extracted_text:
17-dars       Tasviriy san’at           6-”A”
1.02.2019

6-”B”     1.02.2019

6-”V”      2.02.2019
Dars mavzusi:  Tasviriy san’atda dastgoh
rangtasviri. Dastgoh
rangtasvirlari
asarlarini badiiy idrok etish.
Dars maqsadi: Tasviriy san’atda dastgoh
rangtasviri. Dastgoh
rangtasvirlari
asarlarini badiiy idrok etishni o’rgatish.
a) talimiy maqsad:
O‘quvchilarning tasviriy-ijodiy malakalarini
shakllantirish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
Halq amaliy san'ti, tasviriy san’at bilan tanishtirish
orqali barcha bolalarni badiiy-estetik didini o‘stirish.
s) rivojlantiruvchi maqsad:
Bolalarda ko‘rish xotirasini, chamalash qobiliyatini,
rang sezishni, kompozitsion madaniyatni, fazoviy fikrlash, obrazli tasavvur va
kombinatsiyalash kabi hususiyatlarni rivojlantirish.
DTC talablari:
Bilim:  Dastgoh asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish
jarayoni, haykaltaroshlik turlari (dastgoh, monumental, hiyobon uchun ishlanadigan
haykal) haqida tasavvurga ega bo'lish.
Ko’nikma:  Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish.
Malaka:  Kompozitsiya yaratishda eskiz variantlarini ishlash va
ularni umumlashtira olish.
Dars
turi: Aralash.
Dars
jihozi:  Slaydda
tasvirlar, plakatlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1
)Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
3)
Maktabda tasviriy san’atni o’qitish metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan”
nashriyoti, 2004y.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish. Davomat. Darsga hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
 Miniatyura   maktablarining
shakllanishi   va   asoschilari haqida gapirib bеring?

Ахроматик ранглар
  қайси қаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг, сабза,
  ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг ўзига
  қараб тасвирлаш

Тасвирий санъат
  ҳақида суҳбат

Мавзу асосида расм
  ишлаш

III.
Yangi mavzu bayoni:

O’quvchilarda tasviriy va Amaliy san'at borasidagi barcha bilimlarni Amaliy
xamda nazariy jixatdan rivojlantirish, shuningdеk ijodiy
shakllantirishda kompozitsiya tushunchasini kеng ma'noga ega
bo’lib, Qalam tasvir, rang tasviir, xakaltaroshlik va Amaliy san'atning xar bir
turida uziga xos yusinda va uziga mos mazmunini tashkil kiladi.
Kompozitsiyadan olgan bilimlar talabalarni o’z
soxasiga ijodiy yondashishilariga, uqituvchilik faoliyatini jiddiy va qiziqarli
olib borishlariga katta yordamberadi.
 Rang
tasvir-tabiat, jamiyat, umumiy insoniyat turmush tarzini, xaraktеrini
bilishda bo’yoqlar bеnixoyat katta rol uynaydi.
Ranglar
xayotdagi xar bir xolatni kurish xaraktеrini ochib bеribgina kolmay, uning
siru asrorlarini ifodalab bеruvchi ishonchli vositasidir. Ana shuning
uchun xam rang tasvir tasviriy san'atning uziga xos aloxida bir turi
xisoblanadi.

Tabiat va xayotdagi nafislik, go’zallik sirlarini rangtasvir san'ati darajasida
boshka biror-bir soxa ochib Bеra olish imkoniyatiga ega  emas. Bu borada
ukuvchi-yoshlarga ana shu san'at sirlarini ulashish vazifasi tabiiyki, tasviriy
san'at ukituvchilari zimmasiga yuklanadi. bеradi.
IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
1.Kompozisiya deganda nima tushunasiz?
2. Rang tasvir nima?

Хроматик ранглар қайси қаторда тўғри кўрсатилган ?

Қора,
  сариқ, оқ

*Қизил,
  сариқ, яшил

Жигарранг,
  оқиш, кулранг

Сариқ,
  кулранг, қора

Натюрморт жанрида
  ижод қилувчи рассомлар қайси қаторда ?

*Г.Абдурахманов,
  Л.Шарден, А.Икромжонов

Н.Тен,
  Л.Абдуллаев, А.Саврасов

И. Перов,
  Ж.Умарбеков, М.Набиев

А.Мўминов,
  Куприянов, А.Волков

Тус жиҳатдан
  тўқ ранглар қайси қаторда ?

Сариқ,
  оқ, ҳаворанг

Кулранг,
  қизил, зарғалдоқ

*Жигарранг,
  зангори, бинафша

Яшил, сариқ,
  барикарам

Ҳосила
  ранглар қайси қаторда тўғри берилган?

*Зарғалдоқ,
  яшил, бинафша

Сариқ,
  жигарранг, ҳаворанг

Қизил,
  сариқ, зангори

Оқ,
  қирмизи, қора

V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa:  Syujetli
kartina ishlash.

18-dars       Tasviriy san’at
6-”A”         18.01.2019

6-”B”       18.01.2019

6-”s”        19.01.2019
Dars
mavzusi:
Dastgoh rangtasviri sohasida ijod qilgan buyuk nomoyondalar
 O’zbekiston va Jahonning mashhur rassomlarning hayoti va ijodiy
faoliyati.
Dars
maqsadi: O’zbekiston
va Jahonning mashhur rassomlarning hayoti va ijodiy faoliyatini o’rganish.
a) talimiy maqsad:
 Dastgoh rangtasviri, uning
turlari, ijodkorlari, rassomning kartina yaratish jarayonini bilish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
 Halq
amaliy san'ti, tasviriy san’at bilan tanishtirish orqali barcha bolalarni
badiiy-estetik didini o‘stirish.
s) rivojlantiruvchi maqsad:
 Tasviriy san'atda buyuk siymolar
tasviri (M.Nabiev - Amir Temur, Beruniy, Bobur, Ibn Sino portretlari;
I.Jabborov - Amir Temur haykali, Toshkent, Samarqand, A.Ikromovning Mirzo
Ulug'bek; T.Quryozov - Jaloliddin Manguberdi; J.Umarbekov - Alisher Navoiy va
Husayn Boyqaro yoshligi; O.Qozoqov - Kamoliddin Behzod).  San'atdagi usul va yo'nalishlar, uning Sharq san'atidagi
talqinini  to'g'ri baholay bilish.  Atrof
muhitdagi go'zallik haqidagi bilimlarini o'z faoliyatiga tatbiq eta olish.
Atrof muhitdagi go'zallik haqidagi bilimlarini o'z faoliyatiga tatbiq eta
olish.
Dars
turi: Aralash.
Dars
jihozi:  Mashhur rassomlar
portretlari, plakatlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1
)Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
3)
Maktabda tasviriy san’atni o’qitish metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan”
nashriyoti, 2004y.
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.Kompozisiya deganda nima tushunasiz?
2. Rang tasvir nima?
3, Toshkentdagi “ Amir
Temur” haykalining muallifi kim?
a) M.Nabiyev;     b) D.Ro’ziboyev;    s) I.Jabborov va
K.Jabborovlar;   d) A.Boymatov.
III.
Yangi mavzu bayoni:

O’rol  Tansiqboyev mashhur manzarachi rassom, rangtasvir ustasi. U 1904 yilda
Toshkentda oddiy ishchi oilasida dunyoga keldi. Yoshligidan san’atga qiziqib,
Toshkentdagi badiiy muzey qoshidagi to’garakka qatnab, dastlabki saboqlarni uning
rahbari mashhur rus rassomi I.Repinning shogirdi N.Rozanovdan oldi. To’garakka
qatnab yurgan yillaridayoq O’rol  Tansiqboyev mustaqil kompozitsiyalar
tayyorlab ulgurgan edi. Uning ana shunday ishlaridan biri 1928 yilda yaratilgan
“Toshkentboyev portreti” edi. Studiyada tasviriy san’atdan olgan bilimlaridan
ko’ngli to’lmagan O’.Tansiqboyev Rossiyaning Penza shahridagi
badiiy-pedagogika bilim yurtiga o’qishga kiradi. U yerda I.Repinning
shogirdlari  I.Goryushkin  va N.Petrovdan san’at sirlarini o’rgandi.
Tansiqboyevning  mustaqil ijodi O’zbekistonda milliy san’atni tiklanishi
davrida boshlandi. Urushdan keyingi yillarda O’.Tansiqboyev katta o’lchovdagi
asarlar yarata boshladi. Bunda asarlar qatoriga “Sholichilik kolhozida hosilni
yig’ib olish”, “Bahor”, “Pahtani sug’orish”, Jonajon o’lka”, “Issiqqo’l
oqshomi”, “Tog’da” kabilarni kiritish mumkin.
      1960 yillarda rassom “Tog’ yoli”, “Angren-Qoqon
yoli”, “Angren daryosi”, “Tog’da”, “Humson oqshomi”, “Chorvoq qurilishida” kabi
betakror asarlar yaratdi. Umrining ohirlarida esa “Kuz tongi”, Mening
qo’shig’im”, “Chordaryo suv omborida” kabi asarlar rassom ijodining yuksak
yutuqlari bo’lib qoldi. U doimo tabiat bilan birga bo’ldi, uning musaffo
havosidan bahramand bo’lib yashadi. U 1974 yilda, Nukusda ijodiy safar vaqtida
vafot etdi.
IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
Mashhur rassomlarni aytib
bering.
Naturaga qarab
tasvirlashni qanday tushunasiz?
a) Miniatyura
ishlash;               b) Qo’yilmani o’ziga qarab tasvirlash;
s) Qo’yilmani hayoldan
ishlash;          d) Kompozisiya tuzish.
 “Toj Mahal” me’morchilik
obidasi qaysi shaharda?
a) Dehli;     b) Tbriz;    s) Astrabod;    d) Agra.
V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa:
Sinfda
bajarilgan ishni ohiriga etkazish.

                O`lBDO`                Qurbonova N

19-dars       Tasviriy
san’at           6-”A”     25.01.2019

6-”B”      25.01.2019

6-”V”      26.01.2019
Dars
mavzusi:
Rangtasvirda syujetli kartina eskizini ishlash.
Dars
maqsadi: Rangtasvirda
syujetli kartina eskizini ishlashni o’rganish.
a)talimiy maqsad:
o‘quvchilarni tevarak-atrofdagi narsa va hodisalardagi
go‘zalliklarni ko‘ra bilish va idrok etish, hamda kuzatish asosida olingan
his-tuyg‘u va tushunchalarni hayotga tatbiq etishga o‘rgatish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
o’quvchilarda amaliy va tasviriy san’atga qiziqish va
muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad:
bolalarda ko‘rish xotirasini, chamalash qobiliyatini,
rang sezishni, kompozitsion madaniyatni, fazoviy fikrlash, obrazli tasavvur va
kombinatsiyalash kabi hususiyatlarni rivojlantirish.
Me'morlik tarixiga oid bilimlarga ega
bo'lish hamda uni sintetik san'at turi sifatida idrok etish.
Shaxsiy hayotida milliy san'at
an'analariga amal qilish va uni ijobiy davom ettirishga intilish;
Bajarilayotgan ishning mazmuni va
mohiyatiga ko'ra mustaqil tarzda tasviriy usul tanlay olish va undan amaliy
foydalana bilish.
Dars
turi: Aralash.
Dars
jihozi:  Mashhur rassomlar
portretlari, plakatlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1
)Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
3)
Maktabda tasviriy san’atni o’qitish metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan”
nashriyoti, 2004y.
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.Kompozisiya deganda nima tushunasiz?
2. Mashhur rassomlarni aytib bering.
III.
Yangi mavzu bayoni:

Xozirda tasviriy san’at
rangtasvir, grafika, xaykaltaroshlik kabi turlarga bo‘linadi. Bu san’at
turlarining har biri ijodkor tanlagan voqelikni o‘ziga xos vositalarda, o‘ziga
xos badiiy tilda tasvirlaydi.

Bu san’at turlari ichida eng keng tarqalgani rangtasvirdir. Rangtasvir
san’atida real xayotdagi narsa va xodisalar buyoklar yordamida mato, kogoz,
faner va boshka narsalarda tasvirlanadi. Rassom buyoklar yordamida jismning
kabarikligini , makonni va xajmni tasvirlaydi. Rangtasvir asosan beshta asosiy
unsurdan iboratdir. Bu unsurlar buyum shaklini, rangini, yoritilishini,
yasalgan materialini tasvirlanayotgan narsaning qanday sharoit va muxitda
ekanini tasvirlashda namoyon bo‘ladi.

