extracted_text:
17-  dars   Tasviriy san’at            5-”A”     15.01.2019

5-”B”     14.01.2019

5-”s”       14.01.2019

5-”d”      15.01.2019
Dars
mavzusi:  Rangtasvirda
natyurmort. Natyurmort janrida yaratilgan asarlarni badiiy idrok etish.

Dars
maqsadi: Natyurmort
janrida yaratilgan asarlarni badiiy idrok etishni o’rganish.
a) talimiy maqsad:     Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar badiiy
madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
b) tarbiyalovchi maqsad: Badiiy didni shakllantirish, go‘zallik
qonuniyatlari his etish qobiliyatini tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad:  Hayot va san’at voqyeligiga
tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish.
  Tasviriy san'at tarixi va nazariyasini mazkur standartida nazarda
tutilgan xususiyatlarini, portret, manzara, natyurmort janrlarida ijod qilgan
rassomlarning hayoti va ijodini bilish.  Kompozitsion faoliyatda chiziq, chizgi (shtrix), rang surtmasi,
dog', yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va perspektivani
tasvirlashda, rang va uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda
tasvirlashda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish. Tasviriy san'at
turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida (manzara, portret, natyurmort) rasm
ishlay olish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi:  Natyurmort
janrida ishlangan tasvirlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. O’.Tansiqboyev qanday mukofotlar olgan?
2. Uning
eng katta mukofot olgan asari qaysi?
3. Uning
asarlari qaysi mamlakatlar muzeylaridan o’rin olgan?
III.
Yangi mavzu bayoni:

IV.
Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1.
Naturaga qarab rasm ishlaganda tasvir qog’oz yuzasiga qanday jaylashtirilishi
kerak?
2.
Natyurmort ishlaganda yana nimalarga e’tibor berish kerak?

Натюрморт жанрида ижод қилувчи рассомлар қайси қаторда ?

*Г.Абдурахманов,
  Л.Шарден, А.Икромжонов

Н.Тен,
  Л.Абдуллаев, А.Саврасов

И. Перов,
  Ж.Умарбеков, М.Набиев

А.Мўминов,
  Куприянов, А.Волков

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг ўзига
  қараб тасвирлаш

Тасвирий санъат
  ҳақида суҳбат

Мавзу асосида расм
  ишлаш

Контраст ранглар
  деб нимага айтилади?

Иккита бир хил
  ранг

Учта бир хил ранг

*Бир-биридан
  кескин фарқ қилувчи ранг

Бир-бирига
  яқин бўлган ранг

V.
O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa: Natyurmort
janrida tasvirni yakunlash.

                         O`lBDO`                  Qurbonova N

                 18-  dars   Tasviriy san’at      5-”A”   22.01.2019

5-”B”    21.01.2019

5-”V”   21.01.2019

5-”G”   22.012019
Dars
mavzusi:  Milliy idish tovoqlardan
tuzilgan mavzuli natyurmort (2-3 ta buyum)ni rangtasvirda ishlash.
Dars
maqsadi: Milliy idish
tovoqlardan tuzilgan mavzuli natyurmortni rangtasvirda ishlash
a) talimiy maqsad:     Tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar badiiy
madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
b) tarbiyalovchi maqsad: Atrof muhitdagi go'zallik haqidagi
bilimlarini o'z faoliyatiga tatbiq eta olish.
s) rivojlantiruvchi maqsad: O'z "asari" uchun
material to'plash va ulardan tasviriy faoliyatda foydalana olish.
 Tasviriy san'atning turlari (rangtasvir, grafika, haykaltaroshlik)
va asosiy janrlari (portret, natyurmort, manzara)ning xususiyatlarini bilish. Turli buyum va predmetlarning konstruktiv
tuzilishlarini, odam gavdasining harakatdagi holati, tanasining turli
bo'laklari nisbatlarini (qalamtasvirda, haykaltaroshlikda) to'g'ri tasvirlay
bilish. Tasviriy san'atning tur va janrlariga muvofiq tarzda tasviriy vosita va
usullardan amaliy faoliyatda maqsadga muvofiq tarzda foydalana bilish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi:  Natyurmort
janrida ishlangan tasvirlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1.
Naturaga qarab rasm ishlaganda tasvir qog’oz yuzasiga qanday jaylashtirilishi
kerak?
2.
Natyurmort ishlaganda yana nimalarga e’tibor berish kerak?
III.
Yangi mavzu bayoni:

Natyurmortning rasmini ishlash yoli doskada chizib ko’rsatiladi. Bolalar, siz
turli buyumlar, mevalar, sabzavotlar, gullardan tashkil topgan natyurmortlarni
bir necha bor rasmini ishlagansiz. Bu mavzuda rasm ishlagan ko’pgina
rassomlarni ham bilasiz. Bu mavzuda rasm ishlagan ko’pgina rassomlarni ham
bilasiz. Qani eslab ko’ring-chi, qaysi rassomlar ro’zg’or buyumlaridan
natyurmortlar ishlagan. Rassomlarimizdan Yu.Elizarov, Z.Kovalevskaya, N.Kashina,
L.Salimjanova, M.To’htayev, chet el rassomlaridan Sharden, Kalf, Snayderslar
ham bu sohada shuhrat qozonganlar. Bu rassomlar o’z natyurmortlarida turmushda
ishlatiladigan buyumlarni tasvirlar ekanlar, ularning nihoyatda go’zalligini,
rang va shakllarining be’takrorligidan zavqlanadilar.

IV.
Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. Natyurmortni umumiy eni kattami, yoki bo’yimi?
2.
Qaysi predmetlarda perespektiv qisqarish bor?
V.
O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa: Natyurmort
tasvirni qalamda yakunlash.

                         O`lBDO`                  Qurbonova N

 19-  dars
Tasviriy san’at            5-”A”    29.01.2019

5-”B”    28.01.2019

5-”V”     28.01.2019

5-”g”     29.01.2019
Dars mavzusi:
Milliy idish tovoqlardan tuzilgan
mavzuli natyurmort (2-3 ta buyum)ni rangtasvirda ishlash.
Dars
maqsadi: Sifatli ta’lim
berish.
a) talimiy maqsad:     tasviriy o‘zbek va boshqa xalqlar badiiy
madaniyatining nodir asarlari haqidagi dastlabki bilimlarni egallash.
b) tarbiyalovchi maqsad: badiiy didni shakllantirish, go‘zallik
qonuniyatlari his etish qobiliyatini tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad:  hayot va san’at voqyeligiga
tuyg‘uli munosabatni rivojlantirish
  tasviriy san'at tarixi va nazariyasini mazkur standartida nazarda
tutilgan xususiyatlarini, portret, manzara, natyurmort janrlarida ijod qilgan
rassomlarning hayoti va ijodini bilish.  Kompozitsion faoliyatda chiziq, chizgi (shtrix), rang surtmasi,
dog', yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini, hajm, fazo va perspektivani
tasvirlashda, rang va uning tuslari va koloritini tasvir mazmuniga mos tarzda
tasvirlashda, havo perspektivasini ifodalashda qo'llay olish. Tasviriy san'at
turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida (manzara, portret, natyurmort) rasm
ishlay olish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi:  Natyurmort
janrida ishlangan tasvirlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
 Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1.
Natyurmortni umumiy eni kattami, yoki bo’yimi?
2. Qaysi predmetlarda
perespektiv qisqarish bor?
Naturaga qarab
tasvirlashni qanday tushunasiz?
a) Miniatyura
ishlash;               b) Qo’yilmani o’ziga qarab tasvirlash;
s) Qo’yilmani hayoldan
ishlash;          d) Kompozisiya tuzish.
 “Toj Mahal” me’morchilik
obidasi qaysi shaharda?
a) Dehli;     b) Tbriz;    s) Astrabod;    d) Agra.
III.
Yangi mavzu bayoni:

Natyurmortda rassomlar tabiatning in’om-exsonlarini va kishilar mexnati bilan
yaratilgan narsalar go’zalligini va ular orqali kishilarning turmushini
tasvirlaydilar. O’z o’lkasini chin yurakdan sevgan kishilargina uning tabiatini
mexr bilan realistikh xolda tasvirlay oladilar. natyurmort janrida ko’proq ijod
qiladigan O’zbekistonlik rassomlar orasida V.Ufimsev, Z.Kovalevskaya,
R.Axmedov, L.Salimjanova, Y.Yelizarov, M. Fatxullin va boshqalar bor.

Natyurmortning rasmini ishlash yoli doskada chizib ko’rsatiladi. Bolalar, siz
turli buyumlar, mevalar, sabzavotlar, gullardan tashkil topgan natyurmortlarni
bir necha bor rasmini ishlagansiz. Bu mavzuda rasm ishlagan ko’pgina
rassomlarni ham bilasiz. Bu mavzuda rasm ishlagan ko’pgina rassomlarni ham
bilasiz. Qani eslab ko’ring-chi, qaysi rassomlar ro’zg’or buyumlaridan
natyurmortlar ishlagan. Rassomlarimizdan Yu.Elizarov, Z.Kovalevskaya,
N.Kashina, L.Salimjanova, M.To’htayev, chet el rassomlaridan Sharden, Kalf,
Snayderslar ham bu sohada shuhrat qozonganlar. Bu rassomlar o’z
natyurmortlarida turmushda ishlatiladigan buyumlarni tasvirlar ekanlar,
ularning nihoyatda go’zalligini, rang va shakllarining be’takrorligidan
IV.
Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1. Servisning badiiy bezagida qanday naqsh
unsurlari ishlatilgan?
2. Qaysi predmetlarda
perespektiv qisqarish bor?
 2. Yashil rang qaysi
bo’yoqlar aralashmasidan olinadi?
a) Zangori va sariq rangning
aralashmasidan;  b) Zangori va qizil rangning aralashmasidan;
s)
Zangori va binafsha rang aralashmasidan;    s) To’g’ri javob yoq.
V.
O’quvchilarni baholash.
VI.
Uyga vazifa: Servis
tasvirni yakunlash.

                         O`lBDO`                  Qurbonova N

20-  dars   Tasviriy
san’at            5-”A”    5.02.2019

                  5-”B”     4.02.2019

5-”V”     4.02.2019

5-”g       5.02.2019
Dars mavzusi:
Rang tuslari jihatidan
qarama-qarshi (kontrast) buyumlardan tashkil topgan natyurmortni grafik usulda
ishlash.
Dars maqsadi: rang tuslari jihatidan qarama-qarshi
buyumlardan tashkil topgan natyurmortni grafik usulda ishlashni o’rganish.
a) talimiy maqsad: narsaning o'ziga qarab tasvirlashda ular
shaklidagi xarakterli xususiyat va o'lchovlarni to'g'ri olishni bilish.
b) tarbiyalovchi maqsad: san'atga qiziqishni o'stirish va unga
nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad: tasviriy malaka (rasm ishlash, haykal
yasash v.b.)larni rivojlantirish.   Syujetli kartinalarning
mazmuni va shaklini badiiy idrok etish.  Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish. Tasviriy
san'at turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida (manzara, portret,
natyurmort) rasm ishlay olish.

Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi:  Natyurmort
janrida ishlangan tasvirlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.
Servisning badiiy bezagida
qanday naqsh unsurlari ishlatilgan?
2.
Qaysi predmetlarda perespektiv qisqarish bor?
III. Yangi mavzu bayoni:

Natyurmortlarda ma’lum bir davr, e’tiborga loyiq bo’lgan tarihiy voqealar
tasvirlanishi mumkin. Buning sababi rassomning borliqqa, o’sha mamlakat
halqining turmush tarziga bo’lgan shahsiy o’z munosabatida ifodalanadi.
Natyurmortlarda ularni o’rab olgan borliqdagi narsalar o’rtasidagi uyg’unlik,
xamoxanglik, ularning materiali va shakllaridagi go’zalliklarini ko’rsatib
berishdan iborat. Navbatdagi vazifa chizish uchun o’qituvchi tomonidan
o’rnatilgan natyurmortni yahshilab kuzatish, tahlil qilish va quyidagi
savollarga javob topishdan iboratdir.

Naturani chizishdan avval uni qog’oz betidа kompozision jihatdan to’g’ri belgilanadi.
Bu esa naturaning qog’oz etidagi o’lchovining to’g’ri bo’lishligiga yordam
beradi. Shuni ham hisobga olish lozimki, naturaning eni katta ko’rinsa qog’ozni
eniga, bo’yi katta ko’rinsa uning bo’yiga qo’yiladi.  Tasvirni qalamda ishlab
yakunlab, so’ngra bo’yoq berishga kirishiladi.

Natyurmortni bo’yoq bilan ishlashga kirishishdan avval birinchi galda
narsalarning asosiy rangi, shuningdek, naturaning foni va taglik rangi
beriladi, bliklarning o’rniga bo’yoq tekkizilmay oq qoldiriladi. So’ngra
tarelka, tarvuz, anor va olmalarning soyalaritasvirlanib, keyinchalik ularning
soyalari yanada natura rangidagi kabi asta sekin to’qlashtirib boriladi.
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
1. Natura
qanday narsalardan tuzilgan?
2. Tarvuzni eni kattami bo’yimi?

Ахроматик ранглар
  қайси қаторда ?

Қизил, ҳаворанг,
  сариқ

Жигарранг, сабза,
  ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг ўзига
  қараб тасвирлаш

Тасвирий санъат
  ҳақида суҳбат

Мавзу асосида расм
  ишлаш

V. O’quvchilarni baholash.
  VI. Uyga vazifa: Natyurmortni yakunlash.

O`IBDO`                       Qurbonova N

21-  dars
Tasviriy san’at            5-”A”       12.02.2019

       5-”B’’      11.02.2019

5-”V”      11.02.2019

5-”g”       12.02.2019
Dars mavzusi:
Tabiat manzarasi fonida
natyurmort ishlash.
Dars
maqsadi: Tabiat manzarasi
fonida natyurmort ishlashni o’rganish.
a) talimiy maqsad: O‘quvchilarning tasviriy-ijodiy malakalarini
shakllantirish.
b) tarbiyalovchi maqsad:  Halq amaliy san'ti, tasviriy san’at bilan tanishtirish
orqali barcha bolalarni badiiy-estetik didini o‘stirish.
s) rivojlantiruvchi maqsad: Bolalarda ko‘rish xotirasini, chamalash
qobiliyatini, rang sezishni, kompozitsion madaniyatni, fazoviy fikrlash,
obrazli tasavvur va kombinatsiyalash kabi hususiyatlarni rivojlantirish.
 Dastgoh asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish jarayoni,
haykaltaroshlik turlari (dastgoh, monumental, hiyobon uchun ishlanadigan
haykal) haqida tasavvurga ega bo'lish. Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha
materiallarning amaliy asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan
foydalana olish.   Kompozitsiya yaratishda eskiz
variantlarini ishlash va ularni umumlashtira olish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi:  Natyurmort
janrida ishlangan tasvirlar.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:

I.     I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.

II.     O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1. Natyurmort
ishlaganingizda qanday kayfiyat hosil bo’ldi?
2.
Tarvuzni eni kattami bo’yimi?

Ахроматик ранглар
  қайси қаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг, сабза,
  ҳаворанг

Барикарам,
  зарғалдоқ, бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг ўзига
  қараб тасвирлаш

Тасвирий санъат
  ҳақида суҳбат

Мавзу асосида расм
  ишлаш

    III.     Yangi mavzu bayoni:

Manzara-janridagi asarlarda
borliq, tabiatdagi ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada faqatgina
narsa va voqealar emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham ifodalanadi.
Ayrim musavvirlar vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga ishqiboz bo‘lsalar,
ayrimlari dengiz manzarasini tasvirlashga harakat qiladilar.

O‘zbekistonda tabiatni o‘z asarlarida ifoda etgan rassomlarimiz talaygina.
Ular, N.Kashina. Z.Inagamov, V.Yeremyan, A.Volkov, A.Niqolayev.I.V.Raufov,
I.Kazanov, M.Nabiyev, P.Benkov, V.Ufimsev, V.Kedrin, U.Tansikboyev, Isfandiyor,
Xaydarov, Abdulxaq Abdullayev, Raxim Axmedov, M.Saidov, I.Kuziboyev,
M.Raximboyev, Ro‘zi Choriyev, R.Temurov. Sh.Abdurashidov, P.Toxirov,
M.Yo‘ldoshev va boshqalar o‘zlarining asarlarida O‘zbekiston Respublikasi
o‘lkasining jamolini tasvirlash orqali  “Tabiat milliy boyliklar insonda
go‘zallikka muxabbat uygotish kerak”, degan fikrlarni talkin etadilar. Manzara
janrini yaratishda o‘ziga xos uslublari bilan tasviriy san’atning nozik
tomonlarini ochib berishga harakat qiladilar.Natyurmortlarda ma’lum bir davr,
e’tiborga loyiq bo’lgan tarihiy voqealar tasvirlanishi mumkin. Buning sababi
rassomning borliqqa, o’sha mamlakat halqining turmush tarziga bo’lgan shahsiy
o’z munosabatida ifodalanadi. Natyurmortlarda ularni o’rab olgan borliqdagi
narsalar o’rtasidagi uyg’unlik, xamoxanglik, ularning materiali va
shakllaridagi go’zalliklarini ko’rsatib berishdan iborat. Navbatdagi vazifa
chizish uchun o’qituvchi tomonidan o’rnatilgan natyurmortni yahshilab kuzatish,
tahlil qilish va quyidagi savollarga javob topishdan iboratdir.
IV. Yangi
mavzuni mustahkamlash:
1. Natura qanday
narsalardan tuzilgan?
2.
Bu asarni qanday nomlash mumkin?
V.
O’quvchilarni baholash.        VI. Uyga vazifa: Tasvirni yakunlash.

O`IBDO`                             Qurbonova N

 22-  dars
Tasviriy san’at            5-”A”      19.02.2019

      5-”B”      18.02.2019

5-”V”      18.02.2019

5-”g”       19.02.2019
Dars mavzusi:
Tabiat manzarasi fonida
natyurmort ishlash.
Dars
maqsadi: Tabiat manzarasi
fonida natyurmort ishlashni o’rganish.
a) talimiy maqsad:    Narsaning o'ziga qarab tasvirlashda
ular shaklidagi xarakterli xususiyat va o'lchovlarni to'g'ri olishni bilish.
b) tarbiyalovchi maqsad: San'atga qiziqishni o'stirish va unga nisbatan
muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad:  Tasviriy malaka (rasm ishlash, haykal
yasash v.b.)larni rivojlantirish.
Syujetli kartinalarning mazmuni va shaklini badiiy idrok etish.  Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha
materiallarning amaliy asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan
foydalana olish. Tasviriy san'at turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida
(manzara, portret, natyurmort) rasm ishlay olish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi: Manzara,
natyurmort tasvirlari.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I.
 Tashkiliy qism:

O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik ko’rish.
II.
O’tilgan
mavzuni mustahkamlash:
1.
Natura qanday narsalardan
tuzilgan?        2. Tarvuzni eni kattami bo’yimi?

Акварель бўёқлардан қайси санъат турида қўлланилади ?

*Рангтасвирда

Қаламтасвирда

Амалий санъатда

Ҳайкал
  ишлашда

Асосий ранглар қайси
  қаторда тўлиқ берилган ?

Зарғалдоқ,
  кўк, жигарранг

Сариқ,
  оқ, қора

*Қизил,
  зангори, сариқ

яшил, сиёхранг,
  зангори

III.
Yangi mavzu
bayoni:

Natyurmortda rassomlar tabiatning in’om-exsonlarini va kishilar mexnati bilan
yaratilgan narsalar go’zalligini va ular orqali kishilarning turmushini
tasvirlaydilar. O’z o’lkasini chin yurakdan sevgan kishilargina uning tabiatini
mexr bilan realistikh xolda tasvirlay oladilar. natyurmort janrida ko’proq ijod
qiladigan O’zbekistonlik rassomlar orasida V.Ufimsev, Z.Kovalevskaya,
R.Axmedov, L.Salimjanova, Y.Yelizarov, M. Fatxullin va boshqalar bor.
 Manzara-janridagi asarlarda borliq,
tabiatdagi ko‘rinishlar xaqqoniy aks ettiriladi. Manzarada
faqatgina
narsa va voqealar emas, balki musavvirning ichki kechinmalari ham ifodalanadi.
Ayrim musavvirlar vodiylarni, tog‘u-toshlarni tasvirlashga ishqiboz bo‘lsalar,
ayrimlari dengiz manzarasini tasvirlashga harakat qiladilar.

IV. Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1.
Syratda reflekslar bormi?
2.
Yorug’lik natyurmortga qaysi tomondan tushyabti?

Ахроматик ранглар
  қайси қаторда ?

Қизил,
  ҳаворанг, сариқ

Жигарранг, сабза,
  ҳаворанг

Барикарам, зарғалдоқ,
  бинафша

*Оқ,
  қора, кулранг

Натюрморт
  қўйилмасининг таърифи қайси қаторда тўғри
  ифодаланган?

Тўғри
  тўртбурчак ичида нақш ишлаш

*Нарсанинг ўзига
  қараб тасвирлаш

Тасвирий санъат
  ҳақида суҳбат

Мавзу асосида расм
  ишлаш

V.
O’quvchilarni baholash. VI. Uyga vazifa: Tasvirni yakunlash.

O`IBDO`                              Qurbonova N

 23-  dars
Tasviriy san’at            5-”A”        26.02.2019

       5-”B”           25.02.2019

5-”V”           25.02.2019

5-”g”            26.02.2019
Dars mavzusi:
Hotiradan natyurmort
kompozisiyasini ishlash.
Dars
maqsadi: Hotiradan
natyurmort kompozisiyasini ishlashni o’rganish.
a) talimiy maqsad:    bajarilayotgan ishning mazmuni va
mohiyatiga ko’ra mustaqil tarzda tasviriy usul, material va vosita tanlay olish
va undan amaliy foydalana bilish;
b) tarbiyalovchi maqsad: san'atga qiziqishni o'stirish va unga
nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad: bolalarda ko’rish hotirasini,
chamalash qoboliyatini, rang sezishni, obrazli tasavvur  kabi xususiyatlarni
rivojlantirish   Syujetli kartinalarning
mazmuni va shaklini badiiy idrok etish.  Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish. Tasviriy
san'at turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida (manzara, portret,
natyurmort) rasm ishlay olish.

Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi: Manzara,
natyurmort tasvirlari.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.
Syvratda reflekslar bormi?
2.
Yorug’lik natyurmortga qaysi tomondan tushyabti?

Натюрморт жанрида ижод қилувчи рассомлар қайси қаторда ?

*Г.Абдурахманов,
  Л.Шарден, А.Икромжонов

Н.Тен,
  Л.Абдуллаев, А.Саврасов

И. Перов,
  Ж.Умарбеков, М.Набиев

А.Мўминов,
  Куприянов, А.Волков

III. Yangi mavzu bayoni:
      Tasviriy san'at - Eng qadimiy va kеng tarkalgan san'at turlaridan biridir. u kеng ma'noga ega. O’z urnida haykaltaroshliq rangtasvir, amaliy san'at va grafika kabi turlarga bulinadi. Turlari xam o’z urnida yana bir qancha janrlarga bulinib kеtadi.
       Tasviriy san'at tur va janrlarini nazariy jixatdan o’rganish, o’rgatish, shuningdеk talaba, O’quvchilarga mashg’ulot yoki suxbat davomida ko’rsatmali
qurollar orqali o’rgatishning uslubiy asoslari,   yul-yuriq1ari
mеtodik   jixatdan   aloxida   o’ziga   xos alifbosiga  ega.

IV. Yangi mavzuni
mustahkamlash:
1.
Tasviriy san’at turlarini
aytib bering?
2.
Rassomlardan kimlarni bilasiz?

Яшил ранг қайси бўёқлар аралашмасидан ҳосил бўлади ?

Қизил ва
  сариқ

Зангори ва бинафша

*Зангори ва
  сариқ

Зангори ва пушти

V.
O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Tasvirni
yakunlash.

O`IBDO`                          Qurbonova N

24-  dars
Tasviriy san’at            5-”A”          5.03.2019

      5-”B”         4.03.2019

5-”V”         4.03.2019

5-”g”         5.03.2019
Dars mavzusi:
Badiiy bezak grafikasi
(taklifnoma, emblem, badiiy harf va hokazo)      Nazo.rat Ishi 3
Dars maqsadi: Badiiy bezak grafikasi haqida ma’lumotga
ega bo’lish.
a) talimiy maqsad:    o'quvchilarning badiiy fikr doirasini
kengaytirish.
b) tarbiyalovchi maqsad: tasviriy, amaliy san'at asarlarini badiiy
idrok etishni va estetik zavqlanish hissini tarbiyalash.
s) ivojlantiruvchi maqsad:  tasviriy malaka (rasm ishlash, haykal yasash
v.b.)larni rivojlantirish.
Bilim   Ozbekison va jahon tasviriy san'ati, ularning
namoyondalaridan bshlang'ich maktabda o'rgatganlariga qo'shimcha 5-6 nafarini
va ularning asarlarini bilish.
Berilgan
topshiriqqa mos tarzda kompozitsiyaning rangshunoslik yechimini to'g'ri hal eta
olish (masalan: manzarada turli holat hamda kayfiyatlarni tasvirlashda rang va
uning tuslaridan, shuningdek, kontrast, issiq-sovuq ranglardan maqsadli
foydalana olish).
  Tasviriy faoliyat (rangtasvir)da issiq
va sovuq ranglar gammasidan foydalana bilish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi: Manzara,
natyurmort tasvirlari.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I.  Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.
Tasviriy san’at turlarini
aytib bering?
2.
Rassomlardan kimlarni bilasiz?
3. Syvratda reflekslar bormi?
4.
Yorug’lik natyurmortga qaysi tomondan tushyabti?
III. Yangi mavzu bayoni:
      O'zbekiston
amaliy bezak san'atida qo'llaniladigan naqsh ramzlari, ulaming tabiiy shakli va
stilizatsiyalashtirish haqida tasavvurga ega bo'ldingiz. Endi o'zingiz uchun
tanish bo'lgan tabiiy materiallarni stilizatsiyalash orqali naqsh elementlarini
chizing. Stilizatsiyalash- shakllarni badiiylashtirish hisobiga amalga
oshiriladi.
      Gul, butoq, daraxt singari islimiy naqshlar
ramziy ma'nolarni o’zida mujassam etgan. Masalan, gullagan bog' ramzi-hayotning
go'zalligi, baxt, farovonlik kabi sifatlarga bog'langan. To'lqinli o'simlik
poyasi-tinimsiz ijod va tabiat tarovati, to'lqinlar - shiddatli hayot oqimi,
gul esa yorug’  olam go'zalligi va hokazolarning ramzyi ifodalarini anglatgan.

 Naqqoshlikda g'uncha elementi  ham ko'p
qo'llaniladi.  U hayotning davomiyligi, ajdodlar o'rnini avlodlar egallab
borishini anglatadi. Lola ham bahor, jo’shqinlik  alomati sifatida ko'p
qo'llaniladigan element hisoblanadi. Tabiatdan olingan barg ham naqsh
kompozitsiyasini to’ldiruvchi va uning jozibasini oshiruvchi element sifatida
ko'p ishlatiladi. Barglarning tabiiy ko'rinishini stilizatsiyalashtirilgan
variantlari  asosida oddiy va murakkab burglar ixtiro qilingan. Ular shobarg,
qo'shbarg, ko'pbarg, chor barg (to'rt bargli naqsh elementi) deb ataladi. Naqsh
kompozitsiyalarida jiyda guli, gultojixo'roz elementlarini ham uchratish
mumkin.

IV. Yangi mavzuni
mustahkamlash:

Siz yana qanday tabiiy
shakllarni stilizatsiyalashtirib naqsh elementlarini hosil qilgan bo'lar
edingiz? Shu haqida o'ylab ko'ring.
V.
O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Tasvirni
yakunlash.

                                                              O`IBDO`
Qurbonova N

 25-  dars
Tasviriy san’at            5-”A”       19.03.2019

      5-”B”       18.03.2019

5-”V”       18.03.2019

5-”g”       19.03.2019
Dars mavzusi:
8-mart bayramiga devoriy
gazeta ishlash. (2 -soat)
Dars maqsadi: Sifatli ta’lim berish.
a) talimiy maqsad:  tasviriy san'atning qonun-qoidalarining
oddiy nazariy asoslarini o'rgatish.
b) tarbiyalovchi maqsad: san'atga qiziqishni o'stirish va unga
nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad:  badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish.Tasviriy san'atning turlari
(rangtasvir, grafika, haykaltaroshlik) va asosiy janrlari (portret, natyurmort,
manzara)ning xususiyatlarini bilish.
Kompozitsion faoliyatda chiziq, chizgi
(shtrix), rang surtmasi, dog', yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini,
hajm, fazo va perspektivani tasvirlashda, rang va uning tuslari va koloritini
tasvir mazmuniga mos tarzda tasvirlashda, havo perspektivasini ifodalashda
qo'llay olish. Tasviriy san'at turlari (grafika, rangtasvir) va janrlarida
(manzara, portret, natyurmort) rasm ishlay olish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi: Manzara,
natyurmort tasvirlari.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I. Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.Siz yana qanday tabiiy shakllarni
stilizatsiyalashtirib naqsh elementlarini hosil qilgan bo'lar edingiz? Shu
haqida o'ylab ko'ring.
2.
Yorug’lik natyurmortga qaysi tomondan tushyabti?

Ранглавҳа
  нима ?

Узоқ
  вақтда ишланган асар

Хаёлдан ишланган
  асар

*Қисқа
  муддатда натурадан ишланган тасвир

Узоқ
  вақт давомида натурадан ишланган тасвир

III.
Yangi mavzu bayoni:

Musavvir Chingiz Ahmarov nomi O’zbekiston tasviriy san’atida haqli ravishda
fahrli o’rinlaridan birini egallaydi. Bu ulkan rassomning ijodi o’zbek tasviriy
san’atining ajralmas bir qismi sifatida keng halq ommasining olqishiga sazovor
bo’ldi.

Bo’lajak rassom 1912 yilda Rossiyaning Troisk shahrida tug’ilgan .1920
yillarning ohirida Ahmarovlar oilasi Qarshiga, so’ng Samarqandga ko’chib
keladilar.

Chingizning qarshisida go’yo u bolalik chog’idan bo’yon o’ylab yurgan afsonaviy
shahar darvozasi lang ochilgandek bo’ldi. Keyinchalik u Perm badiiy tehnikumida
tahsil olar ekan, barcha ta’til kunlarini Samarqandda o’ttkazar edi. 30-yillari
Samarqand badiiy bilim yurti mamlakatdagi etakchi bilim yurtlaridan biri
hisoblanib, bu yerda P.Benkov, V.Eremyan, N.Kashina, A.Siddiqiy va boshqalar
dars berar edilar.

IV. Yangi mavzuni
mustahkamlash:

Siz yana qanday tabiiy
shakllarni stilizatsiyalashtirib naqsh elementlarini hosil qilgan bo'lar
edingiz? Shu haqida o'ylab ko'ring.
V. O’quvchilarni
baholash.
VI. Uyga vazifa: Tasvirni
yakunlash,tayyorlab kelish.

O`IBDO`
Qurbonova N

26-  dars   Tasviriy san’at            5-”A”      _______________“Ko’rildi” __________

5-”B”      _______________5-”V”      _______________5-”g”  _______________
Dars mavzusi:
8-mart bayramiga devoriy
gazeta ishlash.
Dars
maqsadi: Sifatli ta’lim
berish.
a)
talimiy maqsad: borliqdagi
va san’atdagi go’zalliklarni ko’ra bilish, idrok etish va qadrlashga
o’rgatish;.
b) tarbiyalovchi maqsad: tasviriy, amaliy san’at asarlarini badiiy
idrok etishni va estetik zavqlanish hissini tarbiyalash;
s) rivojlantiruvchi maqsad: tasviriy malakalarni
rivojlantirish;
DTC talablari:
Bilim   Tasviriy faoliyatda turli material va uslublardan
foydalana olish;
Ko’nikma:  Kompozitsion faoliyatda chiziq, chizgi
(shtrix), rang surtmasi, dog', yorug'-soya kabi grafik tasvir vositalarini,
hajm, fazo va perspektivani tasvirlashda, rang va uning tuslari va koloritini
tasvir mazmuniga mos tarzda tasvirlashda, havo perspektivasini ifodalashda
qo'llay olish.
Malaka:  Turli buyum va predmetlarning konstruktiv tuzulishlarini
to’q’ri tasvirlay bilish;
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi: Manzara,
natyurmort tasvirlari.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I. Tashkiliy qism: O’quvchilar
bilan salomlashish.   Davomat.  Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.
Ch. Ahmarov qayerda  va qachon tug’lgan?
2.
Ch. Ahmarov qayerda tahsil
oldi?

Абу Райхон Беруний
  портретининг муаллифи ким ?

С.Абдуллаев

М.Саидов

*М.Набиев

М.Набихонов

Сангина, пастель,
  соус каби бадиий материаллар тасвирий санъатнинг қайси турида
  қўлланилади ?

