extracted_text:
1-  dars   Tasviriy san’at
3-sinf
                                                         3-”G”
10.09.2018

Dars
mavzusi:  “O’zbekiston –mening Vatanim” mavzusida
rasm ishlash.
Dars maqsadi: Vatanga
mehr-muhabbat ruhida tarbiyalash
1.Talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
      O'quvchilarning badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
DTC talablari:
        Bilim:
Tasviriy
san'atning portret, natyurmort va manzara janrlarida kartina yaratish
qonuniyatlarining asosiy elementlarini bilish.
       Ko’nikma:
Yaxlit
kompozitsiya, obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.
       Malaka:
Mustaqil
tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
Mustaqillik maydoni rasmlaridan  namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani takrorlash                  – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
 VI.   Uyga vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
    I.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
O’quvchilarni uy
vazifalarini  tekshirib baholash, savollar berish.
 II.
Yangi mavzu:
     1991 yil 1
sentyabr O’zbekistonning mustaqillik kuni hisoblanadi.  O’zbekiston mustaqil
bo’lganidan so’ng ho’jaligimizning hamma – iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy
sohalarida katta o’zgarishlar ro’y berdi va xalqimiz mustaqil ravishda
o’zini-o’zi boshqaradigan bo’ldi. Bu kunni xalqimiz har yili katta
ko’tarinkilik bilan kutib oladi va bayram qiladi.
 Barcha milliy
san’atlar kabi tasviriy san’at ham o‘z mutaxassisligiga ega. U xalqning madaniy
an’analari ma’naviy, hamda ruxiy dunyosi, turmush tarzi, tabiati va xokazolarga
bog‘liq bo‘lib qoladi va yosh avlodning ma’naviy sog‘lom o‘sishida alohida
ahamiyat kasb etadi. Bu borada Prezidentimiz I.Karimovning quyidagi so‘zlarini
keltirib o‘tish maqsadga muvofiqdir: “Biz farzandlarimizning nafaqat jismoniy
va ma’naviy sog‘lom o‘sishi, balki ularning eng uyg‘un rivojlangan insonlar
bo‘lib, XXI asr talablariga to‘liq javob beradigan barkamol avlod bo‘lib
yetishi uchun barcha imkoniyat va sharoitlarni yaratishni o‘z oldimizga maqsad
qilib quyganmiz.” Mustaqil O‘zbekiston tasviriy san’atining salkam bir asrlik
tarixiy saxifalarini birma-bir varaklar ekanmiz, o‘lkadagi doimiy estetik
boyliklar, xaqiqiy badiiy kashfiyotlar xalq turmushining asosiy tomonlari bilan
bog‘liq xolda yaratilganligi ma’lum bo‘ladi. Darhaqiqat, realistik rassom ham
o‘z asarlarida xayotiy xodisalar, zamonaviy g‘oyalarni alohida obrazli shakl
orqali gavdalantiruvchi tadqiqotchidir.
IV. Darsni mustahkamlash:
1) Mustaqilligimizning necha yilligini nishonladik?
2) O’zbekistonimizda qanday o’zgarishlar bo’ldi?
3) Mustaqillik kuniga bag’ishlab qanaqa rasm
ishlasak bo’ladi?
V.O’quvchilarni baholash

VI.Uyga vazifa:Sinf
ishining kamchiliklarini to’ldirish,
xatolarni tuzatish.
  rasmni uyda bo’yab kelish. “O’zbekiston –mening
Vatanim” mavzusida rasm ishlash.

O`IBDO`                    Xoshimov
Fan o`qituvchisi:
Jo`rayeva S
  2  -  dars
Tasviriy san’at            3-”G”   17.09.2018

Dars mavzusi:  “Yoz
o’tdi soz” mavzusida rasm ishlash.
Dars maqsadi: Manzara
chizish bosqichlarini o’rgatish
1.Talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
      O'quvchilarning badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
DTC talablari:
        Bilim:
Tasviriy
san'atning manzara janrlarida kartina yaratish qonuniyatlarining asosiy
elementlarini bilish.
       Ko’nikma:
Yaxlit
kompozitsiya, obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.
       Malaka:
Mustaqil
tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
 I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani takrorlash                  – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
 VI.   Uyga vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
O’quvchilarni uy vazifalarini  tekshirib
baholash, savollar berish.
III.Yangi mavzu:
          Rangtasvir asosan beshta asosiy unsurdan
iboratdir. Bu unsurlar buyum shaklini, rangini, yoritilishini, yasalgan
materialini tasvirlanayotgan narsaning qanday sharoit va muxitda ekanini
tasvirlashda namoyon bo‘ladi.
          Rangtasvir san’atining o‘ziga xos
xususiyati shundan iboratki, unda rassom o‘z vositalari yordamida narsa
shaklini, rang va materialni ruxiy xolatini va anatomik tuzilishini va
xokazolarni tasvirlaydi.
         Rassom o‘zi yaratgan badiiy asarda xayot
qonunlarini, unga o‘z munosabati ifodalashga intiladi.
         Rang rangtasvir san’atining jonidir. Badiiy
asarning hissiy, ma’naviy,  emotsional ta’sirini oshirishda rangning roli
nixoyatda kattadir.

IV.Darsni mustahkamlash:
1. Rassom tog’ manzarasini ishlashda qaysi
ranglardan foydalangan?

Акварель бўёқлардан қайси санъат
турида қўлланилади ?

*Рангтасвирда

Қаламтасвирда

Амалий
  санъатда

Ҳайкал
  ишлашда

Асосий
  ранглар қайси қаторда тўлиқ берилган ?

Зарғалдоқ,
  кўк, жигарранг

Сариқ,
  оқ, қора

*Қизил,
  зангори, сариқ

яшил,
  сиёхранг, зангори

V.O’quvchilarni baholash

VI.Uyga
vazifa:Sinf ishining kamchiliklarini to’ldirish,
xatolarni tuzatish.
Sinfda ishlangan “Yoz o’tdi soz” mavzusidagi rasmni rangli qalamlarda bo’yang.
                                        O`IBDO`                    Xoshimov I

  3-  dars
Tasviriy san’at            3-”G”    24.09.2018
Dars
mavzusi:  Atlas matosida ranglar jilosi.
Dars maqsadi: Ranglarni
turlarini bilish
1.Talimiy maqsad:
    naturaning
xarakterli jihatlari (shakli, rangi, o'lchami, nisbatlari,
fazoviy holati)ni tasviriy
san'at qonunlari (yorug'-soya, rang) asosida
tasvirlash;.

2.Tarbiyalovchi maqsad:

      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
      Bolalarda
ko‘rish xotirasini, chamalash qobiliyatini, rang sezishni, kompozitsion
madaniyatni, fazoviy fikrlash, obrazli tasavvur va kombinatsiyalash kabi
hususiyatlarni rivojlantirish.
DTC talablari:
        Bilim:
Tasviriy
san'at tarixi va nazariyasini mazkur standartida nazarda tutilgan xususiyatlarini,
portret, manzara, natyurmort janrlarida ijod qilgan rassomlarning hayoti va
ijodini bilish.
       Ko’nikma:
Berilgan
topshiriqqa mos tarzda kompozitsiyaning rangshunoslik yechimini to'g'ri hal eta
olish (masalan: manzarada turli holat hamda kayfiyatlarni tasvirlashda rang va
uning tuslaridan, shuningdek, kontrast, issiq-sovuq ranglardan maqsadli
foydalana olish.
       Malaka:
ranglarning murakkab
tuslarini hosil qilish (ko'kish, yashil,
qizg'ish,
jigarrang, qoramtir va h.k.);Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
rasm daftari, oddiy qora qalam va bo’yoqlar, manzara tasviri.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani takrorlash                  – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
 VI.   Uyga vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan
mavzuni mustahkamlash:

Ахроматик
  ранглар қайси қаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг,
  сабза, ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Гуашь
  бўёғи асосан санъатнинг қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

1. Rassom tog’ manzarasini ishlashda
qaysi ranglardan foydalangan?
III.Yangi mavzu:
    Ozbekistonimiz
o’zining atlas matolari bilan mashhur. O’zbekiston atlasi rang-barangligi bilan
ajralib turadi. Ularda ranglar jilosi aks etgan.
                                          O'zbekistonning amaliy bezak san'atini
go'zal naqsh bezaklarsiz tasavvur etib bo'lmaydi. Bu san'at turi namunalarining
eng oddiyidan tortib o’ta murakkablarida ham, o'lcham jihatidan mo'jazlaridan
tortib to mahobatli namunalarida ham ramziy ma'no kasb etgan shakllarni ko’rishimiz
mumkin. Bunday nafis bezaklarni bolalar o'yinchoqlarida, beshiklar, sandiqlar,
kursilar, stollar, xontaxtalar, qutichalar, shaxmat taxtasi, otning egarlari,
choyshab, belbog'lar, so'zanalar, palaklar, kashtalar, gilam- kigizlar, zargarlik
buyumlari, zatdo'zlik va shu kabi badiiy hunarmandlik namunalarida ko'rishimiz
mumkin.
San'atning bu turi juda
qadimiy bolib, asrlar osha rivojlanib, takomillashib kelgan. Bizning davrimizda
ham amaliy bezak san'ati rivojlanib, shuhrati dunyoga mashhur bo’lib bormoqda.
Bu san'at namunalari Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent kabi shaharlardagi muzeylarning
doimiy ko'rgazmasi( ekspozitsiyasi)dan joy olgan. o'zbekistonning amaliy bezak
san'atida rang  va naqsh ramziyligi alohida o'rin tutadi. Qaysi bir tasvirni
olmaylik, uning zaminida albatta biror bir ramzry ma'no bor. Hozir faqat
zardo'zlik san'atining tarixi va unda qo’llaniladigan ramziy shakllar xususida
to'xtalib o’tamiz.

IV.Darsni mustahkamlash:

Қизил ва зангори бўёқлар аралашмасидан қандай ранг ҳосил бўлади ?

Қора

*Кулранг

Яшил

Ҳаворанг

1. Sariq rang bilan ko’k rangni aralashtirganda
qanaqa rang hosil bo’ladi?
2. Matolarga ishlatiladigan ranglar nomini ayting.
V.O’quvchilarni baholash

VI.Uyga
vazifa: Sinfda ishlangan atlas naqshini
yakunlang.

                                        O`IBDO`
Xoshimov I

  4-  dars
Tasviriy san’at                          3-”G”

Dars mavzusi:  “ Yolsimon” naqsh ishlash
Dars maqsadi:Naqshlar
turlarini bilish
1.Talimiy maqsad:

Tasviriy san'atning qonun-qoidalarining oddiy nazariy asoslarini o'rgatish.

2.Tarbiyalovchi maqsad:

      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
      Bolalarda
ko‘rish xotirasini, chamalash qobiliyatini, rang sezishni, kompozitsion
madaniyatni, fazoviy fikrlash, obrazli tasavvur va kombinatsiyalash kabi
hususiyatlarni rivojlantirish.
DTC talablari:
        Bilim:
Tasviriy
san'at turlarining bir-biri bilan bog'liqligini (masalan: qalamtasvir tasviriy
san'atining barcha turlarning asosi ekanligi) bilish va o'z faoliyatlarida unga
amal qilish.
       Ko’nikma:
To'g'ri va
qiya ko'rinishdagi chiziqlarni qiynalmasdan o'tkaza olish;
       Malaka:
Mustaqil
tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  naqsh
tasvirlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
 I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani takrorlash                  – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
 VI.   Uyga vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Sariq rang bilan ko’k rangni
aralashtirganda qanaqa rang hosil bo’ladi?
2. Sariq rangni qizil rang bilan
aralashtirgandachi?
III.Yangi
mavzu:

     Zardo'z1ik san'ati XIX asrning oxirlarida
Buxoro amirligining poytaxti Buxoro shahrida rivoj topdi. Biroq, bu yerdagi ustaxonalarda
etik, mahsi, to’n, belbog', do'ppi kabi zar bilan bezatilgan kiyimlar faqat
hukmdorlar, badavlat kishilar, xorijiy elchilarga tortiq qilish uchun maxsus
tayyorlanar edi. Buxorolik mashhur ustalar Usta Salim, Usta Olimjon Majidov,
Usta Fayzullo G'aybullayevlar yaratgan zardo’zlik buyumlari hozirgi kunda dunyoning
bir qator muzeylarida saqlanadi. O'zbekiston Davlat san’at muzeyi, O'zbekiston
Xalq amaliy san'ati muzeylarining ekspozitsiyalari orasida ham zardo'zlik
san'ati namunalari bor. XX  asrning ikkinchi yarmiga kelib bu san’at turi
mamlakatimizning boshqa hududlarida ham rivojlana boshladi. Endilikda Toshkent
badiiy buymlar fabrikasida, xususiy firmalarda ishlab chiqarilayotgan so’zanalar,
zarchoponlar turmushimizga tobora chuqurroq kirib bormoqda. Bugungi kunda kelin-kuyovlar.
to'ybolalar, yubilyarlar, ulkan yutuqqa erishganlarga zarchopon kiydirish odat tusiga
kirib bormoqda.
IV.Darsni mustahkamlash:

Ҳосила ранглар қайси қаторда тўғри кўрсатилган ?

Сариқ,
  жигарранг, ҳаворанг

Ҳаворанг,
  қирмизи, кулранг

Қора,
  оқ, қизил

*Зарғалдоқ,
  яшил, бинафша

Камалакдаги
  ранглар нечта ?

4
  та

5
  та

9
  та

*7
  та

Har bir naqshda ishlatilgan bezak
gullarini ko’rsating.
V.O’quvchilarni baholash

VI.Uyga
vazifa:Ikkita bezak guli naqshni akvarelda
contrast ranglarga bo’yang.
      5  -  dars   Tasviriy
san’at            3-”G”

Dars
mavzusi:  Mevalar rasmini ishlash.
Dars maqsadi: Natyurmort
ishlashni bilish
1.Talimiy maqsad:

Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar
badiiy madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

Badiiy
didni shakllantirish, go‘zallik qonuniyatlari his etish qobiliyatini
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
 DTC talablari:
  Bilim:

Tasviriy san'atning turlarida janrlarning umumiy va farqlanuvchi jihatlarini
bilish (masalan, portret janrining rangtasvir, grafika va haykaltaroshlikdagi
umumiyligi).
Ko’nikma:

Kompozitsion faoliyatda chiziq, chizgi (shtrix), rang surtmasi, dog',
yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va perspektivani
tasvirlashda, rang va uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda
tasvirlashda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.
 Malaka:
      Dekorativ ishda
assimetrik tasvirlarni ifodalashda muvozanatni
saqlay
olishni
 Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Mevalardan
tashkil topgan natyurmort tasviri.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani takrorlash                  – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
 VI.   Uyga vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:

Натюрморт қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри ифодаланган?

Тўғри тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

Контраст
  ранглар деб нимага айтилади?

Иккита
  бир хил ранг

Учта
  бир хил ранг

*Бир-биридан
  кескин фарқ қилувчи ранг

Бир-бирига
  яқин бўлган ранг

Har bir naqshda ishlatilgan bezak
gullarini ko’rsating.
III.Yangi mavzu:
      Natyurmortda rassomlar tabiatning
in’om-exsonlarini va kishilar mexnati bilan yaratilgan narsalar go’zalligini va
ular orqali kishilarning turmushini tasvirlaydilar. O’z o’lkasini chin yurakdan
sevgan kishilargina uning tabiatini mexr bilan realistikh xolda tasvirlay
oladilar. natyurmort janrida ko’proq ijod qiladigan O’zbekistonlik rassomlar
orasida V.Ufimsev, Z.Kovalevskaya, R.Axmedov, L.Salimjanova, Y.Yelizarov, M.
Fatxullin va boshqalar bor.
      Navbatdagi ish ‘’Oltin kuz’’
mavzusida natyurmort ishlashdan iboratdir. O’quvchilarga natyurmort tasviri
chizilgan plakat ko’rgazma uchun qo’yiladi. Shundan so’ng o’quvchilar namoyish
etilayotgan rasmga qarab qog’oz betida rasmni kompozitsion jihatdan to’g’ri
joylashtirish, naturani chizish tartibi, naturadagi narsalarning bir-biriga
nisbatan joylashuvi, perespektiv qisqarishini bilib oladilar.