Rangtasvir san’atining o‘ziga xos xususiyati shundan iboratki, unda rassom o‘z
vositalari yordamida narsa shaklini, rang va materialni ruxiy xolatini va
anatomik tuzilishini va xokazolarni tasvirlaydi.

Rassom o‘zi yaratgan badiiy asarda xayot qonunlarini, unga o‘z munosabati
ifodalashga intiladi.

IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
1. Blik deb nimaga
aytiladi?
a) Buyumdagi soyaga;   b)
Buyumdagi yarim soya;    s) Buyumdagi reflex;   d) Buyumga tik tushuvchi nur.
2. Yashil rang qaysi
bo’yoqlar aralashmasidan olinadi?
a) Zangori va sariq rangning
aralashmasidan;  b) Zangori va qizil rangning aralashmasidan;
s)
Zangori va binafsha rang aralashmasidan;    s) To’g’ri javob yoq.
V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa:  Syujetli
kartina ishlash.

                O`lBDO`                Qurbonova N

21-dars
Tasviriy san’at          6-”A”          8.02.2019

                6-”B”          8.02.2019
                                          6-”V”
 9.02.2019
Dars mavzusi:  Rangtasvirda syujetli kartina  ishlash.
Dars maqsadi: Rangtasvirda syujetli kartina eskizini ishlashni o’rganish.
a) talimiy
maqsad: rangtasvir
ishlatiladigan matеrillar
va asbob-uskunalar, qurollarni tayyorlash yul-yuriklari.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
 Halq
amaliy san'ti, tasviriy san’at bilan tanishtirish orqali barcha bolalarni
badiiy-estetik didini o‘stirish.
s)
rivojlantiruvchi maqsad:
Tasviriy
malaka (rasm ishlash, haykal yasash v.b.)larni rivojlantirish.   rangtasvir
sana'ti xakida nazariy bilimlarga ega bulish Tasviriy
faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy asoslarini real hayotda ko'ra
bilish va ulardan foydalana olish.  Atrof
muhitdagi go'zallik haqidagi bilimlarini o'z faoliyatiga tatbiq eta olish.
Dars turi: Aralash.
Dars jihozi:  Mashhur
rassomlar portretlari, plakatlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1 )Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov,
Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2) Tasviriy san’atni o’qitish
metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
3) Maktabda tasviriy san’atni o’qitish
metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan” nashriyoti, 2004y.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:   O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat. Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.Kompozisiya deganda nima tushunasiz?
2.
Mashhur rassomlarni aytib bering.
3.
Toshkentdagi “ Amir Temur” haykalining muallifi kim?
a)
M.Nabiyev;     b) D.Ro’ziboyev;    s) I.Jabborov va K.Jabborovlar;   d)
A.Boymatov.
III. Yangi mavzu bayoni:
     Manzara tasviriy
san’atning eng hissiyotli janrlaridan biri hisoblanadi. Go‘zal manzara asarlar
o‘zining nafosatli ta’siri bilan insonni ma’naviy boyitishga erishadi. Ona
tabiat quynida bo‘lish ijodiy fikrlar tugilishi va ruxlanishi o‘zgarmas manbai
hisoblanadi. Rassom biror bir joyni tasvirlashda usha muxitni chuqur o‘rganmay,
taxlil etmay xayolan tasvirlasa bu ish soxta chiqib tomoshabinni o‘ziga jalb
eta olmaydi.
      Dala amaliyotida  ijod qilish xona
ichkarisidagi ishlash sharoitidan farqlanadi. Manzara etyudining muxim
afzalligi tabiatning ma’lum xolatini, yoritilganligini, xavoiy muxit ta’sirini
ma’noli makonni yetkazishdir. Manzara tasvirini bunday sifatlariga rassom xavo
perspektiva qonuniyatlariga amal qilish, rang munosabatlari bilan ishlash
usuli, umumiy tus va rang xolatini to‘g‘ri topish yordamida erishadi. Manzara
ob’ektlari va narsalarni rang, och-to‘qligi va tuyinganligi bo‘yicha
takkoslash, solishtirish. Ularning naturadagi farqlarini belgilash bular
etyudning rangli munosabatlarini naturada ko‘rinayotganday talablar
natyurmortning rangli tasvirida ham asos bo‘lgan.                        1.  Vazifani
bajarish uchun qizil, ko‘k, sariq ranglardan foydalaniladi.
1.
Ikki
asosiy rangni aralashtirganda qo‘shimcha rang hosil bo‘ladi.
2.
Sariq
rangni ko‘k rang bilan aralashtirganda yashil rang hosil bo‘ladi.
3.
Sariq
rangni qizil rang bilan aralashtirganda to‘q sariq rang hosil bo‘ladi.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
Ikki
asosiy rangni qo’shganda qanday rang hosil bo’ladi? Misol keltiring.
Plakat
so’zining ma’nosi nima?
a)
Rasm;    b) E’lon;    s) Kalendar;     d) Qog’oz.
Tabiat
manzarasi qaysi tasviriy san’at turiga kiradi?
a)
Portret;   b) Natyurmort;   s) Peyzaj;    d) Grafika.
V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa:  Syujetli
kartina ishlash.

                                     O`IBDO`
Qurbonova N

19-dars       Tasviriy
6-”A”  25.01.2019

6-”B”   25.01.2019

6-”V”   26.01.2019
Dars
mavzusi:
Natyurmort kompozitsiyasi.
Dars
maqsadi: Hotiradan
mavzuli natyurmort ishlashni o’rganish.
a) talimiy maqsad:
xomaki rasmlar ishlash, eskizlari asosida kompozitsiyalar
tuzish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
 Tasviriy, amaliy san'at
asarlarini badiiy idrok etishni va estetik zavqlanish hissini tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad:
Badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish
rangtasvirda tasvir kurish-rasm va xavoyi pеrspеktivasini
bilish.
 Tasviriy faoliyatda namunalardan
(rassom, haykaltarosh asari)dan o'z faoliyatida to'g'ri foydalana olish.
Tasvirlanayotgan buyumlar guruhi
(natyurmort)ni plastik yaxlitlikda ifodalash.
Dars
turi: Aralash.
Dars
jihozi:  Natyurmort
tasvirlar, plakatlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1
)Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
3)
Maktabda tasviriy san’atni o’qitish metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan”
nashriyoti, 2004y.
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.Ikki
asosiy rangni qo’shganda qanday rang hosil bo’ladi? Misol keltiring.
2. Mashhur rassomlarni aytib
bering.
3. Blik deb nimaga aytiladi?
a) Buyumdagi soyaga;   b)
Buyumdagi yarim soya;    s) Buyumdagi reflex;   d) Buyumga tik tushuvchi nur.
4. Yashil rang qaysi
bo’yoqlar aralashmasidan olinadi?
a) Zangori va sariq rangning
aralashmasidan;  b) Zangori va qizil rangning aralashmasidan;
s) Zangori va binafsha rang
aralashmasidan;    s) To’g’ri javob yoq.
III.
Yangi mavzu:

Soya perspektivasiga amal qilgan holda oddiy qalamda doskada bo’yashni
o’rgatish. O’quvchilarni bo’yashini nazorat qilib, kamchiliklarini ko’rsatish.
Geometrik
shakllarni chizg’ich yordamisiz qora qalamda chizib, qora qalamda bo’yash.
     Natyurmortda rassomlar tabiatning
in’om-exsonlarini va kishilar mexnati bilan yaratilgan narsalar go’zalligini va
ular orqali kishilarning turmushini tasvirlaydilar. O’z o’lkasini chin yurakdan
sevgan kishilargina uning tabiatini mexr bilan realistikh xolda tasvirlay
oladilar. natyurmort janrida ko’proq ijod qiladigan O’zbekistonlik rassomlar
orasida V.Ufimsev, Z.Kovalevskaya, R.Axmedov, L.Salimjanova, Y.Yelizarov, M.
Fatxullin va boshqalar bor.
IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
Perespektiva deganda nima tushunasiz?
Natyurmort nima?
Peyzaj nima?
Natyurmort janrida ijod qilgan rassomlardan kimlarni
bilasiz?
V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa:  Geometrik jismlardan natyurmort tasvirini
tugatish.

O`lBDO`                Qurbonova N

              20-dars       Tasviriy san’at           6-”A”
1.02.2019

6-”B”   1.02.2019

6-”V”    2.02.2019
Dars
mavzusi:
Hotiradan mavzuli natyurmort ishlash.
Dars
maqsadi: Sifatli ta’lim
berish.
a) talimiy maqsad:
Tasviriy san'atning qonun-qoidalarining
oddiy nazariy asoslarini o'rgatish.
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga
tuyg’uli munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni tarbiyalash. guash, moybo’yoqda, suvbo’yoqda rasm ishlash
qoidalari, bosqichlari, shakl bеrish va xaraktеrini
topish usullari o’rganish. Tasviriy faoliyatda namunalardan (rassom, haykaltarosh
asari)dan o'z faoliyatida to'g'ri foydalana olish.  Tasvirlanayotgan natyurmortni plastik yaxlitlikda ifodalash.
Dars
turi: Aralash.
Dars
jihozi:  Natyurmort
tasvirlar, plakatlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1
)Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
3)
Maktabda tasviriy san’atni o’qitish metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan”
nashriyoti, 2004y.
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism: O’quvchilar
bilan salomlashish. Davomat.       Darsga hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.Ikki asosiy rangni qo’shganda qanday rang hosil
bo’ladi? 2. Mashhur rassomlarni aytib bering.

Akvarel
  bo’yoqlaridan qaysi san’at turida qo’llaniladi?

*Рангтасвирда

Қаламтасвирда

Амалий санъатда

Ҳайкал
  ишлашда

Asosiy
  ranglar qaysi qatorda to’liq berilgan?

Зарғалдоқ,
  кўк, жигарранг

Сариқ,
  оқ, қора

*Қизил,
  зангори, сариқ

яшил, сиёхранг, зангори

III.
Yangi mavzu bayoni:
      Natyurmortda rassomlar tabiatning
in’om-exsonlarini va kishilar mexnati bilan yaratilgan narsalar go’zalligini va
ular orqali kishilarning turmushini tasvirlaydilar. O’z o’lkasini chin yurakdan
sevgan kishilargina uning tabiatini mexr bilan realistikh xolda tasvirlay
oladilar. natyurmort janrida ko’proq ijod qiladigan O’zbekistonlik rassomlar
orasida V.Ufimsev, Z.Kovalevskaya, R.Axmedov, L.Salimjanova, Y.Yelizarov, M.
Fatxullin va boshqalar bor.

Natyurmortning rasmini ishlash yoli doskada chizib ko’rsatiladi. Bolalar, siz
turli buyumlar, mevalar, sabzavotlar, gullardan tashkil topgan natyurmortlarni
bir necha bor rasmini ishlagansiz. Bu mavzuda rasm ishlagan ko’pgina
rassomlarni ham bilasiz. Bu mavzuda rasm ishlagan ko’pgina rassomlarni ham
bilasiz. Qani eslab ko’ring-chi, qaysi rassomlar ro’zg’or buyumlaridan
natyurmortlar ishlagan. Rassomlarimizdan Yu.Elizarov, Z.Kovalevskaya,
N.Kashina, L.Salimjanova, M.To’htayev, chet el rassomlaridan Sharden, Kalf,
Snayderslar ham bu sohada shuhrat qozonganlar. Bu rassomlar o’z
natyurmortlarida turmushda ishlatiladigan buyumlarni tasvirlar ekanlar,
ularning nihoyatda go’zalligini, rang va shakllarining be’takrorligidan
zavqlanadilar.
IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
1.Natyurmort
nimalardan tashkil topgan?
2. Qaysi
predmetlarda perespektiv qisqarish bor?
3.
Natyurmort ishlashdan oldin nimalarga ahamiyat berish kerak?

Palitra
  nima uchun kerak?

Чизмачилик
  асбобларига

Кимё асбоблари
  учун

*Рангтасвир ишлаш
  учун

Ҳайкал ишлаш
  учун

Axromatik
  ranglar qaysi qatorda?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг, сабза,
  ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

 V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa:  Geometrik jismlardan natyurmort tasvirini
tugatish.

