extracted_text:
ÜÚ²ð¸²ÚÆÜ
ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºð

àõëáõÙÝ³Ï³Ý
Ó»éÝ³ñÏ
µ³Ï³É³íñÇ³ïáõÙ
ÜÛ³ñ¹³µ³ÝáõÃÛáõÝ
³é³ñÏ³ÛÇ
å³ñ³åáõÝùÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ

ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
ëË»Ù³Ý.

².êáõµÛ»ÏïÇí
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ

1.     ²ÝÓÝ³·ñ³ÛÇÝ
Ù³ë
2.     ÐÇí³Ý¹Ç
·³Ý·³ïÝ»ñÁ
3.     ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ý³ÙÝ»½
4.     ÎÛ³ÝùÇ
³Ý³ÙÝ»½
´.úµÛ»ÏïÇí
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
ëáÙ³ïÇÏ
ëï³ïáõë
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ëï³ïáõë
1.
¶³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ
2.
Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ
3.
¼·³óáÕáõÃÛáõÝ

4.
ì»·»ï³ïÇí
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ
5.
Ø»ÝÇÝ·»³É
Ýß³ÝÝ»ñ
6.
´³ñÓñ³·áõÛÝ
Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ
êáõµÛ»ÏïÇí
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ

²ÝÓÝ³·ñ³ÛÇÝ
Ù³ë
ÐÇí³Ý¹Ç
³ÝáõÝ,
³½·³ÝáõÝ,
Ñ³Ûñ³ÝáõÝ
ÌÝÝ¹Û³Ý
³Ùë³ÃÇí
´Ý³ÏáõÃÛ³Ý
í³ÛñÁ
²ßË³ï³í³ÛñÁ
¨
Ù³ëÝ³·ÇïáõÃÛáõÝÁ

ÎÉÇÝÇÏ³
ÁÝ¹áõÝí»Éáõ
³Ùë³ÃÇíÁ ÐÇí³Ý¹Ç
·³Ý·³ïÝ»ñÁ:
¶ÉË³ó³í,
·ÉË³åïáõÛï,
³ÕÙáõÏ ¨
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
½·³óáõÙ
·ÉËáõÙ,
ëñïË³éÝáó,
÷ëËáõÙ,
ËáëùÇ Ë³Ý·³ñáõÙ,
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý,
ÉëáÕáõÃÛ³Ý,
Ñáï³éáõÃÛ³Ý,
Ñ³ÙÇ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙ Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ,
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ
áõÅÇ
Çç»óáõÙ Ï³Ù µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ,
áÕÝ³ß³ñáõÙ
¨ í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Í³í³ÉÇ
Çç»óáõÙ Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ,
ó³í»ñ,
ÃÙñ³ÍáõÃÛ³Ý
¨
ÙñçÛáõÝÝ»ñÇ
ù³ÛÉùÇ
½·³óáÕáõÃÛáõÝ
Ù³ñÙÝáõÙ ¨
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ,
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙ Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ,
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÃáõÉáõÃÛáõÝ,
³ñ³· Ñá·Ý³ÍáõÃÛáõÝ,
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝ,
É³óÏ³ÝáõÃÛáõÝ,
ï³·Ý³å, í³Ë, ïñ³Ù³¹ñáõÃÛ³Ý
³ÝÏáõÙ,
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙ Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ïáñáõëï,, áõß³·Ý³óáõÃÛáõÝ,
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
óÝóáõÙÝ»ñ,
ùÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ
Ï³Ù
³ÝùÝáõÃÛáõÝ,
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
Çç»óáõÙ Ï³Ù
µ³ñÓñ³óáõÙ,
Ù³ñÙÝÇ ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
µ³ñÓñ³óáõÙ,
ë³ñëáõé, ¹áÕ
³ÙµáÕç
Ù³ñÙÝáõÙ, ÙÇ½³Ï³åáõÃÛáõÝ
¨
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ,
ÏÕ³½³ïÙ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
ë»é³Ï³Ý
ÃáõÉáõÃÛáõÝ
¨
ë³éÝáõÃÛáõÝ:
Ê³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
µÝáõÛÃÁ, Ýñ³Ýó
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ,
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÁ
¨ »ñÏ³ñ³ï¨áõÃÛáõÝÁ:
Ê³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
íñ³ ³½¹áÕ
áõÅ»Õ³óÝáÕ ¨
ÃáõÉ³óÝáÕ
·áñÍáÝÝ»ñÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ý³ÙÝ»½:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏÇ½µÁ` ëáõñ,
»ÝÃ³ëáõñ,
³ëïÇ×³Ý³Ï³Ý:
Ê³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
³é³ç³óÙ³Ý
×ß·ñÇï Ï³Ý Ùáï³íáñ
Å³ÙÏ»ïÝ»ñÁ:
êÏ½µÝ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ ¨
å³ÛÙ³ÝÝ»ñÁ,
áñáÝóáõÙ
¹ñ³Ýù ëÏëí»É
»Ý:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³ç³óÙ³ÝÁ
Ý³Ëáñ¹áÕ ¨
áõÕ»ÏóáÕ
Ñ³Ý·³Ù³ÝùÝ»ñÁ:

ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùÁ`
åñá·ñ»ëÇíáÕ,
Ýáå³Û³Ó¨,
é»óÇ¹ÇíáÕ:
²é³ç³óÙ³Ý
Ñ³çáñ¹³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
¨ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
½³ñ·³óáõÙÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ
³ßË³ïáõÝ³ÏáõÃÛ³Ý,
ÇÝùÝ³ëå³ë³ñÏÙ³Ý,
ß³ñÅáÕ³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
íñ³: ìÇ×³ÏÇ
µ³ñ»É³íÙ³Ý ¨
í³ïÃ³ñ³óÙ³Ý
íñ³ ³½¹áÕ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñ ¨
³½¹»óáõÃÛáõÝÝ»ñ:
Ü³Ëáñ¹áÕ
µáõÅáõÙÁ ¨
Ýñ³
³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÁ:
²ÛÉ µáõÅ³Ï³Ý
Ñ³ëï³ïáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ
Ï³ï³ñí³Í
³ËïáñáßÇã
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ïíÛ³ÉÝ»ñ:
ÎÛ³ÝùÇ
³Ý³ÙÝ»½:
Ð³ÏÇñ×
Ï»Ýë³·ñ³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñ
ËñáÝáÉá·ÇÏ
Ñ³çáñ¹³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ
ÑÇí³Ý¹Ç
ÍÝáõÝ¹Çó
ÙÇÝã¨ ÏÉÇÝÇÏ³

ÁÝ¹áõÝí»ÉÁ`
áñ ï³ñÇùÇó ¿
ëÏë»É ù³ÛÉ»É,
Ëáë»É, ¹åñáó
Ñ³×³Ë»É,
³é³ç³¹ÇÙáõÃÛáõÝÁ
¹åñáóáõÙ, ÏñÃáõÃÛáõÝÁ,
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
 ³ßË³ï³Ýù³ÛÇÝ
  ÏÛ³ÝùÇ             ëÏÇ½µÁ
           ¨           Ñ»ï³·³    ³ßË³ï³Ýù³ÛÇÝ
 ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ,
Ù³ëÝ³·ÇïáõÃÛáõÝÁ,
í»ñ³å³ïñ³ëïáõÙÁ,
³ßË³ï³ÝùÇ
ëï³ÅÁ,
³ßË³ï³ÝùÇ å³ÛÙ³ÝÝ»ñÁ,
Ù³ëÝ³·Çï³Ï³Ý
íÝ³ë³Ï³ñ
·áñÍáÝÝ»ñÁ:
ÀÝï³Ý»Ï³Ý
³Ý³ÙÝ»½Á ¨
Å³é³Ý·³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ`
ë»é³Ï³Ý ÏÛ³ÝùÇ
ëÏÇ½µÁ, á±ñ
ï³ñÇùÇó,
³ÙáõëÝáõÃÛáõÝÁ,
Ï³Ý³Ýó Ùáï`
Ù»Ýëïñáõ³óÇ³ÛÇ
ëÏÇ½µÁ,
ÑÕÇáõÃÛáõÝÝ»ñ,
ÍÝÝ¹³µ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñ,
³µáñïÝ»ñ, ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
Ùáï ³½·³Ï³ÝÝ»ñÇ
Ùáï,
Å³é³Ý·³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ:

Îñ³Í
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
ÃáõÝ³íáñáõÙÝ»ñÁ
(³Û¹ ÃíáõÙ
Ý³¨ ³ÉÏáÑáÉÇ½Ù,
ÃÙñ³ÙáÉáõÃÛáõÝ,
ÝÇÏáïÇÝÇ½Ù), ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
ïñ³íÙ³Ý»ñ
(³Û¹ ÃíáõÙ
Ý³¨ ·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³,
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³.
å»ñÇý»ñÇÏ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ïñ³íÙ³Ý»ñ),
Ñá·»Ï³Ý
ïñ³íÙ³Ý»ñ ¨
·»ñÉ³ñí³ÍáõÃÛáõÝ:
´Ý³ÏáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñÁ ¨
ÝÛáõÃ³Ï³Ý
³å³Ñáíí³ÍáõÃÛáõÝÁ:

²É»ñ·ÇÏ
³Ý³ÙÝ»½`
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
ï³Ý»ÉÇáõÃÛáõÝÁ,
³É»ñ·ÇÏ
é»³ÏóÇ³Ý»ñÁ
Ýñ³Ýó
ÝÏ³ïÙ³Ùµ:
úµÛ»ÏïÇí
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ:

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
ëï³ïáõë:
Ð³ë³ÏÁ,
ù³ßÁ,
Ï³½Ùí³ÍùÁ,
ëÝáõóáõÙÁ,
Ù³ßÏÁ ¨ ï»ë³Ý»ÉÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ,
ÉÇÙý³ïÇÏ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñÁ:
Ü»ñùÇÝ ûñ·³ÝÝ»ñÇ
íÇ×³ÏÁ` ¼Ö, ÞÐ,
ê¼Ð:
¶Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
íÇ×³ÏÁ`
ÏáÝï³ÏïÁ
ÑÇí³Ý¹Ç Ñ»ï, ÏáÕÙÝáñáßáõÙÁ
ë»÷³Ï³Ý ³ÝÓÇ
Ù»ç, ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
¨ Å³Ù³Ý³ÏÇ
Ù»ç, áñÁ å³ñ½
¿ ¹³éÝáõÙ
Ñ»ï¨Û³É
Ñ³ñó»ñÇ
ÙÇçáóáí
-
ÆÝ±ãå»ë ¿ Ò»ñ
³ÝáõÝ,
³½·³ÝáõÝ,
Ñ³Ûñ³ÝáõÝÁ
-
à±ñï»Õ »ù
¸áõù ·ïÝíáõÙ

-
Þ³µ³Ãí³ á±ñ
ûñÝ ¿ ³Ûëûñ,
³ÙÇëÁ, ï³ñÇÝ

ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ëï³ïáõëÁ:
1.¶³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³Ý:
I½áõÛ·:
Ðáï³éáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³½áïáõÙ`
ï³É ½·³Éáõ ï³ñµ»ñ
Ñáï³í»ï
ÝÛáõÃ»ñÇ
Ñáï»ñÁ,
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
ùÃ³Ýóùáí
³é³ÝÓÇÝ-³é³ÝÓÇÝ:

II
½áõÛ·:
î»ëáÕáõÃÛ³Ý
ëñáõÃÛáõÝÁ
Ïáñ»ÏóÇ³Ûáí
Ï³Ù ³é³Ýó
Ïáñ»ÏóÇ³ÛÇ,
ï»ë³¹³ßï»ñÁ,
³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ:

III, IV, VI
½áõÛ·:
²ÏÝ³×»Õù»ñÇ ¨
µµ»ñÇ
íÇ×³ÏÁ(É³ÛÝáõÃÛáõÝÁ,
Ù»ÍáõÃÛáõÝÁ,
Ñ³Ù³ã³÷áõÃÛáõÝÁ):
´µ»ñÇ é³ÏóÇ³Ý
ÉáõÛëÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
(áõÕÇÕ ¨
÷áËÏ³å³Ïóí³Í),
ÏáÝí»ñ·»ÝóÇ³ÛÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ:
²ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
í»ñ¨, Ý»ñù¨, ³ç,
Ó³Ë:
V
½áõÛ·: ¶ÉËÇ ¨
¹»ÙùÇ Ù³ßÏÇ,
µ»ñ³ÝÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÇ
¨ É»½íÇ
ó³í³ÛÇÝ,
ç»ñÙ³ÛÇÝ ¨
ÑåÙ³Ý
½·³óáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
ÜÛ³ñ¹Ç
×ÛáõÕ»ñÇ
¹»ÙùÇ íñ³
»ÉùÇ ³Ýóù»ñÇ
ßáß³÷áõÙÁ:
ºÕç»ñ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ: Ì³ÙÇã
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³Ý:
VII.
½áõÛ·:
ØÇÙÇÏ³ÛÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ ýáõÝÏóÇ³Ý`
ÏÝ×éáï»É
×³Ï³ïÁ
(µ³ñÓñ³óÝ»É
ÑáÝù»ñÁ),
Ñ³í³ù»É
ÑáÝù»ñÁ(Çç»óÝ»É
ÑáÝù»ñÁ),
÷³Ï»É ³ãù»ñÁ,
ÏÏáó»É ³ãù»ñÁ,
óáõÛó ï³É
³ï³ÙÝ»ñÁ, áõé»óÝ»É
³Ûï»ñÁ:
ì»ñÑáÝù³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ:
VIII        ½áõÛ·:
            ÈëáÕáõÃÛ³Ý
   ëñáõÃÛáõÝÁ
   ³éûñÛ³  ¨           ßßáõÏáí
           ËáëùÇ  ÝÏ³ïÙ³Ùµ:
 ì»ëïÇµáõÉÛ³ñ
Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ï³Ý»ÉÇáõÃÛáõÝÁ(³íïáµáõëáõÙ,
ÇÝùÝ³ÃÇéáõÙ,
Ý³íÇ íñ³):
IX, X
½áõÛ·:
üáÝ³óÇ³Ý:
ö³÷áõÏ
ùÇÙùÇ
ß³ñÅáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ`
½ÝÝ»É ùÇÙùÇ
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ,
³ñïµ»ñ»É §³¦ ï³éÁ:
ÎÉáõÙÁ`
Ñ³ñóÝ»É
Ç±Ýãå»ë ¿
áõïáõÙ, ã±Ç ÁÝÏÝáõÙ
³ñ¹Ûáù
áõï»ÉÇùÁ
ùÃÇ Ù»ç: øÙ³ÛÇÝ
¨ ÁÙå³Ý³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ:
Ð³Ù³ÛÇÝ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³½áïáõÙÁ:
XI
½áõÛ·:
îñ³å»ó³Ó¨ ¨
ÏñÍáëÏñ³³Ýñ³Ï³åïÏ³Ó¨
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
»½ñ»ñÁ ¨
ýáõÝÏóÇ³Ý`
·ÉËÇ
ßñç³¹³ñÓ»ñÁ,
áõë»ñÇ
µ³ñÓñ³óáõÙÁ:
XII
½áõÛ·:
È»½íÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ:
È»½íÇ
Ã»ùáõÙÁ ¹»åÇ ÏáÕÙ
µ»ñ³ÝÇ
ËáéáãÇó
¹áõñë
Ñ³Ý»ÉÇë: È»½íÇ
³ñï³ùÇÝ
ï»ëùÁ`
³ïñáýÇ³Ý»ñ,
ýÇµñÇÉÛ³óÇ³Ý»ñ,
óÝóáõÙÝ»ñ:
2.Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ:
2.1 ØÏ³ÝÝ»ñÇ
½ÝÝáõÙÁ,
å³Éå³óÇ³Ý ¨
ã³÷áõÙÁ:
¼ÝÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
áõß³¹ñáõÃÛáõÝ
¿ ¹³ñÓíáõÙ
·³Ý·Ç Ó¨ÇÝ,
áÕÝ³ß³ñÇÝ,
ÏñÍù³í³Ý¹³ÏÇÝ,
í»ñÇÝ ¨
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇÝ,
³ÙµáÕç
Ù³ñÙÝÇ ÙÏ³ÝáõùÇÝ:

ä³Éå³óÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
áñáßíáõÙ ¿
ÙÏ³ÝÇ ÏáÝýÇ·áõñ³óÇ³Ý
¨ Í³í³ÉÁ:
Æñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Í³í³ÉÇ
Ñ³Ù»Ù³ï³Ï³Ý
ã³÷áõÙ
ë³ÝïÇÙ»ïñ³ÛÇÝ
Å³å³í»Ýáí,
ëÇÙ»ïñÇÏ
ï»Õ³Ù³ë»ñáõÙ:
¼ÝÝÙ³Ý,
å³Éå³óÇ³ÛÇ ¨
ÙÏ³ÝáõùÇ ã³÷Ù³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
³ïñáýÇ³ ÑÇåáïñáýÇ³,
ÑÇå»ñïñáýÇ³,
ýÇµñÇÉÛ³ñ ¨
ý³ëóÇÏáõÉÛ³ñ
óÝóáõÙÝ»ñ:
2.2 ²ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Í³í³ÉÁ ¨
Ù³Ý³ÛÇÝ
áõÅÁ:
²ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Í³í³ÉÇ
Ñ»ï³½áïáõÙÁ
Çñ³Ï³ÝóíáõÙ
¿
Ñ»ñÃ³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ
µáÉáñ Ñá¹»ñáõÙ:

¶ÉËÇ ¨
Ù³ñÙÝÇ
ßñç³¹³ñÓ»ñÁ,
Çç»óáõÙÁ,
áõë»ñÇ µ³ñÓñ³óáõÙÁ,
ß³ñÅáõÙÝ»ñ
áõë³ÛÇÝ,
³ñÙÝÏ³ÛÇÝ,
×³×³Ýã¹³ëï³Ï³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ
(Í³ÉáõÙ ¨ ï³ñ³ÍáõÙ,
åñáÝ³óÇ³ ¨
ëáõåÇÝ³óÇ³)
¹³ëï³ÏÇ Ù³ïÝ»ñáõÙ
(Í³ÉáõÙ,
ï³ñ³ÍáõÙ,
½³ïáõÙ,
³éµ»ñáõÙ, I Ù³ïÇ
Ñ³Ï³¹ñáõÙÁ
×ÏáõÛÃÇÝ),
ß³ñÅáõÙÝ»ñ
ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ,
ÍÝÏ³Ý,
ëñáõÝùÃ³Ã³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ (Í³ÉáõÙ,
ï³ñ³ÍáõÙ,
åïï³ß³ñÅáõÙ
¹»åÇ Ý»ñë ¨ ¹áõñë),
áïÝ³Ã³ÃÇ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³ÉáõÙ ¨
ï³ñ³ÍáõÙ:
²ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Í³í³ÉÇ
Ñ»ï³½áïáõÙÁ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
áõÅÇ
ÙÇ³Å³Ù³Ý³ÏÛ³
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ùµ`
ÑÇí³Ý¹Ç
³ÏïÇí
¹ÇÙ³¹ñáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ:

Æñ³ÝÇ
¨ å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
áõÅÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ Ýñ³Ýó
Ã»ùáõÙáí ¹»åÇ
³é³ç, Ñ»ï, ³ç ¨
Ó³Ë:
ì»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
áõÅÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ Ñ³Ù»Ù³ï»Éáí
»ñÏáõ ÏáÕÙ»ñÁ`
µ³½ÏÇ,
Ý³Ë³µ³½ÏÇ,
¹³ëï³ÏÇ,
Ó»éù»ñÇ
Ù³ïÝ»ñÇ, ³½¹ñÇ,
ëñáõÝùÇ, áïÝ³Ã³ÃÇ,
áïù»ñÇ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³ÉÇãÝ»ãÁ ¨
ï³ñ³ÍÇãÝ»ñÁ:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
áõÅÁ
·Ý³Ñ³ïíáõÙ
µ³É»ñáí(0-Çó
ÙÇÝã¨ 5µ³É),
Ó»éù»ñÇ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³ÉÇãÝ»ñÇ
áõÅÁ (¹³ëï³ÏÇ
ë»ÕÙÙ³Ý áõÅÁ)
 ¹ÇÝ³ÙáÙ»ïñÇ³ÛÇ
ÙÇçáóáí`
ÏÇÉá·ñ³ÙÝ»ñáí:

 2.3ä³ëÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Í³í³ÉÁ ¨
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÁ:
ä³ëÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
Ñ»ï³½áïíáõÙ
»Ý ÑÇí³Ý¹Ç
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ÉñÇí
ÃáõÉ³óÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
³ÛÝ ¹»åùáõÙ,
»ñµ ãÏ³ ³ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Í³í³ÉÇ
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏáõÙ
Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ,
³ÛëÇÝùÝ
å³ñ»½Ý»ñ Ï³Ù
å³ñ³ÉÇãÝ»ñ:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÁ
áñáßíáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ç ÏáÕÙÇó
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ù³ùëÇÙ³É
ÃáõÉ³óÙ³Ý å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
å³ëÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ,
í»ñÇÝ áõ
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ßáß³÷Ù³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÁ
ëïáõ·»ÉÇë
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ` ÝáñÙ³É
ïáÝáõë,
³ïáÝÇ³,
ÑÇåáïáÝÇ³,
ÑÇå»ñïáÝÇ³
(§Í³ÉáíÇ
¹³Ý³ÏÇ¦ Ç
Ó¨áí`
ëå³ëïÇÏáõÃÛáõÝÁ,
§³ï³ÙÝ³íáñ
³ÝÇíÇ Ó¨áí¦`
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÁ),
ÑÇå»ñïáÝÇ³ÛÇ
Í³Ûñ³Ñ»Õ
³ëïÇ×³Ýñ
µ»ñáõÙ ¿
ÏáÝïñ³Ïïáõñ³Ý»ñÇ
³é³ç³óÙ³Ý
(¹Åí³ñ³ß³ñÅáõÃÛáõÝ):

2.4
ì»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ý
ýáõÝÏóÇáÝ³É
÷áñÓ»ñÁ
üáõÝÏóÇáÝ³É
÷áñÓ»ñÁ ÏÇñ³éáõÙ
»Ý å³ñ»½Ý»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ` å³ñ»ïÇÏ
í»ñçáõÛÃÁ
ÇçÝáõÙ ¿ :
ì»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ý
ýáõÝÏóÇáÝ³É
÷áñÓ»ñ`
´³ñ»ÛÇ í»ñÇÝ
÷áñÓÁ, ´³ñ»ÛÇ
÷áñÓÇ
Ùá¹ÇýÇÏ³óí³Í
ï³ñµ»ñ³ÏÁ,
³ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
éÇÃÙÇÏáõÃÛ³Ý
÷áñÓÁ`
Ù³ïÝ»ñÁ ë»ÕÙ»É
µéáõóùÇ Ó¨áí
¨ µ³ó»É:
êïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ý
ýáõÝÏóÇáÝ³É
÷áñÓ»ñ`
´³ñ»ÛÇ
ëïáñÇÝ ÷áñÓÁ,
³ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
éÇÃÙÇÏáõÃÛ³Ý
÷áñÓÁ` ß³ñÅ»É
áïù»ñÁ
Ñ»Í³ÝÇí
í³ñ»Éáõ ÝÙ³Ý:

2.5
Þ³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ïááñ¹ÇÝ³óÇ³Ý:

èáÙµ»ñ·Ç
÷áñÓÁ`
(Ñ³í³ë³ñ³ÏßéáõÃÛ³Ý
÷áñÓÁ Ñ³Ý·ëïÇ
Å³Ù³Ý³Ï)
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
¿
Ñ³í³ë³ñ³ÏßéáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ`
³ï³ùëÇ³ ¨
³ÝÏ³ÛáõÝáõÃÛáõÝ`
³ëï³½Ç³:
Ø³ï-ùÃ³ÛÇÝ ¨
ÏñáõÝÏ-ÍÝÏ³ÛÇÝ
÷áñÓ»ñÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
»Ý íñÇåáõÙÁ ¨
ÇÝï»ÝóÇáÝ
ïñ»ÙáñÁ:
¸Ç³¹áËáÏÇÝ»½Ç
÷áñÓÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
¿
                 ³¹Ç³¹áËáÏÇÝ»½
       ¨       µñ³¹ÇÏÇÝ»½Ç³:
     Þ³ñÅáõÙÝ»ñÇ
     Ñ³Ù³ã³÷áõÃÛÝ
     ÷áñÓÁ       Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
                       ¿
¹ÇëÙ»ïñ³(ÑÇå»ñÙ»ïñÇ³):
ø³ÛÉùÁ(ù³ÛÉí³Íù):

ä³ÃáÉá·ÇÏ
ù³ÛÉí³Íù`
Ñ»ÙÇå³ñ»ïÇÏ,
å³ñÏÇÝëáÝÇÏ,
§å³ñáÕ¦,
³ï³ÏïÇÏ,
å³ñ³å³ñ»ïÇÏ,
³ÝÃ³É·ÇÏ, ëï»É³Å³ÛÇÝ,
ÏñáõÏ³ÛÇÝ,
åáÉÇÝ¨ñÇïÇÏ,
µ³¹Ç ù³ÛÉí³Íù:

  2.6
è»ýÉ»ùëÝ»ñ
Ò»éù»ñÇ
í»ñÝáëÏñ³ÛÇÝ
¨ çÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ`
×³×³Ýã-¹³ëï³Ï³ÛÇÝ(×³×³ÝãáëÏñÇ
í»ÝáëÏñÇó),
Í³ÉÇã³ñÙÝÏ³ÛÇÝ(µ³½ÏÇ
»ñÏ·ÉáõË
ÙÏ³ÝÇ çÉÇó),
³ñÙÏ³ÛÇÝ–ï³ñ³ÍÇã(µ³½ÏÇ
»é³·ÉáõË
ÙÏ³ÝÇ çÉÇó):
è»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ`³é»ýÉ»ùëÇ³,
ÑÇåáé»ýÉ»ùëÇ³,
ÑÇå»ñé»ýÉ»ùëÇ³:
Ò»éù»ñÇ å³ÃáÉá·ÇÏ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ`
èáëáÉÇÙáÛÇ
ì»Ý¹»ñáíÇãÇ
í»ñÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ,
´»Ëï»ñ»¨Ç í»ñÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ, ÄáõÏáíëÏáõ
é»ýÉ»ùëÁ:
àïù»ñÇ
Ù³ßÏ³ÛÇÝ ¨
çÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ`
ÍÝÏ³Ý é»ýÉ»ùëÁ
(³½¹ñÇ
ù³é³·ÉáõË
ÙÏ³ÝÇ çÉÇó),
³ùÇÉ»ëÛ³Ý
é»ýÉ»ùëÁ
(ëñáõÝùÇ
»é³·ÉáõË
ÙÏ³ÝÇ çÉÇó), Ý»ñµ³Ý³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ
(áïÝ³Ã³ÃÇ
¹ñë³ÛÇÝ »½ñÇ Ù³ßÏÇó):

è»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ`
³é»ýÉ»ùëÇ³, ÑÇåáé»ýÉ»ùëÇ³,
ÑÇå»ñé»ýÉ»ùëÇ³:

àïù»ñÇ
å³ÃáÉá·ÇÏ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ`
ï³ñ³ÍÇã
é»ýÉùëÝ»ñ`
´³µÇÝëÏáõ,
úå»ÝÑ»ÛÙÇ,
Í³ÉÇã
é»ýÉ»ùëÝ»ñ`
èáëáÉÇÙáÛÇ,
ÄáõÏáíëÏáõ, ´»Ëï»ñ»¨Ç:
Ø³ßÏ³ÛÇÝ
áñáí³ÛÝ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñ` í»ñÇÝ,
ÙÇçÇÝ,
ëïáñÇÝ:

3.  ¼·³óáÕáõÃÛáõÝ:

3.1.  ò³í³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
ò³í³ÛÇÝ
Ï»ï»ñ` »éáñÛ³Ï
ÝÛ³ñ¹Ç, ¾ñµÇ,
å³ñ³í»ñï»µñ³É,
÷áõß»ÉáõÝ³ÛÇÝ,
ÙÇçÏáÕ³ÛÇÝ,
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ óáÕáõÝÝ»ñÇ

Ò·Ù³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ`
Ü»ñÇÇ, È³ë»·Ç,
ì³ë»ñÙ³ÝÇ,
Ø³óÏ¨ÇãÇ:
²ÝÃ³É·ÇÏ
ï»Õ³Ï³ÛáõÙ`
ÑÇí³Ý¹Ç
¹ÇñùÁ, ëÏáÉÇá½,
ÏÇýá½,
Éáñ¹á½
3.2.  Ø³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
¨ Ëáñ³ÝÇëï
½·³óáÕáõÃÛáõÝ:

Ø³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³½áïáõÙÁ:
ò³í³ÛÇÝ
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ
Ñ»ï³½áïáõÙ »Ý
³ë»ÕÇ Í³ÏáóÝ»ñáí
Ù³ßÏÇ
ëÇÙ»ïñÇÏ
ï»Õ³Ù³ë»ñáõÙ:
æ»ñÙ³ÛÇÝ
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ
Ñ»ï³½áïáõÙ »Ý
ï³ù ¨ ë³éÁ
çñáí Éóí³Í
÷áñÓ³ÝáÃÝ»ñÁ
Ù³ßÏÇ ëÇÙ»ïñÇÏ
ï»Õ³Ù³ë»ñÇÝ Ñå»ÉÇë:
ÐåÙ³Ý
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ
Ñ»ï³½áïáõÙ »Ý
Ù³ßÏÇÝ µ³ñ³Ï
ÃÕÃáí,
µ³Ùµ³Ïáí Ï³Ù
÷³÷áõÏ íñÓÝÇÏáí
Ã»Ã¨ Ñåí»ÉÇë:
Êáñ³ÝÇëï
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³½áïáõÙÁ:
ØÏ³Ý³Ñá¹³ÛÇÝ
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ
Ñ»ï³½áïáõÙ »Ý
Ï³ï³ñ»Éáí
å³ëÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
Ù³Ýñ ¨ Ëáßáñ
Ñá¹»ñáõÙ:
ìÇµñ³óÇ³ÛÇ
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ
Ñ»ï³½áïáõÙ »Ý
ÃñÃé³óáÕ Ï³Ù»ñïáÝÇ
ÙÇçáóáí
Ù³ßÏÇ
ëÇÙ»ïñÇÏ
ï»Õ³Ù³ë»ñáõÙ,
áñï»Õ áëÏñ»ñÁ
å³ïí³Í »Ý µ³ñ³Ï
Í³ÍÏáõÛÃÝ»ñáí:

ÖÝßÙ³Ý
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ
áñáßíáõÙ ¿
Ù³ßÏÇ
ëÇÙ»ïñÇÏ
ï»Õ³Ù³ë»ñÇÝ
Ù³ïÝ»ñÇ
ÙÇçáóáí áõÕÕ³ÏÇ
×ÝßáõÙ
·áñÍ³¹ñ»Éáí:

4.  ì»·»ï³ïÇí
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ:
ì³½áÙáïáñ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ`
Ù³ßÏÇ ·áõÛÝÁ
(ÃáõÛÉ
í³ñ¹³·áõÛÝ,
·áõÝ³ïáõÃÛáõÝ,
Ï³ñÙñáõÃÛáõÝ,
óÇ³Ýá½ ¨
³ÛÉÝ), Ù³ßÏÇ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÁ(ÝáñÙ³É,
µ³ñÓñ³ó³Í,
Çç³Í),
¹»ñÙá·ñ³ýÇ½ÙÁ(
Ï³ñÙÇñ, ëåÇï³Ï,
é»ýÉ»Ïïáñ):
îñáýÇÏ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ`
ÝáñÙ³É,
Ù³ßÏÇ ãáñáõÃÛáõÝ,
»ÕáõÝ·Ý»ñÇ ³ÙñáõÃÛ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ,
ï»Õ³ÛÇÝ
Ù³½³Ã³÷áõÃÛáõÝ,
Ëáó»ñ, ·³Ý·ñ»Ý³,
áëÏñ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
ù³Ûù³ÛáõÙ:
ê»Ïñ»ïáñ
           ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ
   (ùñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝ,
    Ãù³ñï³¹ñáõÃÛõÝ,
         ×³ñå³ñï³¹ñáõÃÛáõÝ)`ÝáñÙ³É,
ÑÇå»ñÑÇ¹ñá½
(ï»Õ³ÛÇÝ Ï³Ù
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ),
³é³ï
Ãù³ñï³¹ñáõÃÛáõÝ,
¹»ÙùÇ ×³ñåáïáõÃÛáõÝ
¨ ³ÛÉÝ:
²ßÝ»ñÇ
³ÏÝ³-ëñï³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ`ÝáñÙáïáÝÇ³,
ëÇÙå³ïÇÏáïáÝÇ³,
í³·áïáÝÇ³:
úñÃáÏÉÇÝáëïëïÇ
÷áñÓÁ`
ÝáñÙáïáÝÇ³,
ëÇÙå³ïÇÏáïáÝÇ³,
í³·áïáÝÇ³:
ÎáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ`
ÝáñÙ³É, ÙÇ½³Ï³åáõÃÛáõÝ
Ï³Ù
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ,
ÏÕ³½³ïÙ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
ë»é³Ï³Ý Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:

5.  Ø»ÝÇÝ·»³É
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
Ø»ÝÇÝ·»³É
¹Çñù:
ä³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ:
´ñáõÓÇÝëÏáõ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ
(í»ñÇÝ ¨ ëïáñÇÝ):

Î»ñÝÇÝ·Ç
³Ëï³ÝÇß:
6.  ´³ñÓñ³·áõÛÝ
Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ:
¶Ýá½Çë`
ëïáõ·»É
ÑÇí³Ý¹Ç
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÁ
³é³ñÏ³Ý»ñÝ
áõ
»ñ¨áõÛÃÝ»ñÁ
×³Ý³ã»Éáõ
½·³Û³Ï³Ý
ÁÝÏ³ÉÙ³Ý
ÙÇçáóáí, ¨
ãÏ³ ³±ñ¹Ûáù
Ýñ³ Ùáï
ï»ëáÕ³Ï³Ý,
ÉëáÕ³Ï³Ý,
Ñáï³é³Ï³Ý,
Ñ³Ù³ÛÇÝ ³·Ýá½Ç³Ý»ñ:
äñ³ùëÇë`
ëïáõ·»É
ÑÇí³Ý¹Ç
Ýå³ï³Ï³áõÕÕí³Í
·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñ
Ï³ï³ñ»Éáõ
áõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ`
ÏñÏÝ»Éáõ
Ó¨áí ¨
Ñ³ÝÓÝ³ñ³ñ»Éáõó
Ñ»ïá, ¨ ãáõÝÇ
³±ñ¹Ûáù
ÑÇí³Ý¹Á
Ç¹»³ïáñ,
Ùáïáñ, ÏáÝëïñáõÏïÇí
³åñ³ùëÇ³Ý»ñ:
ÊáëùÁ` ëïáõ·»É
ÑÇí³Ý¹Ç
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÁ
Ëáë»É ¨
Ñ³ëÏ³Ý³É
Ëá³Ïó³Ï³Ý
ËáëùÁ,
³Ýí³Ý»É
óáõó³¹ñíáÕ
³é³ñÏ³Ý»ñÁ, ¨
ãáõÝÇ
³±ñ¹Ûáù
ÑÇí³Ý¹Á
Ùáïáñ, ë»Ýëáñ,
³ÙÝ»ëïÇÏ
³ý³½Ç³Ý»ñ:

¶ÉáõË 2.
Ð»ï³½áïÙ³Ý
Éñ³óáõóÇã
Ù»Ãá¹Ý»ñ

Ð»ï³½áïÙ³Ý
Éñ³óáõóÇã
Ù»Ãá¹Ý»ñÇÝ »Ý
å³ïÏ³ÝáõÙ
é»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý,
¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý,
É³µáñ³ïáñ,
ûýÃ³ÉÙáÉá·ÇÏ
¨
ûïáÉ³ñÇÝ·á-Ý¨ñáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

1.
Ð»ï³½áïÙ³Ý
é»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñ
è»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ËÙµ»ñÁ
Ð³ë³ñ³Ï
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³
1.  úµ½áñ
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³
2.  ÊáßáñÏ³¹ñ³ÛÇÝ
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³
3. îáÙá·ñ³ýÇ³
ÎáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³
1) ³Ý·Çá·ñ³ýÇ³

2) åÝ¨Ùá·ñ³ýÇ³

3) ÙÇ»Éá·ñ³ýÇ³

ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³
1) ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
2) Ù³·ÝÇë-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³

è»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³Ý
Çñ Ñ»ñÃÇÝ
µ³Å³ÙíáõÙ ¿
Ïñ³ÝÇá·ñ³ýÇ³ÛÇ
¨
ëåáÝ¹ÇÉá·ñ³ýÇ³ÛÇ:

Îñ³ÝÇá·ñ³ýÇ³Ý
·³Ý·Ç
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³Ý
¿:
êåáÝ¹ÇÉá·ñ³ýÇ³Ý
áÕÝ³ß³ñÇ
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³Ý
¿:
ÊáßáñÏ³¹ñ³ÛÇÝ
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³Ý
å³ïÏ»ñÇ 2-3 ³Ý·³Ù
Ù»Í³óáõÙÝ ¿`
ûµÛ»ÏïÇ ¨
Å³å³í»ÝÇ
ÙÇç¨ ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
Ù»Í³óÙ³Ý
Ñ³ßíÇÝ:
îáÙá·ñ³ýÇ³Ý
ß»ñï³íáñ
é»Ýï·»Ýá·ñ³ýÇ³Ý
¿:
²Ý·Çá·Ç³ýÇ³Ý(ó»ñ»µñ³É
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³)
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³ÝáÃÝ»ñÇ
é»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ
¿` Ýñ³Ýó Ù»ç
ÏáÝïñ³ëï
ÝÛáõÃ»ñÇ
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý ÙÇçáóáí:

äÝ¨Ùá·ñ³ýÇ³Ý
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÉÇÏíáñ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
é»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ
¿` ÃÃí³ÍÝÇ
Ï³Ù û¹Ç
Ý»ñÙáõÍáõÙÇó
Ñ»ïá:
äÇ»Éá·ñ³ýÇ³Ý
áÕÝáõÕ»ÕÇ
ëáõµ¹áõñ³É
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
é»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ

¿:
ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
é»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý
³ËïáñáßÙ³Ý
Ù»Ãá¹ ¿, áñÁ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë
ëï³Ý³É ïíÛ³ÉÝ»ñ
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
¨ ÉÇÏíáñ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
Ù³ëÇÝ: Ø»Ãá¹Á
ÑÇÙÝí³Í ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ï³ñµ»ñ
ËïáõÃÛ³Ý
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
ÏáÕÙÇó é»Ýï·»ÝÛ³Ý
×³é³·³ÛÃÝ»ñÇ
ÏÉ³ÝÙ³Ý ¨
óáõó³ÝÇßÝ»ñÇ
ã³÷Ù³Ý íñ³:
²Ûë Ù»Ãá¹Á Çñ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñáí
Ùáï 100 ³Ý·³Ù
·»ñ³½³ÝóáõÙ ¿
Ñ³ë³ñ³Ï
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇÝ:

Ø³·ÝÇë-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³(Øèî)
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Ýáñ Ù»Ãá¹ ¿:
Øèî-Ç
ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í ¿ áñáß
ùÇÙÇ³Ï³Ý
ï³ññ»ñÇ(çñ³ÍÇÝ,
ýáëýáñ) ³ïáÙÝ»ñÇ
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÁ
³é³ç³óÝ»É
é»½áÝ³Ýë
áõÅ»Õ
Ù³·ÝÇë³Ï³Ý
¹³ßïáõÙ:
¾É»ÏïñáÙ³·ÝÇë³ÛÇÝ
ÇÙåáõÉëÝ»ñÇ
Ñ³çáñ¹³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
³é³ç³óÝáõÙ
¿ ³½¹³Ï,
µÝáõÃ³·ñ³Ï³Ý
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
Ñ³Ù³ñ, áñÁ ·ñ³ÝóíáõÙ
¨ Ùß³ÏíáõÙ ¿
ÏáÙåÛáõï»ñÇ
ÏáÕÙÇó ¨ ÷áË³ÝóíáõÙ
¿ ¿Ïñ³ÝÇÝ
å³ïÏ»ñÇ Ó¨áí:
Ð»ï³½áïÙ³Ý
Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý
ëÏ½µáõÝùÝ»ñÁ
ÝáõÛÝÝ »Ý,
ÇÝã áñ
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
2.
Ð»ï³½áïÙ³Ý
¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñ
¾É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³ÏÝ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñÝ »Ý`
1)
¿É»Ïïñá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ(¾¾¶)

2)¿Ëá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³(¾Ëá¾¶)

3) é»á¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³(è¾¶)

4) ·»ñÓ³ÛÝ³ÛÇÝ
¹áåÉ»ñá·ñ³ýÇ³(¶¸)

5) ¿É»ÏïñáÙÇá·ñ³Ç³(¾Ø¶)

¾É»Ïïñá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ýáõÝÏóÇáÝ³É
íÇ×³ÏÇ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»Ãá¹ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ µÇá¿É»Ïïñ³Ï³Ý
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
·ñ³ÝóÙ³Ý
ÙÇçáóáí,
Ñ³ïáõÏ
³å³ñ³ïÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ
(¿É»Ïïñá¿Ýó»ý³É·ñ³ý):
¾É»Ïïñá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý
Ñ³çáÕáõÃÛ³Ùµ
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ,
áõéáõóùÝ»ñÇ,
ïñ³íÙ³Ý»ñÇ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
µáñµáù³ÛÇÝ ¨
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ, Ñ³×³Ë
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
íÇñ³ï³ïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
³Ý½·³Û³óÙ³Ý
ËáñáõÃÛ³Ý
·ñ³ÝóÙ³Ý(áñáßÙ³Ý)
Ñ³Ù³ñ:
¾Ëá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý
(áõÉïñ³Ó³ÛÝ³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³)
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÙÇçÇÝ
Ï³éáõÛóÝ»ñÇ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
·ñ³ÝóÙ³Ý
Ù»Ãá¹Ý ¿
Ýñ³ÝóÇó
³Ý¹ñ³¹³ñÓíáÕ
·»ñÓ³ÛÝ³ÛÇÝ
³½¹³ÏÇ М-¿Ëá
ëï³óÙ³Ý
×³Ý³å³ñÑáí`
Ñ³ïáõÏ
³å³ñ³ïÇ û·ÝáõÃÛ³Ùµ(·»ñÓ³ÛÝ³ÛÇÝ
¿Ëá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ý):
¾Ëá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý
åñ³ÏïÇÏ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Í³í³É³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ(áõéáõóù,
³µëó»ë,
Ñ»Ù³ïáÙ³,
ÏÇëï³):
è»á¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
Ñ»ï³½áïÙ³Ý Ù»Ãá¹
¿` ÑÇÙÝí³Í
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
¹ÇÙ³¹ñáõÃÛ³Ý
éÇÃÙÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
·ñ³ÝóÙ³Ý íñ³
¿É»Ïñï³Ï³Ý
Ñáë³ÝùÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ, áñÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
³ÝáÃÝ»ñÇ
³ñÛáõÝ³É»óÙ³Ý
åáõÉë³ÛÇÝ ï³ï³ÝáõÙÝ»ñÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ,
·ñ³ÝóíáõÙ ¿
Ñ³ïáõÏ
ë³ñù³íáñÙ³Ý
ÙÇçáóáí
(é»á·ñ³ý):
è»á¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý
ó»ñ»µñ³É
Ñ»Ùá¹ÇÝ³ÙÇÏ³ÛÇ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»Ãá¹ ¿, áñÁ
ÇÝýáñÙ³óÇ³
¿ ï³ÉÇë
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ý,
áõÕ»ÕÇ ³ÝáÃÝ»ñÇ
ïáÝáõëÇ ¨
»ñ³Ï³ÛÇÝ
Ñ»ïÑáëùÇ
Ù³ëÇÝ: èº¶-Á
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ` ó»ñ»µñ³É
³Ã»ñáëÏÉ»ñá½,
ÑÇå»ñïáÝÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ,
áõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
Ëó³ÝáõÙ,
ÙÇ·ñ»Ý, ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ:
¶»ñÓ³ÛÝ³ÛÇÝ
¹áåÉ»ñá·ñ³ýÇ³Ý
áõÕ»ÕÇ
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý Ù»Ãá¹
¿, áñÁ
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
áõÕ»ÕÁ ëÝáÕ
³ÝáÃÝ»ñÇ
³Ýó³Ý»ÉÇáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ (ùÝ³ÛÇÝ
¨
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ):
Ø»Ãá¹Á ÑÇÙÝí³Í
¿ ¸áåÉ»ñÇ
¿ýý»ÏïÇ
ÏÇñ³éÙ³Ý
íñ³, áñÁ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ áõÕ³ñÏí³Í
·»ñÓ³ÛÝ³ÛÇÝ
³½¹³ÏÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
ß»ÕáõÙáí,
áñÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ß³ñÅíáÕ
Ù³ëÝÇÏÝ»ñÇ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
³ñÛ³Ý Ó¨³íáñ
ï³ññ»ñÇó Ýñ³
³ñï³óáÉÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
Ø»Ãá¹Á ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë
áñáß»É ³ñÛ³Ý
ÑáëùÇ
áõÕÕáõÃÛáõÝÁ
¨ ·Í³ÛÇÝ
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
áõÕ»ÕÇ
Ù³·Çëïñ³É
³ÝáÃÝ»ñáõÙ, ¨
Áëï Ýñ³Ýó ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ÝáõÕÕ³ÏÇ
¹³ï»É ³Û¹
³ÝáÃÝ»ñÇ
³Ýó³Ý»ÉÇáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³áõÙÝ»ñÇ
Ù³ëÇÝ(ûÏÉÛáõÕÇ³Ý»ñÇ,
ëï»Ýá½Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï):
¾É»ÏïñáÙÇá·ñ³ýÇ³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»Ãá¹ ¿
ÏÙ³Ëù³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ µÇáåáï»ÝóÇ³ÉÝ»ñÇ
·ñ³ÝóÙ³Ý
ÙÇçáóáí,
Ñ³ïáõÏ ë³ñù³íáñÙ³Ý
ÙÇçáóáí
(¿É»ÏïñáÙÇá·ñ³ý):
¾Ø¶-Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë
áõëáõÙÝ³ëÇñ»É
Ù³ñ¹áõ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÁ
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
¨ Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

3.
Ð»ï³½áïÙ³Ý
É³µáñ³ïáñ
Ù»Ãá¹Ý»ñ
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ý³ÉÇ½Ý»ñÁ`
³ñÛ³Ý
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ ³Ý³ÉÇ½Á,
Ù»½Ç
ÁÝýÑ³Ýáõñ
³Ý³ÉÇ½Á,
ÏÕ³ÝùÇ
³Ý³ÉÇ½Á áñ¹»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ,
ì³ë»ñÙ³ÝÇ
é»³ÏóÇ³Ý
³ñÛ³Ý Ù»ç,
³ñÛáõÝÁ
ØÆ²ì
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ, å»ïù
¿
Çñ³Ï³Ý³óí»Ý
µáÉáñ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ:
ØÝ³ó³Í
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý,
µÇáùÇÙÇ³Ï³Ý,
ÇÙáõÝáÉá·Ç³Ï³Ý
¨
ÙÇÏñáµÇáÉá·Ç³Ï³Ý
³Ý³ÉÇ½Ý»ñÁ
Ï³ï³ñíáõÙ »Ý
Áëï óáõóÙ³Ý:
²ñÛ³Ý
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ý³ÉÇ½:
²ñÛ³Ý
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ý³ÉÇ½Á Ý»ñ³éáõÙ
¿ Ñ»Ùá·ÉáµÇÝÇ
ÏáÝó»Ýïñ³óÇ³ÛÇ
áñáßáõÙÁ,
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ,
·áõÝ³ÛÇÝ
óáõó³ÝÇßÁ,
É»ÛÏáóÇïÝ»ñÇ,
ÃñáÙµáóÇïÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ, É»ÛÏáóÇï³ñ
ýáñÙáõÉ³ÛÇ
Ñ³ßí³ñÏÁ,
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ
Ýëï»óÙ³Ý
³ñ³·áõÃÛ³Ý áñáßáõÙÁ:

Ð»Ùá·ÉáµÇÝÇ
ÝáñÙ³Ý
Ï³Ý³Ýó Ùáï 12-14·%
(120-140·/É), ïÕ³Ù³ñÏ³Ýó
Ùáï 13-16·% (130-160·/É).
ÜáñÙ³ÛáõÙ
1ÙÏÉ ³ñÛ³Ý Ù»ç
Ï³Ý³Ýó Ùáï
å³ñáõÝ³ÏíáõÙ
¿ 3 900 000 - 4 700 000,
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï 4 000 000 - 5 000 000 ¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñ:

ÜáñÙ³ÛáõÙ
·áõÝ³ÛÇÝ
óáõó³ÝÇßÁ
ï³ï³ÝíáõÙ ¿ 0,86
ÙÇÝã¨ 1,1.
ÜáñÙ³ÛáõÙ
Ñ³ëáõÝ
Ù³ñ¹áõ 1 ÙÏÉ ³ñÛáõÝÁ
å³ñáõÝ³ÏáõÙ
¿ 4000-9000
É»ÛÏáóÇïÝ»ñ:
ÜáñÙ³ÛáõÙ
ÃñáÙµáóÇïÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ
ï³ï³ÝíáõÙ ¿ 180
000 ÙÇÝã¨ 320 000 1 ÙÏÉ
³ñÛ³Ý Ù»ç:
È»ÛÏáóÇï³ñ
ýáñÙáõÉ³Ý
ÝáñÙ³ÛáõÙ`
³)
É»ÛÏáóÇïÝ»ñÇ
³é³ÝÓÇÝ
Ó¨»ñÇ
ïáÏáë³ÛÇÝ Ñ³ñ³µ»ñáõÃÛáõÝÁ
ÝáñÙ³ÛáõÙ`
É»ÛÏáóÇïÝ»ñ
(Ñ³½³ñ 1
ÙÏÉ-áõÙ) 49,
ÙÇ»ÉáóÇïÝ»ñ
ãÏ³Ý,
Ù»ï³ÙÇ»ÉáóÇïÝ»ñ
ãÏ³Ý,
óáõåÇÏ³ÏáñÇ½³íáñ
Ý»ÛïñáýÇÉÝ»ñ
1-6%, ë»·Ù»Ýï³ÏáñÇ½³íáñ
Ý»ÛïñáýÇÉÝ»ñ
45-70%, ¿á½ÇÝáýÇÉÝ»ñ
0-5%, µ³½áýÇÉÝ»ñ 0-1%,
ÉÇÙýáóÇïÝ»ñ
18-40% ¨
ÙáÝáóÇïÝ»ñ 2-9%:
µ)
É»ÛÏáóÇïÝ»ñÇ
³é³ÝÓÇÝ
Ó¨»ñÇ
µ³ó³ñÓ³Ï
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
ÝáñÙ³ÛáõÙ 1
ÙÏÉ ³ñÛ³Ý Ù»ç`
óáõåÇÏ³ÏáñÇ½³íáñ
Ý»ÛïñáýÇÉÝ»ñ
2000-4200, ¿á½ÇÝáýÇÉÝ»ñ
0-300, µ³½áýÇÉÝ»ñ 0-65,
ÉÇÙýáóÇïÝ»ñ
12003000 ¨ ÙáÝáóÇïÝ»ñ
90-600:
ÜáñÙ³ÛáõÙ
¾Ü²-Ý`
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ
Ýëï»óÙ³Ý ³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
Ï³Ý³Ýó Ùáï
Ï³½ÙáõÙ ¿
2-15ÙÙ Å³ÙáõÙ,
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï 1-10 ÙÙ
Å³ÙáõÙ:

àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÙÁ:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÁ
(ÉÇÏíáñ)
·ÉËáõÕ»ÕÇ ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ,
III ¨ IV ÷áñáùÝ»ñÇ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑÛáõë³ÏÝ»ñÇ
Ûáõñ³ï»ë³Ï
ë»Ïñ»ïÝ ¿: ²ÛÝ
³ñï³¹ñíáõÙ
¿ ³ÝÁÝ¹Ù»ç,
Ýáñ³óíáõÙ ¿
4-6 ³Ý·³Ù ûñí³
ÁÝÃ³ëùáõÙ,
Ï³ï³ñáõÙ ¿
ÙÇçÝáñ¹Ç ¹»ñ
³ñÛ³Ý ¨
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ áõ
·ÉÇá½
µçÇçÝ»ñÇ
ÙÇç¨: ²ÛÝ
·ïÝíáõÙ ¿
áõÕ»ÕÇ
÷áñáùÝ»ñáõÙ
¨ ·ÉËáõÕ»ÕÇ áõ
áÕÝáõÕ»ÕÇ
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ:
ÜáñÙ³ÛáõÙ,
Ñ³ëáõÝ
Ù³ñ¹áõ Ùáï
Ýñ³ ù³Ý³ÏÁ ï³ïÝíáõÙ
¿ 100-Çó 150ÙÉ-Ç
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ:

ÈÇÏíáñÇ
Ù»ç ³ÝÁÝ¹Ñ³ï
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
µÇáÉá·Ç³Ï³Ý
³ÏïÇí
ÝÛáõÃ»ñÇ
Ñáëù`
ÑáñÙáÝÝ»ñ,
íÇï³ÙÇÝÝ»ñ,
¿É»ÏïñáÉÇïÝ»ñ,
Ý»Ûñáå»åïÇ¹Ý»ñ
(³¹ñ»Ý³ÉÇÝ, ÑÇëï³ÙÇÝ,
ë»ñáïáÝÇÝ,
ùÉáñÇ¹Ý»ñ,
·ÉÛáõÏá½³,
Ï³ÉÇáõÙ,
Ý³ïñáõÙ,
Ï³ÉóÇáõÙ,
¿Ý¹áñýÇÝÝ»ñ),
Ýñ³ Ù»ç Ï³ñáÕ
»Ý Ã³÷³Ýó»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñ,
³ñÛáõÝ`
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
ÇÝëáõÉïÝ»ñÇ ¨
Ý»Ûñáïñ³íÙ³Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï: ²Û¹
ÇëÏ å³ï×³éáí
ó»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ñ»ÕáõÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÙÁ
Ù»Í ³ËïáñáßÇã
áõÝÇ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
Ý³Ûñ¹³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Ù»ç:
ò»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ñ»ÕáõÏÇ
Ï³½ÙÁ ¨
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

ò»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ñ»ÕáõÏÇ
×ÝßáõÙÁ
ÝáñÙ³ÛáõÙ` å³éÏ³Í
¹ÇñùáõÙ 100-180 ÙÙ
çñÇ ëÛ:
Ø³ÝáÙ»ïñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
×ÝßÙ³Ý
Ù³ëÇÝ ¹³ïáõÙ
»Ý ÉÛáõÙµ³É
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ÃÇÉÝ»ñÇ
³ñï³ÑáëùÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ
(ÝáñÙ³ÛáõÙ
ÙÇÝã¨ 60 Ï³ÃÇÉ
ñáå»áõÙ):
ÜáñÙ³ÛáõÙ
ó»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ñ»ÕáõÏÁ
Ã³÷³ÝóÇÏ ¿,
³Ý·áõÛÝ ¨
³ÝÑáï: Üñ³
óáõóÝÇßÝ»ñÝ
»Ý` Ñ³ñ³µ»ñ³Ï³Ý
ËïáõÃÛáõÝÁ
1007, р Н -7,5` ÃáõÛÉ
ÑÇÙÝ³ÛÇÝ é»³ÏóÇ³Ûáí,
ëåÇï³ÏáõóÇ
ù³Ý³ÏÁ`
0,15-0,3ÙÙáÉ/É, ·ÉÛáõÏá½³Ý
- 2,22-3,33 ÙÙáÉ/É,
ùÉáñÇ¹Ý»ñÁ- 125
ÙÙáÉ/É, Ï³ÉÇáõÙ
- 2,9 ÙÙáÉ/É,
Ý³ïñáõÙ - 147,9-156,6
ÙÙáÉ/É,
Ï³ÉóÇáõÙ -1,7
ÙÙáÉ/É,
Ù³·Ý»½ÇáõÙ- 0,8
ÙÙáÉ/É:
 1 ÙÏÉ
Ñ»ÕáõÏÁ
å³ñáõÝ³ÏáõÙ
¿ 1-5
ÉÇÙýáóÇïÝ»ñ:
ò»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ñ»ÕáõÏÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
ÈÇÏíáñÇ ·áõÝÁ
å³ÃáÉá·Ç³Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñáÕ ¿
ÉÇÝ»É`
1) ³ñÛáõÝ³ÛÇÝ`
³ñÛ³Ý Ù»Í
ù³Ý³ÏÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
2) Ùáõ·-µ³ÉÇ
·áõÛÝÇ`
ÉÇÏíáñáõÙ
³ñÛ³Ý
÷á÷áËáõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ

3) Ï³Ý³ã³¹»ÕÝ³íáõÝ`
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï,
³µëó»ëÇ Ã³÷³Í³ÏÙ³Ý
¹»åùáõÙ ¹»åÇ
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝ
Ï³Ù áõÕ»ÕÇ
÷áñáùÝ»ñ
4) ¹»ÕÝ³-ß³·³Ý³Ï³·áõÛÝ`
áõéáóùÇ,
ÏÇëï³ÛÇ
Ã³÷³Í³ÏÙ³Ý
¹»åùáõÙ
ÉÇÏíáñ³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
Ù»ç
5)ùë³ÝïáËñáÙ(¹»ÕÝ³íáõÝ)`ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
7-10-ñ¹ ûñÁ
Ï³ï³ñí³Í
ÉÛáõÙµ³É åáõÝÏóÇ³ÛÇ

Å³Ù³Ý³Ï

àõß³¹ñáõÃÛáõÝ
¿ ¹³ñÓíáõÙ
ÉÇÏíáñÇ
Ã³÷³ÝóÇÏáõÃÛ³ÝÁ

1)
ÉÇÏíáñÇ
ÙÃ³·ÝáõÙ`
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ÉÇÏíáñáõÙ
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ,
É»ÛÏáóÇïÝ»ñÇ,
ÇÝãå»ë Ý³¨ Ù»Í
ù³Ý³ÏÇ
ÙÇÏñáûñ·³ÝÇ½ÙÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ùµ

2)
Ï³Ý·³ÛÇÝ
Ïë³ÝïáËñáÙÇ³Ý
³é³ç³ÝáõÙ ¿
áõÕ»ÕÇ
³éáõóùÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï 3)
Ñ»Ùáé³·ÇÏ ùë³ÝïáËñáÙÇ³Ý
³é³ç³ÝáõÙ ¿
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
2-ñ¹ ûñÁ

ÈÇÏíáñáõÙ
·ÉÛáõÏá½³ÛÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙÁ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
ïáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï, ÇëÏ
µ³ñÓñ³óáõÙÁ`
íÇñáõë³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÇ,
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
åáÉÇáÙÇ»ÉÇïÇ,
áõéáõóùÝ»ñÇ,
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï: êåÇï³Ïáõó³-µçç³ÛÇÝ
¹ÇëáóÇ³óÇ³Ý`
ëåÇï³ÏáõóÇ å³ñáõÝ³ÏáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙÝ
¿ ÝáñÙ³É óÇïá½Ç
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ(µçÇçÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ ãÇ
÷áËíáõÙ): ²ÛÝ
¹ÇïíáõÙ ¿
áõÕ»ÕÇ
áõéáõóùÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ:
´çç³-ëåÇï³Ïáõó³ÛÇÝ
¹ÇëáóÇ³óÇ³Ý
µçÇçÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÇ
³í»É³óáõÙÝ ¿
(åÉ»áóÇïá½)
ëåÇï³ÏáõóÇ
ÝáñÙ³É Ï³Ù
ã³÷³íáñ
µ³ñÓñ³óÙ³Ý
¹»åùáõÙ: ²ÛÝ
µÝáñáß ¿ ÎÜÐ-Ç
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ:

ÈÇÏíáñÇ
µ³Ïï»ñÇáÉá·Ç³Ï³Ý
¨
íÇñáõëáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
áõÝ»Ý Ù»Í
³ËïáñáßÇã Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ,
ù³ÝÇ áñ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
»Ý ï³ÉÇë
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
Ý»ÛñáÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñÇÝ:

4.
úýÃ³ÉÙáÉá·ÇÏ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ:

úýÃ³ÉÙáÉá·ÇÏ
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³ÝÝ
»Ý å³ïÏ³ÝáõÙ
³ãùÇ
³ñï³ùÇÝ
½ÝÝáõÙÁ,
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
ëñáõÃÛ³Ý ¨
³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

²ãùÇ
³ñï³ùÇÝ
½ÝÝáõÙÁ:
²ÏÝ³×»Õù»ñÇ
¨ µµ»ñÇ íÇ×³ÏÁ
(É³ÛÝáõÃÛáõÝÁ,
Ù»ÍáõÃÛáõÝÁ,
Ñ³Ù³ã³÷áõÃÛáõÝÁ):
´µ»ñÇ é»³ÏóÇ³Ý
ÉáõÛëÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
(áõÕÇÕ ¨
÷áËÏ³å³Ïóí³Í),
ÏáÝí»ñ·»ÝóÇ³ÛÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ:
²ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
í»ñ¨, Ý»ñù¨, ³ç,
Ó³Ë:
î»ëáÕáõÃÛ³Ý
ëñáõÃÛ³Ý Ñ»ï³½áõÙÁ:

î»ëáÕáõÃÛ³Ý
ëñáõÃÛáõÝÁ
ëïáõ·íáõÙ ¿
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
³ãùÇ Ñ³Ù³ñ
³é³ÝÓÇÝ` Áëï
ÐáÉáíÇÝ-êÇíó¨Ç
³ÕÛáõë³ÏÇ,
èáïÇ Éáõë³íáñáÕ
³å³ñ³ïáí, 5Ù
Ñ»é³íáñáõÃÛ³Ý
íñ³: ²ÕÛáõë³ÏÇ
íñ³ Ï³Ý ï³ë
ß³ñù ï³ñµ»ñ
Ù»ÍáõÃÛ³Ý Ýß³ÝÝ»ñ
(ï³é»ñ, Ãí»ñ,
ýÇ·áõñÝ»ñ):
Úáõñ³ù³ÝãÛáõñ
ß³ñùÁ
·Ý³Ñ³ïíáõÙ ¿
0.1 ÙÇ³íáñ: ºÃ»
Ñ»ï³½áïíáÕÁ
5Ù
Ñ»é³íáñáõÃÛáõÝÇó
ï³ñµ»ñáõÙ ¿
ï³ë ß³ñù»ñÇ µáÉáñ
Ýß³ÝÝ»ñÁ,
áõñ»ÙÝ
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
ëñáõÃÛáõÝÁ
Ñ³í³ë³ñíáõÙ
¿ 1 ÙÇ³íáñÇ:
î»ë³¹³ßï»ñÇ Ñ»ï³½áïáõÙÁ:

î»ë³¹³ßïÁ
³ÛÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÝ
¿, áñÁ
ï»ëÝáõÙ ¿
³Ýß³ñÅ ³ãùÁ:
î»ë³¹³ßï»ñÁ
ëïáõ·íáõÙ »Ý
Ñ³ïáõÏ
ë³ñù³íáñÙ³Ý`
å»ñÇÙ»ïñÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ:
î»ë³¹³ßï»ñÇ
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÁ
ëïáõ·íáõÙ »Ý
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
³ãùÇ Ñ³Ù³ñ
³é³ÝÓÇÝ` 8
Ù»ñÇ¹Ç³ÝÝ»ñáõÙ,
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
45° Ù»Ï, ³é³ÝÓÇÝ
¹»åù»ñáõÙ`15° Ù»Ï:
ÐÇí³Ý¹Á
ÝëïáõÙ ¿
ë»Õ³ÝÇ Ùáï,
áñÇ íñ³
ï»Õ³¹ñí³Í ¿
å»ñÇÙ»ïñÁ:
Ø»ï³Õ³Ï³Ý
³Õ»ÕÁ
³Ùñ³óñ³Í ¿ ë»Õ³ÝÇÝ
¨ åïïíáõÙ ¿
ÑáñÇ½áÝ³Ï³Ý
³é³ÝóùÇ
ßáõñçÁ:
êåÇï³Ï
·Ý¹ÇÏáí
í»ñç³óáÕ
óáõó³÷³ÛïÁ
ß³ñÅáõÙ »Ý ³Õ»ÕÇ
Ý»ñùÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëáí, áñÁ
µ³Å³Ýí³Í ¿
³ëïÇ×³ÝÝ»ñÇ
(0-Çó
Ï»ÝïñáÝáõÙ
ÙÇÝã¨ 90°), ³Õ»ÕÇ
íñ³ Ýßí³Í ³ëïÇ×³ÝÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ
óáõÛó ¿
ï³ÉÇë
ï»ë³¹³ßïÇ ë³ÑÙ³ÝÁ:
ä»ñÙ»ïñÇ ³Õ»ÕÁ
³ÛÝáõÑ»ï¨ ï»Õ³¹ñíáõÙ
¿ ï³ñµ»ñ
áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí`
ÑáñÇ½áÝ³Ï³Ý,
áõÕÕ³Ñ³Û³ó,
¨ »ñÏáõ
ÙÇç³ÝÏÛ³É,
áñáÝóáõÙ
ÝáõÛÝ
»Õ³Ý³Ïáí
áñáßíáõÙ »Ý
ï»ë³¹³ßï»ñÇ
ÙÝ³ó³Í
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÁ:ÜáñÙ³É
ï»ë³¹³ßïÇ ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÁ
ëåÇï³Ï
·áõÛÝÇ Ñ³Ù³ñ`
³ñï³ùÇÝ-90°, Ý»ñùÇÝ-60°,
ëïáñÇÝ- 70°,
í»ñÇÝ- 60°:
²ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ:

²ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÙÁ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ ûýÃ³ÉÙáëÏáåÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ
(³ãùÇ Ñ³Û»ÉÇ):
àõëáõÙÝ³ëÇñíáõÙ
¿ ï»ëáÕ³Ï³Ý
ëÏ³í³é³ÏÇ ¨
³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
íÇ×³ÏÁ:
úýÃ³ÉÙáëÏáåÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ Ï³Ý·³ÛÇÝ
åïÏÇÏ, ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
³ïñáýÇ³ ¨
Ý¨ñÇï:

5.
úïáÉ³ñÇÝ·áÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ
úïáÉ³ñÇÝ·áÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
ÙÇçáóáí
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ÉëáÕ³Ï³Ý,
í»ëïÇµáõÉÛ³ñ,
Ñáï³é³Ï³Ý ¨
Ñ³ÙÇ
½·³Û³ñ³ÝÝ»ñÇ
å»ñÇý»ñÇÏ ¨
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
Ù³ë»ñÇ,
ÁÙå³ÝÇ ¨
ÏáÏáñ¹Ç
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý ¨
½·³óáÕ³Ï³Ý
ÇÝÝ»ñí³óÇ³ÛÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ,
Ñ»ï³½áïíáõÙ
»Ý I, VII, IX ¨ Ù³ë³Ùµ V
áõ Х
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÁ ¨
áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ:

²Ûë
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë
ÇÝýáñÙ³óÇ³
ëï³Ý³É Ñ»ïÇÝ
·³Ý·³÷áëÇ ûç³ËÝ»ñÇ
Ù³ëÇÝ:

ä³ÃáÉá·ÇÏ
é»ýÉ»ùëÝ»ñ
Ò»éù»ñÇ
å³ÃáÉá·ÇÏ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ:
èáëáÉÇÙáÛÇ
í»ñÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ-Ñ»ï³½áïáÕÁ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³Ûñ»ñáí Ï³Ù
Ùáõñ×ÇÏáí
Ã»Ã¨ Ñ³ñí³ÍÝ»ñ
¿ Ñ³ëóÝáõÙ
¹³ëï³ÏÇ II-V
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³Ûñ»ñÇÝ, áñáÝù
·ïÝíáõÙ »Ý
åñáÝ³óÇ³ÛÇ
íÇ×³ÏáõÙ:
ä³ï³ëË³Ý
é»³ÏóÇ³Ý
Ù³ïÝ»ñÇ
¹Çëï³É
ý³É³Ý·Ý»ñÇ
Í³ÉáõÙÝ ¿:
ì»Ý¹»ñáíÇãÇ
é»ýÉ»ùë-
Ñ»ï³½áïáÕÁ
Çñ Ù³ïÝ»ñÇ
Í³Ûñ»ñáí Ã»Ã¨
Ñ³ñí³ÍÝ»ñ ¿
Ñ³ëóÝáõÙ ÑÇí³Ý¹Ç
II-V Ù³ïÝ»ñÇ
Í³Ûñ»ñÇÝ,
å³ï³ëË³Ý
é»³ÏóÇ³Ý
Ù³ïÝ»ñÇ
¹Çëï³É
ý³É³Ý·Ý»ñÇ
Í³ÉáõÙÝ ¿,
¹³ëï³ÏÁ
·ïÝíáõÙ ¿
ëáõåÇÝ³óÇ³ÛÇ
íÇ×³ÏáõÙ:
´»Ëï»ñ»¨Ç
í»ñÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ-
Ùáõñ×ÇÏáí
Ñ³ñí³ÍáõÙ »Ý
¹³ëï³ÏÇ
Ù»çùÇÝ` II-V
Ý³Ë³¹³ëï³Ï³ÛÇÝ
áëÏñ»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ,
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ II-V
Ù³ïÝ»ñÇ ³ñ³·
Í³ÉÙ³Ý
ß³ñÅáõÙÝ»ñ:
ÄáõÏáíëÏáõ
í»ñÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ-Ò»éùÇ
³÷Ç ÙÇç³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇÝ
Ùáõñ×ÇÏáí
Ñ³ñí³Í»ÉÇë
ï»ÕÇ ¿ áõÝ»Ý»õÙ`
II-V Ù³ïÝ»ñÇ
Í³ÉáõÙ:
Ú³ÏáµëáÝ-
È³ëÏÇ
é»ýÉ»ùëÁ- ×³×³ÝãáëÏñÇ
Ù³Ë³Ã³Ó¨
»ÉáõÝÇÝ
Ñ³ñí³Í»ÉÇë ï»ÕÇ
¿ áõÝ»ÝáõÙ
Ý³Ë³µ³½ÏÇ ¨
¹³ëï³ÏÇ
Ù³ïÝ»ñÇ Ñ³Ù³Ïóí³Í
Í³ÉáõÙ:
àïù»ñÇ
å³ÃáÉá·ÇÏ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ: ³/
ï³ñ³ÍÇã
é»ýÉ»ùëÝ»ñ
´³µÇÝëÏáõ
é»ýÉ»ùë-Ý»ñµ³ÝÇ
¹ñë³ÛÇÝ »½ñÇ
Ù³ßÏÇ ßïñÇË³Ó¨
·ñ·éáõÙÝ ¿
ÏñáõÏÇó
ÙÇÝã¨ Ù³ïÝ»ñ:
ä³ï³ëË³Ý é»³ÏóÇ³Ý
Ù³Í Ù³ïÇ
ï³ñ³ÍáõÙÝ
áõ ÙÝ³ó³Í
Ù³ïÝ»ñÇ
ÑáíÑ³ñ³Ó¨
ï³ñ³ÙÇïáõÙÝ
¿:
úå»ÝÑ»ÛÙÇ
é»ýÉ»ùë-Ñ»ï³½áïáÕÁ
Çñ µáõÃ Ù³ïáí
¨ óáõóÙ³ïáí
ë»ÕÙáõÙ ¿ Ù»Í
áÉáù³ÛÇÝ
áëÏñÇ íñ³
ÍÝÏÇó ÙÇÝã¨
ëïÝ³Ã³Ã,
å³ï³ëË³Ý
é»³ÏóÇ³Ý Ù»Í
Ù³ïÇ
ï³ñ³ÍáõÙÝ ¿: µ/
Í³ÉÇã
é»ýÉ»ùëÝ»ñ
èáëáÉÇÙáÛÇ
é»ýÉ»ùë-Ñ»ï³½áïáÕñ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³Ûñ»ñáí Ï³Ù
Ùñ×ÇÏáí Ã»Ã¨³ÏÇ
Ñ³ñí³ÍÝ»ñ ¿
Ñ³ëóÝáõÙ
áïÝ³Ã³ÃÇ II-V
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³Ûñ»ñÇÝ,
Ý»ñµ³Ý³ÛÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ,
å³ï³ëË³Ý é»³ÏóÇ³Ý
áïÝ³Ã³ÃÇ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³ÉáõÙÝ
¿:
´»Ëï»ñ¨Ç
é»ýÉ»ùë-Ñ»ï³½áïáÕÁ
Ùáõñ×ÇÏáí
Ã»Ã¨ Ñ³ñí³ÍÝ»ñ
¿ Ñ³ëóÝáõÙ
áïÝ³Ã³ÃÇ
Ù»çù³ÛÇÝ Ù³Ï»ñ»ëÇÝ
III-IV
Ý³Ë³·³ñß³å³ñ³ÛÇÝ
áëÏñ»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ, å³ï³ëË³Ý
é»³ÏóÇ³Ý
áïÝ³Ã³ÃÇ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³ÉáõÙÝ ¿ :
ÄáõÏáíëÏáõ
é»ýÉ»ùë-Ñ»ï³½áïáÕÁ
Ùáõñ×ÇÏáí
Ã»Ã¨
Ñ³ñí³ÍÝ»ñ ¿
Ñ³ëóÝáõÙ
áïÝ³Ã³ÃÇ Ý»ñµ³Ý³ÛÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ,
Ù³ïÝ»ñÇ
ÑÇÙùÇ Ùáï,
å³ï³ëË³Ý
é»³ÏóÇ³Ý
áïÝ³Ã³ÃÇ
Ù³ïÝ»ñÇ
Í³ÉáõÙÝ ¿:

ÜÚ²ð¸²´²ÜàôÂÚ²Ü
²ÊîàðàÞÆâ
ØºÂà¸ÜºðÀ

ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
áõëáõÙÝ³ëÇñÙ³Ý
¨ ³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
·áÛáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
³ËïáñáßÇã
Ù»Ãá¹Ý»ñÇ
ÙÇ ³ÙµáÕç
Ñ³Ù³ÉÇñ,
áñáÝóÇó  ÙÇ
Ù³ëÁ Ù³ïã»ÉÇ
»Ý ¨ Ï³ñ»ÉÇ ¿
Çñ³Ï³Ý³óÝ»É
³Ù»Ýáõñ»ù, ÇëÏ
ÙÛáõëÝ»ñÁ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿ Çñ³Ï³Ý³óÝ»É
ÙÇ³ÛÝ
Ñ³ïáõÏ
Ù³ëÝ³·Çï³óí³Í
Ï»ÝïñáÝÝ»ñáõÙ:
êïáñ¨ Ù»Ýù
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
»Ýù ÑÇÙÝ³Ï³Ý
é³¹ÇáÉá·Ç³Ï³Ý,
Ý»ÛñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
¨ ³ÛÉ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñ:
1.
è²¸ÆàÈà¶Æ²Î²Ü
Ðºî²¼àîàôÂÚàôÜ

ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
(Îî)
ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
(Îî) - Ù»Ãá¹Á
³é³ç³ñÏí»É ¿
1972Ã.-ÇÝ ¶á¹ýñÇ
Ð³áõÝëýÇÉ¹Ç
¨ ²ÉÉ³Ý
ÎáñÙ³ÏÇ
ÏáÕÙÇó, áñÇ
Ñ³Ù³ñ ¨
Ýñ³Ýù ³ñÅ³Ý³ó»É
»Ý Üáµ»ÉÛ³Ý
Ùñó³Ý³ÏÇ:
Ø»Ãá¹Á
ÑÇÙÝí³Í ¿
ï³ñµ»ñ
ËïáõÃÛ³Ý
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
é»Ýï·»Ý ×³é³·³ÛÃÙ³Ý
ã³÷Ù³Ý ¨ µ³ñ¹
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
Ùß³ÏÙ³Ý
ÑÇÙ³Ý íñ³:
è»Ýï·»ÝÛ³Ý
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý
Ù³ñ¹áõ
Ý»ñùÇÝ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ Ñ»ï³½áïÙ³Ý
ïáÙá·ñ³ýÇÏ
Ù»Ãá¹ ¿`
é»Ýï·»ÝÛ³Ý ×³é³·³ÛÃÝ»ñÇ
û·ï³·áñÍÙ³Ùµ:
ä³ñáõÛñ³ÛÇÝ
Îî–Ý
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý åñ³ÏïÇÏ³ÛáõÙ
1988Ã-Çó ëÏë³Í:
ä³ñáõÛñ³ÛÇÝ
ëÏ³Ý³íáñÙ³Ý
ï»ËÝáÉá·Ç³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë
ÝÏ³ï»ÉÇáñ»Ý
Ïñ×³ï»É
Å³Ù³Ý³ÏÁ,
áñÁ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
Îî
Ñ»ï³½áïÙ³Ý Ñ³Ù³ñ
¨ ÝÏ³ï»ÉÇáñ»Ý
å³Ï³ë»óÝ»É
ÑÇí³Ý¹Ç
×³é³·³ÛÃÙ³Ý
Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛáõÝÁ:

´³½Ù³ß»ñï
(§ÙáõÉïÇå³ñáõÛñ³ÛÇÝ¦,
§ÙáõÉïÇß»ñï³ÛÇÝ¦
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý-
ÙßÎî) ³é³çÇÝ
³Ý·³Ù
Ý»ñÏ³Û³óí»É ¿
1992 Ã-ÇÝ: ²Ûëûñ
³ñ¹»Ý ÙÇ ù³ÝÇ
³Ù»ñÇÏÛ³Ý,
Ï³Ý³¹³Ï³Ý, ·»ñÙ³Ý³Ï³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ý»ñáõÙ
Ï³Ý 320 ß»ñï³Ýáó
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÝ»ñ:
²Û¹
ïáÙá·ñ³ýÝ»ñÁ,
áñáÝù
³é³çÇÝ ³Ý·³Ù
Ý»ñÏ³Û³óí»É »Ý
2007Ã-ÇÝ Toshiba ýÇñÙ³ÛÇ
ÏáÕÙÇó,
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
»Ý é»Ýï·»ÝÛ³Ý
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ
¿íáÉÛáõóÇ³ÛÇ
Ýáñ ¿çÁ:
Üñ³Ýù
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
»Ý ï³ÉÇë áã
ÙÇ³ÛÝ ëï³Ý³É
å³ïÏ»ñÝ»ñ, ³ÛÉ¨
Ñ»ï¨»É Ñ³Ù³ñÛ³
Ã» §é»³É¦
Å³Ù³Ý³ÏÇ
ÁÝù³óùáõÙ
·ÉËáõÕ»ÕáõÙ ¨
ëñïáõÙ
ÁÝÃ³óáÕ
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
åñáó»ëÝ»ñÇÝ:
î³ñµ»ñ
ûñ·³ÝÝ»ñÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ÝáñÙ³É ¨
å³ÃáÉá·ÇÏ
Ï³éáõÛóÝ»ñÁ
ÙÇÙÛ³ÝóÇó
ï³ñµ»ñ³Ï»Éáõ
Ñ³Ù³ñ,
ÏÇñ³éíáõÙ »Ý
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
áõÅ»Õ³óÙ³Ý
ï³ñµ»ñ Ù»Ãá¹Ý»ñ
(³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
Ûá¹
å³ñáõÝ³ÏáÕ
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
ÝÛáõÃ»ñ ):
Ü»ñ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
áõÅ»Õ³óÙ³Ý
Ù»Ãá¹ÇÏ³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³Éë ×ßï»É
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí³Í
å³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
µÝáõÛÃÁ (³Û¹
ÃíáõÙ
µ³í³Ï³Ý
×ß·ñïáñ»Ý Ýß»É
áõéáõóùÇ ³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ,
ÁÝ¹Ñáõå
ÙÇÝã¨ Ýñ³
ÑÇëïáÉá·Ç³Ï³Ý
Ï³éáõóí³ÍùÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ
) ßñç³Ï³
÷³÷áõÏ
ÑÛáõëí³óùÝ»ñÇ
ýáÝÇ íñ³,
ÇÝãå»ë Ý³¨
íÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³ÛÇ
»ÝÃ³ñÏ»É ³ÛÝ
µáÉáñ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
áñáÝù
ÑÝ³ñ³íáñ ã¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
ëáíáñ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñáí:
Îî-³Ý·Çá·ñ³ýÇ³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë ëï³Ý³É
³ñÛáõÝ³ï³ñ
³ÝáÃÝ»ñÇ
ß»ñï³íáñ å³ïÏ»ñÙ³Ý
ë»ñÇ³Ý,
ëï³óí³Í
ïíÛ³ÉÝ»ñÇ
ÑÇÙ³Ý íñ³  ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
Ñ»ï³·³ Ùß³ÏÙ³Ý
ÙÇçáóáí
3Dé»ÏáÝëïñáõÏóÇ³Ûáí
Ï³éáõóíáõÙ
¿
³ñÛáõÝ³ï³ñ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
»é³ã³÷ Ùá¹»ÉÁ: ä³ñáõÛñ³ÛÇÝ
Îî -
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³Ý
é»Ýï·»ÝÛ³Ý ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ
í»ñçÇÝ
Ýí³×áõÙÝ»ñÇó
¿:
Ð»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ ³ÙµáõÉ³ïáñ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ:
²ñÙÝÏ³ÛÇÝ
»ñ³ÏÇ Ù»ç
Ý»ñ³ñÏíáõÙ ¿
Ûá¹
å³ñáõÝ³ÏáÕ
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
¹»Õ³ÙÇçáó
Ùáï ~100ÙÉ
ù³Ý³ÏÇ:
ÎáÝïñ³ëï ÝÛáõÃÇ
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý
å³ÑÇÝ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ Ñ»ï³½áïíáÕ
ï»Õ³Ù³ëÇ
ëÏ³Ý³íáñáõÙ:
²Ûë ¹»åùáõÙ
µ³ó³éíáõÙ ¿
íÇñ³µáõÅ³Ï³Ý

Ù³ÝÇåáõÉÇ³óÇ³Ý»ñÇ
ÑÝ³ñ³íáñ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
éÇëÏÁ, áñáÝù
³éÏ³ »Ý
ëáíáñ³Ï³Ý
³Ý·Çá·ýñ³ýÇ³ÛÇ

                  Å³Ù³Ý³Ï:
       Îî-        ³Ý·Çá·ñ³ýÇ³Ý
       ÝÏ³ï»ÉÇáñ»Ý       å³Ï³ë»óÝáõÙ
     ¿      Ý³¨      ÑÇí³Ý¹Ç
     ×³é³·³ÛÃÙ³Ý
Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛáõÝÁ:

ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý
É³ÛÝáñ»Ý ÏÇñ³éíáõÙ
¿ µÅßÏáõÃÛ³Ý
Ù»ç ÙÇ ù³ÝÇ
Ýå³ï³ÏÝ»ñáí`
1.  ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý
Ñ³×³Ë ÏÇñ³éíáõÙ
¿ Ñ»ï¨Û³É
íÇ×³ÏÝ»ñÇ
ëÏñÇÝÇÝ·Ç
Ñ³Ù³ñ
*  ¶ÉË³ó³í

*  ¶ÉËáõÕ»ÕÇ
ïñ³íÙ³Ý»ñ,
áñáÝù ã»Ý
áõÕ»ÏóíáõÙ
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ïáñëïáí
*  àõß³Ã³÷áõÃÛ³Ý
Ýáå³Ý»ñ
2.  ²ÝÑ³å³Õ
íÇ×³ÏÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ- ³ÝÑ³å³Õ
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
*  ¶ÉËáõÕ»ÕÇ,
·³Ý·Ç ¨
áÕÝ³ß³ñÇ
Í³Ýñ
ïñ³íÙ³ïÇÏ ³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñ

*àôÕ»ÕáõÙ
Çß»ÙÇ³ÛÇ Ï³Ù
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
Ï³ëÏ³Í
*²ÝáÃÇ
íÝ³ëÙ³Ý
Ï³ëÏ³Í,ûñÇÝ³Ï
ó»ñ»µñ³É
³ÝáÃÝ»ñÇ
3.äÉ³Ý³ÛÇÝ
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ Îî
4.´áõÅÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÇ
í»ñ³ÑëÏÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
5.´áõÅÙ³Ý
¨ Ñ»ï³½áïÙ³Ý
ÙáÝÇåáõÉÛ³óÇ³Ý»ñÇ
Ï³ï³ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ,ûñÇÝ³Ï`Îî
Õ»Ï³í³ñÙ³Ùµ
áÕÝáõÕ»ÕÇ
åáõÝÏóÇ³ ¨
³ÛÉÝ
Îî
óáõóí³Í ¿`
ÎÜÐ µÝ³ÍÇÝ ³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñÇ,áõéáõóùÝ»ñÇ,·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ï³Ù áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
íÝ³ëí³óùÝ»ñÇ
¨
ÇÝý»Ï»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Ï³ëÏ³ÍÇ
¹»åùáõÙ:Îî
·»ñ³½³ÝóáõÙ ¿
Øèî ëáõñ ïñ³íÙ³Ý»ñ
¨ áëÏñ³ÛÇÝ
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:Îî,»ñµ
Ñ³Ù»Ù³ïíáõÙ
¿ Øèî Ñ»ï Ñ³Ù³ñíáõÙ
¿`³í»ÉÇ
³ñ³·,³í»ÉÇ
Ù³ïã»ÉÇ ¨
áñáß ¹»åù»ñáõÙ
³í»ÉÇ
Ñ³ë³Ý»ÉÇ
³ËïáñáßÇã
Ù»Ãá¹:

Ø³·ÝÇë³Ï³Ý-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
(Øèî)

Ø³·ÝÇë³Ï³Ý-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³(Øèî)-
Ý»ñùÇÝ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ ¨
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
ïáÙá·ñ³ýÇÏ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»Ãá¹ ¿
ÙÇçáõÏ³ÛÇÝ
Ù³·ÝÇë³Ï³Ý é»½áÝ³ÝëÇ
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïÙ³Ý
û·ï³·áñÍÙ³ÙµÙ»Ãá¹Á
ÑÇÙÝí³Í ¿
çñ³ÍÝÇ
³ïáÙÝ»ñÇ ÙÇçáõÏÝ»ñÇ
¿É»ÏïñáÙ³·ÝÇë³Ï³Ý
å³ï³ëË³ÝÇ
ã³÷Ù³Ý
íñ³`Ñ³ëï³ïáõÝ
µ³ñÓñ É³ñÙ³Ùµ
Ù³·ÝÇë³Ï³Ý ¹³ßïáõÙ
áñáß³ÏÇ
¿É»ÏïñáÙ³·ÝÇë³Ï³Ý
³ÉÇùÝ»ñ Ñ³Ù³¹ñáõÃÛ³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ:Ö³é³·³ÛÃ³ÛÇÝ
³ËïáñáßÙ³Ý
³ÛÉ Ù»Ãá¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù»Ù³ïáõÃÛ³Ùµ
`Øèî ·ÉË³íáñ
³é³í»ÉáõÃÛáõÝÁ
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
ÇáÝÇ½³óÝáÕ
×³é³·³ÛÃÙ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ
¨ Ñ»ï¨³µ³ñ
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ýý»ÏïÝ»ñ
³é³ç³óÝáÕ
éÇëÏÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ,áñáÝóáí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿(ãÝãÇÝ ù³Ý³ÏáõÃÛ³Ùµ)
é»Ýï·»Ý
×³é³·³ÛÃÙ³Ý
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ:Øèî
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Ï³ï³ñ»É µáÉáñ
Ñ³ñÃáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ`Ñ³ßíÇ
³éÝ»Éáí
ÑÇí³Ý¹Ç Ù³ñÙÝÇ
³Ý³ïáÙÇ³Ï³Ý
Ûáõñ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
¨
³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛ³Ý
        ¹»åùáõÙ           ëï³Ý³É
 »é³ã³÷   å³ïÏ»ñ,áñå»ë½Ç
           ×ß·ñÇï  ·Ý³Ñ³ïíÇ
           ï³ñµ»ñ
                 Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ
          ÷áËÑ³ñ³µ»ñáõÃÛáõÝÁ:Øèî
          ûÅïí³Í          ¿          ÷³÷áõÏ
         ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
   µ³ñÓñ
                ÏáÝïñ³ëïáõÃÛ³Ùµ,³ÛëÇÝùÝ
     Ý»ñùÇÝ     ûñ·³ÝÝ»ñÁ
       <³ÝÃ³÷³Ýó>       »Ý
     Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
      Ñ³Ù³ñ  ¨
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ïñíáõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É ¨ µÝáõÃ³·ñ»É
åñáó»ëÝ»ñÁ,áñáÝù
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
Ù³ñ¹áõ
ûñ·³ÝÇ½ÙÇ
ï³ñµ»ñ
ûñ·³ÝÝ»ñáõÙ ¨
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñáõÙ:²í»ÉÇÝ`Øèî
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
ÙÇ³Ï
Ñ³ë³Ý»ÉÇ
³ËïáñáßÇã
Ù»Ãá¹Á,áñÁ
ûÅïí³Í ¿
µ³ñÓñ
½·³ÛáõÝáõÃÛ³Ùµ
¨ ëå»óÇýÇÏáõÃÛ³Ùµ
`³ÛïáõóÝ»ñÇ ¨
áëÏñ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³ÛÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:ä³ïÙ³µ³Ýáñ»Ý
³é³çÇÝ ³Ý·³Ù
Øèî Ñ»ï³½áïí»É
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÁ`ÝÛ³ñ¹³µ³ÝáõÃÛ³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ù»ç µ³ó»Éáí
Ýáñ
ÑáñÇ½áÝÝ»ñ:²Ûëûñ
Øèî
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ý»ÛñáíÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³ÛÇ
Ù»Ãá¹Á`ï»Õ³÷áË»Éáí
Îî »ñÏñáñ¹ åÉ³Ý:

Øèî
Ù»Ãá¹Ç
Ñ³ÛïÝ³·áñÍÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ 2003Ã.äÇï»ñ
Ø»ÝëýÇÉ¹Á ¨
äáÉ
Èáï»ñµáõñÁ
ëï³ó³Ý
Üáµ»ÉÛ³Ý
Ùñó³Ý³Ï:Ø³·ÝÇë³Ï³Ý-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ
ëï»ÕÍÙ³Ý
·áñÍáõÙ
Ý»ñ¹ñáõÙ ¿
Ï³ï³ñ»É Ñ³ÛÏ³Ï³Ý

Í³·áõÙ
áõÝ»óáÕ
è»ÛÙáÝ¹
¸³Ù³¹Û³ÝÁ`Øèî
¹ñáõÛÃÝ»ñÇ
³é³çÇÝ
Ñ³ÛïÝ³·áñÍáÕÝ»ñÇó
Ù»ÏÁ,Øèî å³ï»ÝïÇ
ÏñáÕ ¨
³é³çÇÝ
ÏáÙ»ñóÇáÝ
Øèî ëÏ³Ý»ñÇ
ëï»ÕÍáÕÁ:îáÙá·ñ³ýÇ³Ý
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë Ï³ï³ñ»É
µ³ñÓñ áñ³Ïáí
·ÉËáõÕ»ÕÇ,áÕÝáõÕ»ÕÇ
¨ ³ÛÉ ûñ·³ÝÝ»ñ
íÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³:Øèî
Ýáñ³·áõÛÝ
Ù»Ãá¹Ý»ñÁ
ÃáõÛÉ »Ý ï³ÉÇë
áã
                 ÇÝí³½Çí(³é³Ýó
        ÙÇç³ÙïáõÃÛ³Ý)
       Ñ»ï³½áï»É        ûñ·³ÝÝ»ñÇ
       ýáõÝÏóÇ³Ý-ã³÷»É
       ³ñÛ³Ý  ÑáëùÇ

³ñ³·áõÃÛáõÝÁ,áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ ÑáëùÁ,áñáß»É
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñ
¹Çýýáõ½Ç³ÛÇ
Ù³Ï³ñ¹³ÏÁ,ûñ·³ÝÝ»ñ
³ßË³ï³ÝùÇ Å³Ù³Ý³Ï
ï»ëÝ»É
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ï»Õ¨Ç
³ÏïÇí³óÇ³Ý,áñÇ
Ñ³Ù³ñ
å³ï³ëË³Ý ¿
ï³ÉÇë Ï»Õ¨Ç
áñáß³ÏÇ
Ñ³ïí³ÍÁ:
Ø³·ÝÇë³Ï³Ý-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³Ý-³ÝáÃÝ»ñÇ
å³ïÏ»ñÇ
ëï³óÙ³Ý
Ù»Ãá¹ ¿
Ù³·ÝÇë³Ï³Ýé»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ:
Ð»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
³ÝóÏ³óíáõÙ
¿ ïáÙá·ñ³ýÇ
íñ³
Ù³·ÝÇë³ÛÇÝ
¹³ßïÇ
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ùµ,áã
å³Ï³ë 1.0î»ëÉ³:Ø»Ãá¹Á
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë ·Ý³Ñ³ï»É
³ñÛ³Ý ÑáëùÇ
ÇÝãå»ë
³Ý³ïáÙÇ³Ï³Ý,³ÛÝå»ë
¿É ýáõÝÏóÇáÝ³É
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:Øè²
ÑÇÙÝí³Í ¿
½³Ý·Ç ï³ñµ»ñ³ÏÙ³ÝÁ
ß³ñÅáõÝ
ÑÛáõëí³ÍùÇ(³ñÛ³Ý)Ùáï
ßñç³Ï³
³Ýß³ñÅ
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ,áñÁ
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë ëï³Ý³É
³ÝáÃÝ»ñÇ
å³ïÏ»ñ ³é³Ýó
áñ¨¿ é»Ýï·»Ý
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
ÝÛáõÃ»ñÇ:²í»ÉÇ
Ñëï³Ï å³ïÏ»ñ
ëï³Ý³Éáõ
Ñ³Ù³ñ
ÏÇñ³éíáõÙ
¿»Ý Ñ³ïáõÏ
ÏáÝïñ³ëï
ÝÛáõÃ»ñ
å³ñ³Ù³·Ý»ïÇÏ³ÛÇÝ
ÑÇÙùÇ íñ³
(·³¹áÉÇÝÇáõÙ):

¶áÛáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý
Ñ³ñ³µ»ñ³Ï³Ý
Ñ³Ï³óáõóáõÙÝ»ñ,
áñáÝó
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Ï³ï³ñáõÙ ¿
áñáß³ÏÇ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
¨ µ³ó³ñÓ³Ï` »ñµ Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
³ÝÃáõÉ³ïñ»ÉÇ
¿:
 ´³ó³ñÓ³Ï
Ñ³Ï³óáõóáõÙÝ»ñÝ
»Ý`
•
Ï³ñ¹ÇáëïÇÙáõÉÛ³ïáñÇ
³áÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ,
ù³ÝÇ áñ Ù³·ÝÇë³Ï³Ý
¹³ßïÇ
ï³ï³ÝáõÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý µ»ñ»É
ëñïÇ éÇÃÙÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ

•
ÙÇçÇÝ
³Ï³ÝçÇ
ý»ñáÙ³·ÝÇë³Ï³Ý,
Ï³Ù
¿É»ÏïñáÝ³ÛÇÝ
ÇÝåÉ³Ýï³ïÝ»ñÁ

•
Ù»Í Ù»ï³ÕÛ³
ÇÝåÉ³Ýï³ïÝ»ñÁ,
ý»ñáÙ³·ÝÇë³Ï³Ý
µ»ÏáñÝ»ñÁ
•
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
³ñÛáõÝ³Ï³Ý·
³Ùñ³ÏÝ»ñÇ ³áÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
/ÏñÏÝ³ÏÇ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
éÇëÏÇ
å³ï×³éáí/
 Ð³ñ³µ»ñ³Ï
Ñ³Ï³óáõóáõÙÝ»ñÝ
»Ý`
•
ÇÝëáõÉÇÝ³ÛÇÝ
åáÙå»ñÁ
•
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
ëïÇÙáõÉÛ³ïáñÝ»ñÁ

•
Ý»ñùÇÝ
³Ï³ÝçÇ áã
ý»ñáÙ³·ÝÇë³Ï³Ý
ÇÝåÉ³Ýï³ïÝ»ñÁ

•
ëñïÇ
÷³Ï³ÝÝ»ñÇ
åñáÃ»½Ý»ñÁ
/µ³ñÓñ
¹³ßï»ñáõÙ, ¹ÇëýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ï³ëÏ³ÍÇ
¹»åùáõÙ/
•
³ñÛáõÝ³Ï³Ý·
³Ùñ³ÏÝ»ñÁ / µ³ó.
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ/
•
¹»ÏáÙå»Ýë³óí³Í
ëñï³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝÁ

•
ÑÕÇáõÃÛáõÝÁ
/ ù³ÝÇ áñ
Ù³·ÝÇë³Ï³Ý
¹³ßïÇ ï»é³ïá·»Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ  µ³í³ñ³ñ
ù³Ý³ÏÇ
³å³óáõÛóÝ»ñ
ãÏ³Ý, ë³Ï³ÛÝ
³ÛÝ ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇó
¨ é»Ý·»Ýá·ñ³ýÇ³ÛÇó
Ý³ËÁÝïñ»ÉÇ ¿/
•
ÏÉ³áõëïñáýáµÇ³
/ ï³·Ý³å³ÛÇÝ
·ñáÑÝ»ñÁ
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
ë³ñùÇ Ù»ç
·ïÝí»ÉÇë
ÃáõÛÉ ã»Ý
ï³ÉÇë Ï³ï³ñ»É
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ/

•
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
ÙáÝÇïáñÇÝ·Ç
³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛáõÝÁ

äá½ÇïñáÝ
¿ÙÇëÇáÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³-
ä¾î

ä¾î-Á
Çñ»ÝÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
¿
íÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³ÛÇ
Ù»Ãá¹, áñÁ
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë ëï³Ý³É
³Ý³ïáÙÇ³Ï³Ý
ëïñáõÏïáõñ³Ý»ñÇ
å³ïÏ»ñÁ Çñ»Ýó
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ï³Ù
ýáõÝÏóÇáÝ³É
å³ñ³Ù»ïñÝ»ñÇ
ÑÇÙ³Ý íñ³: ¸³
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
åá½ÇïñáÝ
×³é³·³ÛÃáÕ Ç½áïáåÝ»ñÇ
Ý»ñ»ñ³Ï³ÛÇÝ
Ï³Ù
ÇÝÑ³ÉÛ³óÇáÝ
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý ÙÇçáóáí,
áñáÝù
ÁÝ¹·ñÏíáõÙ »Ý
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
åñáó»ëÝ»ñÇ
Ù»ç: ²Û¹
ûñ·³Ý³Ï³Ý
ÙÇ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ
ï»ë³Ý»ÉÇ ¿
¹³éÝáõÙ
ÇÝ¹ÇÏ³ïáñÝ»ñÇ
ÙÇçáóáí,
áñáÝù
ëï³óí³Í
ÇÝýáñÙ³óÇ³Ý
í»ñ³ÍáõÙ »Ý
³Ý³ïáÙÇ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÝ»ñÇ: ä¾î-Ç
Å³Ù³Ý³Ï
ÏÇñ³éíáõÙ »Ý
ÃÃí³ÍÝ³ÛÇÝ,
³½áï³ÛÇÝ, ýïáñÇ,
Ñ»ÉÇáõÙÇ,
³ÍË³ÍÝÇ
Ç½áïáåÝ»ñ:
 Ü»ñÏ³ÛáõÙë
ä¾î-Á
ÏÇé³ñíáõÙ ¿
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ Ý³Ë³íÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï, é»óÇ¹ÇíáÕ
áõéáõóù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ  ¨
×³é³·³ÛÃ³ÛÇÝ
Ý»Ïñá½Ç
¹Çý¹Ç³·ÝáëïÇÏ³ÛÇ
Ýå³ï³Ïáí, áõéáõóùÇ
Ù³ÉÇ·ÝÇ½³óÇ³ÛÇ
³ëïÇ×³ÝÁ
áñáß»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí,
Ð»ÝïÇÝ·ïáÝÇ
Ëáñ»³ÛÇ
¹Ç³·ÝáëïÇÏ³ÛÇ
Ýå³ï³Ïáí,  Ý³¨ `
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»ç,
ÇÝëáõÉïÝ»ñÇ
Ýáñ
å³ÃáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
åñáó»ëÝ»ñÇ,
ýáõÝÏóÇáÝ³É
³éáÕç³óÙ³Ý
åñá·Ýá½Ç
áõëáõÙÝ³ëÇñáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ: ä¾î-Ç
ÏÇá³ñÙ³Ý
µÝ³·³í³éÁ
ÁÝ¹É³ÛÝíáõÙ
¿` ³ÛÝ ëÏë»É »Ý
û·ï³·áñÍ»É Ý»Ûñáïñ³ÝëÙÇï»ñ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ ¨
Ù³ñ¹áõ ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ýáõÝÏóÇáÝ³É
½³ñ·³óÙ³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Ýå³ï³Ïáí:
ØÇ»Éá·ñ³ýÇ³
àã ÇáÝ³ÛÇÝ
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
ÝÛáõÃÇ
ëáõµ¹áõñ³É Ý»ñ³ñÏáõÙÁ
·áïÏ³ÛÇÝ  Ï³Ù
C-1  C-2 Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
ÙÇçáóáí:
ÎáÝïñ³ëïÇ
Ý»ñ³ñÏáõÙÇó
Ñ»ïá
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
Îî Ï³Ù
é»Ý·»Ý·ñ³ýÇ³:  ²Ûë
Ù»Ãá¹Á
ÇÝýáñÙ³ïÇí
¿ ÏáÙåñ»ëÇáÝ
ëÇÝ¹ñáÙÝ»ñÇ /
ûñÇÝ³Ï,
ëáõµ¹áõñ³É
ï³ñ³ÍùÇ
µÉáÏÇ Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»ÉÁ
áõéáõóùÝ»ñÇ
, Ù»ï³ëï³½Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï/,
¹Ç³ëï»Ù³ïáÙÇ»ÉÇ³ÛÇ,
ëåÇÝ³É
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñÇ,
³é³í»É³å»ë
Ïñ³ÝÇáí»ñï»µñ³É
Ñá¹³íáñÙ³Ý
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñÇ
¹Ç³·ÝáëïÇÏ³ÛÇ
Ñ³Ù³ñ: Ð»ï³·³ Îî
û·ÝáõÙ ¿
ëÇñÇÝ·áÙÇ»ÉÇ³ÛÇ
¹Ç³·ÝáëïÇÏ³ÛÇÝ:
ê³Ï³ÛÝ, Øèî
³Ûë
å³ÃáÉá·Ç³Ý
³í»ÉÇ É³í ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ :

 ò»ñ»µñ³É
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³
1.
ê»ñÇ³Ï³Ý
é»Ýï·»Ýá•ñ³ÙÝ»ñ
»Ý
Çñ³·áñÍíáõÙ
ùÝ³ÛÇÝ ¨
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ù»ç ÏáÝïñ³ëï
ÝÛáõÃÇ
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý
ÁÝÃ³óùáõÙ:
2.
àõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³Ý
óáõóí³Í ¿
³ÝáÃ³ÛÇÝ
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñÇ,
ó»ñ»µñáí³ëÏáõÉÛ³ñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
(í³ëÏáõÉÇïÝ»ñ,
ëï»Ýá½Ý»ñ,
ÃñáÙµá½Ý»ñ,
ÙáÛ³-ÙáÛ³
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ)
¨ ³ÝáÃÝ»ñÇ
ïñ³íÙ³ïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ,
ÇÝãå»ë Ý³¨ áõéáõóùÝ»ñÇ
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
³ÕµÛáõñÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»Éõ
Ýå³ï³Ïáí:
3.
³Ý•Çá•ñ³ýÇ³ÛÇ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ñ³×³Ë³ÏÇ ã»Ý,
µ³Ûó Í³Ýñ »Ý
(ÇÝëáõÉïÝ»ñ,
³ñÛ³Ý
Ïáñáõëï, ³Ý³ýÇÉ³ÏïÇÏ
ßáÏ` ÏáÝïñ³ëï
ÝÛáõÃÇ
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý
ýáÝÇ íñ³,
³ÝáÃÇ íÝ³ëáõÙ)

              4.