IV.Darsni
mustahkamlash:

Натюрморт
  тузиш ...

Табиат
  манзарасини кўриниши

Тасвирлаш
  услуби

Жамлаб
  қўйилган буюмлар йиғмаси, ўқув –машқ қўйилмаси

*
  Жонсиз буюмларни пластик жойлаштириш

Натюрморт
  тасвирлиш нимадан бошланади?

*
  Жойлаштиришдан

Буюмларни
  нисбатини топишдан

Ёруғ-соя
  беришдан

Қоғозни
  тўғри жойлаштиришдан

V.O’quvchilarni baholash

VI.Uyga vazifa:
“Mevalar” natyurmortini ishlang.

        6-  dars   Tasviriy
san’at            3”G”

Dars mavzusi:  Haykaltaroshlik.
Dars maqsadi: Tasviriy san’atning haykaltaroshlik turlaridan birini bilish.
a) talimiy
maqsad:
O‘quvchilarni tevarak-atrofdagi narsa va hodisalardagi go‘zalliklarni ko‘ra
bilish va idrok etish, hamda kuzatish asosida olingan his-tuyg‘u va
tushunchalarni hayotga tatbiq etishga o‘rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad: O’quvchilarda
amaliy va tasviriy san’atga qiziqish va muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:  O‘quvchilarni
tasviriy va amaliy bezak san’ati, me'morlik asoslari bilan tanishtira borib,
ularda ushbu san’at turlarining o‘ziga xos xususiyatlarini idrok etishga
o‘rgatish vositasida, ularni badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
 DTC talablari:
Bilim:  Amaliy bezak san'atining mazmun va shakl mutanosibligi xususiyatlarini
bilish.

Ko’nikma:  Amaliy san'at kompozitsiyasi, mazmuniga mos shakl va rang qo'llay olish.
Malaka:  Bajarilayotgan ishning mazmuni va mohiyatiga ko'ra mustaqil
tarzda tasviriy usul, material va vosita tanlay olish va undan amaliy foydalana
bilish.

Dars turi.  Aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
kadaskopda naqsh tasvirlari namunalarini ko’rsatish.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov,
Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                               -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash          – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:

Ахроматик
  ранглар қайси қаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг,
  сабза, ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

III.  Yangi mavzu:
     Haykaltaroshlik -
tasviriy sanat turi; borliqni hajmli shakllarda, makonda uch o’lchamda
tasvirlashga asoslanadi. Tasvir ob’yekti, asosan,
inson; shuningdek, hayvonlar (anima-listika), tabiat (manzara) va narsalar
(natyurmort). H.ning 2 asosiy ko’rinishi — aylanib kuzatish
imkonini beruvchi dumaloq haykal hamda faqat bir tomondan ko’rishga mo’ljallangan
bo’rtma
(qabariq) tasvir relyef turi farqlanadi. Relyef, o’z
navbatida, yuzaga nisbatan bir oz bo’rttirib
ishlanadigan barelyef hamda tasvir yuzaga nisbatan ancha bo’rttirib
ishlanadigan gorelyefta bo’linadi; shuningdek nursoya o’yini
hisobiga tasvir ko’zga tashlanadigan tekis yuzaga
ishlanadigan yana o’yma ko’rinish
mavjud.
H. bajaradigan
vazifasi va mazmuniga ko’ra bir necha turlarga bo’linadi:
monumental haykaltaroshlik, bezak haykaltaroshligi, dastgohH. (q. Dastgoh
san’-ati), mayda haykaltaroshlik turlari o’zaro yaqin
aloqada rivojlanadi hamda o’ziga xos xususiyatlarga ega. Me’morlik
san’ati
bilan bog’liq
bo’lgan
monumental H.ka muhim tarixiy voqealar, atoqli shaxslar xotirasini
abadiylashtirish maqsadida o’rnatilgan monument, yodgorliklar,
H. ansambllari kiradi, ular o’zida katta mazmunni ifodalaydi
hamda mustaqil ahamiyatga ega; biroq H.ning bu turi bevosita muhit, me’moriy
inshootlar hamda tabiat bilan uyg’un bo’lishi
lozim, bu unga yanada ulug’vorlik va ta’sirchanlik
baxsh etadi. Monumental H.ka xos bo’lgan
xislatlardan biri qahramonlarni ko’tarinki ruhda
tasvirlash-dir. Monumental H. asarlari uzoqdan ko’rishga mo’ljallanganligi
sababli, katta-katta yaxlit shakllardan keng foydalaniladi; odam yuzidagi mayda
unsurlar, kiyimdagi buklanishlar, mayda qismlar ko’rsatilmasligi mumkin.

IV.
Darsni mustahkamlash.
     1.
Kulolchilik san’ati namunalarining tarihiy va zamonaviy funksiyalari o’rtasida qanday
umumiylik va tafovutlar bor?

“Перспектива”
  сўзининг маъноси?

Юнончада
  ойна орқали тўғри ва аниқ кўраяпман

Французчада
  узоққа қараш

Юнончада
  кузатаман

Чизиқли
  тасвир

Гипсдан
  ясалган  антик ҳайкал намуналар номи

*Диадимон,
  Венера, Гермес, Дорифор, Аполлон, Зевс

Пушкин,
  Шота Руставили

Ғ.Ғулом,
  А.Темур

Аполлон,
  Шота Руставели, А.Темур

V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa.    Sinfda bajarilgan ishni yakunlash.

O`IBDO`             Xoshimov I
                                    Fan
o`qituvchisi: Jo`rayeva S

 7
-  dars
Tasviriy san’at

3-”V”      _______________
Dars mavzusi:  To’rtburchak
naqsh  ishlash 1- nazort ishi.
Dars maqsadi:
1.Talimiy maqsad:

Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar
badiiy madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

Badiiy
didni shakllantirish, go‘zallik qonuniyatlari his etish qobiliyatini
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish

bu asarlarda tasvirlangan
voqea-hodisalardagi go'zalliklarni ko'ra
bilish va
asar mazmunini so'zlab berishni
ranglarning murakkab
tuslarini hosil qila olish (masalan: ko'kish,
yashil,
qizg'ish, jigarrang, qoramtir va h.k.)
o'simliksimon naqsh
elementlaridan mustaqil naqsh
kompozitsiyasini tuza
olishni;
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Naqsh
tasvirlari.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:

Машҳур
  Амир Темур портретининг муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Тасвирий
  санъат жанрлари қайси қаторда ?

Ҳайкалтарошлик,
  меъморчилик, каштачилик

*Натюрморт,
  манзара, портрет

Графика,
  офорт, ксилография

Рангтасвир,
  композиция, қаламтасвир

Uy vazifalarini tekshirib, baholash.
III.Yangi
mavzu:

         Ozbekistonimiz o’zining atlas matolari
bilan mashhur. O’zbekiston atlasi rang-barangligi bilan ajralib turadi. Ularda
ranglar jilosi aks etgan.                                           O'zbekistonning
amaliy bezak san'atini go'zal naqsh bezaklarsiz tasavvur etib bo'lmaydi. Bu san'at
turi namunalarining eng oddiyidan tortib o’ta murakkablarida ham, o'lcham
jihatidan mo'jazlaridan tortib to mahobatli namunalarida ham ramziy ma'no kasb
etgan shakllarni ko’rishimiz mumkin. Bunday nafis bezaklarni bolalar
o'yinchoqlarida, beshiklar, sandiqlar, kursilar, stollar, xontaxtalar,
qutichalar, shaxmat taxtasi, otning egarlari, choyshab, belbog'lar, so'zanalar,
palaklar, kashtalar, gilam- kigizlar, zargarlik buyumlari, zatdo'zlik va shu
kabi badiiy hunarmandlik namunalarida ko'rishimiz mumkin.
IV.Darsni
mustahkamlash:

Гуашь бўёғи асосан санъатнинг
  қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

Yuqoridagi naqshlarda qanday bezak
gullaridan foydalanilgan.
V.O’quvchilarni baholash

VI.Uyga vazifa:Sinfda
ishlana boshlangan to’rtburchak shaklidagi naqshni ohiriga yetkazing.

O`IBDO`             Xoshimov I
                                    Fan
o`qituvchisi: Jo`rayeva S

        8-  dars   Tasviriy
san’at         3-”V”      _______________
Dars
mavzusi:  “Tog`da kuz” mavzusida rasm ishlash
Dars
maqsadi:
1.Talimiy maqsad:

Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar
badiiy madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

Badiiy
didni shakllantirish, go‘zallik qonuniyatlari his etish qobiliyatini
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.

Tasviriy
san'atning turlarida janrlarning umumiy va farqlanuvchi jihatlarini bilish
(masalan, portret janrining rangtasvir, grafika va haykaltaroshlikdagi
umumiyligi). rasm chizib bo'lingach, qog'oz sirtini suv bilan yuvib
bo'yashjarayoniga tayyorlash
Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi, dog' yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini,
hajm, fazo va prespektivani tasvirlashda, rang, uning tuslari va koloritini
tasvir mazmuniga mos tarzda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Pahta
dalasi tasvirlari.
Foydalanilgan adabiyot: 1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,  2) Tasviriy san’atni
o’qitish metodikasidan
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism: O’quvchilar
bilansalomlashish.Davomat
II.
.Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
Naqshlarda qanday bezak gullaridan
foydalanilgan.
III.Yangi mavzu:
         Rangtasvir san’atida bir nechta janr mavjud
bo‘lib, ular bir-biridan mavzulari jixatidan farq qiladi. Bular: tarixiy,
batal, natyurmort, portret, manzara, maishiy, animal janrlaridir.
           Janrlar ichida manzara janri eng
qadimiysi hisoblanadi, u tabiatni aks ettiruvchi tasviriy san’at asaridir. XIX
asr realistik san’atida manzara janri bekiyos usdi. Bu davrda xaqiqiy rus
milliy manzara rangtasviri maydonga keldi. Manzarachi rassomlar rus o‘lkasining
go‘zalligi bepoyonligini ko‘rsatish orqali qishilarda vatanparvarlik hislarini
o‘stirishga, oddiy tabiat ko‘rinishidagi go‘zallikni to‘laqonli ifodalashga
harakat qildilar. Tabiatning turli xolatlarini real tasvirladilar. A.K.Savrasov
ana shunday birinchi rassomlardandir. Uning  “Qora qarg‘alar uchib kelishdi”
deb nomlangan suratida qish qaytishi tabiatning xolati tushunarli va jonli
talkin etilgan.
IV.Darsni mustahkamlash:
1. Y.Tursunnazarovning “Pahtakorlar”
nomli asarini yahshilab ko’zdan kechiring. Unda kimlar tasvirlangan?
V.O’quvchilarni baholash
VI.Uyga vazifa: “Tog`da kuz” mavzusida rasmni
tugating.
   9-  dars   Tasviriy
san’at            3-”G”

Dars mavzusi:  Oraliq nazorat ishi.
Dars maqsadi:Sifatli ta’lim berish
1.Talimiy maqsad:

Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar
badiiy madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

Badiiy
didni shakllantirish, go‘zallik qonuniyatlari his etish qobiliyatini
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantiris

Tasviriy
san'atning turlarida janrlarning umumiy va farqlanuvchi jihatlarini bilish
(masalan, portret janrining rangtasvir, grafika va haykaltaroshlikdagi
umumiyligi).
Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi (shtrix), rang surtmasi, dog', yorug'-soya kabi
grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va perspektivani tasvirlashda, rang va
uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda tasvirlashda, havo
perspektivasini ifodalashda qo'llay olish
Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi, dog' yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini,
hajm, fazo va prespektivani tasvirlashda, rang, uning tuslari va koloritini
tasvir mazmuniga mos tarzda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi: Plakatlar,
qalam, rangli qalam, akvarel.
 Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:

Takrorlash.
III.Yangi mavzu:

Акварель бўёқлардан қайси санъат турида қўлланилади ?

*Рангтасвирда

Қаламтасвирда

Амалий
  санъатда

Ҳайкал
  ишлашда

Асосий
  ранглар қайси қаторда тўлиқ берилган ?

Зарғалдоқ,
  кўк, жигарранг

Сариқ,
  оқ, қора

*Қизил,
  зангори, сариқ

яшил,
  сиёхранг, зангори

Қуйидаги
  асарлардан қайси бири Зокир Иноғомов қаламига мансуб ?

Чойхонада

*Чойга

Куз

Қиш

Палитра
  нима учун керак ?

Чизмачилик
  асбобларига

Кимё
  асбоблари учун

*Рангтасвир
  ишлаш учун

Ҳайкал
  ишлаш учун

Ахроматик
  ранглар қайси қаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг,
  сабза, ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

Ахроматик
  ранглар қайсқаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг,
  сабза, ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

Тарихий
  жанр устаси қайси қаторда ?

А.Мирзаев

Л.Абдуллаев

А.Абдуллаев

*М.Набиев

Машҳур
  Амир Темур портретининг муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Гуашь
  бўёғи асосан санъатнинг қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

IV.Darsni
mustahkamlash:

Яшил ранг қайси бўёқлар
  аралашмасидан ҳосил бўлади ?

Қизил
  ва сариқ

Зангори
  ва бинафша

*Зангори
  ва сариқ

Зангори
  ва пушти

“Иссиқкўлда
  оқшом” асарининг муаллифи ким ?

Ж.
  Умарбеков

Р.
  Аҳмедов

Г.
  Абдураҳманов

*Ў.
  Тансиқбоев

Хива
  наққошлик мактабида асосан қандай ранг колоритидан
  фойдаланилади ?

Қизил
  колоритда

Пушти
  колоритда

*Ҳаворанг
  колоритда

Сариқ
  колоритда

Машҳур
  “Мона Лиза” асарининг муаллифи ким ?

П.Рубенс

Тициан

Микеланджело

*Леонардо
  да Винчи

Стекдан
  қайси санъат турида фойдаланилади ?

Меъморчиликда

*Ҳайкалтарошликда

Мисгарликда

Графикада

V.O’quvchilarni baholash

VI.Uyga
vazifa: Ijodiy ish.

10- dars   Tasviriy
san’at                    3”G”

Dars mavzusi: Tabiiy materiallardan
applikatsiya yasash
Dars maqsadi: Sifatli ta’lim berish
a) talimiy maqsad: O’quvchilarni
bilimini  mustahkamlagan holda, tasviriy
san'atning ifoda vositalari haqida o’rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:  O‘sib kelayotgan yosh
avlodning ma'naviy olamini boyitish va madaniy saviyasini yuksaltirish,
yoshlarimizni milliy va jahon tasviriy san’at turlarining yuksak namunalaridan
bahramand qilish asosida tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad: Hayot va san’at voqyeligiga
tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
Tasviriy san'atning tur va
janrlarida qo'llaniladigan badiiy materiallar, tasviriy vosita va usul,
texnikasini bilish. Berilgan topshiriqqa mos tarzda kompozitsiyaning rangshunoslik
yechimini to'g'ri hal eta olish (masalan: manzarada turli holat hamda kayfiyatlarni
tasvirlashda rang va uning tuslaridan, shuningdek, kontrast, issiq-sovuq
ranglardan maqsadli foydalana olish).
  Kompozitsion faoliyatda
chiziq, chizgi, dog' yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va
prespektivani tasvirlashda, rang, uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga
mos tarzda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish, davomatni tekshirish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash.