O`lBDO`                  Qurbonova N
22-dars       Tasviriy san’at                 6-”A”      15.02.2019

6-”B”      15.02.2019
                                                          6-”V”
16.02.2019
Dars mavzusi:  Adabiy asar
syujeti asosida mustaqil kompozisiya ishlash.
Dars maqsadi: Sifatli ta’lim
berish.
a) talimiy maqsad:
o'quvchilarning
badiiy fikr doirasini kengaytirish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
 halq amaliy
san'ti, tasviriy san’at bilan tanishtirish orqali barcha bolalarni
badiiy-estetik didini o‘stirish.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
tasviriy
malaka (rasm ishlash, haykal yasash v.b.)larni rivojlantirish.  Dastgoh
asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish jarayoni, haykaltaroshlik turlari
(dastgoh, monumental, hiyobon uchun ishlanadigan haykal) haqida tasavvurga ega
bo'lish.
Tasviriy
faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy asoslarini real hayotda ko'ra
bilish va ulardan foydalana olish.  Atrof
muhitdagi go'zallik haqidagi bilimlarini o'z faoliyatiga tatbiq eta olish.
Dars turi: Aralash.
Dars jihozi:  Natyurmort tasvirlar,
plakatlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1 )Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev. Birinchi qism.
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
3) Maktabda tasviriy san’atni o’qitish metodikasi.
Rahim Hasanov. “Fan” nashriyoti, 2004y.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.Natyurmort nimalardan
tashkil topgan?
    2. Qaysi predmetlarda perespektiv qisqarish
bor?

Машҳур
  “Мона Лиза” асарининг муаллифи ким ?

П.Рубенс

Тициан

Микеланджело

*Леонардо
  да Винчи

III. Yangi mavzu:

Tasviriy san'at - Eng qadimiy va kеng tarkalgan san'at turlaridan biridir. u kеng ma'noga ega. O’z urnida
haykaltaroshliq rangtasvir, amaliy san'at va grafika kabi turlarga bulinadi.
Turlari xam o’z urnida yana bir qancha janrlarga bulinib kеtadi.

Tasviriy san'at tur va janrlarini nazariy jixatdan o’rganish, o’rgatish,
shuningdеk talaba,
O’quvchilarga mashg’ulot yoki suxbat davomida ko’rsatmali qurollar orqali
o’rgatishning uslubiy asoslari,   yul-yuriq1ari   mеtodik   jixatdan
aloxida   o’ziga   xos alifbosiga  ega.  Tasviriy  san'at  voqеlikni,  borliqni
shakllar, chizikyaar,     ranglar,     bo’yoqlar    surtmasi    orqali
ma'lum    bir tеkislikda, yo’zada,
makonda va xokazolarda ijodkor (xaykaltarosh va rassomlar) tomonidan
tasvirlanadigan san'atdir. Shuningdеq tasviriy    san'at    maxobatli    va
dastgox    ko’rinishlarita    ega. Maxobatli dеyilganda - xajm jixatidan bir nеcha barobar katta mе'morchiliq sayilgox-bog
san'atiga, shuningdеk biror-bir
badiiy muxitga   muljallangan   tasviriy   san'at   asarlari   tushuniladi.
Dastgox -  bu asosan  erkin   ijodiy  faoliyat tufayli  yaratilgan asarlar
tushuniladi, ularni xoxlagan joyga quyish, namoyish qilish mumkin bo’ladi.

Ajdodlarimiz tarixi bizdan qanchalik uzoq bulmasin va ularning diniy
e’tiqodlari o’ziga xos bo’lganligidan qat'iy nazar biz bilan ularni boglab
turadigan nozik ko’priklar bor. U xam bo’lsa, ular yaratgan ajoyib san'at namunalari,
ularning ma'naviy qadriyatlari, umuman dunyoqarashlarida insoniyat tafakurining
uzviy rivojlanishiga o’z ta'sirini o’tkazib kеlgan tushunchalari va bilimlaridir. Shuning
uchun xam zamonaviy rassom o’qituvchilarni xar tomonlama tarbiyalashda, shakllantirishimizda
bunday o’tmish mе'ros
namunalariga murojaatqilib turishimiz, ularni ta'lim jarayonida nafakdt o’tmish
namunasi sifatida, balki uslubiy mukammal vositalar sifatida xam
foydalanishimiz mumkin.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
O’quvchilar ishlarining
kamchiliklarini o’rganish.
V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa:  Tabiat manzarasini bajarish (suv atrofida daraxt).

O`IBDO`                        Qurbonova N

23-dars       Tasviriy san’at                     6-”A”
22.02.2019

6-”B”      22.02.2019

6-”V”       23.02.2019
Dars mavzusi: Tasviriy san`atda
manzara janri
Dars maqsadi: Tabiatning turli holatidagi tasvirini ishlashni o’rganish.
a) talimiy
maqsad:
borliqdagi
va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga o'rgatish.
b)
tarbiyalovchi maqsad:
tasviriy,
amaliy san'at asarlarini badiiy idrok etishni va estetik zavqlanish hissini
tarbiyalash.
s)
rivojlantiruvchi maqsad:
 badiiy
kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni shakllantish Syujetli kartinalarning mazmuni va shaklini badiiy idrok etish.  Tasviriy faoliyatda shaxsiy gigiyena va texnika xavfsizligi
qoidalariga amal qilish.  O'z
"asari" uchun material to'plash va ulardan tasviriy faoliyatda
foydalana olish.
Dars turi: Aralash.
Dars jihozi:  Manzara
tasviri, plakatlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1 )Tasviriy san’at. Asqarali
Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2) Tasviriy san’atni o’qitish
metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
3) Maktabda tasviriy san’atni
o’qitish metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan” nashriyoti, 2004y.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Manzarachi rassomlardan kimlarni
bilasiz?
2. Asosiy ranglar qaysi qatorda berilgan?
a) ko’k, qizil zangori;   b) qizil, sariq, yashil;
s) zangori, qora, sariq; d) binafsha rang; zangori, qizil.
III. Yangi mavzu:
 Manzara-janridagi
asarlarda borliq, tabiatdagi ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada
faqatgina narsa va voqealar emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham
ifodalanadi. Ayrim musavvirlar vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga
ishqiboz bo‘lsalar, ayrimlari dengiz manzarasini tasvirlashga harakat
qiladilar.
   Manzara janrini yaratishda o‘ziga
xos uslublari bilan tasviriy san’atning nozik tomonlarini ochib berishga
harakat qiladilar.Natyurmortlarda ma’lum bir davr, e’tiborga loyiq bo’lgan tarihiy
voqealar tasvirlanishi mumkin. Buning sababi rassomning borliqqa, o’sha
mamlakat halqining turmush tarziga bo’lgan shahsiy o’z munosabatida
ifodalanadi. Natyurmortlarda ularni o’rab olgan borliqdagi narsalar o’rtasidagi
uyg’unlik, xamoxanglik, ularning materiali va shakllaridagi go’zalliklarini
ko’rsatib berishdan iborat. Navbatdagi vazifa chizish uchun o’qituvchi
tomonidan o’rnatilgan natyurmortni yahshilab kuzatish, tahlil qilish va
quyidagi savollarga javob topishdan iboratdir.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
Manzara
tasvirida qanday fasl tasvirlangan?

Tasviriy san’at  janrlari qaisi?

Ҳайкалтарошлик, меъморчилик, каштачилик

*Натюрморт, манзара,
  портрет

Графика, офорт, ксилография

Рангтасвир, композиция, қаламтасвир

Konstruktiv rasm deganda nimani
  tushunasiz?

Академик усулда тасвир
ишлаш

Ранглавҳа бажариш

Мўйқаламда расм ишлаш

*Синч усулида тасвирлаш

V.   O’quvchilarni
baholash.

VI.
Uyga vazifa:  Tabiat manzarasini tasvirlash.

O`IBDO`               Qurbonova N

 24-dars
Tasviriy san’at                     6-”A”      .03.2019

6-”B”       .03.2019

               6-”V”       9.03.2019
Dars mavzusi: Tasviriy san`atda
manzara janri
Dars maqsadi: Tabiatning turli holatidagi tasvirini ishlashni o’rganish.
a) talimiy
maqsad:
borliqdagi
va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga o'rgatish.
b)
tarbiyalovchi maqsad:
tasviriy,
amaliy san'at asarlarini badiiy idrok etishni va estetik zavqlanish hissini
tarbiyalash.
s)
rivojlantiruvchi maqsad:
 badiiy
kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni shakllantish Syujetli kartinalarning mazmuni va shaklini badiiy idrok etish.  Tasviriy faoliyatda shaxsiy gigiyena va texnika xavfsizligi
qoidalariga amal qilish.  O'z
"asari" uchun material to'plash va ulardan tasviriy faoliyatda
foydalana olish.
Dars turi: Aralash.
Dars jihozi:  Manzara
tasviri, plakatlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1 )Tasviriy san’at. Asqarali
Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2) Tasviriy san’atni o’qitish
metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
3) Maktabda tasviriy san’atni
o’qitish metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan” nashriyoti, 2004y.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Manzarachi rassomlardan kimlarni
bilasiz?
2. Asosiy ranglar qaysi qatorda berilgan?
a) ko’k, qizil zangori;   b) qizil, sariq, yashil;
s) zangori, qora, sariq; d) binafsha rang; zangori, qizil.
III. Yangi mavzu:
 Manzara-janridagi
asarlarda borliq, tabiatdagi ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada
faqatgina narsa va voqealar emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham
ifodalanadi. Ayrim musavvirlar vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga
ishqiboz bo‘lsalar, ayrimlari dengiz manzarasini tasvirlashga harakat
qiladilar.
   Manzara janrini yaratishda o‘ziga
xos uslublari bilan tasviriy san’atning nozik tomonlarini ochib berishga
harakat qiladilar.Natyurmortlarda ma’lum bir davr, e’tiborga loyiq bo’lgan tarihiy
voqealar tasvirlanishi mumkin. Buning sababi rassomning borliqqa, o’sha
mamlakat halqining turmush tarziga bo’lgan shahsiy o’z munosabatida
ifodalanadi. Natyurmortlarda ularni o’rab olgan borliqdagi narsalar o’rtasidagi
uyg’unlik, xamoxanglik, ularning materiali va shakllaridagi go’zalliklarini
ko’rsatib berishdan iborat. Navbatdagi vazifa chizish uchun o’qituvchi
tomonidan o’rnatilgan natyurmortni yahshilab kuzatish, tahlil qilish va
quyidagi savollarga javob topishdan iboratdir.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
Manzara
tasvirida qanday fasl tasvirlangan?

Tasviriy san’at  janrlari qaisi?

Ҳайкалтарошлик, меъморчилик, каштачилик

*Натюрморт, манзара,
  портрет

Графика, офорт, ксилография

Рангтасвир, композиция, қаламтасвир

Konstruktiv rasm deganda nimani
  tushunasiz?

Академик усулда тасвир
ишлаш

Ранглавҳа бажариш

Мўйқаламда расм ишлаш

*Синч усулида тасвирлаш

V.   O’quvchilarni
baholash.

VI.
Uyga vazifa:  Tabiat manzarasini rangtasvirda tugatib.

O`IBDO`               Qurbonova N

25-dars
Tasviriy san’at                      6-”A”

            6-”B”

     6-”V”
Dars mavzusi:  Tabiatning turli holatidagi (tong, quyoshning botishi, quyoshli
kun va x.) tasvirini ishlash.
Dars maqsadi: Tabiatning turli holatidagi  tasvirini ishlashni o’rganish.
a) talimiy
maqsad:
suvbo’yoqda rasm
ishlash qoidalari va bosqichlari, shakl bеrish, xaraktеrni
topish yo’llari bilish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
Ayni
yangilanish, rivojlanish davri yosh avlodni bilimdon, yaratuvchan, yuksak
madaniyatli va mustaqil mamlakat takdiri uchun masul shaxslar qilib tarbiyalash
s)
rivojlantiruvchi maqsad:
 Badiiy
kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni shakllantirish.  rangshunoslik
va rangtasvir tеxnologiyasi
xamda uning asosalari xususida tushuncha va bilimlarini o’stirish.Tasviriy faoliyatda shaxsiy gigiyena va texnika xavfsizligi
qoidalariga amal qilish.  yoshlarni
tasviriy san'at yunalishi bo’yicha ijodkorlikka еtaklash, layoqat sеzilganda
esa astoydil o’rgatish uchun maxsus maktab yoki tugaraklarga jalb etish.
Dars turi: Aralash.
Dars jihozi:  Manzara
tasviri, plakatlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1 )Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov,
Ne’mat Abdullayev. Birinchi qism.
2) Tasviriy san’atni o’qitish
metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
3) Maktabda tasviriy san’atni o’qitish
metodikasi. Rahim Hasanov. “Fan” nashriyoti, 2004y.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism: O’quvchilar
bilan salomlashish. Davomat. Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
 Naturani chizishdan avval nimaga
e’tibor berish kerak?