II.
ÜºÚðàüÆ¼ÆàÈà¶Æ²Î²Ü
îºêî²ìàðàôØ
¾É»ÏïñáÙÇá·ñ³ýÇ³
(¾Ø¶)
¾Ø¶`
ÝÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
áñáßÙ³Ý Ñ»ï Ù»Ïï»Õ
û•ÝáõÙ ¿
ï³ñµ»ñ³Ï»É
ÙÏ³ÝÇ,
ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ëÇÝ³åëÇ,
å»ñÇý»ñÇÏ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ,
ÑÛáõë³ÏÝ»ñÇ, ³ñÙ³ïÇÏÝ»ñÇ
¨ áÕÝáõÕ»ÕÇ
³é³ç³ÛÇÝ
»ÕçÛáõñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ:
²Ûë »ñÏáõ
Ù»Ãá¹Ý»ñÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ
ëï³óí³Í
ÇÝýáñÙ³óÇ³Ý
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ï»ë³ÏÁ, ÇÝãå»ë
Ý³¨ û·ÝáõÙ ¿
Ýñ³ Í³ÝñáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³ÝÇ
áñáßÙ³ÝÁ:
¾Ø¶
Çñ³·áñÍíáõÙ
¿ ÙÏ³ÝÇ Ù»ç
³ë»Õ³ÛÇÝ
¿É»Ïïñá¹Ç
ï»Õ³¹ñáõÙáí
¨
•áñÍáÕáõÃÛ³Ý
åáï»ÝóÇ³ÉÇ
·ñ³ÝóáõÙáí ëåáÝï³Ý,
Ï³Ù³ÛÇÝ Ï³Ù
Ñ³ñáõóí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ ³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ:
Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
ÙÇ³íáñÝ»ñÇ
µéÝÏáõÙÝ»ñÇ
ÃÇíÁ,
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ,
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
¨
ÙáñýáÉá·Ç³Ý
û·ÝáõÙ »Ý å³ÃáÉá•Ç³Ï³Ý
åñáó»ëÇ
ï»ë³ÏÁ ¨
ÉáÏ³ÉÇ½³óÇ³Ý:

¾Ø¶
Ï³ñ¨áñ ¿ ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ: ²Ûë
Ù»Ãá¹Á
û·ï³·áñÍíáõÙ
¿ Ý³¨ Ý»ñíÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý`
ÓÇáõ åáãÇ
íÇñ³Ñ³ïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï,
ÇÝãå»ë
ûñÇÝ³Ï
ýÇùëí³Í áÕÝáõÕ»ÕÇ
³½³ïáõÙÁ ¨
ë»É»ÏïÇí Ñ»ïÇÝ
éÇ½áïáÙÇ³Ý:
ÜÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
áñáßáõÙ (ÜÐà)
Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
¨ ½·³óáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹»ñáí
ÇÙåáõÉëÝ»ñÇ
Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
áñáß»É
ÝÛ³ñ¹Ç íñ³
Ï³ñ×³ï¨
¿É»Ïïñ³Ï³Ý
·ñ·ÇéÝ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ ¨
³Û¹ ÝÛ³ñ¹Ç
³í»ÉÇ ¹Çëï³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇó
åáï»ÝóÇ³ÉÝ»ñÇ
·ñ³ÝóáõÙáí:
Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹áõÙ
å³ï³ëË³ÝÁ
·ñ³ÝóíáõÙ ¿
ïíÛ³É
ÝÛ³ñ¹áí ÝÛ³ñ¹³íáñíáÕ
ÙÏ³ÝáõÙ:
ÜÐà
Ñ³×³Ë³ÏÇ
Çñ³·áñÍíáõÙ
¿ ¾Ø¶ Ñ»ï
Ù»ÏïáÕ` ÙÏ³ÝÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï: ²Ûë
Ù»Ãá¹Á û·ï³·áñÍíáõÙ
¿ Ý³¨
å»ñÇý»ñÇÏ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ`
³ùëáÝ³É Ï³Ù
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
µÝáõÛÃÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ
ï³ñµ»ñ³Ï»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí:
Ø»Ãá¹Ç
û·ï³·áñßÙ³Ý
³ÛÉ
áÉáñïÝ»ñÝ »Ý
Å³é³Ý·³Ï³Ý
ë»Ýëáñ ¨
í»·»ï³ïÇí
Ý»Ûñáå³ÃÇ³Ý»ñÁ,
ÝÛ³ñ¹Ç Ï³Ù
ÑÛáõë³ÏÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
áñáßáõÙÁ,
ÏáÙåñ»ëëÇáÝ Ý»Ûñáå³ÃÇ³Ý»ñÁ:

¾ÈºÎîðà¾Üòºü²Èà¶ð²üÆ²
(¾¾¶)
àõÕ»ÕÇ
ýáõÝÏóÇáÝ³É
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ
áñáß»Éáõ áã
ÇÝí³½Çí
Ù»Ãá¹ ¿`
·³Ý·³Ù³ßÏÇ
íñ³ µ³½Ù³ÃÇí
¿É»Ïïñá¹Ý»ñÇ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
ÙÇçáóáí: Ð»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
Çñ³·áñÍí»É
ÑÇí³Ý¹Ç ³ÝÏáÕÝáõ
Ùáï, áñÁ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë
Ëáõë³÷»É
Í³Ýñ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ï»Õ³÷áËáõÙÇó:

¾É»Ïïñá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇÏ
Ïáñ»ñÁ
·Ý³Ñ³ïíáõÙ »Ý
Áëï íáÉï³ÅÇ,
³ÙåÉÇïáõ¹³ÛÇ,
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý,
Ó¨Ç,
³ÉÇùÝ»ñÇ
ï»Õ³µ³ßËÙ³Ý:
ØÇ³Ý·³ÙÛ³ ¾¾¶
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
áõÝÇ
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ,
»Ã» ãÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
ÝáñÙ³ÛÇó
ß»ÕáõÙÝ»ñ:
Ð³×³Ë³ÏÇ
³ËïáñáßÇã
Ýå³ï³ÏÝ»ñáí
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
¾¾¶ ß³ñáõÝ³Ï³Ï³Ý
ÙáÝÇïáñÇÝ· 24
¨ ³í»ÉÇ Å³Ù»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
²Ûë
Ù»Ãá¹Á
·»ñ³½³Ýó³å»ë
û·ï³·áñÍíáõÙ
¿ ¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
¨ ³ÛÉ
å³ñûùëÇ½Ù³É
íÇ×³ÏÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ: ¾¾¶
Ï³ñáÕ ¿
û·ï³·áñÍí»É
Ý³¨ áõÕ»ÕÇ
Ù³ÑÁ ³Ëïáñáß»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí:
â³÷³Ñ³ë
Ù³ñ¹áõ ¾¾¶
éÇÃÙ»ñÁ
ÝáñÙ³ÛáõÙ:
³Éý³
éÇÃÙ-ëÇÝáõëáÇ¹³ÛÇÝ
ï³ï³ÝáõÙÝ»ñ 8-12
Ðó
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ,
50 ÙÏì, ³í»ÉÇ
Ñëï³Ï
Ó¨³íáñí³Í
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ ¨
·³·³Ã³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñáõÙ,
µ»ï³ éÇÃÙ-³í»ÉÇ
ù³Ý 13 Ðó, 10-12 ÙÏì,
³í»ÉÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
³é³ç³ÛÇÝ
³ñï³ÍáõÙÝ»ñáõÙ
(×³Ï³ï³ÛÇÝ ¨
ùáõÝù³ÛÇÝ):
²Ûë éÇÃÙ»ñÁ
ÁÝÏ×íáõÙ »Ý,
»ñµ ÑÇí³¹Ç ³ãù»ñÁ
µ³ó »Ý: ùÝÇ Ù»ç
•ñ³ÝóíáõÙ »Ý
ëÇÙ»ïñÇÏ ¹³Ý¹³Õ»óáõÙÝ»ñ`
³ÉÇùÝ»ñÇ
µÝáõÛÃÇ
å³Ñå³ÝÙ³Ùµ, ûñ.
í»ñï»ùë
åáï»ÝóÇ³ÉÝ»ñÁ
Ï³Ù ”ùÝÇ
ÇÉÇÏÝ»ñÁ”:

â³÷³Ñ³ëÝ»ñÇ
å³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
¾¾¶ éÇÃÙ»ñÁ,
³ñÃáõÝ
íÇ×³ÏáõÙ
·ñ³ÝóíáõÙ »Ý
ùÛáõ ³ÉÇùÝ»ñ
4 –Çó å³Ï³ë Ðó
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý,
50-350 ÙÏì (ÇÝãù³Ý
³í»ÉÇÝ ¿
íáÉï³ÅÁ,
³ÛÝù³Ý ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¿ ùÛáõ ¨ ¹»Éï³
¹³Ý¹³Õ
³ÉÇùÝ»ñÇ
å³ÃáÉá·Ç³Ý);
åÇÏ»ñ,
åÇÏ-³ÉÇù³ÛÇÝ
ÏáÙåÉ»ùëÝ»ñ
Ï³Ù ëáõñ
³ÉÇùÝ»ñ`³í»ÉÇ
³ñ³·, ³í»ÉÇ
µ³ñÓñ
íáÉï³ÅÇ ³ÉÇùÝ»ñ
»Ý, áñáÝó
å³ñûùëÇ½Ù³É
µÝáõÛÃÁ
íÏ³ÛáõÙ ¿
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
Ù³ëÇÝ; µÝáñáß
¿åÇÉ»åïÇýáñÙ
Ýß³ÝÝ»ñÇó »Ý,
ûñÇÝ³Ï, 3 Ðó
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
åÇÏ-³ÉÇù³ÛÇÝ
ÏáÙåÉ»ùëÝ»ñÁ`
÷áùñ ¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
²Ý·Çï³ÏÇó
íÇ×³ÏÇ
³Ù»Ý³³Ýµ³ñ»Ýå³ëï
¹ñë¨áñáõÙÁ
¾¾¶ ³ÉÇùÝ»ñÇ
³ÝÑ»ï³óáõÙÝ
¿` ÑÇåáÃ»ñÙÇ³ÛÇ
(21 ³ëïÇ×³ÝÇó
ó³Íñ) Ï³Ù
¹»Õáñ³Ûùáí  ûñ·³ÝÇ½ÙÇ
ëáõñ
ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³ÛÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ùµ
¨ íÏ³ÛáõÙ ¿
³Ý¹³éÝ³ÉÇ
ÏáÙ³ÛÇ Ï³Ù
áõÕ»ÕÇ
Ù³Ñí³Ý
Ù³ëÇÝ:

ÜºÚðàêàÜàÈà¶Æ²

¾ùëïñ³Ïñ³ÝÇ³É
³ÝáÃÝ»ñÇ
áõÉïñ³Ó³ÛÝ³ÛÇÝ
¹áåÉ»ñá·ñ³ýÇ³Ý
áõëáõÙÝ³ëÇñáõÙ
¿ ùÝ³ÛÇÝ ¨
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
íÇ×³ÏÁ:
î³ÉÇë ¿ ³ËïáñáßÙ³Ý
¨ µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ Ï³ñ¨áñ
ïíÛ³ÉÝ»ñ
³ñÛáõÝ³ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý,
·ÉË³ó³í»ñÇ
ï³ñµ»ñ
ï»ë³ÏÝ»ñÇ,
·ÉË³åïáõÛïÝ»ñÇ
(Ñ³ïÏ³å»ë ·ÉËÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï Ï³åí³Í) Ï³Ù
ù³ÛÉí³ÍùÇ
³ÝÏ³ÛáõÝáõÃÛ³Ý,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÏáñáõëïÝ»ñÇ
Ï³Ù
³ÝÏáõÙÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ:
îñ³ÝëÏñ³ÝÇ³É
áõÉïñ³Ó³ÛÝ³ÛÇÝ
¹áåÉ»ñá·ñ³ýÇ³Ý
áõëáõÙÝ³ëÇñáõÙ
¿
³ñÛáõÝ³ÑáëùÁ
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñáõÙ:
ú·ï³•áñÍíáõÙ
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ íÇ×³ÏÇ
·Ý³Ñ³ïÙ³Ý,
³ÝáÃ³ÛÇÝ
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý,
·³Ý·Çó
»ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñÛ³Ý
³ñï³ÑáëùÇ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ,
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
³ÝáõÕÕ³ÏÇ Ýß³ÝÝ»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý,
ó»ñ»µñ³É
³ÝáÃ³ÛÇÝ
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñÇ
¨ í³½áëå³½ÙÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ýå³ï³Ïáí:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Ù³•Çëïñ³É
³ÝáÃÝ»ñÇ
¹áõåÉ»ùë ùÝÝáõÃÛáõÝ

²ËïáñáßÇã
Ù»Ãá¹ ¿, áñÝ
Çñ³·áñÍíáõÙ
¿ áõÉïñ³Ó³ÛÝ³ÛÇÝ
ëÏ³Ý»ñÇ
ÙÇçáóáí:
²å³ñ³ïÁ ëï»ÕÍáõÙ
¨ ÁÝÏ³ÉáõÙ ¿
áõÉïñ³Ó³ÛÝ³ÛÇÝ
³ÉÇùÝ»ñ ¨
¿ËáÉáÏ³óÇ³ÛÇ
ëÏ½µáõÝùÇ
ÑÇÙ³Ý íñ³,
é»³É Å³Ù³Ý³ÏÇ
Ù»ç ëï»ÕÍáõÙ
¿ ³ÝáÃÇ å³ïÇ
¨ Éáõë³ÝóùÇ
»ñÏã³÷
ï³ñ³Í³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ:
Î³Ëí³Í
ÁÝÏ³ÉÇãÇ
ï»Õ³¹ñÙ³Ý
Ó¨Çó` ³ÝáÃÇ
Éáõë³ÝóùÁ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
óáõó³¹ñ»É ¨
É³ÛÝ³Ï³Ý, ¨
»ñÏ³ÛÝ³Ï³Ý
Ïïñí³Íùáí:
Ð»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë
·Ý³Ñ³ï»É
³ÝáÃÇ å³ïÇ
íÇ×³ÏÁ,
•ñ³Ýó»É ³ñÛáõÝ³ÑáëùÁ
(³Û¹ ÃíáõÙ
Ý³¨`
áõÕÕáõÃÛáõÝÁ,
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ):

Ð»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
¹³ñÓÝáõÙ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
Ëó³ÝÙ³Ý Ï³Ù
ëï»Ýá½Ç Ñ³Ûï³Ý³µ»ñáõÙÁ,
Ñ»ï³½áïíáÕ
³ÝáÃÝ»ñÇ
µÝ³ÍÇÝ å³ÃáÉá·Ç³ÛÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ:
Ð»ï³½áïáõÃÛ³Ý
ÇÝýáñÙ³ïÇíáõÃÛáõÝÁ
Ù»Í ¿
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
íñ³
áÕÝ³ß³ñÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ
·Ý³Ñ³ï»ÉÇë:
Ð»ï³½áïáõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý ÑÇÙù
Ñ³Ý¹Çë³Ý³É
³ÝáÃ³ÛÇÝ
íÇñ³Ñ³ïáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ
(Ï³ñáïÇ¹³ÛÇÝ
¿Ý¹³ñï»ñ¿ÏïáÙÇ³,
ëï»Ýï³íáñáõÙ,
¿ùëïïñ³-ÇÝïñ³Ïñ³ÝÇ³É
ÙÇÏñáµ»ñ³Ý³ÏóáõÙÝ»ñÇ
ï»Õ³¹ñáõÙ):

¶àîÎ²ÚÆÜ
äàõÜÎòÆ² (¶ä)
Ո ղ
ն ո ւ ղ ե յ ի ն պո ւ ն կ ց
ի ա
ÈÇÏíáñÇ
É³µáñ³ïáñ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñ¨áñ ¹»ñ ¿
Ë³ÕáõÙ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
ÈÇÏíáñÁ
ëï³ÝáõÙ »Ý
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
ÙÇçáóáí,
áñÁ ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë
áõëáõÙÝ³ëÇñ»É
ëï³óí³Í
ÉÇÏíáñÇ ùÇÙÇ³Ï³Ý
µ³Õ³¹ñáõÃÛáõÝÁ,
ã³÷»É
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßáõÙÁ,
Çñ³Ï³Ý³óÝ»É
ÉÇÏíáñ³ÛÇÝ
áõÕÇÝ»ñÇ
ó³ÛïáõÝ»ñ³Ý·³ÛÇÝ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ
(åÝ¨Ùá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³,
ÙÇ»Éá·ñ³ýÇ³) ¨
ëïáõ·»É
»ÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
³Ýó³Ý»ÉÇáõÃÛáõÝÁ:

àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÁ

àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÁ
¥ó»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ñ»ÕáõÏ,
ÉÇÏíáñ¤ Ñ»ÕáõÏ
¿, áñÁ Ùßï³µ»ñ
ßñç³Ý³éáõÙ
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
÷áñáùÝ»ñáõÙ,
Ñ»ÕáõÏ³ï³ñ
áõÕÇÝ»ñáõÙ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝáõÙ:

üáõÝÏóÇ³Ý»ñÁ

ä³ßïå³ÝáõÙ
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÝ
áõ
áÕÝáõÕ»ÕÁ
Ù»Ë³ÝÇÏ³Ï³Ý
íÝ³ëáõÙÝ»ñÇó,
³å³ÑáíáõÙ ¿
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý Ï³ÛáõÝáõÃÛ³Ý
¨
çñ³-¿É»ÏïñáÉÇï³ÛÇÝ
Ñ³í³ë³ñ³ÏßéáõÃÛ³Ý
å³Ñå³ÝáõÙÁ:
ú·ÝáõÙ ¿
³ñÛ³Ý ¨ áõÕ»ÕÇ
ÙÇç¨ »Õ³Í
ïñáýÇÏ ¨
ÝÛáõÃ³÷áË³Ý³Ï³ÛÇÝ
åñáó»ëÝ»ñÇÝ:
ÈÇÏíáñÇ
ýÉáõÏïáõ³óÇ³Ý
³½¹»óáõÃÛáõÝ
¿ ÃáÕÝáõÙ
í»·»ï³ïÇí
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
íñ³:
Î³½Ù³íáñáõÙÁ
àÕÝáõÕ»ÕÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Í³í³ÉÝ
³ñï³¹ñíáõÙ
¿
÷áñáùÝ»ñáõÙ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑÛáõë³ÏÇ
·»ÕÓ³ÛÇÝ
¿åÇÃ»ÉÇ
µçÇçÝ»ñÇ ÏáÕÙÇó:
Ð»ÕáõÏÇ
³é³ç³óÙ³Ý
ÙÛáõë
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
åÉ³½Ù³ÛÇ
Ý»ñÃ³÷³ÝóáõÙÝ
¿
³ñÛáõÝ³ï³ñ ³ÝáÃÝ»ñÇ
å³ï»ñÇó ¨
÷áñáùÝ»ñÇ
¿åÇ¹»Ù³ÛÇó:
²éáÕç
Ù³ñ¹áõ ÉÇÏíáñÇ
óáõó³ÝÇßÝ»ñÁ

¥100-150ÙÉ¤

òáõó³ÝÇßÝ»ñÁ
  Üß³Ý³ÏáõÃÛáõÝÁ

Ð³ñ³µ»ñ³Ï³Ý
  ËïáõÃÛáõÝÁ
  1003-1008

ÖÝßáõÙÁ
  150-200 ÙÙ çñÇ ëÛ³Ý
  ¥å³éÏ³Í
  íÇ×³ÏáõÙ¤

                                                              300-400
  ÙÙ çñÇ ëÛ³Ý
  ¥Ýëï³Í
  íÇ×³ÏáõÙ¤

¶áõÛÝÁ
                                                ²Ý·áõÛÝ

òÇïá½Ç
  1ÙÏÉ                            ÷áñáù³ÛÇÝ
  Ñ»ÕáõÏ 0-1

                                                            óÇëï»éÝ³É
  Ñ»ÕáõÏ 0-1

                                                          ÉÛáõÙµ³É
  Ñ»ÕáõÏ 2-3

 р Н
  é»³ÏóÇ³Ý                                        7,35-7,8

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
  ëåÇïÁ                     0,15-0,45·/É

¶ÉÛáõÏá½³Ý
                                          2,78-3,89

øÉáñÇ
  ÇáÝÝ»ñÁ                      120-128

Ð³Ï³óáõóáõÙÝ»ñÁ`

1.
¶ä-Çó ³é³ç
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
ùÝÝáõÃÛáõÝ`
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ëÏ³í³é³ÏÝ»ñÇ
³ÛïáõóÁ µ³ó³é»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí ¨
Ù³Ýñ³½ÝÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
½ÝÝáõÙ`
µ³ó³é»Éáõ
ûç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Í³í³É³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ý ÷áùñ³·áõÛÝ
Ï³ëÏ³ÍÇ
¹»åùáõÙ å»ïù ¿
Ï³ï³ñ»É
·ÉËáõÕ»ÕÇ Îî`
¶ä ³é³ç:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
ûç³Ë³ÛÇÝ
å³ÃáÉá·Ç³ÛÇ ¨
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ý
ÙÇ³Å³Ù³Ý³ÏÛ³
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ
Ñ³Ï³óáõóáõÙ
¿ ¶ä-Ç Ñ³Ù³ñ` Ý»ñÑñÙ³Ý
íï³Ý·Ç
å³ï×³éáí:
2.
¶ä ãå»ïù ¿
Ï³ï³ñíÇ
·áïÏ³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
(ÇÝãå»ë Ù³ßÏÇ,
³ÛÝå»ë ¿É
¿åÇ¹áõñ³É
ßñç³ÝÇ)
ÇÝý»ÏóÇáÝ
åñáó»ëÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ùµ,
ù³ÝÇ áñ
Ñ³í³Ý³Ï³Ý ¿
µ³Ïï»ñÇ³Ý»ñÇ
Ý»ñÃ³÷³ÝóáõÙÁ
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏ`
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
½³ñ·³óÙ³Ùµ:
3.
Îá³·áõÉáå³ÃÇ³Ý»ñÝ
áõ
ÃñáÙµáóÇïáå»ÝÇ³Ý
µ³ñÓñ³óÝáõÙ
»Ý ¶ä Ñ»ï Ï³åí³Í
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ³í³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ:
²Ûë ¹»åùáõÙ ¶ä
³Ýíï³Ý·áõÃÛáõÝÁ
³å³Ñáí»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
Ù³Ï³ñ¹»ÉÇáõÃÛ³Ý
ý³ÏïáñÝ»ñÇ
ßïÏáõÙ`
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÇó
³é³ç:
òáõóáõÙÝ»ñÁ

¶ä-Ý
óáõóí³Í ¿
ÎÜÐ-Ç
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ,
Ñ»Ùáñ³·Ç³Ý»ñÇ,
µáñµáù³ÛÇÝ,
¹»·»Ý»ñ³ïÇí ¨
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ: ¶ä-Ý
áñå»ë
µáõÅ³Ï³Ý
åñáó»¹áõñ³
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
³ÝÑ³ë
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
Ý»ñ÷áñáù³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ ¨
µ³ñáñ³Ï Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï (pseudotumor cerebri ):
ÈÛáõÙµ³É
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Çñ³Ï³Ý³óáõÙÁ,
·áñÍÇùÝ»ñÁ,
ÑÇí³Ý¹Ç
Ý³Ë³å³ïñ³ëïáõÙÁ:

ÈÛáõÙµ³É
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ï³ï³ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ ³ÝÑñ³Å»ßï
»Ý
ëï»ñÇÉÇ½³óí³Í
åáõÝÏóÇáÝ
³ë»ÕÝ»ñ Ù³Ý¹ñ»Ýáí,
Ù³ÝáÙ»ïñ
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý
ã³÷Ù³Ý Ñ³Ù³ñ,
70° ëåÇñï, 10% Ûá¹Ç
ÃáõñÙ, 0,5%
ÝáíáÏ³ÇÝÇ
ÉáõÍáõÛÃ,
ßåñÇó 10ÙÉ,
ëï»ñÇÉ
÷áñÓ³ÝáÃÝ»ñ
ÉÇÏíáñÇ
É³µáñ³ïáñ
ùÝÝáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ, ëï»ñÇÉ
íÇñ³Ï³å³Ï³Ý
ÝÛáõÃ»ñ:
ÈÛáõÙµ³É
åáõÝÏóÇ³ÛÇó
³é³ç
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
¹³ï³ñÏ»É
ÙÇ½³å³ñÏÁ ¨
³ÕÇÝ»ñÁ:
äáõÝÏóÇ³Ý
Çñ³Ï³Ý³óÝáõÙ
»Ý ÑÇí³Ý¹Ç
Ýëï³Í Ï³Ù ³ç
ÏáÕùÇÝ
å³éÏ³Í
¹ÇñùáõÙ:
àïù»ñÁ å»ïù ¿ Í³Éí³Í
ÉÇÝ»Ý
ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ
¨ ÍÝÏ³Ý
Ñá¹»ñáõÙ ¨
Ùáï»óí³Í
áñáí³ÛÝÇÝ,
ÇëÏ ·ÉáõËÁ
³é³ç Ã»ùí³Í
ÙÇÝã¨ Ï½³ÏÇ
ÑåáõÙÁ
ÏñÍù³í³Ý¹³ÏÇÝ:
²Ûë ¹ÇñùáõÙ
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
å³ÑáõÙ ¿
µÅßÏÇ û•Ý³Ï³ÝÁ
(ÙÇçÇÝ µáõÅ.
³ßË³ïáÕ):
ÐÇí³Ý¹Ý
³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ½·áõß³óÝ»É,
áñå»ë½Ç
Ñ³Ý·Çëï
å³éÏÇ,
ãß³ñÅíÇ åáõÝÏóÇ³ÛÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
äáõÝÏóÇ³ÛÇ
³í³ñïÇó Ñ»ïá
³ë»ÕÇ ³ÝóùÇ
ï»ÕÁ Ùß³ÏíáõÙ
¿ Ûá¹áí,
÷³ÏíáõÙ
ëï»ñÇÉ
µ³Ùµ³Ïáí ¨
ÑÇí³Ý¹Á
å³ï•³ñ³Ïáí
ï»Õ³÷áËíáõÙ
¿
ÑÇí³Ý¹³ë»ÝÛ³Ï:
ºñÏáõ Å³Ùí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
ÑÇí³Ý¹Á å»ïù
¿ å³éÏÇ
áñáí³ÛÝÇ
íñ³ Ï³Ù
ÏáÕùÇ ³é³Ýó
µ³ñÓÇ ¨ »ñÏáõ
ûñ å³Ñå³ÝÇ
³ÝÏáÕÝ³ÛÇÝ
é»ÅÇÙ: Î»ñ³Ïñ»É
Ï³ñ»ÉÇ ¿
åáõÝÏóÇ³ÛÇó
»ñÏáõ Å³Ù ³Ýó,
ÙÇÝã¨
åáõÝÏóÇ³Ý
ëÝÝ¹Ç ÁÝ¹áõÝáõÙÝ
³ñ·»ÉíáõÙ ¿:

äáõÝÏóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
ï³ÉÇë »Ý ÏáÕùÇ
íñ³ å³éÏ³Í
Ï³Ù Ýëï³Í
¹Çñù:
ÐÇí³Ý¹Ç
áïù»ñÁ Í³É-
íáõÙ
»Ý
ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ
¨ ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ` ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
Ùáï»óÝ»Éáí
áñáí³ÛÝÇÝ,
ÇëÏ ·ÉáõËÝ
³é³ç Í³É»Éáí`
Ï½³ÏÁ
Ùáï»óÝáõÙ »Ý
ÏñÍù³í³Ý¹³ÏÇÝ:
²Û¹ ¹ÇñùáõÙ
÷áõß»ÉáõÝÝ»ñÁ
Ñ»é³ÝáõÙ »Ý
ÙÇÙÛ³ÝóÇó:
äáõÝÏóÇ³Ý
Ï³ï³ñáõÙ »Ý
Ù³Ý¹ñ»Ý áõÝ»óáÕ
Ñ³ïáõÏ
³ë»Õáí È3-È4 Ï³Ù
È4-L5 (È5-î1) ÙÇç÷ß³ÛÇÝ
Ù³Ï³ñ¹³ÏáõÙ:
äáõÝÏóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï ÉÇÏíáñÇ
×ÝßáõÙÁ
ã³÷»Éáõ
Ñ³Ù³ñ
Ù³Ý¹ñ»ÝÁ
¹áõñë »Ý
Ñ³ÝáõÙ
³ë»ÕÇó ¨,
³é³Ýó Ñ»ÕáõÏ
ÏáñóÝ»Éáõ,
³ë»ÕÇÝ
ÙÇ³óÝáõÙ »Ý
Ù³ÝáÙ»ïñÁ:
²ÛÝáõÑ»ï¨ 3
ëï»ñÇÉ
÷áñÓ³ÝáÃÝ»ñáõÙ
Ñ³í³ùáõÙ »Ý
1-2-³Ï³Ý ÙÉ
Ñ»ÕáõÏ
Ù³Ýñ³¹Çï³Ï³ÛÇÝ
(µçç³ÛÇÝ Ï³½Ù),
Ï»Ýë³ùÇÙÇ³Ï³Ý
(ëåÇï³ÏáõóÇ ¨
·ÉÛáõÏá½³ÛÇ
ËïáõÃÛáõÝ),
ß×³µ³Ý³Ï³Ý ¨
Ù³Ýñ¿³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
êáíáñ³µ³ñ
ã³÷³Ñ³ëÇó
í»ñóÝáõÙ »Ý 5-6
ÙÉ, Ïñïë»ñ
ï³ñÇùÇ
»ñ»Ë³ÛÇó` 1-2 ÙÉ
Ñ»ÕáõÏ: Ü³Ëù³Ý
É³µáñ³ïáñÇ³
áõÕ³ñÏ»ÉÁ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ÉÇÏíáñÇ
³ñï³ùÇÝ
½ÝÝáõÙ:
ÜáñÙ³ÛáõÙ
ÉÇÏíáñÝ
³Ý·áõÛÝ ¿ ¨
Ã³÷³ÝóÇÏ:
ÖÝßÙ³Ý
óáõó³ÝÇßÁ Ï³½ÙáõÙ
¿ çñÇ ëÛ³Ý 90-150
ÙÙ: ÈÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý Ù³ëÇÝ
Ï³ñ»ÉÇ է
·³Õ³÷³ñ
Ï³½Ù»É` »ÉÝ»Éáí
Ñ»ÕáõÏÇ
³ñï³ÑáëùÇ
³ñ³·áõÃÛáõÝÇó
(ßÇÃ, Ñ³×³Ë³ÏÇ
Ï³Ù Ñ³½í³Ï³Ý
Ï³ÃÇÉÝ»ñ):
ÈÇÏíáñáõÙ
µçÇçÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿ 1-5
ÉÇÙýáóÇï/1ÙÏÈ,
·ÉÛáõÏá½³Ý`
2,5-3,9ÙÙáÉ/È,
ëåÇï³ÏáõóÁ`
20-40Ù·/100ÙÉ: ºÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
ßñç³÷³ÏÙ³Ý
Ï³ëÏ³ÍÇ ¹»åùáõÙ
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï Ï³ï³ñáõÙ
»Ý ÉÇÏ-
íáñ³¹ÇÝ³ÙÇÏ
÷áñÓ»ñÁ:
Îí»Ï»Ýßï»¹ïÇ
÷áñÓ:
¶áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÉÇÏíáñÇ ×ÝßáõÙÁ
ã³÷»Éáõó Ñ»ïá
ÑáñÇ½áÝ³Ï³Ý
¹ÇñùáõÙ ·ïÝíáÕ
ÑÇí³Ý¹Ç
ÉÍ³ÛÇÝ
»ñ³ÏÝ»ñÁ
å³ñ³ÝáóÇ ßñç³ÝáõÙ
ë»ÕÙáõÙ »Ý 5-10
íñÏ, áñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
¹Åí³ñ³ÝáõÙ
¿ »ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÁ ¨ µ³ñÓñ³ÝáõÙ
¿ ×ÝßáõÙÁ
áõÕ»ÕÇ
»ñ³ÏÝ»ñáõÙ ¨ »ñ³Ï³Íáó»ñáõÙ:
²ñ¹ÛáõÝùáõÙ
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßáõÙÁ,
áñÁ
ï³ñ³ÍíáõÙ ¿
Ý³¨ áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
ËáÕáí³ÏÇ
ÉÇÏíáñÇ íñ³:
öáñÓÁ Ñ³Ù³ñíáõÙ
¿ “µ³ó³ë³Ï³Ý”, »Ã»
ÉÍ»ñ³ÏÝ»ñÇ
ë»ÕÙáõÙÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÉÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ
(Ùáï 2-3 ³Ý·³Ù),
áñÁ íÏ³ÛáõÙ
¿ ËáãÁÝ¹áïÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
¨ ÉÇÏíáñÇ
³½³ï ÑáëùÇ
Ù³ëÇÝ: öáñÓÁ
·Ý³Ñ³ïíáõÙ ¿
“¹ñ³Ï³Ý”,
»Ã» ÉÇÏíáñÇ
×ÝßáõÙÁ
ÙÝáõÙ ¿
ÝáõÛÝÁ Ï³Ù
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
ß³ï ¹³ÝÕ³Õ ¨
³ÝÝß³Ý: ìÏ³ÛáõÙ
¿ áÕÝáõÕ»ÕÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ï³Ù ÏñÍù³ÛÇÝ
µ³ÅÝáõÙ
»ÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
ßñç³÷³ÏÙ³Ý
(áÕÝáõÕ»ÕÇ
áõéáõóù, µáñµáù³ÛÇÝ
·áñÍÁÝÃ³ó)
Ï³Ù ÉÍ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝÙ³Ý Ù³ëÇÝ:

êïáõÏ»ÛÇ
÷áñÓ: ÜáõÛÝ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
µéáõÝóùáí
×ÝßáõÙ ¿ ·áñÍ³¹ñíáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ç
åáñïÇ Ï³Ù
í»ñáñáí³ÛÝ³ÛÇÝ
ßñç³ÝáõÙ`
³ñÑ»ëï³Ï³Ýáñ»Ý
¹Åí³ñ³óÝ»Éáí
»ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÁ
ëïáñÇÝ
ëÇÝ»ñ³ÏÇ
Ñ³Ù³Ï³ñ·áõÙ:
ÜáñÙ³ÛáõÙ,
³ÛëÇÝùÝ
“µ³ó³ë³Ï³Ý”
÷áñÓÇ
¹»åùáõÙ,
áñáí³ÛÝÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ë»ÕÙáõÙÝ
³é³ç ¿ µ»ñáõÙ
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙ 1,5-2
³Ý·³Ù:
Ø»Ë³ÝÇ½ÙÁ
Ñ»ï¨Û³ÉÝ ¿.
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ ×ÝßáõÙÇó
áñáí³ÛÝÇ
»ñ³ÏÝ»ñáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
³ñÛ³Ý Ï³Ý·,
áñÁ
µ³ñÓñ³óÝáõÙ
¿
³ñï³Ï³ñÍñ»Ý³ÛÇÝ
×ÝßáõÙÁ,
áñÝ ¿É Çñ
Ñ»ñÃÇÝ
Ýå³ëïáõÙ ¿ ×ÝßÙ³Ý
³×ÇÝ
»ÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝáõÙ:
àÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
ËáÕáí³ÏÇ
·áïÏ³ÛÇÝ ¨ ëïáñÇÝ
ÏñÍù³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
ÉñÇí
ßñç³÷³ÏÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
(áõéáõóù,
ÙÇçáÕÝ³ÛÇÝ
ëÏ³í³é³ÏÇ
×áÕí³Íù,
áÕ»ñÇ
ÏáÙåñ»ëÇáÝ
Ïáïñí³Íù)
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßáõÙÁ ãÇ µ³ñÓñ³ÝáõÙ
(“¹ñ³Ï³Ý” ÷áñÓ):
ºÃ»
ßñç³÷³ÏáõÙÁ
Ù³ëÝ³ÏÇ ¿, ³å³
áñáí³ÛÝÇ
ë»ÕÙáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿ áõÕ»Ïóí»É
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý
áñáß³ÏÇ
Ý³ËÝ³Ï³Ý
³×áí:
ºÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
ßñç³÷³ÏÙ³Ý
Ù³ëÇÝ ¿
ËáëáõÙ Ý³¨
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý
ÏïñáõÏ
³ÝÏáõÙÁ, áñÁ
Ñ³çáñ¹áõÙ ¿
ùÇã ù³Ý³Ïáí
ÉÇÏíáñÇ
Ñ»é³óÙ³ÝÁ:
´áõÅ³Ï³Ý
Ýå³ï³Ïáí
åáõÝÏóÇ³Ý
ÃáõÛÉ ¿ ï³ÉÇë
Çç»óÝ»É
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßáõÙÁ,
Ý»ñ³ñÏ»É ³ÝÑñ³Å»ßï
¹»ÕÁ,
»ÝÃ³nëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÇó
¹áõñë Ñ³Ý»É
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ»ÕáõÏÁ
(¿ùëáõ¹³ï, ³ñÛáõÝ):

Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
·»ñ×ÝßÙ³Ý
ûµÛ»ÏïÇí Ýß³ÝÝ»ñÇó
»Ý ³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
Ï³Ý·³ÛÇÝ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ`
»ñ³ÏÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óáõÙÇó
ÙÇÝã¨
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
åïÏÇÏÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
³ÛïáõóÁ
(§Ï³Ý·³ÛÇÝ
ëÏ³í³é³Ï¦): ²Û¹
Ýå³ï³Ïáí Ï³ï³ñíáõÙ
¿ ³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
ùÝÝáõÃÛáõÝ:
²éáÕç
Ù³ñ¹áõ
ó³Ýó³Ã³Õ³ÝÃÇ
ï»ëáÕ³Ï³Ý Ñ³ïí³ÍáõÙ
³é³ÝÓÝ³ÝáõÙ
¾ É³í
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ûí³É³Ó¨
µ³ñÓñáõÃÛáõÝ`
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
åïÏÇÏÁ Ï³Ù
ëÏ³í³é³ÏÁ,
áñÁ
Ñ³Ù³å³ï³ëË³ÝáõÙ
¾ ÝÛ³ñ¹Ç
·ÉËÇÏÇÝ: ²Ï³í³é³ÏÇó
ÙÇ ù³ÝÇ ÙÙ
Ñ»é³íáñáõÃÛ³Ý
íñ³ ¨ ¹»åÇ
¹áõñë
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
¾ ¹»ÕÇÝ µÇÍÁ,
áñÁ Ñ³Ù³ñíáõÙ
¾ ³Ù»Ý³É³í
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
Ñ³ïí³ÍÁ: Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
·»ñ×ÝßÙ³Ý
Ñ³ñáõó³Í
³Ûïáõóí³ÍáõÃÛ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
§çÝçíáõÙ »Ý¦
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç ëÏ³í³é³ÏÇ
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÁ,
Ù»Í³ÝáõÙ ¾
Ù³Ï»ñ»ëÁ ¨ Í³í³ÉÁ:
²ÛÝ Ï³ñÍ»ë Ý»ñ
¿ ÑñíáõÙ
³å³Ï»ÝÙ³Ý
Ù³ñÙÝÇ
ËáñùÁ:
êÏ³í³é³ÏÝ
ÁÝ¹áõÝáõÙ ¾
·áñß í³ñ¹³·áõÛÝ
»ñ³Ý·³íáñáõÙ:
¼³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
ïñ³Ù³·ÍÇ ÷áùñ³Ý³ÉÁ
½áõ·³ÏóíáõÙ
¾ »ñ³ÏÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óÙ³Ý ¨
áÉáñáõÙÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÇ
³í»É³óÙ³Ý Ñ»ï:
´³ó³Ï³ÛáõÙ ¾
»ñ³ÏÝ»ñÇ
ÇÝùÝ³Ï³
(ëåáÝï³Ý)
åáõÉë³óÇ³Ý:
Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý Ñ»ï³·³
³×Á Ï³ñáÕ ¾
áõÕ»Ïóí»É
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñáí:
²ÏÝ³Ñ³ï³ÏáõÙ
ï»ÕÇ áõÝ»óáÕ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
ÑÇí³Ý¹Á
Ï³ñáÕ ¾
·³Ý·³ïí»É
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
å³ñµ»ñ³µ³ñ
ÏñÏÝíáÕ
Ë³í³ñáõÙÝ»ñÇó,
áñáÝó
Å³Ù³Ý³Ï Ï³ñÍ»ë
ï»ëÝáõÙ ¾
ó³Ýó³å³ï
ùáÕÇ ÙÇçáí:
ºñµ»ÙÝ
ÝÏ³ïíáõÙ ¾
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
Ï³ñ×³ï¨` ÙÇ
ù³ÝÇ í³ÛñÏÛ³Ý
ï¨áÕ Ïáñáõëï:
Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý Ï³ñ·³íáñÙ³Ý
¹»åùáõÙ
³ÛïáõóÁ
Ýí³½áõÙ ¿,
ÇëÏ ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
ëÏ³í³é³ÏÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ëáíáñ³µ³ñ
³ÝóÝáõÙ »Ý 6-8
ß³µ³Ãí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
Ì³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ, »ñµ
»ñÏ³ñ³ï¨
å³Ñå³ÝíáõÙ
¿ µ³ñÓñ ×ÝßáõÙñ,
íÝ³ëíáõÙ »Ý
ÝÛ³ñ¹³Ã»É»ñÁ:
ì»ñçÇÝÇë
Ñ»ï¨³Ýùáí
ëÏ³í³é³ÏáõÙ
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
³ïñáýÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
(»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ï³Ù Ï³Ý·³ÛÇÝ
³ïñáýÇ³), ÇëÏ
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
ëñáõÃÛáõÝÁ
Ï³ÛáõÝ
Ï»ñåáí
Ýí³½áõÙ ¿:
Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
·»ñ×ÝßÙ³Ý
³ËïáñáßÙ³Ý
Ýå³ï³Ïáí, µ³óÇ
³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
ùÝÝáõÃÛáõÝÇó,
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
Ý³¨ é»Ýï·»Ý³µ³Ý³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Á: ¶³Ý·Ç
é»Ýï·»ÝÛ³Ý
ÝÏ³ñÇ íñ³
å³ñ½áñáß ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý »ñ³Ï³ÛÇÝ
Ï³Ý·Ç
Ýß³ÝÝ»ñÁ (³ÝáÃ³ÛÇÝ
å³ïÏ»ñÇ
áõÅ»Õ³óáõÙ,
¹ÇåÉáÇÏ »ñ³ÏÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óáõÙ),
·³Ý·³Ã³ÕÇ
áëÏñ»ñÇ
µ³ñ³Ï»ÉÁ, Ãñù³Ï³Ý
Ã³ÙµÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
(ÙáõïùÇ
É³ÛÝ³óáõÙ,
Ã³ÙµÇ Ù»çùÇ
ûëï»áåáñá½):
ÊÇëï µ³ñÓñ
×ÝßÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ·³É³ñÝ»ñÁ
·³Ý·³Ã³ÕÇ
áëÏñ»ñÇ
Ý»ñùÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ ÃáÕÝáõÙ
»Ý
¹ñáßÙí³ÍùÝ»ñ`
Ù³ïÝ³å×»ñ: ºñ»Ë³Ý»ñÇ
Ùáï
Ù³ïÝ³å×»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É Ý³¨ ÝáñÙ³ÛáõÙ:
ì³Õ Ù³ÝÏ³Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ ·»ñ×ÝßÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ·³Ý·Ç ã³÷»ñÇ
³×áí,
Ï³ñ³ÝÝ»ñÇ
Ñ»é³óÙ³Ùµ,
·³Ý·Ç
Ù³ßÏ³ÛÇÝ
»ñ³ÏÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óÙ³Ùµ,
Ù»Í ·³ÕïáõÝÇ
³ñï³÷ùáõÙáí:

¸»Ù»ÝóÇ³
¸»Ù»ÝóÇ³Ý
(dementia)   Ó»éùµ»ñáíÇ
ÃáõÉ³ÙïáõÃÛáõÝÝ
¿, Ý³ËÏÇÝáõÙ
Ó»éù µ»ñ³Í
·Çï»ÉÇùÝ»ñÇ ¨
åñ³ÏïÇÏ
ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³Ûë Ï³Ù ³ÛÝ
³ëïÇ×³ÝÇ
Ïáñëïáí ¨
Ýáñ»ñÇ ñ»éù
µ»ñÙ³Ý
¹×í³ñ³óÙ³Ùµ
Ï³Ý
³ÝÑ³ñÇÝáõÃÛ³Ùµ,
×³Ý³ãáÕ³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ï³ÛáõÝ
Çç»óáõÙÝ ¿: Æ
ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ
ûÉÇ·áýñ»ÝÇ³ÛÇó`
µÝ³ÍÇÝ Ï³Ù
Ù³ÝÏ³Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ
Ó»éù µ»ñ³Í
ÃáõÉ³ÙïáõÃÛáõÝÇó,
áñÝ Çñ»ÝÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
¿ åëÇËÇÏ³ÛÇ
Ã»ñ½³ñ·³óáõÙ,
¹»Ù»ÝóÇ³Ý
Ñá·»Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
ù³Ûù³ÛáõÙÝ
¿, áñÁ ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
áõÕ»ÕÇ ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ,
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
Í»ñáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
¸³ë³Ï³ñ·áõÙÁ

Àëï
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
ï³ñµ»ñáõÙ »Ý.
-Ï»Õ¨³ÛÇÝ -
áõÕ»ÕÇ ÏáÕ¨Ç
³é³í»É
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ
¥²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ,
×³Ï³ï³-ùáõÝù³ÛÇÝ

¹»·»Ý»ñ³óÇ³Ý,
³ÉÏáÑáÉ³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý¤,

-
»ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
- »ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³é³í»É ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ
¥Ñ³ñ³×áÕ
í»ñÏáñÇ½³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇã, Ð»ÝïÇÝ·ïáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ,
ä³ñÏÇÝëáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ,
ÙáõÉïÇÇÝý³ñÏï³ÛÇÝ
¹»Ù»ÝóÇ³Ý`
ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ¤,

-
Ï»Õ¨³-»ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
¥È»íÇÇ
Ù³ñÙÝÇÏÝ»ñáí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ,
Ï»Õ¨³-µ³½³É
¹»·»Ý»ñ³óÇ³Ý,
³ÝáÃ³ÛÇÝ
¹»Ù»ÝóÇ³Ý¤,

-
ÙáõÉïÇýáÏ³É
- ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
µ³½Ù³ÃÇí
ûç³ËÝ»ñáí
¥Îñ»Ûïóý»É¹-Ú³ÏáµÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ¤:

գÛáí
áõÕ»ÏóíáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ

-
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
¥¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ µáÉáñ
¹»åù»ñÇ 50 — 60 % ¤
-
³ÝáÃ³ÛÇÝ
¥ÙáõÉïÇÇÝý³ñÏï³ÛÇÝ¤
¹»Ù»ÝóÇ³(10 — 20 %)
-
³ÉÏáÑáÉÇ½Ù(10
— 20 %)
-
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
Í³í³É³ÛÇÝ
åñáó»ëÝ»ñÁ`
áõéáõóùÝ»ñÁ,
ëáõµ¹áõñ³É
Ñ»Ù³ïáÙ³Ý»ñÁ
¨ áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³µëó»ëÝ»ñÁ(10
— 20 %)
-
³ÝûùëÇ³,
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³(10 — 20 %)
-
ÝáñÙáï»Ý½Çí
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³(10
— 20 %)
-
ä³ñÏÇÝëáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ(1
%)
-
Հենտինգտոնի
խորեան(1
%)
-
Հարաճող
վերկորիզային
պարալիչը
(1 %)
-
Պիկի
հիվանդությունը(1
%)
-
ÎáÕÙÝ³ÛÇÝ
³ÙÇáïñáýÇÏ
ëÏÉ»ñá½ը

-
Սպինոցերեբելյար
դեգեներացիան

-
Մետախրոմատիկ
լեյկոդիստրոֆիայով
ուղեկցվող
օֆթալմոպլեգիան

-
Հելերվորդեն-Շպատցի
հիվանդությունը

-
Հաշիշային
պսիխոզ,
վերջին
փուլերը

Ինֆեկցիաները

-
Îñ»Ûïóý»É¹-Ú³ÏáµÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ(1
— 5 %),
-
ՁԻԱՀ-ը ¥մոտավորապես
1 %¤,
-
Վիրուսային
էնցֆալիտները,

-
Հարաճող
մուլտիֆոկալ
լեյկոէնցեֆալոպաթիան,

-
Նեյրոսիֆիլիսը,

-
Բեխչետի
հիվանդությունը

-
Խրոնիկ
բակտերիալ
և սնկային
մենինգիտները

Դեֆիցիտային
վիճակները

-
Գայե-Վերնիկե-Կորսակովի
համախտանիշը`
թիամինի
անբավարարությունը(1
— 5 %),
-
Վիտամին
 В12 անբավարարությունը,

-
Ֆոլիաթթվի
անբավարարությունը,

-
Պելագրան

Մետաբոլիկ
խանգարումները

-
Դիալիզային
դեմենցիա,

-
Վահանագեղձի
հիպո- և հիպերֆունկցիան,

-
Ծանր
երիակամային
անբավարարությունը,

-
Կուշինգի
համախտանիշը,

-
Լյարդային
անբավարարությունը,

-
Հարվահանագեղձի
հիվանդությունները

-
Համակարգային
կարմիր
գայլախտը
և ուղեղային
վասկուլիտով
ուղեկցվող
այլ կոլլագենային
հիվանդությունները

-
Ցրված
սկլերոզը

-
Ուիպլի
հիվանդությունը:

Չափորոշիչները

1.
Կարճատև
և երկարատև
հիշողության
խանգարում
¥հոգեբուժական
հարցազրույցի,
ուբյեկտիվ
և օբյեկտիվ
անամնեզի,
նյարդա-
ը պաթոպսիխոլոգիական
ախտորոշման
տվյալները¤:

2.
Գոնե
հետևյալներից
մեկը.
. Աբստրակտ
մտածողության
խանգարում

. Քննադատության
խանգարումը,
որը հայտնաբերվում
է որպես շրջպատի,
բարեկամների
և աշխատանքի
հետ կապված
հարցերի
վերաբերյալ
իրական
պլանների
կազմման
անկարողություն

. Նեյրոպսիխոլոգիական
ախտանիշներ
և համախտանիշներ.
Աֆազիա,
ապրաքսիա,
ագնոզիա,
ինչպես
նաև օպտիկո-տարածական
և կոնստրուկտիվ
գործունեության
խանգարում:

. Անձային
փոփոխություններ:

3.
Սոցիալական
դեզադապտացիա
ընտանիքում
և աշխատանքի
վայրում:

4.
Դեմենցիայի
ժամանակ
դելիրիայի
բացակայությունը:

5.
Հիվանդության
պատմության
  մեջ       օրգանական
    գործոնի
          առկայությունը
       ¥լաբորատոր
հետազոտությունների,
անալիզների
արդյունքները
և այլն:¤
Դեմենցիայի
ծանրության
աստիճանները

1.
Թեթև:
Չնայած
աշխատանքն
ու սոցիալական
գործունեությունը
զգալիորեն
խանգարված
են, ինքնուրույն
կյանքի
ունակությունը`անձնական
հիգիենայի
կանոնների
պահպանմամբ
և քննադատության
համեմատական
պահպանմամբ,
պահապանված
է:
2.
Միջին:
Հիվանդին
ինքնուրույն
թողնելը
վտանգավոր
է, անհրաժեշտ
է որոշակի
հսկում:

3.
Ծանր:
Առօրյա
գործունեությունն
այնքան
է խանգարված,
որ պահանջվում
է մշտական
հսկում,
օրինակ`
հիվանդը
չի կարող կատարել
անձնական
հիգիենայի
կանոնները,
չի հասկանում,
թե ինչ են իրեն ասում և ինքը չի խոսում:

Դեմենցիայի
տիպերը

Ուշ
տարիքի
դեմենցիայի
հիմնական
դասակարգումը

1.Անոթային
դեմենցիաներ
¥ցերեբրալ
աթերոսկլերոզ¤:

2.  Ատրոֆիկ
դեմենցիաներ
¥Ալցհեյմերի
հիվանդություն,
Պիկի հիվանդություն¤:

3.  Խառը:
Համախտանիշային
դասակարգումը

. Լակունար
¥դիսմնեստիկ¤
թուլամտություն:
Ամենից
շատ տուժում
է հիշողությունը.
Հարաճող
և ֆիքսացիոն
ամնեզիա:
Հիվանդները
կարող
են իրենց դեֆեկտը
կոմպենսացնել,
կարևորը
թղթի վրա գրելով
և այլն: Հուզաանձնական
ոլորտը
քիչ է տուժում. Անձի կորիզը
չի ընդգրկվում,
հնարավոր
են սենտիմենտալություն,
լալկանություն
և հուզական
անկայունություն:
Օրինակ`
Ալցհեյմերի
հիվանդությունը:

. Տոտալ թուլամտություն:
Կոպիտ
խանգարումներ
ինչպես
ճանաչողական
ոլորտում
¥հիշողության,
աբստրակտ
մտածողության,
կամային
ուշադրության
և ընկալման
ախտաբանություն
¤, այնպես
էլ անձի ¥բարոյականության
խանգարումներ.
Վերանում
են պարտքի
զգացումը,
դելիկատությունը,
կորեկտությունը,
քաղաքավարությունը,
ամոթխածությունը;
քայքայվում
է անձի կորիզը¤:
Պատճառները.
Ուղեղի
ճակատային
բլթերի
տեղային
ատրոֆիկ
և անոթային
խանգարումները:
Օրինակ`
Պիկի հիվանդությունը:

Անոթային
դեմենցիաները

Դասական և ամենից շատ հանդիպող
ձևն ուղեղային
անոթների
աթերոսկլերոզն
է: Հիվանդության
զարգացման
տարբեր
փուլերում
ախտանշանաբանությունը
տարբերվում
է:
Սկզբնական
փուլը:
Գերակշռում
են նևրոզանման
խանգարումները`
թուլություն,
հոգնելիություն,
գրգռվածություն,
գլխացավը,
քնի խանգարումները:
Ի հայտ են գալիս աֆեկտիվ
խանգարումներ
դեպրեսիվ
ապրումների,
աֆեկտի
չպահելու,
“թուլահոգություն”,
հուզական
անկայունության
տեսքով:
Անձնական
գծերի
սրացում:

Մյուս փուլերում
ավելի
ցայտուն
են դառնում
հիշողության
խանգարումները
¥ընթացիկ
դեպքերը,
անունները,
թվերը¤,
որոնք
կարող
են դառնալ
ավելի
կոպիտ`
հարաճուն
և ֆիքսացող
ամնեզիա,
պարամնեզիա,
կողմնորոշման
խանգարում
¥Կորսակովի
համախտանիշ¤:
Մտածողությունը
կորցնում
է ճկունությունը,
դառնում
է կարկամ,
իջնում
է հիշողության
մոտիվացիոն
բաղադրամասը:

Այսինքն, ձևավորվում
է մասնակի
դիսմնեստիկ
տիպի,
այսինքն
հիշողության
խանգարման
գերակշումով,
աթերոսկլերոտիկ
դեմենցիա:

Համեմատաբար
հազվադեպ
ուղեղային
աթերոակլերոզի
ժամանակ
ի հայտ են գալիս գիտակցության
խանգրմամբ,
զառանցանքով
և խաբկանքիներով
դելիրիայի
տեսքով,
սուր և ենթասուր
պսիխոզներ,
հաճախ
գիշերայի
ժամերին:
Հաճախ
կարող
են ի հայտ գալ խրոնիկական
զառանցական
պսիխողներ,
հաճախ
պարանոիդալ
զառանցանքով:

Ատրոֆիկ
դեմենցիաները

Ալցհեյմերի
հիվանդությունը

Սա առաջնային
դեգեներատից
դեմենցիա
է, որն ուղեկցվում
է հիշողության
խանգարման,
մտավոր
գործունեության
և այլ բարձրագույն
կեղևային
ֆունկցիաների
խանգարման
հարաճմամբ
և հանգեցնում
է տոտալ թուլամտության:
Սկսվում
է 50 տարեկանից
հետո: Փուլերը.

.Ինիցիալ
փուլը:
Կոգնիտիվ
խանգարումներ:
Մնեստիկո-ինտելեկտուալ
իջեցում.
Մոռացկոտություն,
ժամանակի
որոշման
մեջ դժվարություններ,
սոցիալ,
այդ թվում նաև մասնագիտական
գործունեության
վատացում,
աճում
են ֆիքսացիոն
ամնեզիայի,
տեղի և տարածության
կողմնորոշման
խանգարման
երևույթները,
նյարդապսիխոլոգիական
ախտանիշները,
այդ թվում աֆազիան,
ապրաքսիան,
ագնոզիան:
Հուզաանձնական
խանգարումներ.
Էգոցենտրիզմ,
անձնական
անկարողության
նկատմամբ
սուբդեպրեսիվ
ռեակցիաներ,
զառանցանքական
խանգարումներ:
Ալցհեյմերի
հիվանդության
այս փուլում
հիվանդները
քննադատորեն
են գնահատում
իրենց
վիճակը
և փորձում
են կարգավորել
իրենց
հարաճող
անկարողությունը:

Չափավոր դեմենցիայի
փուլը:
Քունք-կողմնային
նեյրոպսիխոլոգիական
հաամախտանիշ`
աճում
է ամնեզիան,
որակապես
հարաճում
է տեղի և ժամանակի
նկտմամբ
դեզօրիենտացիան:
Հատկապես
կոպտորեն
են խանգարվում
ինտելեկտի
ֆունկցիաները
¥³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¿
Ùï³ÍáÕáõÃÛ³Ý
Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ Çç»óáõÙÁ,

¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñ
í»ñÉáõÍ³-ëÇÝÃ»ÇÏ
·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý
Ù»ç¤, ÇÝãå»ë Ý³¨
¹ñ³ ÇÝëïñáõÙ»Ýï³É
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
¥ËáëùÇ,
åñ³ùëÇëÇ,
·Ýá½ÇëÇ,
ûåïÇÏá-ï³ñ³Í³Ï³Ý
·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý¤:
ÐÇí³Ý¹Ç
Ñ»ï³ùñùñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ß³ï ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï
»Ý, Ùßï³Ï³Ý
û·ÝáõÃÛ³Ý,
ËÝ³ÙùÇ
Ï³ñÇù Ï³; ã»Ý
Ï³ñáÕ³ÝáõÙ
Ï³ï³ñ»É
Ù³ëÝ³·Çï³Ï³Ý
å³ñï³Ï³ÝáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
²Ù»Ý ¹»åùáõÙ,
³Ûë ÷áõÉáõÙ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
å³Ñå³ÝáõÙ »Ý
ÇÙÝ³Ï³Ý
³Ýñ³ÛÇÝ ³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
ë»÷³Ï³Ý
³ÝÉÇ³ñÅ»ùáõÃÛ³Ý
½·³óÙáõÝùÁ ¨
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
Ñáõ½³Ï³Ý
é»³ÏóÇ³Ý:
. Ì³Ýñ
¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ
÷áõÉÁ: î»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
ÉñÇí
ù³Ûù³ÛáõÙ,
ýñ³·Ù»Ýï³ñ »Ý
Çñ ³ÝÓÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
å³ïÏ»ñ³óáõÙÝ»ñÁ:
ÐÇÙ³ ³ÝÑñ³Å»ßï
¿ ïáïáÉ
û·ÝáõÃÛáõÝ
¥ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
ã»Ý Ï³ñáÕ³ÝáõÙ
å³Ñå³Ý»É
³ÝÓÝ³Ï³Ý
ÑÇ·Ç»Ý³ÛÇ
Ï³ÝáÝÝ»ñÁ ¨
³ÛÉÝ¤:
²·Ýá½Ç³Ý
Ñ³ëÝáõÙ ¿
Í³Ûñ³Ñ»Õ ³ëïÇ×³ÝÇ`
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ ¨
×³Ï³ï³ÛÇÝ ïÇåáí:
ÊáëùÇ
ù³Ûù³ÛáõÙ
ïáï³É ë»Ýëáñ
³ý³½Ç³ÛÇ
ïÇåáí:
Â»ñ³åÇ³Ý ¨
ËÝ³ÙùÁ
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ
³ÝµáõÅ»ÉÇ ¿, Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
»Õ³Í
Ù»Ãá¹Ý»ñÝ
áõÝ³Ï »Ý áñáß
ã³÷áí ³½¹»É
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
íñ³, ë³Ï³ÛÝ
Çñ»Ýó
µÝáõÛÃáí
å³ÉÇ³ïÇí
ÙÇçáóÝ»ñ »Ý:
ØÇçáóÝ»ñÇ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
Ñ³Ù³ÉÇñÇó
Ï³ñ»ÉÇ ¿
³é³ÝÓÝ³óÝ»É
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý,
åëÇËáëáóÇ³É
¨ ÑÇí³Ý¹Ç
ËÝ³ÙùÇ
ÙÇçáóÝ»ñ:
ü³ñÙ³ÏáÃ»ñ³åÇ³Ý

ÐëÏáÕ
·áñÍ³Ï³ÉáõÃÛáõÝ»ñÁ
Ý»ñÏ³ÛáõÙë
ÃáõÛÉ »Ý ïí»É
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï ãáñë
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ`
ËáÉÇÝ¿ëÃ»ñ³½³ÛÇ
»ñ»ù
ÇÝÑÇµÇïáñ ¨
Ù»ÙáÝïÇÝÁ`  NMDA -
³Ýï³·áÝÇëï:
ÀÝ¹ áñáõÙ,
ãÏ³Ý ³ÛÝåÇëÇ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ,
áñáÝó
·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý
Ù»ç ³éÏ³ ¿
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³Ý
¹³Ý¹³ÕáõÙÁ
Ï³Ù Ï³Ý·Ý»óáõÙÁ:

                    ²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
  ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
    Ñ³ÛïÝÇ    Ýß³ÝÝ
  ¿   ËáÉÇÝ¿ñ·ÇÏ
 Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ    ³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
                 Çç»óáõÙÁ:
ÊáÉÇÝ¿ëÃ»ñ³½³ÛÇ
ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñÝ
Çç»óÝáõÙ »Ý
³ó»ïÇÉËáÉÇÝÇ
(ACh) ù³Ûù³ÛÙ³Ý
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ,
³í»É³óÝ»Éáí
¹ñ³
ÏáÝó»Ýïñ³óÇ³Ý
áõÕ»ÕáõÙ ¨
ÏáÙå»Ýë³óÝáõÙ
»Ý ËáÉÇÝ¿ñ·ÇÏ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
Ïáñëïáí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í,
ACh
Ç
ÏáñáõëïÁ:
Àëï 2008Ã.
¹ñáõÃÛ³Ý,
µÅÇßÏÝ»ñÝ
û·ï³·áñÍáõÙ
¿ÇÝ ³ÛÝåÇëÇ
ACh-ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñ,
ÇÝãåÇëÇÝ »Ý
¹áÝ»å»½ÇÉÁ,
·³É³Ýï³ÙÇÝÁ ¨
éÇí³ëïÇ·ÙÇÝÁ
¥¹»Õ³Ñ³µ»ñÇ ¨
ëå»Õ³ÝÇÝ»ñÇ
ï»ëùáí¤: Î³Ý
íÏ³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñ
³Ûë
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
¿ý»ÏïÇíáõÃÛ³Ù
Ù³ëÇÝ
Ý³ËÝ³Ï³Ý ¨
ã³÷³íáñ
÷áõÉ»ñáõÙ,
ÇÝãå»ë Ý³¨ áñáß³ÏÇ
ÑÇÙÝ³íáñáõÙÝ»ñ
áõß
÷áõÉáõÙ
ÏÇñ³éÙ³Ý
í»ñ³µ»ñÛ³É:
ØÇ³ÛÝ áÝ»å»½ÇÉÝ
¿
ÃáõÛÉ³ïñí³Í
ÏÇñ³é»Éáõ
Í³Ýñ ¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï: ²Ûë
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
û·ï³·áñÍáõÙÁ
ÃáõÛÉ
Ïá·ÝÇïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï ã¹³Ý¹³Õ»óñ»ó
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ç Ñ³Ûï ·³ÉÁ:
²Ûë
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñÇ Ù»ç
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕÁ
ëñïË³éÝáóÝ
áõ ÷ëËáõÙÝ ¿`
Ï³åí³Í
ËáÉÇÝ¿ñ·ÇÏ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
³í»ÉóáõÏÇ Ñ»ï,
¹ñ³Ýù Ç Ñ³Ûï
»Ý ·³ÉÇë  10
%ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ùáï
¨ Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É ÃáõÛÉ
Ï³Ù ã³÷³íáñ
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛ³Ý:
Ð³½í³¹»å
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ëå³½Ù,
µñ³¹ÇÏ³ñ¹Ç³,
³ËáñÅ³ÏÇ
Çç»óáõÙ,
ù³ßÇ
Ïáñáõëï,
ëï³Ùáùë³ÑÛáõÃÇ
ÃÃí³ÛÝáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙ:
¸ñ¹Çã
Ý»Ûñáïñ³ÝëÙÇïáñ
·Éáõï³Ù³ïÁ
Ï³ñ¨áñ ¹»ñ ¿
Ï³ï³ñáõÙ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³ßË³ï³ÝùáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ ¹ñ³
³í»ÉóáõÏÁ
µ»ñáõÙ ¿
·Éáõï³Ù³ï³ÛÇÝ
é»ó»ûïáñÝ»ñÇ
¹ñ¹Ù³ÝÁ ¨
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³Ý·»óÝ»É
µçÇçÝ»ñÇ
Ù³Ñí³Ý: ²Ûë
åñáó»ëÁ, áñÁ
ÏáãíáõÙ ¿
¿ùë³ÛïáùëÇÏáõÃÛáõÝ
¹ÇïíáõÙ ¿ áã
ÙÇ³ÛÝ
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï, ³ÛÉ
Ý³¨ ³ÛÉ
íÇÅ³ÏÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ, ÇÝãåÇëÇÝ
»Ý
ä³ñÏÇÝëáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
¨ óñí³Í
ëÏÉ»ñá½Á:
Ø»Ù³ÝïÇÝÁ,
×Ýß»Éáí
NMDA-·Éáõï³Ù³ï³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ,
ëÏ½µáõÙ ÏÇñ³éíáõÙ
¿ñ ·ñÇåÇ
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ: òáõÛó
¿ ïñí³Í
Ù»Ù³ÝïÇÝÇ
ã³÷³íáñ
¿ý»ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ
ã³÷³íáñ ¨
áõÅ»Õ
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï,
ë³Ï³ÛÝ,
³ÝÑ³Ûï ¿ Ã»
³ÛÝ ÇÝãå»ë ¿
·áñÍáõÙ í³Õ
÷áõÉáõÙ:
Ð³½í³¹»å
¹ÇïíáõÙ
»Ý ÃáõÛÉ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÏáÕÙÝ³ÏÇ ¿ý»ÏïÝ»ñ,
áñáÝóÇó »Ý
Ë³µÏ³ÝùÝ»ñÁ,
ß÷áÃí³ÍáõÃÛáõÝÁ,
·ÉË³åïáõÛïÁ,
·ÉË³ó³íÁ ¨
Ñá·Ý³ÍáõÃÛáõÝÁ:
¸áÝ»å»½ÇÉÇ
Ñ»ï ÙÇ³ëÇÝ
Ù»Ù³ÝïÇÝÁ
Ïá·ÝÇïÇí
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
íñ³
óáõó³µ»ñáõÙ
¿
“íÇ×³Ï³·ñáñ»Ý
½·³ÉÇ, ë³Ï³ÛÝ
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
Ñ³½Çí
ÝßÙ³ñ»ÉÇ
¿ý»ÏïÇíáõÃÛáõÝ”:

ÊÝ¹ñ³Ñ³ñáõÛó
í³ñùáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ³ÝïÇåëÇËáïÇÏÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ã³÷³íáñ
Çç»óÝ»É ³·ñ»ëÇíáõÃÛáõÝÁ
¨ ³½¹»É
åëÇËá½Ç íñ³:
ØÇ³Å³Ù³Ý³Ï,
³Ûë
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÝ
³é³ç³óÝáõÙ
»Ý Éáõñç
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë,
ó»ñ»µñáí³ëÏáõÉÛ³ñ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
ß³ñÅ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
¨ ÏáÝ·ÝÇïÇí
áõÝ³ÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Çç»óáõÙ, áñÁ
µ³ó³éáõÙ ¿
¹ñ³Ýó ³éûñÛ³
û·ï³·áñÍáõÙÁ:²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
³ÝïÇåëÇËáïÇÏÝ»ñÇ
»ñÏ³ñ³ï¨
û·ï³·áñÍÙ³Ý
¹»åùáõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿
µ³ñÓñ
Ù³Ñ³óáõÃÛáõÝ:

¶ÈÊ²ò²ìºð

§¶ÉË³ó³í¦
ï»ñÙÇÝÝ Çñ
Ù»ç Ý»ñ³éáõÙ
¿ ·ÉËÇ ¨ å³ñ³ÝáóÇ
ßñç³ÝáõÙ
ó³íÇ ¨
¹ÇëÏáÙýáñïÇ
½·³óáõÙÁ:
Î»Ýó³ÕáõÙ
·ÉË³ó³í
ï»ñÙÇÝÝ
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
·³Ý·³Ã³ÕÇ
ßñç³ÝÇ ïÑ³×
½·³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
µÝáõÃ³·ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
¶ÉË³ó³íÝ
³Ëï³ÝÇß ¿, áã
Ã» ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ:
²Ûë ³Ëï³ÝÇßÇ
ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛ³Ý
ßÝáñÑÇí,
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
¹³éÝáõÙ ¹ñ³
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ:

¶ÉË³ó³íÁ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ñ³×³Ë»ÉÇáõÃÛ³Ý
å³ï×³éÝ»ñÇ
Ù»ç
½µ³Õ»óÝáõÙ ¿
ÛáÃ»ñáñ¹ ï»ÕÁ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
å³ñ»ÝËÇÙ³Ý ¨
·³Ý·Ç
áëÏñ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÝ
³Ý½·³ »Ý ó³íÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ: ¶ÉËÇ
ÙÝ³ó³Í
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÝ
ûÅïí³Í »Ý ó³í³ÛÇÝ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
³å³ñ³ïáí:
Ð³ïÏ³å»ë
½·³ÛáõÝ »Ý
Ï³ñÍñ»Ýáõ,
áëï³ÛÝ»Ýáõ ¨
Ýñµ»Ýáõ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ:
¸ñ³ Ñ³Ù³ñ,
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÝ
³Û¹ ³ÝáÃÝ»ñáõÙ
µ»ñáõÙ »Ý ëáõñ
µáõÃ ó³íÇ
³é³ç³óÙ³ÝÁ:
ò³í³ÛÇÝ
³½¹³ÏÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
÷áË³Ýóí»É
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝª
Ñ³ïÏ³å»ë
»éáñÛ³Ï
ÝÛ³ñ¹Ç Ã»É»ñÇ
ÙÇçáóáí:
Î³ñÍñ»Ýáõ
ë³·Çï³É ¨
ÙÛáõë Íáó»ñÁ
ÝáõÛÝå»ë ½·³ÛáõÝ
»Ý ó³íÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ:
ò³íÁ Ï³ñáÕ ¿
Ç Ñ³Ûï ·³É
Ï³ñÍñ»Ýáõ
Ù³Ýñ »ñ³ÏÝ»ñÇ
Ó·Ù³Ý
Å³Ù³Ý³Ï: ¶ÉË³ó³íÁ
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³Ý³É 1-ÇÝ,
2-ñ¹, 3-ñ¹
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
·ñ·éÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï, áñÝ
ëáíáñ³µ³ñ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ å³ñ³ÝáóÇ ¨
·ÉËÇ Ñ»ïÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
ó³í»ñáí:
 ¶ÉË³ó³íÇ
³Ëï³ÍÝáõÃÛ³Ý
Ñ³ëÏ³óÙ³Ý
Ù»ç ëÏ½µáõÝùáñ»Ý
ÝáñáõÃÛáõÝ
¿ñ, ³ÝóÛ³É
¹³ñÇ »ñÏñáñ¹
Ï»ëÇÝ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí³Í,
»éáñÛ³Ï
ÝÛ³ñ¹Ç
Ã»É»ñáí áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ
ÝÛ³ñ¹³íáñÙ³Ý
÷³ëïÁ:
îñÇ·»ÙÇÝá-³ÝáÃ³ÛÇÝ
·áñÍáÝÝ
û·ÝáõÙ ¿
Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ ¨
ÙÇ·ñ»Ýá½
ó³í»ñÇ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ý
¨ ï³ñ³ÍÙ³Ý Ù»ÏÝ³µ³ÝÙ³ÝÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
å³Õå³Õ³Ïáí
Ï³Ù ë³éÁ çñáí
ë³¹ñí³Í §ë³éÁ¦
·ÉË³ó³íÇ
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÇ
Ñ³ëÏ³óÙ³ÝÁ:
¶ÉË³ó³íÁ
Ï³ñáÕ ¿
³ñï³óáÉ»É
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
Ï³Ù
Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ý
íÇ×³ÏÁ,
ÙÛáõë
ÏáÕÙÇó, ³ÛÝ Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É
Éáõñç
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³½¹³Ýß³Ý:
´áÉáñ
¹»åù»ñáõÙ
·ÉË³ó³íÁ
å³Ñ³ÝçáõÙ ¿
µÅÇßÏÝ»ñÇ
Éáõñç
áõß³¹ñáõÃÛáõÝÁ,
»ñµ»ÙÝ ¿É
·ÉË³ó³íáí
ÑÇí³Ý¹Ç
ÉñÇí
Ñ³Ù³ÉÇñ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ:

¶ÉË³ó³íáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
½ÝÝ»ÉÇë, Ñ³ñÏ³íáñ
¿
áõß³¹ñáõÃÛáõÝ
¹³ñÓÝ»É ÙÇ
ß³ñù Ñ³Ý·³Ù³ÝùÝ»ñÇ
íñ³: Ø»Í
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
·ÉË³ó³íÇ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÁ,
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ ¨
¹ñ³
×³é³·³ÛÃáõÙÁ:
ÆÝï»ÝëÇí
·ÉË³ó³íÁ ãÇ
ÃáÕÝáõÙ
Ï³ï³ñ»É ÁÝÃ³óÇÏ
³ßË³ï³ÝùÁ:
Ð»ïÇÝ
·³Ý·³÷áëÇ
åñáó»ëÝ»ñÝ
³é³ç³óÝáõÙ
»Ý ó³í»ñ
ÍáÍñ³Ï³-Ñ»ïÇÝ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ßñç³ÝáõÙ: ò³íÇ
ÝÙ³Ý³ïÇå
ï»Õ³Ï³ÛáõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿
Ý³¨
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
áÕÝ»ñÇ
ûëï»áËáÝ¹ñá½Ç
Å³Ù³Ý³Ï:
Î³ñ¨áñ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
·ÉË³ó³íÇ ³é³ç³óÙ³Ý
Å³Ù³Ý³ÏÁ:
²Ûëå»ë,
³é³íáïÛ³Ý
·ÉË³ó³í»ñÁ
µÝáñáß »Ý
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ý,
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Í³·Ù³Ý Ñ³Ù³ñ:
êáíáñ³µ³ñ,
ÙÇ·ñ»ÝÇ Ýáå³Ý
ëÏëíáõÙ ¿
³é³íáïÛ³Ý:
´³ñáñ³Ï
Ï³Ù Ñ³½í³¹»å
·ÉË³ó³í»ñÇó »Ý
Ñ³½³ÛÇÝ,
ûñ·³½ÙÇÏ ¨ ë³éÁ
·ÉË³ó³í»ñÁ:
Ð³½³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÁ Ð³½Ç
Ñ»ï¨³Ýùáí
³é³ç³ó³Í,
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ,
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ Ç
Ñ³Ûï »ÏáÕ, ÙÇ
ñáå»ÛÇó ùÇã
ï¨áÕ ·ÉË³ó³í
¿: Ð³½³ÛÇÝ
·ÉË³ó³í
Ï³ñ»ÉÇ ¿
³Ëïáñáß»É
ÙÇ³ÛÝ
Í³í³É³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
Ñ»ïÇÝ ·³Ý·³÷áëÇ,
ÅËïÙ³Ý
¹»åùáõÙ:
úñ·³½ÙÇÏ
·ÉË³ó³íÁ ¶ÉË³ó³íÝ
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ë»é³Ï³Ý
¹ñ¹Ù³Ý
Å³Ù³Ý³Ï, ³ÛÝ
Ñ³ïÏ³å»ë
áõÅ»Õ³ÝáõÙ ¿
ûñ·³½ÙÇ
å³ÑÇÝ: ¶ÉË³ó³íÇ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ËÇëï
ï³ï³ÝáÕ³Ï³Ýª
µáõÃÇó ÙÇÝã¨
ß³ï áõÅ»Õ ¨ ëáõñ;
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁª
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ ¿:
¶ÉË³ó³íÁ ãÇ ½³ñ·³ÝáõÙ
Ï³Ù ½·³ÉÇáñ»Ý
Ýí³½áõÙ ¿
ûñ·³½ÙÇó ³é³ç
ë»ùëáõÉ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
¹³¹³ñ»óÙ³Ý
¹»åùáõÙ:
²é³çÝ³ÏÇ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ áõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
³Ý¨ñÇ½Ù³ÛÇ
ÅËïáõÙÁ:
ê»é³Ï³Ý ³ÏïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
³Ý¨ñÇ½Ù³ÛÇ
å³ïéáõÙ ¨
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
½³ñ·³óáõÙ:
²Û¹
¹»åùáõÙ
·ÉË³ó³íÝ
áõÅ»Õ³ÝáõÙ ¿
¨ áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ù»ÝÇÝ·Û³É ¨
³ÛÉ ûñ·³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ùµ:

ê³éÁ
·ÉË³ó³íÁ Æ
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
·ÉËÇ ë³é»óÙ³Ý,
ßñç³Ï³
ÙÇç³í³ÛñÇ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
Çç»óÙ³Ý
¹»åùáõÙ: ê³éÁ
·ÉË³ó³íÇÝ ¿
å³ïÏ³ÝáõÙ
å³Õå³Õ³Ï
áõï»Éáõó
³é³ç³ó³Í
·ÉË³ó³íÁ: ²ÛÝ
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
µ»ñ³ÝÇ Ëáéáã ¨
ÁÙå³Ý
å³Õå³Õ³ÏÇ
Ï³Ù ³ÛÉ ë³éÁ
Ñ»ÕáõÏÝ»ñÇ
ÙïÝ»Éáõ
¹»åùáõÙ:
¶ÉË³ó³íÁ »ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
¿, ÇëÏ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÁ
Ï³åí³Í ¿ ë³éÇ
áõÅ·ÝáõÃÛ³Ý
¨
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï¨áÕáõÃÛáõÝÇó:
ÐÇí³Ý¹Ç Ùáï
·³Ý·³ÛÇÝ  ¨
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ ·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛáõÝ
ãÇ Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ:

êÇÙåïáÙ³ïÇÏ
·ÉË³ó³í»ñ
¶³Ý·áõ         ²ÝáÃ³ÛÇÝ
       ÐÇå»ñï»Ý½ÇáÝ
          ²µáõ½áõ           ØÇáý³ë ò»ñíÇÏá·»Ý
Õ»Õ³ÛÇÝ  Ë³Ý·³ñáõÙÝ»     ·ÉË³ó³í»ñ
(áõÕ»ÕÇ      ë³ÛÇÝ
 óÇ³É     ·ÉË³ó³í
ïñ³íÙ³ÛÇ           ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï        áõéáõóù,
 ·ÉË³ó³í  ¹ÇóýáõÝÏóÇ
                  Å³Ù³Ý³Ï
            ³é³ç³ó³Í            µáñµáù³ÛÇÝ
                                         ³Ûáí
                    ³é³ç³ó³Í
          ·ÉË³ó³í             ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñª
                              å³ÛÙ³Ý³íá
                  ·ÉË³ó³í
                                    Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñ,
                                       ñí³Í
³ñ³ËÝáÇ¹ÇïÝ»ñ,
         ·ÉË³ó³í
áõÕ»ÕÇ ³µëó»ë):

                     àõÕ»ÕÇ
                     ³ñÛ³Ý            ¸ÇëóÇñÏáõÉÛ³ïáñ
                            ¼³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ

               ßñç³Ý³éõÃÛ³Ý
                   ëáõñ         ¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï             ÑÇå»ñï»Ý½Ç³ÛÇ
Ñ»ï Ï³åí³Í
                Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
                              ·ÉË³ó³í»ñ
                                       ·ÉË³ó³í»ñ(ÑÇå»ñïáÝÇÏ

                 (ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
                                                                              ÏñÇ½Ý»ñ,
  ëáõñ     ÑÇå»ñïáÝÇÏ

             ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ,
           Çß»ÙÇÏ                                                           ¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³)

ÇÝëáõÉï,
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
ÇÝëáõÉï)
Å³Ù³Ý³Ï
·ÉË³ó³í»ñ êÇÙåïáÙ³ïÇÏ
·ÉË³ó³í»ñÝ
³ñÅ³ÝÇ »Ý
³é³ÝÓÇÝ áõß³¹ñáõÃÛ³Ý,
ù³ÝÇ áñ
¹ñ³Ýù Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
áã ÙÇ³ÛÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³ÝÇ,
³ÛÉ Ý³¨ ³ÛÉ
áÉáñïÇ µÅßÏÇ
åñ³ÏïÇÏ³ÛáõÙ:

êÇÙåïáÙ³ïÇÏ
·ÉË³ó³íÇ
³ËïáñáßÇã
ã³÷áñáßÇãÝ»ñÁ
                             ÐÇÙÝ³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ                 ÐÇÙÝ³Ï³Ý
    ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
       Ñ³ëï³ïáÕ
              ³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
                                                          É³µáñ³ïáñ
                   ¨                   ·áñÍÇù³ÛÇÝ

Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ
¶ò-Á
Ýáñ ³Ëï³ÝÇß
¿ Ï³Ù Ç Ñ³Ûï ¿
·³ÉÇë ¶ò-Ý
³ÝÑ»ï³ÝáõÙ ¿
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
³ÛÉ ïÇåÇ ¶ò
Ï³åí³Í
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
µáõÅÙ³Ý ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇ Ï³Ù
ëñ³óÙ³Ý Ñ»ï
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:

ÐÇå»ñï»Ý½ÇáÝ
·ÉË³ó³í»ñÁ Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙÁ
·ÉË³ó³íÇ ³Ëï³ÍÝáõÃÛ³Ý
Ï³ñ¨áñ
·áñÍáÝ
¿: ²ÛÝ
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
³ÛÝåÇëÇ
íï³Ý·³íáñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ,
ÇÝãåÇëÇù
»Ý
áõÕ»ÕÇ
áõéáõóùÁ,
áõÕ»ÕÇ
µáñµáù³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
(Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñ,
³ñ³ËÝáÇ¹ÇïÝ»ñ,
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ,
áõÕ»ÕÇ ³µëó»ë),
áñáÝù
Ñ³Ù³ñÅ»ù ¨ Å³Ù³Ý³ÏÇÝ
µáõÅÙ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
Ï³ñáÕ »Ý µ»ñ»É
ÑÇí³Ý¹Ç
Ù³Ñí³Ý:
ÐÇå»ñï»Ý½ÇáÝ
·ÉË³ó³í»ñÝ
áõÝ»Ý µÝáñáß
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñ:
ÜáñÙ³É Ü¶Ö-Á
å³éÏ³Í
íÇ×³ÏáõÙ 100-150
ÙÙ  çñÇ ëÛ³Ý
¿:
´³ñÓñ³óÙ³Ý
¹»åùáõÙ ³ÛÝ
Ï³ñáÕ ¿ Ñ³ëÝ»É
300-400 ÙÙ çñÇ ëÛ³Ý,
ÇëÏ »ñµ»ÙÝ ¨ 700 ÙÙ
çñÇ ëÛ³Ý: Ü¶Ö-Ý
¹³Ý¹³Õ
µ³ñÓñ³óáõÙÁ,
ûñ.ª ÙÇ ù³ÝÇ
³ÙÇëÝ»ñÇ Ï³Ù
ÝáõÛÝÇëÏ
ï³ñÇÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ,
ÑÇí³Ý¹Á Ñ»ßï
¿ ï³ÝáõÙ: Ü¶Ö-Ý
µ³ñÓñ³óáõÙÁ
ÙÇÝã¨ 600-700 ÙÙ
çñÇ ëÛ³Ý 1-2
ûñí³ ÁÝÃ³óùáõÙ,
áñÁ Ï³ñáÕ ¿
¹Çïí»É
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ, Ñ»Ù³ïáÙ³Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï,
Ï³ñáÕ ¿ µ»ñ»É
ÏáÙ³ïá½ íÇ×³ÏÇ
Ï³Ù
ùáõÝù³ÛÇÝ
µÉÃÇ ÙÇç³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
Ý»ñÑñÙ³ÝÁ
ï»ÝïáñÛ³É Ï³Ù
áõÕ»ÕÇÏÇ
ÝßÇÏÝ»ñÇª Ù»Í
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
³ÝóùÇ Ù»ç:
ÐÇå»ñï»Ý½ÇáÝ
·ÉË³ó³í»ñÝ
áõÝ»Ý å³ÛÃáÕ
µÝáõÛÃ: Ø»Í
Ù³ë³Ùµ,ó³íÁ
¹ÇïíáõÙ ¿
³é³íáïÛ³Ý,
áõÅ»Õ³ÝáõÙ ¿
Ñ³½Ç,
÷éßïáóÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
´Ýáñáß ¿
·ÉË³ó³íÇ
Ï³Ëí³ÍáõÃÛáõÝÁ
·ÉËÇ ¨ Ù³ñÙÝÇ
¹ÇñùÇó: Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙÁ
å³ÛÃáÕ µÝáõÛÃÇ
·ÉË³ó³íÇ Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ,
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÷ëËáõÙáí,
Ñ³×³Ë
³é³íáïÛ³Ý,
³ãùÇ
Ñ³ï³ÏáõÙ
Ï³Ý·³ÛÇÝ »ñ¨áõÛÃÝ»ñáí,
Ü¶Ö-Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ý
¿É»Ïïñá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇÏ
Ýß³ÝÝ»ñáí:
Ü¶Ö-Ý Ù»ÍáõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ Ï³ñ»ÉÇ
¿ ¹³ï»É
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
óáõó³ÝÇßÝ»ñáí,
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
½·áõÛß ÉÇÝ»É
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ï³ï³ñÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
´áõÅáõÙÁª
¹»ÑÇ¹ñ³ï³óÇáÝ
ÙÇçáóÝ»ñáí
µáõÅÙ³Ý
ÏñÏÝ³ÏÇ
Ïáõñë»ñ:
ò»ý³É·Ç³ÛÇ
í»ñÉáõÍÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
³Ù»ÝÇó ³é³ç å»ïù
¿
áõß³¹ñáõÃÛáõÝ
¹³ñÓÝ»É
§íï³Ý·Ç ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ¦
³éÏ³ÛáõÃÛ³ÝÁ,
áñáÝù
íÏ³ÛáõÙ »Ý
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ùµ
Ñ³ñ³×áÕ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ûñ·³Ý³Ï³Ý
ï³é³å³ÝùÇ ¨
·ÉË³ó³íÇ
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
µÝáõÛÃÇ Ù³ëÇÝ:

•       Àëï
µÝáõÛÃÇ
³Ýëáíáñ
(Ý³ËÏÇÝáõÙ
ïíÛ³É ÑÇí³Ý¹Ç
Ùáï ãÇ ¹Çïí»É)
·ÉË³ó³í»ñÇ Ç
Ñ³Ûï ·³Éáõ µ³í³Ï³ÝÇÝ
Ï³ñ× Å³ÙÏ»ïÁ;
•       Ð³ñ³×áÕ
·ÉË³ó³íÁ;
•       ²é³íáïÛ³Ý
·ÉË³ó³íÁ;
•       ¶ÉË³ó³íÇ
Ç Ñ³Ûï ·³ÉÁ
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý,
áõÅ»Õ Ó·Ù³Ý
Ï³Ù Ñ³½Çó
Ñ»ïá;
•       ¶ÉË³ó³í»ñÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛ³Ý
Ï³Ëí³ÍáõÃÛáõÝÁ
·ÉËÇ ¨ Ù³ñÙÝÇ
¹ÇñùÇó;
•       Üáñ
         áõÕ»ÏóáÕ        ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇª
 ÷áËáõÙ,           ç»ñÙáõÃÛáõÝ,
            Ï³ÛáõÝ     ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý

³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Ç Ñ³Ûï ·³ÉÁ
Ï³Ù ½³ñ·³óáõÙÁ;

•       ØÇ·ñ»Ý³ÝÙ³Ý
Ýáå³Ý»ñÇ
³é³çÝ³ÏÇ Ç
Ñ³Ûï ·³ÉÁ 50 ï³ñ»Ï³ÝÇó
Ñ»ïá:
§ìï³Ý·³íáñ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ¦
å³Ñ³ÝçáõÙ »Ý
Ù³Ýñ³ÏñÏÇï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¨
ûýÃ³ÉÙáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ,
Ñ³×³Ë Ý³¨
Ý»ÛñáíÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³
(Îî,Øèî)ª
ûñ·³Ý³Ï³Ý
åñáó»ëÇ
ÅËïÙ³Ý Ñ³Ù³ñ:

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
áõéáõóùÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
·ÉË³ó³íÇ ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÁ
Ï³Ëí³Í ¿
áõéáõóùÇ
³×Ù³Ý ï»ÙåÇó
¨ Ñ»ÕáõÏ³ï³ñ
áõÕÇÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ ¹ñ³ ï»Õ³Ï³ÛáõÙÇó:
àõéáõóùÇ
¹³Ý¹³Õ ³×Ç
¹»åùáõÙ, »ñµ
»ñÏ³ñ Å³Ù³Ý³Ï
Ñ»ÕáõÏÇ
ßñç³Ý³éáõÃÛáõÝÁ
ãÇ
Ë³Ý·³ñíáõÙ,
ÑÇå»ñï»Ý½ÇáÝ
·ÉË³ó³í»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
µ³ó³Ï³Û»É,
ÇëÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñáõÙ ³éÏ³
»Ý ûç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ,
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ,
³ãùÇ
Ñ³ï³ÏáõÙ
Ï³Ý·³ÛÇÝ
»ñ¨áõÃÝ»ñ: êñ³Ý
Ñ³Ï³é³Ï,
Ñ»ÕáõÏ³ï³ñ
áõÕÇÝ»ñÇ ³ñ³·
½³ñ·³óáÕ
Ëó³ÝÙ³Ý
¹»åùáõÙ,
·ÉË³ó³íÝ
áõÝÇ
ÇÝï»ÝëÇí
µÝáõÛÃ, Ç Ñ³Ûï
¿ ·³ÉÇë ·ÉËÇ ¨
Ù³ñÙÝÇ
ó³ÝÏ³ó³Í ¹ÇñùáõÙ,
µ³ó³éáõÃÛ³Ùµ
ÙÇ ¹ÇñùÇ,
áñáõÙ Ñ»ßï³ÝáõÙ
¿ Ñ»ÕáõÏÇ ßñç³Ý³éáõÃÛáõÝÁ:
²Û¹åÇëÇ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÝ
ÁÝ¹áõÝáõÙ
»Ý ·ÉËÇ
Ñ³ñÏ³¹ñí³Í
¹Çñù: ÈñÇí
Ëó³ÝÙ³Ý
¹»åùáõÙ ¶ò-Á
¹³éÝáõÙ ¿
Ùßï³Ï³Ý,
ÇÝï»ÝëÇí:
¶ÉË³ó³í»ñÁ
³ñï³áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï ¶ÉË³ó³íÁ,
ÇÝãå»ë
íÇñáõë³ÛÇÝ,
³ÛÝå»ë ¿É
µ³Ïï»ñÇ³É
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë
³Ëï³ÝÇßÝ ¿:
²ÛÝ Ï³ñáÕ ¿ Ç
Ñ³Ûï ·³É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ï³ñµ»ñ
÷áõÉ»ñáõÙª
åñá¹ñáÙ³É
÷áõÉáõÙ
(Ý³Ë³Ýß³ÝÝ»ñÇ
÷áõÉ),
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³Ý
÷áõÉáõÙ
(³Ëï³ÝÇß»ñÇ
³×Ù³Ý ÷áõÉ),
é»ÏáÝí³É»ëó»ÝóÇ³ÛÇ
ßñç³ÝáõÙ:
àñå»ë Ï³ÝáÝ,
¶ò-Ý ³ÝÑ»ï³ÝáõÙ
¿
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
µáõÅáõÙÇó
ÙÇ ³ÙÇë ³Ýó:
Ø»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇå»ñï»Ý½ÇáÝ
·ÉË³ó³íÁ Ï³ñáÕ
¿ áõÕ»Ïóí»É
·ÉËÇ
ÑÇå»ñ¿ùëï»Ý½Ç³Ûáí,
å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ïáÝÇÏ
ÏÍÏáõÙáí,
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÙáí,
Í³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
Í³Éí³Í
¹Çñùáí,
Ù³ñÙÝÇ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ:
¶ÉË³ó³íÇ ³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛáõÝÁ
¨ áõÕ»ÏóáÕ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ Ï³Ëí³Í
»Ý µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ
µÝáõÛÃÇó:
úñÇÝ³Ï,
å³É³ñ³Ëï³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï ¶ò-Á
ÙÇçÇÝ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ý
¿,
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ùµ,
³Ýáé»ùëÇ³Ûáí,
ëñïË³éÝáóáí:
Ø»ÝÇÝ·Û³É ¨ ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³ÛÇ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛáõÝÁ
Ï³Ëí³Í ¿
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùÇó:
Ð³Ù³ñÅ»ù
µáõÅÙ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
¶ò-Á-Ý ³×áõÙ ¿:
ò»ñíÇÏá·»Ý
·ÉË³ó³íÁ úëï»áËáÝ¹ñá½Ç
é»Ýï·»ÝáÉá·Ç³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ ³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛ³Ý
Ùáï µ»ñáõÙ ¿
ó»ñíÇÏá·»Ý ¶ò-Ç
³í»Éáñ¹
³ËïáñáßÙ³ÝÁ:
êáíáñ³µ³ñ,
³ÛÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
áÕÝ³ß³ñÇ C1-C2
Ù³Ï³ñ¹³ÏáõÙ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
¹»åùáõÙ: Ð³×³Ë
ó³íÇ ³ÕµÛáõñ
»Ý
ÙÇçáÕÝ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñÁ,
ýÇµñá½ ûÕ³ÏÁ,
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÁ,
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ ¨
çÉ»ñÁ: àñå»ë
Ï³ÝáÝ, ó³íÁ
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
¿,
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
¿ ÍáÍñ³ÏáõÙ,
×³é³·³ÛÃáõÙ
¿ ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
Ñ³ïí³Í, ³Ï³ÝçÁ,
³ÏÝ³Ï³åÇ×
(Ñ³×³Ë ³Ûë
¹»åù»ñáõÙ
³ËïáñáßíáõÙ
¿ ÙÇ·ñ»Ý): ´áõÃ,
ÙÇçÇÝ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ý
ó³í»ñ Ï³ñáÕ »Ý
³é³ç³Ý³É
³Ù»ÝûñÛ³ Ýáå³Ý»ñÇ
Ó¨áí: Üáå³ÛÇ
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
1-6 Å³Ù ¿:  ´Ýáñáß
¿ Ýáå³ÛÇ
³é³ç³óáõÙÝ
³é³íáïÛ³Ý,
ùÝÇó Ñ»ïá;
·ÉËÇ Ã»ùáõÙÁ
Ï³Ù »ñÏ³ñ³ï¨,
³ÝÑ³ñÙ³ñ ¹ÇñùÝ
áõÅ»Õ³óÝáõÙ
¿ ¶ò-Á: îÇåÇÏ
Ý³Ë³ïñ³Ù³¹ñáÕ
·áñÍáÝ ¿
áÕÝ³ß³ñÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ ÏïñáõÏ
·»ñÍ³ÉÙ³Ùµ,
Ñ³×³Ë
³íïáÙáµÇÉ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³Ý
(Ùïñ³Ï³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³):
üÇ½ÇÏ³É
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
¿ ¹ÇÙ³¹ñáõÙ
¨ å³ëÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏáõÙ
å³ñ³ÝáóáõÙ,
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
É³ñí³ÍáõÃÛáõÝ:
è»Ýï·»ÝáÉá·Çáñ»Ý
Í³ÉÙ³Ý ¨
ï³ñ³ÍÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ áÕÝ³ß³ñÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏáõÙ
(ýáõÝÏóÇáÝ³É
ÝÏ³ñÝ»ñÁ),
ÇÝãå»ë Ý³¨
µÝ³ÍÇÝ
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñ,
Ïáïñí³ÍùÝ»ñ,
é¨Ù³ïáÇ¹
³ñÃñÇï,
áëÏñ»ñÇ áõéáõóùÝ»ñ
¨ ³ÛÉ ï»Õ³ÛÇÝ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛáõÝ
(ëåáÝ¹ÇÉá½Çó
¨
ûëï»áËáÝ¹ñá½Çó
µ³óÇ):
C2
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÇ
Ï³Ù Ù»Í
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹Ç ¹áõñë
·³Éáõ Ï»ïÇ
³Ý»ëÃ»ïÇÏÝ»ñáí
(ÝáíáÏ³ÇÝ,
ÉÇ¹áÏ³ÇÝ
¨
³ÛÉÝ)
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³Ý
½·³ÉÇáñ»Ý
Ù»ÕÙ³óÝáõÙ
¿ ó³í³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ
¨ Ï³ñáÕ ¿
û·ï³·áñÍí»É áñå»ë
³ËïáñáßÇã ¨
µáõÅÇã
ÙÇçáó:
ò»ñíÇÏá·»Ý ¶ò-Ç
Å³Ù³Ý³Ï
óáõóí³Í ¿
Ù³Ýáõ³É
Ã»ñ³åÇ³Ý,
ýÇ½Çáåñáó»¹áõñ³Ý»ñ,
ÙÇáé»É³ùë³ÝïÝ»ñ
(ëÇñ¹³Éáõ¹),
àêÐØ
(ÝáõñÇý»Ý,
¹ÇÏÉáý»Ý³Ï ¨
³ÛÉÝ):
¶ÉË³íáñ³å»ë
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñáí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
·ÉË³ó³íÁ: êñ³Ýù
³Ù»Ý³ï³ñ³Íí³Í
·ÉË³ó³í»ñÝ »Ý,
áñáÝù å³Ñ³ÝçáõÙ
»Ý Éáõñç
áõß³¹ñáõÃÛáõÝ:
êáíáñ³µ³ñ,
³ÛÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
³ÝáÃÝ»ñÇ
å³ï»ñÇ
³Ýµ³í³ñ³ñ
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ,
¹ñ³Ýó
³ñÛáõÝáí ³í»Éáñ¹
Ó·Ù³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí,
ÇÝãå»ë Ý³¨
³ÛÉ ·áñÍáÝÝ»ñáí:

Î»Ýó³ÕáõÙ
ï³ñ³Íí³Í ¿,
áñ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
ó³ÝÏ³ó³Í
µ³ñÓñ³óáõÙ
Ï³ñáÕ ¿
·ÉË³ó³íÇ
å³ï×³é ÉÇÝ»É:
ÆÑ³ñÏ», ½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
ã³÷áõÙÁ
·ÉË³ó³íáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ç
³é³çÇÝ
³ËïáñáßÇã
Ù»Ãá¹Ý ¿: ØÇÝã¹»é,
í»ñçÇÝ
ï³ñÇÝ»ñÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
óáõÛó »Ý ïí»É,
áñ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý Ã»Ã¨
Ï³Ù ã³÷³íáñ
ùñáÝÇÏ
µ³ñÓñ³óáõÙÁ
ãÇ
áõÕ»ÏóíáõÙ
·ÉË³ó³íáí:
ØÇÝã¹»é,
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý ëáõñ
µ³ñÓñ³óáõÙÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
·ÉË³ó³íáí:
¶ÉË³ó³íÇ Ç
Ñ³Ûï ·³Éáõ
Ñ³Ù³ñ ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
¹Ç³ëïáÉÇÏ
×ÝßáõÙÁ,
áñÇ
ëáíáñ³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÇó 25-áí
µ³ñÓñ³óáõÙÁ
Ï³ñáÕ
¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
·ÉË³ó³íÇ
å³ï×³é ÉÇÝ»É:
¶ÉË³ó³íÁ
ÝáõÛÝåÇëÇ
ë»ñï
Ï³åí³ÍáõÃÛáõÝ
áõÝÇ ùñáÝÇÏ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³ÛÇ
Ñ»ï, áñÇ ¹Ç³ëïáÉÇÏ
×ÝßáõÙÁ
·»ñ³½³ÝóáõÙ ¿
120ÙÙ ëÝ¹.ëÛ³ÝÁ:
Î³ñ»ÉÇ ³ë»É, áñ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»½Ç³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
·ÉË³ó³í»ñÝ
áõÝ»Ý Ñ»ï»ñá·»Ý µÝáõÛÃ,
¹ñ³Ýù Ï³ñáÕ
»Ý ÉÇÝ»É
í»ñï»µñá·»Ý
µÝáõÛÃÇ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ï³ñáÕ »Ý
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÉÇÝ»É Ñá·»µ³Ý³Ï³Ý
·áñÍáÝÝ»ñáí
¨
³ÛÉÝ:
¶ÉË³ó³íÁ
Ï³ñáÕ ¿
Ï³åí³Í ÉÇÝ»É
·³Ý·Ç ËáéáãÇó
»ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÇ
¹Åí³ñ³óÙ³Ý
Ñ»ï: ´Ýáñáß ¿
³Û¹åÇëÇ ó³íÇ
Ç ·³ÉÁ ¨
áõÅ»Õ³óáõÙÝ
³é³íáïÛ³Ý Å³Ù»ñÇÝ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ù»ÕÙ³óáõÙÝ
áõ í»ñ³óáõÙÝ

³ÏïÇí³óÙ³Ý
¨ í»ñ Ï»Ý³Éáõó
Ñ»ïá: ²ÛëåÇëÇ
ó³íÇ Ç Ñ³Ûï
·³ÉáõÝ
Ýå³ëïáõÙ »Ý
³ÛÝåÇëÇ
·áñÍáÝÝ»ñ,
ÇÝãåÇëÇù
»Ý »ñ³ÏÝ»ñÇ
ó³Íñ
ïáÝáõëÇ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
»ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÇ
¹Åí³ñ³óáõÙÁ
·³Ý·Ç ËáéáãÇó
(ÑáñÇ½áÝ³Ï³Ý
¹ÇñùÁ,
Çç»óñ³Í ¨
Ã»ù³Í ·ÉáõËÁ ¨
³ÛÉÝ): ò³í»ñÝ
³ÝóÝáõÙ »Ý
ëÇÙå³ÃÇÏ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³ÏïÇí³óáõÙÇó,
áñÁ
µ³ñÓñ³óÝáõÙ
¿ »ñ³ÏÝ»ñÇ
ïáÝáõëÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ù³ñÙÝÇ
áõÕÕ³Ñ³Û³ó
¹ÇñùÁ,
áñÁ
Ñ»ßï³óÝáõÙ ¿
»ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÁ
·³Ý·Ç
ËáéáãÇó:
ºñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÇ
¹Åí³ñ³óáõÙÁ
·³Ý·Ç ËáéáãÇó
Ï³ñ»ÉÇ
×³Ý³ã»É ÙÇ
ß³ñù ûµÛ»ÏïÇí
Ýß³ÝÝ»ñáíª
³ãùÇ Ñ³ï³ÏÇ
»ñ³ÏÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óÙ³Ùµ,
ï»ë³Ý»ÉÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
óÇ³Ýá½áí,
ÇÝãå»ë Ý³¨
¹»ÙùÇ ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
³Ûïáõóáí ¨
áõé³ÍáõÃÛ³Ùµ:
²Ûë ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÝ
³í»ÉÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
»Ý ùÝÇó Ñ»ïá:
¶ÉË³ó³íÝ
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
Ý³¨
Ñ»Ùáé»áÉá·Ç³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇó,
»ñµ
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÁ
ÏáñóÝáõÙ »Ý
Çñ»Ýó
¿É³ëïÇÏáõÃÛáõÝÁ,
ÃñáÙµáóÇïÝ»ñÁ
Ñ³ÏáõÙ »Ý
óáõó³µ»ñáõÙ
³·ñ»·³óÇ³ÛÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ ¨ µ³ñÓñ³ÝáõÙ
¿ ³ñÛ³Ý
Ïá³·áõÉÛ³óÇáÝ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ,
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
³ñÛ³Ý
Ù³ÍáõóÇÏáõÃÛáõÝÁ:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ
ÝßáõÙ »Ý
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
½·³óáõÙ, ³ÕÙáõÏ
³Ï³ÝçÝ»ñáõÙ,
ÃáõÉáõÃÛáõÝ,
ùÝÏáïáõÃÛáõÝ:
²ÛëåÇëÇ
Ñ»Ùáé»áÉá·Ç³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
¹ÇïíáõÙ »Ý
³Ã»ñáëÏÉ»ñá½Ç,
ÑÇå»ñïáÝÇÏ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý,
³ñÛ³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
³é³çÝ³ÛÇÝ
·ÉË³ó³í»ñÇÝ:
²é³çÝ³ÛÇÝ »Ý
ÏáãíáõÙ ³ÛÝ
·ÉË³ó³í»ñÁ,
áñáÝù
Ï³½ÙáõÙ »Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÑÇÙùÁ: ¸ñ³ Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ
ó»ý³É·Ç³Ý»ñÇ
¿ÃÇáÉá·Ç³Ý
Ñ³×³Ë ÙÝáõÙ
¿ ãå³ñ½í³Í:
²é³çÝ³ÛÇÝ
·ÉË³ó³í»ñÇó »Ý
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
·ÉË³ó³íÁ,
ÙÇ·ñ»ÝÁ, ÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÁ:

È³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
·ÉË³ó³íÁ
È³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
·ÉË³ó³í»ñÁ
(È¶ò)
·ÉË³ó³í»ñÇ ³Ù»Ý³ï³ñ³Íí³Í
Ó¨Ý ¿: ²é³ç
È¶ò-Ç
µÝáõÃ³·ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
Ï³ÛÇÝ ß³ï
ÑáÙ³ÝÇßÝ»ñ:
¸ñ³Ýù
ÏáãíáõÙ ¿ÇÝ
ëÃñ»ëá·»Ý
·ÉË³ó³í»ñ,
Ñ³ë³ñ³Ï,
Ç¹Çáå³ÃÇÏ, ¿ë»ÝóÛ³É,
·ÉË³Ù³ßÏÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
·ÉË³ó³í»ñ,
§Ý¨ñáïÇÏ
·ÉË³ñÏ¦:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë,
³ÙµáÕç ³ßË³ñÑáõÙ
ÁÝ¹áõÝí³Í ¿
§É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
·ÉË³ó³í»ñ¦
ï»ñÙÇÝÁ:
È¶ò-Ý
µÝáõÃ³·ñáõÙ
»Ý áñå»ë
·ÉË³ó³í, áñÝ Ç
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë Ç
å³ï³ëË³Ý,
ëáõñ Ï³Ù
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
ëÃñ»ëÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
³é³ç³ó³Í
Ñá·»µ³Ý³Ï³Ý
·»ñÉ³ñí³ÍáõÃÛ³Ý:
Ðá·»µ³Ý³Ï³Ý
·»ñÉ³ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
áõÕ»Ïóí»É
×³Ï³ï³ÛÇÝ,
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ,
ïñ³å»ó³Ó¨
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ïáÝáõëÇ
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ:
ØÏ³ÝÝ»ñÇ
É³ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ
ëå³½ÙÇ ¿
»ÝÃ³ñÏáõÙ ¹ñ³ÝóáõÙ
ï»Õ³Ï³Ûí³Í
³ÝáÃÝ»ñÁ,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿ Çß»ÙÇ³ÛÇ
¨ ³ÛïáõóÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ ¨
áõÅ»Õ³óÝáõÙ
¿ ó³í³ÛÇÝ
½·³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

àã
µáÉáñÝ »Ý
ëÃñ»ëÇÝ
·ÉË³ó³íáí
å³ï³ëË³ÝáõÙ, ¹ñ³
Ñ³Ù³ñ
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
áõÝ»Ý³É
Ñ³ïáõÏ ³ÝÓÝ³Ï³Ý
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñª
Çñ ëáÙ³ïÇÏ
½·³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
íñ³ ë¨»éÙ³Ý Ñ³ÏáõÙáí
¨ Ý¨ñáïÇÏ
é»³ÏóÇ³Ý»ñáí:
´³óÇ
³ÝÓÝ³Ï³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇó,
Ù»Í ¹»ñ ¿
Ë³ÕáõÙ Ý³¨
áõÕ»ÕÇ
·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÁª
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ó³í³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ùµ
¨
Ñ³Ï³ó³í³ÛÇÝ
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÇ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ùµ:

È¶ò-Ç
ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛáõÝÁ
Ñ³ëÝáõÙ ¿ 70:
²ÛëåÇëÇ
·ÉË³ó³í»ñ
Ï³ñáÕ »Ý Ç
Ñ³Ûï ·³É
ó³ÝÏ³ó³Í
ï³ñÇùáõÙ:
Î³Ý³Ûù ³í»ÉÇ
ß³ï »Ý
ï³é³åáõÙ È¶ò-áí:

¶ÉË³ó³íÇ
ÙÇç³½·³ÛÇÝ
³ëáóÇ³óÇ³Ý
³é³ç³ñÏáõÙ
¿ È¶ò-Ç Ñ»ï¨Û³É
ã³÷áñáßÇãÝ»ñÁ:

•       ¶ÉË³ó³íÇ
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
å»ïù ¿ ÉÇÝÇ 30 ñáå»Çó
áã ùÇã:
¾åÇ½á¹ÇÏ
È¶ò-Ç ¹»åùáõÙ
·ÉË³ó³íÁ
ï¨áõÙ ¿ 30
ñáå»Çó ÙÇÝã¨
7 ûñ:
•       ¶ÉË³ó³íÇ
µÝáõÛÃÁ ß³ï
ÛáõñûñÇÝ³Ï
¿: ¸³ ë»ÕÙáÕ,
Ó·áÕ, ×ÝßáÕ,
ÙáÝáïáÝ
ó³í»ñ »Ý:
äáõÉë³óáÕ ó³í»ñÁ
µÝáñáß ã»Ý
È¶ò-Ç Ñ³Ù³ñ:
•       Àëï
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý,
·ÉË³ó³íÁ
ï³ñ³ÍáõÝ ¿ ¨
³Ýå³ÛÙ³Ý
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ: ¸ñ³
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ ³í»ÉÇ
áõÅ·ÇÝ Ï³ñáÕ
¿ ó³í»É ÙÇ ÏáÕÙÁ:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ
µ³í³Ï³ÝÇÝ
å³ïÏ»ñ³íáñ »Ý
ÝÏ³ñ³·ñáõÙ
Çñ»Ýó ó³í»ñÇ
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁª
§·ÉáõËÁ Ó·íáõÙ
¿
ë³Õ³í³ñ¹áí,
ûÕ³Ï³åáí,
Ù³ÙÉ³Ïáí¦:
•       ¶ÉË³ó³íÁ
ãÇ
áõÅ»Õ³ÝáõÙ
ëáíáñ³Ï³Ý
³éûñÛ³ ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÇó:
âÝ³Û³Í ·ÉË³ó³íÇÝ,
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
ëáíáñ³µ³ñ
ß³ñáõÝ³ÏáõÙ
»Ý ³ßË³ï»É,
ë³Ï³ÛÝ Ýñ³Ýó
Ï³ï³ñ³Í
³ßË³ï³ÝùÇ
áñ³ÏÝ
ÁÝÏÝáõÙ ¿:
•       ¶ÉË³ó³íÇ
 ·³·³ÃÝ³Ï»ïÇÝ     Ç
         Ñ³Ûï     »Ý        ·³ÉÇë
  áõÕ»ÏóáÕ        ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁª
  Éáõë³-     ¨
Ó³ÛÝ³í³ËáõÃÛáõÝ,
³Ýáé»ùëÇ³
Ï³Ù ëñïË³éÝáó:
àñå»ë Ï³ÝáÝ,
áõÕ»ÏóáÕ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÝ
Çñ³ñ
Ñ»ï ã»Ý
ÉÇÝáõÙ, ³ÛÉ
¹ÇïíáõÙ »Ý
³é³ÝÓÝ³óí³Í
¨ ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
É³í
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ã»Ý: ê³Ï³ÛÝ, È¶ò-Ç
ùñáÝÇÏ
ÁÝÃ³óùáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ùáï
ó³í³ÛÇÝ
Ýáå³ÛÇ
·³·³ÃÝ³Ï»ïÇÝ
áõÕ»ÏóáÕ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý ÉñÇí
Ý»ñÏ³ ÉÇÝ»É:
¾åÇ½á¹ÇÏ
È¶ò-»Ý ³ÛÝ
ó³í»ñÁ,
áñáÝó
¹»åùáõÙ ·ÉË³ó³íáí
ûñ»ñÇ ÃÇíÁ
ãÇ
·»ñ³½³ÝóáõÙ
³ÙÇëÁ15 Ï³Ù
ï³ñÇÝ 180:
Ð»ÕÇÝ³ÏÝ»ñÇ
Ù»Í Ù³ëÇ
Ï³ñÍÇùáí ¾åÇ½á¹ÇÏ
È¶ò-Ý Áëï
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ
ãå»ïù ¿ ·»ñ³½³Ýó»Ý
³ÙÇëÁ 7-8 ûñÁ:
²ÛëåÇëÇ
³é³ÝÓÝ³óáõÙÁ
å³ÛÙ³Ý³Ï³Ý ¿:
¾åÇ½á¹ÇÏ
È¶ò-Ý ³í»ÉÇ
Ã»Ã¨ ÁÝÃ³óù
áõÝ»Ý, ù³ÝÇ
áñ ·ÉË³ó³íÇ
³é³ç³óÙ³Ý
Ù»ç ³é³çÝ³ÏÇ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ ¹»åñ»ëÇ³Ý:

ÆÝãå»ë
¾åÇ½á¹ÇÏ,
³ÛÝå»ë ¿É
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
È¶ò-Á, Áëï
å»ñÇÏñ³ÝÇ³É
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý,
µ³Å³ÝíáõÙ »Ý
»ÝÃ³ËÙµ»ñÇ:
ºÝÃ³ËÙµ»ñÇ
³é³ÝÓÝ³óáõÙÝ
³Ù»ÝÇó ³é³ç
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
Ñ³Ù³ñÅ»ù
Ã»ñ³å¨ïÇÏ
ï³ÏïÇÏ³ÛÇ
ÁÝïñáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
È¶ò-Ç
É³ÛÝ
ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛáõÝÁ
Ñ³ë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý
Ù»ç áõÝÇ Çñ
µ³ó³ïñáõÃÛáõÝÁ:
¸³, ³Ù»ÝÇó ³é³ç
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ³ÛÝ
³é³ç³óÝáÕ
µ³½Ù³ÃÇí
å³ï×³éÝ»ñáí:
È¶ò-Ç
å³ï×³éÝ»ñÇ
Ù»ç ³é³çÇÝ
ï»ÕáõÙ »Ý
Ñáõ½³-ëáóÇ³É³Ï³Ý
ëÃñ»ëÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
é»³ÏóÇ³Ý ¨
³ý»ÏïÇí
íÇ×³ÏÝ»ñÁ
(ï³·Ý³åÁ ¨
¹»åñ»ëÇ³Ý):
ØÇÝã¹»é, ¹»åñ»ëÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
ß³ï
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ãÉÇÝ»É, ³ÛÉ
ÉÇÝ»É ³å³ÃÇÏ,
Ã³ùÝí³Í
Ó¨áí: ²ÛëåÇëÇ
¹»åù»ñáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ,
µ³óÇ
·ÉË³ó³íÇó,
·³Ý·³ïíáõÙ »Ý
¹Ûáõñ³·ñ·éáõÃÛáõÝÇó,
Ùßï³Ï³Ý
Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ý
½·³óáõÙÇó,
¹ÛáõñÑá·Ý»ÉÇáõÃÛáõÝÇó,
ùÝÇ ¨
³ËáñÅ³ÏÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÇó:
¸»åñ»ëÇí
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ã³ùÝí³Í ¿
ÉÇÝáõÙ ³Ûë
·³Ý·³ïÝ»ñÇ
ûÕ³ÏÇ ï³Ï:
´ÅÇßÏÁ  ó³ÝÏ³ó³Í
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
·ÉË³ó³í»ñáí
ï³é³åáÕ
µáÉáñ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ
å»ïù ¿
ËáõñÑáõñ¹ ï³
÷Ýïñ»É
¹»åñ»ëÇ³: êñ³Ý
Ï³ñáÕ ¿ û·Ý»É
Ýå³ï³Ï³ëÉ³ó
Ñ³ñóáõÙÁ ¨
¹»åñ»ëÇ³Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáÕ
Ñ³ñó³Ã»ñÃÇÏÇ
Éñ³óáõÙÁ:
 È¶ò-Ç
å³ï×³éÝ»ñÇó
¿ Ý³¨
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
»ñÏ³ñ³ï¨ É³ñáõÙÁ
áã
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
¹Çñù»ñáõÙ:
Ð³ñ³Ë ¹³ Ï³åí³Í
¿ áñáß³ÏÇ Ù³ëÝ³·Çï³Ï³Ý
·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý
Ñ»ïª
Ñ³Ù³Ï³ñ·ãáí,
·ñ³Ù»ù»Ý³Ûáí
»ñÏ³ñ³ï¨
³ßË³ï³ÝùÁ,
Ù»ù»Ý³ í³ñ»ÉÁ,
Ù³Ýñ Ù³ë»ñáí
³ßË³ï³ÝùÁ:
²Û¹ ¹»åùáõÙ,
»ñÏ³ñ Å³Ù³Ý³Ï
É³ñí³Í
íÇ×³ÏáõÙ »Ý
·ïÝíáõÙ ³ãùÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ,
·ÉË³Ù³ßÏÇ
³å³Ý¨ñá½Ç,
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ:

²µáõ½áõë³ÛÇÝ
·ÉË³ó³í
¶ò-Ç
å³ï×³éÝ»ñÇ
Ù»ç Ù»Í ¹»ñ
áõÝÇ
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
·áñÍáÝÁ:
²Ûëå»ë,
³Ý³É·»ïÇÏÝ»ñÇ
³í»Éáñ¹,
»ñÏ³ñ³ï¨ ÁÝ¹áõÝáõÙÁ
(³ëåÇñÇ Ï³Ù
¹ñ³
Ñ³Ù³ñÅ»ùÇ
³ÙÇëÁ ³í»ÉÇ
ù³Ý 45·) Ï³ñáÕ ¿
¶ò-Ç å³ï×³é
ÉÇÝ»É: ¸³ í»ñ³µ»ñíáõÙ
¿ Ý³¨
ïñ³ÝÏíÇÉÇ½³ïáñÝ»ñÇ
³í»Éáñ¹ ÁÝ¹áõÝÙ³ÝÁ:
Î³ñ¨áñ ¿, áñ
ÇÝãå»ë
³Ý³É·»ïÇÏÝ»ñÇ,
³ÛÝå»ë ¿É
ïñ³ÝÏíÇÉÇ½³ïáñÝ»ñÇ
»ñÏ³ñ³ï¨
ÁÝ¹áõÝáõÙÁ,
Ï³ñáÕ ¿
ÇÝ¹áõÏó»É ÇÝãå»ë
·ÉË³ó³í»ñÇ
áõÅ»Õ³óáõÙÁ,
³ÛÝå»ë ¿É
¹»åñ»ëÇí
íÇ×³ÏÇ
½³ñ·³óáõÙÁ:
¶ïÝáõÙ »Ý, áñ
³Ý³É·»ïÇÏÝ»ñáí
ÇÝ¹áõÏóí³Í
·ÉË³ó³íÝ Ç
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
¹ñ³Ýó
»ñ»ù³ÙëÛ³
ã³ñ³ß³ÑáõÙÇó
Ñ»ïá: ²ÛÝ ÏáãíáõÙ
¿ ³µáõ½áõë³ÛÇÝ
·ÉË³ó³í ¨
å³Ñ³ÝçáõÙ ¿
Ñ³ïáõÏ
µáõÅáõÙ:
Ð³×³Ë
ÙÇ ÑÇí³Ý¹Ç
Ùáï
½áõ·³ÏóíáõÙ
»Ý ÙÇ ù³ÝÇ
å³ï×³é³Ï³Ý
·áñÍáÝÝ»ñ:
¸»åù»ñ »Ý
ÉÇÝáõÙ, »ñµ È¶ò-Ç
å³ï×³éÁ
ÑÝ³ñ³íáñ ãÇ
ÉÇÝáõÙ
å³ñ½»É:
È¶ò-Ç
Å³Ù³Ý³Ï ó³íÝ
áõÅ»Õ³óÝáÕ
ë³¹ñÇã ·áñÍáÝÝ»ñÇó
»Ý Ñáõ½³Ï³Ý
ëÃñ»ëÁ,
»Õ³Ý³ÏÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ,
ëïÇåí³Í
ëáíÁ, ³ßË³ï³ÝùÁ
Ñ»ÕÓáõóÇã
ë»ÝÛ³ÏáõÙ,
·Çß»ñ³ÛÇÝ ³ßË³ï³ÝùÁ,
³ÉÏáÑáÉÇ
ÁÝ¹áõÝáõÙÁ,
»ñÏ³ñ³ï¨ ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
¨ Ùï³íáñ
·»ñÉ³ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ:

È¶ò-Ç
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
µ³½Ù³µÝáõÛÃ ¿
¨ Ñ³½í³¹»å ¿
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
ÙÇ³ÛÝ
·ÉË³ó³í»ñáí:
´³óÇ ·ÉË³ó³í»ñÇó,
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï
¹ÇïíáõÙ »Ý
³ÛÉ ó³í³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñª
ëñï³ÛÇÝ,
áñáí³ÛÝ³ÛÇÝ,
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ,
Ù»çùÇ,
Ñá¹³ÛÇÝ
ó³í»ñ : àñå»ë
Ï³ÝáÝ, ³ÛÉ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
ó³í»ñÁ
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
»Ý ¨ ÷ëÇË³É·Ç³ÛÇ
µÝáõÛÃÇ »Ý:
Ð³×³Ë, Ñ³ïÏ³å»ë
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ È¶ò-Á,
½áõ·³ÏóíáõÙ
»Ý ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ñá·»³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
¨ Ñá·»í»·»ï³ïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:
Ðá·»³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ù»ç ³é³ç³ï³ñ
»Ý
ï³·Ý³å³-¹»åñ»ëÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ,
Ã³ùÝí³Í,
³ïÇåÇÏ
¹»åñ»ëÇ³Ý,
Ï³ñáÕ »Ý
¹Çïí»É
³ÝÓÇ
ÑÇåáËáÝ¹ñÇÏ
·Í»ñ:
êáíáñ³µ³ñ,
Ñá·»í»·»ï³ïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý Ï³Ù Ùßï³Ï³Ý
í»·»ï³ïÇí, Ï³Ù
Ýáå³Û³Ï³Ý,
Ï³Ù ¹ñ³Ýó
½áõ·³ÏóáõÙÁ:
¸³ Ï³ñáÕ ¿
ÉÇÝ»É
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
ï³ï³ÝáõÙÁ,
Ñ³×³Ë³ëñïáõÃÛáõÝÁ,
ÑÇå»ñí»ÝïÇÉÛ³óÇáÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ,
ïÇåÇÏ Ï³Ù ³ïÇåÇÏ
ï³·Ý³å³ÛÇÝ
·ñáÑÝ»ñÁ,
áõß³Ã³÷áõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
Î³Ý³Ýó Ùáï
Ï³ñáÕ ¿
¹Çïí»É
Ý³Ë³¹³ßï³Ý³ÛÇÝ
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
áñÇ Å³Ù³Ý³Ï
·ÉË³ó³í»ñÇ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÝ
ß³ï³ÝáõÙ ¿:
²ÛëåÇëáí,
µ³í³Ï³ÝÇÝ
Ñ³×³Ë È¶ò-Ç
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
áñáßíáõÙ ¿
áã ÙÇ³ÛÝ
·ÉË³ó³í»ñáí, ³ÛÉ
Ý³¨ ÏáÙáñµÇï
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí:
´áõÅÙ³Ý Ýß³Ý³ÏÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï å»ïù ¿
Ñ³ßíÇ ³éÝ»É
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
³ÙµáÕç
µ³½Ù³½³ÝáõÃÛáõÝÁ:

È¶ò-Ç
ëñ³óáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
Ï³ÝË³ñ·»É»É
ûñí³ ×Çßï é»ÅÇÙÁ;
Å³Ù³Ý³ÏÇÝ
Ñ³Ý·ëï³Ý³Éáõ
áõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁª
ÃáõÉ³óÝ»Éáí
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ ¨
Ñ³ëÝ»Éáí Ñá·»Ï³Ý
Ñ³Ý·ëïáõÃÛ³Ý;
Ñ³ñÙ³ñ³í»ï
³ßË³ï³ÝùÁ:
ê³Ï³ÛÝ,
Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Á
ëÃñ»ë³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
Ï³ÛáõÝáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙÝ
¿: ¾åÇ½á¹ÇÏ ¨
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
È¶ò-Ç µáõÅÙ³Ý
Ùáï»óáõÙÁ
ï³ñµ»ñ ¿:
¾åÇ½á¹ÇÏ
È¶ò- µáõÅáõÙÁ: Ð³½í³¹»å
¿åÇ½á¹ÇÏ
È¶ò-Ç ¹»åùáõÙ,
áñáÝù ã»Ý í³ï³óÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ç
ÏÛ³ÝùÇ
áñ³ÏÁ,
»ñÏ³ñ³ï¨ µáõÅÙ³Ý
Ïáõñë»ñÇ
Ï³ñÇù ãÏ³,
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
ËáñÑáõñ¹
ï³É ·ÉË³ó³íÝ
³Ýó Ï³óÝ»É
³Ý³É·»ïÇÏÝ»ñÇ
(³ó»ïÇÉë³ÉóÇÉ³ÃÃáõ,
å³ñ³ó»ï³ÙáÉ,
Çµáõåñáý»Ý,
ÏáÙµÇÝ³óí³Í
³Ý³É·»ïÇÏÝ»ñ) Ï³Ù
ïñ³ÝÏíÇÉÇ½³ïáñÝ»ñÇ
(¹Ç³½»å³Ù ¨
³ÛÉÝ) ÙÇ³Ý·³Ùí³
ÁÝ¹áõÝáõÙáí,
ÇÝãå»ë Ý³¨
¹ñ³Ýó ½áõ·³ÏóáõÙáí:

Ü»ñÏ³ÛáõÙë,
³í»ÉÇ ß³ï
³ÏïÇíáõÃÛáõÝ
ëï³ÝáõÙ »Ý
Ýáñ ë»ñÝ¹Ç
Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÁ,
Ý³Ë³ëÇÝ³åïÇÏ
Ã³Õ³ÝÃáõÙ
ë»ñáïáÝÇÝÇ
Ñ»ï³¹³ñÓ
½³íÃÙ³Ý
ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñÁ
(ÜÂêÐ¼Æ): ²Ûë
¹³ëÇ ¹»Õ»ñÝ
³½¹áõÙ »Ý
ÙÇ³ÛÝ
ë»ñáïáÝÇÝ¿ñ·ÇÏ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
íñ³, ¹ñ³Ýó
Ñ³Ï³¹»åñ»ëÇí
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ã»Ý ½ÇçáõÙ
îò²-ÇÝ, ¹ñ³ Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ ¹ñ³Ýù
½áõñÏ »Ý îò²-Ý
µÝáñáß
µ³½Ù³ÃÇí
ÏáÕÙÝ³ÏÇ »ñ¨áõÛÃÝ»ñÇó:
²Ûë ¹»Õ»ñÇó »Ý
ýÉáõáùë»ïÇÝÁ,
å³ñáùë»ïÇÝÁ,
ë»ñïñ³ÉÇÝÁ,
ýÉáõíáùë³ÙÇÝÁ:

Ð³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÇ
Ñ³Ï³ó³í³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛáõÝÝ
áõÝÇ ÙÇ
ù³ÝÇ
Ù»Ë³ÝÇ½Ù: Ü³Ë,
³Ý³É·»ïÇÏ ³ñ¹ÛáõÝùÁ
Ñ³ëÝáõÙ ¿
ÇÝãå»ë
¿Ï½á·»Ý, ³ÛÝå»ë
¿É ¿Ý·á·»Ý
ÝÛáõÃ»ñÇ,
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
û÷ÇáÇ¹
å»åïÇ¹Ý»ñÇ
ÙÇçáóáí:
ºññáñ¹,
ë»ñáïáÝÇÝÙÇÙ»ïÇÏ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÝ
³ÏïÇí³óÝáõÙ
»Ý í³ÛñÁÝÃ³ó
³ÝïÇÝáóÇó»åïÇí
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÁ:
ÀÝ¹ áñáõÙ,
Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÇ
³Ý³É·»ïÇÏ
¿ý»ÏïÝ ³í»ÉÇ
ßáõï ¿ Ç Ñ³Ûï
·³ÉÇë ¨ ³í»ÉÇ
÷áùñ ¹á½³Ý»ñÇ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
ù³Ý
Ñ³Ï³¹»åñ»ëÇíÁ:

Ð³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñáí
ËáñÑáõñ¹
ïñíáÕ
ÏáõñëÁ Ï³½ÙáõÙ
¿ 2 ³ÙÇë:
ÊáñÑáõñ¹ ãÇ
ïñíáõÙ ÏïñáõÏ
ÁÝ¹Ñ³ï»É
ÏáõñëÁ,
ÁÝ¹Ñ³Ï³é³ÏÁ,
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÇ
¹á½³Ý
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
Çç»óÝ»É: Þ³ï
Ï³ñ¨áñ ¿, áñ
Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÝ
áã ÙÇ³ÛÝ
³ÝóÏ³óÝáõÙ
»Ý ¶ò-Á, ³ÛÉ Ý³¨
ÝáñÙ³É³óÝáõÙ
»Ý ÑÇí³Ý¹Ç
Ñá·»Ï³Ý
íÇ×³ÏÁ ¨ É³í
µáõÅ³Ï³Ý
¿ý»Ïï »Ý ÃáÕÝáõÙ
ÏáÙáñµÇï
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
íñ³: ²Ûëå»ë, Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñáí
É³í µáõÅÙ³Ý »Ý
»ÝÃ³ñÏíáõÙ
ï³·Ý³å³ÛÇÝ
·ñáÑÝ»ñÁ,
Ý³Ë³¹³ßï³Ý³ÛÇÝ
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ,
ùÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÁ,
³ÛÉ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
÷ëÇË³É·Ç³Ý»ñÁ:

øñáÝÇÏ³Ï³Ý
¶ò-Ç ÙÇ³ÛÝ
ý³ñÙ³ÏáÃ»ñ³åÇ³Ûáí
µáõÅáõÙÝ
³ñ¹³ñ³óí³Í
ã¿:
Ð³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñáí
µáõÅÙ³ÝÁ å»ïù
¿ ÙÇ³óÝ»É
÷ëÇËáÃ»ñ³åÇ³ÛÇ
Ïáõñë»ñÁ,
ýÇ½ÇáÃ»ñ³å¨ïÇÏ
Ù»Ãá¹Ý»ñÁ,
Ù»ñëáõÙÁ: ü³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
¨ áã
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
µáõÅÙ³Ý
ÏáÙµÇÝ³óí³Í Ïáõñë»ñÁ
å»ïù ¿ µ³í³ñ³ñ
ÉÇÝ»Ý ¨ ï¨áõÙ
»Ý 3-4 ³ÙëÇó ùÇã:
¶ò-áí,
Ñ³ïÏ³å»ë
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý,
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
µáõÅáõÙÁ
µÅßÏÇó
å³Ñ³ÝçáõÙ ¿
áã ÙÇ³ÛÝ ·Çï»ÉÇùÝ»ñ,
³ÛÉ Ý³¨
Ñ³Ùµ»ñáõÃÛáõÝ:
àã ÙÇßï ¿ ÑÇí³Ý¹ÇÝ
³é³ç³ñÏ³Í
³é³çÇÝ
µáõÅáõÙÝ
ûåïÇÙ³É
³ñ¹ÛáõÝù
ï³ÉÇë, Ñ³×³Ë
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
ÉÇÝáõÙ
÷áË»É µáõÅÙ³Ý
ï³ÏïÇÏ³Ý ¨
Ýß³Ý³Ï»É
ÏñÏÝ³ÏÇ
Ïáõñë»ñ,
½áõ·³Ïó»É
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
¨ áã
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
Ùáï»óáõÙÝ»ñÁ:

ØÇ·ñ»Ý
ØÇ·ñ»ÝÁ
Ñ³ÛïÝÇ ¿
Ù³ñ¹ÏáõÃÛ³ÝÁ
³í»ÉÇ ù³Ý 3000 ï³ñÇ:
ÐÇÝ
»·Çåï³óÇÝ»ñÇ
å³åÇñáõëÝ»ñáõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí»É »Ý
ÙÇ·ñ»Ýá½
Ýáå³Ý»ñÇ, ÇÝãå»ë
Ý³¨ ³Û¹
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ
û·ï³·áñÍíáÕ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
ÝÙáõßÝ»ñÇ
ÝÏ³ñ³·ñáõÃÛáõÝ:
âÝ³Û³Í ¹ñ³Ý,
ÙÇÝã¨ ÑÇÙ³
ÙÇ·ñ»ÝÇ
³Ëï³ÍÝáõÃÛ³Ý
ß³ï ÏáÕÙ»ñ
·³ÕïÝÇù »Ý
ÙÝáõÙ:
ØÇ·ñ»Ýáí ï³é³åáÕ
Ñ³ÛïÝÇ
Ù³ñ¹Ï³ÝóÇó
»Ý Î»ë³ñÁ,
¾.Î³ÝïÁ,
¼.üñ»Û¹Á:
ØÇ·ñ»ÝÝ
Áëï
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
·ÉË³ó³í»ñÇó
Ñ»ïá »ñÏñáñ¹Ý
¿:
                      ØÇ·ñ»ÝÇ
     ³ËïáñáßÙ³Ý       ã³÷áñáßÇãÝ»ñÁ
      ïñí³Í      »Ý      ·ÉË³ó³íÝ
    áõëáõÙÝ³ëÇñáÕ
              ØÇç³½·³ÛÇÝ

³ëáóÇ³óÇ³ÛÇ
ÏáÕÙÇó 1988Ã.:
•       4-Çó
72 Å³Ù ï¨áÕ
Ýáå³Û³Ó¨
·ÉË³ó³í;
•       ¶ÉË³ó³íÝ
áõÝÇ ·áÝ»
»ñÏáõ Ñ»ï¨Û³É
µÝáõÃ³·ñ»ñÁª
·ÉË³íáñ³å»ë
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
ï»Õ³Ï³ÛáõÙ,
ÏáÕÙ»ñÇ
Ñ³çáñ¹áõÙ,
Ñ³½í³¹»å
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ,
åáõÉë³óáÕ
µÝáõÛÃ,
ÙÇçÇÝ Ï³Ù
½·³ÉÇ ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝ
(Ë³Ý·³ñáõÙ ¿
³éûñÛ³
·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ),
áõÅ»Õ³óáõÙÁ
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï;
•       ¶áÝ»
Ù»Ï áõÕ»ÏóáÕ
³Ëï³ÝÇßÇ ³éÏ³ÛáõÃÛáõÝª
ëñïË³éÝáó,
÷ëËáõÙ,
Éáõë³í³ËáõÃÛáõÝ,
ýáÝáýáµÇ³:
²é³ÝÓÝ³óÝáõÙ
»Ý ÙÇ·ñ»ÝÇ
»ñÏáõ Ó¨»ñª
³é³Ýó ³áõñ³ÛÇ
ÙÇ·ñ»Ý
(Ñ³ë³ñ³Ï
ÙÇ·ñ»Ý) ¨
³áõñ³Ûáí ÙÇ·ñ»Ý
(³ëáóÇ³óí³Í
ÙÇ·ñ»Ý): Ð³ëñ³Ï
ÙÇ·ñ»ÝÁ ³í»ÉÇ
Ñ³×³Ë ¿
¹ÇïíáõÙª
¹»åù»ñÇ 80-áõÙ:
²ÛÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ í»ñ¨áõÙ ÝÏ³ñ³·ñí³Í
ó³í³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí:
²áõñ³Ûáí ÙÇ·ñ»ÝÁ
Ñ³Ù»Ù³ï³µ³ñ
Ñ³½í³¹»å ¿ª
¹»åù»ñÇ 20-áõÙ:
²Ûë Ó¨Ç
Å³Ù³Ý³Ï
ó³í³ÛÇÝ
ïÇåÇÏ
Ýáå³ÛÇó
³é³ç Ï³Ù ¹ñ³
·³·³ÃÝ³Ï»ïáõÙ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
³áõñ³ª Ç Ñ³Ûï
»Ý ·³ÉÇë ½Ç·½³·,
Ï³ÛÍ»ñ,
Ï³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ
³éÏ³ÛÍáõÙÝ»ñ
ÑÇß»óÝáÕ
ï»ëáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
áñáÝù
ï³ñ³ÍíáõÙ »Ý
³ç ¨ Ó³Ë
ï»ë³¹³ßï»ñ: ØÇ·ñ»Ýá½
³áõñ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É Ñ»ÙÇå³ñ»½
(Ñ»ÙÇåÉ»·ÇÏ Ó¨),
³ÏÝ³ß³ñÅ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
(ûýÃ³ÉÙáÉá·ÇÏ
Ó¨), Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É ÙÇ
³ãùÇ
ÏáõñáõÃÛáõÝ
(é»ïÇÝ³É Ó¨) ¨
³ÛÉÝ:
ØÇ·ñ»Ýá½ ³áõñ³ÛÇ
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÁ
¹ñ³ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
Ï³ñ×³ï¨áõÃÛáõÝÝ
(60 ñáå»Çó áã ³í»É)
áõ ÉñÇí
¹³éÝ³ÉÇáõÃÛáõÝÝ
¿ª ÙÇçÝáå³Û³Ï³Ý
ßñç³ÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ÇÝãå»ë ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý,
³ÛÝå»ë ¿É
Ñ³ñÏÉÇÝÇ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ:
ØÇ·ñ»ÝÁ
Å³é³Ý·³Ï³Ýáñ»Ý
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿, áñÇ
ÁÝÃ³óùÇ íñ³
³½¹áõÙ »Ý
³ñï³ùÇÝ ¨ Ý»ñùÇÝ
·áñÍáÝÝ»ñÁ:
ØÇ·ñ»ÝÇ
å³Ãá·»Ý»½Á ß³ï
µ³ñ¹ ¿, ¹ñ³ ß³ï
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñ
¹»é ÙÇÝã¨
í»ñç
Ñ»ï³½áïí³Í
ã»Ý:
Ä³Ù³Ý³Ï³ÏÇó
Ñ»ï³½áïáÕÝ»ñÁ
Ï³ñÍáõÙ »Ý,
áñ áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÝ
³é³ç³ï³ñ »Ý
ÙÇ·ñ»Ýá½ Ýáå³ÛÇ
³é³ç³óÙ³Ý
Ù»ç: ØÇ·ñ»Ýáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï
»ÝÃ³¹ñíáõÙ ¿
·»Ý»ïÇÏáñ»Ý
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
Ñ³Ï³- ¨
ÝáóÇó»åïÇí
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ
÷áËÑ³ñ³µ»ñáõÃÛ³Ý
÷á÷áËáõÃÛ³ÝÁ
Ñ³Ý·»óÝáÕª
í»ñçÇÝÇë íñ³
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³Ùµ,
ÉÇÙµÇÏá-áõÕ»Õ³µÝ³ÛÇÝ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³ÛÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝ:
Üáå³ÛÇó ³é³ç
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÏïÇí³óÇ³ÛÇ
Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ ³×,
³å³ ¹ñ³
Çç»óáõÙ
ó³í³ÛÇÝ
Ñ³ñí³ÍÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
ØÇ³Å³Ù³Ý³Ï
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ ³Ûë
Ï³Ù ³ÛÝ
ÏáÕÙÇ
ïñÇ·»ÙÇÝá-í³ëÏáõÉÛ³ñ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³ÏïÇí³óáõÙ,
áñáí å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ»ÙÇÏñ³ÝÇ³É
µÝáõÛÃÁ:
Ð³ÛïÝÇ ¿
ë»ñáïáÝÇÝÇ
Ñ³ïáõÏ ¹»ñÁ
ÙÇ·ñ»ÝÇ Å³Ù³Ý³Ï:
Ýáå³ÛÇó
³é³ç
áõÅ»Õ³ÝáõÙ ¿
ÃñáÙµáóÇïÝ»ñÇ
³·ñ»·³óÇ³Ý,
¹ñ³ÝóÇó
³Ýç³ïíáõÙ ¿
ë»ñáïáÝÇÝÁ,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿
Ëáßáñ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
¨ »ñ³ÏÝ»ñÇ
Ý»Õ³óÙ³ÝÁ ¨
Ù³½³ÝáÃÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óÙ³ÝÁ
(Ýáå³ÛÇ
³é³çÇÝ
÷áõÉÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
Ï³ñ¨áñ ·áñÍáÝÁ):
Ð»ï³·³ÛáõÙ
»ñÇÏ³ÙÝ»ñáí
ë»ñáïáÝÇÝÇ
áõÅ»Õ³óí³Í
³ñï³Ñ³ÝÙ³Ý
ßÝáñÑÇí, ¹ñ³
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÝ
³ñÛ³Ý Ù»ç
ÇçÝáõÙ ¿,
áñÁ, ³ÛÉ
·áñÍáÝÝ»ñÇ
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ
å³ÛÙ³Ý³íáñáõÙ
¿ ³ÝáÃÝ»ñÇ É³ÛÝ³óáõÙÝ
áõ ³ïáÝÇ³Ý:
²ÛëåÇëáí,
ó³íÁ ÙÇ·ñ»ÝÇ
Å³Ù³Ý³Ï ÙÇ
ß³ñù Ý»Ûñá·»Ý,
³ÝáÃ³ÛÇÝ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ï»Ýë³ùÇÙÇ³Ï³Ý
·áñÍáÝÝ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝù ¿:
²Ûë åñáó»ëÁ
óÇÏÉ³ÛÇÝ ¿,
¹ñ³ ·»Ý»½áõÙ ³é³ç³ï³ñ
¹»ñÁ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÇÝ
¿:
´áõÅáõÙÁ
¹³ Çñ Ù»ç
Ý»ñ³éáõÙ ¿
Ýáå³ÛÇ
¹³¹³ñ»óáõÙÁ ¨
ÙÇçÝáå³Û³Ï³Ý
ßñç³ÝáõÙ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅáõÙÁ:
Ä³Ù³Ý³Ï³ÏÇó
ÙÇçáóÝ»ñÇÝ
Ý»ñÏ³Û³óíáÕ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
å³Ñ³ÝçÝ»ñÁ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ïáõÃÛáõÝÁ,
³Ýíï³Ý·áõÃÛáõÝÁ,
³½¹»óáõÃÛ³Ý
³ñ³·áõÃÛáõÝÝ
¿: ØÇ·ñ»ÝÇ
Ýáå³Ý
¹³¹³ñ»óÝ»Éáõ
Ñ³Ù³ñ û·ï³·áñÍáõÙ
»Ý 3 ËáõÙµ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ:

1-ÇÝ
ËáõÙµÁ ØÇçÇÝ
Ï³Ù Ã»Ã¨
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ý
Ýáå³Ý»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»Éª
å³ñ³ó»ï³ÙáÉÁ,
³ó»ïÇÉë³ÉÇóÇÉ³ÃÃáõÝ
(²êÂ) ¨ ¹ñ³ ³Í³Ýó³íáñÝ»ñÁ,
Ýáõñáý»ÝÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ë³éÁ ¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÁª
ë»¹³É·ÇÝ,
å»Ýï³É·ÇÝ,
ëå³½Ùáí»ñ³É·ÇÝ:
²Ûë ËÙµÇ ¹»Õ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÝ
áõÕÕí³Í ¿ Ý»Ûñá·»Ý
µáñµáùÙ³Ý
ùã³óÙ³ÝÁ,
ó³íÇ
Ùá¹áõÉÛïáñÝ»ñÇ
(åñáëï³·É³Ý¹ÇÝÝ»ñ,
ÏÇÝÇÝÝ»ñ ¨
³ÛÉ) ëÇÝÃ»½Ç
×ÝßÙ³ÝÁ,
áõÕ»Õ³µÝÇ
Ñ³Ï³ÝáóÇó»åïÇí
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÇ
³ÏïÇí³óÙ³ÝÁ:
¸ñ³Ýó
Ýß³Ý³ÏÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï å»ïù ¿
ÑÇß»É ²êÂ-Ç
Ýß³Ý³ÏÙ³Ý
Ñ³Ï³óáõóáõÙÝ»ñÁª
ëï³Ùáùë-³ÕÇù³ÛÇÝ
ïñ³ÏïÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ,
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
Ñ³ÏáõÙÁ,
ë³ÉÇóÇÉ³ïÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
·»ñ½·³ÛÝáõÃÛáõÝÁ,
³ÉÉ»ñ·Ç³Ý,
ÇÝãå»ë
»ñÏ³ñ³ï¨ ¨
³é³Ýó
ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
ÁÝ¹áõÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï Ý³¨
³µáõ½áõë³ÛÇÝ
¶ò-Ç
³é³ç³óÙ³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÁ:

2-ñ¹
ËáõÙµÁ
¸ÇÑÇ¹ñá¿ñ·áï³ÙÇÝÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÁ
(é»¹»ñ·ÇÝ, ¹ÇÑÇ¹ñá¿ñ·áï³ÙÇÝ,
¹ÇÑÇ¹»ñ·áï)
³ÝáÃÇ
å³ïáõÙ ï»Õ³Ï³Ûí³Í
ë»ñáïáÝÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
íñ³ ³½¹»óáõÃÛ³Ý
ßÝáñÑÇí,
ûÅïí³Í »Ý
Ñ½áñ
³ÝáÃ³ë»ÕÙÇã
Ñ³ïÏáõÃÛ³Ùµ,
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙ
»Ý Ý»Ûñá·»Ý
µáñµáùáõÙÁ ¨
¹ñ³Ýáí
¹³¹³ñ»óÝáõÙ
»Ý ÙÇ·ñ»Ýá½
·ñáÑÁ:
²Ù»Ý³ùÇã
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»Ïï áõÝÇ
¹ÇÑÇ¹»ñ·áï
ùÃ³ÛÇÝ
ëåñ»ÛÁ: ²Ûë
åñ»å³ñ³ïÇ
³ñÅ³ÝÇùÁ ¹ñ³
ÏÇñ³éÙ³Ý
Ñ³ñÙ³ñ³í»ïáõÃÛáõÝÝ
¿, ³½¹»óáõÃÛ³Ý
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
¨ µ³ñÓñ ³ñ¹ÛáõÝ³í»ïáõÃÛáõÝÁ
(Ýáå³Ý»ñÇ 75-Á
¹³¹³ñáõÙ ¿ 20-45
ñáå»áõÙ):
3-ñ¹
ËáõÙµÁ
ê»ñáïáÝÇÝÇ
ë»É»ÏïÇí
³Ýï³·áÝÇëïÝ»ñÝ
(ÇÙÇ·ñ³É,
½áÙÇ·,
Ý³ñ³ÙÇ· ¨
³ÛÉÝ) »Ý:
úÅïí³Í »Ý
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ³ÝáÃÝ»ñÇ
ë»ñáïáÝÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
íñ³ ÁÝïñáÕ³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ,
Ï³ÝËáõÙ »Ý
»éáñÛ³Ï
ÝÛ³ñ¹Ç
í»ñç³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇó
P ÝÛáõÃÇ
³ñï³½³ïáõÙÁ
¨ Ý»Ûñá·»Ý
µáñµáùáõÙÁ:
ÆÙÇ·ñ³ÝÁ
ÏÇñ³éíáõÙ
¿ ¹»Õ³Ñ³µ»ñáí  (100
¨ 50Ù· ¹»Õ³Ñ³µ»ñ) ¨
ëñëÏáõÙÝ»ñÇ
Ó¨áíª 6ÙÉ
»ÝÃ³Ù³ßÏ³ÛÇÝ:
¼áÙÇ·Áª 2,5Ù· ¹»Õ³Ñ³µ»ñ:
ÎáÕÙÝ³ÏÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÝ»ñÁª
Í³ÏáóÇ, ×ÝßÙ³Ý,
Ù³ñÙÝÇ ï³ñµ»ñ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñáõÙ
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
½·³óáõÙ,
¹»ÙùÇ Ï³ñÙñáõÃÛáõÝ,
Ñá·Ý³ÍáõÃÛáõÝ,
ùÝÏáïáõÃÛáõÝ,
ÃáõÉáõÃÛáõÝ:
²ñ¹ÛáõÝùÁ
íñ³ ¿ Ñ³ëÝáõÙ
20-30 ñáå»,
Ù³ùëÇÙáõÙ 1
Å³Ù ³Ýó;
¹³¹³ñáõÙ »Ý ³Ù»Ý³Í³Ýñ
Ýáå³Ý»ñÁ:
Ü³ñ³ÙÇ·Á (2,5Ù·
¹»Õ³Ñ³µ»ñ) ûÅïí³Í
¿ ½áÙÇ·Ç
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÇÝ
ÝÙ³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ,
ë³Ï³ÛÝ ¹ñ³
ÏÇñ³éáõÙÇó
³í»ÉÇ ùÇã ¿
¹ÇïíáõÙ
ÙÇ·ñ»Ýá½
Ýáå³Ý»ñÇ
í»ñ³¹³ñÓ:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
2-ñ¹ ¨ 3-ñ¹ ËÙµÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÁ
ÙÇ·ñ»Ýá½
Ýáå³Ý
¹³¹³ñ»óÝáÕ
ÑÇÙ³ÛÇÝ
ÙÇçáóÝ»ñÝ »Ý:
ØÇçÝáå³Û³Ï³Ý
ßñç³ÝÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅáõÙÁ
ï³ñíáõÙ ¿
³Ùë»Ï³Ý 2 ³Ý·³Ù
·ñáÑÝ»ñÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ: ²Û¹
¹»åùáõÙ
Ñ³ñÏ³íáñ ¿ 2-3 ³ÙÇë
ï¨áÕáõÃÛ³Ùµ
Ïáõñë³ÛÇÝ
µáõÅáõÙ:
Ð³½í³¹»å
ÙÇ·ñ»Ýá½
Ýáå³Ý»ñáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ µáõÅáõÙ
óáõóí³Í ã¿:
Î³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅÙ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ËÝ¹ÇñÁ
Ýáå³Ý»ñÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý,
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙÁª
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ÏÛ³ÝùÇ
áñ³ÏÇ
É³í³óáõÙÝ ¿:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³é³Ý·³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ
å³ï×³éáí,
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÇó
ÉñÇí
³å³ùÇÝáõÙ
ãÇ ÉÇÝáõÙ:
Î³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
áã ¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
µáõÅáõÙ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ï³ñµ»ñ
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
ÙÇçáóÝ»ñ:
àñå»ë áã
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
Ù»Ãá¹
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ÃÇñ³ÙÇÝÇ
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛ³Ùµ
ÙÃ»ñùáíª Ï³ñÙÇñ
·ÇÝÇ, å³ÝÇñ,
ßáÏáÉ³¹,
ÁÝÏáõÛ½,
óÇïñáõë³ÛÇÝÝ»ñ
¨ ³ÛÉÝ, ¹Ç»ï³:
ÂÇñ³ÙÇÝÇ
³ÙÇÝáÃÃáõÝ
áõÝÇ
³ÝáÃ³ë»ÕÙÇã
³½¹»óáõÃÛáõÝ
¨ ¹ñ³Ýáí
áõÝ³Ï ¿
ë³¹ñ»É
ÙÇ·ñ»Ýá½
Ýáå³Ý:
ÂÇñ³ÙÇÝÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ ·»ñ½·³ÛÝáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ, ³Ûë
ëÝÝ¹³ÙÃ»ñùÇ
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏáõÙÁ
½·³ÉÇáñ»Ý
Ï³ñáÕ ¿
Çç»óÝ»É ÙÇ·ñ»Ýá½
Ýáå³Ý»ñÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ:
ÎÇñ³éáõÙ »Ý
÷ëÇËáÃ»ñ³åÇ³;
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ

Ñ³ïí³ÍÇ
íñ³ ß»ßïáí
Ù³ñÙÝ³Ù³ñ½áõÃÛáõÝ;
ûÓÇù³ÛÇÝ
ßñç³ÝÇ Ù»ñëáõÙ;
çñ³ÛÇÝ
åñáó»¹áõñ³Ý»ñ;
³ë»ÕÝ³µáõÅáõÃÛáõÝ:
ØÇ·ñ»ÝÇ
Å³Ù³Ý³Ï
åáëïÇ½áÙ»ïñÇÏ
é»É³ùë³óÇ³Ý
áõÕÕí³Í ¿
å»ñÇÏñ³ÝÇ³É
¨ áõë³ÛÇÝ ·áïáõ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
ÙÏ³Ý³-ïáÝÇÏ ¨
ÙÇáý³ëóÇ³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ùã³óÙ³ÝÁ:
ØÇ·ñ»ÝÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅáõÙÁ
Ý»ñ³éáõÙ ¿
ï³ñµ»ñ
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
ËÙµ»ñÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ, áñáÝù
ÁÝïñáõÙ »Ý
ÇÝ¹ÇíÇ¹áõ³É,
Ñ³ßíÇ ³éÝ»Éáí
ë³¹ñÇã
·áñÍáÝÝ»ñÁ,
áõÕ»ÏóáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
Ñáõ½³-³ÝÓÝ³Ï³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ÙÇ·ñ»ÝÇ
³Ëï³ÍÇÝ
·áñÍáÝÝ»ñÁ:
Î³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅÙ³Ý
Ïáõñë»ñÝ
³ÝóÏ³óÝáõÙ »Ý
Ýáå³Ý
¹³¹³ñ»óÝáÕ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
Ñ»ï ½áõ·³Ïóí³Í:

²Ù»ÝÇó
ß³ï
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
-µÉáÏ³ïáñÝ»ñ
(³Ý³åñÇÉÇÝ
Ï³Ù ûµ½Ç¹³Ý):
²Ý³åñÇÉÇÝÇ
¹á½³Ý ûñÁ 40-
80Ù· ¿:
äñ»å³ñ³ïÁ
Ï³ÝËáõÙ ¿
Ýáå³ÛÇ
½³ñ·³óáõÙÇó
³é³ç ¹ÇïíáÕ
³ÝáÃÝ»ñÇ
Ý»Õ³óáõÙÁ:

öÝç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÁ öÝç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ
·ñáÑÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ûñµÇï³É,
ëáõµûñµÇï³É
Ï³Ù
ùáõÝù³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
Ýáå³Û³Ó¨
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
ÏïñáÕ, åïïáÕ,
³ÛñáÕ Ï³Ù
å³ÛÃáÕ
µÝáõÛÃÇ
ó³í»ñáí, »ñµ»ÙÝ
¹»åÇ ¹»ÙùÇ
ÇåëÇÉ³ï»ñ³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
(³ÛïÁ, ³Ï³ÝçÁ,
³ï³ÙÝ»ñÁ) Ï³Ù
å³ñ³ÝáóÇ, ÃÇ³ÏÇ,
áõëÇ ßñç³ÝÇ
×³é³·³ÛÃáõÙáí:
Ð³×³Ë ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ
·ñáÑÁ ÝÏ³ñ³·ñáõÙ
»Ý áñå»ë §³ãùÇ
¹áõñë ·³Éáõ¦
½·³óáõÙ:
Üáå³ÛÇ
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
ï³ï³ÝíáõÙ ¿ 1
ñáå»Çó ÙÇÝã¨
3 Å³Ù, ·ñáÑÝ»ñÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁª
ûñÁ 1Çó 8 (Ñ³×³Ë
2-3)³Ý·³Ù:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
ëñ³óáõÙÝ»ñáí
¨ é»ÙÇëÇ³Ý»ñáí:
îÇåÇÏ ¹»åù»ñáõÙ
ëñ³óÙ³Ý
Å³ÙÏ»ïÁ 2-6 ß³µ³Ã
¿, ³å³ ó³í»ñÝ ³ÝÑ»ï³ÝáõÙ
»Ý ÙÇ ù³ÝÇ
³ÙÇë Ï³Ù ï³ñÇ,
³ÛëÇÝùÝ ¹ñ³Ýù
ÁÝÃ³ÝáõÙ »Ý
Ï³ñÍ»ë
÷Ýç»ñáí,
³Ûëï»ÕÇó ¿É
³Ýí³ÝáõÙÁª
÷Ýç³ÛÇÝ:
§öÝç»ñÇ¦
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
ÇÝ¹ÇíÇ¹áõ³É
¿: êñ³óáõÙÁ
óÇÏÉÇÏ ¿ ¨
¹ñ³Ýó Ç Ñ³Ûï
·³ÉÁ Ï³åí³Í ¿
Éáõë³ÛÇÝ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
»Õ³Ý³Ï³ÛÇÝ
ï³ï³ÝáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ïª Ñ³×³Ë í³Õ
·³ñÝ³ÝÁ Ï³Ù
³ßÝ³ÝÁ:
Àëï
ÙÇç³½·³ÛÇÝ
¹³ë³Ï³ñ·Ù³Ý
ã³÷áñáßÇãÝ»ñÇ,
÷Ýç³ÛÇÝ
ó³íÇ Å³Ù³Ý³Ï
å»ïù ¿ ÉÇÝÇ
í»ñÁ
                    ÝÏ³ñ³·ñí³Í
           í»·»ï³ïÇí         ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇó
     ·áÝ»    Ù»ÏÁ,     ë³Ï³ÛÝ
      Ñ³×³Ë      ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
  ÝßáõÙ                     »Ý
»Õç»ñ³Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
ÇÝÛ»ÏóÇ³,
³ñóáõÝù³ÑáëáõÃÛáõÝ,
ùÃÇ ÷³Ïí»Éáõ
½·³óáõÙ:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
åñ³ÏïÇÏ³ÛáõÙ
÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÝ
³í»ÉÇ
Ñ³½í³¹»å ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ,
ù³Ý ÙÇ·ñ»ÝÁ (0,05 – 0,1) ¨
¹³ëíáõÙ ¿
¹ÇÙ³ÛÇÝ
ó³íÇ
Ñ³½í³·Ûáõï
¹»åù»ñÇÝ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
·ÉË³íáñ³å»ë
³é³ç³ÝáõÙ ¿
30-40 ï³ñ»Ï³ÝáõÙ, ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï (4 ³Ý·³Ù
Ñ³×³Ë, ù³Ý
Ï³Ý³Ûù):
ä³Ãá·ÝáÙáÝÇÏ
³Ëï³ÝÇßÁ
·ñáÑÇ
Å³Ù³Ý³Ï ÷ëÇËáÙáïáñ
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝÝ
¿: ÐÇí³Ý¹Ý»ñÝ
³ÝÑ³Ý·Çëï »Ý,
·³É³ñíáõÙ »Ý
ó³íÇó, ó³íÇ
ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÝ
³ÛÝù³Ý Ù»Í ¿,
áñÝ ³ÛÝ
³Ýí³ÝáõÙ »Ý §ëáõÇóÇ¹³É¦:

ÐÇÙÝ³Ï³Ý
ë³¹ñÇã
·áñÍáÝÝ
³ÉÏáÑáÉÝ ¿,
¹ñ³ Ñ»ï Ù»Ïï»Õ
³éÏ³ ¿
áñáß³ÏÇ
Ã³ùÝí³Í
ßñç³Ý ³ÉÏáÑáÉÇ
ÁÝ¹áõÝÙ³Ý ¨
·ñáÑÇ ëÏëÙ³Ý
ÙÇç¨: ´³óÇ ³Û¹,
÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ ·ñáÑ
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³óÝ»É ÑÇëï³ÙÇÝÇ
»ÝÃ³Ù³ßÏ³ÛÇÝ
Ý»ñ³ñÏáõÙÁ
Ï³Ù ÝÇïñá·ÉÇó»ñÇÝÇ
ÁÝ¹áõÝáõÙÁ:
ºÃ» ³éáÕç
Ù³ñ¹ÇÏ ÑÇëï³ÙÇÝÇ
Ï³Ù
ÝÇïñá·ÉÇó»ñÇÝÇ
ÁÝ¹áõÝÙ³ÝÁ
é»³ÏóÇ³ »Ý
ï³ÉÇë
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
Ï³ñ×³ï¨
ó³íáí, ÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï 20
ñáå» ³Ýó
ëÏëíáõÙ ¿
ïÇåÇÏ
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
Ýáå³: Î³ñ¨áñ
¿, áñ ³Ûë
ÝÛáõÃ»ñÝ
ë³¹ñÇã
³½¹»óáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý ÙÇ³ÛÝ
§÷ÝçÇ¦
ßñç³ÝáõÙ,
é»ÙÇëÇ³ÛÇ
ßñç³ÝáõÙ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
é»³ÏóÇ³ »Ý
ï³ÉÇë
³éáÕçÝ»ñÇ
ÝÙ³Ý:
Üáå³Ý»ñÇ
50-75-Ý
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ùÝÇ Å³Ù³Ý³Ï,
Ùáï³íáñ³å»ë
ÝáõÛÝ
Å³Ù³Ý³ÏÇÝª
³é³íáïÛ³Ý
2-3ÇÝ, ¹ñ³ Ñ³Ù³ñ
÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÝ
³Ýí³ÝáõÙ »Ý
Ý³¨
§½³ñÃáõóÇã³ÛÇÝ
ó³í¦: àñå»ë
Ï³ÝáÝ,
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
·áÑ
ã»Ý ·Çß»ñ³ÛÇÝ
ùÝÇ áñ³ÏÇó, ÙÇÝã¹»é,
é»ÙÇëÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ýñ³Ýù ã»Ý
·³Ý·³ïíáõÙ
ùÝÇó: øÝÇ
Å³Ù³Ý³Ï
³åÝá»Ç
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ ÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ
Å³Ù³Ý³Ï ³í»ÉÇ
Ñ³×³Ë ¿ ¹ÇïíáõÙ,
ù³Ý
Ñ³ë³ñ³ÏáõÃÛáõÝáõÙ:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿ ¹³
ëáíáñ³Ï³Ý
Ñ³ÙÁÝÏÝáõÙ
ãÇ: öÝç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï §÷ÝçÇ¦
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ³ñÛ³Ý
ÃÃí³ÍÇÝáí
Ñ³·»óÙ³Ý
Çç»óáõÙª
ÑÇåûùë»ÙÇ³:
ÐÇåûùë»ÙÇÏ
É³ÛÝ³óáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿ µ»ñ»É
·ñáÑÝ»ñÇ
Ñ³×³Ë³óÙ³ÝÁ:
øÝÇ Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇåûùë»ÙÇ³ÛÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
å³ï×³éÝ»ñÇó
Ù»ÏÁª ³åÝá»Ý ¿
ùÝÇ Å³Ù³Ý³Ï,
áñÝ ³í»ÉÇ
Ñ³×³Ë
¹ÇïíáõÙ ¿
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï:
 ¶ñ³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
Ù»ç Ï³Ý §ëÇÙåïáÙ³ïÇÏ
ÏÉ³ëï»ñÇ¦,
³ÛëÇÝùÝ
÷Ýç³ÛÇÝ ·ÉË³ó³íÇ
ÝÏ³ñ³·ñáõÃÛáõÝÁ,
áñÝ Ç Ñ³Ûï ¿
·³ÉÇë ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ûñ·³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý (áõéáõóùÝ»ñ,
³ÝáÃ³ÛÇÝ
³Ý¨ñÇ½ÙÝ»ñ) ¨
ýñáÝïÇïÇ
ýáÝÇ íñ³:
ÎÉÇÝÇÏáñ»Ý
³Ûë ¹»åù»ñÁ
ï³ñµ»ñíáõÙ »Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
ÁÝÃ³óùáí,
³í»ÉÇ »ñÏ³ñ³ï¨
¨ ÇÝï»ÝëÇí
·ñáÑÝ»ñáí,
ó³í³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
³ïÇåÇÏ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ,
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏë½µáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ç
ï³ñÇùáí:
²ÛëåÇëÇ
¹»åù»ñáõÙ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
Ù³Ýñ³ÏñÏÇï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¨ Ñ³ñÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ
(·ÉËáõÕ»ÕÇ Îî,
Øèî):
öÝç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ
ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÝ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
Ï³ï³ñ»É
ÙÇ·ñ»ÝÇ,
ïñÇ·»ÙÇÝ³É Ý¨ñ³É·Ç³ÛÇ,
ùáõÝù³ÛÇÝ
³ñï»ñÇïÇ,
ëáõñ ·É³áõÏáÙ³ÛÇ
Ñ»ï: Ð³ñÏ³íáñ
¿ Ýß»É, áñ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ,áñáÝù

Ñ³Ûñ»Ý³Ï³Ý
·ñ³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
Ù»ç Ñ³ÛïÝÇ »Ý
áñå»ë í»·»ï³ïÇí
åñáåá½³É·Ç³Ý»ñ
(êÉÛáõ¹»ñÇ,
â³ñÉÇÝÇ,
úå»ÝÑ»ÛÙÇ,
ÊáñïáÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ó»ÉÇ³ñ
Ý¨ñ³É·Ç³Ý),
Áëï ØÇç³½·³ÛÇÝ
¹³ë³Ï³ñ·Ù³Ý (1998)
÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ ÑáÙ³ÝÇßÝ»ñÝ
»Ý:
´áõÅáõÙÁ:
öÝç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íáí
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ã»ñ³åÇ³Ý
Í³Ýñ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ËÝ¹Çñ ¿: ²ÛÝ
Ý»ñ³éáõÙ ¿
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅáõÙÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ó³í³ÛÇÝ ·ñáÑÇ
¹³¹³ñ»óáõÙÁª
µáõÅáõÙÁ
§÷ÝçÇ¦
ëñ³óÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
Î³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅáõÙÁ: Ü»ñÏ³ÛáõÙë
÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íáí
ï³é³åáÕ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
µáõÅÙ³Ý Ù»ç
³é³ç³ï³ñ
¹»ñÁ
ÉÇÃÇáõÙÇ
Ï³ñµáÝ³ïÇÝ ¿:
²ÛÝ Ýß³Ý³ÏáõÙ
»Ý ûñÁ 300-900Ù·
¹á½³Ûáí ÙÇ
ù³ÝÇ ß³µ³ÃÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
Üáå³Ý»ñÇ
¹³¹³ñÙ³Ý
¹»åùáõÙ åñ»å³ñ³ïÇ
¹á½³Ý
Çç»óÝáõÙ »Ý
ÙÇÝã¨ ûñÁ 150-300Ù·
¨ ß³ñáõÝ³ÏáõÙ
»Ý ¹»é 1-2 ß³µ³Ã
Ï³Ëí³Í
ëñ³óÙ³Ý
Í³ÝñáõÃÛáõÝÇó:
äñ»å³ñ³ïÇ
µ³ñÓñ
¹á½³Ý»ñÁª
ûñÁ 900Ù·-Çó
µ³ñÓñ, Ï³ñ»ÉÇ ¿
Ýß³Ý³Ï»É
³ñÛ³Ý Ù»ç ¹ñ³
Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ
ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
ï³Ï:
Î³ÉóÇáõÙÇ
ÇáÝÝ»ñÇ
³Ýï³·áÝÇëïÝ»ñÁ,
áñáÝù ûÅïí³Í
»Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
³ÝáÃ³É³ÛÝÇã
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ,
Ñ³çáÕáõÃÛ³Ùµ
û·ï³·áñÍíáõÙ
»Ý Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ: ²Ûë
ËÙµÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
Ï³ÝË³ñ·»É
³ÝáÃÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óÙ³ÝÁ
Ý³Ëáñ¹áÕ
³ÝáÃÝ»ñÇ
ëå³½ÙÁ:
²Ù»Ý³³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
»Ý í»ñ³å³ÙÇÉÁ
¨ Ç½áåïÇÝÁ
ûñÁ 240-320Ù·,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ÝÇÙáïáå
(ÝÇÙá¹ÇåÇÝ)
ûñÁ 90Ù·:
                      öÝç³ÛÇÝ
      ·ÉË³ó³íáí          ï³é³åáÕ
       ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ     Ùáï
    ùÝÇ       Ë³Ý·³ñÙ³Ý
      ¨     ¹»ñÇÝ    Ñ³ïáõÏ

Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
óáõÛó ïí»óÇÝ
ùÝ³µ»ñ ¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñáí
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝ³í»ïáõÃÛáõÝÁ:
øÝÇó ³é³ç
ÇÙáí³ÝÇ 1
¹»Õ³Ñ³µÇ Ýß³Ý³ÏáõÙÁ
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙ
¿ ÷Ýç³ÛÇÝ
ó³í»ñÇ
·Çß»ñ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñÇ ½³ñ·³óáõÙÁ:

öÝç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ
ÁÝ¹Ñ³ïÙ³Ý
³Ù»Ý³³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
ÙÇçáóÝ»ñÁ
¹ÇÑÇ¹¿ñ·áïÇ
ëåñ»ÛÝ ¿
(¹ÇÑÇ¹ñá¿ñ·áï³ÙÇÝ)
¨ ïñÇåï³ÝÇ
ËÙµÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÁ,
áñáÝù
ëáíáñ³µ³ñ
ÏÇñ³éíáõÙ »Ý
ÙÇ·ñ»Ýá½
Ýáå³Ý»ñÇ
ÁÝ¹Ñ³ïÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
ÆÙÇ·ñ³ÝÁ (ëáõÙ³ïñÇåï³Ý)
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
¹»Õ³Ñ³µ»ñÇ ¨
ùÃ³ÛÇÝ ëåñ»ÛÝ»ñÇ
Ó¨áí,
Ý³ñ³ÙÇ·Á
¹»Õ³Ñ³µ»ñáí 2,5Ù·
¨ ½áÙÇ·Á
¹»Õ³Ñ³µ»ñáí 2,5Ù·:
âÝ³Û³Í
¿ñ·áï³ÙÇÝ
å³ñáõÝ³ÏáÕ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ
¨
ïñÇåï³ÝÝ»ñÇ
µ³ñÓñ ³ñ¹ÛáõÝ³í»ïáõÃÛ³ÝÁ
Ýáå³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï,
¹ñ³Ýó ÏÇñ³éáõÙÁ
ã¿ñ Ï³ÝËáõÙ
·ÉË³ó³íÇ
é»óÇ¹ÇíÁ,
ã¿ñ
ÁÝ¹Ñ³ïáõÙ
§÷áõÝçÁ¦: ¸ñ³
Ñ³Ù³ñ
÷Ýç³ÛÇÝ
·ÉË³ó³íÇ
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
ÏáÙµÇÝ³óí³Í
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
ÏÇñ³éáõÙÁª
·ñáÑÇ ³ñ¹ÛõÝ³í»ï
ÁÝ¹Ñ³ïáõÙ ¨
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
µáõÅáõÙ:

àõß³Ã³÷áõÃÛáõÝ

àõß³Ã³÷áõÃÛáõÝÁ
Ï³Ù
ëÇÝÏáå³Ý `É³ïÇÝ»ñ»Ý-
“ÃáõÉ³óÝ»É,
ëå³é»É” µ³éÇó,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï³íáñ
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ï³ñ×³ï¨
ÏáñëïÇ Ýáå³ ¿:
àõß³Ã³÷áõÃÛáõÝÁ
áñ¨¿
³é³çÝ³ÏÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ ¿:
Î³Ý
áõß³Ã³÷áõÃÛáõÝ
³é³ç³óÝáÕ
µ³½Ù³ÃÇí
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
íÇ×³ÏÝ»ñ.
•       ëñï³ÛÇÝ
Ý»ïÙ³Ý
Çç»óÙ³Ùµ
áõÕ»ÏóíáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ`
ëñïÇ éÇÃÙÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ,
³áñï³ÛÇ ¨
Ãáù³ÛÇ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
ëï»Ýá½Ý»ñÁ,
ÙÇáÏ³ñ¹Ç
ÇÝý³ñÏïÁ,
ëï»ÝáÏ³ñ¹Ç³ÛÇ
Ýáå³Ý»ñÁ
•       ³ÝáÃÝ»ñÇ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ï³ñ·³íáñÙ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí
áõÕ»ÏóíáÕ
íÇ×³ÏÝ»ñ,
ûñÇÝ³Ï`
áõß³Ã³÷áõÃÛáõÝ
ÏáõÉ ï³ÉÇë, ÑáñÇ½áÝ³Ï³Ý
íÇ×³ÏÇó ³ñ³·
µ³ñÓñ³Ý³ÉÇë
•       ³ñÛ³Ý
Ù»ç ÃÃí³ÍÝÇ
ÇçáóÙ³Ùó
íÇ×³ÏÝ»ñ` ³Ý»ÙÇ³Ý
¨ ³ñÛ³Ý ³ÛÉ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
ÑÇåûùëÇ³Ý
µ³ñÓñáõÃÛ³Ý
íñ³ ¨ ïáÃ
ë»ÝÛ³ÏÝ»ñáõÙ:

ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
àñå»ë ûñ»Ýù,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÏáñëïÇÝ
Ý³Ëáñ¹áõÙ ¿
í³ï
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ,
ëñïË³éÝáóÁ,
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
Ùßáõß³å³ïáõÙÁ
Ï³Ù ³ãù»ñÇ
³é³ç “×³Ý×»ñÇ”
½·³óáõÙÁ,
½³Ý· ³Ï³ÝçÝ»ñáõÙ:
ÈÇÝáõÙ ¿
ÃáõÉáõÃÛáõÝ,
»ñµ»ÙÝ Ñáñ³Ýç»É,
»ñµ»ÙÝ
ÃáõÉ³ÝáõÙ
»Ý áïù»ñÁ ¨
Ùáï»ÝáõÙ ¿ ÙáïáóáÕ
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÏáñëïÇ
½·³óáõÙÁ: ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ
·áõÝ³ïíáõÙ
»Ý, ³å³
å³ïíáõÙ »Ý ùñïÇÝùáí:
¸ñ³ÝÇó Ñ»ïá
ÑÇí³Ý¹Á
ÏáñóÝáõÙ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛáõÝÁ:
Ø³ßÏÁ
ÙáËñ³-·áñß³íáõÝ,
×ÝßáõÙÁ
ËÇëï ÇçÝáõÙ
¿, ëñïÇ ïáÝ»ñÁ
¹Åí³ñáõÃÛ³Ùµ
»Ý ÉëíáõÙ:
äáõÉëÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
Í³Ûñ³Ñ»Õ ë³Ï³í
Ï³Ù,
ÁÝ¹Ñ³Ï³é³Ï,
Ñ³×³Ë³ÏÇ, µ³Ûó
Ã»É³ÝÙ³Ý,
Ñ³½Çí
ßáß³÷íáÕ:
ØÏ³ÝÝ»ñÁ
ËÇëï
ÃáõÉ³ó³Í »Ý,
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ
Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý
Ï³Ù Çç³Í »Ý:
´µ»ñÁ
É³ÛÝ³ó³Í »Ý ¨
Éáõë³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÙ ¿:
àõß³Ã³÷áõÃÛ³Ý
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
ÙÇ ù³ÝÇ
í³ÛñÏÛ³ÝÇó
ÙÇ ù³ÝÇ ñáå»
¿, ëáíáñ³µ³ñ 1-2
í³ÛñÏÛ³Ý:
àõß³Ã³÷áõÃÛ³Ý
·³·³ÃÝ³Ï»ïÇÝ,
Ñ³ïÏ³å»ë ¹ñ³
»ñÏ³ñ³ï¨
ÁÝÃ³óùÇ ¹»åùáõÙ`
³í»ÉÇ ù³Ý 5ñ,
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñÇ
½³ñ·³óáõÙ,
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ:
´áõÅáõÙÁ
.ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
µáõÅáõÙÁ
.áõß³Ã³÷áõÃÛ³Ý
ã»½áù³óáõÙÁ:

Àõß³Ã³÷áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
³å³Ñáí»É
³ñÛ³Ý
Ù³ùëÇÙ³É
Ý»ñÑáëù
áõÕ»Õ.
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
å³éÏ»óÝ»É
µ³ñÓñ³óí³Í áïù»ñáí,
Ï³Ù Ýëï»óÝ»É
·ÉáõËÁ
Ã»ù»Éáí
ÍÝÏ»ñÇ ÙÇç¨:
ºÃ» ÑÇí³Ý¹Á
å³éÏ³Í ¿,
·ÉáõËÁ ÏáÕùÇ
»Ý Ã»ùáõÙ,
áñå»½Ç É»½íÇ
Ã»ùáõÙÁ
Ï³ÝË³ñ·»É»É:
´³óÇ ³Û¹,
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ÙÇ ß³ñù
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ
ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³ÛÇ
¨
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ ×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:

¾åÇÉ»åëÇ³

Նոպաները,
դրանք
ուղեղի
որոշակի
նեյրոնների
պոպուլյացիայի
հիպերսինխրոն,
անցողիկ,
պարոքսիզմալ
փոփոխություններն
են:Նոպաները
կարող
են ծագել ինչպես
նորմալ,
այնպես
էլ ոչ նորմալ
ուղեղային
հյուսվածքից:
Նոպաների
կլինիկական
մանիֆեստացիան
կախված
է հիպերսինխրոնիզացիայի
ենթարկված
նեյրոնների
չափսից,
տեղակայումից,
ինչպես
նաև փոփոխությունների
տևողությունից:
Նոպաները
կարող
են առաջանալ
ուղեղի
անցողիկ
մի շարք ախտահարումների
պատճառով,
ինչպիսիք
են հիպոգլիկեմիան,
հիպոնատրեմիան,
դեղորայքային
ինտոքսիկացիան:
Այս պարագայում
անհատը
ունենում
է եզակի նոպա կամ մի քանի նոպաներ
և ստորադիր
ախտահարման
բուժումը
վերացնում
է նոպաները:

  Էպիլեպսիան
բնորոշվում
է որպես դարձելի,
միատիպ,
կարճատև
նոպաներ,
որոնց
առաջացման
պատճառը
կարող
են լինել ինչպես
բնածին
այնպես
էլ ձեռք բերովի
գործոնները:

Էպիլեպսիան
տարածված
նյարդաբանական
հիվանդություն
է, որն ախտահարում
է աշխարհի

ազգաբնակչության
մոտ 1-2 %-ը: Նոպաները
կարող
են դիտվել
ցանկացած
տարիքում.
Դրանք
ավելի
հաճախ
են հանդիպում
նորաշնային
հասակում,
հաճախականությամբ
իջնում
են մանկական,
պատանեկան
և մեծ հասակում
և հաճախանում
են ծերերի
մոտ:
Դասակարգում:
Ըստ դասակարգման,
էպիլեպտիկ
նոպաները
բաժանվում
են 3 մեծ խմբի`
•
Պարցիալ

•
Գեներալիզացված

•
Չդիֆերենցված

Պարցիալ
նոպաներ:
Պարցիալ
նոպաները
լինում
են պարզ և կոմպլեքսային:
Այն նոպան,
որը սկսվում
է շարժական
կամ սենսոր
նեոկորտեքսից,
կարող
է առաջացնել
շարժական
կան զգացողական
պարոքսիզմալ
ֆենոմեններ:
Երբ նոպայի
ժամանակ
գիտակցությունը
պարզ է, կոչվում է պարզ պարցիալ նոպա, երբ գիտակցությունը
մասնակի
կամ ամբողջապես
բացակայում
է գրգռի տարածման
պատճառով,
կոչվում
է կոմպլեքսային
պարցիալ
նոպա: Պարզ պարցիալ
նոպաները
կարող
են ծագել կեղևի ցանկացած
զոնայից,
որից էլ պայմանավորված
է նոպայի
տեսակը`

•
Շարժողական

•
Զգացողական
սոմատոսենսոր,
տեսողական
պարզ ֆենոմեններ

•
Վեգետատիվ
(պարբերական
սրտխառնոցի,
որովայնում
ցավերի,
սրտխփոցի,
էպիգաստրալ
շրջանից
բարձրացող
ալիքի
զգացում,
և այլն)
•
Հոգեշարժական
(հիշողության
աղավաղումներ`deja-vu,
james-vu, տեսիլքներ,
ցնորքներ,
անհիմն
վախի զգացում,
հոտառական,
համի հալյուցինացիաներ):

Պարզ պարցիալ
նոպաները
գիտակցվում
են հիվանդների
կողմից
և հաճախ կոչվում
են աուրաներ:
Պարզ պարցիալ
նոպան
կարող
է տարածվել`
վերածվելով
կոմպլեքսային
պարցիալ
կամ երկրորդային
գեներալիզացված
տոնիկ-կլոնիկ
նոպաների:
Գիտակցության
մակարդակը
էպիլեպսիայի
տեսակի
բնորոշման
համար
ունի մեծ նշանակություն:
Գիտակցությունը
խանգարված
է, եթե հիվանդը
նոպայի
ժամանակ
հրահանգ
չի կատարում,
շրջապատի
հետ կոնտակտի
մեջ չի մտնում
և չի հիշում
իր հետ կատարվածը:
Կոմպլեքսային
պարցիալ
նոպան
սկսվում
է շարժական
կանգով:
Կոմպլեքսային
պարցիալ
նոպաները
կարող
են արտահայտվել`

•
Պարզ
շարժական
ավտոմատիզմներով

•
Օրո-ալիմենտար
ավտոմատիզմներով
(կլման,
լիզելու,
չփչփոցի
շարժումներ
)
•
Ժեստիկուլյացիոն
ավտոմատիզմներ
կեղծ նպատակաուղղված
շարժումներով

•
Վերբալ
ավտոմատիզմներ

Կոմպլեքսային
պարցիալ
նոպաները
տևում
են մինչև
1-2 րոպե
և բացարձակ
միատիպ
են վարքագծային
պատեռնով:

Նոպայից
հետո հիվանդը
խառնաշփոթ
է, ապակողմնորոշված:
Հետիկտալ
խառնաշփոթ
գիտակցությունը
կարող
է տևել 10-15 րոպե: Այս հանգամանքը
թույլ
է տալիս տարբերակել
ԿՊՆ-ը աբսանսներից;
Վերջինիս
ժամանակ
հիվանդը
հետիկտալ
ֆենոմեններ
չունի:

  Պարզ և կոմպլեքսային
պարցիալ
նոպաները
կարող
են հաջորդվել
երկրորդային
տարածուն
տոնիկ-
կլոնիկ
նոպաներով:
Քանի որ երկրորդային
տարածուն
ցնցման
ֆոկալ
մանիֆեստացիան
կարող
է չհայտնաբերվել
հետազոտողի
, ինչպես
նաև հիվանդի
կողմից,
ավելի
ճիշտ է ԳՏԿՆ համարել ֆոկալ,
մինչև
ճշգրիտ
ախտորոշումը:
Մեծահասակների
մոտ առաջին
անգամ
դիտված
ԳՏԿՆ-ը պահանջում
են ժխտել գլխուղեղի
օրգանական
ախտահարումները`
ուռուցքները,
ուղեղի
ինֆարկտները
կամ ինֆեկցիաները:
Երկրորդային
տարածուն
տոնիկ-
կլոնիկ
նոպաները
սÏëíáõÙ
են
ýáÏ³É,
ûç³Ë³ÛÇÝ Ï³Ù
³é³Ýó
ûç³Ë³ÛÇÝ
¿åÇÉ»åïÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ,
տáÝÇÏ
¨ ÏÉáÝÇÏ
ý³½³Ý»ñÁ
ï³ñµ»ñ »Ý Áëï
Çñ»Ýó ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛ³Ý,