Натюрморт қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри ифодаланган?

Тўғри тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

Тарихий
  жанр устаси қайси қаторда ?

А.Мирзаев

Л.Абдуллаев

А.Абдуллаев

*М.Набиев

Машҳур
  Амир Темур портретининг муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Гуашь
  бўёғи асосан санъатнинг қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

III. Yangi mavzu bayoni.
    Ochiq joyda (pleyner) rasm ishlash,
ayniqsa qoralama va ranglamani bajarish qiziqarli mashg’ulotlardan hisoblanadi.
Chunki, ochiq joularda tabiat qo’nida shakli, rangi, tuzilishi jihatdan
qiziqarli, kishi e’tiborini o’ziga tortadigan o’simliklar, darahtlar, qush va
hayvonlar bo’ladi. Ularni rasmini ishlash har bir kishiga zavq bag’ishlaydi.
Bunday manzaralar bolalarga faqat zavq bag’ishlabgina qolmasdan balki,
tabiatni, tevarak atrofni chuqurroq va kengroq bilishga yordam beradi. Qush va
hayvonlar hay;tini, ularning tuzilishidagi o’ziga hoslik, go’zallikni ko’ra
bilishga yordam beradi.
    Qalamda turli chiziq (shtrih)lar yordamida tasviriy obrazlar
yaratish.
Geometrik shakllarni chizg’ich
yordamisiz qora qalamda chizib, qora qalamda bo’yash.

IV. Yangi mavzuni
mustahkamlash.
Predmetda yorug’soya, bliklar qanday joylashgan?
 Bir necha gullarni ko’yib tasvirlash
nima deyiladi?
 Bahorgi gullar ifodalangan qatorni
toping.
a) atirgul, astra, moychechak,
chuchmomo;      b) giran, aloye, lola
s) chirmovuqgul, gladiolus;
d) lola, boychechak, chuchmomo,
qizg’aldoq, binafsha
V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa.
Rangtasvirda tasvirni
tugatish.

O`IBDO`             Xoshimov I
                                    Fan
o`qituvchisi: Jo`rayeva S

       11- dars   Tasviriy san’at
3-”G”  19.11.2018       26.11.2018

Dars mavzusi:   “Kech
kuz” mavzusida rasm ishlash    (2 soat)
Dars maqsadi:
1.Talimiy maqsad:
     - o‘quvchilarni
tevarak-atrofdagi narsa va hodisalardagi go‘zalliklarni ko‘ra bilish va idrok
etish, hamda kuzatish asosida olingan histuyg‘u va tushunchalarni hayotga
tatbiq etishga o‘rgatish.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

      -
xalq amaliy san'ti, tasviriy san’at bilan tanishtirish orqali barcha bolalarni
badiiy-estetik didini o‘stirish
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
      -
bolalarda ko‘rish xotirasini, chamalash qobiliyatini, rang sezishni,
kompozitsion madaniyatni, fazoviy fikrlash, obrazli tasavvur va
kombinatsiyalash kabi hususiyatlarni rivojlantirish: asosiy (qizil, sariq va zangori) va hosila (zarg'aldoq, ko'k,
binafsha
va yashil) ranglarni, shuningdek, oq,
qora, kul rang kabi rang
nomlarini
bilish. tabiiy materiallardan foydalanish tartib qoidalariga amal qila
olish.
 Yaxlit kompozitsiya, obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini
saqlay olish.
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
rasm daftari, oddiy qora qalam va bo’yoqlar, manzara tasviri.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Rahim Hasanov. 1-sinflar uchun
darslik,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:

Акварель бўёқлардан қайси санъат турида қўлланилади ?

*Рангтасвирда

Қаламтасвирда

Амалий
  санъатда

Ҳайкал
  ишлашда

Асосий
  ранглар қайси қаторда тўлиқ берилган ?

Зарғалдоқ,
  кўк, жигарранг

Сариқ,
  оқ, қора

*Қизил,
  зангори, сариқ

яшил,
  сиёхранг, зангори

Қуйидаги
  асарлардан қайси бири Зокир Иноғомов қаламига мансуб ?

Чойхонада

*Чойга

Куз

Қиш

III.
Yangi mavzu:

Manzara-janridagi asarlarda borliq, tabiatdagi
ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada faqatgina narsa va voqealar
emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham ifodalanadi. Ayrim musavvirlar
vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga ishqiboz bo‘lsalar, ayrimlari dengiz
manzarasini tasvirlashga harakat qiladilar.

Manzara-janridagi asarlarda borliq, tabiatdagi
ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada faqatgina narsa va voqealar
emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham ifodalanadi. Ayrim musavvirlar
vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga ishqiboz bo‘lsalar, ayrimlari dengiz
manzarasini tasvirlashga harakat qiladilar.  Manzara tasviriy san’atning eng
hissiyotli janrlaridan biri hisoblanadi. Go‘zal manzara asarlar o‘zining
nafosatli ta’siri bilan insonni ma’naviy boyitishga erishadi. O’quvchilar
chizib kelgan oydin tundagi yoki
quyoshning botish chog’idagi darahtni tasvirini tekshirib, kamchiligini
ko’rsatib, bo’yashni boshlash.

IV.
Darsni mustahkamlash:

Натюрморт қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри ифодаланган?

Тўғри тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

Тарихий жанр устаси қайси
  қаторда ?

А.Мирзаев

Л.Абдуллаев

А.Абдуллаев

*М.Набиев

Машҳур Амир Темур портретининг
  муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

V.
O’quvchilarni baholash
VI.
Uyga vazifa: Erkin
Mavzuda rasm chizish

O`IBDO`             Xoshimov I
                                    Fan
o`qituvchisi: Jo`rayeva S

12- dars
Tasviriy san’at                    3-”A”      _______________
3-”B”
_______________
3-”V”
_______________
Dars mavzusi:   “Kech
kuz” mavzusida rasm ishlash
Dars maqsadi:
Manzara janridagi asarlarni tahlil etishni o’rganish.
a) talimiy maqsad:
Borliqdagi
va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga o'rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
San'atga
qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
O'quvchilarning
badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
DTC talablari:
Bilim:
Tasviriy
san'atning manzara janrlarida kartina yaratish qonuniyatlarining asosiy
elementlarini bilish.
Ko’nikma:
Yaxlit
kompozitsiya, obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.
Malaka:
Mustaqil
tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni
baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
  II.
Uy vazifani mustahkamlash:
O’quvchilarni
uy vazifalarini  tekshirib baholash, savollar berish.

Машҳур Амир Темур портретининг
  муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Гуашь бўёғи асосан санъатнинг
  қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик чизмачилик

III.
Yangi mavzu bayoni:
Xozirda tasviriy san’at rangtasvir, grafika,
xaykaltaroshlik kabi turlarga bo‘linadi. Bu san’at turlarining har biri ijodkor
tanlagan voqelikni o‘ziga xos vositalarda, o‘ziga xos badiiy tilda tasvirlaydi.
Bu san’at turlari ichida eng keng tarqalgani
rangtasvirdir. Rangtasvir san’atida real xayotdagi narsa va xodisalar buyoklar
yordamida mato, kogoz, faner va boshka narsalarda tasvirlanadi. Rassom buyoklar
yordamida jismning kabarikligini , makonni va xajmni tasvirlaydi.
Rangtasvir san’atida bir nechta janr mavjud bo‘lib,
ular bir-biridan mavzulari jixatidan farq qiladi. Bular: tarixiy, batal,
natyurmort, portret, manzara, maishiy, animal janrlaridir.
           Janrlar
ichida manzara janri eng qadimiysi hisoblanadi, u tabiatni aks ettiruvchi
tasviriy san’at asaridir. XIX  asr realistik san’atida manzara janri bekiyos
usdi. Bu davrda xaqiqiy rus milliy manzara rangtasviri maydonga keldi.
Manzarachi rassomlar rus o‘lkasining go‘zalligi bepoyonligini ko‘rsatish orqali
qishilarda vatanparvarlik hislarini o‘stirishga, oddiy tabiat ko‘rinishidagi
go‘zallikni to‘laqonli ifodalashga harakat qildilar. Tabiatning turli xolatlarini
real tasvirladilar. A.K.Savrasov ana shunday birinchi rassomlardandir. Uning
“Qora qarg‘alar uchib kelishdi” deb nomlangan suratida qish qaytishi tabiatning
xolati tushunarli va jonli talkin etilgan.
IV.  Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. Janr turlarini ayting2. Rangtasvir qanday
unsurlardan iboraV. O’quvchilarni baholash.VI. Uyga vazifa: Sinf
ishining kamchiliklarini to’ldirish,
xatolarni tuzatish.
Manzara janridagi asarni chizib, bo’yash

             13- dars
Tasviriy san’at                    3-”G” 3.12.2018
Dars mavzusi:   “Toshbaqa bilan chayon” masal
asosida rasm ishlash
1.
Tаrbiyaviy: Ertаk оrqаli o‘quvchilаrgа mеhnаtsеvаrlik vа insоnlаrgа хоs yaхshi
fаzilаtlаrni o‘rgаtish.
2.Tа’limiy: O‘quvchilаrgа ertаk mаzmuni аsоsidа rаsm chizа оlishni o‘rgаtish.
3.Rivоjlаntiruvchi: O‘quvchilаrni fikrlаsh qоbiliyatlаrini o‘stirish.
4.Kаsbgа yullоvchi: Kаsbgа yullash, mеhnаtsеvаrlik tаrbiyasini bеrish.
5.Milliy istiqlоl g‘оyasini singdirish: Milliy istiqlоl g‘оyasi ruhidа
tаrbiyalаsh.
Dars usuli: Aqliy hujum
Dаrs uslubi: Amaliy mashq
Dаrs tipi: Аrаlаsh
Dаrs jihоzi: Mаvzu аsоsidа chizilgаn rаsmlаr, tеst krаsvоrd vа muаmmоli
rаsmlаr.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa

Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:

O‘quvchilаr dаvоmаti
jurnаlgа izоhlаngаch
qisqаchа tаsviriy
sаn’аt fаni mаqsаdi vа rаnglаr hаqidа fikr
yuritilаdi.
II.Uy vazifani mustahkamlash:

O’quvchilarni uy vazifalarini  tekshirib
baholash, savollar berish.

Машҳур Амир Темур
  портретининг муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Гуашь
  бўёғи асосан
  санъатнинг қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

III. Yangi mavzu bayoni:
So‘ng
Yangi mаvzu
tushuntirilаdi.
Ertаk mаzmuni
o‘quvchilаr tоmоnidаn
tinglаnаdi.
Ertаk mаzmuni
quyidаgichа,
diya o‘qituvchi ertаk mаzmuni
bаlаn
o‘quvchilаrni tаnishtirаdi
yoki o‘quvchilаrni mаzmunini
bilsа аytib
bеrishni
surаydi,yoki
tеаtrlаshtirilgаn tаmоshа tаrzidа ijrо
qilinаdi,
buning uchun o‘qituvchi fаоl
bo‘lib, оldingi
dаrs mаshg‘ulоtidа tоpshiriqlаr kim
kimni rоlini
ijrо
qilishi kеrаkligini
bo‘lib bеrgаn
bo‘lishi kеrаk.
Bu ertаk оrqаli
judа ishоnuvchаn, mаqtаnchоqlik
yomоn оqibаtlаrgа оlib kеlishi
tushuntirilаdi.
Endi o‘quvchilаr ertаkdаgi
o‘zlаrigа yoqqаn
ko‘rinishni tаsvirlаshgа
kirishаdilаr.
O‘quvchilаrgа rаsm
chizish qоidаlаri
tushuntirilgаch ulаr
mustаqil rаvishdа
ishni bоshlаydilаr.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash
Dаrs
dаvоmidа
tеzkоr
sаvоllаr
bеrildi.
M: 1. Nеchа
хil
rаng
bоr?
2. Issiq rаnglаrni
аyting?
3. Nаtyurmоrt
so‘zining mа’nоsi
nimа?
4. Rаsm
nеchа
bоsqichdа
chizilаdi?
5. Binаfshа
qаndаy
rаng?
So‘ng o‘quvchilаr
chizаyotgаn
rаsmlаr
kuzаtilib
ko‘rsаtmаlаr
bеrilаdi.
Bоsqichlаrgа
аmаl
qilish lоzimligi
tushuntirilаdi.
V.   O’quvchilarni
baholash
VI. Uyga vazifa  Ertаk mаzmuni
аsоsidа rаsmlаr
ishlаsh.

Ko`rildi:                 Xoshimov I

14- dars   Tasviriy
san’at                    3-”G”   10.12.2018

Dars
mavzusi:   “Nasriddin Afandi” ertagi asosida
rasm ishlash.
Dars
maqsadi: Ertаk
оrqаli
o‘quvchilаrgа
mеhnаtsеvаrlik
vа
insоnlаrgа
хоs
yaхshi
fаzilаtlаrni
o‘rgаtish.
a) talimiy maqsad:

Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar
badiiy madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
Badiiy
didni shakllantirish, go‘zallik qonuniyatlari his etish qobiliyatini tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.

Tasviriy
san'atning turlarida janrlarning umumiy va farqlanuvchi jihatlarini bilish
(masalan, portret janrining rangtasvir, grafika va haykaltaroshlikdagi
umumiyligi).Berilgan topshiriqqa mos tarzda kompozitsiyaning rangshunoslik
yechimini to'g'ri hal eta olish

Kompozitsion faoliyatda chiziq, chizgi, dog' yorug'-soya kabi grafik tasvir
vositalarini, hajm, fazo va prespektivani tasvirlashda, rang, uning tuslari va
koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda, havo perspektivasini ifodalashda
qo'llay olish.
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Hayvonlar
tasvirlari.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
1.
Atirgulni chizishda qanday rangdan foydalanasiz?
a) qizil, sariq, yashil
b) ko‘k, malla
d) qora, yashil
2. Daraxtlarni chizishda qaysi rangdan ko‘proq foydalanisiz?
a) qizil
b) yashil
d) ko‘k
3. Olma qanday rangda bo‘ladi.
a) yashil, qizil, sariq
b) ko‘k, qora
d) malla, jigari
4. Kuzda qaysi mevalar pishadi.
a) anor, uzum, xurmo, olma, behi, anjir, yong‘oq
b) shaftoli, gilos
d) uzum, gilos, anjir
III.
Yangi mavzu bayoni:
     Ertаk
mаzmuni
o‘quvchilаr tоmоnidаn
tinglаnаdi.
Ertаk
mаzmuni
quyidаgichа,
diya o‘qituvchi ertаk
mаzmuni
bаlаn
o‘quvchilаrni tаnishtirаdi
yoki o‘quvchilаrni mаzmunini
bilsа
аytib
bеrishni
surаydi,yoki
tеаtrlаshtirilgаn
tаmоshа
tаrzidа
ijrо
qilinаdi,
buning uchun o‘qituvchi fаоl
bo‘lib, оldingi
dаrs
mаshg‘ulоtidа
tоpshiriqlаr
kim kimni rоlini ijrо
qilishi kеrаkligini
bo‘lib bеrgаn
bo‘lishi kеrаk.
Bu ertаk
оrqаli
judа
ishоnuvchаn,
mаqtаnchоqlik
yomоn
оqibаtlаrgа
оlib
kеlishi
tushuntirilаdi. Endi o‘quvchilаr
ertаkdаgi
o‘zlаrigа
yoqqаn
ko‘rinishni tаsvirlаshgа
kirishаdilаr.
O‘quvchilаrgа
rаsm
chizish qоidаlаri
tushuntirilgаch ulаr
mustаqil
rаvishdа
ishni bоshlаydilаr.
Navbatdagi vazifa bolalardan, O’zbekistondagi hayvonlarni emas, balki boshqa
mamlakatlardagi qo’riqhonalardagi hayvonlarni rasmini ishlash ham mumkin.
Chunki, O’zbekistonda yashamaydigan zebra, jeraf, fil, kenguru, bug’u, sher,
maymun kabi hayvonlarni va Afrika savannalarining rasmini ishlash ham nihoyatda
zavqlidir.
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:

1.
Respublikamizda yana qanday hayvonlar qo’riqlanadi?
2.
Horijiy davlatlardagi hayvonlardan qaysilarini bilasiz?
3.
Nеchа
хil
rаng
bоr?
4. Issiq rаnglаrni
аyting?
5. Nаtyurmоrt
so‘zining mа’nоsi
nimа?
6. Rаsm
nеchа
bоsqichdа
chizilаdi?
V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Ertаk
mаzmuni
аsоsidа
rаsmlаr
ishlаsh.