Respublikamizning eng qadimgi noyob
  san’at asarlari qaysi joydan topilgan?

Қўқон, Фарғона,
  Наманган

Самарқанд, Чуст, Бешариқ

*Варахша,
  Афросиёб, Тупроққалъа

Бухоро,
  Фарғона, Сариосиё

III. Yangi mavzu:
        O’zbekistonda kuz nixoyatda
rang-barang va serjilo bo’ladi. Kuz faslidagi tabiat manzarasi gullar, meva,
sabzavotlarning to’kin-sochinligi, betakror ranglari xammani zavqlantiradi.
Ayniqsa, ranglar jilosiga maftun bo’lgan rassomlarimiz bunday go’zal
manzaralarni o’z asarlarida tasvirlaydilar.

Natyurmortda rassomlar tabiatning in’om-exsonlarini va kishilar mexnati bilan
yaratilgan narsalar go’zalligini va ular orqali kishilarning turmushini
tasvirlaydilar. O’z o’lkasini chin yurakdan sevgan kishilargina uning tabiatini
mexr bilan realistik xolda tasvirlay oladilar. natyurmort janrida ko’proq ijod
qiladigan O’zbekistonlik rassomlar orasida V.Ufimsev, Z.Kovalevskaya,
R.Axmedov, L.Salimjanova, Y.Yelizarov, M. Fatxullin va boshqalar bor.
         Naturani
chizishdan avval uni qog’oz betide kompozision jihatdan to’g’ri belgilanadi. Bu
esa naturaning qog’oz etidagi o’lchovining to’g’ri bo’lishligiga yordam beradi.
Shuni ham hisobga olish lozimki, naturaning eni katta ko’rinsa qog’ozni eniga,
bo’yi katta ko’rinsa uning bo’yiga qo’yiladi.  Tasvirni qalamda ishlab
yakunlab, so’ngra bo’yoq berishga kirishiladi.

IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
Manzara tasvirida qanday fasl
tasvirlangan?

Inter’yer nima?

Бинонинг
  ташқи кўриниши

Бинони
  тепадаги кўриниши

*Бинонинг
  ички кўриниши

Бинонинг
  режаси

Nilobi rang qanday rang?

Зангори

Қизил

Зарғалдоқ

*Ҳаворанг

V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa:  Tabiat manzarasini tasvirlash.

                                                                     O`IBDO`
Qurbonova N
26-dars       Tasviriy san’at           6-”A”       15.03.2019

                6-”B”      15.03.2019
                                                     6-”V”
   16.03.2019
Dars mavzusi:  Maktab, sinf
emblemasini ishlash.
Dars maqsadi: Sifatli ta’lim berish.
a) talimiy maqsad:
estetik va
badiiy didni o'stirish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
tasviriy,
amaliy san'at asarlarini badiiy idrok etishni va estetik zavqlanish hissini
tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
o'quvchilarning
badiiy fikr doirasini kengaytirish.  San'atning
ijtimoiy mohiyati va inson shaxsiy kamolotidagi ahamiyatini anglash.Geraldika
sohasida mustaqil ravishda ramziy belgi(tasvir) ishlay olish. Tasviriy
faoliyatni tashkil etishda tozalik va xavfsizlik qoidalariga amal qilish.
Dars turi: Aralash.
Dars jihozi:  Plakat, Gerb tasviri.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Ch. Ahmarov qayerda  va qachon tug’lgan?
2. Ch. Ahmarov qayerda tahsil oldi?

“Toj mahal” me’morchilik obidasi qayerda?

Дехли

Табриз

Астробод

*Агра

Sharq miniatyurachi rassomlari qayerda?

Р.Чориев,
  А.Нур, И. Хайдаров

*М.Музаххиб,
  К.Беҳзод, М. Самарқандий

М.Набиев,
  Г.Абдурахманов, А.Мўминов

Ҳаммаси
  тўғри

III.  Yangi mavzu bayoni:
         Demak,
O'zbekiston Respublikasi Davlat Gerbi tasvirining muallifi taniqli grafik
rassom Anvar Mamajonovdir  Tasviriy san'atning ramziy belgilar bilan bog’liq bo’lgan
sohasi ham mavjud. Bu soha o'zida rangtasvir, grafika, dizayn, san'ati
elementlarini mujassam etgan holda shaharlar va mamlakatlarning ramziy
belgilari – gerblarini tasvirlaydi. Gerb juda qadimiy ramziy va ramziy timsol.
U bir necha yillik tarixga ega.  Amerika Qo’shma Shtatlari va Rossiya
Federatsiyasining gerblari ham burgut tasvirlangan. O’zbekistonning gerbida ham
afsonaviy Humo qushining tasvirlanishida tarihiy mantiq bor. Barcha gerblar
uchun umumiy bo’lgan jihat-avvalo ularning tasviriy san’at asari ekanligidir.

IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
1. O’zbekiston
Gerbidagi tasviriy elementlar qanday ramziy ma’nolarni anglatadi?
2.
Sohibqiron Amir Temur portretining muallifi kim?
a)
R.Choriyev;    b) M.nabiyev;    s) A Nabiyev;      d) Q.Abdurahmonov.
3.
Mashhur “Mona Liza’ asarining muallifi kim?
a)
P.Rubens;  b) Tisian;     s) Mikelanjelo;     d) Leonardo da Vinchi.
4.
Tasviriy san’at janrlari qaysi qatorda?
a)
Xaykaltaroshlik, me’morchilik, kashtachilik;    b) Natyurmort, manzara,
portret;
s) Qrafika, ofort,
ksilografiya;                                     d) Rangtasvir, kompozisiya.
V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa:     Maktab (sinf, firma, mahalla) gerbi,
shahsiy emblema tasvirini ishlash.

O`IBDO`                               Qurbonova N

27-dars         Tasviriy san’at                       6-
“a”      5.04.2019

                         6-”B”     5.04.2019

                 6-”V”     6.04.2019
Dars mavzusi:  Tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
janr.(2-soat)
Darsning maqsadi: Tasviriy san’atda tarihiy yoki
mifologik mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni o’rganish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni tarbiyalash.Turli
janrlardagi san’at asarlarining yaratilish texnikasini ajrata olish va ularni tahlil
eta bilish. Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda
sharhlay bilish.Tasvirlanayotgan odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Manzarachi rassomlardan kimlarni bilasiz?
2. Asosiy ranglarga qaysi ranglar kiradi?
III. Yangi mavzu bayoni.

Rangtasvir
texnikasi asrlar davomida muntazam ravishda mukammallasha borgan.
Rantasvirchilarni turli-tuman syujetlar borgan sari e'tiborini tortgan. Bu
o`zgarishlarning barchasi XVII asrga kelib faqat rangtasvirdagina emas, balki
grafika va haykaltaroshlikda ham turli janrlarni paydo bo`lishiga olib keldi.
Rangtasvir janrlarining quyidagi turlari mavjud: portret, natyurmort, manzara,
animal, tarixiy, maishiy, afsonaviy va batal janri va boshqalar. Quyida biz bu
janrlarning paydo bo`lishi va rivojlanish tarixiga to`xtalib o`tamiz.
Portret -
bitta odam yoki odamlar guruhining tasvirlari bilan farq qiluvchi tasviriy
san'at janrlaridan biridir. Portretda rassom insonning 16.tashqi, individual
o`xshashligini ko`rsatibgina qolmasdan, inson xarakteri, uning ma'naviy
dunyosini ham ochib bera oladi.
Portretning
turli ko`rinishlari mavjud. Ularga belgacha bo`lgan portret, byust
(xaykaltaroshlikda), bor buyi bilan chizilgan portret, odamlar guruhi portreti,
interer yoki manzara fonidagi portretlar kiradi. Tasvirlash xarakteriga ko`ra
portret ikkita asosiy guruhga ajratiladi: ya'ni odamning bor bo`yi bilan
chizilgan (otda, o`tirgan yoki turgan holatda) portreti  (parad portreti) va
beligacha, yelkagacha chizilgan portreti.
Bitta
xolstda chizilgan tasvirlarning soniga qarab portretlar ikki kishilik va
guruhiy portretlarga ham ajratiladi. Turli xolstga chizilgan, lekin
kompozitsiyasi, formati va koloritga ko`ra bir-biriga mos bo`lgan portretlar
juft portretlar deyiladi. Ko`pincha bunday portretlarda er-xotinlar
tasvirlanadi. Ko`pincha portretlar yaxlit ansamblni - portretlar galereyasini
tashkil qiladi.
          Portretda odam qandaydir, allegorik,
mifologik, tarixiy, teatrlashtirilgan yoki adabiy personaj holatida
tasvirlangan bo`lsa bunday portretlarga kostyumlashtirilgan portretlar
deyiladi. Bu portretlarni nomlashda ko`pincha "ko`rinishda" yoki
"obrazda" so`zlari qo`shiladi  (masalan, Yekaterina II Minerva
ko`rinishida, A.Abdullayevning "Abror Hidoyatov Otello rolida").
Portretlar o`lchamiga ko`ra ham ajratiladi, masalan miniatyura portretlari.
Bundan tashqari rassomlar o`zlarining portretlari - avtoportretlarni ham
ishlashadi. Portretlar
faqatgina modelning individual belgilarinigina emas, balki shu odam yashagan
davr ruhini ham o`zida aks ettiradi.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
1. Portret nima?
2. Portret qanday guruhga ajratiladi?

Mashhur “Mona Liza” asarining muallifi kim?

П.Рубенс

Тициан

Микеланджело

*Леонардо да Винчи

V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa.Tarixiy va mefalogik tasvir chizib kelish.

O`IBDO`                          Qurbonova N

28-dars         Tasviriy san’at              6-
“a”            12.04.2019

6-”B”           12.04.2019

6-”V”            13.04.2019
Dars mavzusi:  Tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
janr
Darsning maqsadi: Tasviriy san’atda tarihiy yoki
mifologik mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni o’rgatish.
a) ta'limiy maqsad: o’smir va yoshlarga san'at sirlarini, uning mеros
namunalarini har tomonlama o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: O’quvchi va yoshlar faoliyatini rivojlantirish,
shakllantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni tarbiyalash. rangtasvir
sana'ti xakida nazariy bilimlarga ega bulish. Ayni
yangilanish, rivojlanish davri yosh avlodni bilimdon, yaratuvchan, yuksak
madaniyatli va mustaqil mamlakat takdiri uchun masul shaxslar qilib tarbiyalash
 xomaki
rasmlar ishlash, eskizlari asosida kompozitsiyalar tuzish .
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning
borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Portret nima?
2. Portret qanday guruhga ajratiladi?

“Spitamen qo’zg’oloni” asarining muallifi kim?

Р.
  Аҳмедов

Ч.
  Аҳмаров

*М.
  Набиев

Р.
  Чориев

Tasviriy san’at janrlari qaysi qatorda?

Ҳайкалтарошлик,
  меъморчилик, каштачилик

*Натюрморт,
  манзара, портрет

Графика,
  офорт, ксилография

Рангтасвир,
  композиция, қаламтасвир

Portret tushunchasi qaysi qatorda to’g’ri
  berilgan?