Меъморчилик,
  кандакорлик

Ҳайкалтарошлик,
  наққошлик

*Рангтасвир,
  графика

Амалий санъатда

III.
Yangi mavzu bayoni:

Ch. Ahmarovning mahobatli rang tasvir ustasi sifatida ijodining ilk yorqin
sahifasini uning Toshkentdagi Alisher Navoiy nomli opera va balet teatri foyesi
devorlariga ishlangan ishlarida ko’rish mumkin. To’rt yillik mexnat jarayonida
(1944-1947) rassom unga sakkizta kompozisiya yaratdi. Bir andozadagi to’rtta
devoriy suvrat teatrning birinchi qavatidagi foyega ziynat bag’ishlandi.
Ularning xar birida kuy, raqs va she’riyatni o’zida ifoda e’tuvchi go’zal
qizlar obrazi talqin etilgan. Ikkinchi qavatidagi devoriy rasmlar Navoiyning
mashhur “Hamsa”siga kirgan “Xayrat-ul abror”, “Farhod va Shirin”, “Layli va
Majnun”, “Saddi Iskandariy”, Sab’ai sayyor” dostonlaridagi kulminasion
epizodlarga bag’ishlangan.

XX  asarning ikkinchi yarmi boshlarida Axmarovning qilgan yirik ishlaridan biri
Ulug’bek rasadhonasi yonida qad ko’targan buyuk munajjim muzeyi binosi ichki
qismiga mo’ljallangan maxobatli dekorativ pannolar turkumi bo’ldi. Keyinchalik
rassom Abu Rayxon Beruniy nomli Sharqshunoslik instituti binosi vestibyulining
ichki qismiga (1969), Toshkentdagi A.Navoiy nomli Adabiyot muzeyining ba’zi
zallariga (1968), Samarqanddagi “Yulduz” choyhona-restoran majmuasining banket
zaliga (1970), Andijondagi adabiyot muzeyi shahobchasiga (1974) devoriy rasmlar
ishladi.

Rassom o’zining serqirra, qaytarilmas ijodi bilan milliy san’atimizning
taraqqiyotiga ulkan xissa qo’shgan. Shu bois u san’atimiz tarihida o’chmas iz
qoldirdi.
IV.
Yangi mavzuni
mustahkamlash:

Натурага қараб тасвирлашни қандай тушунасиз ?

Миниатюра ишлаш

*Қўйилмани
  ўзига қараб тасвирлаш

Қўйилмани
  хаёлдан ишлаш

Композиция тузиш

Совуқ
  ранглар қайси қаторда ?

Қизил,
  сариқ, оқ

Қора,
  жигарранг, кулранг

*Яшил,
  ҳаворанг, зангори

Яшил, қизил,
  зарғалдоқ

IV.
O’quvchilarni
baholash.                           VI. Uyga vazifa: Tasvirni yakunlash.

      27-  dars   Tasviriy san’at            5-”A”      2.04.2019

                           5-”B”      1.04.2019

5-”V”       1.04.2019
_
5-”g”      2.04.2019
Dars mavzusi:
Tasviriy san’atda portret
janrida ishlangan asarlarni badiiy idrok etish.
Dars
maqsadi: tasviriy san’atda
portret janrida ishlangan asarlarni badiiy idrok etishni o’rgatish.
a) talimiy maqsad:  tasviriy san'atning qonun-qoidalarining
oddiy nazariy asoslarini o'rgatish.
b) tarbiyalovchi maqsad: san'atga qiziqishni o'stirish va unga
nisbatan muhabbatni tarbiyalash.
s) rivojlantiruvchi maqsad: tasviriy, amaliy san'at
asarlarini badiiy idrok etishni va estetik zavqlanish hissini tarbiyalash. Tasviriy san'atning turlari (rangtasvir,
grafika, haykaltaroshlik) va asosiy janrlari (portret, natyurmort, manzara)ning
xususiyatlarini bilish. Tasvir mazmuniga ko’ra qog’oz
o’lchami va holatini to’g’ri belgilay olish;
  Tasviriy san'at turlari (grafika,
rangtasvir) va janrlarida (manzara, portret, natyurmort) rasm ishlay olish.
Dars turi: Ko’rgazmali.
Dars
jihozi: Portret
tasvirlari.
Foydalanilgan
adabiyot:
1)
Tasviriy san’at. Asqarali Sulaymonov, Ne’mat Abdullayev,
2)
Tasviriy san’atni o’qitish metodikasidan amaliy mashg’ulotlar. Ikkinchi qism
Rahim Hasanov.
Darsning
borishi:
I. Tashkiliy qism: O’quvchilar
bilan salomlashish.    Davomat.   Darsga hozirlik ko’rish.
II. O’tilgan  mavzuni mustahkamlash:
1.
Ch. Ahmarov qayerda  va qachon tug’lgan?
2.
Ch. Ahmarov qayerda tahsil
oldi?
III. Yangi mavzu bayoni:
Mustaqillikning
ijobiy ta'siri ularoq, san'atning turli yo`nalish va uslublarida erkin ijodga
yo`l ochildi. Jumladan portret janrida ham. Buning natijasida portret zamonaviy
badiiy jarayonida yetakchi bo`lib qoldi. Respublikamizning yetakchi badiiy
oliygohi K.Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instito`tida aynan,
realistik maktab asosida o`quv mashg`ulotlari olib boriladi. . Bu esa
rangtasvirning realistik janrida ijod etgan o`tmish ijodkorlarimizning boy
merosini tan olinganligi, shuningdek, jahon san'ati ilg`or tajribasini chuqur
o`rganishdan dalolat berib, bo`tun dunyoda avangard yo`nalish bilan bir
qatorda, aynan, realistik yo`nalish rivojiga e'tibor bilan qaralganligini ko`p
jihatdan namoyon etadi.

Alisher
Navoiy 1441 yil 9 fevralda Xirotda saroy xizmatchisi oilasida tavallud topgan.
1501 yil 3 yanvarda Xirotda vafot etgan. U o’zbek xalqining ulug’ shoiri va
mutaffakiri, buyuk olim va davlat arbobi, Jaxon adabiyotining yirik
vakillaridan biri bo’lgan.
Portret janri O`zbekiston rangtasvirchilarining kuchli jixatlaridan
biri hisoblanadi. O`zbekistonda kuchli realistik maktab tarkib topishi ajoyib
portret nafis-rassomlar sulolasini vujudga keltirdi. Ular orasida A.Abdullayev,
R.Ahmedov, R.Choriyev, T.Oganesov, V.Burmakin kabi portret ustalari jahonda
keng tan olinganligi e'tirof etiladi

 1990 yillarda o`zbek
rangtasvirida portret janrining asoschisi, yetakchi portretnavis, akademik
A.Abdullayev ham ijodiy faoliyatini davom ettirdi. Bo`tun umri davomida u
iste'dodli va ma'naviy go`zal insonlarga hurmatini 18.saqlab qoldi. Musavvir
mo`yqalamiga mansub har bir portret kishilarning chuqur ma'naviy dunyosini
akslantiruvchi, rassom bilan portret kahramoni va portret bilan tamoshabin
o`rtasidagi haqiqiy va ochiq munosabatni taqozo etuvchi manbadir. 1999 yilda
A.Abdullayevning 1984 yilda yaratilgan mashhur avtoportretini turli davr va
halqlarga mansub buyuk rassomlar avtoportretlari saqlanayotgan dunyoning yirik
to`plami, Uffitsidagi (Italiya) kartina galeriyasiga berilishi O`zbekiston
san'ati uchun olamshumul voqea bo`ldi.

IV.
Yangi mavzuni mustahkamlash:

Беруний
  портретининг муаллифи ким?

А. Мирзаев

Р. Ахмедов

*М. Набиев

Г. Абдурахманов

Портрет жанрида
  ижод этаётган рассомлар қайси қаторда ?

Н. Кашина, А.
  Бойматов

*М. Набиев, А.
  Абдуллаев

А. Мўминов, Г.
  Абдурахманов

Я. Салпинкиди, И.
  Хайдаров

V.
O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga vazifa: Tasvirni
yakunlash.

28-dars         Tasviriy san’at         5-”A”
9.04.2019

                     5-”B”      8.04.2019

5-”V”     8.04.2019

5-”g”     9.04.2019
Dars mavzusi:
“Men sevgan
qahramon” mavzusida portret ishlash.
Darsning
maqsadi: Sifatli
ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: bolalarda ko’rish hotirasini, chamalash
qobiliyatini, rang sezishni, kompozision madaniyatni, obrazli tasavvur,
kombinasiyalash kabi xususiyatlarni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarni ertak, badiiy kitob qahramonlariga
bo’lgan munosabatni tarbiyalash Dastgoh
asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish jarayoni, haykaltaroshlik turlari
(dastgoh, monumental, hiyobon uchun ishlanadigan haykal) haqida tasavvurga ega
bo'lish. Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish.  Kompozitsiya yaratishda eskiz
variantlarini ishlash va ularni umumlashtira olish.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism: O’quvchilar
bilan salomlashish.  Davomat. Darsga hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. Portret nima?
2. Portret qanday
guruhga ajratiladi?

Беруний
  портретининг муаллифи ким?

А. Мирзаев

Р. Ахмедов

*М. Набиев

Г. Абдурахманов

Портрет жанрида
  ижод этаётган рассомлар қайси қаторда ?

Н. Кашина, А.
  Бойматов

*М. Набиев, А.
  Абдуллаев

А. Мўминов, Г.
  Абдурахманов

Я. Салпинкиди, И.
  Хайдаров

III. Yangi
mavzu bayoni.
       Naturani yaxlit idrok etganda, yorug‘lik
tikka ta’sir etayotgan joydagi narsalar yagona  bir qismni tashkil etadi va
undagi dog‘lar kuchliligi bo‘yicha soya qismdagiga teng kela olmaydi. Xuddi
shularni shaxsiy va tushayotgan soyalarga moslash mumkin:  ular tus bo‘yicha
yarimsoya bilan yaxshi chiqishadi,  yarimsoya esa tasvirning yorug‘lik
qismlaridagi kuchga teng kela olmaydi. Soyadagi refleks yarimsoyadan och bo‘la
olmaydi,  ammo shaxsiy soyaning umumiy tusiga bo‘ysunadi.  Ob’ektdagi ushbu
katta shakllar yoki buyumlar guruhi tusi va rangining  to‘g‘ri saqlanishi
tasvirga yaxlitlik va yoritilishining to‘g‘ri bo‘lishiga turtki bo‘ladi.

Umumiy
ranglar munosabati va navbatdagi ishning davomi naturaga hos koloritni hisobga
olgan holda borishi kerak. Naturadan kam ishlagan, tajribasiz rassomlar u yoki
bu natyurmort ranglavha etyudini , manzarani yoki portretni tasvirlayotganda
har doim ham undagi yaxlitlik va bo‘yoqlar birligini muvaffaqiyatli bajara
olishmaydi. Naturadan ishlash jarayonida  har bir aniq holatda koloritni
tushunib yetish, tusli va rangli holat xususiyatini ko‘rsata bilishlari zarur.
Hamma gap natura bo‘yoqlaridagi umumiy tus, rang holati va kolorit birligini
ko‘rish va tushunib yetishdadir.
 IV. Yangi mavzuni
mustahkamlash.
1. Portret nima?
2. Portret qanday
guruhga ajratiladi?