Tekshirdi:                Xoshimov I

15- dars   Tasviriy
san’at                    3-”G”   17.12.2018

Dars mavzusi:   “Dorboz bola” mavzusida
rasm ishlash.

Nazorat isni –2
Darsning maqsadi: Sifatli
ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: bolalarda ko’rish hotirasini, chamalash
qobiliyatini, rang sezishni, kompozision madaniyatni, obrazli tasavvur,
kombinasiyalash kabi xususiyatlarni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarni ertak, badiiy kitob qahramonlariga
bo’lgan munosabatni tarbiyalash.Dastgoh
asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish jarayoni, haykaltaroshlik turlari
(dastgoh, monumental, hiyobon uchun ishlanadigan haykal) haqida tasavvurga ega
bo'lish.Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish.
 Kompozitsiya yaratishda
eskiz variantlarini ishlash va ularni umumlashtira olish.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa

Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
1.
Tasviriy san’at darsida ishlatiladigan ish qurollari qaysi ?
2. Vakman qog‘oz nima uchun ishlatiladi ?
3. O‘zi bir kichkin narsa, Kerak bo‘lar har dasrda .
III. Yangi mavzu bayoni.
       Naturani yaxlit
idrok etganda, yorug‘lik tikka ta’sir etayotgan joydagi narsalar yagona  bir
qismni tashkil etadi va undagi dog‘lar kuchliligi bo‘yicha soya qismdagiga teng
kela olmaydi. Xuddi shularni shaxsiy va tushayotgan soyalarga moslash mumkin:
ular tus bo‘yicha yarimsoya bilan yaxshi chiqishadi,  yarimsoya esa tasvirning
yorug‘lik  qismlaridagi kuchga teng kela olmaydi. Soyadagi refleks yarimsoyadan
och bo‘la olmaydi,  ammo shaxsiy soyaning umumiy tusiga bo‘ysunadi.  Ob’ektdagi
ushbu katta shakllar yoki buyumlar guruhi tusi va rangining  to‘g‘ri saqlanishi
tasvirga yaxlitlik va yoritilishining to‘g‘ri bo‘lishiga turtki bo‘ladi.
        Umumiy ranglar munosabati va navbatdagi
ishning davomi naturaga hos koloritni hisobga olgan holda borishi kerak.
Naturadan kam ishlagan, tajribasiz rassomlar u yoki bu natyurmort ranglavha
etyudini , manzarani yoki portretni tasvirlayotganda har doim ham undagi
yaxlitlik va bo‘yoqlar birligini muvaffaqiyatli bajara olishmaydi. Naturadan
ishlash jarayonida  har bir aniq holatda koloritni tushunib yetish, tusli va
rangli holat xususiyatini ko‘rsata bilishlari zarur. Hamma gap natura
bo‘yoqlaridagi umumiy tus, rang holati va kolorit birligini ko‘rish va tushunib
yetishdadir.
   IV. Yangi
mavzuni  mustahkamlash.
 Undа
qаndаy vоqеаlаr tаsvirlаngаn?
 Bахillik qаndаy оqibаtlаrgа оlib kеlаr ekаn?
 Ertаkning аsоsiy mаzmuni nimаdа?
V. O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga vazifa. Tasvirni yakunlab
kelish

                                       O`lBDO`
Qurbonova N

 16- dars   Tasviriy san’at                    3-”G”
24.12.2018

Dars
mavzusi:  “O’lkamizda qish” mavzusida rasm ishlash
Dars maqsadi:
Tabiatning obrazli manzarasini ishlashni o’rgatish.
a) talimiy maqsad:
    O‘quvchilarni
tevarak-atrofdagi narsa va hodisalardagi go‘zalliklarni ko‘ra bilish va idrok
etish, hamda kuzatish asosida olingan his-tuyg‘u va tushunchalarni hayotga
tatbiq etishga o‘rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
      Bolalarda
ko‘rish xotirasini, chamalash qobiliyatini, rang sezishni, kompozitsion
madaniyatni, fazoviy fikrlash, obrazli tasavvur va kombinatsiyalash kabi
hususiyatlarni rivojlantirish.
Tasviriy
san'at tarixi va nazariyasini mazkur standartida nazarda tutilgan
xususiyatlarini, portret, manzara, natyurmort janrlarida ijod qilgan
rassomlarning hayoti va ijodini bilish.

Berilgan
topshiriqqa mos tarzda kompozitsiyaning rangshunoslik yechimini to'g'ri hal eta
olish (masalan: manzarada turli holat hamda kayfiyatlarni tasvirlashda rang va uning
tuslaridan, shuningdek, kontrast, issiq-sovuq ranglardan maqsadli foydalana
olish. Mustaqil tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
kuz manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
1.Tasviriy
san’at fanida yomg‘ir yog‘ishini qanday tasvirlaysiz?
a) quyosh va oy tasvirida
b) chaqmoq yulduz
d) bulutdan soyabondan
2. Tasviriy san’at fanida qaysi o‘quv qurollaridan foydalanasiz ?
a) qalam, rangli qalam, o‘chiqg‘ich, buyoq
b) bo‘yoq, qaychi, yelim
d) chizg‘ich, serkul, ruchka
3. Yangi yil bazmini tasvirlashda uning ko‘rki nimada.
a) sumalak, qorqiz, qor
b) archa, archa o‘yinchoqlari, hayvonlar
b) archa va o‘yinchoqlar, qorbobo va qorqiz
III.
Yangi mavzu bayoni:
     Manzara tasviriy san’atning eng
hissiyotli janrlaridan biri hisoblanadi. Go‘zal manzara asarlar o‘zining
nafosatli ta’siri bilan insonni ma’naviy boyitishga erishadi. Ona tabiat
quynida bo‘lish ijodiy fikrlar tugilishi va ruxlanishi o‘zgarmas manbai
hisoblanadi. Rassom biror bir joyni tasvirlashda usha muxitni chuqur o‘rganmay,
taxlil etmay xayolan tasvirlasa bu ish soxta chiqib tomoshabinni o‘ziga jalb eta
olmaydi. Muntazam ijod etish rassomni nozik sezishga va tabiatni ma’lum
xolatini rangli va tusli xususiyatlarini to‘laqonli yetkazishga o‘rgatadi.
      Dala amaliyotida  ijod qilish xona
ichkarisidagi ishlash sharoitidan farqlanadi. Manzara etyudining muxim
afzalligi tabiatning ma’lum xolatini, yoritilganligini, xavoiy muxit ta’sirini
ma’noli makonni yetkazishdir. Manzara tasvirini bunday sifatlariga rassom xavo
perspektiva qonuniyatlariga amal qilish, rang munosabatlari bilan ishlash
usuli, umumiy tus va rang xolatini to‘g‘ri topish yordamida erishadi. Manzara
ob’ektlari va narsalarni rang, och-to‘qligi va tuyinganligi bo‘yicha
takkoslash, solishtirish. Ularning naturadagi farqlarini belgilash bular
etyudning rangli munosabatlarini naturada ko‘rinayotganday talablar
natyurmortning rangli tasvirida ham asos bo‘lgan.                        IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash:

1. Sariq rang bilan ko’k rangni aralashtirganda
qanaqa rang hosil bo’ladi?
2. Sariq rangni qizil rang bilan aralashtirgandachi?
V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Tabiat
manzarasini ishlash

O`lBDO`           Qurbonova N

              17- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars mavzusi:  Oraliq
nazorat darsi
Dars maqsadi: Sifatli
bilim berish.
a) talimiy maqsad:
o‘quvchilarni tabiatda
bor narsani tasvirlashga qiziqtirish.
b) tarbiyalovchi maqsad:
o‘quvchilarga rasm
chizish normalarini tushuntirish.
s) rivojlantiruvchi maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
 DTC talablari:
        Bilim:
Tasviriy
san'atning turlarida janrlarning umumiy va farqlanuvchi jihatlarini bilish
(masalan, portret janrining rangtasvir, grafika va haykaltaroshlikdagi
umumiyligi).
Ko’nikma:
Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi (shtrix), rang surtmasi, dog', yorug'-soya kabi
grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va perspektivani tasvirlashda, rang va
uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda tasvirlashda, havo
perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.
       Malaka:
Tasviriy
san'at turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida (manzara, portret,
natyurmort) rasm ishlay olish.
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  “Yangi
yil” mavzusida tasvirlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa

Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
1. Respublikamizda yana
qanday hayvonlar qo’riqlanadi??
2. Horijiy davlatlardagi hayvonlardan qaysilarini
bilasiz?
Uy vazifalarini tekshirib, baholash.
III. Yangi mavzu:
Test
savollari
1. Kuz faslini tasvirlashda qaysi rangdan ko‘proq foydalanasiz?
a) qizil.oq .yashil
b) sariq, och yashil, qizg‘ish sariq
d) malla, ko‘k, sariq noformon
2. Poliz ekinlari qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan.
a) karak, qovun, tarvuz, oshqvoq
b) olma, uzum, anor
d) behi, olcha, qovun
Tasviriy san’at fanida yomg‘ir yog‘ishini qanday tasvirlaysiz?
a) quyosh va oy tasvirida
b) chaqmoq yulduz
d) bulutdan soyabondan
4. Tasviriy san’at fanida qaysi o‘quv qurollaridan foydalanasiz ?
a) qalam, rangli qalam, o‘chiqg‘ich, buyoq
b) bo‘yoq, qaychi, yelim
d) chizg‘ich, serkul, ruchka
5. Yangi yil bazmini tasvirlashda uning ko‘rki nimada.
a) sumalak, qorqiz, qor
b) archa, archa o‘yinchoqlari, hayvonlar
b) archa va o‘yinchoqlar, qorbobo va qorqiz.
6.Mustaqil rasm chizishda qaysi usuldan foydalanasiz.
a) hayolot, tasavvur ilish, fikrlab chiqishdan
b) tayyor rasmga qarab chizish
d) ko‘chirib chizish
7. Kessang qon chiqadi
Bo‘lsang don chiqadi
Topishmoqning javobini topishda nimaning rasmini chizasiz.
a) gilos
b) behi
d) anoq
8. O‘lim chiziq nima?
a) qalin chiziq
b) bilinmagan nimjon chiziq
d) uzuq chiziqlar
9. Predmetning soyasi qaysi tomonga chqishi nimaga bog‘liq.
a) predmetning past yoki baland turishiga
b) predmetning qaysi tarafdan yorug‘lik tushishiga
d) sgakliga bog‘liq
10. Varrakni qaysi faslda uchirishadi?
a) kuz
b) bahor
d) qish
KALIT

S

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

J

  b

  a

  d

  a

  d

  a

  d

  b

  b

  b

V.  Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. O’.Tansiqboyev qachon
va qayerda tug’ilgan?
2. U qanday asarlar yaratgan?
V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa:        Erkin
mavzuda rasm ishlash

              18- dars   Tasviriy
san’at                    3-”G”    14.01.2019

Dars mavzusi:  “Qishki
o’yinlar” mavzusida rasm ishlash
Dars mavzusi:  Rangtasvir
va grafikada manzara. Manzara janridagi asarlarni tahlil etish va ijodiy ish.
Dars maqsadi:
Manzara janridagi asarlarni tahlil etishni o’rganish.
a) talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
      O'quvchilarning badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
Tasviriy
san'atning manzara janrlarida kartina yaratish qonuniyatlarining asosiy elementlarini
bilish.Yaxlit kompozitsiya, obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay
olish.Mustaqil tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
  II.
Uy vazifani mustahkamlash:

Асосий
  ранглар қайси қаторда тўлиқ берилган ?

Зарғалдоқ,
  кўк, жигарранг

Сариқ,
  оқ, қора

*Қизил,
  зангори, сариқ

яшил,
  сиёхранг, зангори

Қуйидаги
  асарлардан қайси бири Зокир Иноғомов қаламига мансуб ?

Чойхонада

*Чойга

Куз

Қиш

Палитра
  нима учун керак ?

Чизмачилик
  асбобларига

Кимё
  асбоблари учун

*Рангтасвир
  ишлаш учун

Ҳайкал
  ишлаш учун

Ахроматик
  ранглар қайси қаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг,
  сабза, ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

O’quvchilarni uy vazifalarini  tekshirib
baholash, savollar berish.
III. Yangi mavzu bayoni:
     Xozirda tasviriy san’at
rangtasvir, grafika, xaykaltaroshlik kabi turlarga bo‘linadi. Bu san’at
turlarining har biri ijodkor tanlagan voqelikni o‘ziga xos vositalarda, o‘ziga
xos badiiy tilda tasvirlaydi.
         Bu san’at turlari ichida eng keng
tarqalgani rangtasvirdir. Rangtasvir san’atida real xayotdagi narsa va
xodisalar buyoklar yordamida mato, kogoz, faner va boshka narsalarda
tasvirlanadi. Rassom buyoklar yordamida jismning kabarikligini , makonni va
xajmni tasvirlaydi.
          Rangtasvir asosan beshta asosiy unsurdan
iboratdir. Bu unsurlar buyum shaklini, rangini, yoritilishini, yasalgan
materialini tasvirlanayotgan narsaning qanday sharoit va muxitda ekanini
tasvirlashda namoyon bo‘ladi.
          Rangtasvir san’atining o‘ziga xos
xususiyati shundan iboratki, unda rassom o‘z vositalari yordamida narsa
shaklini, rang va materialni ruxiy xolatini va anatomik tuzilishini va
xokazolarni tasvirlaydi.
         Rassom o‘zi yaratgan badiiy asarda xayot qonunlarini,
unga o‘z munosabati ifodalashga intiladi.
         Rang rangtasvir san’atining jonidir. Badiiy
asarning hissiy, ma’naviy,  emotsional ta’sirini oshirishda rangning roli
nixoyatda kattadir.
         Rangtasvir san’atida bir nechta janr mavjud
bo‘lib, ular bir-biridan mavzulari jixatidan farq qiladi. Bular: tarixiy,
batal, natyurmort, portret, manzara, maishiy, animal janrlaridir.
           Janrlar ichida manzara janri eng
qadimiysi hisoblanadi, u tabiatni aks ettiruvchi tasviriy san’at asaridir. XIX
asr realistik san’atida manzara janri bekiyos usdi. Bu davrda xaqiqiy rus
milliy manzara rangtasviri maydonga keldi. Manzarachi rassomlar rus o‘lkasining
go‘zalligi bepoyonligini ko‘rsatish orqali qishilarda vatanparvarlik hislarini
o‘stirishga, oddiy tabiat ko‘rinishidagi go‘zallikni to‘laqonli ifodalashga
harakat qildilar. Tabiatning turli xolatlarini real tasvirladilar. A.K.Savrasov
ana shunday birinchi rassomlardandir. Uning  “Qora qarg‘alar uchib kelishdi”
deb nomlangan suratida qish qaytishi tabiatning xolati tushunarli va jonli
talkin etilgan.
IV.  Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. Janr turlarini ayting?
2. Rangtasvir qanday unsurlardan iborat?
V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Sinf
ishining kamchiliklarini to’ldirish,
xatolarni tuzatish.
Manzara janridagi asarni chizib, bo’yash.