*Маълум бир киши қиёфасини акс эттирувчи сурат, асар. Тасвирий  санъат жанрларидан бири

Ўрганиш
  учун махсус тайёрланганҳайкал намуна

Одамнинг
  бошини ўрганиш учун машқ қаламтасвири

Рамкали
  расм

III. Yangi mavzu bayoni.
Portretlar
bizga faqat turli davrlarda yashab o`tgan insonlarni aks ettirib beribgina
qolmay, balki rassomning tasvirlanayotgan insonga bo`lgan munosabatini va
dunyoni qanday qabul qilganini ham aks ettiradi.
Portret janri
O`zbekiston rangtasvirchilarining kuchli jixatlaridan biri hisoblanadi.
O`zbekistonda kuchli realistik maktab tarkib topishi ajoyib
portretnavis-rassomlar sulolasini vujudga keltirdi. Ular orasida A.Abdullayev,
R.Ahmedov, R.Choriyev, T.Oganesov, V.Burmakin kabi portret ustalari jahonda keng
tan olinganligi e'tirof etiladi. Mustaqillikning ijobiy ta'siri ularoq,
san'atning turli yo`nalish va uslublarida erkin ijodga yo`l ochildi. Jumladan
portret janrida ham. Buning natijasida portret zamonaviy badiiy jarayonida
yetakchi bo`lib qoldi. Respublikamizning yetakchi badiiy oliygohi K.Behzod
nomidagi Milliy rassomlik va dizayn institutida aynan, realistik maktab asosida
o`quv mashg`ulotlari olib boriladi. Bu esa rangtasvirning realistik janrida
ijod etgan o`tmish ijodkorlarimizning boy merosini tan olinganligi, shuningdek,
jahon san'ati ilg`or tajribasini chuqur o`rganishdan dalolat berib, butun
dunyoda avangard yo`nalish bilan bir qatorda, aynan, realistik yo`nalish
rivojiga e'tibor bilan qaralganligini ko`p jihatdan namoyon etadi.
1990 yillarda
o`zbek rangtasvirida portret janrining asoschisi, yetakchi portretnavis,
akademik A.Abdullayev ham ijodiy faoliyatini davom ettirdi. Bo`tun umri
davomida u iste'dodli va ma'naviy go`zal insonlarga hurmatini 18.saqlab qoldi.
Musavvir mo`yqalamiga mansub har bir portret kishilarning chuqur ma'naviy
dunyosini akslantiruvchi, rassom bilan portret kahramoni va portret bilan
tamoshabin o`rtasidagi haqiqiy va ochiq munosabatni taqozo etuvchi manbadir.
1999 yilda A.Abdullayevning 1984 yilda yaratilgan mashhur avtoportretini turli
davr va halqlarga mansub buyuk rassomlar avtoportretlari saqlanayotgan
dunyoning yirik to`plami, Uffitsidagi (Italiya) kartina galeriyasiga berilishi
O`zbekiston san'ati uchun olamshumul voqea bo`ldi.
Onalar va
bolalar yili munosabati bilan tashkil etilgan "Qo`li guldir o`zbek
ayolin" ko`rgazmasiga bir qator ayol portretchi rassomlar: A.Mamatova
"Yulduz Usmonova portreti", Sh.Abdullayevaning "O`zbek
madonnasi", M.Shuvayevaning "Lola" portreti, Z.Sharipovaning
"Avtoportret"lari namoyish etildi.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
1. Portret janrida ishlagan rassomlardan kimlarni bilasiz?

Assimetrikni aniqlang.

* Нарса ёки тасвирнинг икки қисмининг бир-бирига ўхшамаслиги

Нарсанинг
  икки қисмининг бир-бирига ўхшашлиги

Горизонтал,
  текисликка нисбатан тик чизиғ

Горизонталга
  нисбатан тик чизиғ

Odamni ikki ko’z orasidagi masofa nimaga
  barobar?

*
  Битта кўзни энига

Бир
  ярим кўзни энига

Энига
  ҳар хил бўлиши мумкин

Иккита
  кўзни энига

Bosh shakli nechta parallel-gorizontal yuzalar
  bilan kesiladi?

Тўртта

*
  Учта

Бешта

Саккизта

V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Mavzuga doir bo’lgan rasmlarni
oxiriga yetkazish.

O`IBDO`                              Qurbonova N

29-dars         Tasviriy san’at         6- “A”
19.04.2019

                           6-”B”  19.04.2019
                                                    6-”V”
20.04.2019
Dars mavzusi:  Tarihiy
yoki mifologik mavzularda  portret ishlash.
Darsning maqsadi: Tarihiy yoki mifologik
mavzularda  portret ishlashni o’rgatish.
a) ta'limiy maqsad: tarihiy yoki mifologik mavzularda  portret ishlashni
o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot  va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni tarbiyalash. Turli
janrlardagi san’at asarlarining yaratilish texnikasini ajrata olish va ularni
tahlil eta bilish.
Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki
yoki yozma nutqda sharhlay bilish. Tasvirlanayotgan odam va hayvonlarni
obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning
borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Portret janrida ishlagan rassomlardan kimlarni bilasiz?

Mutanosib so’zining ma’nosi nima?

Тасвир объектининг ёки тасирнинг турли қисмларини ўзаро боғланиб гўзаллик меъзонига мос бўлиши

Нарсанинг
  ўлчамларини нисбатлари

Расмни
  қоғоз форматига нисбатан турли жойлашиши

*
  Симметрик кўриниш

Hajmning ma’nosini aniqlang.

* Нарсанинг уч ўлчамда (фазо бўйлаб) бўрттириб кўринаётган шакл-тамойил

Нарсанинг
  умумий ташқи кўриниши

Нарсанинг
  бўйи ва эни

Буюмнинг
  диагонал ўлчами

III. Yangi mavzu bayoni.
    Uyg`onish
davri buyuk insonlari: Leonardo da Vinchi, Rafael, Mikelandjelo, Jorjone va
Titsian, Tintorettolar o`z ijodlarida davrning yangi dunyo qarashini aks
ettirdilar.
Niderlandiya,
Frantsiya va Germaniya (XV-XVI asrlar) san'atining rivojlanishini Shimoliy
Uyg`onish deb yuritiladi. Rangtasvirchilardan Yan Van Eyk, katta
P.Breygellarning ijodi o`sha davr san'atining cho`qqisi hisoblangan.
Germaniyada nemis Uyg`onishining buyuk rassomlaridan biri A.Dyurer hisoblangan.

     Kaydalov yaratgan portretda
Navoiyning 50-55 yoshlar o’rtasidagi siymosi – kuchli, go’zal, har tomonlama
kamol topgan shahs davlat arbobi va shoir timsolida tasvirlangan. Rassom
Navoiyning hayotidagi tez-tez uchrab turadigan ko’pgina fojiali kunlarni bir
chekkaga surib qo’yib, uni ijod, zavq-shavqqa to’la ko’rinishda ifoda etgan.
    Uning yuzlarida chuqur va qalin
ajinlar yoq. Soqollarida faqat yangi tusha boshlagan oqlar seziladi. Xazrat
navoiyning boqishlarida jiddiylik, charchaganlik alomatlari sezilmaydi,
kuch-quvvati hali ko’pdek tuyuladi. Deraza oldiga qo’yilgan gul ham buni
tasdiqlaydi, Ya’ni shoirning hayoti va ijodining gullagan davri ekanligini
bildiradi. Asar mazmun jihatidan ham, kompozisiya jihatidan ham rassomning eng
muvaffaqiyatli ishlaridan hisoblanadi.
    Bu suhbatdan so’ng Kaydalovning
“A.Navoiy’ nomli portreti kompozisiyasini mustaqil tahlil qilish tavsiya
etiladi.
Mamlakatimizda Alisher Navoiyga bag’ishlangan yirik haykallardan biri
Toshkentdagi milliy istirohat bog’idagi monument yodgorlik xisoblanadi. Mazkur
xaykal yodgorlik 1992 yilda haykaltaroshlar M.Aliyev va boshqalar tomonidan
yaratilgan.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:
1. Alisher Navoiy kim?
2. Navoiy haqidagi monument- yodgorlik qayerda va qachon
o’rnatilgan?

Hajmdor
  degani nima?

*
  Уч ўлчамли қилиб фазовий кўринишда акс эттириш

Ёрдам
  чизиқлари билан фойдаланиб чизиш

Ёруғ-соя
  орқали шаклини ифодалаш

Текис
  ишлаш

Bosqichma
  bosqich rasm chizishning usulini aniqlang?

* Расм
  чизишни нисбий тарзда кетма-кетлик асосида олиб бориш

Чизиш
  техникаси

Машқ
  қилиш ниятида бажариладиган қаламтасвир

Тасвирий
  санъат методикасига риоя қилиш

V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa. Alisher Navoiyning siymosini
chizish.

O`IBDO`                         Qurbonova N

30-dars         Tasviriy
san’at         6- “a”  19,04,2016           “Ko’rildi”__________________

6-”B»   18,04,2016             6-”V”       23,04,2016
Dars mavzusi:  Tarihiy yoki mifologik mavzularda  portret ishlash.
Darsning
maqsadi:
Sifatli ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: o’smir
va yoshlarga san'at sirlarini, uning mе’ros
namunalarini har tomonlama o’rgatish
b)
rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: Ayni
yangilanish, rivojlanish davri yosh avlodni bilimdon, yaratuvchan, yuksak
madaniyatli va mustaqil mamlakat takdiri uchun masul shaxslar qilib tarbiyalash.
DTS talablari:
Bilim: O’quvchi
va yoshlarni tasviriy san'at yunalishi bo’yicha ijodkorlikka еtaklash, layoqat
sеzilganda esa astoydil o’rgatish uchun maxsus maktab yoki tugaraklarga jalb
etish.
Konikma: Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay
bilish.
Malaka: yoshlar
pеshqadamlik qilmoqlari uchun zamon talablariga javob bеradigan yo’qori
malakali, ongli mutaxassis kadrlar tayyorlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni
mustahkamlash:
1.
Portret janrida ishlagan rassomlardan kimlarni bilasiz?

Siluet so’zining ma’nosini aniqlang?

* Оқ фондаги
  бир ҳил тонда бажарилган ясси қилиб тасвирланган ҳажмсиз
  тасвир.

Одам акс эттирувчи
  суръат

Соя-ёруғ
  ёрдамида ишланган шакл тасвири

Графиканинг бир
  тури

Plener
  tasviri degani nima?

* Очиқ
  ҳаво шароитида ишланган тасвир

Манзара тасвири

Натюрморт тасвири

Одам тасвири

III. Yangi
mavzu bayoni.
Portret janri O`zbekiston rangtasvirchilarining kuchli jixatlaridan
biri hisoblanadi. O`zbekistonda kuchli realistik maktab tarkib topishi ajoyib
portretnavis-rassomlar sulolasini vujudga keltirdi. Ular orasida A.Abdullayev,
R.Ahmedov, R.Choriyev, T.Oganesov, V.Burmakin kabi portret ustalari jahonda
keng tan olinganligi e'tirof etiladi. Mustaqillikning ijobiy ta'siri ularoq,
san'atning turli yo`nalish va uslublarida erkin ijodga yo`l ochildi. Jumladan
portret janrida ham. Buning natijasida portret zamonaviy badiiy jarayonida
yetakchi bo`lib qoldi. Respublikamizning yetakchi badiiy oliygohi K.Behzod
nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instito`tida aynan, realistik maktab
asosida o`quv mashg`ulotlari olib boriladi. Bu esa rangtasvirning realistik
janrida ijod etgan o`tmish ijodkorlarimizning boy merosini tan olinganligi,
shuningdek, jahon san'ati ilg`or tajribasini chuqur o`rganishdan dalolat berib,
bo`tun dunyoda avangard yo`nalish bilan bir qatorda, aynan, realistik yo`nalish
rivojiga e'tibor bilan qaralganligini ko`p jihatdan namoyon etadi.
1990 yillarda o`zbek rangtasvirida portret janrining asoschisi,
yetakchi portretnavis, akademik A.Abdullayev ham ijodiy faoliyatini davom
ettirdi. Butun umri davomida u iste'dodli va ma'naviy go`zal insonlarga
hurmatini saqlab qoldi. Musavvir mo`yqalamiga mansub har bir portret
kishilarning chuqur ma'naviy dunyosini akslantiruvchi, rassom bilan portret qahramoni
va portret bilan tamoshabin o`rtasidagi haqiqiy va ochiq munosabatni taqozo
etuvchi manbadir. 1999 yilda A.Abdullayevning 1984 yilda yaratilgan mashhur
avtoportretini turli davr va halqlarga mansub buyuk rassomlar avtoportretlari
saqlanayotgan dunyoning yirik to`plami, Uffitsidagi (Italiya) kartina
galeriyasiga berilishi O`zbekiston san'ati uchun olamshumul voqea bo`ldi. Yaqin
davr (2001) da esa musavvir "Ofarin" respublika sovrinining
"San'atga baxshida umr" nominatsiyasi bilan taqdirlandi.
Akademik R. Ahmedov o`z portretlarida epik kenglik va teranlikka
erishadi. Uning qahramonlari oddiy insonlar, qishloq kishilari bo`lib, aynan,
ularda musavvir donishmanlikni, ma'naviy poqlikni, yuksak ahloqiy qoidalarni
gavdalantiradi. ("Jizzaxlik ayol", 1992; "Nigina" 1993).
IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
1. Alisher Navoiy
kim?
2. Navoiy
haqidagi monument- yodgorlik qayerda va qachon o’rnatilgan?
3. Alisher
Navoiyning qanday asarlari bor?