Машҳур Амир
  Темур портретининг муаллифи ким ?

Р.Чориев

*М.Набиев

А.Набиев

Г.Абдурахманов

Гуашь бўёғи
  асосан санъатнинг қайси турида қўлланилади ?

Чизмачиликда

*Наққошликда

Графикада

Топографик
  чизмачилик

Хроматик ранглар
  қайси қаторда тўғри кўрсатилган ?

Қора,
  сариқ, оқ

*Қизил,
  сариқ, яшил

Жигарранг,
  оқиш, кулранг

Сариқ,
  кулранг, қора

V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga
vazifa. Ertak
qahramonlari tasviridan chizish.

O`IBDO`                            Qurbonova N

29-dars         Tasviriy san’at         5-”A”       16.04.2019

      5-”B”         15.04.2019

 5-”V”       15.04.2019

5-”g”       16.04.2019
Dars mavzusi:
“Men sevgan
qahramon” mavzusida portret ishlash.
Darsning
maqsadi: Sifatli
ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarda amaliy va tasviriy san’atga qiziqish
va muhabbatni tarbiyalash;tarbiyalash
Turli janrlardagi
san’at asarlarining yaratilish texnikasini ajrata olish va ularni tahlil eta
bilish.
Rassomlar,
ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay bilish.
Tasvirlanayotgan
odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. Nima uchun bu
ertak qahramonlarini tanladingiz?
2. Tasvirda
kunning qaysi vaqti tasvirlangan?

Қизил ва зангори бўёқлар аралашмасидан қандай ранг ҳосил бўлади ?

Қора

*Кулранг

Яшил

Ҳаворанг

“Тонг”, “Оналик”
  асарининг муаллифи ким ?

Р. Чориев

А. Абдуллаев

Б. Жалолов

*Р. Аҳмедов

III. Yangi
mavzu bayoni.
       Issiq va sovuq tuslar tasvir
ohangdorligini oshiradi, naturadagi tabiiy ko‘rinishni naomyon etadi.
            Buyumning
katta shaklini modellashtirayotib, mayda bo‘laklarni chiza turib, shuni yodda
tutish kerakki,  katta shaklning ham yoritilgan, ham soyadagi yuzasida
joylashgan ko‘plab kichik shakllarda aniqlanadigan tusni oshirib yubormaslik
kerak. Yorug‘likda yoki soyada joylashgan mayda shakl tuslarining yaqinligini
ilg‘ab olish uchun, ish jarayonida atrof - muhitga bog‘liq bo‘lmagan buyumlarga
e’tibor berish shart emas. Aytib o‘tganimizdek, buyumlarni yaxlit ko‘rib, doimo
ularni o‘zaro solishtirib turish zarur. Buyumning och qismini tasvirlay turib,
qaysi nuqtada u yorug‘ligi va rangining eng quyuqligi va qaerda kuchliroq
namoyon bo‘lishini, so‘ngra esa xajmli shaklning qolgan  qismida topilgan tus
bilan taqqoslab aniqlash kerak. Eslatib o‘tamiz, ranglarni uch xususiyat
bo‘yicha taqqoslaymiz:  yorug‘ligi,  rang tusi va to‘yinganligi. Agar biror bir
rang yorug‘ligi  bo‘yicha to‘g‘ri topilib, boshqa xususiyatlari aniq
bo‘lmasa,bu rangni to‘g‘ri deb bo‘lmaydi – munosabatlar rang tusi va
to‘yinganligi bo‘yicha ham aniqlangan bo‘lishi kerak. Buyumlarni solishtirib ,
o‘xshashligini yoki ularning orasidagi farqlarini aniqlash shunday holatda
yenggillashadiki, agar havo rang buyumni boshqa bir tusi o‘zgacharoq buyum
bilan solishtirsak. Bunday taqqoslash bizni sinchiklab qarashimizni charxlaydi
hamda ulardagi rang tusini aniq ko‘rishga ko‘mak beradi.
            Buyumlarni
ranggi bo‘yicha taqqoslashda yana bir holatni hisobga olish zarur.
Ketma-ketlikdagni rang kontrasti tufayli , kulrangning nozik tusi uni nima
bilan qiyoslashimizga bog‘liq bo‘lib, goh issiq, goh sovuq bo‘lgan holda
tuyuladi. Agar kulrangni qizil rang bilan solishtirsak, u sovuq tusda, havo
rang bilan taqqoslasak, issiq tusda ko‘rinadi. Shu sababli buyumning nozik
tusini aniqlashda xolis rangni xolis bilan, issiqni issiq bilan, sovuqni sovuq
bilan, och rangni och bilan, to‘q rangni to‘q bilan o‘zaro solishtirish kerak.
             IV. Yangi mavzuni  mustahkamlash.
1. Zumradni
tasvirlab bering?
2. Oilasida bir
biriga qanday munosabatdalar?

Яшил ранг қайси бўёқлар аралашмасидан ҳосил бўлади ?

Қизил ва
  сариқ

Зангори ва бинафша

*Зангори ва
  сариқ

Зангори ва пушти

“Иссиқкўлда
  оқшом” асарининг муаллифи ким ?

Ж. Умарбеков

Р. Аҳмедов

Г.
  Абдураҳманов

*Ў.
  Тансиқбоев

V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga
vazifa.
Ertak
qahramonlari tasvirini akvarelda tugatish.

Tasviriy san’at        5-sinf
Dars mavzusi:  “Men sevgan qahramon” mavzusida portret ishlash.
Darsning
maqsadi: Sifatli
ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: tasviriy san’atning qonun-qoidalarining oddiy
nazariy asoslarini o’rgatish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarda amaliy va tasviriy san’atga qiziqish
va muhabbatni tarbiyalash;tarbiyalash
Turli janrlardagi
san’at asarlarining yaratilish texnikasini ajrata olish va ularni tahlil eta
bilish.
Rassomlar,
ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay bilish.
Tasvirlanayotgan
odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: Noan`anaviy usulida.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning borishi:
I.Tashkiliyqism:
O’quvchilar bilan
salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish. O`quvchilarni guruhlarga bo`lish

II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. Nima uchun bu
ertak qahramonlarini tanladingiz?
2. Tasvirda
kunning qaysi vaqti tasvirlangan?

Қизил ва зангори бўёқлар аралашмасидан қандай ранг ҳосил бўлади ?

Қора

*Кулранг

Яшил

Ҳаворанг

“Тонг”, “Оналик”
  асарининг муаллифи ким ?

Р. Чориев

А. Абдуллаев

Б. Жалолов

*Р. Аҳмедов

Savol
javoblarga faol qatnashgan guruhlar rag`batlantiriladi.

          5
BALL                                         4
BALL                                           3 BALL

            Yangi
mavzu bayoni.
Aziz o`quvchilar  bugungi mavzuda, siz sevgan
qahramon mavzusida rasm chizasizlar,masalan: ertak qahramonlari yoki multifilm
qahramonlari, kino qahramoni bo`lishi mumkin.Tasvirni rangtasvirda bajariladi.
       Issiq va sovuq tuslar tasvir
ohangdorligini oshiradi, naturadagi tabiiy ko‘rinishni naomyon etadi.
            Buyumning
katta shaklini modellashtirayotib, mayda bo‘laklarni chiza turib, shuni yodda
tutish kerakki,  katta shaklning ham yoritilgan, ham soyadagi yuzasida
joylashgan ko‘plab kichik shakllarda aniqlanadigan tusni oshirib yubormaslik
kerak.Buyuk insonlar.mashhur insonlarni, chizish uchun maxobatli janrda
ishlanadi. Masalan:Amir Temur,
A.Navoiy,Jaloliddin Manguberdi. Portretlarini rangtasvirda bajarish sevimli
qahramon sifatida chizish mumkin.
 Kino
qahramonlaridan lavhalar ko`rsatiladi:
 Multifelm
qahramonlaridan lavhalar ko`rsatiladi:
 Asar
qahramonlaridan lavhalar ko`rsatiladi:
O`quvchilar
o`zlari xoxlagan qahramonlarini tanlab chizishni boshlashadi.Chizilgan
tasvirlar namuna sifatida ko`rsatiladi.Doskaga chizib ko`rsatiladi. Mavzuni
mustahkam tushuntirib beriladi

.
Yorug‘likda yoki soyada joylashgan mayda shakl tuslarining yaqinligini ilg‘ab
olish
uchun, ish jarayonida atrof - muhitga bog‘liq bo‘lmagan buyumlarga e’tibor
berish shart emas. Aytib o‘tganimizdek, buyumlarni yaxlit ko‘rib, doimo ularni
o‘zaro solishtirib turish zarur. Buyumning och qismini tasvirlay turib, qaysi
nuqtada u yorug‘ligi va rangining eng quyuqligi va qaerda kuchliroq namoyon
bo‘lishini, so‘ngra esa xajmli shaklning qolgan  qismida topilgan tus bilan
taqqoslab aniqlash kerak. Eslatib o‘tamiz, ranglarni uch xususiyat bo‘yicha
taqqoslaymiz:  yorug‘ligi,  rang tusi va to‘yinganligi. Agar biror bir rang
yorug‘ligi  bo‘yicha to‘g‘ri topilib, boshqa xususiyatlari aniq bo‘lmasa,bu
rangni to‘g‘ri deb bo‘lmaydi – munosabatlar rang tusi va to‘yinganligi bo‘yicha
ham aniqlangan bo‘lishi kerak. Buyumlarni solishtirib , o‘xshashligini yoki
ularning orasidagi farqlarini aniqlash shunday holatda yenggillashadiki, agar
havo rang buyumni boshqa bir tusi o‘zgacharoq buyum bilan solishtirsak. Bunday
taqqoslash bizni sinchiklab qarashimizni charxlaydi hamda ulardagi rang tusini
aniq ko‘rishga ko‘mak beradi.
            Buyumlarni
ranggi bo‘yicha taqqoslashda yana bir holatni hisobga olish zarur.
Ketma-ketlikdagni rang kontrasti tufayli , kulrangning nozik tusi uni nima
bilan qiyoslashimizga bog‘liq bo‘lib, goh issiq, goh sovuq bo‘lgan holda
tuyuladi. Agar kulrangni qizil rang bilan solishtirsak, u sovuq tusda, havo
rang bilan taqqoslasak, issiq tusda ko‘rinadi. Shu sababli buyumning nozik
tusini aniqlashda xolis rangni xolis bilan, issiqni issiq bilan, sovuqni sovuq
bilan, och rangni och bilan, to‘q rangni to‘q bilan o‘zaro solishtirish kerak.

 IV. Yangi mavzuni  mustahkamlash.
1. Zumradni
tasvirlab bering?
2. Oilasida bir
biriga qanday munosabatdalar?

Яшил ранг қайси бўёқлар аралашмасидан ҳосил бўлади ?

Қизил ва
  сариқ

Зангори ва бинафша

*Зангори ва
  сариқ

Зангори ва пушти

“Иссиқкўлда
  оқшом” асарининг муаллифи ким ?

Ж. Умарбеков

Р. Аҳмедов

Г.
  Абдураҳманов

*Ў. Тансиқбоев

V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga
vazifa.
Ertak
qahramonlari tasvirini akvarelda tugatish.