                   O`lBDO`
Qurbonova N

 19- dars   Tasviriy san’at
3-”G”   21.01.2019

Dars
mavzusi:  Me’moriy naqsh ishlash
Dars maqsadi: Amaliy bezak san’atining biror turiga badiiy bezak ishlashni
o’rgatish.
a) talimiy
maqsad:
Amaliy bezak san'atining mazmun va shakl mutanosibligi
xususiyatlarini
bilish.
b) tarbiyalovchi
maqsad: O'quvchilarni tasviriy va amaliy- bezak san'ati bilan tanishtira
borib,
ularda
ushbu san'at turlarining o'ziga xos xususiyatlarini idrok etishga o'rgatish
vositasida ularni badiiy fikr doirasini kengaytirish.
s)
rivojlantiruvchi maqsad: Halq amaliy san'ati,
tasviriy san'at bilan tanishtirish orqali bolalarni badiiy-estetik didini
rivojlantirishO'zbek amaliy bezak san'ati tarixi, uning taniqli ustalari,
ularning asarlar xususiyatlarini bilish. Amaliy bezak san'ati buyumlarining
dizayn yechimini, ularning funksional mohiyatiga mosligini tushunish. Amaliy san'at kompozitsiyasi, mazmuniga mos shakl va rang qo'llay
olish.

Tabiiy
shakllarni uslublashtirish va ulardan amaliy bezak kompozitsiyasida foydalana
olish.

Dars turi.  Aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
kadaskopda naqsh tasvirlari namunalarini ko’rsatish.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov,
Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I . Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
     1. Amaliy bezak san’ati qanday
buyumlarda tushirilgan?
     2. Ularning namunalarini qayerlarda
uchratish mumkin?
     3. Zardo'zlik  amaliy bezak
san’atining markazi qaysi shahar bo'lgan?
III.  Yangi mavzu bayoni:
O'zbekiston
amaliy bezak san'atida qo'llaniladigan naqsh ramzlari, ulaming tabiiy shakli va
stilizatsiyalashtirish haqida tasavvurga ega bo'ldingiz. Endi o'zingiz uchun
tanish bo'lgan tabiiy materiallarni stilizatsiyalash orqali naqsh elementlarini
chizing. Stilizatsiyalash- shakllarni badiiylashtirish hisobiga amalga
oshiriladi.

      Zardo'zlik
san'atida qo'llaniladigan ramziy shakllar ham insonlar hayoti bilan chambarchas
bog'liq. Undagi naqsh elementlaridan bodom, uzum, uzum gajagi, paxta, buta,
daraxt, turli shakldagi gullar, ko'za va undagi buta, zirk butasi( turunj),
kungaboqar, majnuntol, novda va yaproq kabilarning shakllari
stilizatsiyalashtirilgan (badiiylashtirilgan) ko'rinishda qo'llaniladi. Amaliy
bezak san'atida, ayniqsa, zardo'zlikda bodom tasviri ko'p qo'llaniladi. Chunki
u baxt-iqbol ramzi hisoblanadi. Uning  biroz cho'zinchoqroq shakli - qalampir
tasviri esa yomon ko'zdan asrash maqsadida qo'llaniladi. Anor esa to'kinchilik,
ezgulikning ramziy tasviri sifatida ishlatiladi. Gulsafsar - osoyishtalik va
umrboqiylik, to'lqinsimon gul poyasi - boylik va farovonlik, novda va yaproqlar
esa to'kinchilik va uyg'onishni anglatadi. Yuqorida eslatib o'tilgan ramzly
shakllar ko'proq amaliy bezak san'atining zargarlik turida ishlatiladi.

 IV.  Darsni mustahkamlash.

1. Amaliy bezak san’ati qanday buyumlarda tushirilgan?

2. Zardo'zlik  amaliy bezak san’atining markazi qaysi shahar bo'lgan?
          3.
Stilizatsiya nima?
V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa.    Bo’yab yakunlash.

O`lBDO`              Qurbonova N

 20-
dars
Tasviriy san’at                    3-”A”     28.01.2019
Dars mavzusi:  “Hayvonot
bog’ida” mavzusida rasm ishlash
Dars maqsadi:
Hayvonlarning turlarini bilish
a) talimiy maqsad:

Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar
badiiy madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
Badiiy
didni shakllantirish, go‘zallik qonuniyatlari his etish qobiliyatini
tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
Tasviriy
san'atning turlarida janrlarning umumiy va farqlanuvchi jihatlarini bilish
(masalan, portret janrining rangtasvir, grafika va haykaltaroshlikdagi umumiyligi).

Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi (shtrix), rang surtmasi, dog', yorug'-soya kabi
grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va perspektivani tasvirlashda, rang va
uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda tasvirlashda, havo
perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.
Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi, dog' yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini,
hajm, fazo va prespektivani tasvirlashda, rang, uning tuslari va koloritini
tasvir mazmuniga mos tarzda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Hayvonlar
tasvirlari.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
1.Qanday suv osti
baliqlarini bilasiz?
2. Afsonalarga ko’ra dengiz va okeanlar qarida
qanday baliqlarni eshitgansiz?
Uy vazifalarini tekshirib, baholash.
III. Yangi mavzu bayoni:
      Qo’riqhona tabiatining bir bo’lagi bo’lib
hayvonlar, o’simliklar, foydali qazilma, noyob relief shakllari davlat qonuni
asosida muhofaza qilinadigan joy. Ko’pchilik qo’riqhonalarda  kamayib ketayotgan
va muhofazaga muhtoj bo’lgan, shuningdek, ko’paytiriladigan hayvonlar boqiladi.
U erda hayvon va o’simliklarga tegishli sharoitlar yaratiladi, ularning hayoti
boshqariladi.
      O’zbekistonda 12000dan ortiq qo’riqhonalar
bor. Ular asosan tabiatni, hayvonlarni qo’riqlash maqsadida tashkil etilgan.
Ular orasida Zomin, Chotqol, Orolpayg’ambar, Qizilqum, To’qay qumli, Qora qum,
Toqayli sahro, Nurota, Zarafshon, Arnasoy kabilar bor. Bu qo’riqhonalarda
qo’riqlanayotgan hayvonlar orasida jayra, bo’rsiq, kaklik, yovvoyi cho’chqa,
mayna, jayron, sahro toshbaqasi va boshqalar bor.
      Navbatdagi vazifa bolalardan, O’zbekistondagi
hayvonlarni emas, balki boshqa mamlakatlardagi qo’riqhonalardagi hayvonlarni
rasmini ishlash ham mumkin. Chunki, O’zbekistonda yashamaydigan zebra, jeraf,
fil, kenguru, bug’u, sher, maymun kabi hayvonlarni va Afrika savannalarining
rasmini ishlash ham nihoyatda zavqlidir.
IV.  Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. Respublikamizda yana
qanday hayvonlar qo’riqlanadi??
2. Horijiy davlatlardagi hayvonlardan qaysilarini
bilasiz?
V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: “Qo’riqhonada”
mavzusida tasvir ishlash.

O`IBDO`                     Qurbonova N

             21- dars   Tasviriy
san’at                    3-”G”   25.02.2019

Dars mavzusi:  “Tennischi” rasmini
ishlash
1.Talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
   Sportchilar
haqida umumiy ma`lumot berish.Hayot va san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni
rivojlantirishTasviriy san'at tarixi va
nazariyasini mazkur standartida nazarda tutilgan xususiyatlarini, portret,
manzara, natyurmort janrlarida ijod qilgan rassomlarning hayoti va ijodini
bilish. Grafika va rangtasvirda ishlay olish.Yaxlit kompozitsiya, obraz
yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
rasm daftari, oddiy qora qalam va bo’yoqlar,tennischi tasviri.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Rahim Hasanov. 1-sinflar uchun
darslik,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
O’quvchilarni uy
vazifalarini  tekshirib, kamchiliklarini tuzatish.
III.
Yangi
mavzu:
Tennischi rasmini chizishdan oldin ko`z
oldimizga sportchilarni gavdalantiramiz O`zbekiston terma jamoalari,
kurashchilarimiz,bokschilar,tennis xamda engil atlitika bo`yicha jahon
chimpionatlarini tasavvur qilib olamiz. Bolaligimizdan
barchamiz ertak o’qishni, multfilmlarni tinglashni,
ko’rishni
yaxshi ko’ramiz. Ertak tinglamay katta bo’lgan bola bo’lmasa kerak. Ertaklar
xalq og’zaki ijodining eng boy janrlaridan biridir. Ertaklar insonlarda eng
go’zal fazilatni tarbiyalaydi. Har bir xalqning o’z ertaklari bor. Masalan, o’zbek
xalq ertaklari, rus xalq ertaklari, qozoq xalq ertaklari va h.k. Qaysi xalqning
ertagi bo’lmasin, ularda doimo yaxshilik yomonlik ustidan g’alaba qozonadi,
shuning uchun ham “ Ertaklar yaxshilikka yetaklar” deymiz.
       Bizning ertak qahramonimizni tasvirlasak,
ya’ni Zumrad mehnatsevar, odobli, aqilli qiz. Qahramonimiz Zumradda ichki va
tashqi go’zallik bor. Donishmandlar tashqi va ichki go’zallik mutanosibligiga
alohida e’tibor berganlar, ya’ni uning botiniy olami – xulqi, fe’l-atvori,
mehnatsevarligi, ezgulikka intilish va boshqa jihatlari tashqi go’zallik
hislatlari bilan muvofiq bo’lsa, ular mukammal go’zallik sifatini oladi.
Go’zallikka intilish tabiiy ehtiyojdir. Bu extiyojlik tarbiya vositasida
namoyon bo’ladi. Go’zallik qurshovida yashagan inson bilan xunuklik muhitida
yashagan o’sgan odam o’rtasida katta farq bor.
Taniqli shoirimiz Erkin Vohidov yozadi:
Mulki borlik ichra bir mahal,
Ko’rksizgina olam yaralgan.
Bermoq uchun olamga saykal,
Olam aro odam yaralgan.
Shundan
beri inson tinmayin
Shu
yer uzra ter to’kar hamon,
Yerni go’zal
qilgani sayin
                                       Go’zal
bo’lur o’zi ham inson.

IV.
Darsni mustahkamlash:

Уфқ
  чизиғи деганда нимани тушунасиз ?

Кўриш
  майдони:

Хажмларни
  тасвирлаш:

Кўз
  баландлигидан юқори ўтадиган текислик:

*Кўз
  баландлигида ўтган текислик.

V.
O’quvchilarni baholash

VI.
Uyga vazifa: Sinf
ishining kamchiliklarini to’ldirish,
xatolarni tuzatish,
bo’yab kelish.

   22-
dars
Tasviriy san’at                    3-”g”     11.02.2019
Dars mavzusi:  Natyurmort
ishlash.
Dars maqsadi:
1.Talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
      O'quvchilarning badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
 Tasviriy san'atning manzara janrlarida kartina yaratish
qonuniyatlarining asosiy elementlarini bilish.Yaxlit kompozitsiya, obraz
yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.Mustaqil tasviriy
faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
 II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
O’quvchilarni
uy vazifalarini  tekshirib baholash, savollar berish.
III.
Yangi mavzu:
Aziz
o`quvchilar bugungi darsimizda Natyurmort ishlashda
Jonsiz
narsalar to`g`ri joylashtirish

Darsni mustahkamlash:

Натюрморт қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри ифодаланган?

Тўғри тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

Контраст
  ранглар деб нимага айтилади?

Иккита
  бир хил ранг

Учта
  бир хил ранг

*Бир-биридан
  кескин фарқ қилувчи ранг

Бир-бирига
  яқин бўлган ранг

Uyga
vazia: Sinf ishining kamchiliklarini to’ldirish,
xatolarni tuzatish.

O`IBDO`                   Qurbonova

22- dars   Tasviriy san’at
3-”G”     18.02.2019
Dars mavzusi:   “Tulki va turna” ertagi asosida haykal ishlash.
 Dars
maqsadi:
1.Talimiy maqsad: O’quvchilarni
bilimini  mustahkamlagan holda, tasviriy
san'atning ifoda vositalari haqida o’rgatish.
2.Tarbiyalovchi maqsad:  O‘sib kelayotgan yosh avlodning ma'naviy olamini boyitish va madaniy
saviyasini yuksaltirish, yoshlarimizni milliy va jahon tasviriy san’at
turlarining yuksak namunalaridan bahramand qilish asosida tarbiyalash.
3. Rivojlantiruvchi
maqsad: Hayot va san’at voqyeligiga
tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
Tasviriy san'atning tur va
janrlarida qo'llaniladigan badiiy materiallar, tasviriy vosita va usul,
texnikasini bilish.Berilgan topshiriqqa mos tarzda kompozitsiyaning
rangshunoslik yechimini to'g'ri hal eta olish (masalan: manzarada turli holat
hamda kayfiyatlarni tasvirlashda rang va uning tuslaridan, shuningdek,
kontrast, issiq-sovuq ranglardan maqsadli foydalana olish).Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi, dog' yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini,
hajm, fazo va prespektivani tasvirlashda, rang, uning tuslari va koloritini
tasvir mazmuniga mos tarzda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
rasm daftari, oddiy qora qalam va bo’yoqlar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Rahim Hasanov. 1-sinflar uchun darslik.
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
 II.
O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
O’quvchilarni ijodiy ishlarini
tekshirib, baholash.
1. Naturaga qarab rasm ishlaganda tasvir qog’oz
yuzasiga qanday jaylashtirilishi kerak?
2. Natyurmort ishlaganda yana nimalarga e’tibor
berish kerak?
Yangi mavzu:
       Naturani yaxlit
idrok etganda, yorug‘lik tikka ta’sir etayotgan joydagi narsalar yagona  bir
qismni tashkil etadi va undagi dog‘lar kuchliligi bo‘yicha soya qismdagiga teng
kela olmaydi. Xuddi shularni shaxsiy va tushayotgan soyalarga moslash mumkin:
ular tus bo‘yicha yarimsoya bilan yaxshi chiqishadi,  yarimsoya esa tasvirning
yorug‘lik  qismlaridagi kuchga teng kela olmaydi. Soyadagi refleks yarimsoyadan
och bo‘la olmaydi,  ammo shaxsiy soyaning umumiy tusiga bo‘ysunadi.  Ob’ektdagi
ushbu katta shakllar yoki buyumlar guruhi tusi va rangining  to‘g‘ri saqlanishi
tasvirga yaxlitlik va yoritilishining to‘g‘ri bo‘lishiga turtki bo‘ladi.
        Umumiy ranglar munosabati va navbatdagi
ishning davomi naturaga hos koloritni hisobga olgan holda borishi kerak.
Naturadan kam ishlagan, tajribasiz rassomlar u yoki bu natyurmort ranglavha
etyudini , manzarani yoki portretni tasvirlayotganda har doim ham undagi
yaxlitlik va bo‘yoqlar birligini muvaffaqiyatli bajara olishmaydi. Naturadan
ishlash jarayonida  har bir aniq holatda koloritni tushunib yetish, tusli va
rangli holat xususiyatini ko‘rsata bilishlari zarur. Hamma gap natura
bo‘yoqlaridagi umumiy tus, rang holati va kolorit birligini ko‘rish va tushunib
yetishdadir.
Darsni
mustahkamlash:

Машҳур
  Амир Темур портретининг муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Гуашь
  бўёғи асосан санъатнинг қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

Хроматик
  ранглар қайси қаторда тўғри кўрсатилган ?

Қора,
  сариқ, оқ

*Қизил,
  сариқ, яшил

Жигарранг,
  оқиш, кулранг

Сариқ,
  кулранг, қора

Натюрморт
  жанрида ижод қилувчи рассомлар қайси қаторда ?