½áõ·³ã³÷áõÃÛ³Ý
¨ ï¨áÕáõÃÛ³Ý,
նոպաների
բÝáñáß
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ`
1-2 ñáå» է,
բնորոշ
է հ»ïÇÏï³É

Ë³éÝ³ß÷áÃ
·Çï³ÏóáõÃÛáõÝը,
ùÝÏáïáõÃÛáõÝը`
³ÝóáÕÇÏ
ýáÏ³É
¹ÇýÇóÇïáí
Ï³Ù ³é³Ýó ¹ñ³:

¾åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñÇ
ÙÇç³½·³ÛÇÝ
¹³ë³Ï³ñ·áõÙÁ
(ILAE, 1981)
1.     ä³ñóÛ³É(
ýáÏ³É,
ï»Õ³ÛÇÝ)
Ýáå³Ý»ñ
1.Øáïáñ
Ýáå³Ý»ñ
1.ýáÏ³É
Ùáïáñ, ³é³Ýó
Ù³ñßÇ
2.     ýáÏ³É
Ùáïáñ,
Ù³ñßáí`
ç»ÏëáÝÛ³Ý
3.³¹í»ñëÇí
4.äáëïáõñ³É

5.üáÝ³ïáñ`
íáÏ³ÉÇ½³óÇ³
Ï³Ù ËáëùÇ
¹³¹³ñáõÙ

2.êáÙ³ïáë»Ýëáñ
Ýáå³Ý»ñ Ï³Ù
Ñ³ïáõÏ
ë»Ýëáñ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí
Ýáå³Ý»ñ`
Ñ³ë³ñ³Ï
Ë³µÏ³ÝùÝ»ñ, ûñ.`
Ïñ³ÏÇ
³éÏ³ÛÍáõÙÝ»ñ,
½³Ý·
1.
êáÙ³ïáë»Ýëáñ

2.ï»ëáÕ³Ï³Ý
3.ÉëáÕ³Ï³Ý
4.Ñáï³é³Ï³Ý

5.Ñ³Ù³ÛÇÝ
6.·ÉË³åïáõÛïáí

2.ì»·»ï³ïÇí-íÇëó»ñ³É
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñáí
Ýáå³Ý»ñ` áõÕ»ÏóíáõÙ
»Ý ¿åÇ·³ëïñ³É
½·³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñáí,
ùñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ùµ,
¹»ÙùÇ
Ï³ñÙñáõÃÛ³Ùµ,
µµÇ Ý»Õ³óÙ³Ùµ
Ï³Ù
É³ÛÝ³óÙ³Ùµ:
3.Ðá·»Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
Ýáå³Ý»ñ. Ñ³½í³¹»å
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý áñå»ë µ³ñ
å³ñóÛ³É
Ýáå³Ý»ñ.
1. ¹Çóý³½ÇÏ

2.¹ÇëÙÝ»ëïÇÏ
ûñ.` ³ñ¹»Ý ï»ë³Í
½·³óáõÙ
3.Ùï³ÍáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ,
ûñÇÝ³Ï`
»ñ³½³Ï³Ý íÇ×³ÏÝ»ñ,
Å³Ù³Ý³ÏÇ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ
4.³ý»ÏïÇí`
í³Ë,
ã³ñáõÃÛáõÝ
¨ ³ÛÉÝ
5.ÇÉÛáõ½áñ,
ûñ.`
Ù³ÏñáåëÇ³
6.µ³ñ¹
Ñ³ÉáõóÇÝ³ïáñ,
ûñ.`
»ñ³ÅßïáõÃÛáõÝ,
ï»ë³ñ³ÝÝ»ñ ¨
³ÛÉÝ

2.´³ñ¹
å³ñóÛ³É
Ýáå³Ý»ñ`
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ,
»ñµ»ÙÝ Ï³ñáÕ »Ý
ëÏëí»É
Ñ³ë³ñ³Ï
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ùµ

1.¶Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³·³
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
Ñ³ë³ñ³Ï
å³ñóÛ³É
Ýáå³
1.ëÏëíáõÙ
¿ Ñ³ë³ñ³Ï
å³ñóÛ³É
Ýáå³ÛÇó,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³·³
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
2.³íïáÙ³ïÇ½Ùáí

                                             2.êÏëíáõÙ
¿ ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
                                                       1.ÙÇ³ÛÝ
Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
                                                          2.ß³ñÅ³Ï³Ý
³íïáÙ³ïÇ½Ùáí

                                            2.ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óÇ³Ûáí
å³ñóÛ³É Ýáå³Ý»ñ

                                                             1.µ³ñ¹,
³å³
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³ÍÇ
÷áË³ñÏíáÕ
å³ñóÛ³É
Ýáå³(А ),
                                                           2.
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³ÍÇ
÷áË³ñÏíáÕ
µ³ñ¹ å³ñóÛ³É
Ýáå³(Б )
                             2.¶»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
Ýáå³Ý»ñ(óÝóáõÙ³ÛÇÝ
¨ áã óÝóáõÙ³ÛÇÝ)

1. ²µë³ÝëÝ»ñ
                              1.îÇåÇÏ
³µë³ÝëÝ»ñ
                                            1.ÙÇ³ÛÝ
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
2.ÃáõÛÉ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ïáÝÇÏ
ÏáÙåáÝ»Ýïáí
3.³ïáÝÇÏ
ÏáÙåáÝ»Ýïáí
4. ïáÝÇÏ
ÏáÙåáÝ»Ýïáí
5.³íïáÙ³ïÇ½Ùáí

6.í»·»ï³ïÇí
ÏáÙåáÝ»Ýïáí
                                            2.²ïÇåÇÏ³µë³ÝëÝ»ñ

1.ïáÝáõëÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÝ
³í»ÉÇ »Ý ³ñï³Ñ³Ûïí³Í,
ù³Ý ïÇåÇÏ
³µë³ÝëÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï

2.Ýáå³Ý»ñÇ
ëÏÇ½µÁ Ï³Ù
¹³¹³ñáõÙÁ
ï»ÕÇ ¿ áõÝ»ÝáõÙ,áã
Ã»
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ,
³ÛÉ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ:
                              2.ØÇáÏÉáÝÇÏ
Ýáå³Ý»ñ`ÙÇ³Ï
Ï³Ù µ³½Ù³ÃÇí
ÙÇáÏÉáÝÇÏ
çÕ³Ó·áõÙÝ»ñ
3.ÎÉáÝÇÏ
Ýáå³Ý»ñ
4.îáÝÇÏ
Ýáå³Ý»ñ
5.îáÝÇÏá-ÏÉáÝÇÏ
Ýáå³Ý»ñ
2.â¹³ë³Ï³ñ·í³Í
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ`
Ýáå³Ý»ñ, áñáÝó
ãÇ Ï³ñ»ÉÇ
ÙïóÝ»É í»ñÁ
ÝÏ³ñ³·ñí³Í
áã ÙÇ ËÙµÇ Ù»ç
3.Ð³í»Éí³Í:
ÎñÏÝ³ÏÇ
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñÁ
Ï³Ëí³Í »Ý
ï³ñµ»ñ
·áñÍáÝÝ»ñÇó.
1.å³ï³Ñ³Ï³Ý
Ýáå³Ýáñ,
áñáÝù Ç Ñ³Ûï
»Ý ·³ÉÇë Ñ³Ï³ñÍ³ÏÇ
¨ ³é³Ýó
å³ï×³éÇ,
2.óÇÏÉÇÏ
Ýáå³Ý»ñ,
áñáÝù
ÏñÏÝíáõÙ »Ý
áñáß³ÏÇ
ÇÝï»ñí³Éáí,
ûñ.` Ï³åí³Í
¹³ßï³Ý³ÛÇÝ
óÇÏÉÇ, ùÝÇ³ñÃÝ³óÙ³Ý
óÇÏÉÇ Ñ»ï,
3.ë»Ýëáñ`Ñá·Ý³ÍáõÃÛáõÝ,
³ÉÏáÑáÉ,
ÑáõÛ½»ñÁ ¨
³ÛÉÝ, ¨ áã
ë»Ýëáñ
·áñÍáÝÝ»ñáí`»ñµ»ÙÝ
¹ñ³Ýù
é»ýÉ»ùïáñ
Ýáå³Ý»ñÝ »Ý,
ë³¹ñí³Í
Ýáå³Ý»ñ
4.¾åÇÉ»åïÇÏ
ëï³ïáõë-
ß³ñáõÝ³Ï³Ï³Ý
Ýáå³Ý»ñ Ï³Ù
ÙÇ ù³ÝÇ
Å³Ùí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
ÏñÏÝíáÕ
Ýáå³Ý»ñ,
³ÛÝù³Ý
Ñ³×³Ë, áñ
ÑÇí³Ý¹Á
Ýáå³Ý»ñÇ
ÙÇç¨ ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ãÇ ·³ÉÇë.
Ï³ñµ»ñáõÙ »Ý
ýáÏ³É ¨
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
Ýáå³Ý»ñÇ
ëï³ïáõë, ËÇëï
ï»Õ³Ï³Ûí³Í
Ùáïáñ
Ýáå³Ý»ñÁ
ÏáãíáõÙ »Ý
“Ùßï³Ï³Ý å³ñóÛ³É
¿åÇÉ»åëÇ³”:

òÝóáõÙ³ÛÇÝ
ûç³ËÁ òÝóáõÙ³ÛÇÝ
ûç³ËÁ,
ó³ÝÏ³ó³Í
·áñÍáÝáí ¥³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáÃÛáõÝ,
å»ñÇÝ³ï³É
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
·ÉËÇ ïñ³íÙ³Ý,
ëáÙ³ïÇÏ ¨
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
áõéáõóùÝ»ñ ¨
³ÝáÙ³ÉÇ³Ý»ñ,
ÝÛáõÃ³÷áË³Ý³ÏáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
ÇÝëáõÉï,
ï³ñµ»ñ
ÝÛáõÃ»ñÇ ïáùëÇÏ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ
¤ ³é³ç³ó³Í
áõÕ»ÕÇ ûñ·³Ý³ÏÝ
Ï³Ù
ýáõÝÏóÇáÝ³É
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝù ¿:
Î³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
íÝ³ëÙ³Ý
ï»ÕáõÙ ëåÇÝ
¥áñï»Õ, »ñµ»ÙÝ Ó¨³íáñíáõÙ
¿ Ñ»ÕáõÏáí
Éóí³Í Ëáéáã`
ÏÇëï³¤: ²Ûë
ï»ÕáõÙ
å³ñµ»ñ³µ³ñ
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³Ý³É
ëáõñ ³Ûïáõó
¨ ß³ñÅ³Ï³Ý
·áïáõ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
µçÇçÝ»ñÇ ·ñ·éáõÙ,
áñÁ
Ñ³Ý·»óÝáõÙ ¿
ÏÙ³Ëù³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ÏÍÏáõÙÝ»ñÇÝ,
áñáÝù,
·ñ·éÙ³Ý
³ÙµáÕç Ï»Õ¨Ç íñ³
ï³ñ³ÍÙ³Ý
¹»åùáõÙ,
³í³ñïíáõÙ »Ý
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ:
òÝóáõÙ³ÛÇÝ
å³ïñ³ëïí³ÍáõÃÛáõÝÁ

ò.å.-Á
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ï»Õ¨áõÙ
Ù³Ï³ñ¹³ÏÇó`
ß»ÙÇó,  µ³ñÓñ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
¹ñ¹Ù³Ý
ß³ï³óÙ³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÝ
¿, áñÇ íñ³
·áñÍáõÙ ¿
áõÕ»ÕÇ Ñ³Ï³óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á:
²ÛÝ Ï³ñáÕ ¿
ÉÇÝ»É ó³Íñ ¨
µ³ñÓñ: ´³ñÓñ
ò.ä.-Ý Å³Ù³Ý³Ï
ûç³ËáõÙ
ÝáõÛÝÇëÏ
³Ù»Ý³÷áùñ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³Ý·»óÝ»É
óÝóáõÙ³ÛÇÝ Ýáå³ÛÇ
³é³ç³óÙ³ÝÁ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
ò.ä.-Á Ï³ñáÕ ¿ ³ÛÝù³Ý
Ñ½áñ ÉÇÝ»É,
áñ ³é³Ýó
¿åÇÉ»åïÇÏ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
ûç³ËÇ,
Ñ³Ý·»óáõÙ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ï³ñ×³ï¨
³Ýç³ïÙ³ÝÁ:
²Ûë ¹»åùáõÙ
ËáëùÁ
³µë³ÝëÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ
¿: ºí,
ÁÝ¹Ñ³Ï³é³ÏÁ,
¿åÇÉ»åïÇÏ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÉñÇí
µ³ó³Ï³Û»É, ¨ ³Ûë
¹»åùáõÙÝ ÝáõÛÝÇëÏ
áõÅ»Õ
¿åÇÉ»åïÇÏ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ùµ,
å³ñóÛ³É
Ýáå³Ý»ñ:
´³ñÓñ³ó³Í ò.ä.-Ý
å³ï×³éÁ
áõÕ»ÕÇ
Ý»ñ³ñ·³Ý¹³ÛÇÝ
ÑÇåûùëÇ³Ý ¿,
ÍÝÝ¹³µ»ñáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇåûùëÇ³Ý ¨
Å³é³Ý·³Ï³Ý
Ý³Ë³ïñ³Ù³¹ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ
¥¿åÇÉ»åëÇ³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Å³é³Ý·Ý»ñÇ
Ùáï
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
éÇëÏÁ 3-4 % ¿, áñÁ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
åáåáõÉÛ³óÇ³ÛÇó
2-4 ³Ý·³Ù µ³ñÓñ ¿¤:

¾¾¶
¾åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
¨ ¹ñ³
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ É³ÛÝ
ï³ñ³ÍáõÙ ¿
·ï»É
¿É»Ïïñá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³ÛÇ
Ù»Ãá¹Á:
Ð³ïÏ³å»ë Ù»Í
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý
“åÇÏ-³ÉÇù”
Ñ³Ù³ÉÇñÝ»ñÇ
¨ ³ëÇÙ»ïñÇÏ
¹³Ý¹³Õ
³ÉÇùÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ,
áñÁ óáõÛó ¿
ï³ÉÇë
¿åÇÉ»ïÇÏ
ûç³ËÇ ³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
¨ ¹ñ³
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ:
²ÙµáÕç áõÕ»ÕÇ
óÝóáõÙ³ÛÇÝ
å³ïñ³ëïí³ÍáõÃÛ³Ý
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ
ËáëáõÙ »Ý
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
“åÇÏ-³ÉÇù”
Ñ³Ù³ÉÇñÝ»ñÁ:
ê³Ï³ÛÝ, å»ïù ¿
ÑÇß»É, ¾¾¶-Ý
³ñï³óáÉáõÙ
¿ áã Ã» ¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
³ËïáñáßáõÙÁ,
³ÛÉ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
ýáõÝÏóÇáÝ³É
íÇ×³ÏÁ
¥³ÏïÇí
³ñÃáõÝ
íÇ×³ÏÁ,
å³ëëÇí ³ñÃáõÝ
íÇ×³ÏÁ,
ùáõÝÁ ¨ ùÝÇ
÷áõÉ»ñÁ¤ ¨
Ï³ñáÕ ¿
ÝáñÙ³É
ÉÇÝ»É
ÝáõÛÝÇëÏ
Ñ³×³Ë³ÏÇ
Ýáå³Ý»ñÇ
¹»åùáõÙ: ºí,
ÁÝ¹Ñ³Ï³é³ÏÁ,
¾¾¶-áõÙ
¿åÇÉ»åïáýáñÙ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
áã ÙÇßï ¿
íÏ³ÛáõÙ
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
Ù³ëÇÝ, µ³Ûó áñáß
¹»åù»ñáõÙ
Ñ³Ï³ÏáÝíáõÉë³Ýï
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ Ýß³Ý³ÏÙ³Ý
ÑÇÙù ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ:

¾åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
µáõÅáõÙÁ

´áõÅÙ³Ý
Ýå³ï³ÏÝ»ñÁ

1.ÏñÏÝ³ÏÇ
Ýáå³Ý»ñÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
éÇëÏÇ
Çç»óáõÙ,
2.
Ï³ÝËáñáßÙ³Ý
µ³ñ»É³íáõÙ
3.é»ÙÇëÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý Ï
Ñ³ëÝ»É, ³é³Ýó
Ýáå³Ý»ñÇ í»ñ³Ï³Ý·ÝÙ³Ý,
Ñ³Ï³óÝóáõÙ³ÛÇÝ
¹»Õ»ñÇ
Ñ³Ý»ÉáõÝ
4.ÙÇÝÇÙáõÙÇ
Ñ³ëóÝ»É
µáõÅÙ³Ý
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñÁ:

Ð³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÁ

Ð³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÁ
¥Ñ³Ï³ + É³ï.
convulsio`óÝóáõÙ¤ Ñ³óÝóáõÙ³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
ÙÇçáóÝ»ñ »Ý,
áñáÝù
ÏÇñ³éíáõÙ »Ý
ï³ñµ»ñ Í³·Ù³Ý
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
óÝóáõÙÝ»ñÇ
ã»½áù³óÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ`
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ,
¿ÏÉ³ÙëÇ³ÛÇ,
ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³Ý»ñÇ,
÷³Ûï³óÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
Ð³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÝ
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
Ý³¨ µÇåáÉÛ³ñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ`
Ù³ÝÇ³Ï³É-¹»åñ»ëÇí
åëÇËá½Ç,
µáõÅ³Ù³Ý
Ñ³Ù³ñ, ù³ÝÇ
áñ ¹ñ³ÝóÇó ß³ï»ñÇ
ÝáñÙáïÇÙÇÏÝ»ñÇ
Ñ»ï
Ï³ÛáõÝ³óÝáõÙ
»Ý ïñ³Ù³¹ñáõÃÛáõÝÁ:

Ð³Ï³óÝóáõÙ³ÛÇÝ
¿ý»Ïï áõÝ»Ý
ß³ï
ïñ³ÝÏíÇÉÇ½³ïáñÝ»ñ`
µ»Ý½á¹Ç³½»å³ÙÇ
³Í³ÝóÛ³ÉÝ»ñÁ
¥¹Ç³½»å³Ù,
ÝÇïñ³½»å³Ù,
ÏÉáÝ³½»å³Ù¤:
¸ñ³ÝÇó µ³óÇ,
ÏÉáÝ³½»å³ÙÁ
ß³ï
ý³ñÙ³ó¨ïÇÏ
¹³ë³Ï³ñ·áõÙÝ»ñáõÙ
³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ Ýßí³Í
¿ áñå»ë
Ñ³Ï³ÏáÝíáõÉë³Ýï:

²Ù»Ý³Ñ³ÛïÝÇ
Ñ³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÝ
»Ý. ´»Ý½áµ³ÙÇÉÁ,
Î³ñµ³Ù³½»åÇÝÁ`
üÇÝÉ»åëÇÝ,
î»·ñ»ïáÉ, ü»Ýáµ³ñµÇï³ÉÁ,
í³Éå»³ÃÃáõÝ`
¸»å³ÏÇÝÁ,
ÎáÙíáõÉ»ùë,
ý»ÝÇïáÇÝÁ`¸Çý»ÝÇÝ,
´»Ý½áÝ³ÉÁ,
È³ÙáïñÇçÇÝÁ`È³ÙÇÏï³É,
È³ÙÇïáñ,
È¨»ïÇñ³ó»ï³ÙÁ`
Î»åñ³,
úùëÏ³ñµ³½»åÇÝÁ`
îñÇÉ»åï³É,
ïáåÇñ³Ù³ïÁ` îáåáÙ³ùë,
ÏÉáÝ³½»å³ÙÁ:

Ð³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÇ
¹³ë³Ï³ñ·áõÙÁ

Ð³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ
³ßË³ï³ÝùÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ëÏ½µáõÝùÁ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
Ù³ßí³ÍáõÃÛ³Ý

Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙÝ ¿:
²Û¹ ËÙµÇ Å³Ù³Ý³Ï³ÏÇó
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÝ
ÁÝïñáÕ³µ³ñ
×ÝßáõÙ »Ý ³Ëï³µ³Ýáñ»Ý-³ÏïÇí
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ:
²ÛëåÇëÇ
³½¹»óáõÃÛ³ÝÁ
Ñ³ëÝáõÙ »Ý 3
áõÕÇÝ»ñáí.
•       ³ñ·»É³ÏáÕ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
áõÅ»Õ³óáõÙ,
ûñÇÝ³Ï`
áõÅ»Õ³óÝ»Éáí
¶²ØÎ-é»ó»åïáñÝ»ñÇ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ

•       ³ñ·»É³Ï»É
¹ñ¹Çã
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ,
ûñÇÝ³Ï
Çç»óÝ»Éáí
NMDA-é»ó»åïáñÝ»ñÇ
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ

•       ¿É»Ïïñ³Ï³Ý
³½¹³ÏÇ
÷áË³ÝóÙ³Ý
íñ³ ³ÝÙÇç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ,
¹ñ³Ýáí
Ï³ÝË³ñ·»É»Éáí
¿åÇÉ»åïÇÏ
ûç³ËÇ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
³ÏïÇí³Ý³ÉÁ:

ÐÇÙÝ³Ï³Ý
Ñ³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÇ
ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
•
ý»ÝÇïáÇÝÁ,
È³ÙáïñÇçÇÝÁ
¨
ý»Ýáµ³ñµÇï³ÉÁ
³ñ·»É³ÏáõÙ »Ý
¹ñ¹áÕ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
í»ñç³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇó
·Éáõï³Ù³ïÇ
³½³ïáõÙÁ,
¹ñ³Ýáí
Ï³ÝË³ñ·»É»Éáí
¿åÇÉ»åïÇÏ
ûç³ËÇ Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
³ÏïÇí³óáõÙÁ:

•
Å³Ù³Ý³Ï³ÏÇó
å³ïÏ»ñ³óáõÙÝ»ñÇ
Ñ³Ù³Ó³ÛÝ, ì³Éåñá³ÃÃáõÝ
¨ áñáß
Ñ³Ï³¿åÇÉ»åïÇÏ
¹»Õ»ñ, Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
NMDA- é»ó»åïáñÝ»ñÇ
³Ýï³·áÝÇëïÝ»ñÝ
»Ý  ¨ ËáãÁÝ¹áïáõÙ
»Ý NMDA-
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
Ñ»ï
·Éáõï³Ù³ïÇ
÷áË³½¹»óáõÃÛ³ÝÁ:

•       ´»Ý½á¹Ç³½»å³ÙÁ
¨
ý»Ýáµ³ñµÇï³ÉÁ
÷áË³½¹áõÙ »Ý ¶²ØÎ-é»ó»åïáñÝ»ñÇ
Ñ»ï: ²Û¹
Å³Ù³Ý³Ï
³é³ç³ó³Í
¶²ØÎ-²
é»ó»åïáñÇ
³Éáëï»ñÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁÝå³ëáõÙ
»Ý ¹ñ³ ¶²ØÎ-Ç
ÝÏ³ïÙ³Ùµ ½·³ÛÝáõÃÛáõÝÁ
¨ ùÉáñÇ
ÇáÝÝ»ñÇ
³í»ÉÇ ß³ï ÙáõïùÇÝ
Ý»ÛñáÝ, áñÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ,
ËáãÁÝ¹áïùõÙ
¿
¹»åáÉÛ³ñÇ½³óÇ³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ:
•       îÇ³·³µÇÝÁ
ëÇÝ³åïÇÏ
×»ÕùÇó ¶²ØÎ-Ç
Ñ»ï¹³ñÓ ½³íÃÙ³Ý
³ñ·»É³ÏÇãÝ ¿:
êÇÝ³åïÇÏ
×»ÕùáõÙ ³Ûë
³ñ·»É³ÏÇã
Ù»¹Ç³ïáñÇ
Ï³ÛáõÝ³óáõÙÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ¿åÇÉ»åïÇÏ
ûç³ËÇ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
¶²ØÎ-²-Ç Ñ»ï ÷áË³½¹»óáõÃÛ³Ý
ËÃ³ÝÙ³ÝÁ ¨
¹ñ³Ýó
·ñ·é³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
íñ³ ³ñ·»É³ÏÇã
³½¹»óáõÃÛ³Ý
áõÅ»Õ³óÙ³ÝÁ:
•       ìÇ·³µ³ïñÇÝÁ`
¶²ØÎ-ïñ³Ýë³ÙÇÝ³½³ÛÇÝÇÝÑÇµÇïáñÁ,
³ñ·»É³ÏáõÙ ¿
¶²ØÎ-Ç
Ï³ï³µáÉÇ½ÙÁ ¨
µ³ñÓñ³óÝáõÙ
¿ ³ñ·»É³ÏáÕ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
í»ñç³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ
¹ñ³
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ:

•       ¶³µ³å»ÝïÇÝÝ
ûÅïí³Í ¿ ¶²ØÎ-Ç
Ó¨³íáñáõÙÝ
áõÅ»Õ³óÝ»Éáõ
Ñ³ïÏáõÃÛ³Ùµ:
¸ñ³
Ñ³Ï³¿åÇÉ»åïÇÏ

³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ Ý³¨
Ï³ÉÇáõÙÇ
ÇáÝÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ
Ï³Ý³ÉÝ»ñÇ
µ³óÙ³Ý íñ³
³ÝÙÇç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ:
•
Î³ñµ³Ù³½»åÇÝÁ,
í³Éåñá³ïÝ»ñÁ
¨ ý»ÝÇïáÇÝÁ
÷áËáõÙ »Ý
åáï»ÝóÛ³É
Ï³Ëí³Í
Ý³ïñÇáõÙ³ÛÇÝ
¨ Ï³ÉóÇáõÙ³ÛÇÝ
Ï³Ý³ÉÝ»ñÇ
ÇÝ³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ,
¹ñ³Ýáí
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï»Éáí,
¾É»Ïïñ³Ï³Ý
åáï»ÝóÛ³ÉÇ
ï³ñ³ÍáõÙÁ:
•       ¾ïáëáÇÏóÇÙÇïÁ
³ñ·»É³ÏáõÙ ¿
Ï³ÉóÇáõÙ³ÛÇÝ
Ï³Ý³ÉÝ»ñÁ:

Ð³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÇ
Ñ³×³Ë³ÏÇ
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñÁ
ø³ÝÇ áñ, ·ñ»Ã»
µáÉáñ
Ñ³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÇÅÝ
áõÝ»Ý ÎÜÐ-Ç
³ñ·»É³ÏÇã
³½¹»óáõÃÛáõÝ,
¹ñ³Ýó
³½¹»óáõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ñ»ï¨Û³É
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñÁ.
ùÝÏáïáõÃÛáõÝ,
³ëÃ»ÝÇ³,
·ÉË³åïáõÛï,
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙ,
Ïá·ÝÇïÇí
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
ÃáõÉ³óáõÙ:

ÎÜÐ-Æ
ÆÜüºÎòÆàÜ
ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºð

 ÎÜÐ-Ç
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ
- ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³Ý
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕ Ó¨»ñÇó
Ù»ÏÝ ¿: ÎÜÐ-Ý
µ³í³Ï³ÝÇÝ
É³í ¿
å³ßïå³Ýí³Í
ï³ñµ»ñ ³Ëï³ÍÇÝ
³½¹³ÏÝ»ñÇó
(áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñ,
Ñ»Ù³ïá¿Ýó»ý³ÉÇÏ
¨
ÉÇÏíáñ¿Ýó»ý³ÉÇÏ
å³ïÝ»ßÝ»ñ,
Ý»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÙÇÏñá·ÉÇ³ÛÇ
ÇÙáõÝ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·,
áëÏñ³Í³ÍÏáó):
¸ñ³
Ñ»ï¨³Ýùáí ¿É
ÎÜÐ-Ç
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
ëåáñ³¹ÇÏ
Ó¨»ñáí:
âÝ³Û³Í
ÝÏ³ñ³·ñíáõÙ
¿ Ý³¨ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
áã Ù»Í
Ñ³Ù³×³ñ³ÏÝ»ñ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³Ý
Ñ³í³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ï³Ëí³Í ¿ 2
å³ï×³éÇó`
Ñ³ñáõóÇãÇ
å³Ãá·»ÝáõÃÛáõÝÇó
¨ ûñ·³ÝÇ½ÙÇ
ÇÙáõÝ
å³ï³ëË³ÝÇó:
ÎÜÐ-Ç
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÁ
Ñ³×³Ë
³Ëï³Ñ³ñáõÙ
»Ý í³Õ
Ù³ÝÏ³Ï³Ý
ï³ñÇùÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇÝ ¨
Í»ñ»ñÇÝ,
ËñáÝÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ùµ
ï³é³åáÕÝ»ñÇÝ
(ß³ù³ñ³ÛÇÝ
¹Ç³µ»Ã,
³ÉÏáÑáÉÇ½Ù,
ÃÙñ³ÙáÉáõÃÛáõÝ,
ÉÛ³ñ¹Ç
óÇéá½), »ñÏ³ñ
Å³Ù³Ý³Ï
ÇÙáõÝáëáõåñ»ëÇí
Ã»ñ³åÇ³
ëï³ó³Í ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ
(ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñ,
óÇïáëï³ïÇÏÝ»ñ,
×³é³·³ÛÃ³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³ Ï³Ù
ùÇÙÇáÃ»ñ³åÇ³),ËÇï
, É»÷-É»óáõÝ,
µÝ³Ï»óí³Í
ï³ñ³ÍùÝ»ñáõÙ
³åñáÕÝ»ñÇÝ :
 àñáß
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇÝ
Ù»Ýù Í³ÝáÃ
»Ýù ¹»é í³Õ Å³Ù³Ý³ÏÝ»ñÇó
(Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï,
ïáõµ»ñÏáõÉÛá½,
åáÉÇáÙÇ»ÉÇï),
áñáßÝ»ñÇÝ(ÒÇ³Ñ,
åñÇáÝ³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ)
¨ Ýñ³Ýó ÷áË³ÝóÙ³Ý
áõÕÇÝ»ñÇÝ(ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ïñ³ÝëåÉ³Ýï³óÇ³,
³ñÛ³Ý
÷áËÝ»ñ³ñÏáõÙ,
óáÕáõÝ³ÛÇÝ
µçÇçÝ»ñ í³ï
ëï»ñÇÉÇ½³óí³Í
µÅßÏ³Ï³Ý
ë³ñù³íáñáõÙÝ»ñ,
Ï»Ý¹³Ý³Ï³Ý
Í³·Ù³Ý
í³ñ³ùí³Í
ÙÃ»ñùÝ»ñ, ·»Ý³ÛÇÝ
ÇÝÅÇÝ»ñÇ³Ûáí
ëï³óí³Í
ÙÃ»ñùÝ»ñ) Ù»Ýù
³éÝãíáõÙ
»Ýù í»ñçÇÝ
Å³Ù³Ý³ÏÝ»ñë:
ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á
³Ëï³Ñ³ñáÕ
ÙÇÏñáûñ·³ÝÇ½ÙÝ»ñÇ
ëå»ÏïáñÁ ¨ ¹ñ³
ï³ñ³ÍÙ³Ý
áõÕÇÝ»ñÁ
µ³½Ù³µÝáõÛÃ
»Ý: Ð³ñáõóÇãÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É ï³ñµ»ñ
å³Ãá·»Ý
ÙÇÏñáûñ·³ÝÇ½ÙÝ»ñ`
íÇñáõëÝ»ñ,
µ³Ïï»ñÇ³Ý»ñ,
ëÝÏ»ñ, åñÇáÝ»ñ,
Ù³Ýñ¿Ý»ñ:
ä³Ãá·»Ý»½:
¶áÛáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ï³ñ³ÍÙ³Ý ÙÇ ù³ÝÇ
áõÕÇÝ»ñ`
1.     Ñ»Ù³ïá·»Ý,ÉÇÙýá·»Ý,
å»ñÇÝ»íñ³É,
Ý»ñÁÝÏ»ñù³ÛÇÝ

2.     ÏáÝï³Ïï³ÛÇÝ-Ñ³ñáõóÇãÇ
ï³ñ³ÍáõÙÁ
Ñ³ñùÃ³ÛÇÝ
ËáéáãÝ»ñÇó(ëÇÝáõëá·»Ý
Ù»ÝÇÝ·Çï),
ÙÇçÇÝ
³Ï³ÝçÇó Ï³Ù åïÏ³Ó¨
»ÉáõÝÇó
(ûïá·»Ý
Ù»ÝÇÝ·Çï,
¿Ýó»ý³ÉÇï, ³µëó»ë),
í»ñÇÝ
ÍÝáïÇó
³ï³ÙÝ»ñÇ
å³ÃáÉá·Ç³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
(û¹áÝïá·»Ý
Ù»ÝÇÝ·Çï),
ûñµÇï³ÛÇó ¨
³ÏÝ³·Ý¹Çó:
3.     ¶³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
¨
áÕÝ³ß³ñ³-áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
µ³ó
íÝ³ëí³ÍùÝ»ñÇó,
áñáÝù
áõÕ»ÏóíáõÙ »Ý
ÉÇÏíáñ»³Ûáí
(ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ñ³Ù³ñ µ³ó
¹éÝ»ñ):
ÆÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ï³ñ³ÍÙ³Ý
áõÕÇÝ»ñÁ - Ï³Ëí³Í
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ñ³ñáõóÇãÇó`
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ï³ñ³Íí»É
ÏáÝï³Ïï³ÛÇÝ,
û¹³-Ï³ÃÇÉ³ÛÇÝ,
³ÉÇÙ»Ýï³ñ
ÙÇç³ïÝ»ñÇ
Ï³Ù
Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ Ë³ÛÃáóÇó,
³ñÛ³Ý ¨
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
÷áËå³ïí³ëïáõÙÇó
¨ ³ÛÉ áõÕÇÝ»ñáí:

Î»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
¹³ë³Ï³ñ·áõÙÁ:
 Î³ñ»ÉÇ ¿
³ÝóÏ³óÝ»É
ï³ñµ»ñ
ëÏ½µáõÝùÝ»ñáí

1.Áëï
½³ñ·³óÙ³Ý
µÝáõÛÃÇ
ï³ñµ»ñáõÙ »Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³é³çÝ³ÛÇÝ ¨
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ:
²é³çÝ³ÛÇÝ Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
³é³Ýó
Ý³Ëáñ¹áÕ
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ï³Ù áñ¨¿
ûñ·³ÝÇ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý:
ÆëÏ
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝÁ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
Ï³Ù ÉáÏ³É
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝ:
²é³çÝ³ÛÇÝÇÝ
å³ïÏ³ÝáõÙ »Ý
ÙÇÏñáµ³ÛÇÝ
Ï³Ù
íÇñáõë³ÛÇÝ
Í³·Ù³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
(Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï,
ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇï,
³é³çÝ³ÛÇÝ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÉÇÙýáóÇï³ñ
Ù»ÝÇÝ·Çï, ¿åÇ¹»ÙÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇï):ºñÏñáñ¹³ÛÇÝÁ`
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
¿ ³é³ç³ÝáõÙ
¿ ³ÛÉ ûñ·³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
(ûïû·»Ý Ù»ÝÇÝ·Çï,ïáõµ»ñÏáõÉá½³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï,íÇñáõë³ÛÇÝ
·ñÇåá½ Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇï
¨ ³ÛÉÝ):
2.Áëï
¿ÃÇáÉá·Ç³ÛÇ`ï³ñµ»ñáõÙ
»Ýù µ³Ïï»ñÇ³É
(Ù»ÝÇÝ·á-,
åÝ¨Ùá-,
ëï³ýÇÉ³ÏáÏ³ÛÇÝ
¨ ³ÛÉÝ)
,íÇñáõë³ÛÇÝ
(ëáõñ
ÉÇÙýáóÇï³ñ
ËáñÇáÙ»ÝÇÝ·Çï,
Ñ»ñå»ïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·Çï),
ëÝÏ³ÛÇÝ ¨
åñáïá½áÛ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï :
3.Áëï
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ
µÝáõÛÃÇ`Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ(ë»åïÇÏ)
¨ ë»ñá½
(³ë»åïÇÏ):Â³ñ³Ë³ÛÇÝÇÝ
å³ïÏ³ÝáõÙ »Ý
µ³Ïï»ñÇ³Ý»ñáí
³é³ç³óí³Í
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÁ,
ÇëÏ ë»ñá½Ý»ñÇÝ
íÇñáõëÝ»ñáí
ëÝÏ»ñáí
ÇÝãå»ë Ý³¨ áñáß
µ³Ïï»ñÇ³Ý»ñáí(ïáõµ»ñÏáõÉá½):

4.Áëï
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý-
Ù»ÝÇÝ·Çï (áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ),
¿Ýó»ý³ÉÇï
(áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ),
ÙÇ»ÉÇï(áÕÝáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ);
Ð³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Ë³éÁ Ó¨»ñ`
Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇï,
    Ù»ÝÇÝ·áÙÇ»ÉÇï,
       ¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉÇï:
       ºÃ»       ÁÝ¹·ñÏíáõÙ
      ¿  å»ñÇý»ñÇÏ       ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á`¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉáåáÉÇé³¹ÇÏáÉáå³ÃÇ³;

5.Áëï
åñáó»ëÇ
ï³ñ³ÍÙ³Ý
ï³ñµ»ñáõÙ »Ýù
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
(Ù»ÝÇÝ·Çï) ¨
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï(µ³½³É

Ù»ÝÇÝ·Çï,áõÕ»Õ³µÝ³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇï
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³µëó»ë,ëáõµ¹áõñ³É
¿ÙåÇ»Ù³)
6.Áëï
ÁÝÃ³óùÇ
ï³ñµ»ñáõÙ »Ý
ëáõñ,
»ÝÃ³ëáõñ, ËñáÝÇÏ,
é»Ïáõñ»Ýï ¨
¹³Ý¹³Õ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñ:
êáõñëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
ÙÇ ù³ÝÇ
Å³Ùí³ Ï³Ù 1-2
ûñí³ ÁÝÃ³óùáõÙ,
»ÝÃ³ëáõñ-ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý 2-3
ß³µ³ÃáõÙ,
ËñáÝÇÏ-ÁÝÃ³ÝáõÙ
»Ý
é»ÙÇëÇ³Ý»ñáí
¨ ëñ³óáõÙÝ»ñáí,
é»Ïáõñ»Ýï-ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
í»ñ³Ï³Ý·ÝíáõÙ
»Ý
É³í³óáõÙÇó
Ñ»ïá,
¹³Ý¹³Õ-ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
íÇñáõëÇ Ñ»ï
ß÷áõÙÇó ß³ï
ï³ñÇÝ»ñ ³Ýó:
7.Áëï
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛ³Ý`
Ã»Ã¨, ÙÇçÇÝ,
Í³Ýñ,
Í³Ûñ³Ñ»Õ
Í³Ýñ Ó¨»ñ:

ÎÈÆÜÆÎ²Î²Ü
ä²îÎºð  âÝ³Û³Í
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñÇ
µ³½Ù³½³ÝáõÃÛ³ÝÁ`
ÎÜÐ-Ç ï³ñµ»ñ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
áõÝ»Ý ß³ï
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
·Í»ñ:
ÎÉÇÝÇÏ³ÛáõÙ
Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
Ñ»ï¨Û³É
ï»ïñ³¹³Ý`
·ÉË³ó³í, ÑÇå»ñÃ»ñÙÇ³,Ù»ÝÇÝ·Û³É
Ýß³ÝÝ»ñ,·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝ:
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
³é³í»É³å»ë
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
»Ý ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
¨ Ù»ÝÇÝ·Û³É
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ,
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï ÉáÏ³É
ëÇÙåïáÙÝ»ñ(å³ñ»½,
³ï³ùëÇ³,
ËáëùÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ):
ØÛáõë
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
ÝÙ³Ý áõÝ»Ý
åñá¹ñáÙ³É
ßñç³Ý áñÁ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ïÏ³ñáõÃÛ³Ùµ,
·ÉË³ó³íáí ¨
ÙÏ³Ý³ó³íáí,¹áÕáí,ë³ñëáõñáí
·»ñùñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ùµ:

Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
³ËïáñáßáõÙÁ
¹ñíáõÙ ¿ 3
½áõ·³Ïóí³Í
ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
ÑÇÙ³Ý íñ³`
1.     ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
2.     Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ(Ù»ÝÇÝ·Û³É)

3.     áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝ

Ø»ÝÇÝ·Û³É
ëÇÝ¹ñáÙÇÝ
µÝáñáß »Ý
·ÉË³ó³í, ëñïË³éÝáó,
÷ëËáõÙ,Ù³ßÏÇ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÑÇå»ñ¿ëÃ»½Ç³,
Éáõë³í³ËáõÃÛáõÝ,
Ù»ÝÇÝ·Û³É
Ýß³ÝÝ»ñ:
Ø»ÝÇÝ·Û³É
Ýß³ÝÝ»ñÇó
Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÃÛáõÝ,
³ÏÝ³¹ÇÙ³ÛÇÝ
ý»ÝáÙ»Ý,
Î»éÝÇ·Ç
ëÇÙåïáÙ,
´éáõ¹ÇÝëÏáõ
ëÇÙåïáÙ:
ÎñÍù³Ñ³ë³Ï
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
¹ÇïíáõÙ ¿ ·³ÕÃáõÝÇ
É³ñí³ÍáõÃÛáõÝ
¨ ³ñï³÷ùáõÙ ,
È»ë³ÅÇ
ëÇÙåïáÙ:ÎïñáõÏ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ù»ÝÇÝ·Û³É ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
¹ÇïíáõÙ ¿
ûåÇëï³ïáÝáõë(áÕÝ³ß³ñÁ
Ó·í³Í ¿
³Õ»ÕÝ³Ó¨) Ï³Ù
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
ùÝ³Í ß³Ý ¹Çñù:

Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
·ÉË³ó³íÁ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ïáùëÇÝÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÇó,
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ,áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
·ñ·éÙ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:
²Û¹ ·ÉË³ó³íÝ
áõÝÇ
ï³ñ³ÍáõÝ
µÝáõÛÃ,
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿
ëñïË³éÝáóáí,
÷ëËáõÙáí, Éáõë³í³ËáõÃÛ³Ùµ
Ý¨
×³é³·³ÛÃáõÙ
¿ »éáñÛ³Ï ÝÛ³ñ¹Ç
ÝÛ³ñ¹³Ã»É»ñÇ
áõÕÕáõÃÛ³Ùµ.
ÇÝãå»ë Ý³¨ ¹»åÇ
íÇ½,
áÕÝ³ß³ñ,í»ñçáõÛÃÝ»ñ:ºñ»Ë³Ý»ñÇ
Ùáï Ñ³×³Ë,
Ù»Í³Ñ³ë³ÏÝ»ñÇ
Ùáï
Ñ³½í³·Ûáõï
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
óÝóáõÙÝ»ñ:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿
÷ëÇËáÙáïáñ
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝ,½³é³Ýó³Ýù,
Ñ³ÉáõóÇÝ³óÇ³:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
åñá·ñ»ëÇíÙ³Ý
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿ ùÝÏáïáõÃÛáõÝ
¨ ëáõåáñ, áñÁ
Ñ»ï³·³ÛáõÙ
Ï³ñáÕ ¿
í»ñ³Íí»É
ÏáÙ³ÛÇ:
²ÏÝ³Ñ³ï³ÏáõÙ
Ï³ñáÕ ¿ ¹Çïí»É
»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñ»ÙÇ³,
ï»ë³ÝÛ³ñ¹Ç
³Ûïáõó: ´³½³É
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
åñáó»ëÇ Ù»ç
Ï³ñáÕ »Ý ÁÝ¹·ñÏí»É
2, 3, 4, 6, 7, 8-ñ¹ ½áõÛ· ·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÁ,
ÇÝãÁ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿
ï»ëáÕáõÃÛ³Ùµ
Çç»óÙ³Ùµ, åïá½áí,
¹ÇåÉáåÇ³Ûáí,
ßÉáõÃÛ³Ùµ,
ÙÇÙÇÏ³ÛÇ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
å³ñ»½áí,
ÉëáÕáõÃÛ³Ùµ
Çç»óÙ³Ùµ:
äñáó»ëÇ Ù»ç
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÇ
ÁÝ¹·ñÏÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
³é³ç³ÝáõÙ ¿
Ù»çùÇ ó³í,
áñÁ ×³é³·³ÛÃáõÙ
¿ ¹»åÇ í»ñçáõÛÃÝ»ñ,³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ Ý³¨
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ï³ÛÇÝ
Ó¨áí
½·³óáÕáõÃÛ³Ùµ
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ,
Ù³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ ¨
Ëáñ³ÝÇëï
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
÷á÷áËÙ³Ùµ:
ÎÉÙ³Ý ¹Åí³ñ³óáõÙÁ
å³ñ»½Ý»ñÁ, ¨
å³ñ³Éñ½Ý»ñÁ,
´³µÇÝëÏáõ
ëÇÙåïáÙÁ,
ß³ñÅÙ³Ý
¹ÇëÏááñ¹ÇÝ³óÇ³Ý,
¨ ïñ»ÙáñÁ
Ù³ïÝ³ÝßáõÙ
»Ý áã ÙÇ³ÛÝ
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ,
³ÛÉ
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ù³ëÇÝ, ÇÝãÁ
íÏ³ÛáõÙ ¿
Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
½³ñ·³óÙ³Ý Ù³ëÇÝ:
àÕÝáõÕ»ÕÇ
ÙÇç³ÓÇ·
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁÇ
ÙÇ³óáõÙÁ
ËáëáõÙ ¿
Ù»ÝÇÝ·áÙÇ»ÉÇïÇ
Ï³Ù
Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Ù³ëÇÝ: ÎáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ëýÇÝ·ïáñÝ»ñÇ
Õ»Ï³í³ñáõÙÁ
Ë³Ý·³ñíáõÙ ¿
³í»ÉÇ áõß,
ãÝ³Û³Í
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
÷ëÇËÇÏ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
Ýå³ëï»É
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛ³ÝÁ
Ï³Ù ÙÇ½³Ï³åáõÃÛ³ÝÁ:

Î»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ÇÝý»ÝÏóÇ³Ý»ñÇ
³é³ÝÓÇÝ
Ó¨»ñÁ
Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
1.Ø»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï-Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É ³é³çÝ³ÛÇÝ
ëáõñ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ ûñÇÝ³Ï:
Ð³ñáõóÇãÁ
·ñ³Ù µ³ó³ë³Ï³Ý
¹ÇåÉáÏáÏÝ ¿`Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ,áñÁ
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³óÝ»É
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ÙÇ³,
Ý³½áý³ñÇÝ·Çï,¿Ý¹áÏ³ñ¹Çï,
³ñÃñÇï ¨ ³ÛÉÝ:
ì³ñ³ÏáõÙÁ
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
ßÝãáõÕÇÝ»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ç Ï³Ù
µ³óÇÉ³ÏÇñÇ
Ñ»ï ß÷Ù³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí:
Ø»ÝÇÝ·³ÏáÏÁ
Ý»ñ¹ñíáõÙ ¿
í»ñÇÝ ßÝã³Ï³Ý
áõÕÇÝ»ñ
ÁÙå³ÝÇ Ñ»ïÇÝ
å³ï,
å³ñ³ÝáóÇ
ÉÇÙý³ïÇÏ Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñ,ÝßÇÏÝ»ñ`
³é³ç³óÝ»Éáí
Ý³½áý³ñÇÝ·Çï:Ð»ï³·³ÛáõÙ
Ñ³ñáõóÇãÁ
³ÝóÝáõÙ ¿
»ÝÃ³áëï³ÛÝ³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝ,
ÇÝãÁ µ»ñáõÙ ¿
É»åïáÙ»ÝÇÝ·ÇïÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ:
úñ·³ÝÇ½ÙáõÙ
ÇÝý»Ïó Ç³Ý
ï³ñ³ÍíáõÙ ¿
Ñ»Ù³ïá·»Ý,
ÉÇÙýá·»Ý
×³Ý³å³ñÑáí ¨
å»ñÇÝ¨ñ³É
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ùµ:
ì³ñ³ÏÙ³Ý
å³ÑÇó ÙÇÝã¨
³é³çÇÝ
ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
Ç Ñ³Ûï ·³ÉÁ
³ÝóÝáõÙ ¿ 2-4
ûñ:
Ø»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
ëÏëíáõÙ ¿ ëáõñ
ë³ñëáõéáí,
ç»ñÙáõïÛ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ
ÙÇÝã¨ 39-40
³ëïÇ×³Ý,
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÃáõÉáõÃÛ³Ùµ,·ÉË³ó³íáí,
÷ëËáõÙáí:
¸ÇïíáõÙ ¿
³ÏÝ³·Ý¹»ñÇ ó³íáïáõÃÛáõÝ,
Éáõë³í³ËáõÃÛáõÝ,
³ñóáõÝù³ÑáëáõÃÛáõÝ,
ÑÇå»ñ³Ïáõ½Ç³,

ÑÝ³ñ³íáñ
¿ å»ï»ËÇ³É ó³Ý:
²ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý Ù»ÝÇÝ·Û³É
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ`Î»éÝÇ·,
´éáõ¹ÇÝëÏÇ,
å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÃÛáõÝ,
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ ÑÇå»ñ¿ëÃ»½Ç³:
Ø»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ ëÇÙåïáÙ³ïÇÏ³Ý
¨
ÁÝÃ³óùÁ
Ï³Ëí³Í ¿ Ýñ³
Ó¨Çó:
²é³ÝÓÝ³óÝáõÙ
»Ýù`
1.³ÙµáõÉ³ïáñ(³ïÇåÇÏ)

2.ëáõñ
Ï³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ
3.ëáõñ
ë»åïÇÏ(Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ»ÙÇ³,
Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
ë»åëÇë)
4.Ù»ÝÇÝýÇïÇ
é»óÇ¹ÇíáÕ
Ó¨»ñ
Î³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
ë»åëÇëÁ
Ñ³ÛïÝÇ ¿
áñå»ë
àõáï»ñË³áõë-üñÇ·ñ»ËëÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß¨
Ï³Ëí³Í ¿
ÑÇåáýÇ½- ÑÇåáÃ³É³Ùáõë-
Ù³Ï»ñÇÏ³ÙÇ
Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ÝÛáõÃÇ ·áñÍÝ»áõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý Ñ»ï:
²Ûë Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
¹»ÏáÙå»Ýë³ÃÇ³Ý
µ»ñáõÙ ¿
³ÝáÃÇ
ïáÝáõëÇ
Çç»óÙ³ÝÁ, ³ÝáÃÇ
Ã³÷³Ýó»ÉÇáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³ÝÁ,
ÏáÉ³åïáÇ¹
íÇ×³ÏÇ,
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
³ñÛ³Ý Ù³Ï³ñ¹Ù³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý(¸ÜØ-Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß):
ÐÇí³Ý¹Á Ù³Ñ³ÝáõÙ
¿ ³é³çÇÝ
ûñ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
Ù³ÑÇ å³ï×³éÁ-ÇÝý»ÏóÇáÝ
–ïáùëÇÏ ßáÏ,
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ûïáõó, ëáõñ
ëñï³ÛÇÝ ¨
»ñÇÏ³Ù³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ:
Ø»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÉÇÏíáñÁ
¹áõñë ¿ ·³ÉÇë
µ³ñÓñ ×ÝßÙ³Ý
ï³Ï, åÕïáñ ¿`
¹»ÕÝ³íáõÝ
»ñ³Ý·áí: ²ñÛ³Ý
Ó¨³íáñ
ï³ñ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ
1ÙÉ-áõÙ ÙÇ
ù³ÝÇ
Ñ³½³ñÇó ³í»É
¿,
ëåÇï³ÏáõóÇ
ù³Ý³ÏÁ 1·/É-Çó
µ³ñÓñ ¿ ;
´³Ïï»ñÇáëÏáåÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ»ñ:
ä³Ý¹Ç ¨ ÜáÝÝ»
²å»ÉïÇ
é»³ÏóÇ³Ý»ñÁ
¹ñ³Ï³Ý »Ý:
¶ÉÛáõÏá½³ÛÇ
¨ ùÉáñÇ¹Ý»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ
ã³÷³íáñ
Çç³Í ¿ :
ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï-³é³ç³óÝáõÙ
»Ý
åÝ¨Ù³ÏáÏ»ñÁ,
äý»Ûýý»ñ-²¹³Ý»ëáíÇ
Ñ»ÙáýÇÉÇÏ
óáõåÇÏÁ,
ëï³ýÇÉ³ÏáÏ,
ëïñ»åï³ÏáÏ,
³ÕÇù³ÛÇÝ óáõåÇÏÁ,
ë³ÉÙáÝ»É³Ý»ñÁ:
²Û¹
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É ËñáÝÇÏ
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ
(Ãáù³µáñµ, ûïÇï,
Ã³ñ³Ë³ÏáõÛï,
·³Ý·Ç
ûëï»áÙÇ»ÉÇï),
áÕÝ³ß³ñÇ, ·³Ý·Ç
Ïáïñí³ÍùÝ»ñÇ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝ:
äÝ¨ÙáÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇÝ
µÝáñáß ¿
ÉÇÏíáñÇ
Ï³Ý³ã³íáõÝ »ñ³Ý·:
ØÇÝã¨
ëáõÉý³ÙÇÉ³ÙÇ¹Ý»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ É»Ã³ÉáõÃÛáõÝÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿ñ 100%,
áñÁ ³ÛÅÙ Ýí³½»É
¿:
Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
µáõÅáõÙÁ:
Ü³Ëù³Ý
³ÝïÇµÇáïÇÏÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
½·³ÛáõÝáõÃÛ³Ý
áñáß»ÉÁ`
Ýß³Ý³ÏáõÙ »Ý
É³ÛÝ
ëå»ÏïáñÇ
³ÝïÇµÇáïÇÏ` µ»Ý½ÇÝå»ÝÇóÇÉÇÝ,
ó»ý³ÉáëåáñÇÝ,
É»íáÙÇó»ïÇÝ,
Ý³¨
Ù»ïñáÝÇ¹³½áÉ`
ûåáñïáõÝÇëï³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
×ÝßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
²ÝïÇµÇáïÇÏáÃ»ñ³åÇ³ÛÇó
72 Å³Ù Ñ»ïá Í³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ
ÏñÏÝ³ÏÇ
ëïáõ·áõÙ »Ý
ÉÇÏíáñÁ`
áñå»ëÇ
·Ý³Ñ³ï»Ý
µáõÅÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝ³í»ïáõÃÛáõÝÁ,
³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ ÷áËáõÙ
»Ý
³ÝïÇµÇáïÇÏÁ:
´áõÅÙ³Ý
ÏáÙåÉ»ùëÁ
Éñ³óÝáõÙ »Ý
¹»ÑÇ¹ñ³ï³óÇ³Ûáí,
¹»½ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³Ûáí
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñáí:

Ì³Ýñ
¿Ý¹áïáùëÇÏ
é»³ÏóÇ³ÛÇ ¨
ÇÝý»ÏóÇáÝ ïáùëÇÏ
ßáÏÇ Å³Ù³Ý³Ï
¹»½ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³ÛÇ
Ýå³ï³Ïáí
Ý»ñ³ñÏáõÙ »Ý 5
ïáÏáë³Ýáó
·ÉÛáõÏá½³ÛÇ
ÉáõÍáõÛÃ ,
Ç½áïáÝÇÏ
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
ÉáõÍáõÛÃ,
èÇÝ·»ñÇ
ÉáõÍáõÛÃ ¨
ß³ï
Í³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ
Ï³ï³ñáõÙ »Ý
ÉÇÏíáñáëáñµóÇ³:Ø»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ
ë»åëÇëÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ËáñÑáõñ¹ ¿ ïñíáõÙ
ÏáÉáÇ¹
ÉáõÍáõÛÃÝ»ñÇ
Ý»ñ³ñÏáõÙ` åáÉÇ·ÉÛáõÏÇÝ,
é»áåáÉÇ·ÉÛáõÏÇÝ:
Ü»ñ³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ù³Ï³ñ¹Ù³Ý Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý ¨
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ ËáñÑáõñ¹
¿ ïñíáõÙ
Ñ»å³ñÇÝ, ÇëÏ
áõÕ»ÕÇ ³ÛïáõóÇ`
¹»ùë³Ù»ï³½áÝ:
ìÇ×³ÏÇ
É³í³óÙ³Ý ¨
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
ÝáñÙ³É³óÙ³Ý
¹»åùáõÙ
³ÝïÇµÇáïÇÏáÃ»ñ³åÇ³Ý
å»ïù ¿
ß³ñáõÝ³Ï»É
³Ù»Ý³ùÇãÁ 2
ß³µ³Ã: ²ÛÉ³å»ë
íï³Ý· Ï³
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
å»ñëÇëï»ÝóÇ³ÛÇ
¨ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
é»óÇ¹ÇíÇ
½³ñ·³óÙ³Ý:
ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
µáõÅáõÙÁ å»ïù
¿ ëÏë»É
³é³çÝ³ÛÇÝ
ûç³ËÇ
ë³Ý³óÇ³ÛÇó:
²µëó»ëÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
¹»åùáõÙ Ï³Ù
Ýñ³
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ
³ÛÉ ûñ·³ÝáõÙ
Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
¿ Ñ³Ù³ñíáõÙ
íÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÁ:

êºðà¼
ØºÜÆÜ¶Æî ¨
ØºÜÆÜ¶à¾Üòºü²ÈÆî

²ÛÝ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÇÝãå»ë
íÇñáõë³ÛÇÝ,
³ÛÝå»ë ¿É
µ³Ïï»ñÇ³É
Í³·Ù³Ý:
´ÝáñáßíáõÙ
¿ ëáõñ Ï³Ù »ÝÃ³ëáõñ
ëÏ½µáí,
Ù»ÝÇÝ·Û³É
ëÇÙåïáÙÝ»ñáí,
ÉÇÏíáñáõÙ
ÉÇÙýáóÇï³ñ
åÉ»áóÇïá½áí:

îáõµ»ñÏáÉá½³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï -
ÙÇßï Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ,
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
áñå»ë ³ÛÉ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ïáõµ»ñÏáõÉá½³ÛÇÝ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝ(Ãáù»ñ,
µñáÝËÝ»ñ,
Ù»½»Ýï»ñÛ³É
ÉÇÙý³ïÇÏ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñ),
í»ñçÇÝÇë
Ñ»Ù³ïá·»Ý
ï³ñ³ÍÙ³Ý ¨
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏÇ½µÁ
»ÝÃ³ëáõñ ¿`2-3
ß³µ³Ã,Ñ³×³Ë
áõÝÇ
åñá¹ñáÙ³É
ßñç³Ý` ³ñ³·
Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ùµ,
ÃáõÉáõÃÛ³Ùµ,
·ÉË³ó³íáí,
³Ýáé»ùëÇ³Ûáí,
ùñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ùµ,
µÝ³íáñáõÃÛ³Ý
÷á÷áËÙ³Ùµ,ùÝÏáïáõÃÛ³Ùµ,
Ù³ñÙÝÇ
ëáõµý»µñÇÉ
ç»ñÙ³ëïÇ×³Ýáí:
´Ýáñáß ¿ 4 ¨ 6-
ñ¹ ½áõÛ·
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ(»ñÏï»ëáõÃÛáõÝ,
åïá½, ßÉáõÃÛáõÝ):
àõß
ßñç³ÝáõÙ »Ã»
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ãÇ
×³Ý³ãíáõÙ ¨
ãÇ ëÏëíáõÙ
ëå»óÇýÇÏ
µáõÅáõÙ,
Ï³ñáÕ »Ý
ÙÇ³Ý³É
å³ñ»½Ý»ñ,
³ý³½Ç³,
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ ¨
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ÛÉ ûç³Ë³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñ:
²ËïáñáßáõÙÁ
¹ñíáõÙ ¿
³Ý³ÙÝ»½Ç
ÑÇÙ³Ý íñ³ (ïáõµ»ñÏáõÉá½áí
ÑÇí³Ý¹Ç Ñ»ï
ÏáÝï³Ïï)
Ý»ñùÇÝ
ûñ·³ÝÝ»ñáõÙ
ïáõµ»ñÏáõÉá½Ç
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝ;
ÐÇÙÝ³Ï³ÝÁ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ á½ÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ:
ÈÇÏíáñÇ
×ÝßáõÙÁ
µ³ñÓñ ¿
,Ñ»ÕáõÏÁ
Ã³÷³ÝóÇÏ ¿ ,
Ï³Ù Ã»Ã¨
åÕïáñ:
ÈÇÙýáóÇï³ñ
åÉ»áóÇïá½Á 600-800
ÙÇÉÇáÝ/É
ëåÇï³ÏáõóÇ
ù³Ý³ÏÇ
ß³ï³óáõÙ
ÙÇÝã¨ 2-3 ·/É: ´Ýáñáß
¿ ÉÇÏíáñáõÙ
ß³ù³ñÇ
Çç»óáõÙ
ÙÇÝã¨ 0.15-0,3 ·/É ¨
ùÉáñÇ¹Ý»ñÇ
Çç»óáõÙ
ÙÇÝã¨ 5 ·/É: ºÃ»
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÁ
ëñí³ÏÇ Ù»ç
å³Ñ»Ý 12-24 Å³Ù ,
³å³ Ýñ³ÝáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
µ³ñ³Ï
ýÇµñÇÝ³ÛÇÝ
ë³ñ¹áëï³ÛÝ³ÝÙ³Ý
ÃÇÃ»Õ, áñÁ
ëÏëí»Éáí
Ñ»ÕáõÏÇ Ù³Ï³ñ¹³ÏÇó`
ÑÇß»óÝáõÙ ¿
ßñçí³Í »Õ¨ÝÇ:
²Û¹ ÃÇÃ»ÕáõÙ
µ³Ïï»ñÇáëÏáåÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³×³Ë
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý
ïáõµ»ñÏáõÉá½Ç
ÙÇÏáµ³Ïï»ñÇ³Ý»ñ:

´áõÅáõÙ-ïáõµ»ñÏáÉá½³ÛÇÝ
¹Çëå³Ýë»ñáõÙ,áñï»Õ
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
Ñ³Ï³ïáõµ»ñÏáõÉá½³ÛÇÝ
ï³ñµ»ñ
½áõ·³ÏóáõÙÝ»ñ(Ç½áÝÇ³½Ç¹,
ëïñ»åïáÙÇóÇÝ,éÇý³ÙåÇóÇÝ):
´áõÅÙ³Ý
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
12-18 ³ÙÇë:

Î»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ëáõñ íÇñáõë³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ

Ø»Í
Ù³ë³Ùµ ÎÜÐ-Ç
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÁ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
»Ý ³ÛÉ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ ¨
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
–íÇñáõë³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝù:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µáõÙ
ÏÉÇÝÇÏ³Ý ãÇ
ï³ñµ»ñíáõÙ
ëáíáñ³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó:
ÎÜÐ-Ç
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
¹ñë¨áñíáõÙ
»Ý ³í»ÉÇ áõß ¨
ÑÇí³Ý¹Ç
íÇ×³ÏÁ
Ï³ñáÕ ¿
÷áËí»É
³ÝÏ³ÝË³ï»ë»ÉÇ
Ó¨áí ÙÇ ù³ÝÇ
Å³Ùí³
ÁÝÃ³óùáõÙ`
³ÝíÝ³ë
ÇÝù»ÏóÇ³ÛÇó
Ý ÙÇÝã¨
ÏÛ³ÝùÇÝ
ëå³éÝ³óáÕ íÇ×³Ï:
¸ñ³ Ñ³Ù³ñ ¿É
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
å»ïù ¿ ·ïÝí»Ý ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
ï³Ï: úñÇÝ³Ï,
Ñ³ñ³Ï³Ýç³ÛÇÝ
·»ÕÓ»ñÇ µáñµáùáõÙÁ
½áõ·³Ïóí³Í
íÇñáõë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ Ñ»ï,
íÏ³ÛáõÙ ¿
íÇñáõë³ÛÇÝ
å³ñáïÇïÇ
Ù³ëÇÝ: Ø³ßÏ³ÛÇÝ
ó³Ý³íáñáõÙÝ»ñÁ
³í»ÉÇ ß³ï
íÏ³ÛáõÙ »Ý ECHO ¨
ÎáÏë³ÏÇ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Ù³ëÇÝ:
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ
Ï»ï³ÛÇÝ Ï³Ù
Ñ»ïù³ÛÇÝ
ó³Ý³íáñáõÙÝ»ñÁ
, áñáÝù
ëáíáñ³µ³ñ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
³Ùé³ÝÁ, áñå»ë
ûñ»Ýù
¹ÇïíáõÙ »Ý ECHO
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ Å³Ù³Ý³Ï:
Ñ»ñå»ïÇÏ ó³ÝÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
Ù³ßÏÇ ¨
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
íñ³ ÕáëáõÙ ¿
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ñ»ñå»ïÇÏ
µÝáõÛÃÇ
Ù³ëÇÝ:
ÎñÍù³í³Ý¹³ÏÇ
ÏïñáõÏ
ó³í»ñÁ
áñáÝù
áõÅ»Õ³ÝáõÙ
»Ý ËáñÁ ßÝã³éáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï,
µÝáñáß »Ý
åÉ¨ñ³É·Ç³ÛÇÝ
Ï³Ù ÎáÏë³ÏÇ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇÝ:

ìÇñáõë³ÛÇÝ
³·»ÝïÇ
³é³çÝ³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛáõÝÇó
ÙÇÝã¨
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³ç³óáõÙÁ
ÁÝÏ³Í
ÇÝï»ñí³ÉÁ,
ï³ñµ»ñáõÙ
»Ý
³.
¹³Ý¹³Õ µ. ³ñ³·
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñ:
²ñ³· ¨ ëáõñ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
ÑÇí³Ý¹Ç
íÇñáõëáí
í³ñ³Ïí»Éáõó
³ÝÙÇç³å»ë
Ñ»ïá:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùÁ 1-Çó
ÙÇ ù³ÝÇ ß³µ³Ã:
¸³Ý¹³Õ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ñ³ÛïÝíáõÙ »Ý í³ñ³ÏáõÙÇó
ÙÇ ù³ÝÇ ³ÙÇë
Ï³Ù ï³ñÇ Ñ»ïá,
³ÝÝÏ³ï »Ý ,
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ ¨
¹³Ý¹³Õ åñá·ñ»ëÇíáõÙ:
ìÇñáõëÁ
»ñÏ³ñ Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñáÕ ¿ ÙÝ³É
ûñ·³ÝÇ½ÙáõÙ
å³ëÇí
íÇ×³ÏáõÙ³é³Ýó
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇ
¨ ÇÙáõÝÇï»ïÇ
Çç»óÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï`
³ÏïÇí³Ý³É:
ìÇñáõë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ ³Ëï³Ýß³ÝÝ»ñÁ
ÝÙ³Ý³ïÇå »Ý ¨
Ï³Ëí³Í ã»Ý
Ñ³ñáõóãÇó:
ìÇñáõëÇ
áñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ,
³ÝÑñ³Å»ßï ¿ áñáß»É
åñ»óÇåÇï³óÇ³ÛÇ
Ñ³Ï³½¹áõÙÁ
ÉÇÏíáñáõÙ:
²ËïáñáßÙ³ÝÁ
û·ÝáõÙ »Ý Ý³¨
³ÛÉ ûñ·³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ:
î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇï-å³ïÏ³ÝáõÙ
¿ Ù³ñ¹áõ
µÝ³-ûç³Ë³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ:
Ð³ñáõóÇãÁ –
èÜÂ
å³ñáõÝ³ÏáÕ
³ñµáíÇñáõë ¿
Flavivirus ó»ÕÇó:
öáË³ÝóáÕÝ»ñÁ-
Ixodes persulkatus , ixodes ricinus:îÇ½Á
í³ñ³ÏíáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹
Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇó:
Ø³ñ¹Á ëáíáñ³µ³ñ
í³ñ³ÏíáõÙ ¿
ïñ³ÝëÙÇëÇí
Ï³Ù ³ÉÇÙ»Ýï³ñ
×³Ý³å³ñÑáí`
³ÛÍÇ, ÏáíÇ ¨
áãË³ñÇ ÑáõÙ
Ï³ÃÇó:
îñ³ÝëÙÇëÇí
í³ñ³ÏÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ñáõóÇãÁ
ûñ·³ÝÇ½Ù ¿
³ÝóÝáõÙ
Ù³ßÏÇó,
³ÉÇÙ»Ýï³ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï` ëï³Ùáùë-³ÕÇù³ÛÇÝ
ïñ³ÏïÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÇó:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
áõÝÇ ·³ñáõÝ-
³Ù³é
ë»½áÝ³ÛÝáõÃÛáõÝ:
ìÇñáõëÁ
Ý»Ûñáïñáå ¿
¹»åÇá½ÝáõÕ»ÕÇ
³é³çÝ³ÛÇÝ »ÕçÛáõñÝ»ñ
¨ ¶àôÜ»ñÇ
ß³ñÅÇã
ÏáñÇ½Ý»ñ:
Î³Ëí³Í ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÇó`
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
¨ å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ÃáñßáÙ³Í
å³ñ»½Ý»ñ,
¹ÇÙ³ÛÇÝ »ÝÃ³É»½í³ÛÇÝ
Ï³Ù
É»½í³ÁÙå³Ý³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ å³ñ»½Ý»ñ,
åïá½,
ßÉáõÃÛáõÝ,
¹ÇåÉáåÇ³
÷³÷áõÏ
ùÇÙùÇ å³ñ»½,
³ýáÝÇ³,
ÏÉÙ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ:
îÇåÇÏ ¿ Ï³Ëí³Í
·ÉËÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ(·ÉáõËÁ
ãÇ Ï³ñáÕ
å³Ñ»É áõÕÕ³Ñ³Û³ó
¹Çñùáí):
Ð»ï³·³ÛáõÙ
åñáó»ëÇ Ù»ç »Ý ÁÝ¹·ñÏíáõÙ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÙáïáÝ»ÛñáÝÝ»ñÁ`
ÎáÅ»íÝÇÏáí³ÛÇÝ
¿åÇÉ»åëÇ³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ùµ:
Ð»ñå»ïÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇï-áã
ëå»óÇýÇÏ
ëÇÝ¹ñáÙÝ»ñÁ ³é³ç³ÝáõÙ
»Ý
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ëÇÙåïáÙÝ»ñ
³é³ç³Ý³Éáõó
ÙÇ ù³ÝÇ ûñ
³é³ç: ÐÇí³Ý¹Ç
Ùáï ¹ÇïíáõÙ
¿ í³ñùÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÙÃ³·ÝáõÙ,
ùÝÏáïáõÃÛáõÝ,
ëïáõåáñ,
¹»½ûñÇ»Ýï³óÇ³
¨
ÑáÉáõóÇÝ³óÇ³(Ñ³×³Ë
Ñ³ÙÇ ¨ ÑáïÇ):
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µáõÙ
ÑÝ³ñ³íáñ »Ý
óÝóáõÙÝ»ñ`
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
Ï³Ù
ùáõÝù³ÛÇÝ
å³ñáùëÇ½ÙÝ»ñÇ
Ó¨áí, áñáÝù
Ï³ñáÕ »Ý ÙÝ³É
áñå»ë ÙÇ³Ï
ëÇÙåïáÙ: ´Ýáñáß
¿ ùáõÝù³ÛÇÝ
µÉÃÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ,
³ý³½Ç³Ý,
ÏáñïÇÏá-ëåÇÝ³É,
ÏáñïÇÏá-
µáõÉµ³ñ
áõÕÇÝ»ñÇ
íÝ³ëáõÙ,
³Ï³Ù³
ß³ñÅáõÙÝ»ñ,
³ï³ùëÇ³,
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
¨ »ñÏ³ñ³Å³ÙÏ»ï
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ:
Ð³ë³ñ³Ï
Ñ»ñå»ëÇ
íÇñáõëáí
Ñ³ñáõóí³Í
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÁ Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É
ùë³ÝïáùñáÙ
¨ å³ñáõÝ³Ï»É
½·³ÉÇ ù³Ý³Ïáí
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñ:

ÖÇßï
³ËïáñáßÙ³ÝÁ
û·ÝáõÙ »Ý ¿
Ñ³Ù³Ï³ñ·ã³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý
¨ Øèî-Ý,
áñáÝù
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
»Ý ùáõÝù³ÛÇÝ
µÉÃ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ,
Ñ»Ùáñ³·ÇÏ
µ³ÕÏ³óáõóÇãáí:

È»ï³ñ·ÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇï(¿ÏáÝáÙáÛÇ
¿Ýó»ý³ÉÇï*) ³é³çÇÝ
³Ý·³Ù ·ñ³Ýóí»É
¿ ³é³çÇÝ
Ð³Ù³ßË³ñÑ³ÛÇÝ
å³ï»ñ³½ÙÇ
ï³ñÇÝ»ñÇÝ, »ñµ
ÁÝ¹áõÝ»É ¿
Ñ³Ù³×³ñ³ÏÇ
µÝáõÛÃ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ëÏëíáõÙ ¿ ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ùÝÏáïáõÃÛ³Ùµ
¨
ûýÃ³ÉÙáåÉ»·Ç³Ûáí;
Î»Ý¹³ÝÇ
ÙÝ³ó³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ÙÇ ù³ÝÇ
³ÙÇë Ï³Ù ï³ñÇ
Ñ»ïá Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É
»ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ ÏáñÇ½Ý»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ëÇÙåïáÙÝ»ñ ¨
å³ñÏÇÝëáÝÛ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
ÙÇ»ÉÇï-áÕÝáõÕ»ÕÇ
å³ñ»ÝËÇÙ³ÛÇ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
¿ : ØÇ»ÉÇïÁ
ï³ÉÇë ¿
áÕÝáõÕ»ÕÇ
ÙÇç³ÓÇ·
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
å³ïÏ»ñ` ÇÝãå»ë
ëåÇï³Ï, ³ÛÝå»ë
¿É ·áñß
ÝÛáõÃÇ ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ëÏëíáõÙ ¿ ëáõñ,
ç»ñÙáõÃÛ³Ý
µ³ñÓã³óÙ³Ùµ
ÙÇÝã¨ 39-40
³ëïÇ×³Ý, Ñ»ïá
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
ß³ñÅÇã,
½·³óáÕ³Ï³Ý ¨
ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
äáÉÇáÙÇ»ÉÇï-µÝáñáßíáõÙ
¿ áÕÝáõÕ»ÕÇ
³é³çÝ³ÛÇÝ
»ÕçÛáõñÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ ß³ñÅÇã
ÏáñÇ½Ý»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ;
´ÝáñáßíáõÙ
¿ ÃáñßáÙ³Í
å³ñ»½Ý»ñáí,
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÃáõÉáõÃÛ³Ùµ
¨
³ïñáýÇ³Ý»ñÇ
½³ñ·³óÙ³Ùµ;

                         ¸³Ý¹³Õ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñ
¸³Ý¹³Õ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï ÇÝý»ÏóÇáÝ
³·»ÝïÇ
Ý»ñÃ³÷³ÝóÙ³Ý
¨
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ ³é³ç³óÙ³Ý
ÙÇç¨ ÁÝÏ³Í ¿
³ÙÇëÝ»ñ ¨
ï³ñÇÝ»ñ:
äñÇáÝ³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇï-³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
åñÇáÝ³ÛÇÝ
ëåÇï³ÏáõóÁ
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³Ý³É
Ùáõï³óÇ³ÛÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
¨ ÷áË³Ýóí»É
Å³é³Ý·³µ³ñ Ï³Ù
Ï³ñáÕ ¿
³ñï³ùÇÝÇó
Ý»ñ¹ñí»É µççÇ
Ù»ç: Æ ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ
íÇñáõëÝ»ñÇ`
åñÇáÝÝ»ñÁ
ãáõÝ»Ý
ÝáõÏÉ»ÇÝ³ÃÃáõ:

Îñ»Ûïóý»É¹-Ú³ÏáµÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
–ÎÜÐ- Ç ¹»·»Ý»ñ³ïÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿ , áñÁ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ ¿
³é³í»É³å»ë 55-75
ï³ñ»Ï³Ý
³ÝÓ³Ýó ¨
µÝáñáßíáõÙ
¿ ÙÇáÏÉáÝÇ³Ý»ñáí
áõÕ»ÏóíáÕ
³ñ³· åñá·ñ»ëÇí
¹»Ù»ÝóÇ³Ûáí,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿
É»ï³É í³Ë×³ÝÇ;

ÎÜÐ –Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
ÒÆ²Ð-Ç
Å³Ù³Ý³Ï- ø³ÝÇ
áñ ÒÆ²Ð-Ç
Å³Ù³Ý³Ï
Ë³Ý·³ñíáõÙ ¿
ûÇ·³ÝÇ½ÙÇ
ÇÙáõÝáÉá·Ç³Ï³Ý
é»³ÏïÇí³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ,
ÑÇí³Ý¹Á
ÁÝÏ³ÉáõÝ³Ï
¿ ¹³éÝáõÙ
ï³ñµ»ñ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
³·»ÝïÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ:
²Û¹
íÇñáõëÝ»ñÇ
Ù»ç Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Ñ»ñå»ëÇ
íÇñáõëÁ ¨
ïáùëáåÉ³½ÙáëÁ,áñáÝù
Ï³ñáÕ »Ý ÙÝ³É
·³ÕïÝÇ ÙÇÝã¨
ÇÙáõÝ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³ÛÇ
³é³ç³óáõÙÁ:
ÒÆ²Ð-áí ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ïáùëáåÉ³½Ù³ïÇÏ
³µëó»ë ÎÜÐ-Ç
³é³çÝ³ÛÇÝ
ÉÇÙýáÙ³,ÑÝ³ñ³íáñ
¿ Ý³¨
å»ñÇý»ñÇÏ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ:
ì³Õ
ßñç³ÝáõÙ
¹ÇïÝáõÙ ¿
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ,
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
ã»Ý
Ï³ñáÕ³ÝáõÙ
Ï»ÝïñáÝ³óÝ»É
áõß³¹ñáõÃÛáõÝÁ
¨ Ï³ï³ñ»É µ³ñ¹,
Ñ»ï¨áÕ³Ï³Ý
³é³ç³¹ñ³ÝùÝ»ñ,¹³Ý¹³ÕáõÙ
»Ý í»ñµ³É ¨
ß³ñÅÇã
é»³ÏóÇ³Ý»ñÁ:²Û¹
íÇ×³ÏÁ ¹Åí³ñ
¿ ï³ñµ»ñ»É
¹»åñ»ëÇ³ÛÇó:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³Ý Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ áñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ¹ÇïíáõÙ
¿ ù³ÛÉí³ÍùÇ
³ÝÏ³ÛáõÝáõÃÛáõÝ,
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÃáõÉáõÃÛáõÝ,
·ñ»Éáõ Ë³Ý·³ñáõÙ
¨ ïñ»Ùáñ:
Îî-ÏáñïÇÏ³É
³ïñáýÇ³ ¨
÷áñáùÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óáõÙ:
Øèî-Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ëåÇï³Ï ÝÛáõÃáõÙ
óñí³Í
µ³½Ù³ÃÇí
ûç³ËÝ»ñ:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏ-å³ñáõÝ³ÏíáõÙ
¿
ÙáÝáÝáõÏÉ»³ñ
µçÇçÝ»ñ,ëåÇï³ÏáõóÇ
ù³Ý³ÏÇ
³ÝÝß³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙ: գÛÇ ¨
ÒÆ²Ð- Ç
Å³Ù³Ý³Ï
µáõÅÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝ³í»ïáõÃÛáõÝ
ãÏ³:
²Ù÷á÷»Éáí
Ï³ñ»ÉÇ ¿ ³ë»É,
áñ í»ñçÇÝ
ï³ëÝ³ÙÛ³ÏáõÙ
Ç ßÝáñÑÇí
Ýáñ
¹Ç³·ÝáëïÇÏ
ï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ
¨ Ñ½áñ
³ÝïÇµ³Ïï»ñÇ³É,
Ñ³Ï³íÇñáõë³ÛÇÝ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ
Ý»ñ¹ñÙ³Ý`
Ñ³ë»É »Ý
Ñ³çáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ,Ýáñ,
¹»é¨ë í»ñç»ñë
·³ÕïÝÇ Ñ³Ù³ñíáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ù»ç:
àõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
·ñ·éÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß: àõÕ»ÕÇ
÷³÷áõÏ
Ã³Õ³ÝÃÇ`
Ýñµ»Ýáõ ¨
áëï³ÛÝ»Ýáõ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
µáñµáùÙ³Ý
(Ù»ÝÇÝ·Çï),
³Ûïáõóí³ÍáõÃÛ³Ý
(Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
·»ñ×ÝßáõÙ),
»ÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
¨
ÃáõÝ³íáñáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
Ñ³ÛïÝÇ ¿ áñå»ë
Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
Ï³Ù Ù»ÝÇÝ·Ç³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
ì»ñçÇÝÇë
ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í ¿
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ,
³ÝáÃÝ»ñÇ ¨
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑÛáõë³ÏÝ»ñÇ
ÁÝÏ³ÉÇãÝ»ñÇ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÇ,
·³Ý·³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
(»é³ñÙ³ï,
Ã³÷³éáÕ) ¨
ëÇÙå³ÃÇÏ
ÝÛ³ñ¹³Ã»É»ñÇ
í»ñç³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
·ñ·éáõÙÁ:
Ø»ÝÇÝ·Ç³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇÝ
µÝáñáß »Ý
·ÉË³ó³í»ñÁ,
÷ëËáõÙÁ,
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
·»ñ½·³ÛáõÝáõÃÛáõÝÁ,
·³Ý·Ç ¨
áÕÝ³ß³ñÇ
ÁÝ¹µ³ËÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
ó³í»ñÇ ³é³ç³óáõÙÁ,
Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ
¹ÇñùÁ,
å³ñ³ÝáóÇ Ñ»ïÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÁ,
ÙÇ ß³ñù
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ
(Î»ñÝÇ·Ç,
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ,
³ÛÉ):
¶ÉË³ó³íÁ
ëáíáñ³µ³ñ
ÉÇÝáõÙ ¿
ï³ñ³ÍáõÝ,
ÇëÏ »ñµ»ÙÝ ¿É ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
¿ ×³Ï³ï³ÛÇÝ
Ï³Ù
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ßñç³ÝáõÙ:
ò³ÝÏ³ó³Í
ß³ñÅáõÙÁ,
µ³ñÓñ Ó³ÛÝÁ
Ï³Ù í³é
ÉáõÛëÁ
ë³ëïÏ³óÝáõÙ
»Ý ·ÉË³ó³í»ñÁ,
áñáÝù Ñ³×³Ë
áõÕ»ÏóíáõÙ
»Ý
÷ëËáõÙÝ»ñáí:
§àõÕ»Õ³ÛÇÝ¦
÷ëËáõÙÝ»ñÁ
Í³·áõÙ »Ý
³é³Ýó áñ¨¿
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
¨ Ý³Ëáñ¹áÕ
ëñïË³éÝáóÇ:
öëËáõÙÝ»ñÁ
ï»ÕÇ »Ý
áõÝ»ÝáõÙ
å³ñµ»ñ³µ³ñ ¨
ßÇÃáí,
Ï³åí³Í ã»Ý
ëÝÝ¹Ç ¨
¹»Õáñ³ÛùÇ
ÁÝ¹áõÝÙ³Ý
Ñ»ï: æñ³½ñÏÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
·ÉË³ó³í»ñÁ
Ù»ÕÙ³ÝáõÙ »Ý:
ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
·»ñ½·³ÛáõÝáõÃÛ³Ý
(ÑÇå»ñ»ëÃ»½Ç³)
Ñ»ï¨³Ýùáí
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
ïÑ³×áõÃÛáõÝ
¨
³ÝÑ³Ý·ëïáõÃÛáõÝ
¿ å³ï×³éáõÙ
Ù³ßÏÇÝ Ñåí»ÉÁ,
í³é ÉáõÛëÁ
(Éáõë³í³ËáõÃÛáõÝ),
µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ
Ëáë³ÏóáõÃÛáõÝÝ
áõ ³ÕÙáõÏÁ:
ÐÇí³Ý¹Á
ëáíáñ³µ³ñ
÷³ÏáõÙ ¿
³ãù»ñÁ,
Ñ³ñó»ñÇÝ
å³ï³ëË³ÝáõÙ
¿
¹ÅÏ³ÙáõÃÛ³Ùµ
¨ áã ÉñÇí:
ØÏ³ÝÝ»ñÇ
é»ýÉ»Ïïáñ
ïáÝÇÏ
ÏÍÏáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
ÑÇí³Ý¹Ç Ù³ñÙÇÝÝ
ÁÝ¹áõÝáõÙ ¿
Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ
§Ù»ÝÇÝ·Ç³É¦
¹Çñù. ·ÉáõËÁ`
Ñ»ï ·ó³Í,
Çñ³ÝÁ` Ó·í³Í ¨
·»ñï³ñ³Íí³Í,
áñáí³ÛÝÁ`
Ý»ñù³ß³Í,
í»ñçáõÛÃÝ»ñÁ`
Í³Éí³Í ÏáÝù-³½¹ñ³ÛÇÝ
¨ ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ:
ºñµ»ÙÝ Ï³ñáÕ »Ý
³é³ç³Ý³É
ÏáÝïñ³Ïïáõñ³Ý»ñ:
ä³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÁ,
áñÇ ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í ¿ ·ÉËÇ
ï³ñ³ÍÇãÝ»ñÇ
ïáÝáõëÇ
µ³ñÓñ³óáõÙÁ,
ëïáõ·»Éáõ
Ñ³Ù³ñ
ÑÇí³Ý¹Ç
Ï½³ÏÁ Ñ»ï³½áïáÕÁ
Ùáï»óÝáõÙ ¿
ÏñÍù³í³Ý¹³ÏÇÝ:
²Û¹ ÁÝÃ³óùáõÙ
½·áõÙ ¿
¹ÇÙ³¹ñáõÃÛáõÝ:
²ñï³Ñ³Ûïí³Í
¹»åù»ñáõÙ ·ÉËÇ
Ñ»ï ÙÇ³ëÇÝ
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ç
Çñ³ÝÇ í»ñÇÝ
Ù³ëÁ:
Î»ñÝÇ·Ç
³Ëï³ÝÇß:
Ð»ï³½áïáÕÁ
Ù»çùÇ íñ³
å³éÏ³Í
ÑÇí³Ý¹Ç
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÁ
Í³ÉáõÙ ¿
ÏáÝù-³½¹ñ³-
ÛÇÝ ¨
ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ
áõÕÇÕ
³ÝÏÛ³Ý ï³Ï: ²ÛÝáõÑ»ï¨
÷áñÓáõÙ ¿
Í³Éí³Í
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÁ
ï³ñ³Í»É
ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹áõÙ: î»ÕÇ
¿ áõÝ»ÝáõÙ ëñáõÝùÇ
Í³ÉÇãÝ»ñÇ
ïáÝÇÏ É³ñáõÙ,
áñÁ
¹Åí³ñ³óÝáõÙ
Ï³Ù ³ÝÑÝ³ñ ¿
¹³ñÓÝáõÙ
ï³ñ³ÍáõÙÁ:
ºñµ»ÙÝ ó³í»ñ »Ý
³é³ç³ÝáõÙ ëñáõÝùÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñáõÙ ¨
·áïÏ³ÛÇÝ
ßñç³ÝáõÙ: Î»ñÝÇ·Ç
³Ëï³ÝÇßÁ å»ïù
¿ ï³ñµ»ñ³Ï»É
È³ë»·Ç Ó·Ù³Ý ³Ëï³ÝÇßÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÏ³ïíáÕ
Ñ³Ï³ó³í³ÛÇÝ
(³Ýï³É·ÇÏ)
¹ÇÙ³¹ñáõÃÛáõÝÇó,
áñÇ
ßÝáñÑÇí
ÑÇí³Ý¹Á Ï³ÝËáõÙ
¿ ³Ëï³Ñ³ñí³Í
Ýëï³ÝÛ³ñ¹Ç
Ó·áõÙÁ: Î»ñÝÇ·Ç
³Ëï³ÝÇßÝ
³Ï³Ù³ ¿, ù³ÝÇ
áñ Çñ»ÝÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
¿ ïáÝÇÏ
é»ýÉ»ùë,
ÙÇÝã¹»é È³ë»·Ç
³Ëï³ÝÇßÇ
¹»åùáõÙ
ÑÇí³Ý¹Á
óáõó³µ»ñáõÙ
¿ ³ÏïÇí ¹ÇÙ³¹ñáõÃÛáõÝ:

àñáß
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
(å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù,
ÙÇáïáÝÇ³)
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÏ³ïíáÕ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
éÇ·Ç¹áõÃÛ³Ý
¹ñë¨á-
ñáõÙÝ»ñÁ
å»ïù ¿
ï³ñµ»ñ³Ï»É
Ù»ÝÇÝ·Ç³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇÝ
µÝáñáß
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÇó
¨ Î»ñÝÇ·Ç
³Ëï³ÝÇßÇó:
Â³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñ»ÉÇ ¿ Ñ³ëï³ï»É`
ëïáõ·»Éáí
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ:
¸ñ³Ýù ÑÇÝ·Ý
»Ý` í»ñÇÝ,
³ÛïáëÏñ³ÛÇÝ,
³Ûï³ÛÇÝ,
ÙÇçÇÝ ¨
ëïáñÇÝ:
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
í»ñÇÝ
(ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ)
³Ëï³ÝÇß:
ÐÇí³Ý¹Ç
·ÉáõËÁ å³ëÇí
Ï»ñåáí
Í³ÉíáõÙ ¿
³é³ç, áñÇ
Å³Ù³Ý³Ï ï»ÕÇ
¿ áõÝ»ÝáõÙ
ëïáñÇÝ í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
³Ï³Ù³
Í³ÉáõÙ:
êïáõ·áõÙ »Ý
å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛ³Ý
Ñ»ï
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï:
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
³ÛïáëÏñ³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇß:
êïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
³Ï³Ù³
Í³ÉáõÙÁ
Ñ³çáñ¹áõÙ ¿
³ÛïáëÏñÇ
³Õ»ÕÇ
ÁÝ¹µ³ËÙ³ÝÁ:
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
³Ûï³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇß:
Ð»ï³½áïáÕÁ
ë»ÕÙáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ç
³ÛïÁ ³ÛïáëÏñÇ
³Õ»ÕÇ ï³Ï:
àñå»ë
å³ï³ëË³Ý
µ³ñÓñ³ÝáõÙ »Ý
ÑÇí³Ý¹Ç
áõë»ñÁ, ÇëÏ
³ñÙÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ ï»ÕÇ
¿ áõÝ»ÝáõÙ
Í³ÉáõÙ:
´Ýáñáß ¿
å³É³ñ³Ëï³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇÝ:
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
ÙÇçÇÝ
(ó³ÛÉ³ÛÇÝ)
³Ëï³ÝÇß:
ò³ÛÉ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³×áÝÇ
íñ³
·áñÍ³¹ñí³Í
×ÝßáõÙÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÍÝÏ³ÛÇÝ ¨
ÏáÝù-³½¹ñ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
Í³ÉáõÙáí:
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
ëïáñÇÝ
(ÏáÝïñÉ³ï»ñ³É)
³Ëï³ÝÇß:
êïáõ·áõÙ »Ý
Î»ñÝÇ·Ç
³Ëï³ÝÇßÇ Ñ»ï
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï: ²ÛÝ
å³ÑÇÝ, »ñµ
ÏáÝù-³½¹ñ³ÛÇÝ
¨ ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ
áõÕÇÕ
³ÝÏÛ³Ý ï³Ï
Í³Éí³Í
ëïáñÇÝ í»ñçáõÛÃÁ
ï³ñ³ÍáõÙ »Ý
ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹áõÙ,
ÙÛáõë ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÁ
Í³ÉíáõÙ ¿
ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹áõÙ`
Ùáï»Ý³Éáí
áñáí³ÛÝÇÝ:
¶ÇÛ»ÝÇ
³Ëï³ÝÇß: ø³é³·ÉáõË
ÙÏ³ÝÇ ë»ÕÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙÇ ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÁ
Í³ÉíáõÙ ¿
ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹áõÙ`
Ùáï»Ý³Éáí
áñáí³ÛÝÇÝ:
àõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
·ñ·éÙ³Ý
í»ñáÑÇßÛ³É
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
³é³ç³óÙ³Ý
ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í ¿ Ñ»ïÇÝ
å³ñ³Ýá-
ó³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ ¨
Í³ÉÇãÝ»ñÇ,
Ñ³ïÏ³å»ë
ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹Ç, µ³ñÓñ
ïáÝáõëÁ:
ì»ñçÇÝë
å³Ñå³ÝíáõÙ
¿ é»ýÉ»Ïïáñ
Ù»Ë³ÝÇ½Ùáí`
áñå»ë Ó·Ù³Ý
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ïáÝÇÏ é»ýÉ»ùë:
àõÝÇ
å³ßïå³Ý³Ï³Ý
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ,
ù³ÝÇ áñ
ÃáõÉ³óÝ»Éáí
Ñ»ïÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÇ
Ó·í³ÍáõÃÛáõÝÁ`
Ù»ÕÙ³óÝáõÙ
¿ ó³íÁ:
´»Ëï»ñ¨Ç
Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
(³ÛïáëÏñ³ÛÇÝ)
³Ëï³ÝÇß: ²ÛïáëÏñÇ
³Õ»ÕÇ
ßñç³ÝáõÙ
Ùñ×ÇÏÇ
Ã»Ã¨³ÏÇ Ñ³ñí³ÍÝ»ñÁ
Ñ³ñáõóáõÙ
»Ý ·ÉË³ó³í»ñ
Ï³Ù ë³ëïÏ³óÝáõÙ
»Ý ³éÏ³
·ÉË³ó³íÁ, áñÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ¹»ÙùÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ó³í³ÛÇÝ
ÏÍÏáõÙÝ»ñáí:
´Ýáñáß ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÑÇÙ³ÛÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
·áñÍÁÝÃ³óÝ»ñÇÝ:

Ø»Ý¹»ÉÇ
³Ëï³ÝÇß:
²ñï³ùÇÝ
ÉëáÕ³Ï³Ý
³ÝóáõÕáõ
³é³ç³ÛÇÝ
å³ïÇ íñ³
Ý»ñëÇó ·áñÍ³¹ñí³Í
×ÝßáõÙÁ
³é³ç ¿ µ»ñáõÙ
ëáõñ ó³í, áñÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÝáõÛÝ
ÏáÕÙáõÙ
¹»ÙùÇ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ó³í³ÛÇÝ
ÏÍÏ³Ýùáí:
´Ýáñáß ¿
Ñ»ïÇÝ ·³Ý·³÷áëÇ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇÝ:
§ì»ñÙ³ÏÇ¦
³Ëï³ÝÇß: ºñµ
÷áñÓáõÙ »Ý
ÑÇí³Ý¹Ç
íñ³ÛÇó ù³ß»É
í»ñÙ³ÏÁ, Ý³
¹ÇÙ³¹ñáõÙ ¿`
í»ñÙ³Ïáí
Í³ÍÏ»Éáí
Ù³ñÙÇÝÁ:
ä³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ Ù³ßÏ³ÛÇÝ,
ï»ëáÕ³Ï³Ý ¨
ÉëáÕ³Ï³Ý
·»ñ½·³ÛáõÝáõÃÛ³Ùµ:
²Ëï³ÝÇßÁ
¹ñë¨áñíáõÙ
¿ ÝáõÛÝÇëÏ
ÙÃ³·Ý³Í
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
È»ë³ÅÇ
³Ëï³ÝÇß:
´Ýáñáß ¿ í³Õ
Ñ³ë³ÏÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇÝ:
ºñ»Ë³ÛÇÝ Ã¨³ï³Ï»ñÇó
µ³ñÓñ³óÝ»ÉÇë
ï»ÕÇ ¿ áõÝ»ÝáõÙ
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
³Ï³Ù³ Í³ÉáõÙ
ÏáÝù-³½¹ñ³ÛÇÝ
¨ ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ,
áñÇ Ñ»ï¨³Ýùáí
í»ñçáõÛÃÝ»ñÁ
Ùáï»ÝáõÙ »Ý
áñáí³ÛÝÇÝ:
àõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
·ñ·éÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ýå³ï³Ïáí ³ÝÑñ³Å»ßï
¿ Ï³ï³ñ»É
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ ¨
·ÉËáõÕ»Õ-áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
É³µáñ³ïáñ
ùÝÝáõÃÛáõÝ:
ÈÇÏíáñáõÙ
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ
íÏ³ÛáõÙ ¿
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Ù³ëÇÝ:
ì»ñçÇÝë áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ¨
í³ñ³Ï³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí:
ºÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ
·ñ·éíáõÙ »Ý ³ñÛ³Ý
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÇó`
³é³Ýó
ÉÇÏíáñÇ
µáñµáù³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñÇ:
Ü»ñùÇÝ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ï³ñµ»ñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ,
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
íÝ³ëí³ÍùÇ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
áõéáõóùÝ»ñÇ,
³ñ¨³Ñ³ñÙ³Ý,
ç»ñÙ³Ñ³ñÙ³Ý
¨ ÃáõÝ³íáñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñáÕ »Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí»É
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
·ñ·éÙ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ,
áñáÝù ã»Ý áõÕ»ÏóíáõÙ
ÉÇÏíáñÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñáí:
Ð³ÛïÝÇ ¾
áñå»ë Ù»ÝÇÝ·Ç½Ù:
Â³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
ëáíáñ³µ³ñ
ÃáõÛÉ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¨ ³ñ³·
³ÝÑ»ï³ÝáõÙ »Ý:
ÜÏ³ïíáõÙ ¾
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙ:
Ø»ÝÇÝ·Ç½ÙÇ ¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇó
¾
Ñ»ïåáõÝÏóÇáÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ,
áñÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¾
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ßñç³ÝÇ
·ÉË³ó³í»ñáí,
å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛ³Ùµ
¨ Ù³ñÙÝÇ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ:
¼³ñ·³ÝáõÙ ¾
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇó
1-2 ûñ ³Ýó:
ä³ï×³éÁ
ÉÇÏíáñÇ
×ÝßÙ³Ý ³ÝÏáõÙÝ