Grafik
  rassomlar qaysi qatorda?

А. Мўминов,
  Ғ.Абдурахманов, Я. Салпинкиди:

* В. Кайдалов,
  К.Башаров, И. Икромов:

И. Икромжонов,
  И.Хайдаров, Н.Тен:

А.Мирзаев,
  Д.Рўзибоев, М. Саидов.

Triptix
  nima?

Уч рассом
  томонидан яратилган санъат асари:

Уч
  ҳайкалтарош томонидан бажарилган санъат асари:

* Бир мавзудаги уч
  бўлакдан иборат санъат асари:

Уч бўлакдан иборат
  уч мавзудаги санъат асари.

Portret
  janrida ijod etayotgan rasssomlar qaysi qatorda?

Н. Кашина, А.
  Бойматов:

*М. Набиев, А.
  Абдуллаев:

А. Мўминов,
  Ғ. Абдурахманов:

Я. Салпинкиди, И.
  Хайдаров.

V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga
vazifa.     Do’stingiz
portretini chizish.

31-dars
Tasviriy san’at         6- “a”  26,04,2016            “Ko’rildi”__________________

6-”B”           25,04,2016           6-”V”       30,04,2016
Dars mavzusi:  Rangtasvirda syujetli kartina yaratish. Suhbat xamda syujetli
kartinalarni tahlil etish.
Darsning
maqsadi:
Rangtasvirda syujetli kartina yaratish. Suhbat xamda syujetli kartinalarni
tahlil etishni o’rganish.
a) ta'limiy maqsad: tarihiy yoki mifologik mavzularda  portret ishlashni
o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni tarbiyalash.
DTS talablari:
Bilim: Turli janrlardagi san’at asarlarining yaratilish texnikasini
ajrata olish va ularni tahlil eta bilish.
Konikma: Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay
bilish.
Malaka: Tasvirlanayotgan odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni
mustahkamlash:
1.
Alisher Navoiy kim?
2. Navoiy
haqidagi monument- yodgorlik qayerda va qachon o’rnatilgan?

Abu Rayhon
  portretining muallifi kim?

С.Абдуллаев:

М.Саидов:

*М.Набиев:

М.Набихонов.

Naturaga
  qarab tasvirlashni qanday tushunasiz?

Миниатюра ишлаш:

*Қўйилмани
  ўзига қараб тасвирлаш:

Қўйилмани
  хаёлдан ишлаш:

Композиция тузиш.

Illyustrasiya
  nima?

Натурадан ишлаш:

Этюд ишлаш:

*Бадиий асар
  мазмунига мослаб тасвир ишлаш:

Ҳамма
  жавоблар тўғри.

III. Yangi
mavzu bayoni.
Rangtasvirda xam,ish
boshlashdan avval naturadagi umumiy rang munosabatlarini diqqat bilan o’rganib
chiqish lozim. Shuning uchun bu masalaga 5-10 minut vaqt sarflab, naturaning
umumiy rang munosabatlarini tushunish kerak: eng och va eng to’q (zich) dog’ qayerda,
tusi va rang kuchi bo’yicha asosiy farqlar (to’yinganligi) qanday ekanligini
topish kerak. Masalan, naturadagi sariq olmalar  fondagi sariq mato bilan
solishtirilsa, olmalar matodan ochroq ularning sariq tusi sariq matoga nisbatan
yorqinroq (to’yingan)ko’rinadi. Rangning uch xil o’ziga xosligi bo’yicha natura
qo’yilmasidagi buyumlarning asosiy rang xususiyatliligi mavjud.
Rang munosabatlarini
eng avvalo och va intensiv ranglarni qidirishdan boshlash kerak,so’ng eng
to’qini topib,qolganlarini esa shularga nisbatan aniqlash ma’qul. Keyingi
tuslarga biroz to’qroq va biroz intensiv bo’lganlar va boshqalar
kirasdi.Murakkab kulrang tuslar oxirida beriladi.
                Dastlabki va
yakunlovchi  tuslarni har doim ham eng och va eng to‘q hamda to‘yingan qilib
olinmaydi.  Qo‘yilmadagi eng och joy har doim ham oq bo‘lavermaydi, eng to‘q
joy esa qora bo‘lmaydi. Kuchli to‘yingan yorqin ranglar ham kamdan-kam uchraydi.
Natyurmortdagi qizil pomidorni odatda yorqinligi bo‘yicha toza qirmizi rangda
emas,  balki uni 50% ga  sustroq tusda berish ma’qul.  Hattoki  bahorgi o‘t -
o‘lanlarni tasvirlashda juda ehtiyotkor bo‘lish lozim. Uning yorqinligini
shunday kuchaytirib tasvirlash mumkinki, natijada u  o‘zining tabiiy
ko‘rinishidan boshqacha bo‘lib chiqib qoladi.  Shuning uchun ishga kirishishdan
avval umumiy tus va ranglar kuchini aniqlab olish kerak:  munosabatlarni qanday
bo‘yoqlar  yig‘indisida bajarish – och yoki to‘q, yorqinlikning (to‘yinganlik)
qanday chegarasida bo‘lishini ham aniqlash muhim. Qisqa qilib aytganda,
naturaning umumiy tus va rang holatini bilish kerak.  Bunday
holatni saqlab qolish uchun balki  ranglar munosabatini chegaralangan
bo‘yoqlarda  tasvirlashga to‘g‘ri keladi. Ishni eng och,  to‘q va yorqin
tuslardan boshlaganda politradagi barcha ranglardan,  shu bilan birga eng
yorqin va keskin bo‘yoqlardan foydalanish shart emas.
IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
Tasviriy san’atning janrlari qaysi qatorda to’g’ri ko’rsatilgan?
a) manzara, natyurmort, portret, animal, haykaltaroshlik
b) naqqoshlik, manzara, dizayn
s) rangtasvir, natyurmort, grafika
d) manzara,
yog’och o’ymakorligi, naqqoshlik

Mashhur
  musavvir K/Behzodning ustozi kim?

Оға Мирак:

Мир Мансур:

Султон Мухаммад:

*Мирак
  Наққош.

V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga
vazifa. Ertak
qahramonlarini chizish.

32-dars         Tasviriy san’at    6-
“a”  03,05,2016             “Ko’rildi”__________________

6-”B”           02,05,2016             6-”V”       07,05,2016

Dars mavzusi:  “Bahorgi ishlar” syujetli kartina eskizini ishlash.
Nazorat ishi-4.
Darsning maqsadi: Sifatli ta’lim berish.
a) talimiy maqsad:
suvbo’yoqda rasm ishlash qoidalari va bosqichlari,
shakl bеrish, xaraktеrni topish yo’llari bilish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
Ayni yangilanish, rivojlanish davri yosh avlodni
bilimdon, yaratuvchan, yuksak madaniyatli va mustaqil mamlakat takdiri uchun
masul shaxslar qilib tarbiyalash
s) rivojlantiruvchi maqsad:
 Badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish.
DTC talablari:
Bilim:  rangshunoslik va rangtasvir tеxnologiyasi xamda uning asosalari xususida
tushuncha va bilimlarini o’stirish.
Ko’nikma: Tasviriy faoliyatda shaxsiy gigiyena va texnika xavfsizligi
qoidalariga amal qilish.
Malaka:  yoshlarni tasviriy san'at yunalishi bo’yicha
ijodkorlikka еtaklash, layoqat sеzilganda esa astoydil o’rgatish uchun maxsus
maktab yoki tugaraklarga jalb etish.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni
mustahkamlash:
Tasviriy
san’atning janrlari qaysi qatorda to’g’ri ko’rsatilgan?
a) manzara, natyurmort, portret, animal, haykaltaroshlik
b) naqqoshlik, manzara, dizayn
s) rangtasvir, natyurmort, grafika
d) manzara,
yog’och o’ymakorligi, naqqoshlik

Grafik
  rassomlar qaysi qatorda?

А. Мўминов,
  Ғ.Абдурахманов, Я. Салпинкиди:

* В. Кайдалов,
  К.Башаров, И. Икромов:

И. Икромжонов, И.Хайдаров,
  Н.Тен:

А.Мирзаев,
  Д.Рўзибоев, М. Саидов.

Triptix
  nima?

Уч рассом
  томонидан яратилган санъат асари:

Уч
  ҳайкалтарош томонидан бажарилган санъат асари:

* Бир мавзудаги уч
  бўлакдан иборат санъат асари:

Уч бўлакдан иборат
  уч мавзудаги санъат асари.

Portret
  janrida ijod etayotgan rasssomlar qaysi qatorda?

Н. Кашина, А.
  Бойматов:

*М. Набиев, А.
  Абдуллаев:

А. Мўминов,
  Ғ. Абдурахманов:

Я. Салпинкиди, И.
  Хайдаров.

III. Yangi
mavzu bayoni.
Rangtasvir - rang san'ati. Rangtasvir - xaqiqiy hayotni aks
ettirib, tamoshabinning fikri va hissiyotlariga ta'sir o`tkazuvchi tasviriy
san'at turlaridan biridir.
Biror bir satx yuzasiga, bo`yoqlar (moybo`yoq , tempera,
akvarel, guash va boshqalar) bilan bajarilgan san'at asariga rangtasvir
deyiladi. Rangtasvirdagi obrazlar juda yorqin va tamoshabop.
Rassomlar asarlarini rangtasvir va plastik vositalar bilan yaratadilar. Ular
qalamtasvir va kompozitsiya imkoniyatlaridan foydalanganlari bilan,
rangtasvirdagi eng asosiy ta'sirchanlikni beruvchi vositalardan biri bu rang
hisoblanadi.
Rangtasvirdagi tasvirlar tasviriy satxda uzluksiz bo`yoq
qatlamini hosil  qiluvchi bo`yoqlar yordamida yaratiladi. Xattoqi akvarel
rangtasvirida 2.qog`ozda bo`yoq  tegmagan joylar qolsa ham, tasvirning
uzluksizligiga ta'sir qilmaydi, chunki bo`yoqlar bir-biriga singishib va
aralashib ketishadi.
Rangning tasviriy va ta'sirchanlik imkoniyatlaridan
rangtasvirda rassomga zarur bo`lgan erkinlik va to`liq kuch bilan
foydalaniladi. Rang orqali kompozitsiyadagi asosiy fikrni ajratib ko`rsatish,
muhim detallarini bo`r ttirish, masofani chuqurligini berish yoki tasvirning
yassiligini berish mumkin.
Rangtasvirning eng muhim ajralib turuvchi xususiyatlari
shundan iboratki, unda shakl va masofaning tasviri, obrazlar va harakatlar
faqat rang orqali ko`riladi.
Rangtasvir inson hissiyotlari va xarakterining murakkab
dunyosini aks ettirishi bilan birga tabiatning nozik o`zgarishlari, fantastik
obrazlar va falsafiy fikrlarni berish xususiyatiga ega. Bo`larning hammasi
rangtasvir janrlari orqali beriladi.
IV.  Yangi
mavzuni mustahkamlash:
1. Natyurmort so’zining ma’nosi
nima?
a) peyzaj;    b)
asl ko’rinish;   s) portret;   d) jonsiz tabiat.
2. Asosiy ranglar qaysi qatorda
berilgan?
a) ko’k, qizil
zangori;   b) qizil, sariq, yashil;
s) zangori, qora,
sariq; d) binafsha rang; zangori, qizil.

Surat
  tekisligi deb nimaga aytiladi?

Ёруғликнинг
  буюмга тушиши:

Натура билан
  рассом арасидаги масофа:

Картинадаги
  буюмнинг шакли:

*Қўйилмани қоғозда
  жойлаштириш.

Buyum
  tekisligi deb nimaga aytiladi?

Буюмлар
  кетма-кетлиги:

Буюмлар тўплами:

Буюмнинг
  перспективада кўриниши:

*Буюмнинг
  жойлашган жойи.