*Г.Абдурахманов,
  Л.Шарден, А.Икромжонов

Н.Тен,
  Л.Абдуллаев, А.Саврасов

И.
  Перов, Ж.Умарбеков, М.Набиев

А.Мўминов,
  Куприянов, А.Волков

Uyga
vazifa: O’tilgan mavzu asosida Laylak va turna
rasmini

  O`IBDO`                            Qurbonova N

             24- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars mavzusi:  Bug’doy va
paxta rasmini ishlash.
Darsning maqsadi: Sifatli ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarda amaliy va tasviriy san’atga qiziqish
va muhabbatni tarbiyalash;tarbiyalash.
DTS talablari:
Bilim
Turli janrlardagi san’at asarlarining yaratilish texnikasini
ajrata olish va ularni tahlil eta bilish.
Konikma
Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay
bilish.
Malaka
Tasvirlanayotgan odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
 Tasvirda kunning qaysi vaqti tasvirlangan?

Қизил ва зангори бўёқлар аралашмасидан қандай ранг ҳосил бўлади ?

Қора

*Кулранг

Яшил

Ҳаворанг

Яшил
  ранг қайси бўёқлар аралашмасидан ҳосил бўлади ?

Қизил
  ва сариқ

Зангори
  ва бинафша

*Зангори
  ва сариқ

Зангори
  ва пушти

III. Yangi mavzu bayoni.
       Issiq va sovuq
tuslar tasvir ohangdorligini oshiradi, naturadagi tabiiy ko‘rinishni naomyon
etadi.
         Buyumning katta shaklini
modellashtirayotib, mayda bo‘laklarni chiza turib, shuni yodda tutish kerakki,
katta shaklning ham yoritilgan, ham soyadagi yuzasida joylashgan ko‘plab kichik
shakllarda aniqlanadigan tusni oshirib yubormaslik kerak. Yorug‘likda yoki
soyada joylashgan mayda shakl tuslarining yaqinligini ilg‘ab olish uchun, ish
jarayonida atrof - muhitga bog‘liq bo‘lmagan buyumlarga e’tibor berish shart
emas. Aytib o‘tganimizdek, buyumlarni yaxlit ko‘rib, doimo ularni o‘zaro
solishtirib turish zarur. Buyumning och qismini tasvirlay turib, qaysi nuqtada
u yorug‘ligi va rangining eng quyuqligi va qaerda kuchliroq namoyon bo‘lishini,
so‘ngra esa xajmli shaklning qolgan  qismida topilgan tus bilan taqqoslab
aniqlash kerak. Eslatib o‘tamiz, ranglarni uch xususiyat bo‘yicha
taqqoslaymiz:  yorug‘ligi,  rang tusi va to‘yinganligi. Agar biror bir rang
yorug‘ligi  bo‘yicha to‘g‘ri topilib, boshqa xususiyatlari aniq bo‘lmasa,bu
rangni to‘g‘ri deb bo‘lmaydi – munosabatlar rang tusi va to‘yinganligi bo‘yicha
ham aniqlangan bo‘lishi kerak. Buyumlarni solishtirib , o‘xshashligini yoki
ularning orasidagi farqlarini aniqlash shunday holatda yenggillashadiki, agar
havo rang buyumni boshqa bir tusi o‘zgacharoq buyum bilan solishtirsak. Bunday
taqqoslash bizni sinchiklab qarashimizni charxlaydi hamda ulardagi rang tusini
aniq ko‘rishga ko‘mak beradi.
         Buyumlarni ranggi bo‘yicha taqqoslashda
yana bir holatni hisobga olish zarur. Ketma-ketlikdagni rang kontrasti tufayli
, kulrangning nozik tusi uni nima bilan qiyoslashimizga bog‘liq bo‘lib, goh
issiq, goh sovuq bo‘lgan holda tuyuladi. Agar kulrangni qizil rang bilan
solishtirsak, u sovuq tusda, havo rang bilan taqqoslasak, issiq tusda
ko‘rinadi. Shu sababli buyumning nozik tusini aniqlashda xolis rangni xolis
bilan, issiqni issiq bilan, sovuqni sovuq bilan, och rangni och bilan, to‘q
rangni to‘q bilan o‘zaro solishtirish kerak.
 IV. Yangi mavzuni  mustahkamlash.

Стекдан
  қайси санъат турида фойдаланилади ?

Меъморчиликда

*Ҳайкалтарошликда

Мисгарликда

Графикада

Портрет
  жанрида ижод этаётган рассомлар қайси қаторда ?

Н.
  Кашина, А. Бойматов

*М.
  Набиев, А. Абдуллаев

А.
  Мўминов, Г. Абдурахманов

Я.
  Салпинкиди, И. Хайдаров

V. O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga vazifa.
Tasvirni akvarelda tugatish

             25- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars
mavzusi:  3-NI. “Olkamizda bahor” mavzusida rasm
ishlash.
Dars maqsadi:
Manzara janridagi asarlarni tahlil etishni o’rganish.
a) talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
      O'quvchilarning badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
DTC talablari:
        Bilim:
Tasviriy
san'atning manzara janrlarida kartina yaratish qonuniyatlarining asosiy
elementlarini bilish.
       Ko’nikma:
Yaxlit
kompozitsiya, obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.
       Malaka:
Mustaqil
tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa

Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
  II.
Uy vazifani mustahkamlash:

O’quvchilarni
uy vazifalarini  tekshirib baholash, savollar berish.
III.
Yangi mavzu bayoni:
     Xozirda tasviriy san’at
rangtasvir, grafika, xaykaltaroshlik kabi turlarga bo‘linadi. Bu san’at
turlarining har biri ijodkor tanlagan voqelikni o‘ziga xos vositalarda, o‘ziga
xos badiiy tilda tasvirlaydi.
         Bu san’at turlari ichida eng keng
tarqalgani rangtasvirdir. Rangtasvir san’atida real xayotdagi narsa va
xodisalar buyoklar yordamida mato, kogoz, faner va boshka narsalarda
tasvirlanadi. Rassom buyoklar yordamida jismning kabarikligini , makonni va
xajmni tasvirlaydi.
         Rangtasvir san’atida bir nechta janr mavjud
bo‘lib, ular bir-biridan mavzulari jixatidan farq qiladi. Bular: tarixiy,
batal, natyurmort, portret, manzara, maishiy, animal janrlaridir.
           Janrlar ichida manzara janri eng
qadimiysi hisoblanadi, u tabiatni aks ettiruvchi tasviriy san’at asaridir. XIX
asr realistik san’atida manzara janri bekiyos usdi. Bu davrda xaqiqiy rus
milliy manzara rangtasviri maydonga keldi. Manzarachi rassomlar rus o‘lkasining
go‘zalligi bepoyonligini ko‘rsatish orqali qishilarda vatanparvarlik hislarini
o‘stirishga, oddiy tabiat ko‘rinishidagi go‘zallikni to‘laqonli ifodalashga
harakat qildilar. Tabiatning turli xolatlarini real tasvirladilar. A.K.Savrasov
ana shunday birinchi rassomlardandir. Uning  “Qora qarg‘alar uchib kelishdi”
deb nomlangan suratida qish qaytishi tabiatning xolati tushunarli va jonli
talkin etilgan.
IV.  Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. Janr turlarini ayting?
2. Rangtasvir qanday unsurlardan iborat?
V.
O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa: Sinf ishining kamchiliklarini to’ldirish,
xatolarni tuzatish.
Manzara janridagi asarni chizib, bo’yash.
             26- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars mavzusi:  “Navro’z”
bayrami tabriknomasini ishlash.
Dars
maqsadi: Sifatli ta’lim berish.
a) talimiy maqsad:
 tasviriy
san'atning qonun-qoidalarining oddiy nazariy asoslarini o'rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
san'atga
qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
 badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni shakllantirish.
DTC talablari:
Bilim
Tasviriy
san'atning turlari (rangtasvir, grafika, haykaltaroshlik) va asosiy janrlari
(portret, natyurmort, manzara)ning xususiyatlarini bilish.
Ko’nikma:
Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi (shtrix), rang surtmasi, dog', yorug'-soya kabi
grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va perspektivani tasvirlashda, rang va
uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda tasvirlashda, havo
perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.
Malaka:
Tasviriy
san'at turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida (manzara, portret,
natyurmort) rasm ishlay olish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars jihozi: Manzara,
natyurmort tasvirlari.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,

2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa

Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni
mustahkamlash:
1.Siz
yana qanday tabiiy shakllarni stilizatsiyalashtirib naqsh elementlarini hosil
qilgan bo'lar edingiz? Shu haqida o'ylab ko'ring.
2.
Yorug’lik natyurmortga qaysi tomondan tushyabti?

Ранглавҳа
  нима ?

Узоқ
  вақтда ишланган асар

Хаёлдан
  ишланган асар

*Қисқа
  муддатда натурадан ишланган тасвир

Узоқ
  вақт давомида натурадан ишланган тасвир

III. Yangi mavzu bayoni:
      Musavvir Chingiz
Ahmarov nomi O’zbekiston tasviriy san’atida haqli ravishda fahrli o’rinlaridan
birini egallaydi. Bu ulkan rassomning ijodi o’zbek tasviriy san’atining
ajralmas bir qismi sifatida keng halq ommasining olqishiga sazovor bo’ldi.
      Bo’lajak rassom 1912 yilda Rossiyaning Troisk
shahrida tug’ilgan .1920 yillarning ohirida Ahmarovlar oilasi Qarshiga, so’ng
Samarqandga ko’chib keladilar.
      Chingizning qarshisida go’yo u bolalik
chog’idan bo’yon o’ylab yurgan afsonaviy shahar darvozasi lang ochilgandek
bo’ldi. Keyinchalik u Perm badiiy tehnikumida tahsil olar ekan, barcha ta’til
kunlarini Samarqandda o’ttkazar edi. 30-yillari Samarqand badiiy bilim yurti
mamlakatdagi etakchi bilim yurtlaridan biri hisoblanib, bu yerda P.Benkov,
V.Eremyan, N.Kashina, A.Siddiqiy va boshqalar dars berar edilar.

IV. Yangi mavzuni
mustahkamlash:

Натурага қараб тасвирлашни қандай тушунасиз ?

Миниатюра
  ишлаш

*Қўйилмани
  ўзига қараб тасвирлаш

Қўйилмани
  хаёлдан ишлаш

Композиция
  тузиш

Совуқ
  ранглар қайси қаторда ?

Қизил,
  сариқ, оқ

Қора,
  жигарранг, кулранг

*Яшил,
  ҳаворанг, зангори

Яшил,
  қизил, зарғалдоқ

V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Tasvirni
yakunlash.

             30- dars   Tasviriy
san’at                    3-”G”  22.04.2019

Dars mavzusi:  Oraliq nazorat darsi.
Darsning maqsadi: Sifatli
ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: bolalarda ko’rish hotirasini, chamalash
qobiliyatini, rang sezishni, kompozision madaniyatni, obrazli tasavvur,
kombinasiyalash kabi xususiyatlarni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarni ertak, badiiy kitob qahramonlariga
bo’lgan munosabatni tarbiyalash.Dastgoh
asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish jarayoni, haykaltaroshlik turlari
(dastgoh, monumental, hiyobon uchun ishlanadigan haykal) haqida tasavvurga ega
bo'lish.Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish.
Kompozitsiya yaratishda
eskiz variantlarini ishlash va ularni umumlashtira olish.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
1. Portret nima?
2. Portret qanday guruhga ajratiladi?

Беруний
  портретининг муаллифи ким?

А.
  Мирзаев

Р.
  Ахмедов

*М.
  Набиев

Г.
  Абдурахманов

Портрет
  жанрида ижод этаётган рассомлар қайси қаторда ?

Н.
  Кашина, А. Бойматов

*М.
  Набиев, А. Абдуллаев

А.
  Мўминов, Г. Абдурахманов

Я.
  Салпинкиди, И. Хайдаров

III. Yangi mavzu bayoni.
      Oraliq nazorat darsida o`quvchilarga erkin
mavzuda rasm chizish. Naturani yaxlit idrok
etganda, yorug‘lik tikka ta’sir etayotgan joydagi narsalar yagona  bir qismni
tashkil etadi va undagi dog‘lar kuchliligi bo‘yicha soya qismdagiga teng kela
olmaydi. Xuddi shularni shaxsiy va tushayotgan soyalarga moslash mumkin:  ular
tus bo‘yicha yarimsoya bilan yaxshi chiqishadi,  yarimsoya esa tasvirning
yorug‘lik  qismlaridagi kuchga teng kela olmaydi. Soyadagi refleks yarimsoyadan
och bo‘la olmaydi,  ammo shaxsiy soyaning umumiy tusiga bo‘ysunadi.  Ob’ektdagi
ushbu katta shakllar yoki buyumlar guruhi tusi va rangining  to‘g‘ri saqlanishi
tasvirga yaxlitlik va yoritilishining to‘g‘ri bo‘lishiga turtki bo‘ladi.
         Umumiy ranglar munosabati va navbatdagi
ishning davomi naturaga hos koloritni hisobga olgan holda borishi kerak.
Naturadan kam ishlagan, tajribasiz rassomlar u yoki bu natyurmort ranglavha
etyudini , manzarani yoki portretni tasvirlayotganda har doim ham undagi
yaxlitlik va bo‘yoqlar birligini muvaffaqiyatli bajara olishmaydi. Naturadan
ishlash jarayonida  har bir aniq holatda koloritni tushunib yetish, tusli va
rangli holat xususiyatini ko‘rsata bilishlari zarur. Hamma gap natura
bo‘yoqlaridagi umumiy tus, rang holati va kolorit birligini ko‘rish va tushunib
yetishdadir.

 IV. Yangi
mavzuni  mustahkamlash.
1. Portret nima?
2. Portret qanday guruhga ajratiladi?

Хроматик ранглар қайси қаторда тўғри кўрсатилган ?

Қора,
  сариқ, оқ

*Қизил,
  сариқ, яшил

Жигарранг,
  оқиш, кулранг

Сариқ,
  кулранг, қора

Натюрморт
  жанрида ижод қилувчи рассомлар қайси қаторда ?

*Г.Абдурахманов,
  Л.Шарден, А.Икромжонов

Н.Тен,
  Л.Абдуллаев, А.Саврасов

И.
  Перов, Ж.Умарбеков, М.Набиев

А.Мўминов,
  Куприянов, А.Волков

V. O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga vazifa. Ertak
qahramonlari tasviridan chizish.

O`IBDO`                          Qurbonova N

 27- dars   Tasviriy san’at                    3-”G”
1.04.2019

Dars mavzusi:  Doiraviy
shaklda naqsh ishlash
Darsning maqsadi: Sifatli ta’lim
berish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarda amaliy va tasviriy san’atga qiziqish
va muhabbatni tarbiyalash;tarbiyalash
Turli janrlardagi san’at asarlarining yaratilish texnikasini
ajrata olish va ularni tahlil eta bilish.
Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay
bilish.
Tasvirlanayotgan odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning
borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:

Натюрморт жанрида ижод қилувчи рассомлар қайси қаторда ?

*Г.Абдурахманов,
  Л.Шарден, А.Икромжонов

Н.Тен,
  Л.Абдуллаев, А.Саврасов

И.
  Перов, Ж.Умарбеков, М.Набиев

А.Мўминов,
  Куприянов, А.Волков

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг
  ўзига қараб тасвирлаш

Тасвирий
  санъат ҳақида суҳбат

Мавзу
  асосида расм ишлаш

Контраст
  ранглар деб нимага айтилади?