30-dars         Tasviriy san’at         5-”A”     23.04.2019

      5-”B”     22.04.2019

5-”V”     22.04.2019

5-”g”     23.04.2019
Dars mavzusi:
Plastilin yoki
loydan xarakterli kayfiyatdagi portret ishlash.
Darsning
maqsadi:
Plastilin yoki loydan xarakterli kayfiyatdagi portret ishlashni o’rganish.
a) ta'limiy maqsad: o’quvchilarning tasviriy-ijodiy malakalarini
shakllantirish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish.Plastilin yoki loydan xarakterli kayfiyatdagi portret ishlashni
bilish.  Rassomlar, ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda
sharhlay bilish.
 Tasvirlanayotgan
odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Darsning borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga hozirlik
ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. Zumradni
tasvirlab bering?
2. Oilasida bir
biriga qanday munosabatdalar?

Стекдан
  қайси санъат турида фойдаланилади ?

Меъморчиликда

*Ҳайкалтарошликда

Мисгарликда

Графикада

Портрет жанрида
  ижод этаётган рассомлар қайси қаторда ?

Н. Кашина, А.
  Бойматов

*М. Набиев, А.
  Абдуллаев

А. Мўминов, Г.
  Абдурахманов

Я. Салпинкиди, И.
  Хайдаров

III. Yangi
mavzu bayoni.
       Issiq va sovuq tuslar tasvir
ohangdorligini oshiradi, naturadagi tabiiy ko‘rinishni namoyon etadi.
            Buyumning
katta shaklini modellashtirayotib, mayda bo‘laklarni chiza turib, shuni yodda
tutish kerakki,  katta shaklning ham yoritilgan, ham soyadagi yuzasida
joylashgan ko‘plab kichik shakllarda aniqlanadigan tusni oshirib yubormaslik
kerak. Yorug‘likda yoki soyada joylashgan mayda shakl tuslarining yaqinligini
ilg‘ab olish uchun, ish jarayonida atrof - muhitga bog‘liq bo‘lmagan buyumlarga
e’tibor berish shart emas. Aytib o‘tganimizdek, buyumlarni yaxlit ko‘rib, doimo
ularni o‘zaro solishtirib turish zarur. Buyumning och qismini tasvirlay turib,
qaysi nuqtada u yorug‘ligi va rangining eng quyuqligi va qaerda kuchliroq
namoyon bo‘lishini, so‘ngra esa xajmli shaklning qolgan  qismida topilgan tus
bilan taqqoslab aniqlash kerak. Eslatib o‘tamiz, ranglarni uch xususiyat
bo‘yicha taqqoslaymiz:  yorug‘ligi,  rang tusi va to‘yinganligi. Agar biror bir
rang yorug‘ligi  bo‘yicha to‘g‘ri topilib, boshqa xususiyatlari aniq
bo‘lmasa,bu rangni to‘g‘ri deb bo‘lmaydi – munosabatlar rang tusi va
to‘yinganligi bo‘yicha ham aniqlangan bo‘lishi kerak. Buyumlarni solishtirib ,
o‘xshashligini yoki ularning orasidagi farqlarini aniqlash shunday holatda
yenggillashadiki, agar havo rang buyumni boshqa bir tusi o‘zgacharoq buyum
bilan solishtirsak. Bunday taqqoslash bizni sinchiklab qarashimizni charxlaydi
hamda ulardagi rang tusini aniq ko‘rishga ko‘mak beradi.
            Tasvirlanayotgan
buyumlarni nafaqat asosiy yuqorida qayd etilgan rangning uchta xususiyati
bo‘yicha, balki tashqi ko‘rinishining aniqligi bo‘yicha ham taqqoslash zarur.
Tasvirlanayotgan buyumlarning chegarasi hamma joyda ham bir xil aniq
ko‘rinmaydi. Bir xil joyda buyumning silueti yaxshi ko‘rinadi, boshqa joyda esa
fon bilan birikib ketadi. Buyumdan tushayotgan soyalar chegarasi ham barcha
yerda bir xil ko‘rinmaydi. Ish jarayonida doimo munosabatlar bilan fikrlash
kerak: matoda tasvirlanayotgan bir necha buyumlarni   naturadagi xuddi shu
guruh  buyumlari bilan qiyoslab borish maqsadga muvofiq. Faraz qilamiz,
birinchi ko‘rinishdagi buyumlar guruhining ranglari ikkinchi ko‘rinishdagi
buyumlar ranggiga nisbatan juda ham yorqin va to‘q tusdadir. Ularning
naturadagi bu farqlarini sezgach,  palitrada ranglarni alohida bitta, bitta
emas, balki birdaniga bir necha rangni munosabatlarda tanlash zarurdir.
 IV. Yangi mavzuni  mustahkamlash.
1. Zumradni
tasvirlab bering?
2. Oilasida bir
biriga qanday munosabatdalar?

Тасвирий санъатда
  симметрия нима ?

Буюмларнинг
  бир-бирига ўхшамаслиги

Буюмларнинг
  бир-бирига ўхшашлиги

*Буюм шаклининг
  мутаносиблиги

Буюм шаклининг
  номутаносиблиг

Натурага
  қараб тасвирлашни қандай тушунасиз ?

Миниатюра ишлаш

*Қўйилмани
  ўзига қараб тасвирлаш

Қўйилмани
  хаёлдан ишлаш

Композиция тузиш

V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga
vazifa.
Ertak
qahramonlari tasvirini akvarelda tugatish.

   O`IBDO`                                Qurbonova N

31-dars         Tasviriy
san’at         5-”A”
_______________“Ko’rildi” __________

5-”B”      _______________5-”V”      _______________5-”g”  _______________
Dars mavzusi:
Adabiy asar
qaxramoni mavzusida portret illyustrasiya ishlash.  4-Nazorat ishi.
Darsning
maqsadi:
Adabiy asar qaxramoni mavzusida portret illyustrasiya ishlashni bilish.
a) ta'limiy maqsad: o’quvchilarning tasviriy-ijodiy malakalarini
shakllantirish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish.
DTS talablari:
Bilim:  Dastgoh asarlari, syujetli kartinalarning yaratilish
jarayoni, haykaltaroshlik turlari (dastgoh, monumental, hiyobon uchun
ishlanadigan haykal) haqida tasavvurga ega bo'lish.
Ko’nikma:  Tasviriy faoliyat uchun qo'shimcha materiallarning amaliy
asoslarini real hayotda ko'ra bilish va ulardan foydalana olish.
Malaka:  Kompozitsiya yaratishda eskiz
variantlarini ishlash va ularni umumlashtira olish
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. Zumradni
tasvirlab bering?
2. Oilasida bir
biriga qanday munosabatdalar?

Стекдан
  қайси санъат турида фойдаланилади ?

Меъморчиликда

*Ҳайкалтарошликда

Мисгарликда

Графикада

Портрет жанрида
  ижод этаётган рассомлар қайси қаторда ?

Н. Кашина, А.
  Бойматов

*М. Набиев, А.
  Абдуллаев

А. Мўминов, Г.
  Абдурахманов

Я. Салпинкиди, И.
  Хайдаров

III. Yangi mavzu bayoni:
           Portret
janri O`zbekiston rangtasvirchilarining kuchli jixatlaridan biri hisoblanadi.
O`zbekistonda kuchli realistik maktab tarkib topishi ajoyib
portretnavis-rassomlar sulolasini vujudga keltirdi. Ular orasida A.Abdullayev,
R.Ahmedov, R.Choriyev, T.Oganesov, V.Burmakin kabi portret ustalari jahonda
keng tan olinganligi e'tirof etiladi. Mustaqillikning ijobiy ta'siri ularoq,
san'atning turli yo`nalish va uslublarida erkin ijodga yo`l ochildi. Jumladan
portret janrida ham. Buning natijasida portret zamonaviy badiiy jarayonida
yetakchi bo`lib qoldi. Respublikamizning yetakchi badiiy oliygohi K.Behzod
nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instito`tida aynan, realistik maktab
asosida o`quv mashg`ulotlari olib boriladi. Bu esa rangtasvirning realistik janrida
ijod etgan o`tmish ijodkorlarimizning boy merosini tan olinganligi, shuningdek,
jahon san'ati ilg`or tajribasini chuqur o`rganishdan dalolat berib, bo`tun
dunyoda avangard yo`nalish bilan bir qatorda, aynan, realistik yo`nalish
rivojiga e'tibor bilan qaralganligini ko`p jihatdan namoyon etadi.
1990 yillarda o`zbek rangtasvirida portret janrining asoschisi,
yetakchi portretnafis, akademik A.Abdullayev ham ijodiy faoliyatini davom
ettirdi. Butun umri davomida u iste'dodli va ma'naviy go`zal insonlarga
hurmatini saqlab qoldi. Musavvir mo`yqalamiga mansub har bir portret
kishilarning chuqur ma'naviy dunyosini akslantiruvchi, rassom bilan portret qahramoni
va portret bilan tamoshabin o`rtasidagi haqiqiy va ochiq munosabatni taqozo
etuvchi manbadir. 1999 yilda A.Abdullayevning 1984 yilda yaratilgan mashhur
avtoportretini turli davr va halqlarga mansub buyuk rassomlar avtoportretlari
saqlanayotgan dunyoning yirik to`plami, Uffitsidagi (Italiya) kartina
galeriyasiga berilishi O`zbekiston san'ati uchun olamshumul voqea bo`ldi. Yaqin
davr (2001) da esa musavvir "Ofarin" respublika sovrinining
"San'atga baxshida umr" nominatsiyasi bilan taqdirlandi.
Akademik R. Ahmedov o`z portretlarida epik kenglik va teranlikka
erishadi. Uning qahramonlari oddiy insonlar, qishloq kishilari bo`lib, aynan,
ularda musavvir donishmanlikni, ma'naviy poqlikni, yuksak ahloqiy qoidalarni
gavdalantiradi. ("Jizzaxlik ayol", 1992; "Nigina" 1993).
          Zamondoshlar
obrazlari akademik R.Choriyevni ham qiziqtirgan  va o`ziga jalb etgan. Ko`p
sonli ijodiy safarlar natijasida, musavvirning butun boshli portretlar
galereyasi vujudga keladi. Ular orasida "Boysunlik qariya", (1996),
"Sayroblik go`zal" (1997) singari o`z halqining eng yaxshi
ma'naviy-axloqiy fazilatlarini tarannum etuvchi murakkab kompozitsion
yechimdagi portretlari sanab o`tiladi. Rangtasvirchi R. Choriyevning kuchli
jihati shundaki, u doimo naturadan ishlaydi.
IV. Yangi
mavzuni  mustahkamlash.
1. Portret
janrida qanday rassomlar ishlagan?
2. Tasviriy
san’atning janrlarini aytib bering.

Контраст ранглар
  деганда нимани тушунасиз ?

Совуқ
  ранглар

Бир-бирига
  яқин бўлган ранглар

*Рангларнинг ўзаро
  қарама-қаршилиги

Илиқ ранглар

Беруний
  портретининг муаллифи ким?