V.   O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa. Ijodiy ish.
33-dars
Tasviriy san’at   6- “a”  10,05,2016             “Ko’rildi”__________________

6-”B”           05,2016             6-”V”       14,05,2016

Dars mavzusi:  Erkin mavzuda syujetli kartina ishlash.
Darsning maqsadi: Sifatli ta’lim berish.
o'quvchilarning
badiiy fikr doirasini kengaytirish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
 halq
amaliy san'ti, tasviriy san’at bilan tanishtirish orqali barcha bolalarni
badiiy-estetik didini o‘stirish.
s) rivojlantiruvchi maqsad:
tasviriy malaka (rasm ishlash, haykal
yasash v.b.)larni rivojlantirish.
DTC talablari:
Bilim:  Dastgoh asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish
jarayoni, haykaltaroshlik turlari (dastgoh, monumental, hiyobon uchun ishlanadigan
haykal) haqida tasavvurga ega bo'lish.
Ko’nikma:  Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish.
Malaka:  Atrof muhitdagi go'zallik haqidagi bilimlarini o'z
faoliyatiga tatbiq eta olish.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni
mustahkamlash:
1.
Natyurmort so’zining ma’nosi nima?
a) peyzaj;    b)
asl ko’rinish;   s) portret;   d) jonsiz tabiat.
2. Asosiy ranglar qaysi qatorda
berilgan?
a) ko’k, qizil
zangori;   b) qizil, sariq, yashil;
s) zangori, qora,
sariq; d) binafsha rang; zangori, qizil.
III. Yangi
mavzu bayoni.
Naturani
yaxlit idrok etganda, yorug‘lik tikka ta’sir etayotgan joydagi narsalar yagona
bir qismni tashkil etadi va undagi dog‘lar kuchliligi bo‘yicha soya qismdagiga
teng kela olmaydi. Xuddi shularni shaxsiy va tushayotgan soyalarga moslash
mumkin:  ular tus bo‘yicha yarimsoya bilan yaxshi chiqishadi,  yarimsoya esa
tasvirning yorug‘lik  qismlaridagi kuchga teng kela olmaydi. Soyadagi refleks
yarimsoyadan och bo‘la olmaydi,  ammo shaxsiy soyaning umumiy tusiga
bo‘ysunadi.  Ob’ektdagi ushbu katta shakllar yoki buyumlar guruhi tusi va
rangining  to‘g‘ri saqlanishi tasvirga yaxlitlik va yoritilishining to‘g‘ri
bo‘lishiga turtki bo‘ladi.
                Umumiy
ranglar munosabati va navbatdagi ishning davomi naturaga hos koloritni hisobga
olgan holda borishi kerak. Naturadan kam ishlagan, tajribasiz rassomlar u yoki
bu natyurmort ranglavha etyudini , manzarani yoki portretni tasvirlayotganda
har doim ham undagi yaxlitlik va bo‘yoqlar birligini muvaffaqiyatli bajara
olishmaydi. Naturadan ishlash jarayonida  har bir aniq holatda koloritni
tushunib yetish, tusli va rangli holat xususiyatini ko‘rsata bilishlari zarur.
Hamma gap natura bo‘yoqlaridagi umumiy tus, rang holati va kolorit birligini
ko‘rish va tushunib yetishdadir.
      Yirik plandagi tus munosabatlarini
aniqlab olgandan so‘ng ,  yorug‘-soya qismlarini modellashtirishga ya’ni ,har
bir buyumning yorug‘-soyasi, yarim soya , shaxsiy hamda tushayotgan soyalarini
topgan holda xajmli shaklini rang-barang qilib tasvirlashga o‘tish mumkin.
Shuni yodda tutish  kerakki , buyumlarning ustki qismi ham rang-tusi bo‘yicha,
ham yorug‘ligi  bo‘yicha,  ham to‘yinganligi bo‘yicha ham  tushayotgan
yorug‘lik nurining oraliq masofasiga,  sinadi, burchagiga hamda atrofida o‘rab
turgan buyumlarning reflekslariga  va kontrast munosabatlariga bog‘liq holda
o‘zgaradi. Yorug‘likka, yarim soyaga yoki soyaga yonma-yon turgan qandaydir
ikkita yuza jismlaridagi narsalarda bir xil yoritilish sharoiti mavjud emas.
Buyumni barcha qismini palitrada topilgan rang bilan unga och yoki to‘q  rangni
qo‘shib ishlash mumkin emas. Buyumning har bir bo‘lagi uchun yangi va yana
yangi bo‘yoq qorishmalarini topish kerak. Odatda lokal (buyum)  rangi yarim
soyada sezilarliroq, chunki yarim soya yorug‘lik manbaining asosiy va aks
etayotgan tomonlaridan ancha sust ta’sir etadi. Buyumning xajmli shaklini
jozibadorligi va natura qo‘yilmasining yaxlitligini to‘g‘ri anglash uchun ,
issiq tuslar bilan yonma-yon aralash kontrast kuchida inson ko‘zi sovuq rangni
ko‘radi. Bir rang boshqasiga qo‘shimcha bo‘lgan rangni his qiladi. Buning
natijasida naturadagi sovuq ranglarga issiq ranglar hamisha yo‘ldoshdir. Agar
biz buyumning sirtida zarg‘aldoq rangni ko‘rsak, yonida esa albatta  havo
rangni sezamiz.
IV. Yangi mavzuni  mustahkamlash.
1. Portret nima?
2. Portret qanday
guruhga ajratiladi?
Yashil rang qaysi
bo’yoqlar aralashmasidan olinadi?
a) Zangori va sariq rangning
aralashmasidan;  b) Zangori va qizil rangning aralashmasidan;
s) Zangori va binafsha rang
aralashmasidan;    s) To’g’ri javob yoq.
 Toshkentdagi “ Amir
Temur” haykalining muallifi kim?
a) M.Nabiyev;     b)
D.Ro’ziboyev;    s) I.Jabborov va K.Jabborovlar;   d) A.Boymatov.
V. O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga vazifa. Rasmni akvarelda tugatish.

34-dars
Tasviriy san’at         6- “a”  17,05,2016          “Ko’rildi”__________________

6-”B”           16,05,2016             6-”V”       21,05,2016

Dars mavzusi:  Erkin mavzuda syujetli kartina ishlash.
Darsning
maqsadi:
Syujetli kartina ishlashni o’rgatish.
a) ta'limiy maqsad: tarihiy yoki mifologik mavzularda  portret ishlashni
o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: tasviriy san’atda tarihiy yoki mifologik
mavzularda ishlangan portretlarni badiiy idrok etishni tarbiyalash.
DTS talablari:
Bilim: Turli janrlardagi san’at asarlarining yaratilish texnikasini
ajrata olish va ularni tahlil eta bilish.
Konikma: Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay
bilish.
Malaka : Tasvirlanayotgan odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni
mustahkamlash:
1.
Natyurmort so’zining ma’nosi nima?
a) peyzaj;    b)
asl ko’rinish;   s) portret;   d) jonsiz tabiat.
2. Asosiy ranglar qaysi qatorda
berilgan?
a) ko’k, qizil
zangori;   b) qizil, sariq, yashil;
s) zangori, qora,
sariq; d) binafsha rang; zangori, qizil.
III. Yangi
mavzu bayoni.
O`rta asrlarda kitob miniatyura san'ati Yaqin Sharq, Markaziy va O`rta
Osiyo, Eron, Hindiston, Vizantiya, Qadimgi Rus va Sharqiy Yevropa
mamlakatlarida gullab yashnadi. Shu davrlarda yashab ijod etgan Kamoliddin
Behzod , Maxmud Muzaxxib, Murod Samarkandiy va boshqa qator musavvirlar Sharq
miniatyura san'atining nodir na'munalarini yaratib qoldirdilar. Bo`lar orasida
Ayniqsa Kamoliddin Behzod ning faoliyati (taxminan 1466-1535 yillar) diqqatga
sazovordir. Kamoliddin Behzod  Xirotda tugilgan. Bu yerda Husayn Boyqaro
ko`tubxonasida ishlagan. 1507 yil Xuroson Shayboniyxon qo`liga o`tgach, Behzod
Buxoraga ko`chib kelgan va shu yerda 1522 yilgacha yashab, ijod qilgan va
o`zining mashhur Shayboniyxon portretini yaratgan. Keyinchalik qisqa vaqt
Tabrizda (1522-1524) keyin yana Xirotda yashab ijod etgan.
Buyuk Alisher Navoiy g`amho`rligida kamol topgan Behzod  Sa'diyning
"Bo`ston", "Guliston", Nizomiyning "Hamsa",
Hisrav Dehlaviyning "Xamsa", Sharafiddin Ali Yazdiyning
"Zafarnoma" asarlariga ko`plab suratlar chizgan.
A. Navoiyning dostonlarini ajoyib suratlar bilan bezagan. Behzod ning
ijodiy rejalarini keyinchalik uning shogirdlari Qosim Ali, Maxmud Muzaxxib,
Mulla Yusuf va boshqalar davom ettirdilar. O`rta asrlar kitob miniatyurasi
hozirgacha bizni o`zining go`zalligi, bo`yoqlarining yorqinligi 4.va tozaligi,
bezaklarining murakkabligi, obrazlarining qiziqarliligi bilan lol qoldirib
keladi.
Rangtasvirning yana bir turi dekorativ naqqoshlik hisoblanadi.
Kartina va monumental rangtasvirdan farqli bo`lgan mustaqil fikriy -
obrazga ega bo`lmagan, dekorativ xarakterga ega bo`lgan syujetli rangtasir
kompozitsiyalari dekorativ rangtasvir deyiladi. Dekorativ rangtasvir me'moriy
inshoot va dekorativ - amaliy san'at buyumlaridagi bezaklarning turli
ko`rinishlarini birlashtiradi.
Me'moriy dekorativ bezak devorga, gumbaz, fasad va binoning boshqa
elementlariga yoki xolstga bajarilishi mumkin.
Teatr dekoratsiyasi ham rangtasvirning turlaridan biri hisoblanadi.
Uning vazifasi spektaklning obrazini yaratishdan iboratdir. Spektaklni badiiy
bezash stsenografiya deb ham yuritiladi.
IV. Yangi mavzuni  mustahkamlash.
1. Portret
janrida qanday rassomlar ishlagan?
2. Tasviriy
san’atning janrlarini aytib bering.
Byust nima?
a) Ko’p figurali haykaldan
tashkil topgan figura;    b) Odamning ko’kragigacha tasviri;
s) Toshdan ishlangan har
qanday haykal;             d)Faqat loydan ishlangan haykal.
 Plakat so’zining ma’nosi
nima?
a) Rasm;    b) E’lon;    s)
Kalendar;     d) Qog’oz.
 Portret so’zi qaysi
tildan olingan/
a) Grek;   b) Rus;   s)
Fransuz;    d) Ingliz.
V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga vazifa. Ijodiy ish.

file_name: 6-2 яримйиллик.docx

alt: Tasviriy san’at 6-”A” 1

alt: IV. Yangi mavzuni mustahkamlash: 1

alt: Tasviriy san’at 6-”A” 18

alt: Tasviriy san’at 6-”A” 25

alt: Tasviriy san’at 6-”A” 8

alt: Tasviriy 6-”A” 25

alt: Darsning borishi: I. Tashkiliy qism:

alt: II. O’tilgan mavzuni mustahkamlash: 1

alt: Tasviriy san’at 6-”A” 15

alt: Tasviriy san'at voq е likni, borliqni shakllar, chizikyaar, ranglar, bo’yoqlar surtmasi orqali ma'lum bir t е kislikda, yo’zada, makonda va xokazolarda ijodkor (xaykaltarosh va rassomlar)…

alt: Tasviriy san’at 6-”A” 22

alt: IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:

alt: Tasviriy san’at 6-”A”

alt: Tasviriy san’at 6-”A” 6-”B” 6-”V”

alt: Tasviriy san’at 6- “a” 5

alt: Tasviriy san’at 6- “a” 12

alt: Ular orasida A.Abdullayev, R.Ahmedov,

alt: Tasviriy san’at 6- “A” 19

alt: Uyg`onish davri buyuk insonlari:

alt: III. Yangi mavzu bayoni. Portret janri

alt: VI. Uyga vazifa - 2 daqiqa

title: 6-синф 2- ярим йиллик


extracted_text:
Контрольная работа № 2 по теме «Неметаллы»
I вариант
1 задание. Охарактеризуйте по плану х.э. с порядковым
номером 16.
1.Положение в п.с.х.э, характер х.э.
2.Строение атома
3. Строение электронных оболочек атома
4.Высший оксид и его характер
5. Высший гидроксид и его характер
6.Формула ЛВС
2 задание.
С какими из перечисленных ниже веществ будет реагировать
гидроксид элемента, составленного в задании 1: оксид азота(II),
оксид азота(IV), оксид магния, сульфит калия, сульфат
цинка, гидроксид железа(III), азотная кислота, цинк.
Запишите необходимые молекулярные уравнения. Одну реакцию запишите в ионном
виде.
3 задание. Подберите коэффициенты в уравнении реакции
методом электронного баланса. Определите процессы окисления и  восстановления,
частицы окислитель и восстановитель.
P + H2SO4   = H3PO4 + SO2 +H2O
        (конц.)