Иккита
  бир хил ранг

Учта
  бир хил ранг

*Бир-биридан
  кескин фарқ қилувчи ранг

Бир-бирига
  яқин бўлган ранг

III. Yangi mavzu bayoni.

Issiq va sovuq tuslar tasvir ohangdorligini
oshiradi, naturadagi tabiiy ko‘rinishni naomyon etadi.
        Buyumning katta shaklini modellashtirayotib,
mayda bo‘laklarni chiza turib, shuni yodda tutish kerakki,  katta shaklning ham
yoritilgan, ham soyadagi yuzasida joylashgan ko‘plab kichik shakllarda
aniqlanadigan tusni oshirib yubormaslik kerak. Yorug‘likda yoki soyada
joylashgan mayda shakl tuslarining yaqinligini ilg‘ab olish uchun, ish
jarayonida atrof - muhitga bog‘liq bo‘lmagan buyumlarga e’tibor berish shart
emas. Aytib o‘tganimizdek, buyumlarni yaxlit ko‘rib, doimo ularni o‘zaro
solishtirib turish zarur. Buyumning och qismini tasvirlay turib, qaysi nuqtada
u yorug‘ligi va rangining eng quyuqligi va qaerda kuchliroq namoyon bo‘lishini,
so‘ngra esa xajmli shaklning qolgan  qismida topilgan tus bilan taqqoslab
aniqlash kerak. Eslatib o‘tamiz, ranglarni uch xususiyat bo‘yicha
taqqoslaymiz:  yorug‘ligi,  rang tusi va to‘yinganligi. Agar biror bir rang
yorug‘ligi  bo‘yicha to‘g‘ri topilib, boshqa xususiyatlari aniq bo‘lmasa,bu
rangni to‘g‘ri deb bo‘lmaydi – munosabatlar rang tusi va to‘yinganligi bo‘yicha
ham aniqlangan bo‘lishi kerak. Buyumlarni solishtirib , o‘xshashligini yoki
ularning orasidagi farqlarini aniqlash shunday holatda yenggillashadiki, agar
havo rang buyumni boshqa bir tusi o‘zgacharoq buyum bilan solishtirsak. Bunday
taqqoslash bizni sinchiklab qarashimizni charxlaydi hamda ulardagi rang tusini
aniq ko‘rishga ko‘mak beradi.
        Buyumlarni ranggi bo‘yicha taqqoslashda yana
bir holatni hisobga olish zarur. Ketma-ketlikdagni rang kontrasti tufayli ,
kulrangning nozik tusi uni nima bilan qiyoslashimizga bog‘liq bo‘lib, goh
issiq, goh sovuq bo‘lgan holda tuyuladi. Agar kulrangni qizil rang bilan
solishtirsak, u sovuq tusda, havo rang bilan taqqoslasak, issiq tusda
ko‘rinadi. Shu sababli buyumning nozik tusini aniqlashda xolis rangni xolis
bilan, issiqni issiq bilan, sovuqni sovuq bilan, och rangni och bilan, to‘q
rangni to‘q bilan o‘zaro solishtirish kerak.
 IV. Yangi mavzuni  mustahkamlash.

1. Amaliy bezak san’ati qanday buyumlarda tushirilgan?

2. Zardo'zlik  amaliy bezak san’atining markazi qaysi shahar bo'lgan? 3.
Stilizatsiya nima?
V. O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga vazifa.
Ertak qahramonlari tasvirini akvarelda tugatish.

                        O`IBDO`                           Qurbonova
N

             29- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars mavzusi:  Doiraviy naqsh ishlash.
Dars maqsadi: Naqsh namunasidan namuna ko’chirishni o’rganish.
a) talimiy
maqsad:
O‘quvchilarni tevarak-atrofdagi narsa va hodisalardagi go‘zalliklarni ko‘ra
bilish va idrok etish, hamda kuzatish asosida olingan his-tuyg‘u va
tushunchalarni hayotga tatbiq etishga o‘rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad: O’quvchilarda
amaliy va tasviriy san’atga qiziqish va muhabbatni tarbiyalash.
s)
rivojlantiruvchi maqsad:  O‘quvchilarni
tasviriy va amaliy bezak san’ati, me'morlik asoslari bilan tanishtira borib,
ularda ushbu san’at turlarining o‘ziga xos xususiyatlarini idrok etishga
o‘rgatish vositasida, ularni badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
 DTC talablari:
Bilim:  Amaliy bezak san'atining mazmun va shakl mutanosibligi
xususiyatlarini bilish.
Ko’nikma:  Amaliy san'at kompozitsiyasi, mazmuniga mos shakl va rang qo'llay
olish.

Malaka:  Bajarilayotgan ishning mazmuni va mohiyatiga ko'ra mustaqil
tarzda tasviriy usul, material va vosita tanlay olish va undan amaliy foydalana
bilish.

Dars turi.  Aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
kadaskopda naqsh tasvirlari namunalarini ko’rsatish.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov,
Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                               -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash          – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
     1. Xalq
amaliy bezak san'atida qo'llaniladigan shakl va ranglarning ramziy ma’nolarini
sharhlab bering.
     2.
O'zbekiston xalq amaliy bezak san'atining ganch va yog’och o’ymakorligi,
naqqoshlik turlarida qanday maktablar mavjud? Ularning taniqli vakillarini
sanab chiqing.
3. Xalq ustalari ta'mirlagan va
qurilishida ishtirok etgan qaysi me’moriy obidalarni bilasiz?
III.  Yangi mavzu:
     O'zbek xalq
amaliy bezak san'ati avvalo shakl va mazmun mutanosibligi bilan go'zaldir. Bu
mutanosiblikni ganch va yog'och o'ymakorligi, badiiy kulolchilik, amaliy
san'atning boshqa turlarida ko'rishimiz mumkin. Shakl va mazmun mutanosibligi,
ayniqsa, badiiy kulolchilik, kandakorlik, miskarlikda alohida ahamiyat kasb
etadi. Nega xumlar aynan loydan tayyorlanishini hech o'ylab ko'rganmisiz? Nima
uchun unga maxsus tuproqdan loy tayyorlab, undan sopol buyum tayyorlanguncha
ma'lum texnologik jarayonlar bajariladi? Nima uchun ko’zaning konstruktiv
tuzilishi shu ko'rinishda hal etilgan? Ular ham shakl jihatidan turli-tuman-ku?
Bu turli-tumanlik, avvalo, ularning funksiyasidan kelib chiqadi. Ko' za
buyumlaridan ota-onalaimiz suv, sharbat, don mahsulotlari, yog' saqlash uchun
foydalanganlar. Ular qanday materialdan (loy, yog'och, temir, tosh)
tayyorlanganligidan qat'i nazar ishlatish uchun qulayligi bilan bir qatorda
estetik ko'rinishlariga ham alohida e'tibor qaratilgan. Shuning uchun ham
kulolchilik amaliy san'at sohalaridan biri sanaladi. Endilikda esa zamonaviy
texnika va texnologiyalar bu vazifalar uchun qulay idishlar ishlab
chiqarayotganligi bois kulolchilik, avvalo, san'at turi sifatida qaraladi
O'zbekistonning kulolchilik san'ati o'zining umumiyligi bilan, uning turli
maktablarning o'ziga xosligi bilan ham go'zaldir. Rishton, G'urumsaroy va
Xonqa ustalari
moviy, yashil rangli islimiy naqshlar bilan, Toshkent, Shahrisabz, G'ijduvon va
denovlik ustalar esa qizil, sariq va jigarrang tusdagi ishlari bilan
mashhurdirlar kulolchilik san'atida amaliy shakllarning ramziy ma'no kasb
etuvchi stilizatsiyalashtirilgan shakllari ham qo'llaniladi.
IV. Darsni mustahkamlash.

Беруний
  портретининг муаллифи ким?

А.
  Мирзаев

Р.
  Ахмедов

*М.
  Набиев

Г.
  Абдурахманов

Портрет
  жанрида ижод этаётган рассомлар қайси қаторда ?

Н.
  Кашина, А. Бойматов

*М.
  Набиев, А. Абдуллаев

А.
  Мўминов, Г. Абдурахманов

Я.
  Салпинкиди, И. Хайдаров

V.   O’quvchilarni baholash.
VI.   Uyga vazifa.    Sinfda bajarilgan ishni yakunlash.

  28- dars   Tasviriy san’at                    3-”G”
8.04.2019

Dars mavzusi:  Kulolchilik.
Dars maqsadi: Kulolchilik san’ati haqida tushuncha egallash.
a) talimiy maqsad:  Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish
va qadrlashga o'rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad: San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
s)
rivojlantiruvchi maqsad:  Tasviriy malaka (rasm
ishlash, haykal yasash v.b.)larni rivojlantirish.Badiiy bezak motivlari,
ramzlari, tasviriy-ifodaviy vositalarini to'g'ri talqin eta bilish. Shaxsiy ish tajribasini jamoaning tasviriy faoliyatiga tatbiq eta
olish.
 Tasviriy faoliyat jarayonida olingan bilim va malakalarni o'z
hayotiga tatbiq etish.
Dars turi.  Aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
kadaskopda naqsh tasvirlari namunalarini ko’rsatish.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov,
Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
     1. Amaliy bezak san’ati qanday
buyumlarda tushirilgan?
     2. Ularning namunalarini qayerlarda
uchratish mumkin?
III.  Yangi mavzu bayoni:
O'zbekiston
amaliy bezak san'atida qo'llaniladigan naqsh ramzlari, ulaming tabiiy shakli va
stilizatsiyalashtirish haqida tasavvurga ega bo'ldingiz. Endi o'zingiz uchun
tanish bo'lgan tabiiy materiallarni stilizatsiyalash orqali naqsh elementlarini
chizing. Stilizatsiyalash- shakllarni badiiylashtirish hisobiga amalga
oshiriladi.
     Xalq amaliy
bezak san'atida qo'llaniladigan ranglar ham o'ziga xos ma'no, mazmun kasb
etadi. Qora - motam, sariq - ayriliq, oq – musaffolik tozalik, yorug'lik, baxt;
zangori - oliy e'tiqod; ko'k - moviy osmon, tinchlik; qizil - g'alaba, shodlik
va xursandchilik; yashil - ona-tabiatni ifoda etadi. Amaliy bezak san'atida
qo'llaniladigan ramziy shakllar va ulaming ma'nosi insonlar hayoti kabi tarixiy
va rang-barang, insonlar hayoti bilan hamnafas. Insonlarning hayoti, turmush
tarzi, mahalliy sharoiti turli-tuman bo'lganligi uchun amaliy san'atda qo'llaniladigan
ramziy shakllar, rang va tasvir usullariham turlicha bo'ladi. Misol uchun,
naqqoshlik san'atini olsak, unda Farg'ona, Xiva va Toshkent naqsh maktablari
mavjud. Ularda o'zbek xalq amaliy san'atining xususiyatlari bilan birga
mahalliy o'ziga xoslik bor.
IV.  Darsni mustahkamlash.
1. Kulolchilik
san’ati namunalarining tarihiy va zamonaviy funksiyalari o’rtasida qanday
umumiylik va tafovutlar bor?
2.   O’zbekistonning mashhur kulollari,
miskarlaridan kimlarni bilasiz?
V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa.         Plastilenda Yasab kelish.

O`IBDO`                     Qurbonova N

 29- dars   Tasviriy san’at                    3-”G”
15.04.2019

Dars mavzusi: Loydan lagan yasash.
Dars maqsadi: Kulolchilik san’ati haqida tushuncha egallash.
a) talimiy
maqsad:
Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish
va qadrlashga o'rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad: San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
s)
rivojlantiruvchi maqsad:  Tasviriy malaka (rasm
ishlash, haykal yasash v.b.)larni rivojlantirish.Badiiy bezak motivlari,
ramzlari, tasviriy-ifodaviy vositalarini to'g'ri talqin eta bilish. Shaxsiy ish tajribasini jamoaning tasviriy faoliyatiga tatbiq eta
olish.
Tasviriy faoliyat jarayonida olingan bilim va malakalarni o'z
hayotiga tatbiq etish.
Dars turi.  Aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
kadaskopda naqsh tasvirlari namunalarini ko’rsatish.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov,
Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash:
     1. Amaliy bezak san’ati qanday
buyumlarda tushirilgan?
     2. Ularning namunalarini qayerlarda
uchratish mumkin?
III.  Yangi mavzu bayoni:
O'zbekiston
amaliy bezak san'atida qo'llaniladigan naqsh ramzlari, ulaming tabiiy shakli va
stilizatsiyalashtirish haqida tasavvurga ega bo'ldingiz. Endi o'zingiz uchun
tanish bo'lgan tabiiy materiallarni stilizatsiyalash orqali naqsh elementlarini
chizing. Stilizatsiyalash- shakllarni badiiylashtirish hisobiga amalga
oshiriladi.
     Xalq amaliy
bezak san'atida qo'llaniladigan ranglar ham o'ziga xos ma'no, mazmun kasb
etadi. Qora - motam, sariq - ayriliq, oq – musaffolik tozalik, yorug'lik, baxt;
zangori - oliy e'tiqod; ko'k - moviy osmon, tinchlik; qizil - g'alaba, shodlik
va xursandchilik; yashil - ona-tabiatni ifoda etadi. Amaliy bezak san'atida
qo'llaniladigan ramziy shakllar va ulaming ma'nosi insonlar hayoti kabi tarixiy
va rang-barang, insonlar hayoti bilan hamnafas. Insonlarning hayoti, turmush
tarzi, mahalliy sharoiti turli-tuman bo'lganligi uchun amaliy san'atda
qo'llaniladigan ramziy shakllar, rang va tasvir usullariham turlicha bo'ladi.
Misol uchun, naqqoshlik san'atini olsak, unda Farg'ona, Xiva va Toshkent naqsh
maktablari mavjud. Ularda o'zbek xalq amaliy san'atining xususiyatlari bilan
birga mahalliy o'ziga xoslik bor.
IV.  Darsni mustahkamlash.
1. Kulolchilik
san’ati namunalarining tarihiy va zamonaviy funksiyalari o’rtasida qanday
umumiylik va tafovutlar bor?
2.   O’zbekistonning mashhur kulollari,
miskarlaridan kimlarni bilasiz?
V.   O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa.         Takrorlash.

O`IBDO`                     Qurbonova N

             31- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________

Dars mavzusi:     Oqshom mavzusida rasm ishlash 4-nazorat ishi.
Dars maqsadi: Quyoshning botish chog’idagi darahtni tasvirlashni o’rgatish.
 a) talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
 b) tarbiyalovchi
maqsad:
      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
 s)
rivojlantiruvchi maqsad:
      Hayot
va san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
DTC talablari:
        Bilim: Tasviriy san'at tarixi va nazariyasini mazkur standartida nazarda
tutilgan xususiyatlarini, portret, manzara, natyurmort janrlarida ijod qilgan
rassomlarning hayoti va ijodini bilish.
       Ko’nikma:  Grafika va rangtasvirda manzara ishlay olish.
       Malaka: Yaxlit kompozitsiya, obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini
saqlay olish.
Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
 I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani
mustahkamlash: O’quvchilarni uy vazifalarini
tekshirib baholash, savollar berish.
III. Yangi mavzu bayoni:
    Janrlar ichida manzara
janri eng qadimiysi hisoblanadi, u tabiatni aks ettiruvchi tasviriy san’at
asaridir. XIX  asr realistik san’atida manzara janri bekiyos usdi. Bu davrda
xaqiqiy rus milliy manzara rangtasviri maydonga keldi.
Manzara-janridagi asarlarda borliq, tabiatdagi
ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada faqatgina narsa va voqealar
emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham ifodalanadi. Ayrim musavvirlar
vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga ishqiboz bo‘lsalar, ayrimlari dengiz
manzarasini tasvirlashga harakat qiladilar.
        O‘zbekistonda tabiatni o‘z asarlarida ifoda
etgan rassomlarimiz talaygina. Ular, N.Kashina. Z.Inagamov, V.Yeremyan,
A.Volkov, A.Niqolayev.I.V.Raufov, I.Kazanov, M.Nabiyev, P.Benkov, V.Ufimsev,
V.Kedrin, U.Tansikboyev, Isfandiyor, Xaydarov, Abdulxaq Abdullayev, Raxim
Axmedov, M.Saidov, I.Kuziboyev, M.Raximboyev, Ro‘zi Choriyev, R.Temurov.
Sh.Abdurashidov, P.Toxirov, M.Yo‘ldoshev va boshqalar o‘zlarining asarlarida
O‘zbekiston Respublikasi o‘lkasining jamolini tasvirlash orqali  “Tabiat milliy
boyliklar insonda go‘zallikka muxabbat uygotish kerak”, degan fikrlarni talkin
etadilar. Manzara janrini yaratishda o‘ziga xos uslublari bilan tasviriy
san’atning nozik tomonlarini ochib berishga harakat qiladilar.
           Manzarachi rassomlar rus o‘lkasining
go‘zalligi bepoyonligini ko‘rsatish orqali qishilarda vatanparvarlik hislarini
o‘stirishga, oddiy tabiat ko‘rinishidagi go‘zallikni to‘laqonli ifodalashga
harakat qildilar. Tabiatning turli xolatlarini real tasvirladilar. A.K.Savrasov
ana shunday birinchi rassomlardandir. Uning  “Qora qarg‘alar uchib kelishdi”
deb nomlangan suratida qish qaytishi tabiatning xolati tushunarli va jonli
talkin etilgan.