¾:

Ø»ÝÇÝ·Çï

Ø»ÝÇÝ·ÇïÁ
(ÑáõÝ. - μῆνιγξ
– áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃ)
·ÉËáõÕ»ÕÇ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ï³Ù ß×³ÛÇÝ
µáñµáùáõÙÝ ¿,
áñÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
µ³Ïï»ñÇ³Ý»ñÇ,
íÇñáõëÝ»ñÇ ¨
³ÛÉ
å³ï×³éÝ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí:
Î³ñáÕ ¿
¹ñë¨áñí»É
áñå»ë
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
Ï³Ù áñå»ë` Ù»Ï
³ÛÉ åñáó»ëÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí ³é³ç³ó³Í
µ³ñ¹áõÃÛáõÝ:
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
³Ù»ÝÇó Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÝ
»Ý ·ÉË³ó³íÁ,
å³ñ³ÝáóÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÃÛáõÝÁ,
áñÁ
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
¹ÇïíáõÙ ¿
ï»Ý¹Ç Ñ»ï,
ÉáõÛëÇ
(ýáïáýáµÇ³) ¨
Ó³ÛÝÇ Ñ³Ý¹»å`
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
¨
½·³ÛáõÝáõÃÛ³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝ:
ºñµ»ÙÝ,
Ñ³ïÏ³å»ë
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï,
Ï³ñáÕ »Ý
¹Çïí»É ÙÇ³ÛÝ
áã ëå»óÇýÇÏ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ,
ÇÝãå»ë
ûñÇÝ³Ï`
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝÁ
¨
ùÝÏáïáõÃÛáõÝÁ:

 ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï Ç
Ñ³Ûï »ÏáÕ
ó³Ý³íáñáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
íÏ³Û»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³ç³óÙ³Ý
Ñ³í³Ý³Ï³Ý
å³ï×³éÇ
Ù³ëÇÝ,
ûñÇÝ³Ï` Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÇ
ÏáÕÙÇó
Ñ³ñáõóí³Í
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
¹ÇïíáõÙ »Ý
µÝáñáß
Ù³ßÏ³ÛÇÝ µÍ»ñ:
 Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
³ËïáñáßáõÙÁ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
ÙÇçáóáí: ¸³
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
³ë»ÕÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ËáÕáí³ÏÇó
í»ñóíáõÙ ¿
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏ ¨
áõëáõÙÝ³ëÇñíáõÙ`
Ñ³ñáõóãÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ýå³ï³Ïáí: Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
µáõÅáõÙÁ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿
Ñ³Ï³µÇáïÇÏÝ»ñÇ
Ï³Ù Ñ³Ï³íÇñáõë³ÛÇÝ
ÙÇçáóÝ»ñÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ:
ºñµ»ÙÝ` áõÅ»Õ
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó
Ëáõë³÷»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí,
ÏÇñ³éíáõÙ »Ý
ëï»ñáÇ¹³ÛÇÝ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ:

 Ø»ÝÇÝ·ÇïÁ,
Ñ³ïÏ³å»ë
áõß³óí³Í
µáõÅÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï,
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³óÝ»É
Éáõñç µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ.
ËÉáõÃÛáõÝ,
¿åÇÉ»åëÇ³,
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³
¨ »ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
Ùï³íáñ
½³ñ·³óÙ³Ý ËÝ¹ÇñÝ»ñ:
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
áñáß Ó¨»ñ
(Ñ³ñáõóáõÙ
»Ý Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÁ,
b ËÙµÇ
Ñ»ÙáÉÇïÇÏ
óáõåÇÏÁ,
åÝ¨ÙáÏáÏ»ñÁ,
Ï³Ù Ëá½áõÏÇ
íÇñáõëÁ)
Ï³ñáÕ »Ý Ï³ÝË³ñ·»Éí»É
å³ïí³ëïáõÙÝ»ñÇ
ÙÇçáóáí:
ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝÝ»ñ
î³ñµ»ñáõÙ »Ý
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
ÙÇ ù³ÝÇ ï»ë³Ï`
•       ìÇñáõë³ÛÇÝ

•       Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
     îáùëÇÏ

àõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
íÇñáõë³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
Ï³ñÙñáõÏÇ,
·ñÇåÇ,
Ëá½áõÏÇ ¨ ³ÛÉ
í³ñ³Ï³ÛÇÝ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
ÉÇÝáõÙ ¿ ³é³çÝ³ÛÇÝ
(Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
»Ý Ñ³ñáõóãÇ
³ÝÙÇç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛáõÝÇó)
¨ »ñÏñáñ¹³ÛÇÝ,
»ñµ í³ñ³ÏÁ
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñ
¿ Ã³÷³ÝóáõÙ
ûñ·³ÝÇ½ÙáõÙ
³éÏ³
í³ñ³Ï³ÛÇÝ
ûç³ËÝ»ñÇó, Ï³Ù
·³Ý·Ç
íÝ³ëí³ÍùÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí:
´áñµáùáõÙÁ Ï³ñáÕ
¿ ½³ñ·³Ý³É
Ý³¨
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
ÃáõÝ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
(³ó»ïáÝ,
¹ÇùÉáñ¿Ã³Ý
¨ ³ÛÉ ³ñ¹ÛáõÝ³µ»ñ³Ï³Ý
ÃáõÛÝ»ñ):
²Ù»ÝÇó Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
¨
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÁ,
»ññáñ¹ ï»ÕáõÙ
¿ ·ïÝíáõÙ íÇñáõë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ:
¸³ë³Ï³ñ·áõÙ
1.     Àëï
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ
µÝáõÛÃÇ`
•       Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ

•       ß×³ÛÇÝ

2.     Àëï
Í³·Ù³Ý`
•       ³é³çÝ³ÛÇÝ

•       »ñÏñáñ¹³ÛÇÝ

3.     Àëï
å³ï×³é³·ÇïáõÃÛ³Ý`

•       Ù³Ýñ¿³ÛÇÝ

•       íÇñáõë³ÛÇÝ

•       ëÝÏ³ÛÇÝ

•       åñáïá½á³ÛÇÝ

4.     Àëï
ÁÝÃ³óùÇ`
•       Ï³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ

•       ëáõñ

•       »ÝÃ³ëáõñ

•       ËñáÝÇÏ³Ï³Ý

5.     Àëï
·»ñ³ÏßéáÕ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý`
•       ÑÇÙ³ÛÇÝ
(µ³½³É)
•       ·Ùµ»Ã³ÛÇÝ
(ÏáÝí»ùëÇï³É)
•       ³ÙµáÕç³Ï³Ý
(ïáï³É)
•       áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
(ëåÇÝ³É)
6.     Àëï
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³ÝÇ`
•       Ã»Ã¨

•       ÙÇçÇÝ
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
•       Í³Ýñ

7.     Àëï
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý`

•       µ³ñ¹³ó³Í

•       ãµ³ñ¹³ó³Í

8.     Àëï
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨»ñÇ`
v ï»Õ³ÛÇÝ
(ÉáÏ³ÉÇ½³óí³Í)
Ó¨»ñ`
•       Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÏñáõÃÛáõÝ

•       ëáõñ
Ý³½áý³ñÇÝ·Çï

v Ï»ÝïñáÝ³óí³Í
(·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í)
Ó¨»ñ`
•       Ù»ÝÇÝ·áÏáÏó»ÙÇ³
(ë»åëÇëÇ
ï³ñµ»ñ³Ï)
ü  ïÇåÇÏ

ü  Ï³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ

ü  ËñáÝÇÏ³Ï³Ý

•       Ù»ÝÇÝ·Çï

•       Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇ³

•
Ë³éÁ Ó¨»ñ
(Ù»ÝÇÝ·Çï,
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏó»ÙÇ³)
v Ñ³½í³¹»å
Ó¨»ñ`
•       Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
¿Ý¹áÏ³ñ¹Çï
•       åÝ¨ÙáÝÇ³

•       ³ñÃñÇï

•       ÇñÇ¹áóÇÏÉÇï

Ð³Ù³×³ñ³Ï³µ³ÝáõÃÛáõÝ

Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
Ï³ñáÕ »Ý
³é³ç³óÝ»É
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏÁ,
åÝ¨ÙáÏáÏÁ,
Ñ»ÙáýÇÉ³ÛÇÝ
óáõåÇÏÁ, ëï³ýÇÉáÏáÏÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ëïñ»åïáÏáÏ»ñÁ,
ë³ÉÙáÝ»É³Ý»ñÁ,
Ï³åï³Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
óáõåÇÏÁ ¨
Ãáù³µáñµ³ÛÇÝ
ÏÉ»µëÇ»ÉÉ³Ý (clebsiella
pneumoniae): Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
å³ÃáÙáñýáÉá·Ç³Ï³Ý
(³Ëï³Ó¨³µ³Ý³Ï³Ý)
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ßáß³÷áõÙ »Ý
áëï³ÛÝ»ÝÇÝ ¨
Ýñµ»ÝÇÝ`
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ù³ëÝ³ÏÇ
ÁÝ¹·ñÏáõÙáí:

²Ù»ÝÇó
Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ:
                               Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
¿åÇ¹»ÙÇÏ
ó»ñ»µñáëåÇÝ³É
(Ñ³Ù³×³ñ³Ï³ÛÇÝ
áõÕ»Õ-áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ)
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÇ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
³é³çÝ³ÛÇÝ
µáñµáùáõÙ,
å³ïÏ³ÝáõÙ ¿ ëáõñ
í³ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ,
áñáÝù
Ñ³Ù³×³ñ³Ï³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍÙ³Ý
ÙÇïáõÙ
áõÝ»Ý: ÐÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý
ÙÇÝã¨
ÑÇÝ· ï³ñ»Ï³Ý
»ñ»Ë³Ý»ñÁ:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
³Ûë ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
»½³ÏÇ ¹»åù»ñÇ
ï»ëùáí, ³ÛÝ
Å³Ù³Ý³Ï, »ñµ
³é³ç ³ÛÝ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
¿ñ Ù»Í Ñ³Ù³×³ñ³ÏÝ»ñÇ
ï»ëùáí: ¸ñ³Ý
Ýå³ëï»É »Ý
µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý
ÑáÍ³ËïáõÃÛáõÝÁ
¨ ³Ýµ³ñ»Ýå³ëï
ë³ÝÇï³ñ³-ÑÇ·Ç»ÝÇÏ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñÁ:
 ¾åÇ¹»ÙÇÏ
ó»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Ñ³ñáõóÇãÁ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏÝ ¿
(¶ñ³Ù §-¦
¹ÇåÉáÏáÏ),
áñÁ ÎÜÐ ¿
Ã³÷³ÝóáõÙ
³ñÛ³Ý Ï³Ù
³íß³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ÙÇçáóáí:
 Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
í³ñ³ÏÇ
³ÕµÛáõñÁ
ÙÇ³ÛÝ Ù³ñ¹Ý
¿, ³ÛëÇÝùÝ`
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çïáí
ÑÇí³Ý¹Á,
ÑÇí³Ý¹`
Ï³ï³é³É
»ñ¨áõÛÃÝ»ñáí
(Ý³½áý³ñÇÝ·Çï)
¨ ³éáÕç
ÏñáÕÁ:
öáË³ÝóÙ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ`
û¹³Ï³ÃÇÉ³ÛÇÝ:
Ð³×³Ë
ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý í³Õ ï³ñÇùÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÁ ¨
ïÕ³Ù³ñ¹ÇÏ:
ê»½áÝ³ÛÝáõÃÛáõÝÁ`
ÓÙ»é-·³ñáõÝ
(÷»ïñí³ñ-³åñÇÉ):
ÜáÛ»Ùµ»ñ-¹»Ïï»Ùµ»ñ
³ÙÇëÝ»ñÇó ëÏë³Í
¹ÇïíáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹³óáõÃÛ³Ý
³×: ÐÇí³Ý¹³óáõÃÛ³Ý
ë»½áÝ³ÛÝáõÃÛ³Ý
å³ï×³éÝ»ñÝ »Ý
»Õ³Ý³Ï³ÛÇÝ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñÁ
(ËáÝ³íáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙ,
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
ÏïñáõÏ
ï³ï³ÝáõÙÝ»ñ),
ÓÙ»é³ÛÇÝ
ßñç³ÝáõÙ
Ù³ñ¹Ï³Ýó
ß÷Ù³Ý
µÝáõÛÃÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝ
(÷³Ï
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ
»ñÏ³ñ ·ïÝí»ÉÁ,
áã µ³í³ñ³ñ
û¹³÷áËáõÃÛáõÝÁ
¨ ³ÛÉÝ):
ä³ñµ»ñ³µ³ñ (10-15
ï³ñÇÝ Ù»Ï)
¹ÇïíáõÙ ¿
³Ûë ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ñ³Ù³×³ñ³Ï³ÛÇÝ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
³×:
Ø»ÝÇÝ·ÇïÁ
ï³ñ³Íí³Í ¿
³ßË³ñÑÇ
µáÉáñ »ñÏñÝ»ñáõÙ:

ä³ï×³é³³Ëï³Í³·áõÙ
(¿ÃÇáå³Ãá·»Ý»½)

²Ù»ÝÇó
Ñ³×³Ë
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ï³ñµ»ñ ÙÇÏñáûñ·³ÝÇ½ÙÝ»ñÇ`
áõÕ»ÕÇ
÷³÷áõÏ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñ
³ÝóÝ»Éáõ
Ñ»ï¨³Ýùáí: ²Û¹
ÙÇÏñáûñ·³ÝÇ½ÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É
íÇñáõëÝ»ñÁ,
Ù³Ýñ¿Ý»ñÁ ¨
ÝáõÛÝÇëÏ
³Ù»Ý³Ñ³ë³ñ³Ï
Ý»ñÏ³Û³óáõóÇãÝ»ñÁ:
²ÕÛáõë³ÏáõÙ
Ý»ñÏ³Û³óí³Í
»Ý µ³Ïï»ñÇ³É
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ ³Ù»Ý³ï³ñ³Íí³Í
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñÁ:

´³Ïï»ñÇ³É
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
å³ï×³é³·ÇïáõÃÛ³Ý
Ï³Ëí³ÍáõÃÛáõÝÁ
å³óÇ»ÝïÝ»ñÇ
ï³ñÇùÇó ¨
åé»ÙáñµÇ¹
ýáÝÇó:

Ü³Ë³ïñ³Ù³¹ñáÕ
  ·áñÍáÝ
  î³ñÇù

Ð³í³Ý³Ï³Ý
  Ñ³ñáõóÇã

0-4ß³µ.

S agalactiae ( B ËÙµÇ
  ëïñ»åïáÏáÏ»ñ), E
  coli K1, L monocytogenes

4-12 ß³µ.

S agalactiae, E coli, H influenzae, S
  pneumoniae, N meningitidis

3
  ³ÙëÇó-18 ï³ñÇ

N meningitidis, S pneumoniae, H
  influenzae

18-50
  ï³ñÇ

S pneumoniae, N meningitidis, H
  influenzae

> 50
  ï³ñÇ

S pneumoniae, N meningitidis, L monocytogenes,
³¿ñáµ
  ¶ñ³Ù-µ³ó³ë³Ï³Ý
  óáõåÇÏÝ»ñ

ÆÙáõÝ³ÁÝÏ×áõÙ

S pneumoniae, N meningitidis, L monocytogenes,
³¿ñáµ
  ¶ñ³Ù-µ³ó³ë³Ï³Ý
  óáõåÇÏÝ»ñ

¶³Ý·Ç
  ÑÇÙÇ
  Ïáïñí³Íù

S pneumoniae, H influenzae, A
  ËÙµÇ
  ëïñ»åïáÏáÏ»ñ

                                                                                Staphylococcus
       aureus,            аааааааа
        ¶ñ³Ù-
¶ÉËÇ
íÝ³ëí³ÍùÝ»ñ,
Ý»ÛñáíÇñ³µáõÅ³Ï³Ý
µ³ó³ë³Ï³Ý
óáõåÇÏÝ»ñ,
³Û¹ ÃíáõÙ  Pseudomonas
íÇñ³Ñ³ïáõÃÛáõÝÝ»ñ
¨ ·³Ý·³Ñ³ïáõÙ
aeruginosa S aureus, ÃÃí³ÍÝ³ÛÇÝ
¶ñ³Ù-µ³ó³ë³Ï³Ý
óáõåÇÏÝ»ñ,
àõÕ»Õ-áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ßáõÝï³íáñáõÙ

Propionibacterium
acnes
                                                                                S.aureus,
   Enterocococcus    spp.,                                                                                Enterobacteriaceae,

ê»åëÇë
P.aeruginosa,
S.pneumoniae

ä³Ãá·»Ý»½áõÙ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
Ãáùë»ÙÇ³Ý,
áñÁ Ñ³ïÏ³å»ë
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Í³Ýñ ë»åïÇÏ
Ó¨»ñÇ
¹»åù»ñáõÙ: ²Û¹
¹»åù»ñáõÙ ½³ñ·³ÝáõÙ
¿
í³ñ³Ï³ÛÇÝ-ÃáõÝ³ÛÇÝ(ÇÝý»ÏóÇáÝ-ïáùëÇÏ)
ßáÏ, áñÁ Ñ»ï¨³Ýù
¿`
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÇ
½³Ý·í³Í³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
³é³ç³ó³Í
ÃáõÝ³ñÛáõÝáõÃÛ³Ý
(ïáùë»ÙÇ³ÛÇ):
Ü»ñÃáõÛÝÁ
(¿Ý¹áïáùëÇÝÁ)
Ë³Ý·³ñáõÙ ¿
ÙÇÏñáßñç³Ý³éáõÃÛáõÝÁ,
³é³ç³óÝáõÙ
¿
Ý»ñ³ÝáÃ³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÝ
Ù³Ï³ñ¹áõÙ,
ÝÛáõÃ³÷áË³Ý³ÏáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ:
ÂáõÝ³íáñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýù Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É
áõÕ»ÕÇ
³ÛïáõóÁ`
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý µ³ñÓñ³óÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí
¨ »ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕáõÙ
ßÝã³Ï³Ý
Ï»ÝïñáÝÇ
å³ñ³ÉÇ½Ù³Ý
(Ï³Ãí³ÍÇ) Ñ»ï¨³Ýùáí:
î³ñ³Í í³ñ³ÏÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
É³í³óáÕÝ»ñÇ
³ñÛ³Ý Ù»ç
³í»É³ÝáõÙ ¿
ëå»óÇýÇÏ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
ù³Ý³ÏÁ: î³ñ³Í
í³ñ³ÏÁ µ»ñáõÙ
¿ ïÇåáëå»óÇýÇÏ
(ï»ë³Ï³Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ)
ÇÙáõÝÇï»ïÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
Ð³ñáõóãÇ
ÙÇ³Ï
³ÕµÛáõñÁ
Ù³ñ¹Ý ¿:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏáí
í³ñ³Ïí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ù»Í Ù³ëÇ Ùáï
·áñÍÝ³Ï³Ýáñ»Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÁ,
Ùáï 1/10-1/8-Ç Ùáï Ç
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ëáõñ
                 Ý³½áý³ñÇÝ·ÇïÇ
        å³ïÏ»ñ        ¨     ÙÇ³ÛÝ
    ³é³ÝÓÇÝ       ³ÝÑ³ïÝ»ñÇ
      Ùáï     ¿      ¹ÇïíáõÙ
 ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý

·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í(Ï»ÝïñáÝ³óí³Í)
Ó¨Á: ¶»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
Ó¨áí Ù»Ï
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
µ³ÅÇÝ ¿
ÁÝÏÝáõÙ 100-20.000 µ³Ïï»ñÇ³ÏÇñ:
Ø»Í³Ù³ë³Ùµ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏÁ,
Ñ³ÛïÝí»Éáí
ùÇÃ-ÁÙå³ÝÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÇÝ,
ãÇ ³é³ç³óÝáõÙ
ï»Õ³ÛÇÝ
µáñµáùáõÙ ¨
³éáÕçáõÃÛ³Ý
í³ï³óÙ³Ý
ï»ë³Ý»ÉÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÛÝÝ»ñ:
ÀÝ¹³Ù»ÝÁ 10-15%
¹»åù»ñáõÙ ¿,
áñ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏÁ,
Ñ³ÛïÝí»Éáí
ùÇÃ-ÁÙå³ÝÇ,
ÇëÏ »ñµ»ÙÝ Ý³¨
µñáÝËÝ»ñÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÇ
íñ³, µ»ñáõÙ ¿
µáñµáùÙ³Ý
³é³ç³óÙ³ÝÁ:
úñ·³ÝÇ½ÙáõÙ
Ñ³ñáõóÇãÁ
ï³ñ³ÍíáõÙ ¿
Ñ»Ù³ïá·»Ý(³ñÛáõÝ³ÛÇÝ)
×³Ý³å³ñÑáí:
´³Ïï»ñ»ÙÇ³Ý(Ù³Ýñ¿³³ñÛáõÝáõÃÛáõÝ)
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ïáùë»ÙÇ³Ûáí,
áñÁ Ù»Í ¹»ñ
áõÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
å³Ãá·»Ý»½áõÙ:
Î³ñ¨áñ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý Ý³Ëáñ¹áÕ
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
»Õ³Ý³Ï³ÛÇÝ
ÏïñáõÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
íÝ³ëí³ÍùÝ»ñÁ
¨ ³ÛÉ ·áñÍáÝÝ»ñÁ:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
å³Ãá·»Ý»½áõÙ
Ù»Í
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ ïáùëÇÏ
¨ ë»åïÇÏ
µÝáõÛÃÇ
»ñ¨áõÛÃÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ÏóáõÙÁ,
áñáÝù
áõÕ»ÏóíáõÙ
»Ý ³É»ñ·ÇÏ
é»³ÏóÇ³Ý»ñáí:
Ê³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
·»ñ³ÏßÇé Ù³ëÁ,
áñáÝù
³é³ç³ÝáõÙ »Ý ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µáõÙ,
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý ³é³çÝ³ÛÇÝ-ë»åïÇÏ
åñáó»ëáí:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÇ
Ù³Ñí³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
³ñï³¹ñíáõÙ
»Ý ïáùëÇÝÝ»ñ,
áñáÝù
³Ëï³Ñ³ñáõÙ
»Ý
ÙÇÏñáóÇñÏáõÉÛ³óÇáÝ
ÑáõÝÇ
³ÝáÃÝ»ñÁ: ¸ñ³
³ñ¹ÛáõÝùÝ ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
Ï»Ýë³Ï³Ýáñ»Ý
Ï³ñ¨áñ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ,
³Ù»ÝÇó ³é³ç
·ÉËáõÕ»ÕÇ,
»ñÇÏ³ÙÝ»ñÇ,
Ù³Ï»ñÇÏ³ÙÝ»ñÇ
¨ ÉÛ³ñ¹Ç:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ»ÙÇ³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝÁ
Ï³åí³Í ¿ Ý³¨
ëñï³ÙÏ³ÝÇ
ÏÍÏáÕ³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
Ýí³½Ù³Ý ¨
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ Ñ»ï:
Ð»Ùáé³·ÇÏ ó³Ý»ñÁ,
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñÝ
áõ
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý
ÃñáÙµáÑ»Ùáé³·ÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí
¨ ³ÝáÃÝ»ñÇ
íÝ³ëáõÙáí:
ä³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ·ÉËáõÕ»ÕÇ
µ³½³É ¨
áõéáõóÇÏ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ:
Â³ñ³Ë³ÛÇÝ ¨
Ã³ñ³Ë³ýÇµñÇÝ³ÛÇÝ
¿ùëáõ¹³ïÁ
å³ïáõÙ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÁ
Ï³åï³Ï³Ý³ã³íáõÝ
§·ÉË³ñÏáí¦:
´³½Ù³ÏáñÇ½³ÛÇÝ
ÇÝýÇÉïñ³ïÝ»ñÁ
³ÝáÃÝ»ñÇ
»ñÏ³ÛÝùáí
Ý»ñËáõÅáõÙ
»Ý
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃ:
²é³ç³ÝáõÙ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³Ûïáõó
¨ ÑÇå»ñ»ÙÇ³:
ÜÙ³Ý³ïÇå
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ý³¨
áÕÝáõÕ»ÕáõÙ:
Ä³Ù³Ý³ÏÇÝ ëÏëí³Í
µáõÅÙ³Ý
å³ñ³·³ÛáõÙ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÁ
ÁÝÏ×íáõÙ ¿,
¿ùëáõ¹³ïÁ
»ÝÃ³ñÏíáõÙ ¿ ÉñÇí
Ý»ñÍÍÙ³Ý:
´³ñÓÇÃáÕÇ
íÇ×³ÏáõÙ ¨
áã é³óÇáÝ³É
µáõÅÙ³Ý
¹»åùáõÙ
Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
ëÏÉ»ñá½,
ãáññáñ¹
÷áñáùÇ ½áõÛ·
ÙÇç÷áñáù³ÛÇÝ
µ³óí³ÍùÇ ¨
½áõÛ· ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
µ³óÍ³ÍùÝ»ñÇ,
ë»ñï³×áõÙ:
êñ³Ýù
Ï³åáõÙ »Ý
ãáññáñ¹
÷áñáùÁ
áõÕ»ÕÇ Ù»Í
óÇëï»éÝÇ(·É³Ý³ï³Ï³é)
Ñ»ï áñÁ µ»ñáõÙ
¿
ÉÇÏíáñá¹ÇÝ³ÙÇÏ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý ¨
áõÕ»ÕÇ
çñ·áÕáõÃÛ³Ý
³é³ç³óÙ³Ý:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ»ÙÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ó¨³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ñ³Ù³å³ï³ëË³ÝáõÙ
»Ý
ÇÝý»ÏóÇáÝ-ïáùëÇÏ
ßáÏÇÝ`
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÃñáÙµáÑ»Ùáé³·ÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí:
ØÇÏñáóÇñÏáõÉÛ³ïáñ
ÑáõÝáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
åÉ³½Ù³ÑáëáõÃÛáõÝ,
·»ñ³ñÛáõÝáõÃÛáõÝ,
ëï³½, Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý
ýÇµñÇÝ³ÛÇÝ
ÃñáÙµ»ñ ¨
³ÝáÃÝ»ñÇ å³ï»ñÇ
ýÇµñÇÝ³ÛÇÝ
Ù»éáõÏ:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ»ÙÇ³ÛÇÝ
³é³ÝÓÝ³å»ë
µÝáñáß »Ý
µ³½Ù³ÃÇí
Ù³ßÏ³ÛÇÝ ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñ,
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
½³Ý·í³Í³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñ
¹»åÇ
Ù³Ï»ñÇÏ³ÙÝ»ñ`
ëáõñ Ù³Ï»ñÇÏ³Ù³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
³é³ç³óÙ³Ùµ
(àõÃ»ñÑ³áõ½»Ý-üñÇ¹»ñÇÏë»ÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß) ¨
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ëáõñ ³Ûïáõó:
ºñÇÏ³ÙÝ»ñáõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñõÙ »Ý
ËáÕáí³ÏÝ»ñÇ
¿åÇÃ»ÉÇ
¹ÇëïñáýÇÏ ¨
Ý»ÏñáïÇÏ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÁ
áõÕ»ÕÇ Ã³Õ³ÝÃÝ»ñáõÙ
³é³ç³óÝáõÙ
»Ý ëÏ½µáõÙ
ß×³-Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
µáñµáùáõÙ,
µ³Ûó ³ñ¹»Ý ÇëÏ
ûñí³ í»ñçáõÙ
¿ùëáõ¹³ïÁ
¹³éÝáõÙ ¿
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ:
Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
¿ùëáõ¹³ïÁ
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
µ³½³É
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ:
àõÕ»Õ³ÝÛáõÃáõÙ
¨ áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñáõÙ
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÝ»ñÇÝ
Ñ³ÙÁÝÃ³ó
ÝÏ³ïíáõÙ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
³ÝáÃ³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ,
·»ñ³ñÛáõÝáõÃÛáõÝ,
ëï³½, ÃñáÙµá½
¨ ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
5-6-ñ¹ ûñÁ
µáñµáù³ÛÇÝ
¿ùëáõ¹³ïÁ
Ó¨³íáñíáõÙ
¿, µ³Ûó
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
µ³ñíáù
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ
Ñ»ï³·³ÛáõÙ
³ÛÝ »ÝÃ³ñÏíáõÙ
¿ ý»ñÙ»Ýï³ïÇí
ÉáõÍÙ³Ý ¨
Ý»ñÍÍÙ³Ý:

ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï

ÐÇÙÝ³Ï³Ý
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñÝ
»Ý. »ñ»Ë³Ý»ñÇ ¨
Ýáñ³ÍÇÝÝ»ñÇ
Ùáï` B Ï³Ù D ËÙµÇ
ëïñ»åïáÏáÏ»ñÁ,
³ÕÇù³ÛÇÝ
óáõåÇÏÁ, Listeria monocitogenes,
Ñ»ÙáýÇÉ³ÛÇÝ
óáõåÇÏÁ,
Ù»Í»ñÇ Ùáï`
åÝ¨ÙáÏáÏ»ñÁ,
ëï³ýÇÉáÏáÏ»ñÁ
¨ ³ÛÉ
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñ:
èÇëÏÇ ·áñÍáÝÝ»ñ
»Ý Ñ³Ù³ñíáõÙ
ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñ
íÇ×³ÏÝ»ñÁ,
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
íÝ³ëí³ÍùÁ,
·ÉËÇ ¨ å³ñ³ÝáóÇ
íñ³ Ï³ï³ñí³Í
íÇñ³µáõÅ³Ï³Ý
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
ØÇÏñáûñ·³ÝÇ½ÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
³ÝáõÕÕ³ÏÇáñ»Ý
Ã³÷³Ýó»É ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·
í»ñù³ÛÇÝ Ï³Ù
íÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý µ³óí³ÍùÇó
(ÏáÝï³Ïï³ÛÇÝ):
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ, ¹»åù»ñÇ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛ³Ùµ
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
í³ñ³ÏÇ
ËñáÝÇÏ³Ï³Ý
ûç³Ë, áñï»ÕÇó
ï³ñµ»ñ ×³Ý³å³ñÑÝ»ñáí
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
Ñ³ñáõóãÇ
¹»ëÇÙÇÝ³óÇ³
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñ:
Ø»Í³Ù³ë³Ùµ
ÙáõïùÇ ¹áõé
¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
ùÇÃ-ÁÙå³ÝÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÁ:

ì³ñ³ÏÇ
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óÇ³Ý
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
Ñ»Ù³ïá·»Ý,
ÉÇÙýá·»Ý Ï³Ù
å»ñÇÝ¨ñ³É
×³Ý³å³ñÑÝ»ñáí:

Þ×³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï ìÇñáõë³ÛÇÝ
Í³·Ù³Ý
ß×³ÛÇÝ Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÁ
Ñ³ñáõóíáõÙ
»Ý
¿Ýï»ñáíÇñáõëÝ»ñáí`
ÎáÏë³ÏÇ ¨ EHCO,
åáÉÇáÙÇ»ÉÇïÇ,
¿åÇ¹»ÙÇÏ
å³ñáïÇïÇ
íÇñáõÝ»ñáí,
ÇÝãå»ë Ý³¨
áñáß ³ÛÉ
íÇñáõëÝ»ñÇ
ï»ë³ÏÝ»ñáí:
ì³ñ³ÏÇ
³ÕµÛáõñ ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹ Ù³ñ¹Á
Ï³Ù §³éáÕç¦
í³ñ³Ï³ÏÇñÁ:
ìÇññáõëÁ
÷áË³ÝóíáõÙ
¿ çñáí,
µ³Ýç³ñ»Õ»ÝÝ»ñáí,
Ùñ·»ñáí, ï³ñµ»ñ
ëÝÝ¹³ÙÃ»ñùÝ»ñáí,
Ï»Õïáï Ó»éù»ñáí:
Ø³ñ¹Ï³ÛÇÝ
ÑáÍ
½³Ý·í³ÍÝ»ñáõÙ
Ï³ñáÕ ¿ ÷áË³Ýóí»É
Ý³¨
û¹³-Ï³ÃÇÉ³ÛÇÝ
×³Ý³å³ñÑáí:
Ð³×³Ë
í³ñ³ÏáõÙÁ
ïáÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ µ³ó
çñ³Ùµ³ñÝ»ñáõÙ
Ï³Ù
ëáíáñ³Ï³Ý
ÉáÕ³í³½³ÝÝ»ñáõÙ
ÉáÕ³ÉÇë:
²Ù»ÝÇó Ñ³×³Ë
ß×³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çïáí
ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý 3-6ï »ñ»Ë³Ý»ñÁ,
¹åñáó³Ï³Ý
ï³ñÇùÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÁ ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý ³í»ÉÇ
Ñ³½í³¹»å, ÇëÏ
Ù»Í»ñÁ` ß³ï Ñ³½í³¹»å:
²í»ÉÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¿
ÑÇí³Ý¹³óáõÃÛáõÝÁ
³Ù³é³ÛÇÝ
³ÙÇëÝ»ñÇÝ:
ìÇñáõëÇ
÷áË³ÝóáÕÝ»ñ
Ï³ñáÕ »Ý
Ñ³Ý¹Çë³Ý³É
Ý³¨ ï³ñµ»ñ
ÙÇç³ïÝ»ñ,
ûñÇÝ³Ï.` ï½»ñÁ`
áñå»ë ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñ:

ä³É³ñ³Ëï³ÛÇÝ
(ïáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ)
Ù»ÝÇÝ·Çï îáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿,
»Ã»
ûñ·³ÝÇ½ÙáõÙ
³éÏ³ ¿
ïáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
ûç³Ë:
ì³ñ³ÏÁ
Ã³÷³ÝóáõÙ ¿
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñ
Ñ»Ù³ïá·»Ý
×³Ý³å³ñÑáí:
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ ³Û¹
ï»ë³ÏÇ
¹»åùáõÙ ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ,
·ÉË³íáñ³å»ë
áõÕ»ÕÇ ÑÇÙÇ`
ïáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
Ñ³Ý·áõóÇÏÝ»ñáí
ë»ñÙ³ÝáõÙ (÷áùñ
¨
ÙÇÝã¨
óáñ»ÝÇ
Ñ³ïÇÏÇ
Ñ³ëÝáÕ
ã³÷»ñáí):
ºÝÃ³áëï³ÛÝ»ÝáõÙ(ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹»³)
Ïáõï³ÏíáõÙ
¿ ÙáËñ³¹»ÕÝ³íáõÝ
¹áÝ¹áÕ³ÝÙ³Ý
¿ùëáõ¹³ï(³ñï³ùñïÝáõÏ):
àôàÐ ù³Ý³ÏÁ
ß³ï³ÝáõÙ ¿:
¶áïÏ³ÛÇÝ åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï ³ÛÝ
½áõÉ³É ¿ ¨
ÑáëáõÙ ¿ ßÇÃáí:
È³µáñ³ïáñ
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ Ó¨³íáñ
ï³ññ»ñÇ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë ÉÇÙýáóÇïÝ»ñÇ
¨ ëåÇï³ÏáõóÇ
Ù»Í
ùÝ³ÏáõÃÛáõÝ:
àôàÐ Ñ³×³Ë
ÝßíáõÙ ¿
·ÉÛáõÏá½Ç
ù³Ý³ÏÇ Ýí³½áõÙ`
0.825-1.650 ÙÙáÉ/É:
ºñµ»ÙÝ
¹ÇïíáõÙ ¿
É»ÛÏáå»ÝÇ³
Ï³Ù ³ÝÝß³Ý
É»ÛÏáóÇïá½`
É»ÛÏáóÇï³ÛÇÝ
µ³Ý³Ó¨Ç Ã»Ã¨
Ó³Ë Ã»ùáõÙáí
¨
ÉÇÙýáå»ÝÇ³Ûáí:

ìÇñáõë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
Ð³ñáõóÇãÝ»ñ`
ÎáÏë³ÏÇ ¨  ECHO
íÇñáõëÝ»ñ,
å³ïÏ³ÝáõÙ »Ý Picormaviridae ÁÝï³ÝÇùÇÝ,
Enterovirus ó»ÕÇÝ:
¸ñ³Ýù
èÜÂ-å³ñáõÝ³ÏáÕ,
áã Ù»Í
ã³÷»ñáí
íÇñáõëÝ»ñ »Ý:
´áÉáñ í»ó ïÇå
ÎáÏë³ÏÇ B
íÇñáõëÝ»ñÁ
å³Ãá·»Ý »Ý
Ù³ñ¹áõ
Ñ³Ù³ñ: Æ¹»ÝïÇýÇÏ³óí³Í(ÝáõÛÝ³óí³Í)
»Ý 34 Ãí»ñáí íÇñáõë
ECHO-Ç ß×³ïÇå»ñ,
áñáÝóÇó 2/3 »Ý
å³Ãá·»Ý
Ù³ñ¹áõ Ñ³Ù³ñ:
ìÇñáõëÝ»ñÁ
Ï³ÛáõÝ »Ý
ë³é»óÙ³Ý, »Ã»ñÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý, 70%
ëåÇñïÇ, 5%
ÉÇ½áÉÇ
Ñ³Ý¹»å:
ä³Ñå³ÝáõÙ »Ý
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ
ë»ÝÛ³Ï³ÛÇÝ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝáõÙ
ÙÇ ù³ÝÇ ûñ ¨
ÇÝ³ÏïÇí³ÝáõÙ
»Ý
ýáñÙ³ÉÇÝÇ,
ùÉáñ
å³ñáõÝ³ÏáÕ
ÝÛáõÃ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí,
ï³ù³óÝ»ÉÇë,
ãáñ³óÝ»ÉÇë ¨
áõÉïñ³Ù³Ýáõß³Ï³·áõÛÝ
×³é³·³ÛÃáõÙÇó:

äñáïá½á³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñ
Ð³ñáõóÇãÝ»ñÇó
Ù»ÏÝ ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
Toxoplasma gondii, áñÁ å³ïÏ³ÝáõÙ
¿ Protozoa ïÇåÇÝ
(Ý»ñµçç³ÛÇÝ
Ù³Ï³µáõÛÍ): ²Ûë
ÙÇÏñûñ·³ÝÇ½ÙÁ
Ï³ñáÕ ¿ ·ïÝí»É
ÙëáõÙ ¨ Ùë³ÛÇÝ
ÙÃ»ñùÝ»ñáõÙ,
Ï³ñáÕ ¿
å³Ñå³Ý»É
Ï»Ýë³·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ
2-5oC
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝáõÙ
ÙÇÝã¨ Ù»Ï
³ÙÇë:
Ø³Ñ³ÝáõÙ ¿ ÙÇÝã¨
20û С
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝáõÙ:
ÆÙáõÝÇï»ïÇ
Ó¨³íáñáõÙÁ
µ»ñáõÙ ¿
Ñ³ñáõóãÇ
³ÝÑ»ï³óÙ³ÝÁ
³ñÛáõÝÇó ¨ Ýñ³
µ³½Ù³óÙ³ÝÁ
µçÇçÝ»ñáõÙ:
²é³ç³ÝáõÙ »Ý
Çñ³Ï³Ý
ÑÛáõëí³Íù³ÛÇÝ
óÇëï»ñ, áñáÝù
Ï³ñáÕ »Ý ï³ñÇÝ»ñáí
(ï³ëÝ³ÙÛ³ÏÝ»ñáí)
ÇÝï³Ïï(ãíÝ³ëí³Í,
³ÙµáÕç³Ï³Ý)
íÇ×³ÏáõÙ
å³Ñå³Ýí»É
ûñ·³ÝÇ½ÙáõÙ:

²Ëï³Ó¨³µ³ÝáõÃÛáõÝ
(å³ÃáÙáñýáÉá·Ç³)

ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
Ø»Í
ÏÇë³·Ý¹»ñÇ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
áõéáõóÇÏ
Ù³Ï»ñ»ëÝ»ñáõÙ
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ
ÑÇå»ñ»ÙÇÏ »Ý,
³Ûïáõóí³Í ¨
åÕïáñ:
êáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÁ
Éóí³Í ¿
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
¿ùëáõ¹³ïáí:
²ÛïáõóÇ
ýáÝÇ íñ³ áõÕ»Õ³ÝÛáõÃáõÙ
å»ñÇí³ëÏáõÉÛ³ñ
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
»Ý
ÇÝýÇÉïñ³ïÝ»ñ,
áñáÝù
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
µ³ÕÏ³ó³Í »Ý
Ý»ÛïñáýÇÉÝ»ñÇó:

Þ×³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
²Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
áõÕ»ÕÇ
ëïáñÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ ¨ µÝáñáßíáõÙ
»Ý ÷³÷áõÏ
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃáõÙ
ß×³-ýÇµñÇÝ³ÛÇÝ
¿ùëáõ¹³ïÇ
ýáÝÇ íñ³
ÙÇÉÇ³ñ(Ïáñ»Ï³ÝÙ³Ý)
ÃÙµÇÏÝ»ñÇ
³é³ç³óáõÙáí:
ØÇÝã
ëå»óÇýÇÏ ÙÇçáóÝ»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ,
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
ëáíáñ³µ³ñ Ù³Ñ³ÝáõÙ
¿ÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
¿ùëáõ¹³ïÇí
÷áõÉáõÙ:
²ÛÅÙ µáõÅÙ³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï³Ï åñáó»ëÁ
ï»Õ³÷áËíáõÙ
¿
åñá¹áõÏïÇí
÷áõÉ:
Â³Õ³ÝÃÝ»ñáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
·ñ³ÝáõÉÛ³óÇáÝ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
³é³ç³óáõÙ`
Ñ³çáñ¹áÕ
ëÏÉ»ñá½áí
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñáõÙ ÝÏ³ïíáõÙ
»Ý áã ëå»óÇýÇÏ
³É»ñ·ÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
å»ñÇ³ñï»ñÇÇïÇ
¨
ûµÉÇï»ñ³óíáÕ
¿Ý¹³ñï»ñÇÇïÇ
ïÇåáí:
ä³É³ñ³Ëï³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï îáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
ëáõñ ¹»åù»ñáõÙ
·ÉËáõÕ»ÕÁ Ñ³×³Ë
·áõÝ³ï ¿ ¨
·³É³ñÝ»ñÁ
÷áùñ-ÇÝã
åÝ¹³ó³Í
»Ý:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µáõÙ
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÑÇÙÇ
Ñ³ïí³ÍÁ,
»ññáñ¹ ¨ ãáññáñ¹
÷áñáùÝ»ñÇ
¿å»Ý¹ÇÙ³Ý(áÕÝáõÕ»ÕÇ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ËáÕáí³Ï) ¨
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ËñÓ»ñÁ:
ÜÏ³ïíáõÙ »Ý
ÇÝãå»ë
¿ùëáõ¹³ïÇí,
³ÛÝå»ë ¿É
åñáÉÇý»ñ³ïÇí
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ:
¾ùëáõ¹³ïÁ
Í³ÍÏáõÙ ¿
÷³÷áõÏ
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
áõÕ»ÕÇ
ÑÇÙáõÙ: Â³Õ³ÝÃÝ»ñáõÙ
»ñ¨áõÙ »Ý
ÙÇÉÇ³ñ
ÃÙµÇÏÝ»ñ:
Üñ³Ýù ³í»ÉÇ
³ÏÝÑ³Ûï »Ý
³ÝáÃÝ»ñÇ
»ñÏ³ÛÝùáí,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
ÙÇçÇÝ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
áõÕÕáõÃÛ³Ùµ:

ØÇÏñáëÏáåÇáñ»Ý
³Û¹ ÃÙµÇÏÝ»ñÁ
µ³ÕÏ³ó³Í »Ý ÏÉáñ
µçÇçÝ»ñÇ
Ïáõï³ÏáõÙÝ»ñÇó
(ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ÙáÝáÝáõÏÉ»³ñÝ»ñ),
Ï»ÝïñáÝáõÙ
Ñ³×³Ë ÝÏ³ïíáõÙ
¿
Ï³½»á½(Éáé³óáõÙ):
ÐëÏ³ µçÇçÝ»ñÁ
Ñ³½í³¹»å »Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
àõÕ»Õ³ÝÛáõÃáõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿ áã Ù»Í
µáñµáù³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³.
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¿ Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
ïáùëÇÏ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³Ý:
Ð³Ï³µÇáïÇÏÝ»ñáí
µáõÅÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï µ³½³É
¿ùëáõ¹³ïÁ
¹³éÝáõÙ ¿
åÇÝ¹, ÇëÏ
Ýñ³Ýáí
³ÝóÝáÕ
Ëáßáñ
³ÝáÃÝ»ñáõÙ
Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É
³ñï»ñÇÇï`
áõÕ»ÕÇ
ÇÝý³ñÏïÇ
Ñ»ï³·³
½³ñ·³óáõÙáí:
êåÇ³ÏåáõÙ³ÛÇÝ
åñáó»ëÁ
³é³ç³óÝáõÙ
¿
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³
¨ ëåÇÝ³É-ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
å³ß³ñáõÙ:
 ìÇñáõë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï Üñµ»Ýáõ
¨ ÷áñáùÝ»ñÇ
ÉÇÙý³ïÇÏ
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³:

Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
Ñ³×³Ë
ëÏëíáõÙ ¿ Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ,
ç»ñÙáõÃÛ³Ý
ÏïñáõÏ
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ, Ã»Ã¨³óÙ³Ý
ãµ»ñáÕ ÷ëËÙ³Ùµ
¨ ·ÉË³ó³íáí`
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ý
å³ï×³éáí:
ÐÇí³Ý¹Á
·ïÝíáõÙ
¿ µÝáñáß
¹ÇñùáõÙ`
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ
É³ñí³Í,
·ÉáõËÁ »ï,
áñáí³ÛÝÁ
Ý»ñù³ßí³Í, áïù»ñÁ
Í³É³Í ¹»åÇ
áñáí³ÛÝ:
àñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï,
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ ûñÁ
Ù³ßÏÇ íñ³ Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
åáÉÇÙáñý
¿ñÇÃ»Ù³ïá½ ¨
Ï»Õ¨³ÝÙ³Ý
ó³Ý, áñÁ
³ÝÑ»ï³ÝáõÙ ¿
1-2 Å³Ùí³ ÁÝÃ³óùáõÙ:
Ð³×³Ë
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
ÁÙå³ÝÇ Ñ»ïÇÝ
å³ïÇ ÑÇå»ñ»ÙÇ³,
ýáÉÇÏáõÉÝ»ñÇ
ÑÇå»ñåÉ³½Ç³Ûáí:
àÙ³Ýó Ùáï,
Ý³Ëù³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
³ËïáñáßíáõÙ
¿ ëáõñ
ßÝã³é³Ï³Ý
í³ñ³Ï:
Üáñ³ÍÇÝÝ»ñÇ
Ùáï
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É ³ëïÇ×³Ý³µ³ñ,
³í»ÉÇ Ù»Í»ñÇ
Ùáï
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
½³ñ·³óáõÙÁ
ß³ï Ñ³½í³¹»å ¿
ÝÏ³ïíáõÙ:
Î³Ëí³Í
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Í³ÝñáõÃÛáõÝÇó,
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï
Ï³ñáÕ »Ý ÝÏ³ïí»É
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÙÃ³·ÝáõÙÝ»ñ,
³Ý·Çï³ÏÇó
íÇ×³ÏÝ»ñ,
½³é³Ýó³Ýù,
ÏÍÏ³ÝùÝ»ñ
ÙÏ³ÝÝ»ñáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ýµ³ñ»Ýå³ëï
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ, ³é³çÇÝ
ß³µ³Ãí³
í»ñçáõÙ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
ÏáÙ³ïá½ íÇ×³Ï,
³é³ÝÓÝ³å»ë
³ÏÝ³·Ý¹Ç
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ,
¹ÇÙ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹Ç
å³ñ»½Ý»ñ,
ÙáÝá- ¨
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³Ý»ñ,
ÏÍÏ³ÝùÝ»ñÁ Ñ³×³Ë³ÝáõÙ
»Ý ¨ Ç í»ñçá
µ»ñáõÙ
Ù³Ñí³Ý: ²ÛÝ
¹»åù»ñáõÙ, »ñµ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
µ³ñ»Ýå³ëï,
ç»ñÙáõÃÛáõÝÁ
Ýí³½áõÙ ¿,
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
³ËáñÅ³ÏÇ
É³í³óáõÙ ¨
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
³éáÕç³óáõÙ:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
ÙÇçÇÝáõÙ 2-6
ß³µ³Ã ¿: ê³Ï³ÛÝ
Ñ³ÛïÝÇ »Ý
Ï³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åù»ñ, »ñµ
ÑÇí³Ý¹Á
Ù³Ñ³ÝáõÙ ¿ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇó ÙÇ
ù³ÝÇ Å³Ùí³
ÁÝÃ³óùáõÙ, ¨
Ó·Ó·í³Í ¹»åù»ñ,
»ñµ É³í³óÙ³Ý
ßñç³ÝÇó Ñ»ïá ÑÇí³Ý¹Ç
Ùáï ÏñÏÇÝ ¨
»ñÏ³ñ³ï¨
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
ç»ñÙáõÃÛáõÝÁ:
ì»ñçÇÝë
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ Ï³Ù
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇÏ
÷áõÉÁ, Ï³Ù
³ÛÝ ÷áõÉÁ, »ñµ
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
ë»åëÇë`
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏó»ÙÇ³:
ì»ñçÇÝÇë
µÝáñáß
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ
¿ Ñ»Ùáé³·ÇÏ
ó³ÝÇ
³é³ç³óáõÙÁ,
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
ç»ñÙáõÃÛáõÝÁ,
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
Ñ³×³Ë³ëñïáõÃÛáõÝ,
Ýí³½áõÙ ¿
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßáõÙÁ,
³é³ç³ÝáõÙ ¿ Ñ¨áó:

²é³í»É
Í³Ýñ
³ñï³ÑÛïáõÃÛáõÝÁ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
¹»åùáõÙ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ µ³Ïï»ñÇ³É
ßáÏÇ
³é³ç³óáõÙÁ:
¼³ñ·³ÝáõÙ ¿
ëáõñ, ÏïñáõÏ
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
ç»ñÙáõÃÛáõÝÁ,
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ó³Ý:
²ÝáÃ³½³ñÏÁ
Ñ³×³Ë³ó³Í,
ÃáõÛÉ ÉóÙ³Ý,
ßÝã³éáõÃÛáõÝÁ
³ÝÑ³í³ë³ñ³ã³÷,
ÑÝ³ñ³íáñ »Ý
ÏÍÏ³ÝùÝ»ñ:
ÐÇí³Ý¹Á
Ñ³ÛïÝíáõÙ ¿
ÏáÙ³ïá½
íÇ×³ÏáõÙ, ¨ Ñ³×³Ë
Ù³Ñ³ÝáõÙ
³é³Ýó
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
í»ñ³Ï³Ý·Ù³Ý:
Ø³ßÏÇ
Ý»Ïñá½Ý»ñ. Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
í³ñ³ÏÇ Í³Ýñ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ
Ù³ßÏÇ ³ÝáÃÝ»ñáõÙ
Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É
µáñµáùáõÙ ¨
ÃñáÙµá½, ¹³
Ïµ»ñÇ Ù³ßÏÇ
Çß»ÙÇ³ÛÇ,
ï³ñ³ÍáõÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñÇ
¨ Ý»Ïñá½Ç`
Ñ³ïÏ³å»ë
×ÝßÙ³Ý
»ÝÃ³Ï³
ûç³ËÝ»ñáõÙ:
²ÛÝáõÑ»ï¨
Ý»Ïñá½í³Í
Ù³ßÏÁ ¨
»ÝÃ³Ù³ßÏ³ÛÇÝ
µçç³ÝùÁ
ß»ñï³½³ïíáõÙ
»Ý, ÃáÕÝ»Éáí
ËáñÁ Ëáó»ñ,
áñáÝó
É³í³óáõÙÁ
¹³Ý¹³Õ ¿
ÁÝÃ³ÝáõÙ:
àã Ñ³×³Ë
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ï»ÉáÇ¹
ëåÇÝ»ñ(Ù³ßÏÇ
ß³ñ³Ïó³ÑÛáõëí³ÍùÇ
áõéáõóù³ÝÙ³Ý
ÛáõñûñÇÝ³Ï
Ã»Éù³ÛÇÝ
³×³ÏóáõÙ`
Ï³ñÍñ
Ñ³Ý·áõó³íáñ
áõéáõóù):
ÞÉáõÃÛáõÝ.
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
ëáõñ
÷áõÉáõÙ
Ñ³×³Ë
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
»Ý
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÁ:
²é³í»É Ëáó»ÉÇ
¿ ½³ïÇã ÝÛ³ñ¹Á,
áñáíÑ»ï¨ Ýñ³
½·³ÉÇ Ù³ëÁ
³ÝóÝáõÙ ¿
·³Ý·áõÕ»ÕÇ
ÑÇÙùáí, ³Û¹
ÝÛ³ñ¹Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
µ»ñáõÙ ¿ ³ãùÇ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
áõÕÇÕ ÙÏ³ÝÇ
å³ñ³ÉÇãÇ:
êáíáñ³µ³ñ ÙÇ
ù³ÝÇ ß³µ³ÃÇó
ßÉáõÃÛáõÝÁ
í»ñ³ÝáõÙ ¿:
ì³ñ³ÏÇ
ï³ñ³ÍáõÙÁ
¹»åÇ Ý»ñùÇÝ
³Ï³Ýç Ï³ñáÕ
¿ µ»ñ»É Ù³ëÝ³ÏÇ
Ï³Ù ÉñÇí
ËÉ³óÙ³Ý:
àõí»Çï.
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÏáÝÛáõÏïÇíÇï
Ñ³×³Ë ¿
ÝÏ³ïíáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ
µáõÅÙ³Ý ýáÝÇ
íñ³ ³ñ³·
³ÝóÝáõÙ ¿:
àõí»ÇïÁ ³í»ÉÇ
Éáõñç
µ³ñ¹áõÃÛáõÝ
¿, µ»ñáõÙ ¿
å³ÝûýÃ³ÉÙÇïÇ
¨
ÏáõñáõÃÛ³Ý: Ð³Ï³µ³Ïï»ñÇ³É
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
ßÝáñÑÇí
³ÛÅÙ ³Ûë µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
·ñ»Ã» ã»Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:

ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï êÏëíáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
íÇ×³ÏÇ
ÏïñáõÏ
í³ï³óÙ³Ùµ,
ç»ñÙáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ,
ë³ñëáõéÇ
½·³óáõÙ: Ì³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ïáñáõëï,
½³é³Ýó³Ýù,
ÏÍÏ³ÝùÝ»ñ,
µ³½Ù³ÏÇ
÷ëËáõÙÝ»ñ:
È³í
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ù»ÝÇÝ·»³É
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ`
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ,
Î»éÝÇ·Ç ¨
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
¼³ñ·³ÝáõÙ ¿
Ñ³×³Ë³ëñïáõÃÛáõÝ,
Ñ³½í³ëñïáõÃÛáõÝ:
ÈÇÏíáñÁ
åÕïáñ,
³ñï³ÙÕíáõÙ
¿ µ³ñÓñ
×ÝßÙ³Ùµ, µ³ñÓñ
Ý»ÛïñáýÇÉ
óÇïá½ ¨
ëåÇï³ÏáõóÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝ:

Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
ÁÝÃ³óùÁ
ëáõñ ¿,
ë³Ï³ÛÝ
ÑÝ³ñ³íáñ »Ý
ÇÝãå»ë
Ï³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ,
³ÛÝå»ë ¿É
ËñáÝÇÏ Ó¨»ñ: àñáß
¹»åù»ñáõÙ
ïÇåÇÏ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
Ã³ùÝíáõÙ ¿
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ ë»åïÇÏ
íÇ×³ÏÇ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñáí:

Þ×³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
²í»ÉÇ
Ñ³×³Ë
³Ëï³Ñ³ñáõÙ ¿
»ñ»Ë³Ý»ñÇÝ 2-7
ï³ñ»Ï³Ý Ñ³ë³ÏáõÙ:
êÏëíáõÙ ¿
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ,
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
åñá¹ñáÙ³É
ßñç³ÝÇó Ñ»ïá,
áñÁ Ï³ñáÕ ¿
ï¨»É 2-3 ß³µ³Ã:
äñá¹ñáÙ³É
»ñ¨áõÛÃÝ»ñÁ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÃáõÉáõÃÛ³Ùµ,
³ËáñÅ³ÏÇ
Ïáñáõëïáí,
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ëáõµý»µñÇÉ
ç»ñÙáõÃÛáõÝ:
²ÛÝáõÑ»ï¨
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Ý³Ë³Ýß³ÝÝ»ñÁ`
÷ëËáõÙ,
·ÉË³ó³í, ç»ñÙ,
ÍáÍñ³ÏÇ
É³ñí³ÍáõÃÛáõÝ,
Î»éÝÇ·Ç ¨
´áõ¹½ÇÝëÏáõ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
ä³É³ñ³Ëï³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï êÏëíáõÙ
¿ ³ëïÇ×³Ý³µ³ñ,
Ï³ñáÕ ¿ ï¨»É 2-3
ß³µ³Ã:
²ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÃáõÉáõÃÛ³Ùµ,
³ËáñÅ³ÏÇ Ïáñëïáí,
»ñ»Ë³Ý
¹³éÝáõÙ ¿
³Ýïñ³Ù³¹Çñ,
³Ýï³ñµ»ñ Ë³Õ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ,
·³Ý·³ïíáõÙ ¿
áã Ùßï³Ï³Ý
·ÉË³ó³íÇó:
²é³ç³ÝáõÙ ¿
ëáõµý»µñÇÉ
ç»ñÙáõÃÛáõÝ,
·ÉË³ó³íÁ
áõÅ»Õ³ÝáõÙ
¿, ¹³éÝáõÙ Ùßï³Ï³Ý:

ÜÏ³ïíáõÙ
¿ ÷ëËáõÙ, III, IV ¨ VI
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ:
æ»ñÙáõÃÛáõÝÁ
38û— 39ûC: Ì³Ýñ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
Ë³Ã³ñíáõÙ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛáõÝÁ,
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
å³ñµ»ñ³Ï³Ý
ÏÍÏ³ÝùÝ»ñ:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÁ µ³ñÓñ
×ÝßÙ³Ý,
Ã³÷³ÝóÇÏ,
ÉÇÙýáóÇï³ñ
åÉ»áóÇïá½áí,
·ÉÛáõÏá½Ç ¨
ùÉáñÇ¹Ý»ñÇ
ó³Íñ
ù³Ý³Ïáí:
²ñÛ³Ý Ù»ç
µÝáñáß
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
ã»Ý ÝÏ³ïíáõÙ`
¾Ü²-Ç
µ³ñÓñ³óáõÙ,
ã³÷³íáñ
É»ÛÏáóÇïá½:  ìÇñáõë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï êÏÇ½µÁ
ëáõñ, µ³ñÓñ
ç»ñÙáõÃÛ³Ùµ ¨
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³Ûáí:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
1-2ñ¹ ûñÁ å³ñ½
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý Ù»ÝÇÝ·»³É
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ`
áõÅ»Õ ·ÉË³ó³í,
ÏñÏÝ³ÏÇ
÷ëËáõÙ,
Ñ³½í³¹»å
ÃáõÉáõÃÛáõÝ,
ùÝÏáïáõÃÛáõÝ,
»ñµ»ÙÝ
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝ
¨ ³ÝÑ³Ý·ëïáõÃÛáõÝ:
ÐÝ³ñ³íáñ »Ý
Ñ³½, Ñ³ñµáõË,
ó³í»ñ ÏáÏáñ¹áõÙ
¨
áñáí³ÛÝáõÙ:
Ð³×³Ë
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï Ñ³ÛïÝíáõÙ
¿ Ù³ßÏ³ÛÇÝ
ÑÇå»ñ¿ëÃ»½Ç³:
Î»éÝÇ·Ç,
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
¹ñ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ,
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÃÛáõÝ,
ÑÇå»ñï»Ý½Çí Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÁ µ³ñÓñ
×ÝßÙ³Ý,
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÉÇÙýáóÇï³ñ
óÇïá½, ëåÇï³ÏáõóÝ»ñÇ,
·ÉÛáõÏá½Ç,
ùÉáñÇ¹Ý»ñÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
ÝáñÙ³É:
Ø³ñÙÝÇ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÁ
Ï³ñ·³íáñíáõÙ
¿ 3-5 ûñÇó, »ñµ»ÙÝ
Ñ³ÛïÝíáõÙ ¿
ç»ñÙÇ »ñÏñáñ¹
³ÉÇù: ÆÝÏáõµ³óÇáÝ
ßñç³ÝÁ
ëáíáñ³µ³ñ 2-4
ûñ:

Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
í³Õ
Ñ³Ù³Ëï³Ýß³ÛÇÝ
³ËïáñáßáõÙ

Ø»ÝÇÝ·Çïáí
ÑÇí³Ý¹ »ñ»Ë³:
ÎñÍùÇ
Ñ³ë³ÏÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ù»ÝÇÝ·»³É
³Ëï³ÝÇß ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
·³ÕÃáõÝÇ
Ï³ÛáõÝ ³ñï³÷ùáõÙÁ
¨ É³ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ,
ÙÇÝã¹»é
ÃáõÉ³ó³Í
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï,
áñáÝù
ï³é³åáõÙ »Ý
¹Çëå»åëÇ³Ûáí,
ÑÇåáïñáýÇ³Ûáí,
¨ »ñµ áõÕ»ÕÇ
ÏáÝí»ùëÇï³É
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ ³éÏ³
¿ Ã³ñ³Ë, ³Û¹
³Ëï³ÝÇßÁ ãÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ:

Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
³é³çÝ³ÛÇÝ
Ï³Ù
ãï³ñµ»ñ³Ïí³Í
³ËïáñáßáõÙÁ
¹ñíáõÙ ¿
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
ïñÇ³¹³ÛÇ
ÑÇÙ³Ý íñ³:
¸ñ³Ýù »Ý.
1.
Â³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
(Ù»ÝÇÝ·»³É)
³Ëï³Ýß³Ñ³Ù³ÉÇñ

2.
ÆÝïáùëÇÏ³óÇáÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß
3.
àôàÐ
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß
Ð³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
ïñÇ³¹³ÛáõÙ,
áñáÝù
ÃáõÛÉ »Ý
ï³ÉÇë ×³Ý³ã»É
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ,
å»ïù ¿ ÁÝ¹·Í»É
àôàÐ-Ç
áñáßÇã
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
àôàÐ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ
ÙÇßï µ³ó³éáõÙ
¿ §Ù»ÝÇÝ·Çï¦
³ËïáñáßáõÙÁ:

Â³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ñ³Ù³ÉÇñÁ
(Ù»ÝÇÝ·»³É Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß)
Ó¨³íáñíáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ¨
µáõÝ
Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
(Ù»ÝÇÝ·»³É)
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇó:
²é³ç³ÝáõÙ ¿
áõÅ»Õ ·ÉË³ó³í`
×ÝßáÕ
µÝáõÛÃÇ, áã
Ñ³½í³¹»å
³ÛÝù³Ý ï³Ýç³ÉÇó,
áñ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ,
ÝáõÛÝÇëÏ
·ïÝí»Éáí ³Ý·Çï³ÏÇó
íÇ×³ÏáõÙ
Ó»éù»ñáí
µéÝáõÙ »Ý
·ÉáõËÁ, ïÝùáõÙ
Ï³Ù µ³ñÓñ
·áéáõÙ »Ý
(§ÑÇ¹ñáó»ý³É
×Çã¦): ²é³ç³ÝáõÙ
¿ Í³í³ÉáõÝ,
ß³ïñí³Ý³ÝÙ³Ý
÷ëËáõÙ
(§áõÕ»Õ³ÛÇÝ
÷ëËáõÙ¦):
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
Í³Ýñ ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ
¹ÇïíáõÙ »Ý
çÕ³Ó·áõÙÝ»ñ
Ï³Ù Ñá·»ß³ñÅ³Ï³Ý
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝ,
áñáÝù
å³ñµ»ñ³µ³ñ
÷áË³ñÇÝíáõÙ
»Ý
ÃáñßáÙ³ÍáõÃÛ³Ùµ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ:
ÐÝ³ñ³íáñ »Ý
Ñá·»Ï³Ý Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
½³é³Ýó³ÝùÇ
¨ óÝáñùÝ»ñÇ
ï»ëùáí:
´áõÝ
Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
(Ù»ÝÇÝ·»³É)
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
µ³Å³Ý»É »ñÏáõ
ËÙµÇ` »ÉÝ»Éáí
¹ñ³Ýó
³Ëï³Ó¨³µ³Ý³Ï³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÇ
¨ Ñ»ï³½áïÙ³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇó:
²é³çÇÝ ËÙµÇÝ
»Ý å³ïÏ³ÝáõÙ
·»ñ½·³ÛáõÝáõÃÛ³Ý
¨ ½·³Û³Ï³Ý
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
·»ñ½·³ÛáõÝáõÃÛ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ:
ºÃ» ÑÇí³Ý¹Á
·ïÝíáõÙ ¿ ·Çï³ÏÇó
íÇ×³ÏáõÙ,
³å³ Ý³ ãÇ
Ï³ñáÕ³ÝáõÙ
ï³Ý»É
³ÕÙáõÏÁ Ï³Ù
¹ñ³ Ñ³Ý¹»å
·»ñ½·³ÛáõÝ ¿:
ÜáõÛÝ
é»³ÏóÇ³Ý
¹ÇïíáõÙ ¿
µ³ñÓñ
Ëáë³ÏóáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï`
ÑÇå»ñ³Ïáõ½Ç³:
¶ÉË³ó³í»ñÁ
áõÅ»Õ³ÝáõÙ
»Ý µ³ñÓñ
Ó³ÛÝ»ñÇó ¨
å³ÛÍ³é
ÉáõëÇó:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ
Ý³ËÁÝïñáõÙ
»Ý å³éÏ»É ÷³Ï
³ãù»ñáí:
ºñÏñáñ¹
ËÙµÇÝ »Ý
å³ïÏ³ÝáõÙ
é»³ÏïÇí
ó³í³ÛÇÝ ý»ÝáÙ»ÝÝ»ñÁ:
¶Çï³ÏÇó
ÑÇí³Ý¹Ç
³ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
íñ³ ãÝãÇÝ
×ÝßáõÙ
·áñÍ³¹ñ»ÉÇë
(Ïáå»ñÁ ÷³Ï »Ý)
³éÏ³ ¿ ë³ëïÇÏ
ó³í: ¸»ÙùÇ ³ÛÝ
Ñ³ïí³ÍÁ,
áñï»ÕÇó ¹áõñë
»Ý ·³ÉÇë
»éûñÛ³Ï
ÝÛ³ñ¹Ç
×ÛáõÕ»ñÁ,
ßáß³÷»ÉÇë
ÝáõÛÝå»ë
ÝßíáõÙ ¿
½·³ÉÇ
ó³íáïáõÃÛáõÝ,
ÝáõÛÝÇëÏ
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
¹áõñë ·³Éáõ
Ï»ï»ñáõÙ ËáñÁ
ßáß³÷áõÙÁ
ó³íáï ¿
(Î»é»éÇ ³Ëï³ÝÇß):
²Ûï³ÛÇÝ
³Õ»ÕÇÝ Ù³ïáí
Ï³Ù Ùñ×ÇÏáí µ³µ³Ë»ÉÇë
áõÅ»Õ³óÝáõÙ
¿ ·ÉË³ó³íÁ ¨
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ó³í³ÛÇÝ
Í³Ù³ÍéáõÛáõÝÝ»ñáí
(´»Ëï»ñ»íÇ ³Ëï³ÝÇß):
¶³Ý·Ç µ³µ³ËáõÙÁ
³é³ç³óÝáõÙ
¿ ó³í³ÛÇÝ
Í³Ù³ÍéáõÃÛáõÝÝ»ñ
(äáõÉ³ïáíÇ
·³Ý·³¹ÇÙ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùë): ´µ»ñÇ
É³ÛÝ³óáõÙÁ,
áñÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
·ÉËÇ ÇÝï»ÝëÇí
¨ ³ñ³· å³ëÇí
ËáÝ³ñÑÙ³Ý
¹»åùáõÙ
ÏáãíáõÙ ¿
üÉ³ï³áõÛÇ
³Ëï³ÝÇß:
î³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙ
Ø»ÝÇÝ·ÇïÇ
ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÁ
ÙÇÝãÑáëåÇï³É³ÛÇÝ
¿ï³åáõÙ:
                                                                                Ø»ÝÇÝ·»³É
              ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ

îÇåÇÏ   ¶Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨    ·³Ý·³ïÝ» ÷á÷áËáõÃÛáõÝ
ñ        Ý»ñ
                                                                                ´Ýáñáß
        ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
           í³ñ³Ï³ÛÇÝ
                                                                                ëÏÇ½µ
                ³ñï³Ñ³Ûïí³Íáõ
³Ëï³ÝÇßÝ»
                                                                                ÃÛáõÝ
                     ñ
Æ»ñÙ³ëïÇ×³
êáõñ.
                  Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
                  ²ñ³·                                                               ÝÇ
        ½·³ÉÇ
ÑÝ³ñ³íáñ  ßßÙ³ÍáõÃÛáõÝ, (Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ,       Ñ³ñ³×áÕ
 µ³ñÓñ³óáõÙ åÝ¨ÙáÏáÏ³ÛÇÝ,ëï³   ·ÏÉË³ó³í,
          (39-40ûС)
         ëáåáñ, ÏáÙ³.
                                                                                ¿
         Ï³ñ×
ÎïñáõÏ`           ³×»Éáí

                                                                                Ý³Ë³Ýß³
³é³çÇÝ
Å³Ù»ñÇÝ ¨                             ºñµ»ÙÝ

              ýÇÉá-                             ëñïË³éÝáó                                                     ë³ñëáõé,

                                                                                Ý³ÛÇÝ ÷áõÉ
ûñ»ñÇÝ                                             ½³é³Ýó³Ýù,

                     ëïñ»åïáÏáÏ³ÛÇÝ
¨ ,          ë³ñëáõé,                                                    Ù³ßÏÇ

              ³ÛÉÝ)
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñ      ÷ëËáõÙ        (ÙÇ    ù³ÝÇ
                               ·»ñ³ñÛáõÝáõÃÛ
óÝáñùÝ»ñ
Å³Ù)
áõÝ
êáõñ,
»ñµ»ÙÝ
              Þ×³ÛÇÝ
   íÇñáõë³ÛÇÝ                        ßÝã³é³Ï³
                                                                  ·ÉË³ó³í,                                                                                êáíáñ³µ³ñ

               Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñ
                                Ý
áõÕÇÝ»ñÇ                                   â³÷³íáñ

                                                                ë³ñëáõé,                           Ã³÷³íáñ,
                                        ëáÙÝáÉ»ÝóÇ³,

(å³ñáïÇï³ÛÇÝ,
   ¨           ï»Ý¹, »ñµ»ÙÝ ëñïË³éÝáó           ·»ñ³ÏßéáõÙ
      ¿          Ñ³½í³¹»å ¿Ýï»ñáíÇñáõë³ÛÇÝ,
    ëï³Ùáùë-            »ñÏ÷áõÉ,

                                                               ,
                                      Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
                                 ßßÙ³ÍáõÃÛáõÝ,

              ëáõñ        ÉÇÙýáóÇï³ñ
                     ³ÕÇù³ÛÇÝ
                                     Ï³ñ×³ï¨

Ñ³½í³¹»å
        ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ý
           ëáåáñ, ËáñÇáÙ»ÝÇÝ·Çï
         ¨  Ë³Ý·³ñáõ           (3—7
ûñ)
              ³ÛÉÝ.)                           ÷ëËáõÙ       ÙÝ»ñÇ
                                                                 ½³é³Ýó³Ýù
Ï³ï³éÇó
Ñ»ïá
ÂáñßáÙ³Íá
²ëïÇ×³Ý
                                                             õÃÛáõÝ,           ³Ï³Ý,
                                                                 ·Çï³ÏóáõÃÛáõÝ
êáõµý»µñÇÉÇï
                                                                  ³Ýáé»ùëÇ³
³ëÃ»ÝÇ³Û                                                                 Á
å³Ñå³Ýí³Í
»ï`
,           Ç
         êÏ½µáõÙ          ³ÝÝß³Ý`
           ¿, Ë³Ý·³ñí³Í îáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
 ÇÝïïáùëÇÏ³
                                                                   ùñïÝ»ÉÇáõÃÛ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ                                 ¿
                    áã
               Ù»ÝÇÝ·Çï
                                                                                óÇáÝ
                                                              áõÝ,                  ³Ëï³ÝÇß
Ñ³ñ³×»Éáí                                             µ³ñ»Ýå³ëï

Ýß³ÝÝ»ñÇ
                                                                 ëñïË³éÝáó
Ý»ñÇó,                                                                 ÁÝÃ³óùÇ

·»ñ³ÏßéáõÙáí

                                                                    ,
ã³÷³íáñ
Ù»Í»ñÇ                                                                   ¹»åùáõÙ

                                                                   ·ÉË³ó³í
       Ùáï
»ñµ»ÙÝ
ëáõñ
Ø»ÝÇÝ·Ç½ÙÁ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ        Î³Ëí³Í     ¿

âÏ³.
´³ó³éáõÃÛáõÝ

                  í³ñ³ÏÝ»ñÇ
                   ¨ Â³÷³íáñ
                                                         ÑÇÙÝ³Ï³Ý

                                                                                î³ñµ»ñ
         â³÷³íáñ                                          »Ý
        Ï³½ÙáõÙ
                 ëáÙ³ïÇÏ
                         ·ÉË³ó³í                                                         ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõ
Í³Ûñ³Ñ»Õ
Í³Ýñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
  ÝÇó Å³Ù³Ý³Ï
    Ó¨»ñÁ ²Ëï³ÝÇßÝ»ñ

Î»éÝÇ·Ç ³Ëï³ÝÇß.
»ñµ ÍÝÏ³Ý
Ñá¹áõÙ
³ÝÑÝ³ñ ¿
áõÕÕ»É
ÑÇí³Ý¹Ç` ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ
Ñá¹áõÙ
Í³Éí³Í áïùÁ:
àõÕÕÙ³ÝÁ
ËáãÁÝ¹áïáõÙ
¿ áã Ã» ó³íÁ,
³ÛÉ ³½¹ñÇ
Ñ»ïÇÝ ËÙµÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
É³ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ
(ïáÝÇÏ Ã³Õ³ÝÃ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùë):
Ð³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë ¨
³ÝÁÝ¹Ñ³ï
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇó
Ù»ÏÁ:

´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
í»ñÇÝ
³Ëï³ÝÇß. »Ã»
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ç ·ÉËÇ
å³ëÇí
³éµ»ñáõÙ ¹»åÇ
ÏñÍáëÏñ
Ù»çùÇ íñ³
å³éÏ³Í
íÇ×³ÏáõÙ, áïù»ñÁ
Í³ÉíáõÙ »Ý
ÍÝÏ³Ý ¨
ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ:
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
ÙÇçÇÝ
³Ëï³ÝÇß.
ÝáõÛÝ³ÝÙ³Ý
Í³ÉáõÙ`
·á·³ÝÙ³Ý
ÙÇ³ÏóÙ³Ý
íñ³ ×ÝßáõÙ ·áñÍ³¹ñ»ÉÇë:
´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
ëïáñÇÝ
³Ëï³ÝÇß. »Ã»
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ç Ù»Ï
áïùÇ å³ëÇí
Í³ÉáõÙ
ÍÝÏ³Ý ¨
ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ,
ÙÛáõë áïùÁ
Í³ÉíáõÙ ¿
ÙÇ³Ý·³Ù³ÛÝ
ÝáõÛÝáõÃÛ³Ùµ:

´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ
ëïáñ³Ûï³ÛÇÝ
(³Ûï³ÛÇÝ)
³Ëï³ÝÇß.
³Ûï³ÛÇÝ
³Õ»ÕÇ íñ³
×ÝßáõÙ
·áñÍ³¹ñ»ÉÇë,
³ÝáõÕÕ³ÏÇáñ»Ý,
³Ûï»ñÇ ï³Ï ï»ÕÇ
¿ áõÝ»ÝáõÙ
áõë»ñÇ ¨ Ý³Ë³áõë»ñÇ
Í³ÉáõÙ
(ÇÝùÝ³ïÇå
¹ÇñùÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí ³Ûë
³Ëï³ÝÇßÁ
ÏáãáõÙ »Ý Ý³¨
§Ë³ãÇ¦
³Ëï³ÝÇß):
¶ÇÛ»ÝÇ
³Ëï³ÝÇß .»ñµ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ç
³½¹ñÇ
ù³é³·ÉáõË ÙÏ³ÝÇ
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
×ÝßáõÙ, Ç Ñ³Ûï
¿ ·³ÉÇë ÙÛáõë
áïùÇ áã
Ï³Ù³ÛÇÝ
Í³ÉáõÙ ÍÝÏ³Ý
¨
ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ:
¶áñ¹áÝÇ
³Ëï³ÝÇß - »ñµ
×ÝßáõÙ ¿
·áñÍ³¹ñíáõÙ
ÓÏÝ³ÝÙ³Ý
ÙÏ³ÝÇ íñ³,
¹ÇïíáõÙ ¿
áïÝ³Ã³ÃÇ
µáõÃ Ù³ïÇ
é»ýÉ»Ïïáñ áõÕÕáõÙ
(ï³ñ³ÍáõÙ):
¶»ñÙ³ÝÇ
³Ëï³ÝÇß – (§å³ñ³Ýáó-áïÝ³Ã³ÃÇ
µáõÃ Ù³ï¦
³Ëï³ÝÇß) - ·ÉËÇ
å³ëÇí
ËáÝ³ñÑÙ³Ý
¹»åùáõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿ áïÝ³Ã³Ã»ñÇ
µáõÃ Ù³ï»ñÇ
¿ùëï»Ý½Ç³,
³Ëï³ÝÇßÁ ÝÏ³ñ³·ñí»É
¿ É»Ñ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý
ºíýÇÙÇáõë
¶»ñÙ³ÝÇ ÏáÕÙÇó
ïáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
È»ë³ÅÇ
§Ï³ËÙ³Ý¦
³Ëï³ÝÇß: ºñÏáõ
Ó»éù»ñáí
µéÝáõÙ »Ý
Ýáñ³ÍÝÇ
³ÝáõÃ³÷áë»ñÇó`
Ù»çùÇ
ÏáÕÙÇó
óáõó³Ù³ï»ñáí
å³Ñ»Éáí
·ÉáõËÁ, ¨ µ³ñÓñ³óÝáõÙ
»Ý, áñÁ µ»ñáõÙ ¿
ïáïñÇÏÝ»ñÇ`
áã Ï³Ù³ÛÇÝ
µ³ñÓñ³óÙ³ÝÁ
¹»åÇ áñáí³ÛÝ`
ÍÝÏ³Ý ¨ ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ
¹ñ³Ýó
Í³ÉÙ³Ý
Ñ³ßíÇÝ, ¨ ³Û¹
¹ÇñùáõÙ
¹ñ³Ýó
»ñÏ³ñ³ï¨
å³ÑÙ³ÝÁ:
²éáÕç »ñ»Ë³ÛÇ
Ùáï È»ë³ÅÇ
÷áñÓÁ
Ï³ï³ñ»ÉÇë
ïáïÇÏÝ»ñÁ
³½³ï
ß³ñÅíáõÙ »Ý
(Í³ÉíáõÙ ¨
ï³ñ³ÍíáõÙ »Ý):
ØáÝ¹áÝ»½ÇÇ
³Ëï³ÝÇß – ²ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
íñ³ ×ÝßáõÙ
·áñÍ³¹ñ»ÉÇë
(»ñµ Ïáå»ñÁ ÷³Ï
»Ý) Ï³ ½·³ÉÇ
ó³íáïáõÃÛáõÝ:

Ø»ÝÇÝ·»³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß ¨
àôàÐ
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝÁ

àôàÐ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÇ
µ³ßËí³ÍáõÃÛáõÝÁ

¶ÉËáõÕ»ÕÝ
áõ
áÕÝáõÕ»ÕÁ
å³ïí³Í »Ý
Ýñµ»ÝÇáí, áëï³ÛÝ»ÝÇáí
¨ Ï³ñÍñ»ÝÇáí:
Üñµ»ÝÇÝ Ï³Ù
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÁ
³Ùáõñ Ïå³Í ¿
áõÕ»ÕÇ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ` ÙïÝ»Éáí
µáÉáñ
Ëáñ³óáõÙÝ»ñÇ
Ù»ç ÇëÏ
áëï³ÛÝ»ÝÇÝ
Í³ÍÏáõÙ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÁ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
Í³ÍÏáóáí:
ºñÏáõ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ
ÙÇ³íáñíáõÙ
»Ý Ù»Ï ³Ýí³Ý ï³Ï
leptomeninx
(É»åïáÙ»ÝÇÝÏë):
ºñÏáõ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
ÙÇç¨ Ó¨³íáñí³Í
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÁ
ÏáãíáõÙ ¿
»ÝÃ³áëï³ÛÝ»³ÛÇÝ
(ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É):
î»Õ-ï»Õ ³ÛÝ
É³ÛÝ³ó³Í ¿,
áõÝÇ
µ³í³Ï³ÝÇÝ Ù»Í
ã³÷ë»ñ: Ð³ßíÇ
³éÝ»Éáí, áñ
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝÁ
Éóí³Í ¿
áõÕ»Õ-áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ï³Ù ó»ñ»µñáëåÇÝ³É
Ñ»ÕáõÏáí, ³Û¹
É³ÛÝ³ó³Í
ËáéáãÝ»ñÁ
ÏáãíáõÙ »Ý
óÇëï»éÝÝ»ñ:
Ø»ÝÇÝ·Çï
³ËïáñáßÙ³Ý
×ßïÙ³Ý Ñ³Ù³ñ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ùÇÃ-ÁÙå³Ý³ÛÇÝ
ÉáñÓÇ ¨
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
µ³Ïï»ñÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ:

´áõÅáõÙ

¾ÃÇáïñáå
Ã»ñ³åÇ³
¾ÃÇáïñáå
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ýå³ï³ÏÝ ¿ í»ñ³óÝ»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
³é³ç³óÝáÕ
å³ï×³éÁ,
ïíÛ³É
¹»åùáõÙ
Ù»ÝÇÝ·Çï
³é³ç³óñ³Í
Ñ³ñáõóãÇÝ:
Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
ëÏ½µáõÝùÝ»ñÁ
Â³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
µÝáñáß
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ
¿ µ³Ïï»ñÇ³É
µÝáõÛÃÇ
Ñ³ñáõóÇãÁ:
ö³ëï³óÇáñ»Ý
¹³ Ï³ñáÕ ¿
ÉÇÝ»É
ó³ÝÏ³ó³Í
µ³Ïï»ñÇ³, áñÁ
Ã³÷³Ýó»É ¿
÷³÷áõÏ
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñ:
¸ñ³Ýó Ñ³Ù³ñ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ëÏ½µáõÝù ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
½³Ý·í³Í³ÛÇÝ
Ñ³Ï³µÇáïÇÏáÃ»ñ³åÇ³Ý,
áñÁ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
É³ÛÝ ëå»ÏïñÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
åñ»å³ñ³ïÝ»ñáí,
ÙÇÝã ãÇ
å³ñ½í»É
Ï³ÝÏñ»ï
Ñ³ñáõóÇãÁ ¨
áñáßí»É ¹ñ³
½·³ÛáõÝáõÃÛáõÝÁ
Ñ³Ï³µÇáïÇÏÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ:
²ÛÝåÇëÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ,
áñÁ ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë
áãÝã³óÝ»É
µ³Ïï»ñÇ³Ý»ñÇ åáåáõÉÛ³óÇ³Ý,
í»ñ³óÝ»É µáõÝ
å³ï×³éÁ, áñÁ
Ýå³ëï»É ¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³ÝÁ ¨
Ñ»ï¨³µ³ñ µ»ñáõÙ
¿ É³í³óÙ³Ý:
Ð³ñáõóãÇ
ÏáÝÏñ»ï ï»ë³ÏÁ áñáß»Éáõó
Ñ»ïá
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ëå»óÇýÇÏ
Ñ³Ï³µÇáïÇÏÇ
ÏÇñ³éáõÙ,
áñÇ Ñ³Ý¹»å
½·³ÛáõÝ ¿
ïíÛ³É Ñ³ñáõóÇãÁ
¨ áñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ
ï³ÉÇë ¿ ³í»ÉÇ
µ³ñÓñ ¿ý»Ïï:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
´áõÅáõÙÁ
å»ïù ¿ ëÏë»É
å»ÝÇóÇÉÇÝÇó,
ù³ÝÇ áñ 90%
¹»åù»ñáõÙ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Ñ³ñáõóÇãÝ»ñÝ
»Ý.
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÁ,
åÝ¨ÙáÏáÏ»ñÁ,
ëï³ýÇÉáÏáÏ»ñÁ
¨ ëïñ»åïáÏáÏ»ñÁ,
ÇëÏ ¹ñ³Ýù
áõÝ»Ý µ³ñÓñ
½·³ÛáõÝáõÃÛáõÝ
Ñ³Ý¹»å ³Û¹
åñ»å³ñ³ïÁ:
ä»ÝÇóÇÉÇÝÁ
å»ïù ¿ Ý»ñ³ñÏ»É
260.000-300.000 ØØ Ï·/ûñ Áëï
Ù³ñÙÝÇ
ù³ßÇ: ²é³çÇÝ
³ÙÇëÝ»ñÇ
Ýáñ³ÍÇÝÝ»ñÇÝ
å»ÝÇóÇÉÇÝÁ
å»ïù ¿ Ý»ñ³ñÏ»É
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
»ñ»ù Å³ÙÁ Ù»Ï,
ÇëÏ
Ù»Í»ñÇ Ñ³Ù³ñ
Ý»ñ³ñÏáõÙÝ»ñÇ
ÙÇç¨ ÁÝ¹ÙÇçáõÙÁ
ãå»ïù ¿
·»ñ³½³ÝóÇ
ãáñë Å³ÙÁ:
ä»ÝÇóÇÉÇÝÇ
Ý»ñÙÏ³Ý³ÛÇÝ
Ý»ñ³ñÏáõÙÁ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
½áõ·³Ïó»É
¿Ý¹áÉÛáõÙµ³É
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý Ñ»ï
(5000-30.000 ØØ
ï³ñÇùÇó Ï³Ëí³Í),
»Ã» ã³÷³íáñ
Ï³ñ·³íáñí»É ¿
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ ×ÝßáõÙÁ
¨ ÉÇÏíáñÇó
Ñ»é³óí»É »Ý
ÃáõÝ³íáñ
ÝÛáõÃ»ñÁ: ÜÙ³Ý
µáõÅ³Ï³Ý
åáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
Çñ³Ï³Ý³óÝ»É
³Ù»Ý ûñ`
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ 3 ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ,
Ñ»ï³·³ÛáõÙ
Ï³Ëí³Í
íÇ×³ÏÇó:
ì. Æ.
äáÏñáíëÏÇÝ ¨
Úáõ. Ú³.
ì»Ý·»ñáíÁ 1973 Ã.
Ï³ï³ñ»É »Ý
Ñ³Ï³µÇáïÇÏÝ»ñáí`
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
µáõÅÙ³Ý
·Ý³Ñ³ïáõÙ:
Àëï ³Ûë Ñ»ÕÇÝ³ÏÝ»ñÇ,
½³Ý·í³Í³ÛÇÝ
å»ÝÇóÇÉÇÝ³Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
¿ý»ÏïÝ»ñÇó
³É»ñ·ÇÏ ó³ÝÁ
¹Çïí»É ¿ 1.1%
¹»åù»ñáõÙ ¨
ÙÇ³ÛÝ
³é³ÝÓÇÝ ¹»åù»ñáõÙ
¿ Ï³ñÇù
³é³ç³ó»É
Ñ³Ï³µÇáïÇÏÇ
÷áËÙ³Ý:
ä»ÝÇóÇÉÇÝÇ
ÏÇñ³éÙ³Ý
ÁÝÃ³óùáõÙ
áã Ñ³½í³¹»å
áõÅ»Õ³ó»É »Ý
¿Ý¹áïáùëÇÏ
é»³ÏóÇ³Ý»ñÁ,
áñÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
½³ñ·³ó»É ¿ ßáÏ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ÙÇ³Ûáí
ÑÇí³Ý¹
³ÝÓ³Ýó Ùáï ¨
áõÕ»ÕÇ
³Ûïáõó` Ù»ÝÇÝ·Çïáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï:
Ø»ÝÇÝ·áÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ Ï³ñ»ÉÇ
¿ ÏÇñ³é»É Ý³¨
ÏÇë³ëÇÝÃ»ïÇÏ
å»ÝÇóÇÉÇÝÝ»ñ,
µ³Ûó Áëï ì. Æ. äáÏñáíëÏáõ
¨ Úáõ. Ú³.
ì»Ý·»ñáíÇ
ïíÛ³ÉÝ»ñÇ
¹ñ³Ýù ³í»ÉÇ
ùÇã
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
»Ý, ù³Ý
µ»Ý½ÇÉå»ÝÇóÇÉÇÝÝ»ñÁ:
¸ñ³Ýù å»ïù ¿
Ýß³Ý³Ï»É ³ÛÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ,
áñáÝù
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý å»ÝÇóÇÉÇÝÇ
³Ý¹»å Ï³ÛáõÝ
Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÇ
ßï³ÙÝ»ñáí:
ä»ïù ¿ ÑÇß»É,
áñ ß³ï
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï å»ÝÇóÇÉÇÝÁ
³é³ç³óÝáõÙ
¿ ³É»ñ·ÇÏ
é»³ÏóÇ³, áñÁ Ç
¹»å Ï³ñáÕ ¿
¹Çïí»É ³Ý·³Ù
ÏÇë³ëÇÝÃ»ïÇÏ
å»ÝÇóÇÉÇÝÝ»ñÇ
ÏÇñ³éÙ³Ý
¹»åùáõÙ:

ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
´áõÅáõÙÁ
áõÕÕí³Í ¿
³é³çÝ³ÛÇÝ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
ûç³ËÇ, áõÕ»ÕÇ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñáõÙ
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
í»ñ³óÙ³ÝÁ,
Ý³¨
ûñ·³ÝÇ½ÙÇ å³ßïå³ÝáÕ³Ï³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÇ
³ÏïÇí³óÙ³ÝÁ:

Ð³ñáõóãÇ
µÝáõÛÃÁ ¨
½·³ÛáõÝáõÃÛáõÝÁ
áñáß»Éáõó
Ñ»ïá,
Ýß³Ý³ÏáõÙ »Ý
Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý
Ñ³Ï³µÇáïÇÏÁ`
½áõ·³Ïó³Í
áñ¨¿
ëáõÉý³ÝÇÉ³ÙÇ¹Ç
Ñ»ï: ÊáñÑáõñ¹
¿ ïñíáõÙ Ù»Í
¹»Õ³ã³÷»ñáí
íÇï³ÙÇÝ B,
³ëÏáñµÇÝ³ÃÃáõ,
¹»ÑÇ¹ñ³ï³óÝáÕ
áõ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
³Ùñ³óÝáÕ
ÙÇçáóÝ»ñ
(·ÉÛáõÏá½ 40%,
Ù³·Ý»½ÇáõÙÇ
ëáõÉý³ï 25%,
÷áùñ
¹»Õ³ã³÷»ñáí
³ñÛ³Ý
÷áËÝ»ñ³ñÏáõÙÝ»ñ),
çÕ³Ó·áõÙÝ»ñ
Å³Ù³Ý³Ï` 5%
ùÉáñ³ÉÑÇ¹ñ³ï
Ñá·Ý³ÛÇ
Ó¨áí(4050ÙÉ):
´áõÅÙ³Ý
·áñÍáõÙ Ù»Í
¹»ñ áõÝÇ Ý³¨
ÑÇí³Ý¹Ç É³í
ËÝ³ÙùÁ, Ã»Ã¨,
µ³Ûó
íÇï³ÙÇÝÝ»ñáí
Ñ³ñáõëï
ëÝáõÝ¹Á:
ê»ñá½
Ù»ÝÇÝ·Çï
îáõµ»ñÏáõÉÛá½³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
Æ½ÇáÝÇ³½Ç¹
5-10 Ù·/Ï·,
ëïñ»åïáÙÇóÇÝ
0.75-1 · ûñ³Ï³Ý, ³é³çÇÝ
2 ³ÙÇëÁ,
¿ï³ÙµáõïáÉ
ûñ³Ï³Ý 1530 Ù·/Ï·: ²Ûë
ïñÇ³¹³ÛÇ
û·ï³·áñÍÙ³Ý
¹»åùáõÙ
ûñ·³ÝÇ½ÙÇ ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³Ý
µ³í³Ï³ÝÇÝ
ÃáõÉ³ÝáõÙ
¿, ë³Ï³ÛÝ
µ³Ïï»ñÇáóÇ¹
¿ý»ÏïÁ Ñ³×³Ë
³Ýµ³í³ñ³ñ ¿:
´³Ïï»ñÇáóÇ¹
¿ý»ÏïÇ
áõÅ»Õ³óÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ Ýßí³Í
ïñÇ³¹³ÛÇÝ
³í»É³óÝáõÙ »Ý
Ý³¨
éÇý³ÙåÇóÇÝ`
ûñÁ 1 ³Ý·³Ù 600Ù·
¹»Õ³ã³÷áí,
ÇëÏ Ù³ùëÇÙ³É
µ³Ïï»ñÇáóÇ¹
³½¹»óáõÃÛ³ÝÁ
Ñ³ëÝáõÙ »Ý`
û·ï³·áñÍ»Éáí åÇñ³½ÇÝ³ÙÇ¹`
20-35 Ù·/Ï¹ ûñ³Ï³Ý
¹»Õ³ã³÷áí,
½áõ·³Ïó³Í
Ç½áÝÇ³½Ç¹Ç
¨
éÇý³ÙåÇóÇÝÇ
Ñ»ï: ê³Ï³ÛÝ ³Ûë
½áõ·³ÏóÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï ½·³ÉÇ
Ù»Í³ÝáõÙ ¿
Ñ»å³ïáïáùëÇÏ
¿ý»ÏïÁ:
´áõÅÙ³Ý
ï»ë³ÝÏÛáõÝÇó
Ù»Í
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ 60 ûñÁ:
ì³Õ
ßñç³ÝÝ»ñáõÙ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
û·ï³·áñÍ»É
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñ:
´áõÅáõÙÁ
ëï³óÇáÝ³ñáõÙ
å»ïù ¿ ÉÇÝÇ
»ñÏ³ñ³ï¨` Ùáï 6
³ÙÇë: ²å³ ÙÇ
ù³ÝÇ
³ÙÇëÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
ÑÇí³Ý¹Á
åÇïÇ ß³ñáõÝ³ÏÇ
Ç½áÝÇ³½Ç¹Ç
ÁÝ¹áõÝáõÙÁ:
ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
µáõÅáõÙÁ
ï¨áõÙ ¿ 12-18
³ÙÇë:
ìÇñáõë³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
¾ÃÇáïñáå
¨ ëå»óÇýÇÏ
µáõÅáõÙ ãÏ³:
ºí Ï³Ëí³Í ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨Çó
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ å³Ãá·»Ý»ïÇÏ ¨
ëÇÙåïáÙ³ïÇÏ      µáõÅáõÙ:
        ÆÝý»ÏóÇ³ÛÇ    Í³Ýñ
     ÁÝÃ³óùÇ          ¹»åùáõÙ
          Ýß³Ý³ÏáõÙ        »Ý
 ÇÝï»ñý»ñáÝÇ   ¨
·ÉÛáõÏáÏáñïÇÏáÇ¹Ý»ñÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ:
¾Ýó»ý³ÉÇï