А. Мирзаев

Р. Ахмедов

*М. Набиев

Г. Абдурахманов

V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga
vazifa. Ijodiy
ish.
32-dars         Tasviriy
san’at         5-”A”
_______________“Ko’rildi” __________

5-”B”      _______________5-”V”      _______________5-”g”  _______________
Dars mavzusi:
Rangtasvir
yoki grafik usulda portret ishlash.
Darsning
maqsadi:
Rangtasvir yoki grafik usulda portret ishlashni o’rganish.
a) ta'limiy maqsad: o’quvchilarning tasviriy-ijodiy malakalarini
shakllantirish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish.
DTS talablari:
Bilim       Adabiy asar qaxramoni
mavzusida portret illyustrasiya ishlashni o’rganish.
Konikma   Rassomlar, ularning asarlarini
og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay bilish.
Malaka     Tasvirlanayotgan odam va
hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1.Portret janrida
qanday rassomlar ishlagan?
2. Tasviriy
san’atning janrlarini aytib bering.

Контраст ранглар
  деганда нимани тушунасиз ?

Совуқ
  ранглар

Бир-бирига
  яқин бўлган ранглар

*Рангларнинг ўзаро
  қарама-қаршилиги

Илиқ ранглар

Беруний
  портретининг муаллифи ким?

А. Мирзаев

Р. Ахмедов

*М. Набиев

Г. Абдурахманов

III. Yangi
mavzu bayoni.
Rangtasvir - rang san'ati. Rangtasvir - xaqiqiy hayotni aks
ettirib, tamoshabinning fikri va hissiyotlariga ta'sir o`tkazuvchi tasviriy
san'at turlaridan biridir.
Biror bir satx yuzasiga, bo`yoqlar (moybo`yoq , tempera,
akvarel, guash va boshqalar) bilan bajarilgan san'at asariga rangtasvir
deyiladi. Rangtasvirdagi obrazlar juda yorqin va tomashabop. Rassomlar
asarlarini rangtasvir va plastik vositalar bilan yaratadilar. Ular qalamtasvir
va kompozitsiya imkoniyatlaridan foydalanganlari bilan, rangtasvirdagi eng
asosiy ta'sirchanlikni beruvchi vositalardan biri bu rang hisoblanadi.
 Rangtasvirdagi tasvirlar tasviriy satxda uzluksiz bo`yoq
qatlamini hosil  qiluvchi bo`yoqlar yordamida yaratiladi. Xattoqi akvarel
rangtasvirida 2.qog`ozda bo`yoq  tegmagan joylar qolsa ham, tasvirning
uzluksizligiga ta'sir qilmaydi, chunki bo`yoqlar bir-biriga singishib va
aralashib ketishadi.
Rangning tasviriy va ta'sirchanlik imkoniyatlaridan
rangtasvirda rassomga zarur bo`lgan erkinlik va to`liq kuch bilan
foydalaniladi. Rang orqali kompozitsiyadagi asosiy fikrni ajratib ko`rsatish,
muhim detallarini bo`r ttirish, masofani chuqurligini berish yoki tasvirning
yassiligini berish mumkin.
Rangtasvirning eng muhim ajralib turuvchi xususiyatlari
shundan iboratki, unda shakl va masofaning tasviri, obrazlar va harakatlar
faqat rang orqali ko`riladi.
V. Yangi mavzuni
mustahkamlash.
1. Bahorgi gullar ifodalangan
qatorni toping.
a) atirgul,
astra, moychechak, chuchmomo;      b) giran, aloye, lola
s) chirmovuqgul,
gladiolus;
d) lola,
boychechak, chuchmomo, qizg’aldoq, binafsha
2. Bir necha gullarni ko’yib
tasvirlash nima deyiladi?
a)
portret;                    b) haykaltaroshlik;
s)
manzara;                 d)  natyurmort
V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga
vazifa.  Rangtasvirda
portretni  tugatish.

33-dars         Tasviriy
san’at         5-”A”
_______________“Ko’rildi” __________

5-”B”      _______________5-”V”      _______________5-”g”  _______________
Dars mavzusi:
Rangtasvir
yoki grafik usulda portret ishlash.
Darsning
maqsadi:
Sifatli ta’lim berish.
a) ta'limiy maqsad: o’quvchilarning tasviriy-ijodiy malakalarini
shakllantirish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish.
DTS talablari:
Bilim
Adabiy asar
qaxramoni mavzusida portret illyustrasiya ishlashni o’rganish.
Konikma
Rassomlar,
ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay bilish.
Malaka
Tasvirlanayotgan
odam va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. Bahorgi gullar ifodalangan
qatorni toping.
a) atirgul,
astra, moychechak, chuchmomo;      b) giran, aloye, lola
s) chirmovuqgul,
gladiolus;
d) lola,
boychechak, chuchmomo, qizg’aldoq, binafsha
2. Bir necha gullarni ko’yib
tasvirlash nima deyiladi?
a)
portret;                    b) haykaltaroshlik;     s) manzara;
d)  natyurmort
III. Yangi
mavzu bayoni.
       Naturani yaxlit idrok etganda, yorug‘lik
tikka ta’sir etayotgan joydagi narsalar yagona  bir qismni tashkil etadi va
undagi dog‘lar kuchliligi bo‘yicha soya qismdagiga teng kela olmaydi. Xuddi
shularni shaxsiy va tushayotgan soyalarga moslash mumkin:  ular tus bo‘yicha
yarimsoya bilan yaxshi chiqishadi,  yarimsoya esa tasvirning yorug‘lik
qismlaridagi kuchga teng kela olmaydi. Soyadagi refleks yarimsoyadan och bo‘la
olmaydi,  ammo shaxsiy soyaning umumiy tusiga bo‘ysunadi.  Ob’ektdagi ushbu
katta shakllar yoki buyumlar guruhi tusi va rangining  to‘g‘ri saqlanishi
tasvirga yaxlitlik va yoritilishining to‘g‘ri bo‘lishiga turtki bo‘ladi.
                Umumiy
ranglar munosabati va navbatdagi ishning davomi naturaga hos koloritni hisobga
olgan holda borishi kerak. Naturadan kam ishlagan, tajribasiz rassomlar u yoki
bu natyurmort ranglavha etyudini , manzarani yoki portretni tasvirlayotganda
har doim ham undagi yaxlitlik va bo‘yoqlar birligini muvaffaqiyatli bajara
olishmaydi. Naturadan ishlash jarayonida  har bir aniq holatda koloritni
tushunib yetish, tusli va rangli holat xususiyatini ko‘rsata bilishlari zarur.
Hamma gap natura bo‘yoqlaridagi umumiy tus, rang holati va kolorit birligini
ko‘rish va tushunib yetishdadir.
      Yirik plandagi tus munosabatlarini
aniqlab olgandan so‘ng ,  yorug‘-soya qismlarini modellashtirishga ya’ni ,har
bir buyumning yorug‘-soyasi, yarim soya , shaxsiy hamda tushayotgan soyalarini
topgan holda xajmli shaklini rang-barang qilib tasvirlashga o‘tish mumkin.
Shuni yodda tutish  kerakki , buyumlarning ustki qismi ham rang-tusi bo‘yicha,
ham yorug‘ligi  bo‘yicha,  ham to‘yinganligi bo‘yicha ham  tushayotgan
yorug‘lik nurining oraliq masofasiga,  sinadi, burchagiga hamda atrofida o‘rab
turgan buyumlarning reflekslariga  va kontrast munosabatlariga bog‘liq holda
o‘zgaradi. Yorug‘likka, yarim soyaga yoki soyaga yonma-yon turgan qandaydir
ikkita yuza jismlaridagi narsalarda bir xil yoritilish sharoiti mavjud emas.
Buyumni barcha qismini palitrada topilgan rang bilan unga och yoki to‘q  rangni
qo‘shib ishlash mumkin emas. Buyumning har bir bo‘lagi uchun yangi va yana
yangi bo‘yoq qorishmalarini topish kerak. Odatda lokal (buyum)  rangi yarim
soyada sezilarliroq, chunki yarim soya yorug‘lik manbaining asosiy va aks
etayotgan tomonlaridan ancha sust ta’sir etadi. Buyumning xajmli shaklini
jozibadorligi va natura qo‘yilmasining yaxlitligini to‘g‘ri anglash uchun ,
issiq tuslar bilan yonma-yon aralash kontrast kuchida inson ko‘zi sovuq rangni
ko‘radi. Bir rang boshqasiga qo‘shimcha bo‘lgan rangni his qiladi. Buning
natijasida naturadagi sovuq ranglarga issiq ranglar hamisha yo‘ldoshdir. Agar
biz buyumning sirtida zarg‘aldoq rangni ko‘rsak, yonida esa albatta  havo
rangni sezamiz.
IV. Yangi
mavzuni  mustahkamlash.
1. Asosiy ranglar qaysi qatorda berilgan?
a) ko’k, qizil zangori;   b)
qizil, sariq, yashil;
s) zangori, qora, sariq; d)
binafsha rang; zangori, qizil.
2. Leonardo Da Vinchini mashhur qilgan asar
qaysi?
a) “Jakonda”;      b) “sirlar
hazinasi”;
s) “ Mahfiy ko’cha”.
V.
O’quvchilarni bahlash.
VI. Uyga
vazifa: Rangtasvirda
portretni  tugatish.
34-dars         Tasviriy
san’at         5-”A”
_______________“Ko’rildi” __________

5-”B”      _______________5-”V”      _______________5-”g”  _______________
Dars mavzusi:
Yil davomida
bajarilgan ishlarning yakuni.
Darsning
maqsadi:
a) ta'limiy maqsad: o’quvchilarning tasviriy-ijodiy malakalarini
shakllantirish;
b) rivojlantiruvchi maqsad: hayot va san’at voqyeligiga tuyg’uli
munosabatni rivojlantirish;
s) tarbiyaviy maqsad: badiiy kasb-hunarlar haqida tasavvurlarni
shakllantirish.
DTS talablari:
Bilim
Adabiy asar
qaxramoni mavzusida portret illyustrasiya ishlashni o’rganish.
Konikma
Rassomlar,
ularning asarlarini og’zaki yoki yozma nutqda sharhlay bilish.
Malaka
Tasvirlanayotgan odam
va hayvonlarni obrazli tasvirlash.
Dars turi: an'anaviy.
Dars jihozi: kitoblar, doska, rangli bo`r, tarqatma materiallar (test,
savollar), texnik vositalar,  rasm daftar, plakatlar.
Dars rejasi:
I.    Tashkiliy qism                              -3 daqiqa
II.   Uy vazifani mustahkamlash         – 12 daqiqa
III.  Yangi mavzu bayoni                     – 15 daqiqa
IV.  Yangi mavzuni mustahkamlash    – 10 daqiqa
V.
O’quvchilarni baholash                 – 3 daqiqa
VI.   Uyga
vazifa                                - 2 daqiqa
Darsning
borishi:
I.
Tashkiliy qism:
O’quvchilar
bilan salomlashish.
Davomat.
Darsga
hozirlik ko’rish.
II. Uy vazifani mustahkamlash:
1. Bahorgi gullar ifodalangan
qatorni toping.
a) atirgul,
astra, moychechak, chuchmomo;      b) giran, aloye, lola
s) chirmovuqgul,
gladiolus;     d) lola, boychechak, chuchmomo, qizg’aldoq, binafsha
2. Bir necha gullarni ko’yib
tasvirlash nima deyiladi?
a)
portret;                    b) haykaltaroshlik;     s) manzara;
d)  natyurmort
III. Yangi
mavzu bayoni.
Uyg`onish davri buyuk insonlari: Leonardo da Vinchi, Rafael,
Mikelandjelo, Jorjone va Titsian, Tintorettolar o`z ijodlarida davrning yangi
dunyo qarashini aks ettirdilar.
Niderlandiya, Frantsiya va Germaniya (XV-XVI asrlar) san'atining
rivojlanishini Shimoliy Uyg`onish deb yuritiladi. Rangtasvirchilardan Yan Van
Eyk, katta  P.Breygellarning ijodi o`sha davr san'atining cho`qqisi
hisoblangan. Germaniyada nemis Uyg`onishining buyuk rassomlaridan biri A.Dyurer
hisoblangan.
XVII-XVIII asrlarda Yevropa rangtasvirining rivojlanish jarayoni
murakkablashib ketadi, o`z an'analari va xususiyatlariga ega bo`lgan milliy
maktablar vujudga keladi. Rangtasvirda psixologik muammolar chuqurlashib
ketadi. Insonni o`rab turgan atrov-muhit, kundalik hayotga va real voqea -
xodisalarga murojat qilish rangtasvirda ham janrlarning paydo bo`lishiga olib
keldi. Bu janrlar manzara, natyurmort, portret, maishiy janr va xakozolar edi.
San'atda turli stildagi yo`nalishlar yaratildi.
 Kaydalov yaratgan portretda Navoiyning 50-55 yoshlar o’rtasidagi
siymosi – kuchli, go’zal, har tomonlama kamol topgan shahs davlat arbobi va
shoir timsolida tasvirlangan. Rassom Navoiyning hayotidagi tez-tez uchrab
turadigan ko’pgina fojiali kunlarni bir chekkaga surib qo’yib, uni ijod,
zavq-shavqqa to’la ko’rinishda ifoda etgan.