                        “Qora
qarg‘alar uchib kelishdi”
IV. O’tilgan mavzuni mustahkamlash:  O’quvchilarga
savol berish.
1. Janr turlarini ayting?
2. Rangtasvir qanday unsurlardan iborat?
3. Sariq rang bilan ko’k rangni aralashtirganda
qanaqa rang hosil bo’ladi?
4. Sariq rangni qizil rang bilan aralashtirgandachi?
V. O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazia: Tasvirni
chizish.
             32- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars
mavzusi:     “Sirk
tomoshasi”  mavzusida haykal ishlash
Dars maqsadi:
1.Talimiy maqsad:

Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar
badiiy madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
2.Tarbiyalovchi maqsad:

Badiiy
didni shakllantirish, go‘zallik qonuniyatlari his etish qobiliyatini
tarbiyalash.
3.  Rivojlantiruvchi
maqsad:
 Hayot va
san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
 DTC talablari:
        Bilim:
bu asarlarda tasvirlangan
voqea-hodisalardagi go'zalliklarni ko'ra
bilish va
asar mazmunini so'zlab berishni
Ko’nikma:
to'g'ri va
qiya ko'rinishdagi chiziqlarni qiynalmasdan o'tkaza olish.
       Malaka:
Kompozitsion
faoliyatda chiziq, chizgi, dog' yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini,
hajm, fazo va prespektivani tasvirlashda, rang, uning tuslari va koloritini
tasvir mazmuniga mos tarzda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi: Plakatlar,
qalam, rangli qalam, akvarel.
 Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani takrorlash                  – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
 VI.   Uyga vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:

Машҳур
  Амир Темур портретининг муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Гуашь
  бўёғи асосан санъатнинг қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

Хроматик
  ранглар қайси қаторда тўғри кўрсатилган ?

Қора,
  сариқ, оқ

*Қизил,
  сариқ, яшил

Жигарранг,
  оқиш, кулранг

Сариқ,
  кулранг, қора

Натюрморт
  жанрида ижод қилувчи рассомлар қайси қаторда ?

*Г.Абдурахманов,
  Л.Шарден, А.Икромжонов

Н.Тен,
  Л.Абдуллаев, А.Саврасов

И.
  Перов, Ж.Умарбеков, М.Набиев

А.Мўминов,
  Куприянов, А.Волков

III.Yangi mavzu:

 Bola
dunyoga kelar ekan u gapirish, yurish, ota- onasi kimligini bilishdan avval
ranglarni seza boshlaydi. Bu esa bolalarni atrof muhitni kuzata olishga avval
o‘zgarishlarni tez ilg‘ay olishga undaydi. Bola yoshi ulg‘aygan sari uni
tasavvur va kuzatuvchanlik qobiliyati o‘sadi va barcha narsalarga qiziqish
bilan qaraydi hamda o‘zi ham nimadir chizishga, o‘zicha rang tanlashga harakat
qiladi. Bu bolada qobiliyatini shakllanishbelgisidirana shu holatni ota-ona ham
seza olishi vaboladagi qobiliyatni rivojlantirishga yordam berishi lozim.
Tasviriy san’at fani o‘quvchilarga nafosat tarbiyasini beradi. Ularni hayotdan
zavq ola bilishga va yangiliklar yaratishga undaydi. Tasviriy san’at o‘quv
fanining maqsadi o‘quvchilarga ma’naviy madaniyatning ajralmas qismi
hisoblanganbadiiy madaniyatni, tasviriy savodxonlikni shakllantirishdan iborat.
Sozanda bastakorni g‘yalarni mahorat bilan ijro etgani kabi, rassom muallifning
fikrlarini o‘quvchilarga estetik zavq bilan yetkazishga harakat qilishgan;
“Sharq Rafaeli” nomini olgan miniatyurachi rassom- Kamoliddin Behzodni Alisher
Navoiyning asarlariga ishlagan rasmlari asrlar oshsada, insonlar ruhiyatiga
zavq bag‘ishlaydi. Kamoliddin Behzod Alisher Navoiyning 11 ta asariga ishlagan.
Darsni mustahkamlash:

Ҳосила
  ранглар қайси қаторда тўғри берилган?

*Зарғалдоқ,
  яшил, бинафша

Сариқ,
  жигарранг, ҳаворанг

Қизил,
  сариқ, зангори

Оқ,
  қирмизи, қора

Қизил
  ва зангори бўёқлар аралашмасидан қандай ранг ҳосил бўлади ?

Қора

*Кулранг

Яшил

Ҳаворанг

“Тонг”,
  “Оналик” асарининг муаллифи ким ?

Р.
  Чориев

А.
  Абдуллаев

Б.
  Жалолов

*Р.
  Аҳмедов

V. O’quvchilarni baholash.
VI.Uyga vazifa: Sinfda
bajarilgan ishni tugatish.

              33- dars   Tasviriy
san’at                    3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars
mavzusi:     O’lkamiz
tabiati. (yakuniy nazorat darsi)
Dars
maqsadi: Quyoshning botish
chog’idagini tasvirlashni o’rgatish.
 a) talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
 b) tarbiyalovchi
maqsad:
      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
 s)
rivojlantiruvchi maqsad:
      Hayot
va san’at voqyeligiga tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
DTC
talablari:

Bilim: Tasviriy san'at tarixi va
nazariyasini mazkur standartida nazarda tutilgan xususiyatlarini, portret,
manzara, natyurmort janrlarida ijod qilgan rassomlarning hayoti va ijodini bilish.

Ko’nikma:  Grafika va rangtasvirda
manzara ishlay olish.

Malaka: Yaxlit kompozitsiya, obraz
yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.

Dars
turi: aralash.
Dars
jihozi:  Plakat, manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
 I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
 II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
 III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
 IV.  Darsni mustahkamlash                 – 10 daqiqa
 V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                  - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
O’quvchilarni uy vazifalarini  tekshirib baholash, savollar berish.
III.
Yangi mavzu bayoni:
    Janrlar ichida manzara
janri eng qadimiysi hisoblanadi, u tabiatni aks ettiruvchi tasviriy san’at
asaridir. XIX  asr realistik san’atida manzara janri bekiyos usdi. Bu davrda
xaqiqiy rus milliy manzara rangtasviri maydonga keldi.
Manzara-janridagi asarlarda borliq, tabiatdagi
ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada faqatgina narsa va voqealar
emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham ifodalanadi. Ayrim musavvirlar
vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga ishqiboz bo‘lsalar, ayrimlari dengiz
manzarasini tasvirlashga harakat qiladilar.
        O‘zbekistonda tabiatni o‘z asarlarida ifoda
etgan rassomlarimiz talaygina. Ular, N.Kashina. Z.Inagamov, V.Yeremyan,
A.Volkov, A.Niqolayev.I.V.Raufov, I.Kazanov, M.Nabiyev, P.Benkov, V.Ufimsev,
V.Kedrin, U.Tansikboyev, Isfandiyor, Xaydarov, Abdulxaq Abdullayev, Raxim
Axmedov, M.Saidov, I.Kuziboyev, M.Raximboyev, Ro‘zi Choriyev, R.Temurov.
Sh.Abdurashidov, P.Toxirov, M.Yo‘ldoshev va boshqalar o‘zlarining asarlarida
O‘zbekiston Respublikasi o‘lkasining jamolini tasvirlash orqali  “Tabiat milliy
boyliklar insonda go‘zallikka muxabbat uygotish kerak”, degan fikrlarni talkin
etadilar. Manzara janrini yaratishda o‘ziga xos uslublari bilan tasviriy
san’atning nozik tomonlarini ochib berishga harakat qiladilar.
           Manzarachi rassomlar rus o‘lkasining
go‘zalligi bepoyonligini ko‘rsatish orqali qishilarda vatanparvarlik hislarini
o‘stirishga, oddiy tabiat ko‘rinishidagi go‘zallikni to‘laqonli ifodalashga
harakat qildilar. Tabiatning turli xolatlarini real tasvirladilar. A.K.Savrasov
ana shunday birinchi rassomlardandir. Uning  “Qora qarg‘alar uchib kelishdi”
deb nomlangan suratida qish qaytishi tabiatning xolati tushunarli va jonli
talkin etilgan.

IV.
O’tilgan mavzuni mustahkamlash:

Тасвирий санъатда жонсиз табиат деган мазмунни берувчи жанр қандай?

 * Натюрморт

Марина

Батал

Маиший

Дастгоҳли
  (мольбертда) бажарилган тасвирий санъат асарлари қаерларга қўйилади?

Парк хиёбонлари

Меъморий иншоотлар

Шаҳар майдонларида

* Музей, кўргазма зали, турар жой интеръери

V.
O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazia: Tasvirni chizish.

 34- dars   Tasviriy san’at
3-”A”      _______________

3-”B”      _______________

3-”V”      _______________
Dars
mavzusi:     O’lkamiz
tabiati.
Dars
maqsadi: Manzara janridagi asarlarni tahlil etishni
o’rganish.
a) talimiy maqsad:

Borliqdagi va san'atdagi go'zalliklarni ko'ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o'rgatish.
b) tarbiyalovchi
maqsad:
      San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan muhabbatni
tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi
maqsad:
      O'quvchilarning badiiy fikr doirasini rivojlantirish.
DTC talablari:
        Bilim:
Tasviriy
san'atning manzara janrlarida kartina yaratish qonuniyatlarining asosiy
elementlarini bilish.
       Ko’nikma:
Yaxlit kompozitsiya,
obraz yaratishda ranglarning mutanosibligini saqlay olish.
       Malaka:
Mustaqil
tasviriy faoliyatda kompozitsiya qonuniyatlariga amal qilish.

Dars turi: aralash.
Dars jihozi:  Plakat,
manzara rasmlaridan namunalar.
Foydalanilgan adabiyot:
1) Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat
Abdullayev,
2) Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy
mashg’ulotlar. Ikkinchi qism Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.   O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga vazifa                                - 2 daqiqa

Darsning borishi:
    I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
  II.
Uy vazifani mustahkamlash:

Яшил ранг қайси бўёқлар аралашмасидан ҳосил бўлади ?

Қизил
  ва сариқ

Зангори
  ва бинафша

*Зангори
  ва сариқ

Зангори
  ва пушти

“Иссиқкўлда
  оқшом” асарининг муаллифи ким ?

Ж.
  Умарбеков

Р.
  Аҳмедов

Г.
  Абдураҳманов

*Ў.
  Тансиқбоев

O’quvchilarni uy vazifalarini  tekshirib
baholash, savollar berish.
III. Yangi mavzu bayoni:

     Xozirda tasviriy san’at
rangtasvir, grafika, xaykaltaroshlik kabi turlarga bo‘linadi. Bu san’at
turlarining har biri ijodkor tanlagan voqelikni o‘ziga xos vositalarda, o‘ziga
xos badiiy tilda tasvirlaydi.
         Bu san’at turlari ichida eng keng
tarqalgani rangtasvirdir. Rangtasvir san’atida real xayotdagi narsa va
xodisalar buyoklar yordamida mato, kogoz, faner va boshka narsalarda
tasvirlanadi. Rassom buyoklar yordamida jismning kabarikligini , makonni va
xajmni tasvirlaydi.
          Rangtasvir asosan beshta asosiy unsurdan
iboratdir. Bu unsurlar buyum shaklini, rangini, yoritilishini, yasalgan
materialini tasvirlanayotgan narsaning qanday sharoit va muxitda ekanini
tasvirlashda namoyon bo‘ladi.
          Rangtasvir san’atining o‘ziga xos
xususiyati shundan iboratki, unda rassom o‘z vositalari yordamida narsa
shaklini, rang va materialni ruxiy xolatini va anatomik tuzilishini va
xokazolarni tasvirlaydi.
         Rassom o‘zi yaratgan badiiy asarda xayot
qonunlarini, unga o‘z munosabati ifodalashga intiladi.
         Rang rangtasvir san’atining jonidir. Badiiy
asarning hissiy, ma’naviy,  emotsional ta’sirini oshirishda rangning roli
nixoyatda kattadir.
         Rangtasvir san’atida bir nechta janr mavjud
bo‘lib, ular bir-biridan mavzulari jixatidan farq qiladi. Bular: tarixiy,
batal, natyurmort, portret, manzara, maishiy, animal janrlaridir.
           Janrlar
ichida manzara janri eng qadimiysi hisoblanadi, u tabiatni aks ettiruvchi
tasviriy san’at asaridir. XIX  asr realistik san’atida manzara janri bekiyos
usdi. Bu davrda xaqiqiy rus milliy manzara rangtasviri maydonga keldi.
Manzarachi rassomlar rus o‘lkasining go‘zalligi bepoyonligini ko‘rsatish orqali
qishilarda vatanparvarlik hislarini o‘stirishga, oddiy tabiat ko‘rinishidagi
go‘zallikni to‘laqonli ifodalashga harakat qildilar. Tabiatning turli
xolatlarini real tasvirladilar. A.K.Savrasov ana shunday birinchi
rassomlardandir. Uning  “Qora qarg‘alar uchib kelishdi” deb nomlangan suratida
qish qaytishi tabiatning xolati tushunarli va jonli talkin etilgan.
IV.  Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. Janr turlarini ayting?
2. Rangtasvir qanday unsurlardan iborat?
V.
O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa: Ijodiy ishlar.

Скачано с
www.znanio.ru

alt: Tasviriy san’at 3-sinf 3-”G” 10

alt: Davomat. Darsga hozirlik ko’rish

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 17

alt: II.O’tilgan mavzuni mustahkamlash:

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 24

alt: Tasviriy san’at 3-”G”

alt: IV. Darsni mustahkamlash:

alt: Dars turi. Aralash. Dars jihozi:

alt: IV. Darsni mustahkamlash. 1

alt: Tasviriy san’at 3-”V” _______________

alt: Tasviriy san’at 3”G”

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 19

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 3

alt: D а rs d а v о mid а t е zk о r s а v о ll а r b е rildi

alt: O’quvchilar bilan salomlashish

alt: III. Yangi mavzu bayoni:

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 14

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 21

alt: Tasviriy san’at 3-”A” 28

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 25

alt: Darsni mustahkamlash: Натюрморт қ ўйилмасининг таърифи қ айси қ аторда тў ғ ри ифодаланган ?

alt: Tasviriy san’at 3-”G” 18

title: Тасвирий санъат 3- синф