4 задание. Решить задачу.
Какая масса оксида железа (II)
полностью прореагирует со 100г 16,2 % раствора бромоводородной кислоты.

Контрольная работа № 2 по теме «Неметаллы»
II вариант
1 задание. Охарактеризуйте по плану х.э. с порядковым
номером 15.
1.Положение в п.с.х.э, характер х.э.
2.Строение атома
3. Строение электронных оболочек атома
4. Высший оксид и его характер
5. Высший гидроксид и его характер
6.Формула ЛВС

2 задание.
С какими из перечисленных ниже веществ будет реагировать
гидроксид элемента, составленного в задании1: оксид азота(I),
оксид азота (V), оксид цинка, сульфат магния, гидроксид
калия, азотистая  кислота, хлорид натрия, магний. Запишите необходимые
молекулярные уравнения. Одну реакцию запишите в ионном виде.

3 задание. Подберите коэффициенты в уравнении реакции
методом электронного баланса. Определите процессы  окисления  восстановления,
частицы окислитель и восстановитель.
HNO3
+S = H2SO4+
NO2+H2O
(конц.)

4 задание.  Решить задачу.
В 100 г азотной кислоты полностью растворили 32 г оксида
меди (II). Вычислите массовую долю азотной кислоты в
растворе.

file_name: Контрольная работа  по теме Неметаллы.docx

title: Контрольная работа по теме "Неметаллы" 9 класс


extracted_text:
Классификация компьютерных вирусов
По среде обитания:
·
сетевые – распространяются по различным компьютерным сетям;
·
файловые – внедряются в исполняемые модули
(COM, EXE);
·
      загрузочные – внедряются в загрузочные сектора
диска или сектора,
содержащие программу загрузки диска;
·
      файлово-загрузочные –  внедряются
и  в   загрузочные  секторы  и   в исполняемые модули.

По способу
заражения:
·
      резидентные – при заражении
оставляет в оперативной памяти компьютера свою резидентную часть, которая потом перехватывает обращения
ОС к объектам заражения;
·
      нерезидентные – не заражают
оперативную память и активны ограниченное время
По воздействию:
·
      неопасные – не мешают работе компьютера, но уменьшают объем свободной оперативной памяти и памяти на дисках;
·
опасные – приводят к различным нарушениям в работе компьютера;
·
      очень опасные – могут приводить
к потере программ,
данных, стиранию информации в системных областях дисков.

По особенностям алгоритма:
·
      паразиты –    изменяют    содержимое   файлов    и    секторов,   легко обнаруживаются;
·
      черви – вычисляют
адреса сетевых компьютеров и отправляют по ним свои копии;
·
      стелсы – перехватывают обращение ОС к пораженным файлам и секторам и подставляют вместо них чистые области;
·
      мутанты – содержат
алгоритм шифровки-дешифровки, ни одна из копий не похожи
ми на другую;
·
      трояны – не способны к самораспространению, но маскируясь под полезную, разрушают
загрузочный сектор и файловую систему.

alt: Классификация компьютерных вирусов

title: Классификация компьютерных вирусов


extracted_text:
Способы реализации
технологии визуализации на уроках иностранного языка
На сегодняшний день вопрос о важности развития
иноязычной коммуникативной компетенции учащихся имеет большое значение в связи
с быстро развивающимися международными отношениями. Данная ситуация
предполагает особые требования к построению и реализации системы языковой
подготовки обучающихся с применением прогрессивных методов обучения [Кодзова, 2018]

Одной из главных задач современного
педагога является поиск наиболее эффективных, современных методик для повышения
результативности образовательной деятельности учащихся. Исходя из этого, важно
вносить изменения в традиционные методики и практику преподавания иностранного
языка, а также применять новые аутентичные языковые материалы, которые, в свою
очередь, соответствуют требованиям сегодняшнего дня.
Ученые выявили, что человек воспринимает
любую информацию с помощью различных органов чувств: вкус, слух, обоняние и
осязание. Одним из самых основных способов восприятия информации считается
зрение, так как около 90% всей информации человек изучает при помощи органов
зрения. В среднем 9% познается благодаря слуху и лишь 1% посредством остальных
органов чувств (вкус, обоняние и осязание). Исходя из полученных сведений,
самым высокоэффективным и практикуемым педагогическим методом в процессе
обучения иностранным языкам считается метод наглядности.
Метод наглядности довольно подробно
описывался в работах таких ученых, как Р. Арнхейм, Т.Н. Жукова, З.П. Ларских, С.Г.
Сафонов, С.А. Семенов и многих других ученых-исследователей. Наглядность сразу
же стала активно применяться в процессе обучения. Но вскоре в связи со всеми
изменениями перемены произошли в сфере преподавания, в том числе и в методе
наглядности. На сегодняшний день термин наглядности преобразовался во всем
известный на данный момент термин визуализация.
Процесс визуализации осуществляется в
построении учебной информации в отличном от традиционных способов. Она
подразумевает такую организацию информации, которая в конечном виде предстает в
компактном и сжатом виде [Изотова, 2015].
Определение визуализации происходит от
латинского слова «visualis», что означает «воспринимаемый зрительно,
наглядный». Андрей Александрович Вербицкий, российский психолог и педагог, в
одной из своих работ дал следующее определение визуализации: «Процесс
визуализации – это свертывание мыслительных содержаний в наглядный образ;
будучи воспринятым, образ может быть развернут и служить опорой адекватных
мыслительных и практических действий» [Вербицкий, 1991, с. 12].
Функционирование любой системы напрямую
зависит от ряда принципов, которые обеспечивают преемственные связи в системе [Камянова,
2008]. Выделяются следующие основные принципы метода наглядности:
1.
Принцип
когнитивной визуализации держится на том, что когнитивные графические
составляющие визуализации позволяют повысить уровень усвоения информации и
знаний. Более того, это приводит к активизации «образного» правого полушария, а
компактно иллюстрирующие содержание таблицы, схемы, модели способствуют
системности знаний;
2.
Принцип
комплексности
лежит в основе обязательного обучения трем сторонам речи: лексической,
грамматической и произносительной. Вместе с тем, осуществляется познание их
структурных компонентов, что в результате приводит к изучению грамматики,
лексики, произношения, а также развитию устной речи, чтения и письма;
3.
Принцип
системного квантования основывается на принципе, внутри которого информация
представляется в сжатом виде. Более эффективному усвоению информации способствует
выделение смысловых пунктов;
4.
Принцип
целенаправленности
заключается в том, что каждый учитель, исходя из необходимости реализации
воспитательного, развивающего, познавательного и обучающего аспектов
иноязычного образования, должен осознавать основную цель применения
визуализации в каждой его конкретной учебной ситуации;
5.
Принцип
функциональности
базируется на следующем положении: метод визуализации осуществляет воспитательные,
развивающие, познавательные и обучающие функции. Это также подразумевает  практическое
овладение языком всеми учащимися [Лаврентьев, 2012].
Тем не менее,
наряду с вышеуказанными принципами, метод визуализации также должен активно сочетаться
с новыми многообразными информационными технологиями. Эффективность обоснована
овладением рациональными приемами при занятии с информацией: анализ,
группировка, достраивание информации, использование аналогий, классификаций,
поиск опорного пункта, систематизация, схематизация. Более того, использование коммуникационных
технологий содействует формированию образно-эмоционального мышления учащихся и предоставляет
возможность развития у учащихся быстрого запоминания языкового материала.
На сегодняшний
день имеется множество различных средств визуализации в процессе обучения. Исходя
из мнения ученых, а также самих преподавателей, мультимедийная презентация
считается одним из самых понятных и распространенных способов визуализации. Одно
из определений мультимедийной презентации следующее: изображение и подача определенной
информации с использованием разнообразных мультимедийных технологий, таких как:
анимация, аудио и видеофрагменты, основной текст и фотографии.
Решающее
преимущество данных презентаций заключается в том, что опыт передается в целостности
текста и образа, взаимодействуя с памятью, мышлением и личным воображением учащегося
[Сверчкова, 2012]. Также важно отметить тот факт, что в последнее время
динамические презентации приобретают все большую популярность. Подвижность
заключается в применении анимационных эффектов, которые также применяются при
создании видео.
Использование
презентации на уроке английского языка обосновано успешностью усвоения
информации учащимися, так как презентация преподносит структурированный
материал, довольно кратко и лаконично представленный на слайдах презентации.
Более того, стоит помнить о правилах оформления презентаций, стиле слайдов,
качестве используемых видео- и аудио-файлов, фотографий.
Следующим способом
визуализации учебного процесса являются  Mind Maps (ментальные карты).
Мыслительная карта - это уникальный наглядный метод выражения процессов
восприятия, обработки и запоминания информации, а также решения творческих
задач. Посредством ментальных карт широкий охват информации может быть
представлен в виде различных ассоциаций, ключевых слов и образов. Существует
множество различных сайтов для создания интеллект – карты: www.Mindomo.com,  www.MindMeister.com, www.MindManager.com и многие другие
бесплатные и доступные сервисы Интернета.
В процессе
обучения иностранному языку ментальные карты могут помочь учащимся в изучении
страноведческого материала, изучить грамматические и лексические аспекты языка,
научиться планировать и реализовывать монологические и диалогические высказывания.
Также одним из
вариантов визуализации является облако тегов. На одном из множества
различных сайтов по созданию данных облаков (www.tagxedo.com, www.Wordart.com, www.Wordle.com, www.WordItOut.com) можно ввести
необходимый текст, а программа в это время сгенерирует облако, в котором будут
изображаться наиболее часто употребляемые слова в данном тексте. Эта методика
позволяет повысить не только интерес учащихся к изучению языка, но и уровень
владения устной речью, уровень языковой подготовки и лексических навыков.
Заключительным
методом визуализации является так называемый денотатный граф (лат.
denoto – обозначаю и греч. Grapho – пишу). Данный метод визуализации
основывается на выделении определенных основных свойств ключевого значения,
который в итоге строится и имеет образ дерева. Первый уровень схемы представляется
различными существительными, в то время, когда на втором уровне находятся
глаголы, относящиеся к основной теме, а также они способствуют продвижению
мысли от основной темы к ее существенным признакам. На следующем, третьем
уровне, также как и на первом уровне, располагаются существительные, которые, в
свою очередь, уже описывают и раскрывают глаголы второго уровня. На четвертом, последнем
уровне, заключаются глаголы, которые имеют прямую связь с существительными
предыдущего уровня. Исходя из анализа всего вышесказанного и учитывая
особенности каждого уровня графа, можно сделать вывод, что он строится на двух
его главных составляющих: существительное и глагол. С помощью данных слов или
словосочетаний, учащийся сможет изучить и понять конкретную тему, которая
излагается в виде денотатного графа.
При обучении
иностранным языкам данный метод активно применяется при закреплении
страноведческого, лексического, грамматического материалов. Денотатный граф
может применяться для сокращения большого объема информации при помощи
логически выстроенной, лаконичной многоуровневой схемы [Кравченко, 2015].

Из этого всего
следует, что система визуализации в процессе обучения иностранному языку должна
занимать ведущее место и способствовать эффективному усвоению и обработке
страноведческого, лексического, грамматического материала. Облегчать обучение
монологическому и диалогическому высказываниям, работу с текстом. Превосходство
метода визуализации заключается в его лаконичном, сжатом, доступном
представлении информации, а также в усвоении языковых и коммуникативных знаний
и навыков благодаря зрительному восприятию информации. Помимо этого, визуализация
благоприятствует повышению мотивации учащихся, активизации их познавательной,
учебной деятельности и развитию критического мышления. В результате это все
приводит нас к тому, что применение визуализации в процессе обучения
иностранному языку принимает участие в организации ключевых компетенций,
указанных в ФГОС ООО, которыми должен обладать учащийся на выходе из средней
общеобразовательной школы: социокультурной, коммуникативной и т.д.

file_name: Способы реализации технологии визуализации на уроках иностранного языка.rtf

alt: Изотова, 2015]. Определение визуализации происходит от латинского слова « visualis », что означает «воспринимаемый зрительно, наглядный»