IV.
Yangi mavzuni  mustahkamlash.
1. Manzarachi
rassomlardan kimlarni bilasiz?
2. Asosiy
ranglarga qaysi ranglar kiradi?
V.
O’quvchilarni baholash.
VI. Uyga
vazifa.  Takrorlash.

file_name: 5-2 яримйиллик.docx

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 15

alt: IV. Yangi mavzuni mustahkamlash: 1

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 22

alt: M.To’htayev, chet el rassomlaridan

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 29

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 5

alt: Naturani chizishdan avval uni qog’oz betid а kompozision jihatdan to’g’ri belgilanadi

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 12

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 19

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 26

alt: Bo’lajak rassom 1912 yilda Rossiyaning

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 2

alt: Alisher Navoiy 1441 yil 9 fevralda

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 9

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 16

alt: Tasviriy san’at 5-sinf

alt: IV. Yangi mavzuni mustahkamlash

alt: Tasviriy san’at 5-”A” 23

alt: Zamondoshlar obrazlari akademik

alt: I. Tashkiliy qism -3 daqiqa

title: 5-синф 2- ярим йиллик


extracted_text:
Шпоночные пазы в ступицах
изготавливают протягиванием.

Шпоночные
пазы на валах получают фрезерованием дисковым или концевыми фрезами

Шпоночные соединения:
Преимущества
1.
Простота
и дешевизна изготовления.
2.
Высокая
точность центрирования.
3.
Стандартизация.
Недостатки
1.
Сильное
ослабление вала.
2.
Склонность
к выворачиванию.
3.
Низкая
нагрузочная способность.
4.
Непригодно
для высоких скоростей вращения.
5.
Требуется
посадка с натягом.

• Для улучшения качества сборки необходимо ограничить смещения и
перекосы в расположении шпоночных пазов валов и втулок по длине:
отклонение от симметричности
пазов вала и
втулки относительно
оси вала не должны превышать 2 Тb при соединении с одной шпонкой и 0,5 Тb — при соединении с двумя шпонками;
отклонение от параллельности не
более 0,5 Тb
при любом количестве шпонок, где Тb — допуск на ширину шпоночного паза.
Эти ограничения носят рекомендательный характер, так как их выбор определяется
конкретными условиями сборки.

Шлицевые пазы в ступицах и втулках
изготавливают протягиванием– специальным многолезвийным
режущим инструментом, образующим полный профиль отверстия за один проход
инструмента.

Способы центрирования
Прямобочных
шлицев
Шлицевые соединения должны обеспечить соосность функционально
важных поверхностей втулки и вала. В шлицевых соединениях посадки могут
осуществляться по трем поверхностям: по наружной цилиндрической поверхности
(размер D), внутренней цилиндрической поверхности (размер d) и по боковым
поверхностям впадин втулки и шлиц вала (размер b). При одновременном сопряжении
по трем поверхностям нужны очень высокие требования к точности всех элементов
по размерам, форме и расположению, которые могут рассматриваться как
функционально неоправданные. Поэтому для любого шлицевого соединения введены
«центрирующие» и «нецентрирующие» поверхности (понятия отражают степень участия
поверхностей в обеспечении взаимного расположения сопрягаемых деталей). По нецентрирующим
элементам назначают грубые посадки с большими зазорами или обеспечивают зазор
по номиналу, что существенно удешевляет соединение без потерь функциональной

file_name: Шпоночные соединения.pdf

alt: Шпоночные соединения: Преимущества 1

alt: Для улучшения качества сборки необходимо ограничить смещения и перекосы в расположении шпоночных пазов валов и втулок по длине: отклонение от симметричности пазов вала и втулки…

alt: Шлицевые пазы в ступицах и втулках изготавливают протягиванием – специальным многолезвийным режущим инструментом, образующим полный профиль отверстия за один проход инструмента

intro: Шпоночные и шлицевые соединения

другое

group: Педагогика

tags: Шпоночные и шлицевые соединения

title: Шпоночные и шлицевые соединения


extracted_text:
Муниципальное
бюджетное учреждение дополнительного образования
Города
Ростов-на-Дону
«Дворец
творчества детей и молодёжи»

Сектор
социально-педагогической направленности

План-конспект
Занятие по теме «Буква «Е». Буква «Ё»».
По
дополнительной общеобразовательной программе «Учимся говорить»

Разработчик:
Педагог
дополнительного образования
Бодруг
В. В.

Тип занятия: внеаудиторное.
Технологии: дистанционные.
Тема: Буква
«Е». Буква «Ё».
Цель: Знакомство с буквами «Е» и «Ё».
Задачи:
1. Закрепить графический образ букв «Е» и
«Ё».
2. Упражнять в умении делить слова на слоги.
3. Учить сопоставлять слова с соответствующими им звуковыми схемами.
4. Развивать фонематический слух.
5. Развивать фонематический анализ.
6. Развивать фонематический синтез.

Содержание
1)
Организационный момент.
1. Загадки.
Он в лесу
живёт под ёлкой,
Носит острые
иголки.
Ходит-бродит
вдоль дорожек
Весь колючий
братец...
(Ёжик)
Симпатичен,
сер, усат,
Хвост, как
шлагбаум полосат
Пищу грязной
не грызёт –
Моет всё в
воде…
(Енот)
Инструкция:
«На какую букву начинается слово «ёжик»? Какая буква первая в слове «енот»? Как
ты думаешь, с какими буквами мы будем сегодня с тобой знакомиться?»
2) Основная
часть.
1. Знакомство с буквами «Е» и
«Ё».

Инструкция: «Рассмотри
внимательно букву «Е» и букву «Ё». Сравни их. Чем они похожи и чем отличаются
друг от друга? Буквы «Е» и «Ё» особенные, в некоторых случаях они обозначают
один звук, а в некоторых два звука».
Два звука буквы «Е» и
«Ё» обозначают в следующих
случаях:

«Е»

«Ё»

[йэ]

[йо]

Если
  буква стоит в начале слова

ель, енот

ёж; ёлка

Если
  буква стоит после «Ь»
  или «Ъ»

пьеса,
  съезд

польёт,
  подъём

Если
  буква стоит после
  гласного звука

поела

поёт

Один звук буквы «Е» и «Ё» обозначают в следующих случаях:

«Е»

«Ё»

[э]

[о]

Если буква стоит после
  мягкого согласного звука

лев

котёнок

2. Подбери схему.
Инструкция:
«Прочитай слова. Подбери к каждому слову подходящую звуковую схему. Объясни
свой выбор. Соедини слова с  соответствующими схемами».

БЕЛЬЁ

МЁД

ЁРШ

БЕЛКА

ПОЕЗД

ЕЛЬ

ПЕРО

3. Игра
«Художники».

Инструкция: «Ёжик и енот очень
любят рисовать. Енот рисует предметы, в названии которых есть буква «Ё», а Ёжик
рисует предметы, в названии которых есть буква «Е». Догадайся, кому принадлежат
рисунки».
(Взрослый называет слово, ребёнок отвечает, кто
автор рисунка и почему).
Ёлка, лёд, ежевика, осёл, единорог, белка,
мёд,  дельфин, орёл, ёрш, небо, ель, река, пёс, варенье, пёрышко,  лес, лев, пчёлка,
котёнок.
4. Игра «Поезд»

Инструкция: «Помоги
пассажирам поезда занять правильный вагон. Чтобы определить в каком вагоне
поезда поедет пассажир, нужно определить количество слогов в его имени. Если в
имени пассажира 1 слог – он поедет в первом вагоне, если 2 слога – он поедет во
втором вагоне, а если 3 слога – в третьем вагоне».
(Взрослый напоминает ребёнку, что количество
слогов зависит от количества гласных звуков в слове. Взрослый называет слово,
ребёнок повторяет, считает количество слогов и показывает на вагон поезда, в
котором поедет пассажир).
Пёс, осёл, орёл, пчёлка, ёрш, белка,
дельфин, лев, котёнок.
5. Игра «Расшифруй слово»

Ь

КАКТУС

ОБЛАКО

ПОДСОЛНУХ

Ь

ЁЛКА

Инструкция: «Назови картинки по порядку. Определи, на какой звук
начинается каждое из этих слов. Составь слово из этих звуков и запиши его.
Сделай звуковой анализ получившегося слова».
3)
Заключение.
1. Подведение
итогов занятия.
«Какие буквы
мы сегодня с тобой изучали? (Буквы «Е» и «Ё»). Чем эти буквы отличаются?» (У буквы «Ё» есть точки, а у
буквы «Е» – нет). «Чем буквы «Е» и «Ё»
отличаются от других букв?» (В некоторых случаях они обозначают один звук, а в
некоторых два звука). «Когда буквы «Е» и «Ё» обозначают два звука?» (Когда они
находятся: в начале слова; после
«Ь» или «Ъ»; после гласного звука). «Молодец!
Ты сегодня отлично занимался и был очень внимательным!»

file_name: Буква Е. Буква Ё..docx

alt: Тип занятия: внеаудиторное.

alt: Содержание 1) Организационный момент

alt: Е» «Ё» [йэ] [йо]

alt: Инструкция: «Назови картинки по порядку

intro: Данный материал направлен на закрепление графического образа букв «Е» и «Ё».  Способствует  развитию фонематического слуха, фонематического анализа и синтеза.  Помогает отрабатывать умение сопоставлять слово с соответствующей ему звуковой схемой и упражнять в делении слов на слоги.

title: Буква "Е". Буква "Ё"