¾Ýó»ý³ÉÇïÁ
(ÑáõÝ.` ἐνκεφαλίτις,
áõÕ»ÕÇ
µáñµáùáõÙ)
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ËáõÙµ ¿,
áñáÝù
µÝáñáßíáõÙ
»Ý
·ÉËáõÕ»ÕÇ
µáñµáùáõÙáí
(§Çï¦
í»ñç³Í³ÝóÁ
Ù³ïÝ³ÝßáõÙ
¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
µáñµáù³ÛÇÝ
µÝáõÛÃÁ): ì³ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¹³ë³Ï³ñ·Ù³Ý
³Ù»ÝÇó
Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
ëÏ½µáõÝùÁ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ Ýñ³Ýó
¹³ë³Ï³ñ·áõÙÝ
Áëï
å³ï×³éÝ»ñÇ
(¿ÃÇáÉá·Ç³Ï³Ý
·áñÍáÝÝ»ñÇ):
´³Ûó, ù³ÝÇ áñ
å³ñ½»É
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÇ
å³ï×³éÁ áã
ÙÇßï ¿
Ñ³çáÕíáõÙ,
¹ñ³Ýó
¹³ë³Ï³ñ·Ù³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ßíÇ »Ý
³éÝíáõÙ Ý³¨
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùÇ
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
(å³Ãá·»Ý»ïÇÏ
·áñÍáÝ): ²Ûë
ëÏ½µáõÝùÝ»ñÇó
»ÉÝ»Éáí, ï³ñµ»ñáõÙ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÇ
³é³çÝ³ÛÇÝ ¨
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ,
íÇñáõë³ÛÇÝ
¨ Ù³Ýñ¿³ÛÇÝ,
í³ñ³Ï³ÛÇÝ-³É»ñ·ÇÏ,
³É»ñ·ÇÏ ¨
ïáùëÇÏ
ï»ë³ÏÝ»ñÁ:
§¾Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³¦
µ³½Ù³ÁÝïñ³Ýù³ÛÇÝ
ï»ñÙÇÝÁ, áñÁ
³í»ÉÇ ×ß·ñÇï ¿
³ñï³óáÉáõÙ
åñáó»ëÇ
¿áõÃÛáõÝÁ,
³Û¹å»ë ¿É
Ñ³ÙÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
×³Ý³ãáõÙ ãÇ
ëï³ó»É:
¸³ë³Ï³ñ·áõÙ

Ü»Ûñáïñáå
íÇñáõëÝ»áí
Ñ³ñáõóíáÕ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÇÝ
µÝáñáß »Ý`
Ñ³Ù³×³ñ³Ï³ÛÝáõÃÛáõÝÁ,
ÏáÝï³·Çá½áõÃÛáõÝÁ,
ë»½áÝ³ÛÝáõÃÛáõÝÁ
¨ ï³ñ³ÍÙ³Ý
ÏÉÇÙ³-³ßË³ñÑ³·ñ³Ï³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
Àëï
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
åñáó»ëÇ
ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛ³Ý
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÁ
ÁÝÃ³ÝáõÙ »Ý`
•       ·»ñ³½³Ýó³å»ë
ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙáí`
É»ÛÏá¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ

•       ·»ñ³½³Ýó³å»ë
·áñß ÝÛáõÃÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙáí`
åáÉÇá¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ

•       ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
µçÇçÝ»ñÇ ¨
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ñ³Õáñ¹ã³Ï³Ý
áõÕÇÝ»ñÇ
¹Çýáõ½
³Ëï³Ñ³ñáõÙáí`
å³Ý¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ:

Àëï
·»ñ³ÏßéáÕ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÁ
ÉÇÝáõÙ »Ý`
•       ÏÇë³·Ý¹³ÛÇÝ

•       óáÕáõÝ³ÛÇÝ

•       áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ

•       Ù»½¿Ýó»ý³É³ÛÇÝ

•       ¹Ç¿Ýó»ý³É³ÛÇÝ

•       ¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉÇï
(»ñµ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³ÝÁ
½áõ·³Ñ»é
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
»Ý Ý³¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ
áñáß µ³ÅÇÝÝ»ñ):

Àëï
¿ùëáõ¹³ïÇ
µÝáõÛÃÇ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É`
•       Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ

•       áã
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
Àëï
åñáó»ëÇ
ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛ³Ý`

•       ûç³Ë³ÛÇÝ

•       ¹Çýáõ½

                ²é³çÝ³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ                                          ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ

•
  ìÇñáõë³ÛÇÝ:

•
  ²ñµáíÇñáõë³ÛÇÝ,   ë»½áÝ³ÛÇÝ,
  ïñ³ÝëÙÇëÇí
•
  àã Ñëï³Ï
  ë»½áÝ³ÛÝáõÃÛ³Ùµ
  íÇñáõë³ÛÇÝ
  (åáÉÇë»½áÝ³ÛÇÝ):

•
  ÎáÏë³ÏÇ
  íÇñáõëáí ¨
  ECHO-áí
  Ñ³ñáõóí³Í
  ¿Ýï»ñáíÇñáõë³ÛÇÝ

•
  Ñ»ñå»ïÇÏ
•
  Ï³ï³ÕáõÃÛ³Ý
  ¹»åùáõÙ
•
  ²ÝÑ³Ûï
  íÇñáõëáí
  Ñ³ñáõóí³Í:
•       Ð³Ù³×³ñ³Ï³ÛÇÝ
  (¾ÏáÝáÙá)        Ø³Ýñ¿³ÛÇÝ
  ¨ éÇÏ»ïë³ÛÇÝ:
•
  Ü»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
  ¹»åùáõÙ
•       ´Í³íáñ
  ïÇýÇ ¹»åùáõÙ

•
  ìÇñáõë³ÛÇÝ:
•
  Ï³ñÙñáõÏÇ
  ¹»åùáõÙ
•
  çñÍ³ÕÇÏÇ
  ¹»åùáõÙ
•
  Ï³ñÙñ³ËïÇ
  ¹»åùáõÙ
•       ·ñÇå³ÛÇÝ            Ð»ïí³ÏóÇÝ³ÛÇÝ:
•
  ²Î¸ö
•
  æñÍ³ÕÏ³ÛÇÝ í³ÏóÇÝ³

•       ²ÝïÇé³µÇÏ
  (Ï³ï³ÕáõÃÛ³Ý
  ¹»Ù) í³ÏóÇÝ³
         Ø³Ýñ¿³ÛÇÝ
  ¨ éÇÏ»ïë³ÛÇÝ:
•
  ëï³ýÇÉáÏáÏ³ÛÇÝ
•
  ëïñ»åïáÏáÏ³ÛÇÝ
•
  Ù³É³ñ³ÛÇÝ
•
  ïáÏëáåÉ³½Ùá½³ÛÇÝ
•
  ¸³Ý¹³Õ
  ÁÝÃ³óáÕ
  ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñáí
  Ñ³ñáõóí³Í ¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ

•
  ºÝÃ³ëáõñ    ëÏÉ»ñá½³óÝáÕ
  å³Ý¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñ

•
  ä³ñ³Ý»áåÉ³ëïÇÏ
  åñáó»ëÝ»ñ:
•       Ð³Ï³-NMDA-é»ó»åïáñ³ÛÇÝ
   ¿Ýó»ý³ÉÇï
(ëáõñ,
  ³ÝóáÕÇÏ
  ÉÇÙµÇÏ
  ¿Ýó»ý³ÉÇï)

î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇï
(·³ñáõÝ-³Ù³é³ÛÇÝ,
ï³Û·³Û³Ï³Ý)
Ð³Ù³×³ñ³Ï³µ³ÝáõÃÛáõÝ

Æùëá¹áíÛ³Ý
ïÇ½` ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
÷áË³ÝóáÕ
î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÁ
Ñ³ñáõóáõÙ ¿
ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Ý»Ûñáïñáå
íÇñáõëÁ,
áñÇ ÷áË³ÝóÙ³Ý
¨ ÑÇÙÝ³Ï³Ý
é»½»ñíáõ³ñ »Ý
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
Æùëá¹áíÛ³Ý
ï½»ñÁ (Ixodes persulcatus ¨ Ixodes ricinus):
´áÉáñ µÝ³Ï³Ý
ûç³ËÝ»ñáõÙ
íÇñáõëÁ
ßñç³Ý³éáõÙ
¿ ï½»ñÇ ¨
í³ÛñÇ
Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ
(·ÉË³íáñ³å»ë
ÏñÍáÕÝ»ñÇ ¨
ÃéãáõÝÝ»ñÇ),
áñáÝù
Éñ³óáõóÇã
é»½»ñíáõ³ñ »Ý
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ:
²ÝÃñáåáõñ·ÇÏ
ûç³ËÝ»ñáõÙ
(ãÑ³ñÙ³ñí³Í
ÏáÝÏñ»ï
É³Ý¹ß³ýïÇÝ,
³ÛÝåÇëÇ
í³Ûñ»ñáõÙ
·áÛ³ï¨áÕ,
áñáÝù
»ÝÃ³ñÏí»É »Ý
Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ
·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý
½·³ÉÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ)
é»½»ñíáõ³ñ
Ï³ñáÕ »Ý
Í³é³Û»É Ý³¨
ÁÝï³ÝÇ
Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÁ`
³ÛÍ»ñÝ áõ Ïáí»ñÁ:
î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
íÇñáõëÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÷áË³Ýóí»É
ïñ³Ýëáí³ñÇ³É
(Óí³µççÇ
ÙÇçáóáí
ï½»ñÇ Ñ³çáñ¹
ë»ñÝ¹ÇÝ):
 Ø³ñ¹áõ
í³ñ³ÏáõÙÁ
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
ïñ³ÝëÙÇëÇí
×³Ý³å³ñÑáí`
ï½Ç ÏÍ»Éáõ
ÙÇçáóáí:
ì³ñ³Ïí³Í
³ÛÍ»ñÇ
¨ Ïáí»ñÇ ã»é³óí³Í
Ï³Ã Ï³Ù
Ï³ÃÝ³ÙÃ»ñù
û·ï³·áñÍ»ÉÇë
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
Ý³¨ í³ñ³ÏÙ³Ý
³ÉÇÙ»Ýï³ñ
÷áË³ÝóáõÙÁ: ì³ñ³ÏÇ
³Ý³Ëï³ÝÇß
Ó¨»ñÇÝ Ï³ñáÕ
¿ µ³ÅÇÝ ÁÝÏÝ»É
ï»Õ³ÛÇÝ
µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý
ÙÇÝã¨ 90%-Á,
ë³Ï³ÛÝ
Ï³Ëí³Í ûç³ËÇó,³Û¹
»ñ¨áõÛÃÁ
½·³ÉÇáñ»Ý
ï³ï³ÝíáõÙ ¿: ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ó¨»ñÇ
³é³ç³óáõÙÁ
½·³ÉÇáñ»Ý
Ù»Í³ÝáõÙ ¿
ï½Ç »ñÏ³ñ³ï¨
³ñÛáõÝ³ÍÍáõÙÇó:
Ð³ñáõóÇãÁ
É³í ¿ å³Ñå³ÝíáõÙ
ó³Íñ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÝ»ñáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ Ñ»ßïáõÃÛ³Ùµ
ù³Ûù³ÛíáõÙ
¿ 70oC-Çó µ³ñÓñ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝáõÙ:
î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïáí
ÑÇí³Ý¹³óáõÃÛ³Ý
åÇÏ »Ý
Ñ³Ù³ñíáõÙ
Ù³ÛÇë-ÑáõÝÇë
³ÙÇëÝ»ñÁ, »ñÏñáñ¹`
áã å³Ï³ë åÇÏÁ,
¹ÇïíáõÙ ¿
û·áëïáë-ë»åï»Ùµ»ñ
³ÙÇëÝ»ñÇÝ,
áñÁ Ï³åí³Í ¿
ï½»ñÇ ù³Ý³ÏÇ
¨ ¹ñ³Ýó
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
Ñ»ï:
¾ÃÇáå³Ãá·»Ý»½
î½Ç
Ë³ÛÃ»Éáõó
³ÝÙÇç³å»ë
Ñ»ïá íÇñáõëÁ
Ñ³ÛïíáõÙ ¿
³ñÛ³Ý Ù»ç: ²ÛÝ
Ã³÷³ÝóáõÙ ¿
ÎÜÐ Ñ»Ù³ïá·»Ý
¹Çë»ÙÇÝ³óÇ³ÛÇ
¨ íÇñ»ÙÇ³ÛÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:
Ê³ÛÃ»Éáõó ÙÇ
ù³ÝÇ ûñ ³Ýó
íÇñáõëÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùáõÙ,
ÇëÏ Ýñ³ ³é³í»É³·áõÛÝ
ËïáõÃÛáõÝÁ
¹ÇïíáõÙ ¿
ãáññáñ¹ ûñÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ
ûñ»ñÇÝ
íÇñáõëÁ
Ï³ñáÕ ¿
³Ýç³ïí»É
³ñÛáõÝÇó
Ï³Ù àôàÔ: î½Ç Ë³ÛÃ»Éáõ
¹»åùáõÙ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
·³ÕïÝÇ ßñç³ÝÁ
ï¨áõÙ ¿ 1-2-3
ß³µ³Ã, ÇëÏ
³ÉÇÙ»Ýï³ñ
»Õ³Ý³ÏÇ
¹»åùáõÙ` 4-7ûñ:
ä³ÃáÙáñýáÉá·Ç³

ØÇÏñáëÏáåÇ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿
·»ñ³ñÛáõÝáõÃÛáõÝ,
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
¨
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
³Ûïáõó,
ÇÝýÇÉïñ³ïÝ»ñ
ÙáÝá- ¨
åáÉÇÝáõÏÉ»³ñ
µçÇçÝ»ñÇó,
Ù»½á¹»ñÙ³É ¨
·ÉÇá½
é»³ÏóÇ³Ý»ñ:
´áñµáù³ÛÇÝ-¹»·»Ý»ñ³ïÇí
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
»Ý áÕÝáõÕ»ÕÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ ³é³ç³ÛÇÝ
»ÕçÛáõñÝ»ñáõÙ,
»ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ ÏáñÇ½Ý»ñáõÙ,
ì³ñáÉÛ³Ý
Ï³ÙñçáõÙ ¨
Ù»Í ÏÇë³·Ý¹»ñÇ
Ï»Õ¨áõÙ:
´Ýáñáß »Ý`
¹»ëïñáõÏïÇí
í³ëÏáõÉÇïÝ»ñ
(³ÝáÃ³µáñµ»ñ) ,
Ù»éáõÏ³ÛÇÝ
ûç³ËÇÏÝ»ñ ¨ Ï»ï³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝÝ»ñ:
î½³ÛÇÝ ¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
ËñáÝÇÏ³Ï³Ý
÷áõÉÇÝ
µÝáñáß »Ý ·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
ïÇåÇÏ
ýÇµñá½Ý»ñ`
ÏåáõÙÝ»ñÇ ¨
³ñ³ËÝáÇ¹³É
ÏÇëï³Ý»ñÇ
Ó¨³íáñáõÙáí,
·ÉÇ³ÛÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
åñáÉÇý»ñ³óÇ³:

²Ù»ÝÇó
Í³Ýñ,
³Ýí»ñ³¹³ñÓ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
áÕÝáõÕ»ÕÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
³é³ç³ÛÇÝ
»ÕçÛáõñÝ»ñÇ
µçÇçÝ»ñáõÙ:
ÎÉÇÝÇÏ³

ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
·³ÕïÝÇ
ßñç³ÝÁ
ï¨áõÙ ¿ 1-30 ûñ
(Ñ³×³Ë 7-14ûñ):
¸»åù»ñÇ ×ÝßáÕ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛ³Ùµ,
³ÛÝ ³ÝÓ³Ýó
Ùáï, áíù»ñ
Ë³ÛÃí»É »Ý
íÇñáõëÁ
ÏñáÕ ï½»ñÇ
ÏáÕÙÇó
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ ÇÝ³å³ñ³Ýï
Ó¨Á, ¨ ÙÇ³ÛÝ 2%
Ùáï`
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í:
î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÁ
ëÏëáõÙ ¿
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ
ï»Ý¹áí ¨
ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³Ûáí:
Ø³ñÙÝÇ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÁ
³ñ³·
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
38-39oC: ÐÇí³Ý¹ÇÝ
³ÝÑ³Ý·ëï³óÝáõÙ
»Ý áõÅ»Õ
·ÉË³ó³íÁ, ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ,
ëñïË³éÝáóÁ,
»ñµ»ÙÝ
÷ëËáõÙÁ, Ë³Ý·³ñíáõÙ
¿ ùáõÝÁ:
ÐÇí³Ý¹Á
áõÝÇ µÝáñáß
³ñï³ùÇÝ ï»ëù`
¹»ÙùÇ, å³ñ³ÝáóÇ,
ÏñÍù³í³Ý¹³ÏÇ
í»ñÇÝ Ï»ëÇ
Ù³ßÏÁ, ß³ÕÏ³å»ÝÇÝ»ñÁ
·»ñ³ñÛáõÝ³ÛÇÝ
»Ý, ëÏÉ»ñ³Ý»ñÁ`
ÇÝÛ»Ïóí³Í:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
³í³ñïí»É 3-5 ûñáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Û¹ Ó¨Á
ÏáãíáõÙ ¿ ï»Ý¹³ÛÇÝ,
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
ß³ï Ñ³×³Ë,
³ËïáñáßíáõÙ
Ñ³½í³¹»å: ²Û¹
Ó¨Ç Å³Ù³Ý³Ï
ÎÜÐ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
µ³ó³Ï³ÛáõÙ ¿:
1.     î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ Ù»ÝÇÝ·»³É
Ó¨Á µÝáñáßíáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí,
ÍáÍñ³ÏÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÃÛ³Ý,
Î»éÝÇ·Ç ¨
´ñáõÓÇÝëÏáõ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ùµ:
àôàÐ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
íÏ³ÛáõÙ »Ý
ß×³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Ù³ëÇÝ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
áõÝÇ µ³ñáñ³Ï
ÁÝÃ³óù: î»Ý¹Á
ï¨áõÙ ¿ 10-14 ûñ,
ÉÇÏíáñÇ ë³Ý³óÇ³Ý
(³éáÕç³óáõÙ,
µ³ñ»É³íáõÙ)
÷áùñ-ÇÝã Ñ»ï
¿ ÙÝáõÙ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³éáÕç³óáõÙÇó:

2.     Ø»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇïÇÏ
Ó¨Á
½·³ÉÇáñ»Ý
Í³Ýñ ¿
ÁÝÃ³ÝáõÙ:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ
¹³éÝáõÙ »Ý
ÃáñßáÙ³Í,
³ñ·»É³Ïí³Í,
ùÝÏáï:
àõÅ»Õ³ÝáõÙ
»Ý ·ÉË³ó³íÁ,
ëñïË³éÝáóÝ
áõ ÷ëËáõÙÁ:
àã Ñ³½í³¹»å
¹ÇïíáõÙ »Ý ½³é³ÝóÝ³ù,
óÝáñùÝ»ñ,
Ñá·»ß³ñÅ³Ï³Ý
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
àñáß ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï Ï³ñáÕ »Ý
Ñ³Ý¹Çå»É
çÕ³Ó·áõÙÝ»ñ ¨
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ:
²Ëï³Ñ³ñíáõÙ
»Ý ¹ÇÙ³ÛÇÝ, ³ÏÝ³ß³ñÅ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ
ÝÛ³ñ¹³íáñáÕ
ÝÛ³ñ¹»ñÁ, ÇÝãå»ë
Ý³¨ ³ÛÉ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñ:
3.     äáÉÇé³¹ÇÏáõÉáÝ¨ñáå³ÃÇÏ
Ó¨Á ÁÝÃ³ÝáõÙ
¿
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ ¨
ÝÛ³ñ¹³µÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙáí,
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
óáÕáõÝÝ»ñÇ
ßáõñç
ÁÝÃ³óáÕ
ó³í»ñáí,
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:

4.     äáÉÇ¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉÇïÇÏ
Ó¨Á. ¹ÇïíáõÙ
»Ý
åáÉÇáÙÇ»ÉÇÃÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñ`
§Ï³Ëí³Í ·ÉáõË¦,
§Çç»óí³Í
Ý³Ë³áõë»ñ¦,
§Ù³ñÙÝÇ
»ñÏ³ÛÝùáí
Ï³Ëí³Í Ó»éù»ñ¦
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
ï»ëùáí: ÆÝãå»ë
Ý³¨ å³ñµ»ñ³µ³ñ
¹ÇïíáõÙ »Ý
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ýÇµñÇÉÛ³ñ
Ï³Ù
ý³ëóÇÏáõÉÛ³ñ
µÝáõÛÃÇ óÝóáõÙÝ»ñ:
äáÉÇ¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉÇïÇÏ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
½áõ·³Ïóí»É
Ñ³Õáñ¹ã³Ï³Ý,
ëáíáñ³µ³ñ
µñ·³ÛÇÝ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï. Ó»éù»ñ`
ÃáñßáÙ³Í
å³ñ»½Ý»ñ, áïù»ñ`
ëå³ëïÇÏ,
³ÙÇáïñáýÇ³Ý»ñÇ
¨ ÑÇå»ñýÉ»ùëÇ³Ý»ñÇ
½áõ·³ÏóáõÙ`
Ù»Ï å³ñ»½í³Í
í»ñçáõÛÃÇ ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ:

Î³ÝË³ñ·»ÉáõÙ
(åñáýÇÉ³ÏïÇÏ³)
î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙÁ
Ï³Û³ÝáõÙ ¿
¹ñ³ ¹»Ù
å³Ûù³ñáõÙ:
Î³ÝË³ñ·»ÉÇã
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÁ,
áñáÝù
Ýå³ëïáõÙ »Ý
³Ýï³éÝ»ñáõÙ
ï½»ñÇ ù³Ý³ÏÇ
Ýí³½Ù³ÝÁ,
Ï³Û³ÝáõÙ »Ý
ï½»ñÇ §ï»ñ»ñÇ¦
áãÝã³óÙ³Ý
Ù»ç` í³ÛñÇ
Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñ,
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
íÇñáõëÇ
é»½»ñíáõ³ñÝ»ñ:

ä³ßïå³ÝáõÃÛ³Ý
³ÝÑ³ï³Ï³Ý
ÙÇçáóÝ»ñ. Ù³ñÙÝÇ
¨ ëåÇï³Ï»Õ»ÝÇ
½ÝÝáõÙ`
³Ýï³éáõÙ
·ïÝí»ÉÇë
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
»ñÏáõ Å³ÙÁ Ù»Ï.
çñ³-û×³é³ÛÇÝ
¿ÙáõÉëÇ³Ûáí
(ÏÇÃ) Ñ³·áõëïÇ
ËáÝ³í»óáõÙ, áñÁ
å³ñáõÝ³ÏáõÙ
¿ 5% K, Ï³Ù
¿ÙáõÉëÇ³Ûáí,
áñÁ å³ñáõÝ³ÏáõÙ
¿ µ¨»ÏÝ³Ë»Å Ï³Ù
ÉÇ½áÉ,
å³ñ³ÝáóÇ ¨
¹³ëï³ÏÝ»ñÇ
Ù³ßÏÇ
Ùß³ÏáõÙ
Ï³Ùýáñ³ÛÇÝ
(ù³ýáõñ),
ÃÇÙáÉ³ÛÇÝ Ï³Ù
³Ý³ÝáõË³ÛÇÝ
ùëáõùáí:
î½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
íÇñáõëÇ
³Ýç³ïÙ³Ý Ñ»ï
Ï³åí³Í
ÑÝ³ñ³íáñ ¹³ñÓ³í
ëå»óÇýÇÏ
í³ÏóÇÝ³Ý»ñÇ
ÙÇçáóáí
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
Ý»ñ³ñÏáõÙÝ»ñÇ
³ÝóÏ³óáõÙÁ:
î³Û·³Û³Ï³Ý
³Ýï³é³ÛÇÝ
ßñç³ÝÝ»ñáõÙ
³ßË³ïáÕ
³ÝÓÝ³Ï³½ÙÝ»ñÇ
í³ÏóÇÝ³óáõÙÁ
å³ñï³¹Çñ
·áñÍáÝ ¿
Ñ³Ù³ñíáõÙ:
²é³çÇÝ ³Ý·³Ù
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
3ÙÉ ëå»óÇýÇÏ
í³ÏóÇÝ³ÛÇ Ý/Ù
Ý»ñ³ñÏáõÙ:
10ûñ ³Ýó
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
í³ÏóÇÝ³ÛÇ
ÏñÏÝ³ÏÇ
Ý»ñ³ñÏáõÙ 6ÙÉ
ù³Ý³ÏáõÃÛ³Ùµ:

                              Ø»ÝÇÝ·»³É
Ó¨Ç ¹»åùáõÙ
åñá·Ýá½Á
µ³ñ»Ýå³ëï ¿,
É³í³óáõÙÁ` 2-3
ß³µ³ÃÇó:
 äáÉÇá¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉÇïÇÏ
Ó¨Ç ¹»åùáõÙ
ÉñÇí
É³í³óáõÙ,
³é³Ýó
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ãÇ ÉÇÝáõÙ,
å³Ñå³ÝíáõÙ
»Ý ³ïñáýÇÏ
å³ñ»½Ý»ñÝ áõ
Ï³Ãí³ÍÝ»ñÁ
(³Ý¹³Ù³ÉáõÍáõÃÛáõÝ):

²Ù»ÝÇó
Í³Ýñ
ÁÝÃ³óùÁ
¹ÇïíáõÙ ¿ Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇïÇÏ
Ó¨Ç ¹»åùáõÙ`
µáõéÝ ëÏÇ½µ,
³ñ³· ½³ñ·³óáÕ
ÏáÙ³ïá½ íÇ×³Ï,
É»ï³É
(Ù³Ñ³óáõ) »Éù:
ì»ñçÇÝ
ï³ëÝ³ÙÛ³ÏÝ»ñáõÙ,
É³ÛÝ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇ
Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý
Ñ»ï Ï³åí³Í,
ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
ÁÝÃ³óùÁ
÷áËí»É ¿:
Ì³Ýñ ¹»åù»ñÁ
½·³ÉÇáñ»Ý
Ñ³½í³¹»å »Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:

¾ÏáÝáÙáÛÇ
¿Ýó»ý³ÉÇï
(Ñ³Ù³×³ñ³Ï³ÛÇÝ,
É»Ã³ñ·ÇÏ ùÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ)

Ð³Ù³×³ñ³Ï³µ³ÝáõÃÛáõÝ

¾ÏáÝáÙáÛÇ
í³ñ³ÏÇ
³ÕµÛáõñ ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
Ù³ñ¹Á:
ì³ñ³ÏáõÙÁ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
ÏáÝï³Ïï³ÛÇÝ Ï³Ù
û¹³Ï³ÃÇÉ³ÛÇÝ
×³Ý³å³ñÑÝ»ñáí:
ì³ñ³ÏÇ ÷áË³ÝóÙ³Ý
áõÕÕ³Ñ³Û³ó
×³Ý³å³ñÑÁ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿
ïñ³ÝëåÉ³ó»Ýï³ñ
Ï³Ù åáëïÝ³ï³É:
²Ù»ÝÇó
ÁÝÏ³ÉáõÝ³Ï
»Ý í³Õ ï³ñÇùÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÁ: Ðëï³Ï
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ë»½áÝ³ÛÝáõÃÛáõÝ
ãÏ³:
¾ÃÇáå³Ãá·»Ý»½

¾åÇ¹»ÙÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Ñ³ñáõóÇãÁ
ãÇ ³Ýç³ïí»É:
ºÝÃ³¹ñáõÙ »Ý,
áñ ¹³ íÇñáõë
¿, áñÁ
å³ñáõÝ³ÏíáõÙ
¿ ÃùáõÙ Ï³Ù
ùÇÃ-ÁÙå³ÝÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃáõÙ.
³ÝÏ³ÛáõÝ ¿ ¨
³ñ³· Ù³Ñ³ÝáõÙ
¿ ³ñï³ùÇÝ
ÙÇç³í³ÛñáõÙ:
ì³ñ³ÏÇ
ÙáõïùÇ
¹áõé ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
í»ñÇÝ
ßÝãáõÕÇÝ»ñÇ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÁ:
ºÝÃ³¹ñáõÙ »Ý,
áñ íÇñáõëÁ
Ã³÷³ÝóáõÙ ¿
ÎÜÐ, Ñ³ïÏ³å»ë
ëÇÉíÛ³Ý
çñ³Íáñ³ÝÁ ¨
»ññáñ¹
÷áñáùÁ
ßñç³å³ïáÕ
·áñß ÝÛáõÃ:
ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
µçÇçÝ»ñáõÙ
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ Ñ³ñáõóãÇ
Ïáõï³ÏáõÙ,
ÇÝãÇó Ñ»ïá Ç
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ÏñÏÝ³ÏÇ
íÇñáõë»ÙÇ³Ý.
Ñ³Ù³å³ï³ëË³ÝáõÙ
¿ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ
¹ñë¨áñÙ³ÝÁ:
ä³ÃáÙáñýáÉá·Ç³

¾åÇ¹»ÙÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ ÑÇÙ³ÛÇÝ
ÏáñÇ½Ý»ñÇ ¨
áõÕ»Õ³µÝÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ:

²é³í»É³å»ë
íÝ³ëíáõÙ »Ý
µçç³ÛÇÝ
ï³ññ»ñÁ: ØÇÏñáëÏáåÇáñ»Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ.
å»ñÇí³ëÏáõÉÛ³ñ
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³
ÙáÝáÝáõÏÉ»³ñÝ»ñáí
¨ åÉ³½Ù³ïÇÏ
µçÇçÝ»ñáí`
ÙáõýÃ³Ý»ñÇ
ï»ëùáí,
ÙÇÏñá·ÉÇ³ÛÇ
½·³ÉÇ
åñáÉÇý»ñ³óÇ³`
»ñµ»ÙÝ ·ÉÇá½
Ñ³Ý·áõóÇÏÝ»ñÇ
³é³ç³óáõÙáí:
ÊñáÝÇÏ³Ï³Ý
÷áõÉáõÙ
³Ù»ÝÇó
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
»Ý µ³½³É
ÏáñÇ½Ý»ñáõÙ:
²Û¹
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñáõÙ
¹ÇïíáõÙ »Ý
Ñ³Ý·áõó³ÛÇÝ
µçÇçÝ»ñÇ ³Ýí»ñ³¹³ñÓ
¹ÇëïñáýÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ:
Î³ÝË³ñ·»ÉáõÙ
²ÕµÛáõñÁ
Ù»Ïáõë³óÝáõÙ
»Ý ÙÇÝã
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëáõñ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇ
í»ñ³óáõÙÁ:
²Ëïáñáß»Éáõó
Ñ»ïá
áõÕ³ñÏáõÙ »Ý
³ñï³Ï³ñ· Í³Ýáõó³·Çñ
Ñ³Ýñ³å»ï³Ï³Ý
ë³ÝÇï³ñ³Ñ³Ù³×³ñ³Ï³µ³Ý³Ï³Ý
ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
ù³Õ³ù³ÛÇÝ
Ï»ÝïñáÝ: úç³ËáõÙ
¹»½ÇÝý»ÏóÇ³
ã»Ý
³ÝóÏ³óÝáõÙ:
úç³ËÁ í»ñ³ÑëÏíáõÙ
¿ 3-4 ß³µ³Ãí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
Î³ÝË³ï»ëáõÙ

ÀÝÃ³óùÁ
»ñÏ³ñ³ï¨ ¿:
ä³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
Ñ³ñ³×áõÙ »Ý,
ë³Ï³ÛÝ »ñµ»ÙÝ
áñáß
Å³Ù³Ý³Ïáí Ï³ñáÕ
»Ý
Ï³ÛáõÝ³Ý³É:
È³í³óÙ³Ý
³éáõÙáí åñá·Ýá½Á
í³ï ¿:
êáíáñ³µ³ñ
Ù³ÑÁ íñ³ ¿
Ñ³ëÝáõÙ ÇÝï»ñÏáõñ»Ýï
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ï³Ù ÑÛáõÍÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí:

Ð»ñå»ïÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇï
¾ÃÇáå³Ãá·»Ý»½

Ð³ñáõóÇãÁ
95% ¹»åù»ñáõÙ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ ³é³çÇÝ
ïÇåÇ Ñ³ë³ñ³Ï
Ñ»ñå»ëÇ
íÇñáõëÁ:
Üáñ³ÍÇÝÝ»ñÇ
¨ ÏÛ³ÝùÇ
³é³çÇÝ
³ÙÇëÝ»ñÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
Ñ³×³Ë
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
Ñ»ñå»ïÇÏ
í³ñ³Ï, áñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ »ñÏñáñ¹
ïÇåÇ Ñ³ë³ñ³Ï Ñ»ñå»ëÇ
íÇñáõëáí:
ØáõïùÇ ¹éÝ»ñ
»Ý Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
Ù³ßÏÁ ¨
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ,
áñï»Õ ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
íÇñáõëÇ
³é³çÝ³ÛÇÝ
é»åÉÇÏ³óÇ³Ý:
Ð»ï³·³ÛáõÙ
Ñ³ëñ³Ï
Ñ»ñå»ëÇ
íÇñáõëÁ ³ÝóÝáõÙ
¿ ½·³óáÕ ¨
í»·»ï³ïÇí
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
í»ñç³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñ
¨
ï»Õ³÷áËíáõÙ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
áõ
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñÇ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ ³ùëáÝÇó
¹»åÇ Ù³ñÙÇÝ:
Ð³ë³ñ³Ï
Ñ»ñå»ëÇ
íÇñáõëÇ
³ÝóáõÙÁ ¹»åÇ
·ÉÇ³É µçÇçÝ»ñ
¨ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ý»ÛñáÝÝ»ñ Çñ³Ï³Ý³ÝáõÙ
¿ Ñ»Ù³ïá·»Ý ¨
é»ïñá³ùëáÝ³É
×³Ý³å³ñÑáí:
ìÝ³ëí³Í
µçÇçÝ»ñáõÙ
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ,
áñáÝù
Ýå³ëïáõÙ »Ý
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÛïáõóÇ
³é³ç³óÙ³ÝÁ:
ä³ÃáÙáñýáÉá·Ç³

Ð»ñå»ïÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
áõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
ÉÇÝáõÙ ¿
»ñÏáõ ïÇåÇ`
ûç³Ë³ÛÇÝ ¨
¹Çýáõ½:
úç³Ë³ÛÇÝ
ïÇåÇ Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý Ù»Ï Ï³Ù ÙÇ
ù³ÝÇ
Ù»éáõÏ³ÛÇÝ
ûç³ËÝ»ñ:
¸Çýáõ½ Ó¨Ç Å³Ù³Ý³Ï
åñáó»ëÁ
ÏñáõÙ ¿
ï³ñ³ÍáõÝ
µÝáõÛÃ: ØÇÏñáëÏáåÇáñ»Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ûïáõó,
Ù»éáõÏ³ÛÇÝ
ûç³ËÝ»ñ, ¨
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝÝ»ñ`
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ ¨
·ÉÇ³É
µçÇçÝ»ñÇ
Ù³Ñáí: ²é³çÇÝ
ïÇåÇ Ñ³ë³ñ³Ï
Ñ»ñå»ëÇ
íÇñáõëáí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÁ
µÝáõÃ³·ñíáõÙ
»Ý ×³Ï³ï³ÛÇÝ
µÉÃÇ ëïáñÇÝ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ ¨
ùáõÝù³ÛÇÝ
µÉÃÇ
³é³ç³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
Ï³½Ù³÷áËáõÙáí:

Î³ÝË³ï»ëáõÙ

Ð³Ù³å³ï³ëË³Ý
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
Ù³Ñ³óáõ »ÉùÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿ 50-100%,
ÇëÏ ³ÏïÇí
µáõÅÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï »ÉùÁ
µ³ñ»Ýå³ëï ¿` ·ñ»Ã»
³ÙµáÕçáõÃÛ³Ùµ
í»ñ³ÝáõÙ »Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ Ï³Ù
ÉÇÝáõÙ »Ý
³ÝÝß³Ý:
Ðá·»Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏíáõÙ
»Ý áã ËáñÁ
¹»åñ»ëÇ³Ûáí ¨
³áõïÇ½Ùáí:
ÜÏ³ñ³·ñí³Í »Ý
Ý³¨ ÉñÇí
³éáÕç³óÙ³Ý
¹»åù»ñ:

î³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙ
¾Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÇ
ï³ñµ»ñ³ÏÇã-³Ëï³ñ³ßÇã
Ýß³ÝÝ»ñÁ
                ²Ëï³ÝÇßÝ»ñ                        î½³ÛÇÝ ¿Ýó»ý³ÉÇï
                           ¾ÏáÝáÙáÛÇÝÇ
¿Ýó»ý³ÉÇï
             Ê»½áÝ³ÛÝáõÃÛáõÝ
             ¶³ñáõÝ-³Ù³é³ÛÇÝ
ßñç³Ý                      ÒÙ»é-·³ñÝ³Ý³ÛÇÝ
ßñç³Ý
                ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏÇ½µ        êáõñ
                                                       ²ëïÇ×³Ý³µ³ñ

                Æ»ñÙ³ëïÇ×³Ý³ÛÇÝ
               Ü»µñÇÉÛ³ñ — 4—6
ûñ, Ï³ñáÕ ¿
 »ÝÃ³ï»Ý¹³ÛÇÝ,
ÝáñÙ³É
                 é»³ÏóÇ³
                           »ñÏ³ÉÇù
ÉÇÝ»É
                  Ø³ßÏ³ÛÇÝ
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñ
¸»ÙùÇ, ÏñÍùÇ
ÑÇå»ñ»ÙÇ³                      ÜáñÙ³É

ÈáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ    áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ
                                                                       êÏÉ»ñ³Ý»ñÇ
ÇÝÛ»ÏóÇ³                         ÜáñÙ³É

                                                                             ²ñï³Ñ³Ûïí³Í
                                        ´³ó³Ï³ÛáõÙ
»Ý

Ø»ÝÇÝ·»³É
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ

²ñï³Ñ³Ûïí³Í

 ´³ó³Ï³ÛáõÙ
  »Ý

¶Çï³ÏóáõÃÛÝ

¨

÷ëÇËÇÏ³ÛÇ

Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ

êáåáñá½-ÏáÙ³ïá½

 êáÙÝáÉ»ÝóÇ³

Úç³Ë³ÛÇÝ

ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý

³Ëï³ÝÇßÝ»ñ

ÂáñßáÙ³Í
  å³ñ»½Ý»ñ,
  Ï³Ãí³ÍÝ»ñ,
Ïá×Õ»½³ÛÇÝ
  Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß

²ÏÝ³ß³ñÅ
              Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
         ÙÏ³Ý³ÛÇÝ

éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ,
  ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñ

²ñÛáõÝ

È»ÛÏáóÇïá½
  Ï³Ù
  É»ÛÏáå»ÝÇ³

 Öá÷áËí³Í
  ã¿

ÈÇÏíáñ

²ñï³Ñ³Ûïí³Í
  óÇïá½

Öá÷áËí³Í
            ã¿    Ï³Ù     óÇïá½Á
   ÃáõÛÉ  ¿

³ñï³Ñ³Ûïí³Í

äáÉÇá¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉÇï:

ä³ÃáÉá·³Ý³ïáÙÇ³Ï³Ý
                                                                     äáÉÇá¿Ýó»ý³ÉáÙÇ»ÉÇï
  ÙÇçÇÝ
  áõÕ»ÕÇ ·áñß
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ,
  áõÕ»Õ³µÝÇ
  ß³ñÅÇã
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
                                                                         ÝÛáõÃáõÙ,
  »ññáñ¹
  ÷áñáùÇ
  å³ï»ñáõÙ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
  ³Ëï³Ñ³ñáõÙ
ä³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù

                                                          ÎáÅ»íÝÇÏáíÛ³Ý
       ¿åÇÉ»åëÇ³,    ³ÛÉ

ÊñáÝÇÏ³Ï³Ý
  Ó¨Óñ
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñ,
  ³ïñáýÇ³Ý»ñ

²Ëï³ÝÇßÝ»ñ

¾Ýó»ý³ÉÇïÇ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
Ù»Í»ñÇ ¨
÷áùñ»ñÇ Ùáï
ÝáõÛÝÝ »Ý:

ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ã»Ã¨ ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ`
•       Ø³ñÙÝÇ
µ³ñÓñ
ç»ñÙ³ëïÇ×³Ý
•       êñïË³éÝáó

•       ¶ÉË³ó³í

•       Èáõë³½·³ÛÝáõÃÛáõÝ
(Éáõë³í³ËáõÃÛáõÝ)

•       ¾åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ
•       ¶Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
•       øÝÏáïáõÃÛáõÝ

ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³í»É Í³Ýñ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ`
•       ÎáÙ³

•       Ì»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
Ï³Ãí³Í ¨ å³ñ»½

•       ÌáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÃÛáõÝ

•       È»ÛÏáóÇïÝ»ñÇ
µ³ñÓñ
ù³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
(³ñÛ³Ý Ù»ç)
•       ÈÇÙýáóÇïÝ»ñÇ
µ³ñÓñ
ù³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
(áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ Ù»ç)
¶áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ ¨
àôàÐ
Ñ»ï³½áïáõÙ. ¾Ýó»ý³ÉÇïÇ
³Ëï³ñ³ßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ ³í»ÉÇ
ÇÝýáñÙ³ïÇí
»Ý ·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³Ý ¨
àôàÐ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ:
ÎÜÐ
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ
½³ñ·³óí³ÍáõÃÛ³Ý
·Ý³Ñ³ïÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
Ñ³ïÏ³å»ë
áñáßÇã ¹»ñ áõÝÇ
àôàÐ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ`
áñáßíáõÙ ¿
ÉÇÏíáñÇ
µçç³ÛÇÝ
Ï³½ÙÁ,
ëåÇï³ÏáõóÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ,
Ï»Ýë³ùÇÙÇ³Ï³Ý
óáõó³ÝÇßÝ»ñÁ:

ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
(Îî) ¨
Ù³·ÝÇë³-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
(Øèî). ³Ûë
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ÝáõÛÝå»ë
Ï³ñ¨áñ Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ: ¸ñ³Ýù
ÃáõÛÉ
»Ý
ï³ÉÇë ï»ëÝ»É
áõÕ»ÕÇ
íÝ³ëí³Í
ûç³ËÝ»ñÁ: ¾Ýó»ý³ÉÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
÷Ýïñ»ÉÇë
³é³í»É ÇÝýáñÙ³ïÇí
¿ Øèî,
³ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÝ³Ï³Ý
ßñç³ÝÝ»ñáõÙ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
Ï³ñáÕ »Ý
ãÑ³ÛïÝ³µ»ñí»É:
´áõÅáõÙ

ä³Ãá·»Ý»ïÇÏ
Ã»ñ³åÇ³
Î³ï³ñíáõÙ
¿ Ñ»ÕáõÏÝ»ñÇ
å»ñ ûé³É ¨
å³ñ»Ýï»ñ³É Ý»ñÙáõÍáõÙ`
Ñ³ßíÇ
³éÝ»Éáí
çñ³-³Õ³ÛÇÝ
Ñ³ßí»ÏßÇéÁ ¨
ÃÃí³-ÑÇÙÝ³ÛÇÝ
íÇ×³ÏÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Í³Ýñ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ ÏÇñ³éáõÙ
»Ý
·ÉÛáõÏáÏáñïÇÏáÇ¹Ý»ñ:
ºÃ» ÑÇíÝ³¹Ç Ùáï
µáõÉµ³ñ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñ
¨
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
ãÏ³Ý, ³å³
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÁ
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
Ñ³µ»ñáí,
ûñ³Ï³Ý 1.5-2Ù·/Ï·
Ñ³ßí³ñÏáí:
äñ»å³ñ³ïÁ Ýß³Ý³ÏíáõÙ
¿
ÁÝ¹áõÝ»Éáõ
Ñ³í³ë³ñ³ã³÷
ûñ»Ï³Ý 4-6 ³Ý·³Ù, 5-6
ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ,
³ÛÝáõÑ»ï¨
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
å³Ï³ë»óíáõÙ
¿ (µáõÅÙ³Ý
³ÙµáÕç
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
10-14 ûñ ¿): ´áõÉµ³ñ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
¨ ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÁ
Ý»ñÙáõÍíáõÙ
¿ å³ñ»Ýï»ñ³É 6-8
Ù·/Ï·
Ñ³ßí³ñÏáí:
²Ûë ¹»åùáõÙ
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³Ý
Ñ³Ï³óáõóí³Í
¿:
ÐÇåáùëÇ³ÛÇ
¹»Ù å³Ûù³ñÇ
Ñ³Ù³ñ
ùÃ³ÛÇÝ
Ï³Ã»ïñÝ»ñáí
ïñíáõÙ ¿
ËáÝ³í»óí³Í
ÃÃí³ÍÇÝ (20-30
ñáå» ³Ù»Ý Å³Ù),
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ÑÇå»ñµ³ñÇÏ
ûùëÇ·»Ý³óÇ³ (10
ë»³Ýë p=0.2-0.25 Øä³
×ÝßÙ³Ý ï³Ï):
                     òáõóáõÙÝ»ñ.
   ²É»ñ·ÇÏ      é»³ÏóÇ³Ý»ñ,
     Ñ»Ùáïñ³Ýëýáõ½ÇáÝ,
      ³Ý³ýÇÉ³ÏïÇÏ
       ßáÏ,       ³Ý³ýÇÉ³ÏïáÇ¹

é»³ÏóÇ³Ý»ñ,
áõÕ»ÕÇ
³Ûïáõó,
µñáÝËÇ³É
³ëÃÙ³, ³ëÃÙ³ïÇÏ
ëï³ïáõë, ëáõñ
Ñ»å³ïÇï,
ÉÛ³ñ¹³ÛÇÝ
ÏáÙ³:
Ð³Ï³óáõóáõÙÝ»ñ.
¶»ñ½·³ÛáõÝáõÃÛáõÝ,
Ý³Ëáñ¹áÕ
³ñÃñáåÉ³ëïÇÏ³,
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝ,
áëÏñÇ ³ñï³Ñá¹³ÛÇÝ
Ïáïñí³Íù,
áëÏñ»ñÇ Ñá¹
³é³ç³óÝáÕ
¿åÇýÇ½Ý»ñÇ
³ë»åïÇÏ
Ý»Ïñá½:
ä»ïù
¿ ½·áõß³Ý³É.

Ø³Ï³µáõÍ³ÛÇÝ
¨ í³ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
íÇñáõë³ÛÇÝ,
ëÝÏ³ÛÇÝ Ï³Ù
µ³Ïï»ñÇ³É
Í³·Ù³Ý ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
ëï³ÙáùëÇ îØ²
Ëáó³ÛÇÝ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ,
¿½áý³·ÇÏ
·³ëïñÇï, ëáõñ
Ï³Ù É³ï»Ýï
å»åïÇÏ
Ëáó,
¹Çí»ñïÇÏáõÉÇï,
¼Ð,
ÑÇå»ñÉÇåÇ¹»ÙÇ³,
ß³ù³ñ³ÛÇÝ
¹Ç³µ»ï, Í³Ýñ
ËñáÝÇÏ
»ñÇÏ³Ù³ÛÇÝ
¨/Ï³Ù ÉÛ³ñ¹³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ,
Ý»ýñááõéáÉÇÃÇ³½:

ÎáÕÙÝ³ÏÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÝ»ñ.

êñïË³éÝáó,
       ÷ëËáõÙ,           ³ËáñÅ³ÏÇ
         µ³ñÓñ³óáõÙ     Ï³Ù
      Çç»óáõÙ,         µñ³¹ÇÏ³ñ¹Ç³,
 ³ÝùÝáõÃÛáõÝ,
·ÉË³åïáõÛï:
 ¾Ýó»ý³ÉÇïÇ
µáõÅÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
çñ³½ñÏÙ³Ý ¨
³ÛïáõóÝ»ñÇ
áõ áõÕ»ÕÇ
áõé×»óÙ³Ý ¹»Ù
å³Ûù³ñÇ Ñ³Ù³ñ
ÏÇñ³éíáõÙ »Ý
ÙÇ½³ÙáõÕÝ»ñ
(10-20%-áó Ù³ÝÝÇïáÉÇ
ÉáõÍáõÛÃ Ý/»
1-1.5·/Ï·
Ñ³ßí³ñÏáí,
ýáõéáë»ÙÇ¹
20-40Ù· Ý/» Ï³Ù Ù/Ù,
30%-áó ·ÉÇó»ñáÉ 1-1.5
·/Ï·, ¹Ç³Ï³ñµ,
µñÇÝ³É¹Çùë):
òáõóáõÙÝ»ñ.

àõÕ»ÕÇ
³Ûïáõó,
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³,
ëáõñ
»ñÇÏ³Ù³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ,
¿åÇÉ»åëÇ³,
Ø»ÛÝ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ,
·É³áõÏáÙ³,
åá¹³·ñ³
(Ñá¹³ï³å):
Ð³Ï³óáõóáõÙÝ»ñ.

¶»ñ½·³ÛáõÝáõÃÛáõÝ,
ëáõñ
»ñÇÏ³Ù³ÛÇÝ,
ÉÛ³ñ¹³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ,
ÑÇåáÏ³ÉÇ»ÙÇ³,
³óÇ¹á½,
ÑÇåáÏáñïÇóÇ½Ù,
²¹¹ÇëáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ,
áõñ»ÙÇ³,
ß³ù³ñ³ÛÇÝ
¹Ç³µ»ï,
ÑÕÇáõÃÛáõÝ
(³é³çÇÝ
»é³ÙëÛ³Ï),
Ý»ýñÇï,
ÑÇåáùÉáñ»ÙÇ³,
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
ÇÝëáõÉï:
¾ÃÇáïñáå
µáõÅáõÙ
¾ÃÇáïñáå
µáõÅáõÙÁ
Ï³Û³ÝáõÙ ¿
ÑáÙáÉá· γ-·ÉáµáõÉÇÝÇ
Ýß³Ý³ÏÙ³Ùµ,
áñÁ ïÇïñí³Í
¿ ÁÝ¹¹»Ù
ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
íÇñáõëÇ:
äñ»å³ñ³ïÁ óáõÛó
¿ ï³ÉÇë Ñëï³Ï
Ã»ñ³å¨ïÇÏ
¿ý»Ïï, Ñ³ïÏ³å»ë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÙÇçÇÝ ¨ Í³Ýñ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ: γ-·ÉáµáõÉÇÝÁ
ËáñÑáõñ¹ ¿
ïñíáõÙ
Ý»ñÙáõÍ»É ûñ³Ï³Ý
6 ÙÉ Ù/Ù, »ñ»ù ûñ:
´áõÅ³Ï³Ý
¿ý»ÏïÁ
½·³óíáõÙ ¿
Ý»ñÙáõÍáõÙÇó
12-24 Å ³Ýó`
ç»ñÙáõÃÛáõÝÁ
ÇçÝáõÙ ¿,
ÑÇí³Ý¹Ç
íÇ×³ÏÁ
É³í³ÝáõÙ ¿,
·ÉË³ó³í»ñÁ ¨
Ù»ÝÇÝ·»³É ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
ÃáõÉ³ÝáõÙ
»Ý: àñù³Ý ßáõï
¿ Ý»ñ³ñÏíáõÙ γ-·ÉáµáõÉÇÝÁ,
³ÛÝù³Ý ßáõï
¿ Ç Ñ³Ûï ·³ÉÇë
µáõÅ³Ï³Ý
¿ý»ÏïÁ:
ì»ñçÇÝ
ï³ñÇÝ»ñÇÝ ï½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ßÇ×áõÏ³ÛÇÝ
ÇÙáõÝá·ÉáµáõÉÇÝ
¨ ÑáÙáÉá· åÉÇ·ÉáµáõÉÇÝ,
áñáÝù
ëï³ÝáõÙ »Ý
ï½³ÛÇÝ ¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
µÝ³Ï³Ý
ûç³ËÝ»ñáõÙ
³åñáÕ
¹áÝáñÝ»ñÇ åÉ³½Ù³ÛÇó:
´áõÅÙ³Ý
³é³çÇÝ
ûñ»ñÇÝ
ßÇ×áõÏ³ÛÇÝ
ÇÙáõÝ»·ÉáµáõÉÇÝÁ
ËáñÑáõ¹ ¿
ïñíáõÙ Ý»ñÙáõÍ»É
»ñÏáõ ³Ý·³Ù 10-12 Å
ÇÝï»ñí³Éáí
3ÙÉ Ã»Ã¨
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ, 6 ÙÉ
ÙÇçÇÝ
Í³ÝñáõÃÛ³Ý, 12
ÙÉ Í³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ:
Ð³çáñ¹ »ñÏáõ
ûñ»ñÇÝ
Ýß³Ý³ÏíáõÙ
»Ý ÙÇ³Ýí³· 3 ÙÉ
Ù/Ù: ÐáÙáÉá·
åáÉÇ·ÉáµáõÉÇÝÁ
Ý»ñÙáõÍíáõÙ
¿ 60-100 Ý/»:
ÀÝ¹áõÝíáõÙ
¿, áñ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÁ
ã»½áù³óÝáõÙ
»Ý íÇñáõëÁ, å³ßïå³ÝáõÙ
»Ý µçÇçÁ
íÇñáõëÇó,
Ï³åí»Éáí
óÇïáåÉ³½Ù³ïÇÏ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
Ñ»ï
Ã³÷³ÝóáõÙ »Ý
µççÇ Ý»ñë ¨
Ï³åí»Éáí Ýñ³
³ñï³ùÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÇ
ÁÝÏ³ÉÇãÝ»ñÇ
Ñ»ï, µççÇ
Ý»ñëáõÙ
ã»½áù³óÝáõÙ
»Ý íÇñáõëÁ:
Ü³¨
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
Ñ³Ï³íÇñáõë³ÛÇÝ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ`
ÝáõÏÉ»³ñÝ»ñ,
áñáÝù
ËáãÁÝ¹áïáõÙ
»Ý íÇñáõëÇ
µ³½Ù³óáõÙÁ:
ú·ï³·áñÍáõÙ
»Ý èÜÂ-³½³ÛÇ
Ç½áïáÝÇÏ
ÉáõÍáõÛÃ
Ù/Ù 30 Ù·, ûñ³Ï³Ý 5-6
³Ý·³Ù:
´áõÅÙ³Ý
ÏáõñëÁ 800-1000 Ù· ¿:
Ð³Ï³íÇñáõë³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
óÇïá½ÇÝ³é³µÇÝá½³
åñ»å³ñ³ïÁ,
áñÁ
Ý»ñÙáõÍíáõÙ
¿ Ý/» 2-3 Ù·/Ï·
ûñ³Ï³Ý, 4-5 ûñ:
ÆÝýáõ½ÇáÝ
Ã»ñ³åÇ³
 ²ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
ÇÝýáõ½ÇáÝ
Ã»ñ³åÇ³:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÛïáõóÇ,
µáõÉµ³ñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
³é³í»É ³ñ³· ³ñ¹ÛáõÝù
¿ ï³ÉÇë
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
Ý/» Ý»ñÙáõÍáõÙÁ
2-5 Ù·/Ï·, ¹»ùë³½áÝ,
ÑÇ¹ñáÏáñïÇ½áÝ:
Ðá·»ß³ñÅ³Ï³Ý
·ñ·éí³ÍáõÃÛ³Ý,
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï
Ý/» Ï³Ù
Ù/Ù
Ý»ñÙáõÍíáõÙ
¿ ë»¹áõùë»Ý 0.3-0.4
Ù·/Ï·, Ý³ïñÇáõÙÇ
ûùëÇµáõïÇñ³ï
50-100 Ù·/Ï·,
¹ñáå»ñÇ¹áÉ 0.5-6-8
ÙÉ, Ñ»ùë»Ý³É
10%-áó
ÉáõÍáõÛÃ 0.5
ÙÉ/Ï·
(³ïñáåÇÝÇ Ñ»ï),
2%-áó ùÉáñ³ÉÑÇ¹ñ³ïÇ
50-100 ÙÉ
ÉáõÍáõÛÃáí
Ñá·Ý³:
ÎáÙåÉ»ù Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
Ù»ç å»ïù ¿
ÁÝ¹·ñÏ»É Ñ³Ï³ÑÇëï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ`
Ï³ÉóÇáõÙÇ ùÉáñÇ¹Ç
ÉáõÍáõÛÃ,
¹ÇÙ»ïñáÉ,
¹Çåñ³½ÇÝ,
åÇåáÉý»Ý Ï³Ù
ëáõåñ³ëïÇÝ, B
ËÙµÇ
íÇï³ÙÇÝÝ»ñ:
êÇÙåïáÙ³ïÇÏ
Ã»ñ³åÇ³
•       æ»ñÙÇç»óÝáÕÝ»ñ

•       Ð³Ï³µáñµáùÇãÝ»ñ
(·ÉÛáõÏáÏáñïÇÏáÇ¹Ý»ñ)

•       Ð³Ï³óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³
(µ»Ý½áÝ³É,
¹Çý»ÝÇÝ, ýÇÝÉ»åëÇÝ)

•       ¸»½ÇÝïáùëÇÏ³óÇáÝ
Ã»ñ³åÇ³
(³Õ³ÛÇÝ
ÉáõÍáõÛÃÝ»ñ,
ëåÇï³Ïáõó³ÛÇÝ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ,
åÉ³½Ù³ÛÇÝ
÷áË³ñÇÝÇãÝ»ñ)

•       Ì»ñ³Ï»Ý¹³Ý³óÙ³Ý
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñ

•       ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
µ³Ïï»ñÇ³É
í³ñ³ÏÝ»ñÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙ
(É³ÛÝ ëå»ÏïñÇ
Ñ³Ï³µÇáïÇÏÝ»ñ):

¶ÈÊàôÔºÔÆ
²ÜàÂ²ÚÆÜ
Ø²î²Î²ð²ðàôØÜ
àô ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºðÀ
ÆÜêàôÈîÜºðÆ
îºêÎ²ÜºðÀ

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñáõÙÁ

àõÕ»Õ³µÝÇ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ
¥ëË»Ù³ïÇÏ
ÝßáõÙÁ¤

àõÕ»Õ³µÝÇ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ
¥ëË»Ù³ïÇÏ
ÝßáõÙÁ¤

àõÕ»Õ³µÝÇ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ
¥å³ïÏ»ñÁ
Ý»ñù¨Çó¤: ¼³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
É³í »ñ¨³Éáõ
Ñ³Ù³ñ ³ç
ÏáÕÙáõÙ Ñé³óí³Í
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÏÇë³·Ý¹Ç ÙÇ
Ù³ëÁ ¨
áõÕ»ÕÇÏÇ
ÏÇë³·Ý¹Ç ÙÇ
Ù³ëÁ:
¼³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñáõÙ

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñáõÙÝ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ »ñÏáõ ½áõÛ·
Ëáßáñ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñáí`
Ý»ñùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
¨
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ,
áñáÝù Çñ»Ýó
×ÛáõÕ³íáñáõÙÝ»ñáí
áõÕ»ÕÇ Ñ³ï³ÏÇ
»ÝÃ³áëï³ÛÝ»Ý³ÛÇÝ
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
Ù»ç Ï³½ÙáõÙ
»Ý íÇÉÇ½Û³Ý
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ßñç³Ý³ÏÁ: Ü»ñùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
×ÛáõÕ»ñÝ »Ý.
•       ²ÏÝ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï (a. ophthalmica):
î»ë³ÝÛ³ñ¹Ç Ñ»ï
ÙÇ³ëÇÝ
ÙïÝáõÙ ¿
³ÏÝ³Ï³åÇ×:
´³óÇ
³ÏÝ³·Ý¹Çó` Çñ³Ï³Ý³óÝáõÙ
¿ Ñ³ñùÃ³ÛÇÝ
ËáéáãÝ»ñÇ,
³ÏÝ³Ï³åÇ×Ç
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¨ ³é³ç³ÛÇÝ
·³Ý·³÷áëÇ
Ï³ñÍñ»Ýáõ
ëÝáõóáõÙÁ:
Ì³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñÁ,
³ÝáÃ³íáñ»Éáí
ùÃ³ñÙ³ïÁ,
×³Ï³ï³ÛÇÝ
ßñç³ÝÇ
Ù³ßÏÁ ¨
Ïáå»ñÁ,
µ»ñ³Ý³ÏóíáõÙ
»Ý ³ñï³ùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
×ÛáõÕ»ñÇ Ñ»ï:
•       àõÕ»ÕÇ
³é³ç³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï (a. cerebri anterior):
ÐÇÙÝ³Ï³Ý
×ÛáõÕ»ñÇó ¿:
Î»Õ¨³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñÁ ëÝáõÙ
»Ý ×³Ï³ï³ÛÇÝ
áõ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
µÉÃ»ñÇ ÙÇç³ÛÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÁ ¨
³ñï³ùÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇ í»ñÇÝ
»½ñ³ß»ñïÁ` Ù»ñÓÏ»ÝïñáÝ³Ï³Ý
µÉÃ³ÏÁ:
Êáñ³ÝÇëï
×ÛáõÕ»ñÁ ëÝáõÙ
»Ý Ã³÷³ÝóÇÏ
ËïñáóÁ,
Ï³Ù³ñÁ,
³á³ç³ÛÇÝ Ïó³ÝÇ
ÙÇ Ù³ëÁ,
µñï³Ù³ñÙÝÇ
³é³ç³ÛÇÝ 4/5-Á,
åáã³íáñ
ÏáñÇ½Ç ¨
Ï×»åÇ
³é³ç³Ù³ëÁ,
Ý»ñùÇÝ å³ïÇ×Ç
³é³ç³ÛÇÝ
áïÇÏÝ áõ
ÍáõÝÏÁ,
ï»ë³ÝÛ³ñ¹Ç ¨
ï»ëáÕ³Ï³Ý
Ë³ãí³ÍùÇ
Ñ³ñ³ÏÇó
Ñ³ïí³ÍÁ,
Ñáï³é³Ï³Ý
áõÕÇÝ:
•       Ð»ïÇÝ
Ñ³Õáñ¹³ÏóáÕ
½³ñÏ»ñ³Ï (a. communicans posterior):
ØÇ³óÝáõÙ ¿
Ý»ñùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
¨ áõÕ»ÕÇ Ñ»ïÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ:
²å³ÑáíáõÙ ¿
·áñß ÃÙµÇ, µñï³Ù³ñÙÝÇ,
ï»ë³ÃÙµÇ
³á³ç³ÛÇÝ 1/3-Ç,
Ù»ñÓï»ë³ÃÙµÇ,
Ý»ñùÇÝ
å³ïÇ×Ç Ñ»ïÇÝ
áïÇÏÇ
ëÝáõóáõÙÁ:
•       ²ÝáÃ»Ýáõ
³é³ç³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï ( a. choroidea anterior):
Ø³ëÝ³ÏóáõÙ
¿ ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
÷áñáùÇ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑÛáõë³ÏÇ
Ï³½ÙÙ³ÝÁ:
êÝáõÙ ¿
ï»ëáÕ³Ï³Ý áõÕÇÝ,
¹Å·áõÛÝ ·Ý¹Ç
ÙÇç³ÛÇÝ 2/3-Á,
Ýß³Ó¨
Ù³ñÙÝÇ ÙÇ
Ù³ëÁ, Ï³ñÃÁ,
Íáí³ÓÇáõ
·³É³ñÁ,
Ý»ñùÇÝ å³ïÇ×Ç
Ñ»ïÇÝ áïÇÏÇ
³é³ç³ÛÇÝ 2/3-Á,
ÙÇçÇÝ
áõÕ»ÕÇ ³é³ç³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÁ
(Ï³ñÙÇñ
ÏáñÇ½, ë¨
ÝÛáõÃ,
áõÕ»ÕÇ
ÏáÃáÝÇ
ÙÇç³ÛÇÝ 1/3):
¼³ñÏ»ñ³ÏÝ
áõÝÇ Ù»Í
Ãíáí
µ»ñ³Ý³ÏóáõÙÝ»ñ:

•
àõÕ»ÕÇ
ÙÇçÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï (a. cerebri media):
²Ù»Ý³Ëáßáñ
×ÛáõÕÝ ¿:
àõÕ»ÕÇ
³é³ç³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³Ýç³ïáõÙÇó
Ñ»ïá Ý»ñùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ ½³ñÏ»ñ³ÏÁ
ß³ñáõÝ³ÏíáõÙ
¿ áñå»ë
áõÕ»ÕÇ ÙÇçÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï:
àõÕÕíáõÙ ¿
¹»åÇ ¹áõñë`
áõÕ»ÕÇ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
³ÏáëÇ ËáñùÁ,
áñï»Õ
µ³Å³ÝíáõÙ ¿
×ÛáõÕ»ñÇ:
Ø³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñÝ
³ÝáÃ³íáñáõÙ
»Ý ×³Ï³ï³ÛÇÝ,
ùáõÝù³ÛÇÝ ¨
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
µÉÃ»ñÇ
³ñï³ùÇÝ
»ñ»ëÝ»ñÁ,
µ³ó³éáõÃÛ³Ùµ
í»ñÇÝ
»½ñ³ß»ñïÇ
(ëÝíáõÙ ¿ a. cerebri
anterior-Çó) ¨ ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
µÉÃÇ µ¨»éÇ (ëÝíáõÙ
¿ a. cerebri posterior-Çó):
Êáñ³ÝÇëï
×ÛáõÕ»ñÁ
ëÝáõÙ »Ý ¹Å·áõÛÝ
·Ý¹Ç
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
1/3-Á, Ï×»åÁ,
åáã³íáñ ÏáñÇ½Ç
ÙÇ Ù³ëÁ,
å³ïÝ»ßÁ,
Ý»ñùÇÝ
å³ïÇ×Ç
ÍáõÝÏÁ ¨
Ñ»ïÇÝ áïÇÏÇ
Ù»çù³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÁ:
Êáñ³ÝÇëï ×ÛáõÕ»ñÇó
³Ù»Ý³ËáßáñÁ (a.
lenticulostriata),
³ÝáÃ³íáñáõÙ
¿ Ï×»åÁ ¨
Ý»ñùÇÝ
å³ïÇ×Á:
Ð³ÛïÝÇ ¿
áñå»ë a. haemorragica:
ºÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
å³ï×³éÁ a. haemorragica
íÝ³ëáõÙÝ»ñÝ
»Ý: àõÕ»ÕÇ
ÙÇçÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ ³ÝáÃ³íáñáõÙ
¿ ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃÇ Ù»Í
Ù³ëÁ, ³Û¹ ÃíáõÙ
¨ Ý»ñùÇÝ
å³ïÇ×Á:
²ÛëåÇëáí,
Ý»ñùÇÝ Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ

½³ñÏ»ñ³ÏÝ
Çñ
×ÛáõÕ»ñáí
Ï³½ÙáõÙ ¿
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á,
áñÝ Çñ³Ï³Ý³óÝáõÙ
¿ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³é³ç³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
ëÝáõóáõÙÁ:
ºñÏáõ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ ÙÇç¨
·áÛáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
Ñ³Ù³ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
(ÏáÉÉ³ï»ñ³É)
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛáõÝ:

àÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÁ (a. vertebralis),
³ÝóÝ»Éáí
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
í»ñÇÝ 6 áÕ»ñÇ
ÙÇç³ÓÇ·
»ÉáõÝÝ»ñÇ
³Ýóù»ñáí,
Ñ³ëÝáõÙ ¿
³ïÉ³ë³ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÇÝ,
Í³ÏáõÙ ¿ ³ÛÝ
¨ ³ïÉ³ëÇ áõ ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
Ù»Í ³ÝóùÇ
³ñï³ùÇÝ »½ñÇ
³ñ³Ýùáí
ÙïÝáõÙ ¿
·³Ý·Ç Ëáéáã:
¶³Ý·Ç
ËáéáãáõÙ
»ñÏáõ áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ
Ùáï»ÝáõÙ »Ý
Çñ³ñ ¨
»ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ áõ
í³ñáÉÛ³Ý
Ï³ÙñçÇ
ë³ÑÙ³ÝáõÙ
Ï³½ÙáõÙ »Ý
Ï»Ýï ÑÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï (a. basilaris),
áñÁ å³éÏáõÙ
¿ Ï³ÙñçÇ
÷áñ³ÛÇÝ »ñ»ëÇ
³ÏáëÇ Ù»ç:
àÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
µ³ÅÝÇó
³Ýç³ïíáõÙ »Ý 3
Ëáßáñ
×ÛáõÕ»ñ` ³é³ç³ÛÇÝ
áõ Ñ»ïÇÝ
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñ,
áñáÝù
Ù³ëÝ³ÏóáõÙ
»Ý áÕÝáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃ³íáñÙ³ÝÁ,
¨ áõÕ»ÕÇÏÇ
ëïáñÇÝ Ñ»ïÇÝ ½³ñÏ»ñ³Ï:
Ø³Ýñ
×ÛáõÕ»ñÁ
Ù³ëÝ³ÏóáõÙ
»Ý »ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ ¨ Ñ»ïÇÝ
·³Ý·³÷áëÇ
Ï³ñÍñ»Ýáõ ëÝáõóÙ³ÝÁ:
ºñÏáõ
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ, ÙÇ³ÓáõÉí»Éáí
áñå»ë
ÑÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï, ÇëÏ
½áõÛ·
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³é³ç³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ`
áñå»ë ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
óáÕáõÝ,
Ï³½ÙáõÙ »Ý
¼³Ë³ñã»ÝÏáÛÇ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ûÕÁ, áñÁ
Ù³ëÝ³ÏóáõÙ
¿ »ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ
Ñ³Ù³ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
³ñÛ³Ý ßñç³Ý³éáõÃÛ³ÝÁ:
àÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³ñï³·³Ý·³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇó
ëÝíáõÙ »Ý
å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÁ:
ÐÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÁ
Ï³ÙñçÇ ¨
ÙÇçÇÝ
áõÕ»ÕÇ ë³ÑÙ³ÝáõÙ
í»ñ ¿ ³ÍíáõÙ
í»ñçÝ³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñÇ`
áõÕ»ÕÇ Ñ»ïÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ:
ØÇÝã ³Û¹
³Ýç³ïíáõÙ »Ý
Ñ»ï¨Û³É
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ`
áõÕ»ÕÇÏÇ
ëïáñÇÝ ³é³ç³ÛÇÝ
(a. cerebelli inferior anterior),
áõÕ»ÕÇÏÇ
í»ñÇÝ (a. cerebelli superior),
í³ñáÉÛ³Ý
Ï³ÙáõñçÁ
ëÝáÕ ×ÛáõÕ»ñ,
Ý»ñùÇÝ ÉëáÕ³Ï³Ý
½³ñÏ»ñ³Ï (a. auditiva interior):
àõÕ»ÕÇ
Ñ»ïÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï (a. cerebri
posterior): ¸ñëÇ
ÏáÕÙÇó
Ó·íáõÙ ¿
áõÕ»ÕÇÏÇ
íñ³ÝÇ íñ³Ûáí:
²ÛÝáõÑ»ï¨
Ã»ùí»Éáí Ñ»ï
áõ í»ñ¨, ¹ñëÇó
ßñç³Ýó»Éáí
áõÕ»ÕÇ
ÏáÃáÝÁ`
×ÛáõÕ³íáñíáõÙ
¿ ùáõÝù³ÛÇÝ
¨ ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
µÉÃ»ñÇ
ÑÇÙ³ÛÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ:
àõÕ»ÕÇ Ñ»ïÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇó ³Ýç³ïíáõÙ
»Ý Ï»Õ¨³ÛÇÝ,
Ëáñ³ÝÇëï ¨
ÙÇçÇÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñ:
àÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
áõ ÑÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÝ
Çñ»Ýó
×ÛáõÕ³íáñáõÙÝ»ñáí
Ï³½ÙáõÙ »Ý
áÕÝ³ß³ñ³ÑÇÙ³ÛÇÝ
(í»ñï»µñ³µ³½ÇÉÛ³ñ)
Ñ³Ù³Ï³ñ·, áñÝ
³å³ÑáíáõÙ ¿
Ù»Í ÏÇë³·Ý¹»ñÇ
Ñ»ïÇÝ
µ³ÅÇÝÝ»ñÇ,
ÙÇç³ÝÏÛ³É
áõÕ»ÕÇ ÑÇÙ-
Ý³Ï³Ý
Ù³ëÇ,
áõÕ»Õ³µÝÇ,
áõÕ»ÕÇÏÇ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ í»ñÇÝ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ë»·Ù»ÝïÝ»ñÇ
³ñÛ³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñáõÙÁ:
ìÇÉÇ½Û³Ý
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ûÕ: î»Õ³Ï³Ûí³Í
¿ áõÕ»ÕÇ
Ñ³ï³ÏÇÝ`
Ãñù³Ï³Ý
Ã³ÙµÇ í»ñ¨áõÙ:
ìÇÉÇ½Û³Ý
ûÕÇ
Ó¨³íáñÙ³ÝÁ
Ù³ëÝ³ÏóáõÙ
»Ý áõÕ»ÕÇ
³é³ç³ÛÇÝ áõ
Ñ»ïÇÝ ½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
ëÏ½µÝ³Ï³Ý
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÁ,
Ï»Ýï ³é³ç³ÛÇÝ
¨ ½áõÛ· Ñ»ïÇÝ
Ñ³Õáñ¹³ÏóáÕ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÝ
³ÙµáÕçáõÃÛ³Ùµ:
²Û¹
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ
ßñç³å³ïáõÙ »Ý
ï»ëáÕ³Ï³Ý
Ë³ãí³ÍùÁ,
·áñß ÃáõÙµÁ,
åïÏ³Ó¨ Ù³ñÙÇÝÝ»ñÁ,
³é³ç³ÛÇÝ áõ
Ñ»ïÇÝ
Í³ÏáïÏ»Ý ÝÛáõÃ»ñÁ:
¼³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ûÕÇ
ÙÇçáóáí
µ»ñ³Ý³ÏóíáõÙ
»Ý áã ÙÇ³ÛÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
¨
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÁ,
³ÛÉ Ý³¨
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³ç ¨
Ó³Ë Ï»ë»ñÇ Ñ³Ù³ÝáõÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ:
ÐëÏ³Û³Ï³Ý ¹»ñ
¿ Ë³ÕáõÙ
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝË³÷³Ý
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ: Êáßáñ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇó
áñ¨¿ Ù»ÏÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
¹»åùáõÙ
³é³ç³ÛÇÝ áõ
Ñ»ïÇÝ
Ñ³Õáñ¹³ÏóáÕ
³ÝáÃÝ»ñáí
³ñÛáõÝÁ
ßáõÝï³ÛÇÝ
Ù»Ë³ÝÇ½Ùáí
ÑáëáõÙ ¾ ¹»åÇ
Ëó³Ýí³Í
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á` ³å³Ñáí»Éáí
ïáõÅ³Í
ßñç³ÝÇ
ëÝáõóáõÙÁ:
àñáß
¹»åù»ñáõÙ
Ï³ñáÕ ¾
µ³ó³Ï³Û»É
íÇÉÇ½Û³Ý
ßñç³Ý³ÏÇ ³Ûë
Ï³Ù ³ÛÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÁ,
áñÁ ÝáñÙ³É
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
µ³ó³ë³µ³ñ ãÇ
³Ý¹ñ³¹³éÝáõÙ
³ñÛ³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
íñ³: Êáßáñ
³ÝáÃÝ»ñáí
³ñÛ³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñ Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
Ï³Ù ÉñÇí
ÁÝ¹Ñ³ïÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
³Û¹
³ÝÏ³ÝáÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí ÉñÇí
ãÇ ·áñÍáõÙ
Ñ³Ù³ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
³ñÛ³Ý ßñç³Ý³éáõÃÛáõÝÁ
¨ ãÇ
³å³ÑáííáõÙ
ÉÇ³ñÅ»ù ³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñáõÙ:

´³óÇ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
µ»ñ³Ý³ÏóáõÙÝ»ñÇó,
áñáÝù ³é³ç³ÝáõÙ
»Ý íÇÉÇ½Û³Ý
ßñç³Ý³ÏÇ Ù»ç
ÙïÝáÕ ½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
ÙÇç¨,
·áÛáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý Ý³¨ Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
µ»ñ³Ý³ÏóáõÙÝ»ñ:
¸ñ³Ýù Ù»Í
ÃÇí »Ý Ï³½ÙáõÙ
¨ áõÝ»Ý ÷áùñ
ïñ³Ù³·ÇÍ:
àñå»ë
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ûÕ³Ï
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
¿ ³ÛÝ
¹»åù»ñáõÙ, »ñµ
ï»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¾
¹³Ý¹³Õ:

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ

Î³ÛáõÝ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ`
ÇÝëáõÉïÝ»ñÁ,
áñáÝù
Ñ»ï¨³Ýù »Ý
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
å³ïÇ ³ÙµáÕç³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
Ë³ËïÙ³Ý
(Ñ»Ùáé³·Ç³),
Éáõë³ÝóùÇ
Ý»Õ³óÙ³Ý (ëï»Ýá½)
Ï³Ù Ëó³ÝÙ³Ý
(ÃñáÙµá½,
¿ÙµáÉÇ³),
áõÕ»ÏóíáõÙ
»Ý Ï³ÛáõÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí:
Î³ñ¨áñ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ
Ñ³Ù³ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
íÇ×³ÏÁ ¨
³ÝáÃÇ Ëó³ÝÙ³Ý
·áñÍÁÝÃ³óÇ
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ:
È³í ½³ñ·³ó³Í
×ÛáõÕ³íáñáõÙÝ»ñÇ
ßÝáñÑÇí
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ëó³ÝáõÙÝ»ñÁ
áã ÙÇßï »Ý
Ñ³ñáõóáõÙ
ïíÛ³É
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
³í³½³ÝÇó
ëÝíáÕ
áõÕ»ÕÇ
Ñ³ïí³ÍÇ
ÇÝý³ñÏï (Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉï):
ºñµ»ÙÝ ¿É
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝáõÙÝ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
³é³Ýó
ÙÝ³ÛáõÝ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý Ýß³ÝÝ»ñÇ:

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
áñ¨¿ Ëáßáñ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
ëáõñ Ëó³ÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
íÇÉÇ½Û³Ý
ûÕÇ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ
ã»Ý Ñ³ëóÝáõÙ
Çß»ÙÇ³ÛÇ Ù»ç
·ïÝíáÕ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ÑÛáõëí³ÍùÇ
Ñ³Ù³ñ
³å³Ñáí»É
ÉÇ³ñÅ»ù
³ñÛáõÝ³Ù³ï³Ï³ñ³ñáõÙ:
²Ëï³Ñ³ñí³Í
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Éáõë³ÝóùÇ
³ëïÇ×³Ý³Ï³Ý
Ý»Õ³óáõÙÁ
(³Ã»ñáëÏÉ»ñá½, Ñ³ñ³ÏÇó
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇó
³×áÕ
áõéáõóù) áñáß³ÏÇ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ëï»ÕÍáõÙ
Ñ³Ù³Ïßéí³Í
³ñÛ³Ý ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ, áñÝ ¿É
³Ëï³Ñ³ñí³Í
ï»Õ³Ù³ëÇ
ëÝáõóáõÙÁ
å³ÑáõÙ ¿
Ñ³Ù»Ù³ï³µ³ñ
µ³í³ñ³ñ Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ
íñ³:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
Ý»ñÑáëùÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
µ³½Ù³ÃÇí »Ý
áõ
µ³½Ù³µÝáõÛÃ:
î»Õ³·ñ³Ï³Ý ³ËïáñáßÙ³Ý
ï»ë³ÝÏÛáõÝÇó
Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
¿ ¹ñ³Ýù
¹Çï³ñÏ»É
Ñ»ï¨Û³É
Ñ³çáñ¹³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ`
µ»ñáÕ ½³ñÏ»ñ³Ï,
ëÝáõóáÕ
½³ñÏ»ñ³Ï³Ù³½³ÝáÃ³ÛÇÝ
ó³Ýó Ï³Ù
³í³½³Ý,
áõÕ»Õ³ÛÇÝ Ï³éáõóí³ÍùÝ»ñ,
·áñÍ³éáõÛÃÝ»ñÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
(ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ):
Ü»ñùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝÙ³Ý Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
²Ûë Ëáßáñ
½³ñÏ»ñ³Ïáí
³ñÛ³Ý ÑáëùÇ
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ëñïÇ
ÏÍÏáÕ³Ï³Ý
áõÝ³ÏáõÃÛ³Ùµ,
áñÝ
³å³ÑáíáõÙ ¿
áñáß³ÏÇ ½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßáõÙ: ¶³Ý·Ç
ËáéáãáõÙ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ Çñ
×ÛáõÕ»ñáí
Ù³ëÝ³ÏóáõÙ
¿ íÇÉÇ½Û³Ý ûÕÇ
Ï³½Ù³íáñÙ³ÝÁ:
´³í³ñ³ñ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý ¨
íÇÉÇ½Û³Ý
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç ÝáñÙ³É
·áñÍ³éÝáõÃÛ³Ý
ßÝáñÑÇí
Ý»ñùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
½³ñ-
Ï»ñ³ÏÇ
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
Ý»Õ³óáõÙÁ
Ï³Ù Ëó³ÝáõÙÁ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÙÇ³ÛÝ
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÏÇë³·Ý¹»ñÇ ë³Ï³í³ñÛáõÝáõÃ-
Û³Ý
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
»ñ¨áõÛÃÝ»ñáí`
³é³Ýó ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ:
ºñÏÏáÕÙ³ÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
áõÕ»ÕÇ
ë³Ï³í³ñÛáõÝáõÃÛáõÝÝ
³í»ÉÇ ¿ ë³ëïÏ³ÝáõÙ`
ÁÝ¹·ñÏ»Éáí
Ý³¨
áõÕ»Õ³µáõÝÁ,
ù³ÝÇ áñ í»ñçÇÝë
ëÝáÕ
áÕÝ³ß³ñ³ÑÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Çó
íÇÉÇ½Û³Ý
ûÕÇ Ï³å»ñáí ¨
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
µ»ñ³Ý³ÏóáõÙÝ»ñáí
³ñÛ³Ý ÙÇ
½·³ÉÇ Ù³ëÁ
Ý»ñÑáëáõÙ ¿
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·:
àõÕ»Õ³µÝÇ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
ÝÙ³Ý Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
Ñ³ÛïÝÇ ¿
áñå»ë §Ý»ñùÇÝ
ÏáÕáåïÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß¦:
Ü»ñùÇÝ
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³ñï³·³Ý·³ÛÇÝ Ñ³ïí³ÍÇ
(å³ñ³ÝáóÇ
íñ³) Ëó³ÝÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí Ë³Ý·³ñíáõÙ
¿ ³ñÛ³Ý
ÑáëùÁ
³ÏÝ³ÛÇÝ,
áõÕ»ÕÇ ÙÇçÇÝ
¨ ³é³ç³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñáí,
áñÇ Ñ»ï¨³Ýùáí
³é³ç³ÝáõÙ ¿
Ë³ã³Ó¨
³ÏÝ³µñ·³ÛÇÝ
(ûýÃ³ÉÙáÑ»ÙÇåÉ»·ÇÏ)
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
Êó³Ýí³Í ½³ñÏ»ñ³ÏÇ
ÏáÕÙáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
³ÝÏáõÙ Ï³Ù
ÏáõñáõÃÛáõÝ,
ÇëÏ Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙáõÙ`
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³:
²í»ÉÇ ß³ï
ïáõÅáõÙ ¿
¹»ÙùÁ ¨ í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÁ:
¶»ñ³ÏßéáÕ
ÏÇë³·Ý¹Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý ¹»åùáõÙ
¹ñ³Ý
·áõÙ³ñíáõÙ
¿ ³ý³½Ç³Ý:
Ð»ÙÇå³ñ»½Á
½áõ·³ÏóíáõÙ
¿ ÝáõÛÝ
ÏáÕÙÇ
Ñ»ÙÇÑÇå»ëÃ»½Ç³ÛÇ
¨
ï³ñ³½·³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï: Ì³Ýñ ¹»åù»ñáõÙ
³ÛïáõóíáõÙ
¿ áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÁ,
áñÝ ³é³ç ¿
µ»ñáõÙ
³Ëï³Ñ³ñí³Í
ÏÇë³·Ý¹Ç Ñ³ñ³ÏÇó
ÑÛáõëí³ÍùÇ
ï»Õ³ß³ñÅ ¹»åÇ
ÙÇçÇÝ ·ÇÍ ¨ áõÕ»ÕÇÏÇ
íñ³ÝÇ
µ³óí³ÍùÁ:
ØÇçÇÝ
áõÕ»ÕÇ ×ÝßÙ³ÝÁ
Ñ³çáñ¹áõÙ ¿
ÏáÙ³ïá½
íÇ×³Ï,
ßÝã³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ
¨ Ù³Ñ:
àõÕ»ÕÇ
ÙÇçÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
àõÕ»ÕÇ
ÙÇçÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë ¿
»ÝÃ³ñÏíáõÙ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
(³Ã»ñáëÏÉ»ñá½,
ÃñáÙµá½,
ëï»Ýá½):
¾ÙµáÉÇ³Ý
(ëñï³ÍÇÝ, ½³ñÏ»ñ³Ï³½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ)
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
¿ ³Ûë
³í³½³ÝáõÙ:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
Ï³Ëí³Í ¿
Ëó³ÝÙ³Ý
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÇó
¨
Ñ³Ù³ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
íÇ×³ÏÇó:
ØÇÝã
×ÛáõÕ³íáñáõÙÝ»ñÁ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý óáÕáõÝÇ
Ëó³ÝáõÙÇó
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ï³ñ³ÍáõÝ ÇÝý³ñÏï,
áñÁ Ï³ñáÕ ¿
Ù³Ñí³Ý
å³ï×³é
¹³éÝ³É: Êó³ÝÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý å³ï×³éÁ
¿ÙµáÉÇ³Ý ¿:
¶»ñ³ÏßéáÕ
ÏÇë³·Ý¹Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÝ
»Ý` Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙÇ
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³ ¨
Ñ»ÙÇ³Ý»ëÃ»½Ç³,
ÉñÇí ³ý³½Ç³
(´ñáÏ³ÛÇ ¨
ì»éÝÇÏ»Ç ¹³ßï»ñ),
³·ñ³ýÇ³,
³É»ùëÇ³,
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
³åñ³ùëÇ³ (Ó³Ë
ÏÇë³·Ý¹Ç
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
µÉÃÇ ëïáñÇÝ
µ¨»é), ÏáÝïñ³É³ï»ñ³É
ÑáÙáÝÇÙ
Ñ»ÙÇ³ÝûåëÇ³,
³é³çÝ³ÛÇÝ
³ëï»ñ»á·Ýá½, ·ÉËÇ
Ã»ùáõÙ ¨
Ñ³Û³óùÇ
å³ñ³ÉÇ½ ¹»åÇ
ûç³ËÇ Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙÁ
(³¹í»ñëÇí
¹³ßï): Ü»ñùÇÝ
å³ïÇ×Ç (ÍáõÝÏ,
Ñ»ïÇÝ áïÇÏÇ
³é³ç³ÛÇÝ 2/3)
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
¹»ÙùÇ ëïáñÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ (7-ñ¹
ÝÛ³ñ¹) ¨ É»½íÇ
Ï»ëÇ (12-ñ¹ ÝÛ³ñ¹)
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
å³ñ³ÉÇ½:
àã
·»ñ³ÏßéáÕ ³ç
ÏÇë³·Ý¹Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï ÝÏ³ïíáõÙ
¿
ÏáÝïñ³É³ï»ñ³É
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³,
Ñ»ÙÇ³Ý»ëÃ»½Ç³
¨
Ñ»ÙÇ³ÝáåëÇ³,
·ÉËÇ Ã»ùáõÙ ¨
Ñ³Û³óùÇ å³ñ³ÉÇ½
¹»åÇ ûç³ËÇ
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙÁ,
³Ýá½á·Ýá½Ç³,
³áõïáïáå³·Ýá½Ç³:

²ÙµáÕç³Ï³ÝÇó
µ³óÇ Ñ³ÛïÝÇ »Ý
Ý³¨
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï
ÇÝý³ñÏïÝ»ñ,
áñáÝù ÁÝ¹·ñÏáõÙ
»Ý áõÕ»ÕÇ
ÙÇçÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëáñ³ÝÇëï Ï³Ù
Ù³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñÇ
³í³½³ÝÁ:
²ÝáÃ»Ýáõ
³á³ç³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝÙ³Ý Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
²ÝáÃ»Ýáõ
³é³ç³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝÙ³ÝÁ Ñ»ï¨áõÙ
¿ Ý»ñùÇÝ
å³ïÇ×Ç
³é³ç³ÛÇÝ 2/3-Ç,
ï»ëáÕ³Ï³Ý
×³×³ÝãÙ³Ý
³é³ç³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ,
¹Å·áõÛÝ ·Ý¹Ç ÙÇç³ÛÇÝ
2/Ú-Ç,
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
ÍÝÏ³Ó¨
Ù³ñÙÝÇ ¨ Ù»ñÓï»ë³ÃÙµ³ÛÇÝ
ÏáñÇ½Ç (nucleus subthalamicus)
Çß»ÙÇ³Ý:
²Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
Ñ»ÙÇå³ñ»½,
Ñ»ÙÇÑÇå»ëÃ»½Ç³,
Ñ»ÙÇ³ÝáåëÇ³ (3
§Ñ»ÙÇ¦ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß),
áñáÝù
áõÕ»ÏóíáõÙ
»Ý ³ñï³µñ·³ÛÇÝ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:
Ø»Í Ãíáí
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
µ»ñ³Ý³ÏóáõÙÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
ßÝáñÑÇí
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý ¨
½·³óáÕ³Ï³Ý Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ï³ñ×
Å³Ù³Ý³Ï³Ñ³ïí³ÍáõÙ
³ÝóÝáõÙ »Ý:
¸Å·áõÛÝ ·Ý¹Ç
íÝ³ëÙ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÝ ³í»ÉÇ
Ï³ÛáõÝ »Ý:
Êáñ³ÝÇëï
×ÛáõÕ»ñÇ
Ëó³ÝáõÙÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ï»ë³ÃÙµÇ, ¹ñ³
³é³ÝÓÇÝ
ÏáñÇ½Ý»ñÇ ¨ Ñ³Õáñ¹ã³Ï³Ý
áõÕÇÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñáí
(¸»Å»ñÇÝ-èáõëÇÇ
ï»ë³ÃÙµ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß):
úç³ËÇ
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
Ñ»ÙÇ³Ý»ëÃ»½Ç³,
ë»ÝëÇïÇí
Ñ»ÙÇ³ï³ùëÇ³,
Ñ»ÙÇ³ÝûåëÇ³,
§ï»ë³ÃÙµ³ÛÇÝ¦
ó³í»ñ,
ÑÇå»ñå³ÃÇ³,
¹Ç½»ëÃ»½Ç³, ëÝáõóáÕ³Ï³Ý
¨ í»·»ï³ïÇí
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ:
ºñµ»ÙÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ÃáõÛÉ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í,
³ÝóáÕÇÏ
Ñ»ÙÇå³ñ»½, Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñ
(³Ã»ïá½,
Ëáñ»á³Ã»ïá½,
ÇÝï»ÝóÇáÝ
¹áÕ): A. thalamoperforata-Ç
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
÷³÷Ï»óÙ³Ý ûç³ËÝ
ÁÝ¹·ñÏáõÙ ¿
»ñÏáõ
ï»ë³ÃÙµ»ñÁ`
ÝÙ³Ýí»Éáí
ÃÇÃ»éÇ:
ÎÉÇÝÇÏáñ»Ý ¹ñë¨áñíáõÙ
¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ùÝÏáïáõÃÛ³Ùµ,
áñÇÝ
Ý³Ëáñ¹áõÙ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÏáñáõëïÁ: ÐÇí³Ý¹Á,
áñÁ ùÝáõÙ ¿
ß³µ³ÃÝ»ñ áõ
³ÙÇëÝ»ñ, å³ñµ»ñ³µ³ñ
Ç íÇ×³ÏÇ ¿
³ñÃÝ³Ý³É,
×³Ý³ã»É
ßñç³å³ïÁ, ÁÝ¹áõÝ»É
ëÝáõÝ¹Á,
áñÇó Ñ»ïá
¹³ñÓÛ³É
ÁÝÏÕÙíáõÙ ¿
ËáñÁ ÝÇñÑÇ
Ù»ç:
ØÇçÇÝ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
¹»åùáõÙ
áõÕ»ÕÇ
ÏáÃáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
ï»ëáÕ³Ï³Ý áõ
½·³óáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇÝ
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý`
µñ·³ÛÇÝ Ï³Ù
³ñï³µñ·³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ÙÇçÇÝ
áõÕ»ÕÇ
íÝ³ëÙ³Ý Ë³ã³Ó¨
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
(ï»ë` §àõÕ»Õ³µÝÇ
ûç³Ë³ÛÇÝ
íÝ³ëÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ¦):

ÐÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
ÐÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÁ
í³ñáÉÛ³Ý
Ï³ÙñçÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñÝ ¿:
Î³ÙñçÇ
ÙÇçÇÝ ·ÍÇÝ
Ñ³ñáÕ Ñ³ïí³ÍÝ»ñÁ
ëÝíáõÙ »Ý
Ñ³ñÙÇçÝ³Ï³Ý
×ÛáõÕ»ñáí (rr.
paramediana): Î³ÙñçÇ
ÑÇÙùÇ ¨
ï³ÝÇùÇ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
2/3-Á ³ñÛáõÝ ¿
ëï³ÝáõÙ
»ñÏáõ³Ï³Ý
Ï³ñ× ¨ »ñÏ³ñ
ßñç³ÝóáÕ
×ÛáõÕ»ñáí (rr.
circumferentiales breves et longus):
ÐÇÙ³ÛÇÝ ½³ñÏ»ñ³ÏÇ
ëáõñ
Ëó³ÝáõÙÇó
³é³í»É³å»ë
ïáõÅáõÙ »Ý
Ï³ÙñçÇ
Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
ï³ññ»ñÁ:
Êó³ÝáõÙÇó
ÙÇ ù³ÝÇ Å³Ù
Ñ»ïá
ï³ñ³ÍáõÝ
ÇÝý³ñÏïÇ Ñ»ï¨³Ýùáí
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
å³ñ³ÉÇ½
(Ñ»ÙÇ-, å³ñ³- Ï³Ù
ï»ïñ³åÉ»·Ç³),
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
Ï³Ù
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
·³Ý·³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ (3-7-ñ¹
½áõÛ·»ñ)
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ,
åë¨¹áµáõÉµ³ñ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ÏáõñáõÃÛáõÝ,
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ,
ëÏ½µáõÙ
Ï³ñ×³ï¨
ÑáñÙ»ïáÝÇÏ
óÝóáõÙÝ»ñ ¨
¹»ó»ñ»µñ³óÇáÝ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ,
ÇëÏ Ñ»ïá`
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ ÑÇåáïáÝÇ³
Ï³Ù ³ïáÝÇ³:
¼³ñÏ»ñ³ÏÇ
ëáõñ Ëó³ÝÙ³ÝÝ
³ÝÙÇç³å»ë
Ñ³çáñ¹áõÙ ¿
ÏáÙ³ïá½
íÇ×³ÏÁ, áñÇó
ÙÇ ù³ÝÇ Å³Ù
Ñ»ïá ÙÇ³ÛÝ Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ:
ÐÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
ï»ÕÇ áõÝ»óáÕ
Ëó³ÝÙ³Ý
ÁÝÃ³óùáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ »Ý
áÕÝ³ß³ñ³ÑÇÙ³ÛÇÝ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
ÏñÏÝíáÕ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñ,
áñáÝù ÏñáõÙ
»Ý ³ÝóáÕÇÏ
µÝáõÛÃ: ¸ñ³Ýù
»Ý` Ýáå³Û³Ó¨
·ÉË³åïáõÛï,
¹Ç½³ñÃñÇ³,
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
³ÝóáÕÇÏ
å³ñ»½Ý»ñ ¨
ÑÇå»ëÃ»½Ç³, ·³Ý·³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý ¨
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ:
Î³ÙñçÇ
ßñç³ÝáõÙ
ÑÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³é³ÝÓÇÝ
×ÛáõÕ»ñÇ
Ëó³ÝáõÙÝ»ñÝ
³é³ç »Ý µ»ñáõÙ
Ë³ã³Ó¨
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ
(üáíÇÉÇ,
ØÇÛ³ñ-¶áõµÉ»ñÇ):

àÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
êÝáõÙ ¿
»ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÁ,
áÕÝáõÕ»ÕÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ë»·Ù»ÝïÝ»ñÁ,
áõÕ»ÕÇÏÁ:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ Ëó³ÝÙ³Ý ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ:
¼³ñÏ»ñ³ÏÇ
³ñï³·³Ý·³ÛÇÝ
Ëó³ÝáõÙÝ áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ áã Ï³ÛáõÝ ¨
óñí³Í
³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí,
áñáÝù
³ÝóáÕÇÏ
µÝáõÛÃ »Ý
ÏñáõÙ: ºñµ»ÙÝ
Ëó³ÝáõÙÝ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
³é³Ýó
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ:
àÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
µ³ÅÝÇ Ëó³ÝáõÙÝ»ñÇó
ÇÝý³ñÏïÇ
ûç³ËÝ»ñÁ
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ
»Ý »ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕáõÙ`
ÁÝ¹·ñÏ»Éáí
ï³ñµ»ñ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñ:
ºñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ Ñ»ïÇÝ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÁ
ëÝáÕ
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³Ù»Ý³Ëáßáñ
×ÛáõÕÇ`
áõÕ»ÕÇÏÇ
ëïáñÇÝ Ñ»ïÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ëó³ÝáõÙÇó
½³ñ·³ÝáõÙ ¿ ì³É»Ýµ»ñ·-¼³Ë³ñã»ÝÏáÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ:
úç³ËÇ
ÏáÕÙáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
÷³÷áõÏ
ùÇÙùÇ ¨ Ó³ÛÝ³É³ñÇ
å³ñ»½ (nucl. ambiguus),
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ ÐáñÝ»ñÇ
ïñÇ³¹³
(í³Ûñ¿ç
ëÇÙå³ÃÇÏ
ÝÛ³ñ¹³Ã»É»ñ), ¹»ÙùÇ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
ë»·Ù»Ýï³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
(»é³ñÙ³ï
ÝÛ³ñ¹Ç
ÏáñÇ½),
ÝÇëï³·Ù ¨
³ï³ùëÇ³ (áõÕ»ÕÇÏ):
²Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
Ñ»ÙÇå³ñ»½ ¨
Ñ»ÙÇ³Ý»ëÃ»½Ç³
(ó³íÇ ¨
ç»ñÙ³ÛÇÝ ½·³óáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ):

ºñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ
ÙÇç³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÁ
ëÝáÕ ÑÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ñ³ñÙÇçÝ³Ï³Ý
×ÛáõÕ»ñÇ ³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ

áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ æ»ùëáÝÇ
Ë³ã³Ó¨
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí.
ûç³ËÇ
ÏáÕÙáõÙ`
É»½íÇ
ÃáñßáÙ³Í
å³ñ»½ (12-ñ¹ ÝÛ³ñ¹Ç
ÏáñÇ½),
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙáõÙ`
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³:

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
»ñ³ÏÝ»ñÇ ¨
»ñ³Ï³Íáó»ñÇ
Ëó³ÝÙ³Ý Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ
ºñ³ÏÝ»ñÇ ¨
»ñ³Ï³Íáó»ñÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
å³ï×³éÝ»ñÝ »Ý ëñïÇ
¨ ³ÝáÃÝ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
³ñï³·³Ý·³ÛÇÝ
»ñ³ÏÝ»ñÇ
(Ý»ñùÇÝ
ÉÍ»ñ³Ï, ³Ý³ÝáõÝ
»ñ³Ï, í»ñÇÝ
ëÇÝ»ñ³Ï)
ë»ÕÙáõÙÁ,
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
íÝ³ëí³ÍùÁ,
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
Í³í³É³ÛÇÝ
áõ. µáñµáù³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ,
É»ÛÏ»ÙÇ³Ý,
¿åÇÉ»åëÇ³Ý,
Ñ»ïÍÝÝ¹Û³Ý
ßñç³ÝÇ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
Ïá³·áõÉáå³ÃÇ³Ý»ñÁ,
ÃáõÝ³íáñáõÙÝ»ñÁ:
Üáñ³ÍÇÝÝ»ñÇ
Ùáï Ï³ñ¨áñ
¹»ñ »Ý Ë³ÕáõÙ
ëñïÇ µÝ³ÍÇÝ
³ñ³ïÝ»ñÁ,
í³ñ³ÏÝ»ñÁ,
³ëýÇùëÇ³Ý:
ºñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí ³é³ç³ÝáõÙ
¿ »ñ³Ï³ÛÇÝ
Ï³Ý·: ºÃ» ¹³ ï»ÕÇ
¿ áõÝ»ÝáõÙ
¹³Ý¹³Õ,
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ËñáÝÇÏ
»ñ³Ï³ÛÇÝ
Ï³Ý·Ç å³ïÏ»ñ`
Ùßï³Ï³Ý µáõÃ
·ÉË³ó³í»ñ,
áñáÝù
ë³ëïÏ³ÝáõÙ »Ý
³é³íáïÛ³Ý
Å³Ù»ñÇÝ, ¹»ÙùÇ
³Ûïáõóí³ÍáõÃÛáõÝ,
·ÉË³åïáõÛï,
Ï³åï³íáõÝ
ûÕ³ÏÝ»ñ ³ãù»ñÇ
ßáõñçÁ, ùÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ,
³ÕÙáõÏ ³Ï³ÝçÝ»ñáõÙ,
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
Ë³í³ñáõÙ:
´Ýáñáß ¿ ·ÉË³ó³í»ñÇ
áõÅ»Õ³óáõÙÁ
Ñ³½Ç,
ÑáñÇ½áÝ³Ï³Ý
¹ÇñùÇ ¨ ·ÉËÇ
Ã»ùáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
ºñ³ÏÇ
Ï³Ù
»ñ³Ï³ÍáóÇ
ëáõñ
Ëó³ÝÙ³Ý`
ÃñáÙµá½Ç
Å³Ù³Ý³Ï
¹³Ý¹³ÕáõÙ ¿
³ñÛ³Ý ÑáëùÁ
»ñ³ÏÝ»ñáõÙ,
áñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
³ñÛáõÝÁ
Ïáõï³ÏíáõÙ
¿
Ù³½³ÝáÃÝ»ñáõÙ
¨ í»ÝáõÉ³Ý»ñáõÙ:
àõÕ»ÕÇ ·áñß ¨.
ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃáõÙ ï»ÕÇ
»Ý áõÝ»ÝáõÙ
Ï³Ý·³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñ`
Ñ³ñáõó»Éáí
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
Ý»ÏñáïÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
¨ ³Ûïáõó:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ »ñ³ÏÝ»ñÇ
ëáõñ
Ëó³ÝáõÙÁ
áñå»ë Ï³ÝáÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
ÏïñáõÏ
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ:
ÐÇí³Ý¹Á ·³Ý·³ïíáõÙ
¿ ·ÉË³ó³íÇó,
ëñïË³éÝáóÇó,
÷ëËáõÙÇó,
å³ñ³ÝáóÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
É³ñí³ÍáõÃÛáõÝÇó:
´³ñÓñ
ç»ñÙáõÃÛ³Ý
ýáÝÇ íñ³
ÝÏ³ïíáõÙ »Ý ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÙÃ³·ÝáõÙ,
ûç³Ë³ÛÇÝ Ï³Ù
ï³ñ³ÍáõÝ
óÝóáõÙÝ»ñ,
ï»ë³ÝÛ³ñ¹Ç
åïÏÇÏÇ
³Ûïáõó, ÇÝãå»ë
Ý³¨ ³ñÛ³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
(É»ÛÏáóÇïá½,
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ
Ýëï»óÙ³Ý
é»³ÏóÇ³ÛÇ
³ñ³·³óáõÙ):
ºñ³Ï³Íáó»ñÇ
ÃñáÙµá½Ý
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ áõÅ»Õ ·ÉË³ó³í»ñáí,
áõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
·ñ·éÙ³Ý ³Ëï³ÝÇßÝ»-
ñáí,
¹»ÙùÇ Ï³Ù ·ÉËÇ
Ù³½³Í³ÍÏ
ßñç³ÝÇ
³Ûïáõóí³ÍáõÃÛ³Ùµ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ»ñáí
(ëáåáñ, ÏáÙ³):
Ð³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý Ý³¨
³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
Ï³Ý·³ÛÇÝ
»ñ¨áõÛÃÝ»ñ,
É»ÛÏáóÇïá½,
ÉÇÏíáñÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
ß»ÕáõÙÝ»ñ:
Êó³ÝÙ³Ý
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ »Ý
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»ñ³ÏÝ»ñÇ ¨
»ñ³Ï³Íáó»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

Ø³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ëó³ÝáõÙ:
ÐÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ ¾
Ñ»ïÍÝÝ¹³µ»ñ³Ï³Ý
ßñç³ÝáõÙ:
Ø³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
ÇÝý³ñÏïÇ
ûç³ËÝ»ñ,
áñáÝù ÁÝ¹·ñÏáõÙ
»Ý ·ÉËáõÕ»ÕÇ
·áñß ¨ ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃ»ñÁ:
ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
»ñ¨áõÛÃÝ»ñÇ
(·ÉË³ó³í, ëñïË³éÝáó,
÷ëËáõÙ) ýáÝÇ
íñ³ ³é³ç »Ý
·³ÉÇë ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ûç³Ë³ÛÇÝ Ýß³ÝÝ»ñ,
áñáÝù
½áõ·³ÏóíáõÙ
»Ý í³ñ³Ï³ÛÇÝ
·áñÍÁÝÃ³óÇ
(ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
µ³ñÓñ³óáõÙ,
³ñÛ³Ý áõ ÉÇÏíáñÇ
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ)
Ñ»ï:
àõÕ»ÕÇ
í»ñÇÝ »ñ³ÏÇ
Ù»çù³ÛÇÝ
×ÛáõÕÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÁ
ï³ñ³ÍíáõÙ ¾
ÏÇë³·Ý¹Ç í»ñÇÝ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
Ù³Ï»ñ»ëÇ
ßñç³ÝáõÙ:
úç³ËÇ Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ñ»ÙÇå³ñ»½ Ï³Ù
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³,
½·³óáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
ï»Õ³ÛÇÝ Ï³Ù
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
¾åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ, ÇëÏ
Ó³Ë ÏÇë³·Ý¹Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
¹»åùáõÙ` Ý³¨
³ý³½Ç³:
àõÕ»ÕÇ í»ñÇÝ
»ñ³ÏÇ
ÙÇç³ÛÇÝ
×ÛáõÕÇ
Ëó³ÝáõÙÁ
Ñ³ñáõóáõÙ ¾
Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙÇ
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÇ å³ñ³ÉÇ½:
ºñÏÏáÕÙ³ÝÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
¹»åùáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
ëïáñÇÝ
ëå³ëïÇÏ
å³ñ³å³ñ»½ ¨
ÙÇ½³å³ñÏÇ
·áñÍ³éÝáõÃÛ³Ý
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
àõÕ»ÕÇ
ëïáñÇÝ »ñ³ÏÝ
³å³ÑáíáõÙ ¾ ùáõÝù³ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ßñç³ÝÇ
ëïáñÇÝÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
»ñ»ëÇ, ÇÝãå»ë
Ý³¨ ï»ëáÕ³Ï³Ý
×³×³ÝãÙ³Ý
»ñ³Ï³ÛÇÝ
³ñï³ÑáëùÁ:
Êó³ÝÙ³Ý
¹»åùáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ ¾
ÏáÝïñ³É³ï»ñ³É
Ñ»ÙÇ³ÝûåëÇ³:
Êáñ³ÝÇëï
»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ëó³ÝáõÙ:
´Ýáñáß »Ý
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ`
ÁÝ¹Ñáõå
ÙÇÝã¨ ÏáÙ³,
áñÇ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ ã»Ý
¹ñë¨áñíáõÙ:
¶»ñ³ÏßéáõÙ »Ý
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ¨
áõÕ»Õ³µÝÇ ·áñÍ³éÝáõÃÛ³Ý
ÁÝÏ×Ù³Ý
»ñ¨áõÛÃÝ»ñÁ:
ÐÇÙ³ÛÇÝ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñÇó
ëÏëíáÕ
³é³ÝÓÇÝ
»ñ³Ï³ÛÇÝ ×ÛáõÕ»ñÇ
Ëó³ÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÏ³ïíáõÙ ¾
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ,
Í³ÙÇã
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ïáÝÇÏ ÏÍÏáõÙ
(ïñÇ½Ù) ¨
Ãù³ñï³¹ñáõÃÛáõÝ:
Êáñ³ÝÇëï
»ñ³ÏÝ»ñÇ Ëó³ÝÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
å³ï×³éÝ»ñÝ »Ý`
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÃñáÙµáýÉ»µÇïÁ,
³ñÑ»ëï³Ï³Ý
íÇÅÙ³Ý ¨
Ñ»ïÍÝÝ¹³ñ»ñ³Ï³Ý
í³ñ³Ï³ÛÇÝ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
³Ï³ÝçÇ ¨
Ñ³ñùÃ³ÛÇÝ
Íáó»ñÇ
µáñµáùáõÙÝ»ñÁ:

ì»ñÇÝ
ë³·Çï³É
»ñ³Ï³ÍáóÇ
Ëó³ÝáõÙ:
²ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ·ÉËÇ
·³·³Ã³ÛÇÝ,
×³Ï³ï³ÛÇÝ ¨ ùáõÝù³ÛÇÝ

ßñç³ÝÝ»ñÇ,
í»ñÇÝ ÏáåÇ,
ùÃ³ñÙ³ïÇ
³Ûïáõóí³ÍáõÃÛ³Ùµ,
áñÇ ýáÝÇ
íñ³
å³ñ½áñáß
»ñ¨áõÙ »Ý
É³ÛÝ³ó³Í ¨
áÉáñáõÝ
»ñ³ÏÝ»ñÁ:
ºñ³Ï³ÍáóÇ
åñáÛ»ÏóÇ³Ûáí
ÁÝ¹µ³ËáõÙÁ
Ñ³ñáõóáõÙ ¿
ó³í: Ð³×³Ë³ÏÇ
¿ ùÃ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝÁ:
Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ ·»ñ×ÝßÙ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ëïáñÇÝ
å³ñ³åÉ»·Ç³,
å³ñµ»ñ³Ï³Ý
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ
¨ áïÝ³Ã³ÃÇó
ëÏëíáÕ
óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñ:
êÇ·Ù³Û³Ó¨
¨ É³ÛÝ³ÓÇ·
»ñ³Ï³Íáó»ñÇ
Ëó³ÝáõÙ:
Ð³Ù»Ù³ï³µ³ñ
Ñ³×³Ë ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
ØÇçÇÝ ³Ï³ÝçÇ
¨
ùáõÝùáëÏñÇ
åïÏ³Ó¨
»ÉáõÝÇ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
µáñµáùÙ³Ý
(ûïÇï,
Ù³ëïáÇ¹Çï)
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó
¿: ÐÇÙÝ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÝ »Ý`
åïÏ³Ó¨
»ÉáõÝÁ
ßñç³å³ïáÕ ÷³÷áõÏ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
³Ûïáõóí³ÍáõÃÛáõÝ,
ï»Õ³ÛÇÝ ó³í»ñ,
áñáÝù
áõÅ»Õ³ÝáõÙ
»Ý Í³Ù»ÉÇë ¨
¹»åÇ ³éáÕç
ÏáÕÙÁ ·ÉËÇ
Ã»ùÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
´Ýáñáß ¿ ë»åïÇÏ
íÇ×³ÏÁ:
Ü»ñùÇÝ
ÉÍ³ÛÇÝ »ñ³ÏÇ
íñ³ Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
µáñµáùÙ³Ý
ï³ñ³ÍÙ³Ý
¹»åùáõÙ Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
9-11-ñ¹ ·³Ý·³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ:
ÊáñßÇÏ³ÛÇÝ
»ñ³Ï³ÍáóÇ
Ëó³ÝáõÙ:
²é³ç³ÝáõÙ ¿
¹»ÙùÇ,
³ÏÝ³Ï³åÇ×Ç,
ÙÇçÇÝ ³Ï³ÝçÇ
¨ Ñ³ñùÃ³ÛÇÝ
Íáó»ñÇ
Ã³ñ³Ë³ÛÇÝ
µáñµáùáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí:
²ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ »ñ³Ï³ÛÇÝ ³ñï³ÑáëùÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñáí`
Ñ³ñ³ÏÝ³Ï³åÇ×³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
³Ûïáõó, ³×áÕ
¿Ï½ûýÃ³ÉÙ,
Ïáå»ñÇ ÏåãáõÝáõÃÛáõÝ
(Ë»Ùá½),
³ÏÝ³Ñ³ï³ÏÇ
Ï³Ý·³ÛÇÝ »ñ¨áõÛÃÝ»ñ:
²ÛÝáõÑ»ï¨
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
ï»ëáÕ³Ï³Ý ÝÛ³ñ¹Ç
³ïñáýÇ³Ý ¨
³ñï³ùÇÝ
ûýÃ³ÉÙáåÉ»·Ç³Ý
(3-ñ¹, 4-ñ¹ ¨ 6-ñ¹
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ):
ºé³ñÙ³ï
ÝÛ³ñ¹Ç í»ñÇÝ
×ÛáõÕÇ`
í»ñ³ÏÝ³Ï³åÇ×³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹Ç
ÝÛ³ñ¹³íáñÙ³Ý
·áïáõÙ ³é³ç »Ý
·³ÉÇë ó³í»ñ ¨
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:

ÆÝëáõÉï

ÆÝëáõÉïÇó
Ù³Ñ³ó³ÍÇ
áõÕ»ÕÇ
Ïïñí³ÍùÁ
î³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÁ

ÆÝëáõÉïÝ»ñÇ
ï³ñµ»ñ³ÏÇã-³Ëïáñáß³ÛÇÝ
µÝáõÃ³·ÇñÁ

²Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ

àõÕ»ÕÇ
  Çß»ÙÇÏ
  ÇÝý³ñÏï

àõÕ»ÕÇ

³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ

êáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
  ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ

Ü³Ëáñ¹áÕ
  ³ÝóáÕÇÏ
  Çß»ÙÇÏ
  ·ñáÑÝ»ñ

Ñ³×³Ë

Ñ³½í³¹»å

µ³ó³Ï³ÛáõÙ
  »Ý

êÏÇ½µÁ

²í»ÉÇ
  ¹³Ý¹³Õ

²ñ³·        ¿`
       ñáå»Ý»ñ
Ï³Ù
  Å³Ù»ñ

Ð³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ`
  1-2 ñáå»

¶ÉË³ó³í

ÂáõÛÉ
  Ï³Ù
  µ³ó³Ï³ÛáõÙ ¿

Þ³ï
  áõÅ»Õ

Þ³ï
  áõÅ»Õ

öëËáõÙ

´Ýáñáß
  ãÇ,
  µ³ó³éáõÃÛ³Ùµ
  áõÕ»Õ³µÝÇ
  ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý

Ð³×³Ë

Ð³×³Ë

ÐÇå»ñïáÝÇ³

Ð³×³Ë

¶ñ»Ã»
  ÙÇßï

àã
  Ñ³×³Ë

¶Çï³ÏóáõÃÛáõÝÁ

²Ýáñáß
                    Å³Ù³Ý³Ïáí

Ï³ñáÕ
  ¿ µ³ó³Ï³Û»É

Êáíáñ³µ³ñ

»ñÏ³ñ³ï¨
  Ïáñáõëï

Î³ñáÕ
  ¿ ÉÇÝ»É
  Ï³ñ×³ï¨

Ä³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
    ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
  Ï³ñÏ³ÙáõÙ

´³ó³Ï³ÛáõÙ¿

Ð³×³Ë

ØÇßï

Ð»ÙÇå³ñ»½,
  ÙáÝáå³ñ»½

Ð³×³Ë,
   ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
  ëÏ½µÇó

Ð³×³Ë,
  ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
  ëÏ½µÇó

Ð³½í³¹»å,

ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
  ëÏ½µÇó

Êáë³ÏóáõÃÛ³Ý

Ë³Ý·³ñáõÙ`
       ³ý³½Ç³,
  ¹Ç½³ñïñÇ³

Ð³×³Ë

Ð³ñ³Ë

Þ³ï
  Ñ³½í³¹»å

ÈÇÏíáñÁ`
  í³Õ ³Ý³ÉÇ½Á

êáíáñ³µ³ñ
  ³Ý·áõÛÝ

Ð³×³Ë

³ñÛáõÝ³Ë³éÝ

ØÇßï
  ³ñÛáõÝ³Ë³éÝ

ò³Ýó³Ã³Õ³ÝÃ

³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ

´³ó³Ï³ÛáõÙ
  ¿

Ð³½í³¹»å

ÐÝ³ñ³íáñ
  ¿

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
³ÝóáÕÇÏ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
³ÝóáÕÇÏ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
(²Þ²Ê)
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ³ÝáÃ³ÛÇÝ

Í³·Ù³Ý
ëáõñ
³é³ç³ó³Í
Ë³Ý·³ñáõÙÝ ¿,
áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ¨
ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ùµ:
²Þ²ÊÇ Ï³ñ¨áñ
ã³÷áñáßÇãÁ
24 Å³Ùí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
ûç³Ë³ÛÇÝ ¨
ï³ñ³ÍáõÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
ÉñÇí
¹³éÝ³ÉÇáõÃÛáõÝÝ
¿: ¸»åùÇó Ñ»ïá
Ï³ñáÕ »Ý ÙÝ³É
Ã»Ã¨ ûñ·³Ý³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ:
¾åÇ¹»ÙÇáÉá·Ç³Ý

 ²Þ²Ê-Á
Ï³½ÙáõÙ ¿
²ÞêÊ-Ý»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ  20-30
%-Á, ëï³óÇáÝ³ñáõÙ
¨  46 %-Á Àëï
åáÉÇÏÉÇÝÇÏ³ÛáõÙ:
Úáõ.².ì³ñ³ÏÇÝÇ
(1990)  ïíÛ³ÉÝ»ñÇ, 20-54
ï³ñ»Ï³Ý
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï ²Þ²Ê-Ç
ï»ë³Ï³ñ³ñ
ÏßÇéÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿  : ÀÝ¹
áñáõÙ, ³í»ÉÇ
ù³Ý Ù»Ï
ãáñáñ¹ ¹»åù»ñáõÙ
²Þ²Ê-Á É³ï»Ýï
ÁÝÃ³óáÕ
ï³ñµ»ñ
ó»ñ»µñáí³ëÏáõÉÛ³ñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ëÏÇ½µÝ ¿:
¾ÃÇáÉá·Ç³Ý

ÐÇÙÝ³Ï³Ý
å³ï×³éÝ»ñÝ »Ý.
•       ÐÇå»ñïáÝÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ

•       êÇÙåïáÙ³ïÇÏ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ý
•       ²Ã»ñáëÏÉ»ñá½Á

²í»ÉÇ
ë³Ï³í ²Þ²Ê-Æ
å³ï×³é Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É.
•       ì³ëÏáõÉÇïÝ»ñÁ
ß³ñ³Ïó³Ï³Ý
ÑÛáõëí³ÍùÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
•       êñïÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ`
³ñ³ïÝ»ñÁ,
ÙÇïñ³É ÷³Ï³ÝÇ
åñáÉ³åëÁ,
ÙÇáÏ³ñ¹Ç
ÇÝý³ñÏïÁ
•
àÕÝ³ß³ñÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
ûëï»áËáÝ¹ñá½Á`
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ, ëáíáñ³µ³ñ
³Ã»ñáëÏÉ»ñáïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ
ä³Ãá·»Ý»½Á
•       àõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ÇÝùÝ³Ï³ñ³í³ñÙ³Ý
ëáõñ
Ë³Ý·³ñáõÙÁ.
Ù³½³ÝáÃÝ»ñáõÙ
³ñÛ³Ý Ï³Ý·áí ¨
»ñ³Ï³ÛÇÝ
Ï³Ý·áí,
áõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
ëå³½ÙÁ`
ÑÇå»ñïáÝÇÏ
ÏñÇ½Ç
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
•       ä»ñÇýáÏ³É
³Ûïáõóáí
ÙÇÏñáÃñáÙµÝ»ñÝ
áõ ÙÇÏñá¿ÙµáÉÝ»ñÁ`
³Ã»ñáÙ³ïá½
ÃÇÃ»ÕÇÏÝ»ñÇ,
³ñÛ³Ý
³·ñ»·³óÇáÝ
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
÷á÷áËÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
µçç³ÛÇÝ
Ïáõï³ÏáõÙÝ»ñÇ
ýáÝÇ íñ³:
•       ²ÝóáÕÇÏ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ`
ï»Õ³ÛÇÝ
Çß»ÙÇ³,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÇ
ÃñáÙµá½Ç Ï³Ù
Ëó³ÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï,
íÇÉÇ½Û³Ý
ûÕ³ÏáõÙ
÷áË³ñÇÝáÕ
³ñÛ³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ:
Ø»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÇó
Ù»ÏÁ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÏáÉÉ³ï»ñ³É
³ÝáÃÝ»ñÇó
Ëó³Ýí³Í
³ÝáÃÇ ¹Çëï³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñ
³ñÛ³Ý
Ñ»ï³¹³ñÓ
ÑáëùÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
³é³ç³ó³Í “Ñ³÷ßï³ÏÙ³Ý”
ý»ÝáÙ»ÝÝ ¿,
³Ù»ÝÇó Ñ³×³Ë
»ÝÃ³³Ýñ³Ï³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
•       ¶ÉËÇ
Ù³·Çëïñ³É
³ÝáÃÝ»ñÇ ¨
¹ñ³Ýó
×ÛáõÕ»ñÇ ëï»Ýá½Á,
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ×Ýß³Ù³Ý
³ÝÏÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ`
ÙÇáÏ³ñ¹Ç
ÇÝý³ñÏï,
ëñï³ÛÇÝ
éÇÃÙÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ, ³ñÛ³Ý
Ïáñáõëï:
•       ²ÝóáÕÇÏ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ùµ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ÙÇÏñáÑ»Ùáé³·Ç³:

¸³ë³Ï³ñ·áõÙÁ

²Þ²Ê-Ý Çñ
Ù»ç Ý»ñ³éáõÙ
¿ ïñ³Ý½Çïáñ
Çß»ÙÇÏ ·ñáÑÝ»ñÁ,
ÑÇå»ñïáÝÇÏ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÏñÇ½Ý»ñÁ, ÇÝãå»ë
Ý³¨
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñ³ÛÝ
ßñçÝ³éáõÃÛ³Ý
³ÝÏ³ÛáõÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ùµ
Ñ³í³·Ûáõï
¹»åù»ñÁ: Ø³ëÝ³íáñ³å»ë,
²ÐÎ-Ý
¹³ë³Ï³ñ·Ù³Ý
Ù»ç Ùïóí³Í »Ý ¨
Ý³¨
“ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³”
³Ýí³ÝÙ³Ùµ
áõß³Ã³÷áõÃÛ³Ý
ïÇåÇ Ï³ñ×³ï¨
Ýáñ³Ý»ñÁ:
¸ñ³Ýù
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
³í»ÉÇ ë³Ï³í,
ù³Ý  5 % ¹»åù»áõÙ
·ÉËÇ ÏïñáõÏ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï áÕ³Ý³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÏáÙåñ»ëÇ³ÛÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:

îñ³Ý½Çïáñ
Çß»ÙÇÏ ·ñáÑÁ
àõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»Ùá¹ÇÝ³ÙÇÏ³ÛÇ
ëáõñ Ç Ñ³Ûï
»ÏáÕ Ë³Ý·³ñáõÙÝ
¿, áñÝ ³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿, ³Ûë Ï³Ù ³ÛÝ
³í³½³ÝáõÙ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í,
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ùµ:
î¨áÕáõÃÛáõÝÁ
ÙÇ ù³ÝÇ ñáå»Çó
ÙÇÝã¨ ÙÇ
ù³ÝÇ Å³Ù:
àõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Çí
ÏñÇ½
Ð³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ
¨
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
ÑÇí³Ý¹Ç
Ñ³Ù³ñ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
³ÝÑ³ï³Ï³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙÝ
¿, áñÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ç Ñ³Ûï ·³Éáí
Ï³Ù Ý³ËÏÇÝáõÙ
»Õ³Í,áõÕ»Õ³ÛÇÝ
¨ Ñ³×³Ë Ý³¨
ëñï³ÛÇÝ ³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Ëáñ³óÙ³Ùµ:
²Þ²Ê-Á
áñå»ë ³ÛÉ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝ ²Þ²Ê-áí
Ï³ñáÕ »Ý
áõÕ»Ïóí»É
Ñ»ï¨Û³É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ò»ñ»µñáí³ëÏáõÉÛ³ñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ`
¹ÇëóÇñÏáõÉÛ³ïáñ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³

¶³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³Ý

îñ³Ý½Çïáñ
Çß»ÙÇÏ ·ñáÑ
îñ³Ý½Çïáñ
Çß»ÙÇÏ ·ñáÑÁ
(îÆ¶) áõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
³ÝóáÕÇÏ Ë³Ý·³ñÙ³Ý
ï³ñ³ï»ë³Ï ¿.
áõÕ»Õ³ÛÇÝ Ñ»Ùá¹ÇÝ³ÙÇÏ³ÛÇ
ëáõñ Ç Ñ³Ûï
»ÏáÕ
Ë³Ý·³ñáõÙ, áñÝ
³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ³Ûë Ï³Ù ³ÛÝ
³í³½³ÝáõÙ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ûç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ùµ:

îÇ·-áí
³é³ç³ó³Í
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
ï¨áõÙ »Ý ÙÇÝã¨
1 Å³Ù:
Þ»ÕáõÙÝ»ñÇ 24
Å³ÙÇó ³í»É
ï¨áÕáõÃÛ³Ý ¹»åùáõÙ,
Ýáå³Ý
¹³ë³Ï³ñ·íáõÙ
¿ áñå»ë
ÇÝëáõÉï:
îÆ¶-Ý
³Ù»ÝÇó
µÝáñáß ¿ ·ÉËÇ
Ù³·Çëïñ³É
³ÝáÃÝ»ñÇ ³Ã»ñáëÏÉ»ñáïÇÏ
Ëó³ÝÙ³Ùµ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ. ùÝ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ`
µÇýáõñÏ³óÇ³ÛÇ
ï»ÕáõÙ, Ý»ñùÇÝ
ùÝ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï, ¨
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ `
ûëïáËáÝ¹ñá½Ç
Ñ»ï¨³Ýùáí ³é³ç³ó³Í
ÏáÙåñëÇ³ÛÇ ¨
³Ý·Çáëå³½ÙÇ
½áõ·³ÏóáõÙáí,
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñáõÙ:
ÐÇÙÝ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
î³ñµ»ñíáõÙ
»Ý Ï³Ëí³Í
áõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñí³Í
Ñ³ïí³ÍÇó:
ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñÇó ³Ù»Ý³ß³ïÁ
¹ÇïíáõÙ »Ý
·ÉË³ó³í,
·ÉË³åïáõÛï,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ï³ñ×³ï¨
Ïáñáõëï,
ûç³Ë³ÛÇÝÇó`
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï³íáñ
Ïáñáõëï,
ËáëùÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ`
³ý³½Ç³,
Ù³ñÙÝÇ ÙÇ
Ï»ëÇ
ÃáõÉáõÃÛáõÝ`
Ñ»ÙÇå³ñ»½,
ÃÙñ³ÍáõÃÛáõÝ
¨ Í³ÍÏáóÝ»ñ
Ù³ñÙÝÇ ÙÇ
Ï»ëáõÙ`
å³»ëÃ»½Ç³Ý»ñ:
îñ³Ý½Çïáñ
Çß»ÙÇ³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ
Ýå³ëïáÕ ·áñÍáÝÝ»ñÁ

•       ØÇáÏ³ñ¹Ç
ÇÝý³ñÏï,
ëñï³ÛÇÝ
éÇÃÙÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ,
³ñÛ³Ý
Ïáñáõëï:
•       êñïÇ
÷³Ï³ÝÇ ï³ñµ»ñ
¿ÃÇáÉá·Ç³ÛÇ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ,
Ñ³ïÏ³å»ë
é¨ÙáÏ³ñ¹ÇïÇ
ëñ³óÙ³Ý,
ëáõñ ÇÝý»ÏóÇáÝ
¿Ý¹áÏ³ñ¹ÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï ¨
³ÛÉÝ:
•       ²ñÛ³Ý
é»áÉá·Ç³Ï³Ý ¨
Ù³Ï³ñ¹Çã
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
³×Á:
•       II
¨  III ÷áõÉÇ
¹ÇëóÇñÏáõÉÛ³ïáñ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý,
³Ã»ñáëÏÉ»ñáÕÇ
Ñ³ñ³×áÕ
ÁÝÃ³óùÁ:
•
¾ùëïñ³ó»ñ»µñ³É
³ÝáÃÝ»ñÇ
³í»ÉÇ ù³Ý
ïñ³Ù³ã³÷Ç
50%-áí
Ëó³ÝáõÙÁ,
Ùáõë
³í³½³ÝÇ
Ù³·Çëïñ³É
³ÝáÃÝ»ñÇ
ëÃ»Ýá½Ç Ç
Ñ³Ûï ·³ÉÁ:
ÎÉÇÝÇÏ³Ý ¨
³ËïáñáßÙ³Ý
ã³÷áñáßÇãÝ»ñÁ
îÆ¶-Á
í»ñï»µñá-µ³½ÇÉÛ³ñ
³í³½³ÝáõÙ
îÆ¶-Á
í»ñï»µñá-µ³½ÇÉÛ³ñ
³í³½³ÝáõÙ
³Ù»Ý³Ñ³×³ËÝ ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
Àëï
Ü.ì.ì»ñ»ßã³·ÇÝÇ
(1980) , Ï³½ÙáõÙ ¿
µáÉáñ ïñ³Ý½Çïáñ
Çß»ÙÇ³Ý»ñÇ  70%-Á:
²Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
¨
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ.

•       ì»·»ï³ïÇí
é»³ÏóÇ³Ý»ñáí,
»ñµ»ÙÝ
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
ßñç³ÝÇ
·ÉË³ó³íáí,
ÝÇëï³·Ùáí,
»ñÏï»ëáõÃÛ³Ùµ
áõÕ»ÏóíáÕ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
·ÉË³åïáõÛïÝ»ñ:
îñ³Ý½Çïáñ
Çß»ÙÇ³ å»ïù ¿
Ñ³Ù³ñ»É
ÙÇ³ÛÝ ÙÛáõë
áõÕ»Õ³µÝ³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ Ñ»ï
Ñ³Ù³Ïóí³Í
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
·ÉË³åïáõÛïÁ
Ï³Ù í»ëïÇµáõÉÛ³ñ
³å³ñ³ïÇ ³ÛÉ
Í³·Ù³Ý
³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³Ý
ÅËïáõÙÇó
Ñ»ïá:
•       Ð»ÙÇ³ÝûåëÇ³,
ýáïáåëÇ³Ý»ñ:
•       ì³É»Ýµ»ñ·-¼³Ë³ñã»ÝÏáÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
ï³ñµ»ñ Ó¨»ñÁ ¨
³ÛÉ
³Éï»ñÝ³óÇáÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
(10% ¹»åù»ñáõÙ):
•       ¸ñáå-·ñáÑÁ
¨
àõÝï»ñÑ³ñÝß³Û¹ïÇ
ëÇÝÏáå³É í»ñï»µñ³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ
•       ¸»½ÏáÕÙÝáñáßÙ³Ý
¨
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï³íáñ
ÏáñëïÇ
·ñáÑÝ»ñÁ`
ïñ³Ý½Çïáñ
·Éáµ³ß ³ÙÝ»ëïÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
îÆ¶-Á
Ï³ñáïÇë³ÛÇÝ
³í³½³ÝáõÙ
²Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
¨
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ.

•       ²ÝóáÕÇÏ
Ñ»ÙÇ- ¨
ÙáÝáå³ñ»½Ý»ñ:

•       Ð»ÙÇïÇåÇ
ÑÇå»ëÃ»½Ç³, ÙÇ
Í³Ûñ³Ý¹³ÙáõÙ,
Ù³ïÝ»ñáõÙ:
•       ÊáëùÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ`
Ñ³×³Ë
Ù³ëÝ³ÏÇ
Ùáïáñ ³ý³½Ç³:
        úåïÇÏá-åÇñ³ÙÇ¹³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:

Æß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉï

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
     ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý,  áñÁ
     óáõÛó  ¿          ï³ÉÇë
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³ç
ÏÇë³·Ý¹Ç
ÇÝý³ñÏïÁ
Æß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÁ
(áõÕ»ÕÇ
ÇÝý³ñÏïÁ) —
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß ¿,
áñÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ áõÕ»ÕÇ
ï»Õ³ÛÇÝ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ,
áñÁ ï¨áõÙ »Ý
ÙÇ ûñÇó ³í»É,
Ï³Ù µ»ñáõÙ »Ý
Ù³Ñí³Ý ³Û¹
Å³ÙÏ»ïáõÙ:
Æß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÁ
Ï³ñáÕ ¿
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÉÇÝ»É
·ÉËáõÕ»ÕÇ
áñáß³ÏÇ Ñ³ïí³ÍÇ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑáëùÇ
Çç»óÙ³Ý,
ÃñáÙµá½Ç Ï³Ù
³ÝáÃÝ»ñÇ,
ëñïÇ Ï³Ù
³ñ³ÛÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï Ï³åí³Í,
¿ÙµáÉÇ³ÛÇ,
Ñ»ï¨³Ýùáí ³é³ç³ó³Í
³ñÛ³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ùµ:

¸³ë³Ï³ñ·áõÙÁ

¶áÛáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÇ
ï³ñµ»ñ ¹³ë³Ï³ñ·áõÙÝ»ñ,
Ï³Ëí³Í
¿ÃÇáå³Ãá·»Ý»ïÇÏ
¨ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ï»ë³ÝÏÛáõÝÝ»ñÇó,
ÇÝý³ñÏïÇ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý ·áïáõó:

Àëï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¹»ýÇóÇïÇ
Ó¨³íáñÙ³Ý
³ñ³·áõÃÛ³Ý ¨
ï¨áÕáõÃÛ³Ý
•       ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
³ÝóáÕÇÏ Ë³Ý·³ñáõÙ
(²Þ²Ê)
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ûç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¨/Ï³Ù
ÁÝ·Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí,
áñáÝù
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí:
¸ÇïíáõÙ ¿
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ÉñÇí
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ
Ù»Ï ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
²Þ²Ê
³ËáñáßáõÙÁ
¹ñíáõÙ ¿
Ñ»ï³¹³ñÓ,
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
ëÏ½µÇó 24 Å³Ù
³Ýó:
•       “÷áùñ
ÇÝëáõÉï”-Á
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß ¿,
áñÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí,
áñÇ Å³Ù³Ý³Ï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¹»ýÇóÇïÁ
í»ñ³ÝáõÙ ¿ 21 ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
•       ïáï³É
Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÝ
Ï³ÛáõÝ Ï³Ù
áã ÉñÇí Ñ»ï³×áÕ
¹»ýÇóÇïáí
áõÕ»ÕÇ
Ï³½Ù³íáñí³Í
ÇÝý³ñÏïÝ ¿:   Àëï
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
íÇ×³ÏÇ
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
•       ÷áùñ
ÇÝëáõÉï`
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
³ÝÝß³Ý ¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í,
Ñ»ï³×áõÙ ¿ 3
ß³µ³Ãí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
•       ÙÇçÇÝÍ³ÝñáõÃÛ³Ý
Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉï`
³é³Ýó áõÕ»ÕÇ
³ÛïáõóÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ,
³é³Ýó ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý,
ÏÉÇÝÇÏ³ÛáõÙ
ûç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
·»ñ³ÏßéÙ³Ùµ
•
Í³Ýñ
ÇÝëáõÉï`
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí,
·Çï³ÏíáõÃÛ³Ý
×ÝßÙ³Ùµ,
áõÕ»ÕÇ
³ÛïáõóÇ
Ýß³ÝÝ»ñáí,
í»·»ï³ïÇí ¨
ïñáýÇÏ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí,
ÏáåÇï
ûç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¹»ýÇóÇïáí,
Ñ³×³Ë
ï»Õ³ß³ñÅÙ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí:

Àëï
å³Ãá·»Ý»½Ç
(è´¶²-Ç
ÝÛ³ñ¹³µ³ÝáõÃÛ³Ý
¶ÐÆ, 2000)

•       ³Ã»ñáÃñáÙµáïÇÏ
ÇÝëáõÉï`
Ý»ñ³éÛ³É
³ñï»ñÇá-³ñï»ñÇ³É
¿ÙµáÉÇ³Ý
•       Ï³ñ¹Çá¿ÙµáÉÇÏ
ÇÝëáõÉï
•       Ñ»Ùá¹ÇÝ³ÙÇÏ
ÇÝëáõÉï
•       É³ÏáõÝ³ñ
ÇÝëáõÉï
•       Ñ»Ùáé»áÉá·Ç³Ï³Ý
ÙÇÏñáËó³ÝÙ³Ý
ïÇåÇ ÇÝëáõÉï

Àëï
ÇÝý³ñÏïÇ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³Ó³ÛÝ, Áëï
³Ëï³Ñ³ñí³Í
³í³½³ÝÇ.
•       Ý»ñùÇÝ
ùÝ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³Ï
•
ÑÇÙ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÁ ¨
¹ñ³ ¹Çëï³É
×ÛáõÕ»ñÁ    ÙÇçÇÝ,
³é³ç³ÛÇÝ ¨
Ñ»ïÇÝ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ:
¾ÃÇáÉá·Ç³Ý ¨
å³Ãá·»Ý»½Á
ÆÝëáõÉïÇ
áñå»ë ï»Õ³ÛÇÝ
¿ÃÇáïñáå
·áñÍáÝ ³é³ÝÓÝ³óÝáõÙ
»Ý.
•       Ù³·Çëïñ³É
¨
Ý»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ
³Ã»ñáëÏÉ»ñá½Á:
ö³÷áõÏ,
÷ËñáõÝ
³Ã»ñáÙ³ïá½
ÃÇÃ»ÕÇÏÝ»ñÝ ¿ÙµáÉÇ³ÛÇ
³ÕµÛáõñ »Ý
¹³éÝáõÙ,
³ÙáõñÝ»ñÁ Ý»Õ³óÝáõÙ
»Ý
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
Éáõë³ÝóùÁ`
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï»Éáí
³ñÛ³Ý ÑáëùÁ:
àõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛ³Ý ÑáëùÇ  60
% -áí Çç»óáõÙÁ
ÏñÇïÇÏ³Ï³Ý ¿
ÇÝëáõÉïÇ ½³ñ·³óÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
•       ÃñáÙµá·áÛ³óáõÙÁ:
ÂñáÙµá·áÛ³óÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
÷áõÉ»ñÁ.
³ÝáÃÇ å³ïÇ
¿Ý¹áÃ»ÉÇ
íÝ³ëáõÙ,
ëï»Ýá½Ç
ï»ÕáõÙ ³ñÛ³Ý
ÑáëùÇ ¹³Ý¹³ÕáõÙ
¨ ÙññÏ³ÛÇÝ
íÇ×³Ï, ³ñÛ³Ý
ï³ññ»ñÇ µ³ñÓñ³ó³Í
³·ñ»·³óÇ³,
ýÇµñÇÝÇ
Ïá³·áõÉÛ³óÇ³
¨ ï»Õ³ÛÇÝ
ýÇµñÇÝáÉÇ½Ç
Çç»óáõÙ:
•       Ï³ñ¹Ç³É
³Ëï³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
ÇÝëáõÉïÝ»ñÇ
30--60 %Ç å³ï×³éÝ ¿:
²Ûë ³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³ÝÝ
»Ý ¹³ëíáõÙ
ëñï³ÛÇÝ
÷³Ï³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ,
÷³Ë ÷áñáùÇ
ÑÇå»ñïñáýÇ³Ý,
ëñïÇ ßñç³ÝÇ
ÃñáÙµÝ»ñÁ,
³éÇÃÙÇ³Ý»ñÁ,
ÙÇáÏ³ñ¹Ç
Çß»ÙÇ³Ý:
•       áÕÝ³ß³ñÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
¹»·»Ý»ñ³ïÇí ¨ ¹»ýáñÙ³óÝáÕ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
áñáÝù µ»ñáõÙ
»Ý
áÕÝ³ß³ñ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñÏ³Ý»ñÇ
×ÝßÙ³ÝÁ ¨
í»ñï»µñá-µ³½ÇÉÛ³ñ
³í³½³ÝáõÙ
ÇÝëáõÉïÇ ½³ñ·³óÙ³ÝÁ:

•
Ñ³½í³¹»å
³ÝáÃ³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ.
Î³Ï³Û³ëáõÇ,
ØáÛ³ÙáÛ³ÛÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
ÇÝý»ÏóÇáÝ
³ñï»ñÇïÇïÝ»ñÁ:

ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
 ÆÝëáõÉïÇ
      ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý       å³ïÏ»ñÁ
 Ï³½Ùí³Í  ¿          ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
      ·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
          ¨  ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÇó:

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñÁ

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñÁ
µÝáñáß »Ý ÙÇçÇÝ
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
¨ Í³Ýñ
ÇÝëõÉïÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ: ´Ýñáß
»Ý
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ`
ßßÙ³ÍáõÃÛáõÝ,
ùÝÏáïáõÃÛáõÝ
Ï³Ù
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝ,
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï³íáñ
Ïáñáõëï:
´Ýáñáß ¿
·ÉË³ó³íÁ, áñÁ
Ï³ñáÕ ¿
áõÕ»Ïóí»É
ëñïË³éÝáóáí
¨ ÷ëËáõÙáí,
·ÉË³åïáõÛï,
ó³í
³ÏÝ³·Ý¹»ñáõÙ,
áñáÝù áõÅ»Õ³ÝáõÙ
»Ý ³ãù»ñÁ
ß³ñÅ»ÉÇë:
Ð³½í³¹»å
¹ÇïíáõÙ »Ý
óÝóáõÙÝ»ñ:
ÐÝ³ñ³íáñ »Ý
í»·»ï³ïÇí
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ.
Ï³ùÇ ½·³óáõÙ,
ùñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛáõÝ,
ëñïË÷áó, µ»ñ³ÝÇ
ãáñáõÃÛáõÝ:

úç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñÁ-Ç
ýáÝÇ íñ³ Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
·³Ý·áõÕ»ÕÇ
íÝ³ëÙ³Ý
ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
Ï³Ëí³Í ¿
³ñÛáõÝ
Ù³ï³Ï³ñ³ñáÕ ³ÝáÃÇ
íÝ³ëÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
ïáõÅ³Í
áõÕ»ÕÇ Ñ³ïí³Íáí:

´áõÅáõÙÁ

´áÉáñ
ÇÝëáõÉïáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ,
³ÝÏ³Ë µÝáõÛÃÇó,
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
µ³½Çë³ÛÇÝ
µáõÅáõÙ:
¸ñ³ÝÇó µ³óÇ,
ïñíáõÙ ¿
ÇÝëáõÉïÇ
»ÝÃ³ïÇåáí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í,
ï³ñµ»ñ³Ïí³Í
µáõÅáõÙ :

´³½Çë³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³Ý
´³½Çë³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
ï³ÏïÇÏ³Ý
áõÕÕí³Í ¿ Ï»Ýë³Ï³Ý
Ï³ñ¨áñ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
Ï³ñ·³íáñÙ³Ý
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇÝ.
ÑÝ³ñ³íáñ ëáÙ³ïÇÏ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙ
¨ µáõÅáõÙ:
•       ³ñï³ùÇÝ
ßÝã³éáõÃÛ³Ý
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
¨ ûùëÇ·»Ý³óÇ³ÛÇ
ÝáñÙ³É³óÙ³ÝÝ
áõÕÕí³Í
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñ`
ßÝã³é³Ï³Ý
áõÕÇÝ»ñÇ
ë³Ý³óÇ³,
û¹³ÙÕÇãÇ
ï»Õ³¹ñáõÙ,
ßÝã³÷áÕÇ
ÇÝïáõµ³óÇ³,
³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ ²Þ²-Ç
ï»Õ³¹ñáõÙ:
•       ëÇñï-³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ï³ñ·³íáñáõÙ.
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
å³Ñå³ÝáõÙ 10 %
µ³ñÓñ ³ÛÝ
Ãí»ñÇó, áñÇÝ
Ñ³ñÙ³ñí»É ¿
ÑÇí³Ý¹Á,
ëñïÇ éÇÃÙÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³ÝÏ
Ñ³Ï³³éÇÃÙÇÏ
Ã»ñ³åÇ³,  ëñïÇ
Çß»ÙÇÏ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ýß³Ý³ÏáõÙ »Ý
Ñ³Ï³³Ý·ÇÝÇÏ
¹»Õ³ÙÇçáó»ñ`
ÝÇïñ³ïÝ»ñ,
áñáÝù
µ³ñ»É³íáõÙ »Ý
ÙÇáÏ³ñ¹Ç
ÙÕÇã³ÛÇÝ
ýáõÝÏóÇ³Ý`
ëñï³ÛÇÝ
·ÉÛáõÏá½Ç¹Ý»ñ,
³ÝïÇûùëÇ¹³ÝïÝ»ñ,
ÑÛáõëí³Íù³ÛÇÝ
¿Ý»ñ·»ïÇÏÙ»ï³µáÉÇ½ÙÁ
ûåïÇÙ³É³óÝáÕÝ»ñ:

•
Ð»Ùáëï³½Ç
ÑëÏáõÙ ¨
å³Ñå³ÝáõÙ,
Ý»ñ³éÛ³É µÇáùÇÙÇ³Ï³Ý
ÏáÝëï³ÝïÝ»ñ,
çñ³-³Õ³ÛÇÝ ¨
ÃÃí³ÑÇÙ³ÛÇÝ
Ñ³í³ë³ñ³ÏßéáõÃÛáõÝÁ:

•       Ý»Ûñáåñáï»ÏóÇ³`
áõÕ»ÕÇ
Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇó
å³ßïå³ÝáÕ
áõÝÇí»ñë³É
Ù»Ãá¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ÉÇñ,
ëÏëíáõÙ ¿
ÙÇÝãÑáëåÇï³É³ÛÇÝ
÷áõÉáõÙ
•       áõÕ»ÕÇ
³ÛïáõóÇ
Çç»óÙ³ÝÝ
áõÕÕí³Í
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñ

•       ëáÙ³ïÇÏ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý ¨
µáõÅÙ³ÝÝ
áõÕÕí³Í
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñ

•       ³Ëï³Ýß³Ý³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³, ³Û¹
ÃíáõÙ Ý³¨
Ñ³Ï³óÝóáõÙ³ÛÇÝ,
åëÇËáïñáå,
ÙÇáé»É³ùë³ÝïÝ»ñ,
³Ý³É·»ïÇÏÝ»ñ ¨ ³ÛÉÝ:

Æß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÇ
å³Ãá·»Ý»ïÇÏ
µáõÅáõÙÁ
Æß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
å³Ãá·»Ý»ïÇÏ µáõÅáõÙÁ
ÑÇÙÝí³Í ¿
ÇÝëáõÉïÇ
å³Ãá·»Ý»ïÇÏ »ÝÃ³ïÇåÇ
í³Õ
³ËïáñáßÙ³Ý
íñ³: Æß»ÙÇÏ
²ÞêÊ-Ý»ñÇ
å³Ãá·»Ý»ïÇÏ
µáõÅÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ëÏ½µáõÝùÝ»ñÁ
Ý»ñ³éáõÙ »Ý
Çß»ÙÇ³ÛÇ
·áïáõÙ ³ñÛ³Ý
ÑáëùÇ í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁ
`é»óÇñÏáõÉÛ³óÇ³,
é»å»ñýáõ½Ç³, ¨
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÇ
Ù»ï³µáÉÇ½ÙÇ
å³Ñå³ÝáõÙÁ,
¹ñ³
Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
íÝ³ëáõÙÝ»ñÇó
å³ßïå³ÝáõÃÛáõÝÁ`
Ý»Ûñáåñáï»ÏóÇ³:

è»óÇñÏáõÉÛóÇ³ÛÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñÁ.
•       Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ñ»Ùá¹ÇÝ³ÙÇÏ³ÛÇ
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ ¨
å³Ñå³ÝáõÙ
•       ¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
ÃñáÙµáÉÇ½
•       ÑáÙ³Ý·ÇáÏáñ»ÏóÇ³`
      ³ñÛ³Ý   é»áÉá·Ç³ÏÝ
      Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
       ¨           ³ÝáÃÇ  å³ïÇ
 ýáõÝÏóÇáÝ³É
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÝáñÙ³É³óáõÙ

•       é»óÇñÏáõÉÛóÇ³ÛÇ
      íÇñ³µáõÅ³Ï³Ý
   Ù»Ãá¹Ý»ñÁ.     ¿ùëïñ³Ïñ³ÝÇ³É
 ÙÇÏñá³Ý³ëï³Ùá½Ç
       ¹ÝáõÙ,
ÃñáÙµá¿ÏïáÙÇ³,
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
íñ³ í»ñ³Ï³Ý·ÝáÕ³Ï³Ý
íÇñ³Ñ³ïáõÃÛáõÝÝ»ñ:

Ü»Ûñáåñáï»ÏóÇ³ÛÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñÁ.
•       Ñ»Ùáëï³½Ç
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ
¨ å³Ñå³ÝáõÙ
•       áõÕ»ÕÇ
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
å³ßïå³ÝáõÃÛáõÝ

•       áã
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
Ù»Ãá¹Ý»ñ`
ÑÇå»ñµ³ÉÇÏ
ûùëÇ·»Ý³óÇ³,
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÇåáÃ»ñÙÇ³:

Ð³Ï³³Ûïáõó³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³
•       úëÙáïÇÏ
¹Çáõñ»ïÇÏÝ»ñ`
³ñÛ³Ý
ûëÙáÉÛñáõÃÛ³Ý
ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
ï³Ï:
•       ÑÇå»Ýí»ÝïÇÉÛ³óÇ³

•       Éñ³óáõóÇã
Ñ³Ï³³Ûïáõó³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛáõÝ
¿ ÃáÕÝáõÙ
Ý»Ûñáåñáï»ÏïáñÝ»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ, ÑáÙ»áëÃ³½Ç
å³Ñå³ÝáõÙÁ
•
áõÕ»ÕÇÏÇ
ÇÝý³ñÏïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ûÏÉÛáõ½ÇáÝ
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³ÛÇ
½³ñ·³Ý³Éáõ
¹»åùáõÙ `Áëï
óáõóáõÙÝ»ñÇ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
íÇñ³µáõÅ³Ï³Ý
µáõÅáõÙ:

Ü»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ

            Ü»áõÕ»Õ³ÛÇÝ
  ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ
    Ñ»ïÇÝ
·³Ý·³÷áëáõÙ

Ü»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÁ
(³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ
áõÕ»Õ, áãïñ³íÙ³ïÇÏ
Ý»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ)
— áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ
³Ëï³µ³Ýáñ»Ý
÷á÷áËí³Í å³ïÇ
å³ïéí³Íùáí
Ï³Ù
¹Ç³å»¹»½áí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ
¿
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
Ù»ç: Ü»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÇó
Ù³Ñ³óáõÃÛáõÝÁ
Ñ³ëÝáõÙ ¿ 40 %-Ç:
Àëï
ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛ³Ý
ÇÝëáõÉïÝ»ñÇ
Ù»ç Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÇó
Ñ»ïá ·ñ³íáõÙ
¿ »ñÏñáñ¹ ï»ÕÁ,
³é³ç ÉÇÝ»Éáí
áãïñ³íÙ³ïÇÏ
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÇó:

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝÝ»ñ

Ð³×³Ë
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
45-60 ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ,
·»ñ³ÏßéáõÙ ¿
ë¨³ÙáñÃÝ»ñÇ
¨
ÙáÝÕáÉáÇ¹Ý»ñÇ
Ùáï:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ
³Ý³ÙÝ»½áõÙ
ÑÇå»ñïáÝÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ,
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³Ã»ñáëÏÉ»ñá½
Ï³Ù ³Ûë ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
½áõ·³ÏóáõÙÁ,
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³,
³ñÛ³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¨ ³ÛÉÝ:
ºñÇï³ë³ñ¹
ï³ñÇùáõÙ
Ý»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
å³ï×³é Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É
ÃÙñ³ÙáÉáõÃÛáõÝÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ý³Ë³Ýß³ÝÝ»ñ`
ï³ùÇ ½·³óáõÙ,
·ÉË³ó³íÇ
áõÅ»Õ³óáõÙ,
ï»ëáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ,
Ñ³½í³¹»å »Ý
ÉÇÝáõÙ:
êáíáñ³µ³ñ
ÇÝëáõÉïÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ,
ó»ñ»Ï³ÛÇÝ
Å³Ù»ñÇÝ, Ñáõ½³Ï³Ý
¨ ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý
ýáÝÇ íñ³:
¾ÃÇáå³Ãá·»Ý»½Á

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
³Ù»ÝÇó Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
å³ï×³éÁ
ÑÇå»ñïáÝÇÏ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ
¿ `¹»åù»ñÇ 80-85 % -Á:
²í»ÉÇ Ñ³½í³¹»å
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ³Ã»ñáëÏÉ»ñá½áí,
³ñÛ³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñáí,
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñáí,
ÇÝïáùëÇÏ³óÇ³Ûáí,
³íÇï³ÙÇÝá½áí
» ³ÛÉ å³ï×³éÝ»ñáí:
Ü»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³Ý³É
¹Ç³å»ïá½
×³Ý³å³ñÑáí
Ï³Ù ³ÝáÃÇ
å³ïéÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí:
ºñÏáõ
¹»åù»ñáõÙ ¿É
³ñÛ³Ý
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑáõÝÇ
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÇó
¹áõñë
·³Éáõ
ÑÇÙùáõÙ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ ¨
Ñ³ïÏ³å»ë é»·ÇáÝ³É
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ýáõÝÏóÇáÝ³É-¹ÇÝ³ÙÇÏ

³Ý·Çá¹ÇëïáÝÇÏ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
»Ý:
²ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
å³Ãá·»Ý»ïÇÏ
·áñÍáÝÁ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ý
¨ ÑÇå»ñïáÝÇÏ
ÏñÇ½Ý»ñÝ »Ý,
áñáÝó ¹»åùáõÙ
Ç Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
¨
³ñï»ñÇáÉÝ»ñÇ
ëå³½Ù»ñ ¨
å³ñ³ÉÇãÝ»ñ:
Æß»ÙÇ³ÛÇ ûç³ËáõÙ
³é³ç³ó³Í
÷áË³Ý³Ï³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ

Ýå³ëïáõÙ
»Ý ³ÝáÃÝ»ñÇ
å³ï»ñÇ
¹»½ûñ·³ÝÇ½³óÇ³ÛÇÝ,
áñáÝù ³Û¹
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
å³É³½Ù³ÛÇ ¨ ¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ¹³éÝáõÙ
»Ý Ã³÷³Ýó»ÉÇ: ²Ûëå»ë
¿ Ç Ñ³Ûï ·³ÉÇë
¹Ç³å»ï»½
×³Ý³å³ñÑáí
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÁ:
´³½Ù³ÃÇí
³ÝáÃ³ÛÇÝ
×ÛáõÕ»ñÇ
ëå³½ÙÇ
ÙÇ³Å³Ù³Ý³ÏÛ³
½³ñ·³óáõÙÁ
³ñÛ³Ý áõÕ»Õ³ÝÛáõÃ

Ý»ñÃ³÷³ÝóÙ³Ý
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ,
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³Ý·»óÝ»É ³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
Ù»Í ûç³ËÇ, ÇëÏ
»ñµ»ÙÝ ¨
µ³½Ù³ÃÇí
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
ûç³ËÝ»ñÇ
Ó¨³íáñÙ³ÝÁ:
ÐÇå»ñïáÝÇÏ ÏñÇ½Ç
ÑÇÙùáõÙ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ³ñÛ³Ý
ÑáëùÇ
³í»É³óÙ³Ùµ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
ÏïñáõÏ
É³ÛÝ³óáõÙÁ,
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï ¹ñ³
ÇÝùÝ³Ï³ñ·³íáñÙ³Ý
ï³å³ÉÙ³Ý Ñ»ï:
²Ûë
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ
ÏáñóÝáõÙ »Ý
Ý»Õ³Ý³Éáõ
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÁ
¨ å³ëÇí
É³ÛÝ³ÝáõÙ
»Ý:´³ñÓñ
×ÝßÙ³Ý ï³Ï
³ñÛáõÝÁ
ÉóíáõÙ ¿ áã
ÙÇ³ÛÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñ,
³ÛÉ, Ý³¨
»ñ³ÏÝ»ñ
¨ Ù³½³ÝáÃÝ»ñ:
´³óÇ ³Û¹,
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
³ÝáÃÝ»ñÇ
Ã³÷³Ýó»ÉÇáõÃÛáõÝÁ,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿ åÉ³½Ù³ÛÇ
¨
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ
¹Ç³å»ï»½ÇÝ:
¸Ç³å»ï»½³ÛÇÝ
Ñ»Ùáé³·Ç³ÛÇ
³é³ç³óÙ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙáõÙ
áñáß³ÏÇ ¹»ñ
ïñíáõÙ ¿
Ù³Ï³ñ¹Çã ¨
Ñ³Ï³Ù³Ï³ñ¹Çã
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ
÷áËÏ³å³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³ÝÁ:
²ÝáÃÝ»ñÇ
å³ïéÙ³Ý
å³Ãá·»Ý»½áõÙ
¹»ñ »Ý Ë³ÕáõÙ
Ý³¨ ³ÝáÃ³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ
ýáõÝÏóÇáÝ³É-¹ÇÝ³ÙÇÏ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ:
Ø³Ýñ
³ÝáÃÝ»ñÇ
å³ï»ñÇ
å³ñ³ÉÇãÁ
Ï³Ý·»óÝáõÙ ¿
³ÝáÃ³ÛÇÝ
å³ï»ñÇ
Ã³÷³Ýó»ÉáõÃÛ³Ý
ÏïñáõÏ ³×ÇÝ ¨
åÉ³½Ùáé³·Ç³ÛÇÝ:

²ËïáñáßáõÙÁ

Ü»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
³ËïáñáßÙ³Ý
Ù»ç ÁÝïñÙ³Ý
Ù»Ãá¹ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý,
áñÁ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¿ ï³ÉÇë áã
ÙÇ³ÛÝ áñáß»É
Ý»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ,
³ÛÉ Ý³¨
·Ý³Ñ³ï»É ¹ñ³
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ.
Ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛáõÝÁ
¨ Í³í³ÉÁ, áõÕ»ÕÇ
³ÛïáõóÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛáõÝÁ
¨ ï»Õ³ß³ñÅÙ³Ý
³ëïÇ×³ÝÁ:
àõÕ»Õ³µÝÇ
Ñ»Ù³ïáÙ³Ý»ñÇ
¨ áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
Ç½á¹»Ýë` “áã
Ã³ñÙ”,
Ñ»Ù³ïáÙ³Ý»ñÇ
³ËïáñáßÙ³Ý Ñ³Ù³ñ
Ý³ËÁÝïñ»ÉÇ ¿
Ù³·ÝÇïá-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý:
ÎáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ
³ÝóÏ³óÙ³Ý ³ÝÑÝ³ñÇÝáõÃÛ³Ý
¨
Ñ³Ï³óáõóáõÙÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
Ï³ï³ñáõÙ »Ý
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ,
áñÇ Ù»ç ³ñÛ³Ý
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
íÏ³Û»É Ñ»ïÇÝ
·³Ý·³÷áëÇ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ï³Ù
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
Ù³ëÇÝ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
»ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
áã Ù»Í
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý
ÉÇÏíáñáõÙ
¿ñÇÃñáóÇïÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ùµ
ÙÇ³ÛÝ 2-3 ûñ
³Ýó:

êáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ
êáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
К Т -ëÏ³ÝÁ, áñÁ
óáõÛó ¿
ï³ÉÇë
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
           ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÁ`
ÇÝï»ÝëÇí,
ëåÇï³Ï ûç³ËÁ
Ï»ÝïñáÝáõÙ:
êáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÁ
(ê²²) ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ
¿ ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
ï³ñ³ÍáõÃÛáõÝ:
Î³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÇÝùÝ³ÍÇÝ,
ëáíáñ³µ³ñ
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
³Ý¨ñÇ½Ù³ÛÇ
å³ïéÙ³Ý Ï³Ù
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³ÛÇ Ñ»ï¨³Ýùáí:

ê²²-Ý
ëÏëíáõÙ ¿
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ,
³é³Ýó
Ý³Ë³Ýß³ÝÝ»ñÇ.
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ëáõñ ·ÉË³ó³í`
ÑÇß»óÝáõÙ ¿ “Ñ³ñí³Í
·ÉËÇÝ”,
ëñïË³éÝáó,
ÏñÏÝ³ÏÇ
÷ëËáõÙ,
Ñ³×³Ë³ÏÇ
ÉÇÝáõÙ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ïáñáõëï:
´Ýáñáß ¿
åëÇËáÙáïáñ
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝÁ:
êáíáñ³µ³ñ,
³ËïáñáßáõÙÁ
Ñ³ëï³ïíáõÙ ¿
ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³·Ç³Ûáí,
¨ áñáß ¹»åù»ñáõÙ
·áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³Ûáí:
²Ý¨ñÇ½Ù³ÛÇó
³é³ç³ó³Í
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
µáõÅáõÙÁ
íÇñ³µáõÅ³Ï³Ý
¿, ÑÝ³ñ³íáñ
»Ý
ÇÝï»ñí»ÝóÇáÝ
é³¹ÇáÉá·Ç³ÛÇ
Ù»Ãá¹Ý»ñÇ ¨
áñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
ÏñÏÝÙ³Ý Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý
¨
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
éÇëÏÇ Çç»óÙ³ÝÝ
áõÕÕí³Í
Ã»ñ³å¨ïÇÏ
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ:
1930Ã.-Çó
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
³Ý¨ñÇ½Ù³ÛÇ
í½ÇÏ
ÏÉÇå³íáñÙ³Ùµ
Ïñ³ÝÇáïáÙÇ³Ý,
1990Ã. Ý»ñ¹ñí»ó ë³Ï³í
ïñ³íÙ³ïÇÏ
íÇñ³Ñ³ïáõÃÛáõÝ`
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³ÛÇ
ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
ï³Ï
ÙÇÏñáëåÇñ³ÉÇ
Ï³Ù µ³ÉáÝÇ
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ:
²²ê-Ý
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ó¨»ñÇó ¿ ¨
Ï³½ÙáõÙ ¿
²ÞêÊ-Ý ¹»åù»ñÇ 1
%–Çó
7 %-Á: ²²ê-Á
ÏÛ³ÝùÇÝ
ëå³éÝáÕ
íÇ×³Ï ¿, áñÁ
Ï³ñáÕ ¿ µ»ñ»É
ÑÇí³Ý¹Ç
Í³Ýñ
Ñ³ßÙ³Ý¹³ÙáõÃÛ³Ý,
ÝáõÛÝÇëÏ
í³Õ ³ËïáñáßÙ³Ý
¨ Ñ³Ù³ñÅ»ù
µáõÅÙ³Ý
¹»åù»ñáõÙ:
²²ê-Ç ¹»åù»ñÇ
Ï»ëÝ
³í³ñïíáõÙ ¿
Ù³Ñáí,
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ  1015 %
-Á Ù³Ñ³ÝáõÙ
»Ý ÙÇÝã¨
ÑÇí³Ý¹³Ýáó
ÁÝ¹áõÝí»ÉÁ:
²Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ

êáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÁ
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ
³é³ç³ó³Í,
Ñ³×³Ë
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
åáõÉë³óÇ³Ûáí,
“Ñ³ñí³Í ·ÉËÇÝ”
ïÇåÇ ëáõñ
·ÉË³ó³íÝ ¿: ¸»åù»ñÇ
Ùáï³íáñ³å»ë
Ù»Ï
»ññáñ¹áõÙ,
²²ê-Ý ëÏëíáõÙ
¿ ÙÇ³ÛÝ ³Ûë
³Ëï³ÝÇßáí,
³Ûë ·³Ý·³ïáí
¹ÇÙ³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇó
ï³ëÇó Ù»ÏÇ
Ùáï
³ËïáñáßíáõÙ
¿ ²²ê: Î³ñáÕ ¿
¹Çïí»É
µ³½Ù³ÏÇ
÷ëËáõÙ, ¹»åù»ñÇ
14-Çó Ù»ÏÇ Ùáï
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
óÝóáõÙ³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
¼³ñ·³ÝáõÙ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ`
ëáåáñ ÏáÙ³, Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
Ù»ÝÇÝ·Û³É ³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
ä³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï³ñÏ³ÙáõÙÝ
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇó 6 Å³Ù
³Ýó: Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³ÛÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí ³é³ç³ó³Í
áõÕ»ÕÇ
Ý»ñÑñáõÙÁ
Ù»Í
ÍáÍñ³Ï³ÛÇÝ
³Ýóù Ï³ñáÕ ¿
³ñï³Ñ³Ûïí»É
ÙÇ¹ñÇ³½áí
¨ ÉáõÛë³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³ÛÇ
Ïáñëïáí: 3-13 %
¹»åù»ñáõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿
î»ñëáÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß` ³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ
³ÏÝ³·Ý¹Ç
³é³ç³ÛÇÝ
Ëáéáã, »Õç»ñ³Ã³Õ³ÝÃ,
³å³Ï»ÝÙ³Ý
ÝÛáõÃ:
²ÏÝ³ß³ñÅ
ÝÛ³ñ¹Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ`
Ñ³Û³óùÇ
å³ñ»½ ¹»åÇ í»ñ ¨
¹áõñë, åïá½,
Ï³ñáÕ »Ý
íÏ³Û»É Ñ»ïÇÝ
ÙÇ³ÏóáÕ
½³ñÏ»ñ³ÏÇó
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
Ù³ëÇÝ:
òÝóáõÙÝ»ñÁ
Ñ³×³Ë ¹ÇïíáõÙ
»Ý
³Ý¨ñÇ½Ù³ÛÇó
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
¹»åùáõÙ: ²Ù»Ý
¹»åùáõÙ,
ó³ÝÏ³ó³Í
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝ
ÃáõÛÉ ãÇ
ï³ÉÇë ×Çßï
áñáßá»É
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ ¨
³ñÛáõÝ³ÑáëÙ³Ý
³ÕµÛáõñÁ:
²Ý³ÙÝ»½áõÙ
óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë »ÝÃ³¹ñ»É
³ñï»ñÇáí»Ýá½
Ù³ÉýáñÙ³óÇ³ÛÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ:
²ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
³ñÛ³Ý Ù»ç µ³ñÓñ³ÝáõÙ
¿ ³¹ñ»Ý³ÉÇÝÇ
¨
³¹ñ»Ý³ÉÇÝ³ÝÙ³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ
³ÛÉ
ÝÛáõÃ»ñÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ,
áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ
¨
ëÇñï-Ãáù³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ùµ`
Ãáù»ñÇ
³Ûïáõó,
¾ê¶-áõÙ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
27 %¹»åù»ñáõÙ,  3 %
¹»åù»ñáõÙ
ê²²-Çó Ñ»ïá
íñ³ ¿
Ñ³ëÝáõÙ ëñïÇ
Ï³Ý·:
 êáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ
Ï³ñáÕ ¿ Ç Ñ³Ûï
·³É
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³ÛÇó
Ñ»ï:
²Ëï³ÝÇßÝ»ñÝ
»Ý ·ÉË³ó³íÁ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÁ ¨
Ñ»ÙÇå³ñ»½Á:
ê²²-Á Ñ³×³Ë ¿
áõÕ»ÏóáõÙ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³ÛÇÝ,
ÁÝ¹ áñáõÙ ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÁ
í³Õ
Ï³ÝË³ï»ëáÕ
Ýß³Ý ¿:
²ËïáñáßáõÙÁ

Ð»ïÇÝ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
ÙÝ³óáñ¹³ÛÇÝ
³Ý¨ñÇ½Ù³ïÇÏ
å³ñÏáí,
¾Ý¹áí³ëÏáõÉÛ³ñ
Ëó³ÝáÕ ³Ý¨ñÇ½Ù³`
Ýßí³Í ` ¹»ÕÇÝ
ëÉ³ùáí
óáõó³¹ñáÕ ³ñï»ñÇá·ñ³Ù³:
ÐÇí³Ý¹Á,
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
µáõÅáõÙ
ëï³ó³Í, 34ï. ÏÇÝ
¿:

¶áïÏ³ÛÇÝ
åáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ï³ï³ñáõÙÁ

ê²²-Ý
³ËïáñáßáõÙÝ
ëÏëíáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
å³ïÙáõÃÛ³Ý
í»ñÉáõÍáõÃÛáõÝÇó
¨ ÑÇí³Ý¹Ç ½ÝÝáõÙÇó`
êê²-Ç
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý ¨
³ÛÉ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó
ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
ì»ñçÝ³Ï³Ý
³ËïáñáßáõÙÁ
¹ñíáõÙ ¿ Îî-Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÇó
Ñ»ïá, áñÁ ß³ï
½·³ÛáõÝ ¿
ê²²-Ç ÝÏ³ïÙ³Ùµ
¨ û·ÝáõÙ ¿ ³ÛÝ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É  95 % ¹»åù»ñáõÙ:
ê²²-Çó ÙÇ
ù³ÝÇ ûñ ³Ýó
³í»ÉÇ ½·³ÛáõÝ ¿
Øèî Ù»Ãá¹Á:

´áõÅáõÙÁ

ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ
í³ñÙ³Ý
ï³ÏïÇÏ³Ý
Ý»ñ³éáõÙ ¿,
ÑÇí³Ý¹Ç
íÇ×³ÏÇ
Ï³ÛáõÝ³óÙ³Ý`
Ñ»Ùáëï³ïÇÏ
Ã»ñ³åÇ³ ¨
³ñÛáõÝ³ÑáëÙ³Ý
³ÕµÛáõñÇ
í»ñ³óÙ³Ý, µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¨ ê²²-Ç
é»óÇ¹ÇíÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³ÝÝ
áõÕÕí³Í
Ù»Ãá¹Ý»ñ:

ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ
ÙÇáóÝ»ñÁ

²é³çÝ³ÛÇÝ
ËÝ¹ÇñÁ
ÑÇí³Ý¹Ç
íÇ×³ÏÇ
Ï³ÛáõÝ³óáõÙÝ
¿:
¶Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ
ÑÝ³ñ³íáñ Ç
ßÝã³÷áÕÇ
ÇÝïáõµ³óÇ³Ý
¨ ²Þ²-ÇÝ
ÙÇ³óáõÙÁ:
²ÝÑñ³Å»ßï ¿
åáõÉëÇ,
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
Ùßï³Ï³Ý
ÑëÏáõÙÁ,
ÑÇí³Ý¹Ç
íÇ×³ÏÇ
å³ñµ»ñ³µ³ñ
ÏáÙ³ÛÇ ¶É³½·áÛÇ
ë³Ý¹Õ³Ïáí
·Ý³Ñ³ïáõÙ:
ê²²-Ç ³ËïáñáßáõÙÇó
Ñ»ïá ·»ñ³¹³ë»ÉÇ
¿ ÑÇí³Ý¹Ç
ÑáëåÇï³É³óáõÙÁ
ÇÝï»ÝëÇí
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
µ³Å³ÝÙáõÝù,
Ñ³ßíÇ
³éÝ»Éáí, áñ  15
%¹»åù»ñáõÙ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
ß³ñáõÝ³ÏíáÕ
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝ:

ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ï»ñ³ÏñáõÙÝ
Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
¿ Ý³½á-ûñá-·³ëïñ³É
½áÝ¹áí, ³í»ÉÇ
·»ñ³¹³ë»ÉÇ ¿
å³ñ»Ýï»ñ³É ëÝáõÝ¹Á:
ò³í³½ñÏáõÙÁ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿
³í»ÉÇ ùÇã
ë»¹³ïÇí
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñáí,
áñå»ë½Ç
ÑëÏíÇ
ÑÇí³Ý¹Ç
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ù³Ï³ñ¹³ÏÁ: Êáñ³ÝÇëï
»ñ³ÏÝ»ñÇ
ÃñáÙµá½Ç
Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
óáõóí³Í ¿
ÏáÙåñ»ëÇáÝ
ïñÇÏáï³ÅÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ:
æñ³ÛÇÝ
Ñ³í³ë³ñ³ÏßéáõÃÛ³Ý
ÑëÏÙ³Ý Ñ³Ù³ñ
Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
¿ ÙÇ½³å³ñÏÇ
Ïáï»ï»ñÇ½³óÇ³Ý:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿
Ñ³Ï³÷ëËáõÙ³ÛÇÝ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ:

ÎñÏÝ³ÏÇ
³ñÛáõÝ³½»ÕÙ³Ý
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙÁ

ì³½áëå³½Ù

²ñÛ³Ý
ÑáëùÇ
Çç»óÙ³ÝÁ
Ñ³Ý·»óÝáÕ
í³½áëå³½ÙÁ`
³ÝáÃÝ»ñÇ
ëå³½Ù, ê²²-Ý
ßáõñç
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ
¿:
ì³½áëå³½ÙÁ
Ï³ñáÕ ¿, Í³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ É»ï³É
»ÉùÇ µ»ñáÕ,
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
Çß»ÙÇÏ
íÝ³ëÙ³Ý`³Ûëå»ë
Ïáãí³Í
“Å³ÙÏ»ï³Ýó
Çß»ÙÇ³ÛÇ”
å³ï×³é ÉÇÝ»É:
Å³ÙÏ»ï³Ýó
Çß»ÙÇ³Ý
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ Ýáñ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Ñ³ÛïÝí»Éáí, ¨
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³ëï³ïí»É
ïñ³ÝëÏñ³ÝÇ³É
¹áåÉ»ñ»·ñ³ýÇ³Ûáí
Ï³Ù
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³Ûáí:
Å³ÙÏ»ï³Ýó
Çß»ÙÇ³Ý
¹ÇïíáõÙ ¿
ê²²-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ù»Ï »ññáñ¹Ç
Ùáï, ¨ ¹»åù»ñÇ
Ï»ëáõÙ µ»ñáõÙ
¿ ³Ý¹³éÝ³ÉÇ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¹»ýÇóÇïÇ:
Üå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
¿ ¹áåÉ»ñ»·ñ³ýÇ³ÛÇ
Ù»Ãá¹áí
¹ÇÝ³ÙÇÏ
Ñ»ï¨áõÙÁ
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
24-48 Å³ÙÁ Ù»Ï.
120ëÙ/íñÏ
·»ñ³ÏßéáÕ
³ñÛ³Ý ÑáëùÇ
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
Ï³ëÏ³Í»ÉÇ ¿
í³½áëå³½ÙÇ
³éáõÙáí:
ì³½áëå³½ÙÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
³é³ç³ñÏí³Í ¿
Ï³ÉóÇáõÙ³ÛÇÝ
Ï³Ý³ÉÝ»ñÇ
µÉáÏ³ïáñÝ»ñÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ,
áñáÝù
³ñ·»É³ÏáõÙ »Ý Ï³ÉóÇáõÙÇ
ÙïÝ»ÉÁ Ñ³ñÃ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
µçÇçÝ»ñÇ Ù»ç:
Î³ÉóÇáõÙ³ÛÇÝ
Ï³Ý³ÉÝ»ñÇ
µÉáÏ³ïáñ
ÝÇÙá¹ÇåÇÝÁ
½·³ÉÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝ
¿
óáõó³µ»ñáõÙ
ê²²-Çó 4-21 ûñ
³Ýó,
ÝáõÛÝÇëÏ, »Ã»
ÝáõÛÝÇëÏ
í³½áëå³½ÙÁ
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³Ûáí
ãÇ ùã³ÝáõÙ:
îñ³íÙ³ïÇÏ ê²²-Ç
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÇÙá¹ÇåÇÝÁ
ãáõÝÇ
»ñÏ³ñ³ï¨ ³½¹»óáõÃÛáõÝ,
áñÇ Ñ³Ù³ñ ¿É
³ÛÝ óáõóí³Í
ãÇ:
ºÃ»
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
ãÇ
Ñ³çáÕíáõÙ Ñ³ëÝ»É
Å³ÙÏ»ï³Ýó
Çß»ÙÇ³ÛÇ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
Ñ»ï³×ÇÝ,
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
³Ý·Çá·ñ³ýÇ³ÛÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ` í³½áëå³½Ç
ï»ÕÇ ×ßïÙ³Ý ¨
³ÝÙÇç³å»ë
½³ñÏ»ñ³Ï í³½á¹ÇÉ³ï³ïáñÇ
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿ Ý³¨
µ³ÉáÝ³ÛÇÝ
³Ý·ÇáåÉ³ëïÇÏ³ÛÇ
ÏÇñ³éáõÙÁ:

ÜÚ²ð¸²ÚÆÜ
Ð²Ø²Î²ð¶Æ
²Êî²Ð²ðàôØÜ
êÆüÆÈÆêÆ ºì
ÒÆ²ÐÆ        (ØÆì-
ÆÜüºÎòÆ²)
Ä²Ø²Ü²Î

Ü»ÛñáëÇýÇÉÇë
          –          ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
      Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç         ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
      Å³Ù³Ý³Ï             ³é³ç³ó³Í
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÝ»ñÁ

²ÝóÛ³ÉáõÙ
ëÇýÇÉÇëÁ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë
ÑÛ³Ý¹ÇåáÕ
å³ï×³éÝ»ñÇó:
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ë»ÙÇáïÇÏ³Ý
·áñÍÝ³Ï³ÝáõÙ
¹áõñë ¿ »Ï»É
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ(Üê)
³ÏáõÝùÝ»ñÇó:
1943Ã. ³é³ç³ñÏí³Í
ëÇýÇÉÇëÇ
Ñ³çáÕ
µáõÅáõÙÁ
å»ÝÇóÇÉÇÝáí
Üê-Á ¹³ñÓñ»É ¿
Ñ³½í³·Ûáõï
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¨ Ý»ñÏ³ÛáõÙë
ß³ï
ÏÉÇÝÇóÇëïÝ»ñ
·áñÍÝ³Ï³ÝáõÙ
Í³ÝáÃ ã»Ý Üê-Ç
ÏÉÏÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï: êÇýÇÉÇëÁ
ùñáÝÇÏ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³ ¿,
áñÁ, Ù»Í
Ù³ë³Ùµ,
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ë»é³Ï³Ý
Ñ³ñ³µ»ñáõÃÛ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
³ñï³ùÇÝ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ûç³ËÝ»ñÇ
(ß³ÝÏñ, Ù³ßÏÇ
ó³Ý,
å³åáõÉ³Ý»ñ
ÉáñÓ³Ã³Õ³ÝÃÇ
íñ³ Ï³Ù É³ÛÝ
ÏáÝ¹ÇÉáÙ³Ý»ñ)
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ:
Ð³½í³¹»å
ÇÝý»ÏóÇ³Ý
ï³ñ³ÍíáõÙ ¿
áã ë»é³Ï³Ý,
³ÝÓÝ³Ï³Ý
ß÷áõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí: ÐÝ³ñ³íáñ
¿ ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
÷áË³ÝóáõÙÁ
ïñ³ÝëåÉ³ó»Ýï³ñ
×³Ý³å³ñÑáí
Ï³Ù ³ñÛ³Ý
÷áËÝ»ñ³ñÏÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:

Ð»ÕáõÏÇ
óáõó³ÝÇßÝ»ñÁ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇïÇÏ
·áñÍÁÝÃ³óÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
Ï³Ù
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
½·³ÛáõÝ
ÇÝ¹ÇÏ³ïáñÝ
»Ý:
¾ÃÇáÉá·Ç³Ý
¨ å³Ãá·»Ý»½Á
¸Å·áõÛÝ
ëëåÇñáË»ï³Ý,
áñÁ
Ñ»Ù³ïá-¿Ýó»ý³ÉÇÏ
å³ïÝ»ßÇ
ÙÇçáóáí ÎÜÐ
¿ ÙïÝáõÙ
í³ñ³ÏáõÙÇó 3-18
³Ùëí³
ÁÝÃ³óùáõÙ,
³é³ç³óÝáõÙ
¿ µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
·ÉËáõÕ»ÕÇ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñáõÙ;
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ãáñáõÏÇ ¹»åùáõÙ
·»ñ³ÏßéáõÙ »Ý:
ä³ÃáÙáñýáÉá·Ç³Ý
ì³Õ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
Å³Ù³Ý³Ï ³éÏ³
¿ áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
ÉÇÙýáÇ¹ ¨
ÙáÝáÝáõÏÉ»³ñ
µçÇçÝ»ñáí
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³:
¶³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
µáñµáù³ÛÇÝ
·áñÍÁÝÃ³óÇ
ýáÝÇ íñ³, ³ùëáÝ³É
¹»·»Ý»ñ³óÇ³ÛÇ
Ó¨áí: Ø³Ýñ
Ù»ÝÇÝ·Û³É
³ÝáÃÝ»ñáõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿
¿Ý¹áÃ»ÉÇ
åñáÉÇý»ñ³óÇ³,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿
Ëó³ÝÙ³Ý, ³å³
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
Çß»ÙÇ³ÛÇ:
àÕÝáõÕ»ÕáõÙ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
ÁÝ¹É³ÛÝ³Ï³Ý ÙÇ»ÉÇï:

ä³ñ³ÉÇïÇÏ
¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
µáñµáùáõÙÝ
³ÝóÝáõÙ ¿
Ï»Õ¨Ç Ù³Ýñ
³ÝáÃÝ»ñ ¨ Ï»Õ¨:
¸ÇïíáõÙ »Ý
½·³ÉÇ
ÉÇÙýáóÇï³ñ
¨
åÉ³½Ù³µçç³ÛÇÝ
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³:
ê³
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ï»Õ¨³ÛÇÝ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
Ïáñëïáí ¨
·ÉÇ³ÛÇ
åñáÉÇý»ñ³óÇ³Ûáí:
Æ ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ
³ÛÉ Ó¨»ñÇ
å³ñ³ÉÇïÇÏ
¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ Å³Ù³Ý³Ï
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ï»Õ¨áõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ß³ñÅíáÕ
ëåÇñáË»ï³Ý»ñ:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ãáñáõÏÇ
¹»åùáõÙ
³ÝáÃÝ»ñÇ ¨ Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇó
Ñ»ïá
³é³ç³ÝáõÙ ¿
Ñ»ïÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÇ
¨ áÕÝáõÕ»ÕÇ
Ñ»ïÇÝ
å³ñ³ÝÇÏÝ»ñÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨»ñÁ
²ëÇÙåïáÙ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÁ
¹ÇïíáõÙ ¿
ëÇýÇÉÇëáí
í³ñ³Ïí³Í ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
30-Ç
Ùáï:
²ëÇÙåïáÙ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÁ
µÝáõÃ³·ñíáõÙ
¿ àÐ-Ç
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñáí
(ÉÇÙýáóÇï³ñ
åÉ»áóÇïá½,ëåÇïÇ
ù³Ý³ÏÇ
µ³ñÓñ³óáõÙ),
áñáÝù ³é³ç³ÝáõÙ
»Ý Ç å³ï³ëË³Ý
Ñ³ñáõóÇãÇ
Ý»ñÃ³÷³ÝóÙ³Ý
ÎÜÐ,
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
áñ¨¿
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ:
²ëÇÙåïáÙ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÁ
Ñ³×³Ë
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ³é³çÇÝ 2
ï³ñí³ ÁÝÃ³óùáõÙ
í³Õ
ëÇýÇÉÇëáí
í³ñ³Ïí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï: êåÇïÇ
ù³Ý³ÏÇ
µ³ñÓñ³óáõÙÝ
áõ
åÉ»áóÇïá½Á
àÐ-áõÙ Ç Ñ³Ûï
¿ ·³ÉÇë ³í»ÉÇ
í³Õ, ù³Ý
¹ñ³Ï³Ý »Ý ¹³éÝáõÙ
ïñ»åáÝ»Ù³ÛÇÝ
¨
áãïñ»åáÝ³ÛÇÝ
Ã»ëï»ñÁ: ¸»åù»ñÇ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛáõÝáõÙ
Ñ³ñáõóÇãÝ
ÇÝùÝ³µ»ñ³µ³ñ
³ÝÑ»ï³ÝáõÙ ¿
àÐ-Çó ¨ ¹ñ³
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ñ»ï »Ý
½³ñ·³ÝáõÙ:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï³íáñ³å»ë 20-Ç
Ùáï
Ñ»ï³·³ÛáõÙ
Ï½³ñ·³Ý³
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ÏÁÝÑ³Ûï
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇë,
ë³Ï³ÛÝ ¹ñ³
íï³Ý·³íáñáõÃÛ³Ý
Ñ»ï Ï³åí³Í
³ëÇÙåïáÙ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
Å³Ù³Ý³Ï
óáõóí³Í ¿
ÝáõÛÝ
µáõÅÙ³Ý
ÏáõñëÁ, ÇÝã-áñ
³ÏÁÝÑ³Ûï
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨»ñÇ
¹»åùáõÙ:
´áõÅÙ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿ Ñ³ñ³×áõÙ
ÙÇÝã¨
Ý»ñáëÇýÇÉÇëÇ
Ù³ÝÇý»ëï³ÛÇÝ
Ó¨»ñ:
ì³Õ
Ý»ñáëÇýÇÉÇë
î³ñ³ÍáõÝ
ëÇýÇÉÇïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ
Ñ³×³Ë Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
¿
å»ÝÇóÇÉÇÝáÃ»ñ³åÇ³

ãëï³ó³Í
»ñÇï³ë³ñ¹
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï:
´³ñÓñ
ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
ýáÝÇ íñ³
½³ñ·³ÝáõÙ ¿ ëáõñ
Ï³Ý »ÝÃ³ëáõñ
ß×³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñ: ¸ÇïíáõÙ
¿ ·ÉË³ó³í,
÷ëËáõÙ,
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ù»ÝÇÝ·Û³É
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
Þ×³ÛÇÝ
Ù»ÇÝÇ·Çïáí
ÑÇí³Ý¹³óáõÃÛáõÝÝ
³é³í»É ¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ
ï³ñáõÙ, ¹ñ³
Ñ³Ù³ñ ¿É
áñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ùáï
(10)
Ï³ñ»ÉÇ ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
Ù³ßÏÇ
ó³Ý³íáñáõÙ:
êáõñ
ÏáÝí»ùëÇï³É
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
Ñ³Ù³ñ
·ÉË³ó³íÇ, ëñïË³éÝáóÇ,
÷ëËÙ³Ý Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ µÝáñáß
»Ý óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñÇ,
³ý³½Ç³ÛÇ,
å³ñ»½Ý»ñÇ,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ß÷áÃí³ÍáõÃÛ³Ý,
³ãùÇ
Ñ³ï³ÏáõÙ
Ï³Ý·³ÛÇÝ
»ñ¨áõÛÃÝ»ñÇ
½³ñ·³óáõÙÁ:
´³½³É
ëÇýÇÉÇïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ
ëáíáñ³µ³ñ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
»ñ»ù ËÙµáíª
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ ¨
³ñï³ÑáëùÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáíª
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ùµ;
·³Ý·Ç ÑÇÙáõÙ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
íÝ³ëÙ³Ùµ:
êáõñ µ³½³É
êØ-Ç Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ III, VI,VII ¨ VIII ½áõÛ·
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ (¶Ü) ÁÝ¹·ñÏáõÙÁ:
¸»åù»ñÇ 20-áõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿
Ý»Ûñáë»Ýëáñ
¹Åí³ñ³ÉëáõÃÛ³Ý
½³ñ·³óáõÙ,
»ñµ»ÙÝ áñáß ¶Ü
å³ñ³ÉÇãÇ
½áõ·³ÏóÙ³Ùµ:
ÈëáÕáõÃÛáõÝÁ
í³ï³ÝáõÙ ¿ 1-2
ß³µ³Ãí³ ÁÝÃ³óùáõÙ:
ì»ëïÇµáõÉÛ³ñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
ë³Ï³í »Ý ¹ÇïíáõÙ:
ä»ïù ¿ ÑÇß»É,
áñ ³ñ³·
Ñ³ñ³×áÕ ¨
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ
½³ñ·³óáÕ,
å»ÝÇóÇÉÇÝáÃ»ñ³åÇ³ÛÇ
ï³Ï åáï»ÝóÛ³É
Ñ»ï ½³ñ·³óáÕ
¹Åí³ñ³ÉëáõÃÛ³Ý
å³ï×³é Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É í³Õ
ëÇýÇÉÇëÁª
ÝáõÛÝÇëÏ
ëÇýÇÉÇëÇ
Ï³Ù ³ë»åïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ:
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³Ý
»ññáñ¹
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
(µ³½³É
å³ËÇÙ»ÝÇÝ·ÇïÇ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ 3-ñ¹
ËáõÙµÁ)
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ÑÇÙ³ÛÇÝ
Ù³Ýñ ³ÝáÃÝ»ñÇ
ÃñáÙµá½áí ¨
³ÝáÃÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
³é³ç³ó³Í
áõÕ»ÕÇ
ÇÝý³ñÏïáí:
àñå»ë
µ³½³É
ëÇýÇÉÇïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ
³ñ¹ÛáõÝù Ï³ñáÕ
¿ ½³ñ·³Ý³É
ëáõñ
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³:
êáõñ ëÇýÇÉÇïÇÏ
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
Å³ÙÏ»ïÝ»ñÝ »Ý
í³ñ³ÏáõÙÇó 3-7
³ÙëÇó ÙÇÝã¨ 6
ï³ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï³Ñ³ïí³ÍÁ:
ÐÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÇÝãå»ë ûÏÉáõ½ÇáÝª
Ëó³ÝáÕ,
³ÛÝå»ë ¿É
Ñ³Õáñ¹³ÏóíáÕ:

àõß
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇë:
Ø»ÝÇÝ·áí³ëÏáõÉÛ³ñ
ëÇýÇÉÇë (Øìê)
Øìê-Ç
ÑÇí³Ý¹³óáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³·áõÛÝ
Ï»ïÝ ÁÝÏÝáõÙ
¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
5-12 ï³ñí³Ý:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Øìê-Ç
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
Ï³åí³Í »Ý
ÇÝãå»ë
ùñáÝÇÏ³Ï³Ý
Ù»ÝÇÝ·ÇïÇ,
áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ àÐ-Ç Ï³½ÙÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñáí,
³ÛÝå»ë ¿É Ù»Í ¨
ÙÇçÇÝ
ïñ³Ù³ã³÷Ç
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
í³ëÏáõÉÇïÇ
ýáÝÇ íñ³
áõÕ»ÕÇ ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý Ñ»ï:
ì³ëÏáõÉÇïÇ
½³ñ·³óÙ³Ý ëÏ½µáõÙ
³ÝáÃÝ»ñÇ
ÇÝïÇÙ³Ý
Ý»ñ³éÛ³É vasa vasorum-Á,
ÉÇÙýáóÇïÝ»ñáí
¨ åÉ³½Ù³ïÇÏ
µçÇçÝ»ñáí
ÇÝýÇÉïñ³óíáõÙ
¨ Ñ³ëï³ÝáõÙ
¿, ³å³
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÁ ï³ñ³ÍíáõÙ
¿ ½³ñÏ»ñ³ÏÇ
ÙÇçÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÇ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ ¨
¿É³ëïÇÏ
Ã»É»ñÇ íñ³:
²é³Ýó
µáõÅÙ³Ý
µáñµáù³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³Ý
µ»ñáõÙ ¿
ëáõµ¿Ý¹áÃ»ÉÛ³É
ýÇµñáµÉ³ëïÝ»ñÇ
ß³ï³óÙ³ÝÁ ¨,
í»ñçáõÙ,
ÃñáÙµá½Ç
ÙÇ³óÙ³Ý
¹»åùáõÙª
³ÝáÃÇ ÉñÇí
Ëó³ÝÙ³Ý:
Æß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÇ
½³ñ·³óáõÙÇó
ÙÇ ù³ÝÇ ß³µ³Ã
Ï³Ù ³ÙÇë ³é³ç
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ï»ëÇ Ùáï Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
·ÉË³ó³í,
·ÉË³åïáõÛï,
³ÝÓÇ ¨ í³ñùÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ,
³ÝùÝÝáõÃÛáõÝ
¨ óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñ:
ÆÝëáõÉïÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
¹»åùáõÙ ³í»ÉÇ
Ñ³×³Ë Ç Ñ³Ûï
»Ý ·³ÉÇë
Ñ»ÙÇå³ñ»½ Ï³Ù
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³,
³ý³½Ç³,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ï³ñ³ÍáõÝ
óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñ: ²í»ÉÇ
Ñ³×³Ë
¹ÇïíáõÙ »Ý
ÙÇçÇÝ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ ¨ µ³½³É
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
Ø»ÏÇó ³í»É ½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³í³½³ÝÇ
³ñÛ³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ
¹ÇïíáõÙ »Ý 12
¹»åù»ñáõÙ:
Øìê-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
³í»ÉÇ ùÇã
»Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í,
ù³Ý
³Ã»ñáëÏÉ»ñáïÇÏ
¿ÃÇáÉá·Ç³Ûáí
ÇÝëáõÉïÇó
Ñ»ïá: ê³
µ³ó³ïñíáõÙ ¿
Ýñ³Ýáí, áñ
ØìêÇ Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
»Ý ÙÇçÇÝ
ïñ³Ù³ã³÷Ç ½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÁ,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿
Ý»Ïñá½Ç ³í»ÉÇ
÷áùñ ûç³ËÇ
³é³ç³óÙ³ÝÁ:
²ÝóÛ³ÉáõÙ
Øìê-Ç ýáÝÇ íñ³
ÇÝëáõÉïÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
¹³ë³Ï³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÝ Ñ³×³Ë
¹ÇïíáõÙ ¿ñ
ãµáõÅí³Í Ï³Ù
áã Ñ³Ù³ñÅ»ù
µáõÅáõÙ
ëï³ó³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï: ÐÇÙ³
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
¹ÇïíáõÙ ¿
Øìê-Ç ³ïÇåÇÏ
ÁÝÃ³óù:
àÕÝáõÕ»ÕÇ
ëÇýÇÉÇëÁ
Ñ³½í³¹»å ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
¸ÇïíáõÙ »Ý
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
»ñÏáõ Ó¨»ñª
ëÇýÇÉÇïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·áÙÇ»ÉÇï
¨
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Øìê: êÇýÇÉÇïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·áÙÇ»ÉÇïÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
í³ñ³ÏáõÙÇó 20-25
ï³ñÇ ³Ýó, áñÁ
Ñ³ÙÁÝÏÝáõÙ
¿
å³ñ»ÝËÇÙ³ïá½
Üê-Ç
³é³ç³óÙ³Ý
Ñ»ï:
êÇýÇÉÇïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·áÙÇ»ÉÇïÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÃáõÉáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³Ý³Ï³Ý
½³ñ·³óáõÙÁ,
áñÁ Å³Ù³Ý³ÏÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
÷áËíáõÙ ¿
÷áùñ ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáíª
ëïáñÇÝ
ëå³ëïÇÏ
å³ñ³åÉ»·Ç³ÛÇ:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Øìê-Ý ëáõñ
ÇÝý³ñÏï ¿,
áñå»ë Ï³ÝáÝ,
³é³ç³ÛÇÝ
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÇ
³ñÛ³Ý
Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
·áïáõÙ:
êáíáñ³µ³ñ
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
¿ áÕÝáõÕ»ÕÇ
ÏñÍù³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÁ:
ÆÝý³ñÏïÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ëïáñÇÝ
ÃáñßáÙ³Í
å³ñ³åÉ»·Ç³Ûáí,
Ù³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ïáñëïáí ³Ëï³Ñ³ñí³Í

Ù³Ï³ñ¹³ÏÇó
ó³Í, ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:
Î³ñáÕ »Ý ÙÝ³É
Ï³ÛáõÝ ÙÝ³óáñ¹³ÛÇÝ

»ñ¨áõÛÃÝ»ñ:
Ü»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
Å³Ù³Ý³Ï³ÏÇó
Ó¨»ñÇó ¿ áõß
µµ³ÛÇÝ
ÙáÝáÑ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ,
áñÁ Ý»ñÏ³ÛáõÙë

Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
¿
³é³ÝÓÝ³óí³Íª
³ÝÇ½áÏáñÇ³,
µµ»ñÇ
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
¹»ýáñÙ³óÇ³,
²ñ·³ÛÉ-èáµ»ñïëáÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
´µ³ÛÇÝ
ÙáÝáÑ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
Ñ³Ù³ÏóáõÙÝ
³ùÇÉ»ëÛ³Ý ¨
ÍÝÏ³Ý é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
³ñï³ÝÏÙ³Ý,
Ù³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ ¨
Ëáñ³ÝÇëï ½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý Ñ»ï,
ÏáãíáõÙ ¿
åñ»ï³µ»ë Ï³Ù
µµ³ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ï³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß:
¶áõÙÙá½
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇë
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
·áõÙ³Ý»ñÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Ñ³½í³¹»å: ¶áõÙ³Ý
³Ùáõñ, ÏÉáñ
ï³ñµ»ñ ã³÷»ñÇ
·áÛ³óáõÃÛáõÝ
¿; ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ áñå»ë
Ñ³ñ³×áÕ
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ûáí
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
Í³í³É³ÛÇÝ
åñáó»ë:
àÕÝáõÕ»ÕÇ
·áõÙ³Ý»ñÁ
Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ï³Ù
ÙÇçÇÝÏñÍù³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍáõÙ:
¸ñ³Ýù µ»ñáõÙ
»Ý áÕÝáõÕ»ÕÇ
Í³í³É³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ:
àÐ-Ç
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ¹ÇÝ³ÙÇÏ
µÉáÏ:
àÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
ãáñáõÏ (àâ)
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
µ³ñÓñ
½³ñ·³ó³Í
»ñÏñ»ñáõÙ
àâ-Ç ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
å³ïÏ»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
Ñ³½í³·Ûáõï »ñ¨áõÛÃ
»Ý: ´áõÅÙ³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ àâ-Ç
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
í³ñ³ÏÇó 18-25
ï³ñÇ ³Ýó:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ù»Ý³í³Õ
÷áõÉ»ñáõÙ
¹ÇïíáõÙ »Ý
áïù»ñáõÙ ¨
Çñ³ÝáõÙ
å³ñ»ëÃ»½Ç³Ý»ñ
¨
ÑÇåáé»ýÉ»ùëÇ³:
²å³ Ç Ñ³Ûï »Ý
·³ÉÇë ÙÇ ù³ÝÇ
ñáå» ï¨áÕ
§É³Ýó»ïáÕ¦ ¹³Å³Ý
ó³í»ñÇ
Ýáå³Ý»ñ
³é³ÝÓÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ Ï³Ù
ÑÛáõë³ÏÝ»ñÇ
áõÕÕáõÃÛ³Ùµ:
ò³í³ÛÇÝ Ýáå³Ý»ñÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
ï»Õ»ñáõÙ
¹ÇïíáõÙ »Ý
å³ñ»ëÃ»½Ç³Ý»ñ
¨ ïñÇ·»ñ³ÛÇÝ
Ï»ï»ñ, áñáÝó
¹ñ¹áõÙÁ ë³¹ñáõÙ
¿ ó³í³ÛÇÝ
Ýáñ Ýáå³:
Î³ñµ³Ù³½»åÇÝÝ
»ñµ»ÙÝ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
¿ ó³í³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñÇ
µáõÅÙ³Ý Ñ³Ù³ñ:

àâ-Ç
Å³Ù³Ý³Ï
³Ù»ÝÇó Ñ³×³Ë
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
¿ áÕÝáõÕ»ÕÇ
·áïÏ³-ëñµ³Ý³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÁ,
ãÝ³Û³Í
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Ý³¨
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
¹»åù»ñ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
í³Õ ÷áõÉ»ñáõÙ
µÝáñáß ¿
µµ³ÛÇÝ ÃáõÛÉ
é»³ÏóÇ³Ý: àâ-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ÉÇÝáõÙ
»Ý
áñáí³ÛÝ³ÛÇÝ
ó³í»ñÇ å³Ñ»ñ,
³Ûëå»ë Ïáãí³Í
§íÇëó»ñ³É
Ýáå³Ý»ñ¦, ¹ñ³Ýù
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
»Ý ëáõñ
áñáí³ÛÝÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ûáí,
áñÁ Ñ³×³Ë
µ»ñáõÙ ¿ ëË³É
³ËïáñáßÙ³Ý ¨
É³å³ñáïáÙÇ³ÛÇ:
àâ-Ç áõß
÷áõÉ»ñáõÙ
ï»ÕÇ ¿ áõÝ»ÝáõÙ
íÇµñ³óÇáÝ (52) ¨
åñáåñÇáó»åïÇí
(45)
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ³ñ³×Ù³Ý Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
áïù»ñáõÙ
çÉ³ÛÇÝ é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
³ñï³ÝÏáõÙÁª
³ùÇÉ»ëÛ³ÝÁ 94
¹»åù»ñáõÙ,
ÍÝÏ³ÝÁª 81
¹»åù»ñáõÙ:
Ü»ñµ³Ý³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÁ ÙÇßï
ÝáñÙ³É ¿, ÇëÏ
ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï
´³µÇÝëÏáõ
³Ëï³ÝÇßÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
íÏ³ÛáõÙ ¿
Øìê-Ç, ää-Ç Ï³Ù
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç ³ÛÉ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ýáÝÇ íñ³ µñ·³ÛÇÝ
áõÕÇÝ»ñÇ
½áõ·³ÏóáÕ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ù³ëÇÝ:
¼·³óáÕáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙÁ µ»ñáõÙ
¿
Í³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
å³ï³Ñ³Ï³Ý
ïñ³íÙ³Ý»ñÇ,
ïÇåÇÏ »Ý
Þ³ñÏáÛÇ
Ñá¹»ñÇ
(7)
¨ áïÝ³Ã³ÃÇ
ËáñÁ Ëáó»ñÇ (mal
perforance pedis) Ó¨áí
ïñáýÇÏ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ:

àâ-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ ù³ÛÉí³ÍùÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÁ:
Üñ³Ýù
÷áñÓáõÙ »Ý
ÏáÙå»Ýë³óÝ»É
åñáåñÇáó»åóÇ³ÛÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ,
áïù»ñÁ É³ÛÝ
¹Ý»Éáí, áñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí Ýñ³Ýó
ù³ÛÉí³ÍùÝ
ÁÝ¹áõÝáõÙ ¿
µÝáñáß ï»ëù §¹ñáßÙáÕ
Ï³Ù ¹á÷áÕ
ù³ÛÉí³Íù¦:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ ÑÇåáïáÝÇ³Ý
µ»ñáõÙ ¿
ÍÝÏ³Ý Ñá¹»ñÇ
·»ñï³ñ³ÍÙ³ÝÁ
(genu reccurvatum):
¸ÇïíáõÙ
¿ II, III ¨ VI ½áõÛ· ¶Ü
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
²ëïÇ×³Ý³µ³ñ
ÇçÝáõÙ ¿
ï»ëáÕáõÃÛáõÝÁ,
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
ëÏ³í³é³ÏÁ
¹³éÝáõÙ ¿
·áñß ·áõÛÝÇ:
´áõÅÙ³Ý µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
³Ý¹³éÝ³ÉÇ
ÏáõñáõÃÛ³Ý
½³ñ·³óáõÙÁ:
 àâ-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ åïá½ ¨ ÑÇåáÙÇÙÇ³,
áñÁ ÏáãíáõÙ
¿ §ï³µ»ïÇÏ ¹»Ùù¦:
¸ÇïíáõÙ ¿
Ý³¨ ë»ÝëÇïÇí ³ï³ùëÇ³
(42)
¨
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ
(33):
àâ-Ç ³é³çÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇó
ÙÇÝã¨
³ï³ùëÇ³ÛÇ ½³ñ·³óáõÙÁ
ï¨áõÙ ¿ 6
³ÙëÇó ÙÇÝã¨ 25
ï³ñÇ: ÆÝãù³Ý
»ñÏ³ñ ¿ ³Ûë
ßñç³ÝÁ,
³ÛÝù³Ý
¹³Ý¹³Õ ¨ Ù»ÕÙ
¿ àâ-Ç
ÁÝÃ³óùÁ:
¸Ç³µ»ïÇÏ
åáÉÇÝ»Ûñáå³ÃÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿
ÝÙ³Ý³Ï»É àâ-Áª
§¹Ç³µ»ïÇÏ
åë¨¹áï³µ»ë)
³ÛÝåÇëÇ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñáí,
ÇÝãåÇëÇù »Ý
µµÇ ÃáõÛÉ
Éáõë³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³Ý,
³ï³ùëÇ³Ý, åïá½Á,
çÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
³ñï³ÝÏáõÙÁ,
ó³í»ñÁ:
ØÇÝãÑ³Ï³µÇáïÇÏ³ÛÇÝ
¹³ñ³ßñç³ÝáõÙ
àâ-Á Ï³½ÙáõÙ
¿ñ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
¹»åù»ñÇ 13-Á:
àâ-Ç
µáõÅáõÙÁ
·áñÍÝ³Ï³ÝáõÙ
³Ý³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
¿, ë³Ï³ÛÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï³ÏÇó
¹»åù»ñÇ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÇ
Ï³ÛáõÝáõÃÛáõÝÝ
³ÛëåÇëÇ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ÏÛ³ÝùÇ
Ï³ÝË³ï»ëáõÙÁ
¹³ñÓÝáõÙ ¿ µ³ñ»Ýå³ëï:
äñá·ñ»ëÇí
å³ñ³ÉÇã (ää) ê³
ùñáÝÇÏ
Ñ³ñ³×áÕ
ëÇýÇÉÇïÇÏ
Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇïÝ
¿, áñÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
ãµáõÅí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï,
ÑÇí³Ý¹³óáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³Ï»ïÁ
í³ñ³ÏáõÙÇó
15-20 ï³ñÇ ³Ýó ¿:
ØÇÝã¨
å»ÝÇóÇÉÇÝÇ
û·ï³·áñÍáõÙÁ
Ñá·»µáõÅ³Ï³Ý
ëï³óÇáÝ³ñÝ»ñ
ÁÝ¹áõÝí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 5-10
ää-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÝ
¿ÇÝ: ä»ÝÇóÇÉÇÝÇ
Ý»ñ¹ñáõÙÇó
Ñ»ïá ää
½·³ÉÇáñ»Ý
ùÇã ¿ Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
ää-Ý
ÝÙ³Ý³ÏáõÙ ¿
ß³ï
Ñá·»Ï³Ý
¨
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ:
àñáß
¹»åù»ñáõÙ
ëÏÇ½µÁ Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ, ¨
³Û¹
¹»åùáõÙ
Ù³ÑÁ íñ³ ¿
Ñ³ëÝáõÙ ÙÇ
ù³ÝÇ ³Ùëí³ ÁÝÃ³óùáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ Ñ³×³Ë
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿ 3-4
ï³ñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
ää-Ý ëÏëáõÙ ¿
Í³ÍáõÏ
·ñ·éí³ÍáõÃÛ³Ý
³é³ç³óÙ³Ùµ,
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³Ùµ,
Ï»ÝïñáÝ³óÙ³Ý
³ÝÑÝ³ñÇÝáõÃÛ³Ùµ
¨ ³ÝÓÇ
÷á÷áËáõÃÛ³Ùµ:
ää-Ç ëÏ½µÝ³Ï³Ý
÷áõÉ»ñáõÙ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ
ã»Ý ÉÇÝáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ³ñ³×Ù³Ý Ñ»ï,
ÙÇ³ÝáõÙ
»Ý
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝÁ,
áã ëáóÇ³É³Ï³Ý
í³ñùÁ ¨
½³é³Ýó³ÝùÝ»ñÁ:
ä»ïù Ýß»É, áñ
ää-Ç ³ÛÝåÇëÇ
¹³ë³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ,
ÇÝãåÇëÇÝ
Ù»Í³ÙáÉ³Ï³Ý
½³é³Ýó³ÝùÝ
¿ (Ù»·³ÉáÙ³ÝÇ³)
¹ÇïíáõÙ ¿
ÙÇ³ÛÝ 10-20
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï: ºñµ»ÙÝ ää-Ç
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÁ
¹»åñ»ëÇ³Ý ¿:
ää-Ç ëáõñ
ëÏ½µÇ Ñ³Ù³ñ
µÝáñáß »Ý Çß»ÙÇÏ
·ñáÑÝ»ñÁ ¨
Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³ÛÇ,
ÙáÝáåÉ»·Ç³ÛÇ
Ï³Ù ³ý³½Ç³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ùµ,
ÇÝëáõÉïÁ,
áñáÝó ýáÝÇ
íñ³ ää-Ç
Ý³ËÏÇÝáõÙ
³ÝÝß³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ ¹³éÝáõÙ
»Ý ³ÏÁÝÑ³Ûï:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ»ï³·³
Ñ³ñ³×Ù³Ý
¹»åùáõÙ
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
ßñÃáõÝùÝ»ñÇ,
É»½íÇ, ¹»ÙùÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ ¨
Ó»éùÇ Ù³ïÝ»ñÇ
¹áÕÁ, Ó»é³·ñÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ,
³ý³½Ç³ÛÇ
÷áËíáÕ
¹Ç½³ñïñÇ³Ý:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿
²ñ·³ÛÉèáµ»ñïëáÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ,
³ÛëÇÝùÝ µµ³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³ÛÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝª
³ÏáÙá¹³óÇ³ÛÇ
¨ ÏáÝí»ñ·»ÝóÇ³ÛÇ
å³Ñå³ÝÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ:
ê³Ï³ÛÝ ë³
³í»ÉÇ µÝáñáß
¿ àâ-Ç Ñ³Ù³ñ:
ää-Ç í»ñçÇÝ
÷áõÉáõÙ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
³å³ïÇ³,
¹»Ù»ÝóÇ³,
å³ñ³ÉÇãÝ»ñ ¨
ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
Ðá·»Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ áã
µÝáñáß
å³ñ³ÉÇãÝ»ñÇ
³é³ç³óÙ³Ý
ßÝáñÑÇí ³Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
³Ýí³ÝáõÙ »Ý
Ë³Ëïí³ÍÝ»ñÇ
åñá·ñ»ëÇí
å³ñ³ÉÇã (paralysis progressiva
alienorium):
ää-áí
áñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñ»ÉÇ ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
íÇµñ³óÇáÝ
¨
åñáåñÇáó»åïÇí
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ïáñáõëï ¨
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
çÉ³ÛÇÝ é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
³ñï³ÝÏáõÙ,
³ÛëÇÝùÝ ää-Ç ¨
àâ-Ç
½áõ·³ÏóáõÙ: ²ÛëåÇëÇ
íÇ×³ÏÁ
ÏáãíáõÙ ¿
ï³µáå³ñ³ÉÇã:
Øèî
¨ Îî-áí
å³ñ»ÝËÇÙ³ïá½
Üê-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ùáï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ×³Ï³ï³ÛÇÝ ¨
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ µÉÃ»ñÇ
³ïñáýÇ³,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
÷áñáùÝ»ñÇ
É³ÛÝ³óáõÙ,
ÇÝý³ñÏïÇ
µ³½Ù³ÃÇí
÷áùñ ûç³ËÝ»ñ
ÏÇë³·Ý¹»ñáõÙ
¨ áõÕ»Õ³µÝáõÙ:

Ü»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
³ËïáñáßáõÙÁ
Ï³åí³Í ¿
áñáß
¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï: ²Ûëï»Õ å»ïù
¿ Ýß»É
ÑÇí³Ý¹Ç
Ý³ËÏÇÝáõÙ
ëÇýÇÉÇëáí í³ñ³ÏÙ³Ý
Ã³ùóÝáõÙÁ
(áã ÙÇßï
¹Çï³íáñÛ³É),
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ùÇã ù³Ý³ÏÁ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ý»ñáõÙ:

Ü»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
ÅËïáõÙÁ
å³Ñ³ÝçáÕ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
íÇ×³ÏÝ»ñÁ.
1.  Ø»ÝÇÝ·Çï;

2.  ÇÝëáõÉïÁ
»ñÇï³ë³ñ¹
Ñ³ë³ÏáõÙ;
3.  î»ëáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÁ
(ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç Ý¨ñÇï
Ï³Ù ³ïñáýÇ³);
4.  ØÇ»Éáå³ÃÇ³;

5.  գ;
6.  ÈëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ;

7.  ØÆì-Ç
¹ñ³Ï³Ý
é»³ÏóÇ³Ý:
²ËïáñáßÙ³Ý
³é³ç³ï³ñ
Ù»Ãá¹Ý
ë»ñáÉá·Ç³Ï³ÝÝ
¿: ²ÛÝ ÑÇÙÝí³Í
¿
áãïñ»åáÝ³ÛÇÝ
(ì³ë»ñÙ³ÝÇ
é»³ÏóÇ³Ý) ¨
³í»ÉÇ ½·³ÛáõÝ
Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ
ïñ»åáÝ³ÛÇÝª ÇÙáõÝáýÉáõáñ»ëó»ÝóÇ³ÛÇ
èÆü-é»³ÏóÇ³Ý ¨
ïñ»åáÝ»ÙÝ»ñÇ
Ñ»ÙáµÇÉÇ½³óÇ³ÛÇ
èÆî-é»³ÏóÇ³Ý
Ã»ëÃ»ñÇ
û·ï³·áñÍÙ³Ý
íñ³: ä»ïù ¿
ÑÇß»É, áñ
ë»ñáÉá·Ç³Ï³Ý
é»³ÏóÇ³Ý»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý Ï»ÕÍ
¹ñ³Ï³Ý ÉÇÝ»É:
Ü»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
í»ñçÝ³Ï³Ý
³ËïáñáßáõÙÁ
å»ïù ¿ ¹Ý»É
í»Ý»ñáÉá·Ç³Ï³Ý
áÉáñïÇ
Ù³ëÝ³·»ïÇ Ñ»ï: ì»ñçÝ³Ï³Ý
³ËïáñáßáõÙÁ
Ý»ñ³éáõÙ ¿
»ñ»ù ã³÷áñáßÇãÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ.

1. ßÇ×áõÏÇ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
¹ñ³Ï³Ý
áãïñ»åáÝ³ÛÇÝ
¨, Ï³Ù
ïñ»åáÝ³ÛÇÝ
¹ñ³Ï³Ý
é³ÏóÇ³Ý»ñÇ;
2. Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇÝ
µÝáñáß
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ;

3. àÐ-Ç
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
(ì³ë»ñÙ³ÝÇ
¹ñ³Ï³Ý é»³ÏóÇ³Ý)
¨, Ï³Ù
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
(óÇïá½ 20ÙÏÉ
¨, Ï³Ù ëåÇïÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
0,6·É
·áõÙ³ñ³Í
¹ñ³Ï³Ý èÆü
é»³ÏóÇ³Ý):
Îî-Ý
¨ Øèî-Ý
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
»Ý áã
Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
(áõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
ÏáÝïñ³ëïáõÃÛ³Ý
áõÅ»Õ³óáõÙ,
ÇÝý³ñÏïÝ»ñ,
ëåÇï³Ï ÝÛáõÃÇ
µ³½Ù³ï»Õ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñ,
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³
, ·áõÙ³Ý»ñ,
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ïñáýÇ³) ¨
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
Í³é³ÛáõÙ »Ý
³ÛÉ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÅËïÙ³Ý Ñ³Ù³ñ:

´áõÅáõÙÁ
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
µáõÅÙ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ýå³ï³ÏÁ
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙÝ
¿, ¨ å»ÝÇóÇÉÇÝÁ
Ñ³çáÕáõÃÛ³Ùµ
µáõÅáõÙ ¿ ³Û¹
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ:
´áõÅáõÙÝ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
¿
µ»Ý½ÇÉå»ÝÇóÇÉÇÝÇ
Ý³ïñÇáõÙÇ Ý»
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý
¹»åùáõÙ ûñÁ
12ÙÉÝ-Çó ÙÇÝã¨
24 ÙÉÝ ÙÇ³íáñ
(24ÙÉÝ ÙÇ³íáñ
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
4 Å³ÙÁ Ù»Ï) 10-14
ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
Ñ»ï³·³ÛáõÙ 2,4
ÙÉÝ ÙÇ³íáñ
ÙÙ
(µ»Ý½³ïÇÝå»ÝÇóÇÉÇÝ
ß³µ³ÃÁ Ù»Ï
³Ý·³Ù 3 ß³µ³Ãí³ ÁÝÃ³óùáõÙ):
ä»ÝÇóÇÉÇÝÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
³ÉÉ»ñ·Ç³ÛÇ
¹»åùáõÙ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
éáóÇýÇÝ
ûñÁ 2· Ý»
Ï³Ù 10-14 ûñ Ï³Ù ¹áùëÇóÇÏÉÇÝ
200Ù· ûñÁ 2 ³Ý·³Ù 21
ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
´áõÅÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝ³í»ïáõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ ¹³ïáõÙ
»Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
É³í³óÙ³Ý Ï³Ù
¹ñ³ ³×Ç µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý,
àÐ-Ç
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï³×Ç,
ë»ñáÉá·Ç³Ï³Ý
¨
ÉÇÏíáñáÉá·Ç³Ï³Ý
µ³ó³ë³Ï³Ý
é»³ÏóÇ³Ý»ñÇ
ÙÇçáóáí:
Ü»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
³Ù»Ý³É³í
ÇÝ¹ÇÏ³ïáñÝ»ñÝ
»Ý àÐ-áõÙ óÇïá½Á
¨ ëåÇïÇ
ù³Ý³ÏÇ
ß³ï³óáõÙÁ,
¹ñ³Ýó ÝáñÙ³É³óáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
µáõÅÙ³Ý
ã³÷áñáßÇã ÉÇÝ»É:
²Ûë
óáõó³ÝÇßÝ»ñÁ
ËáñÑáõñ¹ ¿
ïñíáõÙ ëïáõ·»É
µáõÅáõÙÇó
³ÝÙÇç³å»ë
Ñ»ïá, ÇÝãå»ë
Ý³¨ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
6 ³ÙÇëÁ Ù»Ï 2-3
ï³ñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ,
áñÇó Ñ»ïá
ÏñÏÝÙ³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÁ
½·³ÉÇáñ»Ý
ÁÝÏÝáõÙ ¿:
ºÃ» óÇïá½Á ãÇ
ÇçÝáõÙ 6-12
³Ùëí³
ÁÝÃ³óùáõÙ,
ÇëÏ 2 ï³ñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
àÐ-Ý ÉñÇí ãÇ
ÝáñÙ³É³ÝáõÙ,
ÇÝãå»ë Ý³¨ Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
Ýáñ, ¨ ³×áõÙ »Ý
»Õ³Í
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ,
³å³
ËáñÑáõñ¹ ¿
ïñíáõÙ
µáõÅÙ³Ý
ÏñÏÝ³ÏÇ
Ïáõñë:

ØÆì
ÆÜüºÎòÆ²ÚÆ
ÜÚ²ð¸²´²Ü²Î²Ü
Ð²Ø²Êî²ÜÆÞÜºðÀ

êÏë³Í
ÒÆ²Ð-Ç
å³Ý¹»ÙÇ³ÛÇ
ëÏ½µÇó 1981Ã.
ØÆì-áí å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÇÝý»ÏóÇáÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ
ï³ñ»ó - ï³ñÇ
ß³ï³ÝáõÙ »Ý
³ÙµáÕç
³ßË³ñÑáõÙ:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
Ï³Ý Ùáï 40ÙÉÝ
»Ý ³Û¹
íÇñáõëáí
í³ñ³Ïí³Í
Ù»Í³Ñ³ë³ÏÝ»ñ ¨
»ñ»Ë³Ý»ñ: ²Ù»Ýûñ
³ßË³ñÑáõÙ Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
í³ñ³ÏÙ³Ý 1600
Ýáñ ¹»åù»ñ, ÇëÏ
8000 í³ñ³Ïí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñ
Ù³Ñ³ÝáõÙ »Ý:
Üáñ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï,
Ñ³Ï³é»ïñáíÇñáõë³ÛÇÝ
¹»Õáñ³ÛùÇ
Ý»ñ¹ñÙ³Ý
å³ÑÇó ëÏë³Í
ÏÉÇÝÇÏ³ÛáõÙ
¹ÇïíáõÙ ¿
ÇÝãå»ë
ØÆì-Çó, ³ÛÝå»ë
¿É ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇó
¨
áõéáõóùÝ»ñÇó
Ù³Ñ³óáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙ:
¸³Ý¹³Õ
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ÙÛáõë Ñ³ñáõóÇãÝ»ñÇ
ÝÙ³Ý, ØÆì-Á
Ï³ñáÕ ¿ »ñÏ³ñ
Å³Ù³Ý³Ï ÙÝ³É
Ù³ñ¹áõ
ûñ·³ÝÇ½ÙáõÙ,
³é³Ýó
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
³é³ç³óÙ³Ý:
àõÕ»ÕÇ íÝ³ëÙ³Ý
³Ëï³ÍÇÝ
·áñÍáÝÝ»ñÇó
»Ý ØÆì-Ç
³ñï³¹ñ³Í ÝÛáõÃ»ñÇ
Ý»ÛñáïáùëÇÏ
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÁ;
áõÕ»ÕÇ
Ï³éáõóí³ÍùÇ
íñ³
íÇñáõë³ÛÇÝ
ÉáõÍíáÕ
ëåÇïÇ ¨ ÇÝý»Ïóí³Í
Ù³Ïñáý³·»ñÇ
³ñï³½³ï³Í
ÝÛáõÃ»ñÇ
óÇïá³Ëï³ÍÇÝ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ;
íÇñáõë-ÇÝ¹áõÏóí³Í
í³ëÏáõÉÇïÇ
½³ñ·³óáõÙáí
·ÉËáõÕ»ÕÇ ¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
¿Ý¹áÃ»ÉÇ
íÇñáõë³ÛÇÝ
³é³çÝ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ;
³áõïáÇÙáõÝ
·áñÍÁÝÃ³óÁ:
ØÆì-áí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÝ
Ç Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ý³ËÝ³Ï³Ý ÷áõÉ»ñáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ
³Ýç³ï»É
íÇñáõëÁ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý ¨
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇó
Ñ³½í³¹»å ¿
ÑÝ³ñ³íáñ
ÉÇÝáõÙ: ä»ïù
¿ ÁÝ¹·Í»É
»ñÏáõ Ï³ñ¨áñ
Ñ³Ý·³Ù³Ýùª
ØÆì-Ç Ñ³Ù³ñ
µÝáñáß
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ
³Ëï³Ñ³ñ»É Ý»Ûñá³ùëÇëÇ
µáÉáñ
µ³ÅÇÝÝ»ñÁ ¨
ØÆì-ÇÝý»Ïóí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï »ñÏáõ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
åñáó»ëÝ»ñÇ ³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÁ:
¸ñ³ Ñ³Ù³ñ ¿É
ØÆì-ÇÝý»Ïóí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÝ
³í»ÉÇ ËáñÁ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ï³ñÇù áõÝ»Ý:
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
50-90
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ØÆì-Ç
µáÉáñ
÷áõÉ»ñáõÙ:
êÏ½µÝ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÝ
³ËïáñáßíáõÙ
»Ý ³ñ¹»Ý í³ñ³ÏÇó
2-4 ß³µ³Ã ³Ýó, »ñµ
ÙÛáõë
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
µ³ó³Ï³Û»É:
â³÷³íáñ ¨
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
÷áõÉ»ñáõÙª
ëáíáñ³µ³ñ
í³ñ³ÏÇó 10-11
ï³ñÇ ³Ýó,
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
µ³½Ù³½³Ý »Ý ¨
Ñ³×³Ë
Ñ³Ù³ÉÇñ:
Ð³ÛïÝÇ »Ý Ý³¨
Ñ³Ù³ÉÇñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
íÇñáõë³ÛÇÝ
áõÕÕ³ÏÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ,
ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
½³ñ·³óáÕ
ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý,
³áõïáÇÙáõÝ
¨ ¹ÇëÙ»ï³µáÉÇÏ
åñáó»ëÝ»ñ:
²Ëï³ÍÝ³ÛÇÝ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý
ÃÙñ³ÙáÉáõÃÛáõÝÁ,
³ÉÏáÑáÉÇ½ÙÁ,
Ñá·»ÍÇÝ ¨
Û³Ãñá·»Ý
·áñÍáÝÝ»ñÁ:
¸ñ³ Ñ³Ù³ñ ¿É
ãÇ Ï³ñ»ÉÇ
ÅËï»É ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Ë³éÁ µÝáõÛÃÁ:
ÆÝ¹áõóí³Í
ØÆì-ÑÇí³Ý¹Ý»ñ
³é³çÇÝ ³Ý·³Ù
Ï³ñáÕ »Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí»É
ëáÙ³ïÇÏ ¨
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ý»ñáõÙ:

ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨»ñÁ ØÆì-Ç
Å³Ù³Ý³Ï

ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³é³çÝ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ

ê»ñáÏáÝí»ñëÇ³ÛÇ
÷áõÉáõÙ
½³ñ·³óáÕ ëáõñ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ,
ëáõñ
¿Ýó»ý³ÉÇïÁ ãáõÝ»Ý
Ýß³Ý³Ï³ÉÇó
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñ:
Ø»ÝÇÝ·ÇïÁ
Ï³ñáÕ ¿
áõÝ»Ý³É ëáõµÏÉÇÝÇÏ
ÁÝÃ³óùª
ã³÷³íáñ
åÉ»áóÇïá½áí
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏáõÙ
(àÐ):
²ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ å»ïù ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
ë»ñáÏáÝí»ñëÇ³Ý
ÏñÏÝ³ÏÇ ë»ñáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÙÇçáóáí:
ÀÝÃ³óùÁ
µ³ñ»Ýå³ëï ¿,
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁª
ÉñÇí:
¾Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³
¨ »ÝÃ³ëáõñ
¿Ýó»ý³ÉÇï
(ÒÆ²Ð-¹»Ù»ÝóÇ³)
¾Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÒÆ²Ð-Ç ëÏ½µÝ³Ï³Ý
¨ ÙÇ³Ï
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÁ:
êáíáñ³µ³ñ »ÝÃ³ëáõñ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ
³ËïáñáßíáõÙ
¿ ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÇÙáõÝáëáõåñ»ëÇ³ÛÇ
ýáÝÇ íñ³:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
í»ñçÝ³Ï³Ý
÷áõÉáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ï»ëÇ Ùáï Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ³Ûë »ñÏáõ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿
¹ñ³Ýù
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
íñ³
ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
³ÝÙÇç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ,
áñÇ Ù³ëÇÝ
íÏ³ÛáõÙ ¿
Ý³¨ àÐ-áõÙ
íÇñáõë³ÛÇÝ
Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛáõÝÁ:
Î³ñ¨áñ
³Ëï³ÍÇÝ
·áñÍáÝ ¿
³åáåïá½Á:
¾Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ Ýí³½³·áõÛÝ
Ï³Ù ³í»ÉÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ïá·ÝÇïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáíª
áõß³¹ñáõÃÛ³Ý,

ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ,
³å³ïÇ³,
Ñáõ½³Ï³Ý Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
ßßÙ³ÍáõÃÛáõÝ,
ß³ñÅ³Ï³Ý,
ÇÝãå»ë Ý³¨
³ÝÓÇ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
àõÝÇ
Ñ³ñ³×áÕ
ÁÝÃ³óù,
Ï³ñáÕ ¿ Ñ³ëÝ»É
ÙÇÝã¨
¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ
³ëïÇ×³ÝÇ,
áñÁ Ñ³×³Ë
ÝÏ³ñ³·ñíáõÙ
¿ áñå»ë
ÒÆ²Ð-¹»Ù»ÝóÇ³: գÝ
Ï»Õ¨³-»ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ïÇåÇ ¿: Ð³×³Ë
¹ÇïíáõÙ »Ý ùÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
³ÏÇÝ»ïÇÏá-éÇ·Çï
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
¹áÕ,
áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
³ï³ùëÇ³,
Ñ³½í³¹»åª
³ÏÝ³ß³ñÅ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Îî-Ý ¨ Øèî-Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
¿
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
ï³ñ³ÍáõÝ
³ïñáýÇ³,
É»ÛÏá³ñ»á½:
î³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙ
Ï³ï³ñáõÙ »Ý
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ»ï: ÀÝÃ³óùÁ
Ñ³ñ³×áõÝ ¿,
ÙÇ ù³ÝÇ
³ÙÇëÝ»ñÇ,
ÝáõÛÝÇëÏ
ï³ñÇÝ»ñÇ ÁÝÃ³óùáõÙ,
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
»ñÏ³ñ³ï¨
é»ÙÇëÇ³: ²ñï³Ñ³Ûïí³Í
¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ
÷áõÉáõÙ
ÏÛ³ÝùÇ ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
6 ³ÙÇë ¿, ÇëÏ
Ñ³Ï³é»ïñáíÇñáõë³ÛÇÝ
µáõÅÙ³Ý
¹»åùáõÙ ³ÛÝ
³í»ÉÇ »ñÏ³ñ ¿:
ì³ÏáõáÉÛ³ñ
ÙÇ»Éáå³ÃÇ³
êáíáñ³µ³ñ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÇÙáõÝáëáõåñ»ëÇ³ÛÇ
ýáÝÇ íñ³,
Ñ³×³Ë
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ØÆì-
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ûáí,
åáÉÇÝ¨ñáå³ÃÇ³Ûáí:
²Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
ÑÇß»óÝáõÙ ¿
ýáõÝÇÏáõÉÛ³ñ
ÙÇ»Éá½Áª
ëïáñÇÝ
ëå³ëïÇÏ å³ñ³å³ñ»½,
ó³í³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
Ëáñ³ÝÇëï ¨
íÇµñ³óÇáÝ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ:
Ð³ñ³×áõÙ ¿
ÙÇ ù³ÝÇ ß³µ³Ãí³
ÁÝÃ³óùáõÙ,
³Ýµ³ñ»Ýå³ëï
Ï³ÝË³ï»ëÙ³Ùµ:
î³ñµ»ñ³ÏáõÙ »Ý
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Í³í³É³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ,
Ý»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ
Ñ»ï: ¼·³ÉÇáñ»Ý
û·ÝáõÙ ¿ àÐ-Ç
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ:
ºñµ»ÙÝ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
¿ ³ÏïÇí
Ñ³Ï³é»ïñáíÇñáõë³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³Ý: ì³ëÏáõÉÛ³ñ
ÒÆ²Ð
²é³çÝ³ÛÇÝ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
í³ëÏáõÉÇïÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùÝ
³ÉÇù³Ó¨ ¿:
îÇåÇÏ
¹»åù»ñáõÙ
¹ÇïíáõÙ »Ý ¹ÇëóÇñÏáõÉÛ³ïáñ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³ÛÇ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ ¨
³ñÛ³Ý ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñª
ïñ³Ý½Çïáñ Çß»ÙÇ³ÛÇ,
Çß»ÙÇÏ ¨
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
ÇÝëáõÉïÝ»ñÇ
Ó¨áí: Ð³×³Ë
ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ëÏ½µáõÙ
áõÕ»ÕÇ ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ
³é³çÇÝ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ
¿: ²Ñ³ Ã»
ÇÝãáõ Ï³ñ¨áñ
¿ Ñ³ßíÇ ³éÝ»É
ØÆì-Ý áñå»ë
¿ÃÇáÉá·Ç³Ï³Ý
·áñÍáÝ
ÇÝëáõÉï
ï³ñ³Í
»ñÇï³ë³ñ¹
Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï:
Ì³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç (ÌÜÐ)
¨ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
ÌÜÐ-Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
ï³ñµ»ñ Ó¨»ñ »Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
³í»ÉÇ ù³Ý 50-Ç
Ùáï: ¸ñ³Ýù
Ï³ñáÕ »Ý
Ï³åí³Í ÉÇÝ»É
ÇÝãå»ë
íÇñáõëÇ
³ÝÙÇç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ,
ûåáñïáõÝÇëï³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ(Ñ³×³Ë
óÇïáÙ»·³ÉáíÇñáõë³ÛÇÝ)
½³ñ·³óÙ³Ùµ,
íÇï³ÙÇÝ B12-Ç
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ùµ,
Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ,
ÃÙñ³ÝÛáõÃ»ñÇ
Ý»ÛñáïáùëÇÏ
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ
¨ ³ÛÉ
·áñÍáÝÝ»ñáí:
ÌÜÐ-Ç
³Ëï³µ³ÝáõÃÛáõÝÝ
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ï³ñµ»ñ
÷áõÉ»ñáõÙ,
ÎÜÐ-Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÇó
³ÝÏ³Ë:
ÎÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ¹Çëï³É
ëÇÙ»ïñÇÏ
ë»Ýëáñ
åáÉÇÝ»Ûñáå³ÃÇ³Ûáí,
¶ÇÛ»Ý-´³ñ»ÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí,
µ³½Ù³ÏÇ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë,
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ,
ÙáÝáÝ»Ûñáå³ÃÇ³Ûáí:

äáÉÇÝ»Ûñáå³ÃÇ³Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 30-Ç
Ùáï:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
µÝáñáß ¿ ¹ñ³
ë»Ýëáñ Ó¨ÇÝ:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
í»·»ï³ïÇí ³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ
ûñÃáëï³ïÇÏ
ÑÇåáï»Ý½Ç³ÛÇ,
ëñïÇ éÇÃÙÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý,
ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
Ó¨áí:
ØÏ³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
ÙÇáå³ÃÇ³ÛÇ
Ó¨áí
ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ï³ñµ»ñ
÷áõÉ»ñáõÙ
Ï³åí³Í ¿
íÇñáõëÇ
³ÝÙÇç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ñ»ï: ¸ñ³ Ñ»ï
Ù»Ïï»Õ,
ÙÇáå³ÃÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ ¨
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ïáùëÇÏ, ³Û¹
ÃíáõÙ Û³Ãñá·»Ý
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝù
ÉÇÝ»É:
´Ýáñáß »Ý Í³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
åñáùëÇÙ³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
ÙÇ³É·Ç³Ý»ñÝ
áõ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÝÙ³Ý
ÉÇÝ»É
åáÉÇÙÇá½ÇïÇ
Ñ»ï, Ñ³ïÏ³å»ë, »Ã»
³éÏ³ ¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
åñáùëÇÙ³É
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
³ïñáýÇ³,
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
Ã»É»ñÇ
µáñµáù³ÛÇÝ
ÇÝýÇÉïñ³ïÝ»ñ
¨ Ý»Ïñá½: ²ËïáñáßáõÙÁ
Ñ»ßï³óÝáõÙ ¿
¾Ø¶-Ý, ¾ÜØ¶-
Ý:
ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
úåáñïáõÝÇëï³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÁ
ØÆì-í³ñ³Ïí³ÍÝ»ñÇ
Ùáï
ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
Ñ³ñ³×Ù³Ý
¹»åùáõÙ
µ³ñÓñ³ÝáõÙ ¿
µ³Ïï»ñÇ³É,
ëÝÏ³ÛÇÝ,
íÇñáõë³ÛÇÝ
¨ å³ñ³½Çï³ñ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
ÁÝÏ³ÉáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ,
áñáÝóÇó Ù»Í
Ù³ëÝ áõÝ»Ý
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ: ÎÜÐ-Ý
³Ëï³Ñ³ñáÕ
ûåáñïáõÝÇëï³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Ù»ç ³é³çÇÝ
ï»ÕÁ
Ù»·³ÉáíÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý ¿
½µ³Õ»óÝáõÙ,
»ñÏñáñ¹Áª
å³É³ñ³ËïÁ,
»ññáñ¹Áª
ïáùëáåÉ³½Ùá½Á:
ØÛáõë
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ïª ã³ñáñ³Ï
ÉÇÙýáÙ³ ¨
³ÝáÃ³ÛÇÝ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
¹ñ³Ýù
Ï³½ÙáõÙ »Ý
ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ûç³Ë³ÛÇÝ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
80-90-Á:

òÇïáÙ»·³ÉáíÇñáõë³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
¿ ÒÆ²Ð-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 20-30-Ç
Ùáï, Ñ³×³Ë
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³é³çÝ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï ¨ 10-20
¹»åù»ñáõÙ
Ù³Ñí³Ý
å³ï×³é ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ:

Ð³×³Ë
³ËïáñáßíáõÙ
¿ ³ÛÝ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï, áñáÝó
CD4-ÉÇÙýáóÇïÝ»ñÇ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
ùÇã ¿ 100
ÙÏÉ-áõÙ:
øñáÝÇÏ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ ½³ñ·³ÝáõÙ
¿ ¹»Ù»ÝóÇ³:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿
ó³í³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí,
ëïáñÇÝ
å³ñ³å³ñ»½áí,
ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí,
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
Ý¨ñÇïáí
í»ñÁÝÃ³ó
åáÉÇé³¹ÇÏáõÉáÙÇ»ÉÇï:
Ð³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Ý³¨
åáÉÇÝ»Ûñáå³ÃÇ³Ý»ñ,
µ³½Ù³ÏÇ
ÙáÝáÝ»Ûñáå³ÃÇ³:
²ËïáñáßáõÙÁ
Ñ³ëï³ïíáõÙ ¿
ë»ñáÉá·Ç³Ï³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñáí: ´áõÅáõÙÁ
ï³ñíáõÙ ¿
·³ÝóÇÏÉáíÇñáí,
³óÇÏÉáíÇñáí,
Ñ³×³Ë É³í
³ñ¹ÛáõÝù ¿
ÉÇÝáõÙ:
                       îáùëáåÉ³½Ùá½³ÛÇÝ
      ¿Ýó»ý³ÉÇïÁ
     ÒÆ²Ð-áí     ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
     Ùáï       ûç³Ë³ÛÇÝ
        ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý

                   ³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
          Ñ³×³Ë³ÏÇ          å³ï×³éÝ
      ¿:       êáíáñ³µ³ñ
       ½³ñ·³ÝáõÙ     ¿
          ³ñï³Ñ³Ûïí³Í

ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
ýáÝÇ íñ³:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÝ
»Ýª ï»Õ³Ï³Ûí³Í
Ï³Ù ï³ñ³ÍáõÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÁ
(Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇï),
Ý»ñùÇÝ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
É³ÛÝ³ï³ñ³Í
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ:
î³ñµ»ñ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ý
ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
¿åÇÉ»åïÇÏ
óÝóáõÙÝ»ñÝ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý ·ÉË³ó³íÇ,
ï»Ý¹Ç,
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
³ñ·»É³ÏÙ³Ý
ýáÝÇ íñ³: àÐ-áõÙ
áã ËÇëï
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
åÉ»áóÇïá½,
ëåÇïÇ ù³Ý³ÏÇ
µ³ñÓñ³óáõÙ:
ê»ñáÉá·Ç³Ï³Ý
é»³ÏóÇ³Ý»ñÁ
ÇÙáõÝá³³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É
µ³ó³ë³Ï³Ý, áñÁ
¹Åí³ñ³óÝáõÙ
¿ ³ÛÉ
ûåáñïáõÝÇëï³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇ
Ñ»ï ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÁ:
Îî-áí ¨ Øèî-áí
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý
ÏáÝïñ³ëï³ÛÇÝ
ÝÛáõÃÇ
Í³Ûñ³Ù³ëáõÙ
Ïáõï³ÏáõÙáí,
Í³í³É³ÛÇÝ
¿ý»Ïïáí,
Ù³Ï»ñ»ëáñ»Ý
ï»Õ³Ï³Ûí³Í
ûç³ËÝ»ñ:
´áõÅáõÙÁ
¹³ñ³åñÇÙáí
(å»ñÇÙ»ï³ÙÇÝ) ¨
ëáõÉý³¹Ç³½ÇÝáí,
Ñ³ïÏ³å»ë ³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
»Ý
åÇñÇÙÇï³ÙÇÝÝ
áõ
ÏÉÇÝ¹³ÙÇóÇÝÁ,
áñÝ áõÝÇ
³ËïáñáßÇã
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ:

ÎñÇåïáÏáÏ³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·Çï
(Ù»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇï)
Ð³Ý¹ÇåáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 10-Ç
Ùáï,
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
Ñ³×³Ë³ÏÇ,
Ù»Í³Ù³ë³Ùµ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³é³çÇÝ å³ï×³éÁ
ØÆì-Ç
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ù³ÝÇý»ëï³óÇáÝ
÷áõÉáõÙ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
¨ ½·³ÉÇ
É»ÛÏáå»ÝÇ³ÛÇ
ýáÝÇ íñ³:
êÏÇ½µÝ ëáõñ,
»ÝÃ³ëáõñ ¿,
Ù»ÝÇÝ·Û³É
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí:
ÐÝ³ñ³íáñ ¿
·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
ÙÃ³·ÝáõÙ:
úç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ,
¿åÇÉ»åïÇÏ Ýáå³Ý»ñÁ
Ùßï³Ï³Ý ã»Ý:
Ø»ÝÇÝ·á¿Ýó»ý³ÉÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÑÝ³ñ³íáñ »Ý
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
ï»Õ³ÛÇÝ
·ñ³ÝáõÉ»Ù³Ý»ñ,
áñáÝù µ»ñáõÙ
»Ý ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý:
Ø»ÝÇÝ·Çïáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 13-Ç
Ùáï
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
ÃáõÛÉ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í:
ØÇ³Å³Ù³Ý³Ï
¹ÇïíáõÙ »Ý
ëáÙ³ïÇÏ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñª
Ãáù³µáñµ,
ÙÇ½áõÕÇÝ»ñÇ
ÇÝý»ÏóÇ³ ¨ ³ÛÉÝ:
àÐ-áõÙ
ÉÇÙýáóÇï³ñ
åÉ»áóÇïá½ (200
µçÇç 1ÙÏÉ-áõÙ),
ëåÇïÇ ù³Ý³ÏÇ
ß³ï³óáõÙ,
·ÉÛáõÏá½³ÛÇ
ù³Ý³ÏÇ
Çç»óáõÙ:
¾ÃÇáÉá·ÇÏ
³ËïáñáßáõÙÁ
ÑÇÙÝíáõÙ ¿
àÐ-áõÙ
ÏñÇåïáÏáÏ³ÛÇÝ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
íñ³: Øèî-áí
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ÏáÝïñ³ëï
ÝÛáõÃ
ãÏáõï³ÏáÕ
ÑÇå»ñÇÝï»ÝëÇí
ûç³ËÝ»ñ
(ëáíáñ³µ³ñ
ÑÇÙ³ÛÇÝ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñáõÙ,
ÙÇçÇÝ
áõÕ»ÕáõÙ,
áõÕ»ÕÇÏáõÙ) ¨
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³:
àõß
³ËïáñáßÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï 20
¹»åù»ñáõÙ
ÉÇÝáõÙ ¿
Ù³Ñ³óáõ »Éù :
´áõÅáõÙÝ ³Ùýáï»ñÇóÇÝáí,
¹ÇýÉÛáõÏ³Ýáí:
è»óÇ¹ÇíÝ»ñÇ
íï³Ý·Çó
Ëáõë³÷»Éáõ
Ñ³Ù³ñ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
»ñÏ³ñ³ï¨
å³Ñå³ÝáÕ³Ï³Ý
Ã»ñ³åÇ³:
¾Ýó»ý³ÉÇïÇ
¿ÃÇáÉá·ÇÏ
·áñÍáÝ Ï³ñáÕ
»Ý
Ñ³Ý¹Çë³Ý³É
Ý³¨ Ñ³×³Ë
Ù»·³ÉáíÇñáõëÇ
Ñ»ï
½áõ·³Ïóí³Í Ñ³ë³ñ³Ï
¨ ·áï¨áñáÕ
áñùÇÝÇ
íÇñáõëÝ»ñÁ:
´áõÅáõÙÁª
³óÇÏÉáíÇñ,
íÇ¹³ñ³µÇÝ,
í³Õ ÷áõÉ»ñáõÙ
Ñ³×³Ë
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
¿:
ä³É³ñ³ËïÁ
Ñ³×³Ë³ÏÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿
ØÆì-ÇÝý»Ïóí³Í
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï:
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÁª
Ù»ÝÇÝ·Çï, ³µëó»ë,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
µ³½Ù³ÏÇ
ïáõµ»ñÏáõÉáÙ³:
Î³ÝË³ï»ëáõÙÁ
Ï³Ëí³Í ¿ ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
ï¨áÕáõÃÛáõÝÇó
¨
ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛáõÝÇó:

â³ñáñ³Ï
áõéáõóùÝ»ñÁ
´³í³Ï³ÝÇÝ
Ñ³×³Ë
³é³çÝ³ÛÇÝ
ÉÇÙýáÙ³Ý»ñ
»Ý Ñ³Ý¹ÇåáõÙ,
ëáíáñ³µ³ñ
áõß
÷áõÉ»ñáõÙ ËÇëï
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÇÙáõÝáëáõåñ»ëÇ³ÛÇ
ýáÝÇ íñ³:
ÜÏ³ñ³·ñí³Í »Ý
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
ÉÇÙýáÙ³ÛÇ,
·ÉÇáµÉ³ëïáÙ³ÛÇ,
Ù»ï³ëÃ³½Ý»ñÇ,
Î³åáßÇ ë³ñÏáÙ³ÛÇ
¹»åù»ñ:
ÈÇÙýáÙ³Ý
ÁÝÃ³óùáí ¨
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñáí
ÑÇß»óÝáõÙ ¿
ïáùëáåÉ³½Ùá½³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÁ,
ë³Ï³ÛÝ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
³é³Ýó Ù³ñÙÝÇ
ç»ñÙÝ³ëïÇ×³ÝÇ
µ³ñÓñ³óÙ³Ý:
´Ýáñáß »Ý
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ý,
Ñ»ÙÇå³ñ»½Ý»ñÁ,
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñÁ:
îáùëáåÉ³½Ùá½³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÝ
³ÝÑÝ³ñ ¿, ¹ñ³
Ñ³Ù³ñ ¿É Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
¿
åÇñÇÙ»ï³ÙÇÝáí
¨ ëáõÉý³¹Ç³½ÇÝáí
÷áñÓÝ³Ï³Ý
Ã»ñ³åÇ³Ý:
ÆÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
ýáÝÇ íñ³
½³ñ·³ó³Í
³ÝáÃ³ÛÇÝ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ñ³×³Ë
ûåáñïáõÝÇëï³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÇª
Ñ³ë³ñ³Ï ¨
·áï¨áñáÕ
áñùÇÝ,
Ù»ÝÇÝ·áí³ëÏáõÉÛ³ñ
ëÇýÇÉÇë,
Å³Ù³Ý³Ï
í³ëÏáõÉÇïÇ
³ñ¹ÛáõÝù »Ý:
Ð³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉï ¨
ëáõµ³ñ³ËÝáÇ¹³É
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙ:

Ê³éÁ
Í³·Ù³Ý
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ

ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ËïáñáßÙ³Ý
¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ù»Í Ù³ë³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý »ñÏáõ Ï³Ù
³í»ÉÇ
¿ÃÇáÉá·ÇÏ
·áñÍáÝÝ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï³Ï ³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ÏóÙ³Ý
Ñ»ï: ¸ñ³ÝóÇó
»Ý ØÆì-Ç ³ÝÙÇç³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï³Ï ³é³ç³ó³Í
³é³çÝ³ÛÇÝ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ,
ûñ.ª
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý
Ï³Ù
åáÉÇÝ¨ñáå³ÃÇ³Ý»ñÁ
¨ ÇÙáõÝá³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
ýáÝÇ íñ³
½³ñ·³óáÕª
ûåáñïáõÝÇëï³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñÁ,
ã³ñáñá³Ï
áõéáõóùÝ»ñÁ,
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ÏóáõÙÁ:
¸ñ³ÝóÇó
»Ý ³ëÃ»ÝÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ
(ó»ñ»µñá·»Ý ¨ Ñ³Ù³Ïóí³Í
³ëÃ»ÝÇ³), Ë³éÝ
¿ÃÇáÉá·Ç³ÛÇ
í»·»ï³ïÇí ¹ÇëïáÝÇ³Ý,
áñÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿ 60
¨ 40
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï:
¾Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý,
»Ã» ØÆì-Ç ³ÝÙÇç³Ï³Ý
Ý»ñ·áñÍáõÃÛáõÝÇó
½³ï
¿ÃÇáÉá·ÇÏ ·áñÍáÝ
»Ý,
ÃÙñ³ÙáÉáõÃÛáõÝÁ,
³ÉÏáÑáÉÇ½ÙÁ,
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ïñ³íÙ³ÛÇ
Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñÁ ¨
ÙÇÝã¨
í³ñ³ÏáõÙÁ
ï³ñ³Í
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
¹»Õáñ³ÛùÇ
ïáùëÇÏ ³½¹»óáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
ØÆì-ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
µáõÅáõÙÁ µ³ñ¹
ËÝ¹Çñ ¿, áñÁ
ÙÇÝã¨ ÑÇÙ³
ãÇ ÉáõÍí³Í:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
µÝ³Ï³Ý
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ
í³ñ³Ïí³ÍÝ»ñÇ
ÏÛ³ÝùÇ
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
11 ï³ñÇ ¿: ²ÏïÇí
Ñ³Ï³íÇñáõë³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³Ý
»ñÏ³ñ³óÝáõÙ
¿ ³ÛÝ:
´áõÅÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ËÝ¹ÇñÝ»ñÝ »Ýª
ØÆì-Ç ³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
×ÝßáõÙÁ,
CD4-ÉÇÙýáóÇïÝ»ñÇ
ß»Ùù³ÛÇÝ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛ³Ý
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁ,
ÒÆ²Ð-½áõ·³Ïóí³Í
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
É³í³óáõÙ:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
Ï³Ý Ñ³Ï³íÇñáõë³ÛÇÝ
¹»Õáñ³Ûùª
Ñ»ï³¹³ñÓ
ïñ³ÝëÏñÇåï³½³ÛÇ
³ñ·»É³ÏÇãÝ»ñ
(ÝáõÏÉ»á½Ç¹Ý»ñ
¨ áã ÝáõÏÉ»á½Ç¹Ý»ñ)
¨ åñáï»³½³ÛÇ
³ñ·»É³ÏÇãÝ»ñ:
¸ñ³Ýó ³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï³Ï
Ë³Ý·³ñíáõÙ ¿
èÜÂ-Ç
Ó¨³÷áËáõÙÁ
¸ÜÂ-Ç ¨
íÇñáõëÇ
Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
ëåÇïÝ»ñÇ ëÇÝÃ»½Á,
áñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
¹³¹³ñáõÙ ¿
¹ñ³Ýó µ³½Ù³óáõÙÁ
Ù³ñ¹áõ
ûñ·³ÝÇ½ÙáõÙ:
È³í
³ñ¹ÛáõÝù
Ï³ñ»ÉÇ ¿
ëï³Ý³É ³Û¹
»ñÏáõ ËÙµ»ñÇ
½áõ·³ÏóáõÙÇóª
Ñ³Ï³é»ïñáíÇñáõë³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³:
ê³Ï³ÛÝ, ¹ñ³
Ã»ñáõÃÛáõÝÁ
Ñ³ñáõóÇãÇ
Ï³ÛáõÝ Ó¨»ñÇ
Ï³½Ù³íáñáõÙÝ
áõ ¹»Õ»ñÇ
ïáùëÇÏ
³½¹»óáõÃÛáõÝÝ
¿:
´áõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
Ý³¨
ÇÙáõÝÇï»ïÁ µ³ñÓñ³óÝáÕ
ÙÇçáóÝ»ñ:
Ð³×³Ë
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
ÏñÇÏëÇí³Ý,
é»ïñáíÇñ, ÇëÏ
åñáï»³½-ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñÇóª
ë³ÏíÇÝ³íÇñ
Ï³Ù
ýáñï³í³½³:
¸ñ³Ï³Ý ³ñ¹ÛáõÝù
¿ ï³ÉÇë
ïáùëáåÉ³½Ùá½áí
Ï³Ù ³ÛÉ ûåáñïáõÝÇëï³Ï³Ý
ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ùáï
ÏÇñ³éíáÕ
Ñ³Ï³íÇñáõë³ÛÇÝ
ÙÇçáóÝ»ñÇ, Ñ³Ï³µÇáïÇÏÝ»ñÇ
¨
Ñ³Ï³ëÝÏ³ÛÇÝ
¹»Õ»ñÇ
½áõ·³Ïóí³Í
Ã»ñ³åÇ³Ý:

Ð²Ø²Î²ð¶²ÚÆÜ
èºìØ²îÆÎ
ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºðÆ
ÜÚ²ð¸²´²Ü²Î²Ü
Ê²Ü¶²ðàôØÜºðÀ

Ð³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
é¨Ù³ïÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ß³ñ³Ïó³Ï³Ý
ÑÛáõëí³ÍùÇ
ï³ñ³ÍáõÝ
³Ëï³Ñ³ñáõÙáí
³áõïáÇÙáõÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ
»Ý:
²ÛÝ
Ù³ëÇÝ, áñ ³Û¹
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÝ
³é³ç³óÝáõÙ
»Ý ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
Ñ³ÛïÝÇ ¿ñ
í³Õáõó:
Ü»Ûñáé¨Ù³ïáÉá·Ç³Ý
ÙÇ³óñ»ó ³Û¹
ËÙµÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÏÉÇÝÇ³Ï³Ý
ï»ë³ÝÏÛáõÝÇ
áõëáõÙÝ³ëÇñÙ³Ý
ÙÇç¹ÇëóÇåÉÇÝ³ñ
Ùáï»óáõÙÁ:
²Ëï³Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
íÏ³ÛáõÙ »Ý
³ÛÝ Ù³ëÇÝ, áñ
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ
Å³Ù³Ý³Ï
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
·áñÍÁÝÃ³óÁ
Ñ³×³Ë
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
ÏáÉÉ³·»Ý³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
áõéã»óÙ³Ùµ,
ß×³¿ùëáõ¹³ïÇí
µáñµáùáõÙáí: è¨Ù³ïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ í³ëÏáõÉÇïÁ,
áñÝ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
Ù³½³ÝáÃÝ»ñÇ
Ã³÷³Ýó»ÉÇáõÃÛ³Ý
½·³ÉÇ
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ:
öáùñ
Ëáñ»³Ý
(êÇÝ¹»ñ·³ÙÇ
Ëáñ»³Ý)
´³í³Ï³ÇÝ
Ñ³×³Ë ÷áùñ
Ëáñ»³Ý
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ
³é³çÇÝ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ ¿
»ñ»Ë³ÛÇ Ùáï,
ë³Ï³ÛÝ ³ÛÝ
Ï³ñáÕ ¿
½³ñ·³Ý³É
É³ï»Ýï
ÁÝÃ³óáÕ
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
î³ñµ»ñ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ ·ñÇåÝ
áõ ëáõñ
ßÝã³é³Ï³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
Ï³ñáÕ »Ý
ë³¹ñÇã
·áñÍáÝ
Ñ³Ý¹Çë³Ý³É:
öáùñ Ëáñ»³Ý
Ù³ÝÏ³Ï³Ý
Ñ³ë³ÏÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿, ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
10-15ï. »ñ»Ë³Ý»ñÇ
Ùáï ¿
¹ÇïíáõÙ: ØÇ³ÛÝ
ë³Ï³í
¹»åù»ñáõÙ
÷áùñ
Ëáñ»³Ûáí
ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý 5ï.-Çó ÷áùñ
»ñ»Ë³Ý»ñÁ: 15-25ï.
Ï³Ý³Ûù
ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý ÑÕÇáõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ ßñç³ÝáõÙ:
ÐÕÇÝ»ñÇ
Ëáñ»³Ý Ñ³×³Ë
Ù³ÝÏ³Ï³Ý
Ëáñ»³ÛÇ é»óÇ¹ÇíÝ
¿:
²ëÃ»ÝÇÏ,
÷ËñáõÝ
Ï³½Ùí³Íùáí,
¹Ûáõñ³½·³ó,
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
µ³ñÓñ
·ñ·é³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ

»ñ»Ë³Ý»ñÝ
³í»ÉÇ ß³ï »Ý
ÑÇí³Ý¹³ÝáõÙ
÷áùñ Ëáñ»³Ûáí,
ù³Ý ýÉ»·Ù³ïÇÏ,
¹³Ý¹³Õ³ß³ñÅ,
ùÇã ß³ñÅáõÝ
»ñ»Ë³Ý»ñÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
¹»åù»ñÇ Ù»Í
Ù³ëÁ
¹ÇïíáõÙ ¿
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ ¨
³Ý·ÇÝ³Ý»ñÇ
ï³ñ³ÍÙ³ÝÁ
Ýå³ëïáÕ
ï³ñí³ óáõñï,
³ÝÓñ¨áï
»Õ³Ý³ÏÇÝ:
Êáñ»³Ý
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
³ÝÑ»ï³ÝáõÙ ¿
ÙÇ ù³ÝÇ
ß³µ³Ãí³ Ï³Ù
³Ùëí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
ÐÝ³ñ³íáñ »Ý
é»óÇ¹ÇíÝ»ñ,
ë³Ï³ÛÝ
Ï³ÛáõÝ,
ÙÝ³óáñ¹³ÛÇÝ
»ñ¨áõÛÃÝ»ñ ãÇ
ÉÇÝáõÙ:
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
µÝáõÃ³·ñíáõÙ
¿
Í³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
¨ ÙÇÙÇÏ³ÛÇÝ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
³ÝÏ³ÝáÝ
ÏÍÏáõÙÝ»ñáí:
Êáñ»³Ý ëÏëíáõÙ
¿ ³ëïÇ×³Ý³µ³ñ:
ì³Õ
÷áõÉ»ñáõÙ
»ñ»Ë³Ý ¹³éÝáõÙ
¿ ³Ý×³ñåÇÏ,
Ñ³×³Ë ùóáõÙ
¿ Çñ»ñÁ, Ý³
¹Åí³ñ³ÝáõÙ
¿ ·ñ»É,
Ïá×³ÏÝ»ñÁ
Ïá×Ï»É, ËÙ»ÉÇë
Ý³ Ã³÷áõÙ ¿
µ³Å³ÏÇ
Ñ»ÕáõÏÁ:
¼³ñ·³ó³Í
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ³ÙµáÕç
Ù³ñÙÝÇ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ÏÍÏáõÙÝ»ñáí,
áñáÝù Ï³ñáÕ
»Ý ÉÇÝ»É µ³í³Ï³ÝÇÝ
áõÅ»Õ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Í³ÝñáõÃÛáõÝÁ
ï³ï³ÝáÕ³Ï³Ý
¿: àñáß
¹»åù»ñáõÙ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
¿ (Ñ»ÙÇËáñ»³):
²Ëï³µ³Ý³Ýáñ»Ý
÷áËí³Í
ß³ñÅáõÙÝ»ñÝ
áõÅ»Õ³ÝáõÙ
»Ý ÙÏ³ÝÝ»ñÇ Ï³Ù³ÛÇÝ
ÏÍÏÙ³Ý ¨
í»ñ³ÝáõÙ
ùÝ³Í Å³Ù³Ý³Ï:
ÐÇí³Ý¹ »ñ»Ë³Ý
Ñ³×³Ë Ñá·»å»ë
³ÝÏ³ÛáõÝ ¿,
Ñ»ßï ³ÝóÝáõÙ
¿ ÍÇÍ³ÕÇó
É³óÇ:
Ð»ï³½áïÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý µÝáñáß ÏÍÏáõÙÝ»ñÁ,
»Ã» ¹ñ³Ýù ³Û¹
å³ÑÇÝ
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý,
³å³ Ï³ñ»ÉÇ ¿
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
ËÝ¹ñ»É
Ó»éù»ñÝ ³é³ç
ï³Ý»É, Ù³ïÝ»ñÁ
å³ñ½»É,
É»½áõÝ Ñ³Ý»É:
¸ÇïíáõÙ »Ý
å³ñ½³Í
Ó»éù»ñÇ µÝáñáß
§·ñáÕ¦
ÏÍÏáõÙÝ»ñ ¨
×³×³Ýã-¹³ëï³Ï³ÛÇÝ
Ñá¹Ç Í³ÉÙ³Ý
½áõ·³ÏóÙ³Ùµª
ý³É³Ý·³ÛÇÝ
Ñá¹»ñÇ ·»ñï³ñ³ÍáõÙ:
ÐÇí³Ý¹Á
¹Åí³ñ³ÝáõÙ
¿ É»½áõÝ å³Ñ»É
³Ýß³ñÅ, Ý³
³ÝÁÝ¹Ñ³ï
Ñ³ÝáõÙ ¨ Ý»ñë
¿ ï³ÝáõÙ ³ÛÝ;
ÙÇ ¹ÇñùáõÙ
å³Ñ»ÉÇëª Ý³
Ï³ñáÕ ¿ É»½áõÝ
ÏÍ»É: Ø³ïÝ»ñáí
×ß·ñÇï
ß³ñÅáõÙÝ»ñÝ
³ÝÑÝ³ñ »Ý:
ºñ»Ë³Ý, ûñ.ª ãÇ
Ï³ñáÕ
µ³ñÓñ³óÝ»É
ùáñáóÁ:
Úáõñ³Ñ³ïáõÏ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñ ãÏ³Ý,
ë³Ï³ÛÝ ÍÝÏ³Ý
é»ýÉ»ùëÝ
ëïáõ·»ÉÇë,
ëñáõÝùÁ
Ï³ñ×
Å³Ù³Ý³Ïáí
ÙÝáõÙ ¿
ï³ñ³Íí³Í
(áõß³ó³Í
ÍÝÏ³Ý é»ýÉ»ùë):

öáùñ
Ëáñ»³ÛÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
»Ý »ñ»ù ËáõÙµ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñª Ñá·»Ï³Ý
áÉáñïÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝ,
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ ïáÝáõëÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝ
¨ Ëáñ»ÇÏ ïÇåÇ
³Ï³Ù³ ß³ñÅáõÙÝ»ñ:

Ðá·»Ï³Ý
áÉáñïÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÝ
³Ù»Ý³í³ÕÝ »Ý:
ºñ»Ë³Ý
¹³éÝáõÙ ¿
ùÙ³Ñ³×,
Ñ³Ù³é,
Ùáé³óÏáï,
³Ýáõß³¹Çñ,
Ã³÷Ã÷í³Í:
ºñ»Ë³Ý í³ï ¿
ùÝáõÙ,
ï³·Ý³å³ÉÇó:
²é³Ýó
å³ï×³éÇ
Ï³ñáÕ »Ý ³é³ç³Ý³É
³ý»ÏïÇí
µéÝÏáõÙÝ»ñ:
ÐáõÛ½»ñÁª
Ñ³ïÏ³å»ë
µ³ó³ë³Ï³Ý,
áõÅ»Õ³óÝáõÙ
»Ý ³Ï³Ù³
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ:
Ð³Ý·ëïÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
ùã³ÝáõÙ »Ý,
ùÝÇ Å³Ù³Ý³Ïª
³ÝÑ»ï³ÝáõÙ:
öáùñ
Ëáñ»³ÛÇ
å³ñï³¹Çñ
Ýß³ÝÁ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ
¿ª
ÑÇåáïáÝÇ³,
ÙÇÝã¨
³ïáÝÇ³:
¶áÛáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý ÷áùñ
Ëáñ»³ÛÇ Ó¨»ñ,
áñáÝó
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
áñáßíáõÙ ¿
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ûáí,
Ëáñ»ÇÏ
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÁ
í³ï »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ï³Ù
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ ÏïñáõÏ
ÇçÝ»Éáõ
Ñ»ï¨³Ýùáí
³ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
¨ ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÁ
¹³éÝáõÙ »Ý
³ÝÑÝ³ñª chorea mollis:
²é³ç³ÝáõÙ ¿
åë¨¹áå³ñ³ÉÇãÇ
å³ïÏ»ñ, »ñµ
ÑÇíÝ³¹Á ãÇ
Ï³ñáÕ ù³ÛÉ»É,
Ó»éù»ñÁ
ß³ñÅ»É, Ëáë»É,
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
áõï»É:
²Ù»Ý³Í³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ
»ñ»Ë³Ý Ç
íÇ×³ÏÇ ã¿
Ýëï»É ¨ å³Ñ»É
·ÉáõËÁ: Ü³
³Ýß³ñÅ ¨
Éáõé å³éÏ³Í ¿:
²ÛëåÇëÇ
ÑÇí³Ý¹Ç
Ùáï ³Ï³Ù³
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ç Ñ³Ûï ·³ÉÁ
íÏ³ÛáõÙ ¿ íÇ×³ÏÇ
É³í³óÙ³Ý
Ù³ëÇÝ: Chorea mollisª
Ýáõñµ Ëáñ»³Ý,
¹ÇïíáõÙ ¿
÷áùñ ï³ñÇùÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
(3-5ï.): öáùñ Ëáñ»³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÙÏ³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ
½³ñ·³óáõÙÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿
ýáõÝÏóÇáÝ³É-¹ÇÝ³ÙÇÏ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:
àÕÝáõÕ»ÕÇ
ë»·Ù»Ýï³ñ
³å³ñ³ïÇÝ
·Ý³óáÕ
ó³Ýó³ÝÙ³Ý
·áÛ³óáõÃÛ³Ý í³ÛñÁÝÃ³ó
Ã»É»ñÝ ³Û¹
³å³ñ³ïÇ íñ³
áõÝ»Ý ×ÝßáÕ,
³ñ·»É³ÏáÕ
³½¹»óáõÃÛáõÝ:

öáùñ
Ëáñ»³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
³Ù»Ý³Ñ³ÛïÝÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
»ññáñ¹ ËáõÙµÝ
¿ª ³Ï³Ù³ ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ:
Êáñ»ÇÏ ïÇåÇ
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÁ
ïÇåÇÏ, ë³Ï³ÛÝ
áã å³ñï³¹Çñ
³Ëï³ÝÇßÝ »Ý:
Êáñ»ÇÏ
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ç
Å³Ù³Ý³Ï ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
ÏïñáõÏ, ³ñ³·,
É³ÛÝ³Ã³÷ »Ý,
³éÇÃÙÇÏ,
ëï»ñáïÇå,
³é³Ýó
ÝÏ³ï»ÉÇ
É³ñÙ³Ý: ²Ûë
³ÝÏ³ÝáÝ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
µ»ñáõÙ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ß³ñÅ³Ï³Ý
¿ý»ÏïÇ: ²ÛÝ
¹»åù»ñáõÙ, »ñµ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
ËÇëï
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
»Ý, Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³Ý³É ³Ûëå»ë
Ïáãí³Í
ß³ñÅ³Ï³Ý
÷áÃáñÇÏ:
ÎÍÏáõÙÝ»ñÝ ³ÝÁÝ¹Ñ³ï
÷áËáõÙ »Ý
Çñ³ÝÇ,
Ó»éù»ñÇ,
áïù»ñÇ, ¹»ÙùÇ
¹ÇñùÁ:
ÐÇí³Ý¹Ý áã
ÙÇ í³ÛñÏÛ³Ý
Ñ³Ý·Çëï ãÇ
ÙÝáõÙ, Ý³
ÑñíáõÙ ¨
·³É³ñíáõÙ ¿
³ÝÏáÕÝáõÙ:
Ü³
Ï³åïáõÏÝ»ñÇ
Ù»ç ¿
Ù³Ñ×³Ï³ÉÇ
å³ï»ñÇÝ Ë÷í»Éáõ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ,
Ë÷áõÙ ¿
ÇÝùÝ Çñ»Ý, ×³Ý·éáõÙ
Çñ Ù³ñÙÇÝÁ:
¼·³ÉÇ
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÇ
¹»åùáõÙ,
ó³ÝÏ³ó³Í
³ÏïÇí
ß³ñÅáõÙ
¹³éÝáõÙ ¿
³ÝÑÝ³ñ:
ÐÇí³Ý¹Á ãÇ Ï³ñáÕ
ù³ÛÉ»É, Ï³Ý·Ý»É,
Ýëï»É,
ëÝáõÝ¹Á
Ùáï»óÝ»É µ»ñ³ÝÇÝ,
Ë³Õ³ÉÇùÁ
í»ñóÝ»É,
É»½áõÝ Ñ³Ý»É:
ÊáëùÁª ³ÛÝ
Çñ³·áñÍÙ³ÝÁ
Ù³ëÝ³ÏóáÕ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
³Ï³Ù³
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí,
¹³éÝáõÙ áã
å³ñ½,
¹Ç½³ñïñÇÏ:
ÐÇí³Ý¹Ý
³é³ÝÓÇÝ
í³ÝÏ»ñÁ µ³ñÓñ
¿ ³ñï³ë³ÝáõÙ,
Ï³ñÍ»ë
µÕ³íáõÙ ¿,
ÙÛáõÝ»ñÁª
Ï³ñÍ»ë ÏáõÉ ¿
ï³ÉÇë,
»ññáñ¹Ý»ñÝ
³ñï³ë³ÝáõÙ ¿
Ï³Ù³ó, ßßáõÏáí:
àñáß »ñ»Ë³Ý»ñ,
áñáß³ÏÇ
Å³Ù³Ý³ÏÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ,
¹³¹³ñáõÙ »Ý
µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ
Ëáë»É, Ýñ³Ýó
Ùáï Ý»ñùÇÝ ËáëùÁ
å³Ñå³Ýí³Í ¿:
²Ûë
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ï»ñ³Ïñ»ÉÁ ¹Åí³ñ
¿: öáùñ
Ëáñ»³ÛÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
»Ý áñáß ³Ëï³ÝÇßÝ»ñ,
áñáÝù
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
»Ý Ý³¨ Ã»Ã¨
Ó¨»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï:
¸³ §³ãùÇ ¨
É»½íÇ¦
³Ëï³ÝÇßÝ ¿ª
Ëáñ»³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Á ãÇ
Ï³ñáÕ
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
³ãù»ñÁ ÷³Ï ¨
É»½áõÝ ¹áõñë
Ñ³Ý³Í å³Ñ»É:
Ü³ Ï³Ù ³ãù»ñÝ
¿ µ³óáõÙ, Ï³Ù
É»½áõÝ Ý»ñë
ï³ÝáõÙ, Ï³Ù
³Û¹ ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
Ï³ï³ñáõÙ ¿
³ÝÁÝ¹Ñ³ï:
öáùñ
Ëáñ»³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
¹ÇïíáõÙ »Ý
çÉ³ÛÇÝ é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
ï³ñµ»ñ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ:
ÊÇëï ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³ÛÇ
¹»åùáõÙ (³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ chorea mollis-Ç
Å³Ù³Ý³Ï),
çÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý,
³é³Ýó ËÇëï
ÑÇåáïáÝÇ³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ¹ñ³Ýù
å³Ñå³Ýí³Í »Ý,
ë³Ï³ÛÝ Ï³ñáÕ
»Ý ¹Çïí»É
ÍÝÏ³Ý
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇÝ
µÝáñáß
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñ:
¸ñ³Ýù Ï³ñáÕ
»Ý ÉÇÝ»É »ñÏáõ
Ó¨áí: ²é³çÇÝ,
¶áñ¹áÝÇ
³Ëï³ÝÇßÁª
ù³é³·ÉáõË
ÙÏ³ÝÇ
É³ñáõÙª
Ùáõñ×ÇÏáí
³Û¹ ÙÏ³ÝÇ
çÉÇÝ
Ñ³ñí³Í»Éáõó
Ñ»ïá. áïùÁ
áñáß Å³Ù³Ý³Ï
ÙÝáõÙ ¿
ï³ñ³Íí³Í
íÇ×³ÏáõÙ:
ºñÏñáñ¹, áïùÇ
×á×³Ý³Ï³Ó¨
Ã³÷³Ñ³ñáõÙ
ÍÝÏáõÙ Ùñ×ÇÏÇ
çÉÇ íñ³
ÙÇ³Ý·³ÙÛ³
Ñ³ñí³ÍÇó
Ñ»ïá:
ÀÝÃ³óùÁ
¨
Ï³ÝË³ï»ëáõÙÁ
ÖÇßï é»ÅÇÙÇ ¨
µáõÅÙ³Ý
¹»åùáõÙ ÷áùñ
Ëáñ»³Ý ÙÇçÇÝ
Ñ³ßíáí
ï¨áõÙ ¿ 2-3 ³ÙÇë:
àñù³Ý ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ý
ß³ï ¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í,
³ÛÝù³Ý »ñÏ³ñ
¿ µáõÅáõÙÁ:
²Ù»Ý³»ñÏ³ñ³ï¨Á
chorea mollis-Ý ¿ 4-8 ³ÙÇë:
ì»ñçÇÝ 20
ï³ñáõÙ ³Ûë
Ó¨Á ·ñ»Ã» ãÇ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ: öáùñ
Ëáñ»³ÛÇ
ëáíáñ³Ï³ÝÇó
³í»ÉÇ ëáõñ
ÁÝÃ³óùÇ ¨
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÇ
¹»åùáõÙ,
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ
³í»ÉÇ µ³ñ»Ýå³ëï
¨
³ñ³·
ÁÝÃ³óù
áõÝÇ, ù³Ý
³ëïÇ×³Ý³Ï³Ý
½³ñ·³óÙ³Ý ¨
áã ÏáåÇï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý

³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ: öáùñ
Ëáñ»³ÛÇ
çÝçí³Í Ó¨»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï, »ñµ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÝ
³ÝÝß³Ý ¿
Çç³Í,
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÁ
¨ Ñá·»Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
ùÇã »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í,
ÁÝÃ³óùÁ
µ³ñ»Ýå³ëï ¿,
µ³Ûó
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ï¨áõÙ ¿ 1-1,5
³ÙëÇó áã ùÇã:

Þ³ï
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇª
Ùáï³íáñ³å»ë
Ï»ëÇ, Ùáï ÷áùñ
Ëáñ»³Ý
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
é»óÇ¹ÇíÝ»ñáí:
êáíáñ³µ³ñ é»óÇ¹ÇíÇÝ
Ý³Ëáñ¹áõÙ ¿
³Ý·ÇÝ³Ý Ï³Ù
ëñïÇ é¨Ù³ïÇÏ
åñáó»ëÇ
ëñ³óáõÙÁ:
²í»ÉÇ Ñ³×³Ë
é»óÇ¹ÇíÁ íñ³
¿ Ñ³ëÝáõÙ 1-2
ï³ñÇ ³Ýó:
êáíáñ³µ³ñ
ÉÇÝáõÙ ¿ 1-2
é»óÇ¹Çí,
ë³Ï³ÛÝ áñáß
¹»åù»ñáõÙ
ÉÇÝáõÙ »Ý
³í»ÉÇ ß³ï
é»óÇ¹ÇíÝ»ñ:
²Ù»ÝÇó
Ñ³×³Ë
é»óÇ¹ÇíÝ»ñ
ÉÇÝáõÙ »Ý
ÑÕÇáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
§ÐÕÇÝ»ñÇ
Ëáñ»³Ý¦ Í³Ýñ
ÁÝÃ³óù áõÝÇ
¨ Ý³ËÏÇÝáõÙ
Ù³Ñ³óáõ »Éù
áõÝ»ñ:
²ËïáñáßáõÙÁ
ÑÇÙÝí³Í ¿
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
¹ñ³Ï³Ý ÇÙáõÝáÉá·Ç³Ï³Ý
Ã»ëï»ñÇ, ¾ê¶-Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÇ,
ëñïÇ é¨Ù³ïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ýª
ÙÇáÏ³ñ¹Çï,
Ó»éùµ»ñáíÇ
³ñ³ï ¨ ³ÛÉÝ,
ïáÝ½ÇÉÇïÇ,
³ñÛ³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
íñ³:
´áõÅáõÙÁ
öáùñ Ëáñ»³ÛÇ
µáõÅÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ëÏ½µáõÝùÁ Ñ³Ï³é¨Ù³ïÇÏ
¨ ë»¹³ïÇí
(Ñ³Ï³ÑÇëï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
¹»Õ»ñ, µñáÙ,
ïñ³ÝÏíÇÉÇ½³ïáñÝ»ñ,
ÉÛáõÙÇÝ³É)
¹»Õáñ³ÛùÇ
½áõ·³ÏóáõÙÝ
¿: ÎÇñ³éáõÙ
»Ý Ý³¨
ÑáñÙáÝÝ»ñ
(åñ»¹ÝÇ½áÉáÝ):

¸Ç¿Ýó»ý³É
ßñç³ÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÁ
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ Å³Ù³Ý³Ï

î³ñµ»ñ
í»·»ï³ïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
¹ÇïíáõÙ »Ý
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
øñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óáõÙÁ,
í³½áÙáïáñ
³ÝÏ³ÛáõÝáõÃÛáõÝÁ,
³ÝáÃ³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ,
Ù³ßÏÇ
Ù³ñÙ³ñ³ÛÇÝ
»ñ³Ý·Á,
³ÏñáóÇ³Ýá½Á
¨ ³ÛÉ í»·»ï³ïÇí
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
Ï³ñÍ»ë
ÙïÝáõÙ »Ý
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÇ Ù»ç:
ØÇç³ÝÏÛ³É
áõÕ»ÕÇ,
³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ ÑÇåáÃ³É³ÙÇÏ
Ñ³ïí³ÍÇ,
Ï³éáõóí³ÍùÇ
¨ ³ñÛ³Ý Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ýå³ëïáõÙ »Ý
¹ñ³ µ³ñÓñ
Ëáó»ÉÇáõÃÛ³ÝÁ,
Ñ³ïÏ³å»ë ³ÛÝåÇëÇ
»ñÏ³ñ³ï¨ ¨
½³ñ·³óáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï,
ÇÝãåÇëÇÝ
é¨Ù³ïÇ½ÙÝ ¿:
¾É»Ïïñá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇÏ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
óáõÛó »Ý ïí»É,
áñ ¹Ç¿Ýó»ý³É
ßñç³ÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³ÝÁ
µÝáñáß ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
¹ÇïíáõÙ »Ý
ÝáõÛÝÇëÏ
³é³Ýó ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï: ²Ûë
¹»åù»ñáõÙ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ
áõÝÇ
ëáõµÏÉÇÝÇÏ
ÁÝÃ³óù ¨
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ

¿
í»·»ï³ïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:
àõÕ»ÕÇ
é¨Ù³ïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñáÕ »Ý Ç
Ñ³Ûï ·³É
ÑÇåáÃ³É³ÙÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ,
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
³Û¹ ßñç³ÝÇ
Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï, ë³Ï³ÛÝ, ¹ñ³
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ
áñáß³ÏÇ ¹»ñ »Ý
Ë³ÕáõÙ ¨
¹ÇÝ³ÙÇÏ
ýáõÝÏóÇáÝ³É
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ:
ØÇç³ÝÏÛ³É
áõÕ»ÕÇ
ÑÇåáÃ³É³ÙÇÏ
ßñç³ÝÁ
Ñ³ïÏ³å»ë Ëáó»ÉÇ
¿ ¹»é³ïÇ ¨
å³ï³Ý»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ, »ñµ
ûñ·³ÝÇ½ÙáõÙ
ï»ÕÇ »Ý
áõÝ»ÝáõÙ
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
¿Ý¹áÏñÇÝ-ÑáõÙáñ³É
ï»Õ³ß³ñÅ»ñ:
ÐÇåáÃ³É³ÙÇÏ
ßñç³ÝÇ
é¨Ù³ïÇÏ
Ë³Ý·³ñáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
¹»é³ïÇ ¨
å³ï³Ý»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ ¨
Ñ³½í³¹»å ¿
ÉÇÝáõÙ 12ï.-Çó
÷áùñ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï:
¸ñ³Ýù
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
é¨Ù³ïÇ½ÙÇ ¨
É³ï»Ýï
ÁÝÃ³óáÕ
é¨Ù³ïÇÏ
åñáó»ëÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
î³ñµ»ñáõÙ »Ý
¿Ý¹áÏñÇÝ, Ý»Ûñá¹ÇëïñáýÇÏ
¨
í»·»ï³ïÇí-³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:
ÐÇÙÝ³Ï³Ý ¹»ñ
Ë³ÕáõÙ »Ý
í»·»ï³ïÇí
Ýáå³Ý»ñÁ Ï³Ù
å³ñáùëÇ½ÙÝ»ñÁ:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
³Û¹ Ýáå³Ý»ñÝ
³Ýí³ÝáõÙ »Ý
Ý³¨
å³ÝÇÏªï³·Ý³å³ÛÇÝ,
·ñáÑÝ»ñ, ³Ûë
ï»ñÙÇÝÁ
ÉñÇí
³ñï³óáÉáõÙ
¿ ï³·Ý³å³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ,
áñÝ
áõÕ»ÏóáõÙ ¿
³ÙµáÕç Ýáå³ÛÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
ì»ñçÇÝë
áõÕ»ÏóáõÙ ¿
ÙÛáõë
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇÝ
Ï³Ù
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
¿ Ñ³Ý¹»ë ·³ÉÇë:
Üáå³Û³Ó¨
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
ÑÇåáÃ³É³ÙÇÏ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ
»Ý. ¹ÇïíáõÙ »Ý
³é³Ýó ëñïÇ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³Ýª
ëÇñï-³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
ßÝã³é³Ï³Ýª
³é³Ýó ßÝã³é³Ï³Ý
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý,
ëï³Ùáùë-³ÕÇù³ÛÇÝª
³é³Ýó
ûµÛ»ÏïÇí
Ýß³ÝÝ»ñÇ ¨
³ÛÉÝ: Üáå³Û³Ó¨
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³
Ï³Ù Ñ³½í³¹»å
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³,
Ñ»Ùáé³·ÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß ¨
³ÛÉ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
´ÝáõÃ³·ñ³Ï³Ý
¿ ½³Ý³½³Ý
·³Ý·³ïÝ»ñÇ
½·³ÉÇ ù³Ý³ÏÁ,
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
ï³ÝçáÕ
½·³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ù³ëÇÝ
Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ
å³ïÙáõÃÛáõÝÁ:

¸Ç¿Ýó»ý³É
ßñç³ÝÇ
é¨Ù³ïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý ëáõñ
Ç Ñ³Ûï ·³É,
ë³Ï³ÛÝ ³í»ÉÇ
Ñ³×³Ë
½³ñ·³ÝáõÙ »Ý
»ÝÃ³ëáõñ ¨
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ:
¸ÇïíáõÙ ¿
åñáó»ëÇ
å³ñµ»ñ³Ï³Ý
ëñ³óáõÙ Ï³Ù
Ù³ñáõÙ,
ÇÝãå»ë
áõÕ»ÕÇ ³ÛÉ
é¨Ù³ïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï, Ç
Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
Ýáñ»ñÁ ¨ áõÅ»Õ³ÝáõÙ
»Ý Ý³ËÏÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëñ³ó³Ù³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñáÕ »Ý
½³ñ·³Ý³É
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ÛÉ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ:

ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
ÏáÉÉ³·»Ýá½Ý»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï

Ð³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
é¨Ù³ïÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ËáõÙµÁ
ÏáÉÉ³·»Ýá½Ý»ñÝ
»Ý, áñáÝó ¹»åùáõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ß³ñ³Ïó³Ï³Ý
ÑÛáõëí³ÍùÇ,
³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ ÏáÉÉ³·»Ý
Ã»É»ñÇ, óñí³Í
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ:

ÎáÉÉ³·»Ýá½Ý»ñÇó
»Ý Ï³ñÙÇñ
·³ÛÉ³ËïÁ,
Ñ³Ý·áõó³íáñ
å»ñÇ³ñï»ñÇïÁ,
ëÏÉ»ñá¹»ñÙÇ³Ý,
åáÉÇÙÇá½ÇïÁ
¨
¹»ñÙ³ïáÙÇá½ÇïÁ:

Ð³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ï³ñÙÇñ
·³ÛÉ³ËïÁ (ÐÎ¶)
µ³½Ù³Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
µáñµáù³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿, áñÁ
µÝáõÃ³·ñíáõÙ
¿ ûñ·³ÝÇ½ÙÇ
¹ñ³Ýó íñ³
×ÝßÙ³Ý
³ÝÏ³ñáÕáõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
ûñ·³ÝÇ½ÙÇ
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñáõÙ
¨ µçÇçÝ»ñáõÙ
³Ëï³ÍÇÝ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
¨ ÇÙáõÝ Ñ³Ù³ÉÇñÝ»ñÇ
Ïáõï³ÏÙ³Ùµ:
¶áÛáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý 12 ïÇåÇ Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝ,
¹ñ³ÝóÇó Ù»ÏÁ
Ñ³Ï³Ý»ÛñáÝ³ÛÇÝÁ
Ï³½Ù³íáñáõÙ
¿ ³ÝïÇ·»ÝÝ»ñ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ:
ì»ñçÇÝÝ»ñÇë
µ³ñÓñ
å³ñáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
µ»ñáõÙ ¿
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ï³ñ³ÍáõÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³ÝÁ:
ÐÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý 90
áñ¹»ÍÝ³Ï³Ý
ï³ñÇùÇ
Ï³Ý³Ûù:
ÐÎ¶-Ý
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿
µ³½Ù³Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí,
áñáÝó Ù»ç,
µ³óÇ Ã»ñ³å¨ïÇÏ
áÉáñïÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇó
(³ñïñÇïÝ»ñ,
Ù³ßÏ³ÛÇÝ
ó³Ý»ñ,
å»ñÇÏ³ñ¹Çï,
¾Ü²-Ý
µ³ñÓñ³óáõÙ,
³Ý»ÙÇ³,
É»ÛÏáå»ÝÇ³,
Ý»ýñÇï,
åÉ¨ñÇï,
ëåÉ»ÝáÙ»·³ÉÇ³,
è»ÛÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
ëïáÙ³ïÇïÝ»ñ ¨
³ÛÉÝ), Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝ:

ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿ å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÉÇÝ»É.
. ¶ÉËáõÕ»ÕÇ
¨ áÕÝáõÕ»ÕÇ
³ÝïÇ·»ÝÝ»ñÇ ¹»Ù
áõÕÕí³Í
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
áõÕÕ³ÏÇ
³Ëï³Ñ³ñáÕ
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ;

. Ø³Ýñ
³ÝáÃÝ»ñÇ
(³ñï»ñÇáÉÝ»ñÇ)
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ ¨
Ïá³·áõÉáå³ÃÇ³Ûáí:

²Ù»ÝÇó
Ñ³×³Ë
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
Ç Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
ÐÎ¶-Ç ³ñ¹»Ý »Õ³Í
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ¨
É³µáñ³ïáñ
Ýß³ÝÝ»ñÇ
ýáÝÇ íñ³:
àñáß ¹»åù»ñáõÙ
(3-5)
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÐÎ¶-Ç
Ñ³Ù³ñ
Ù³ÝÇý»ëï³ÛÇÝ
ÉÇÝ»É
(ÁÝ¹É³ÛÝ³Ï³Ý
ÙÇ»ÉÇï,
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ,
¶ÇÛ»Ý-´³ñ»ÛÇ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
Ëáñ»³,
ÇÝëáõÉï):
¶ÉË³ó³íÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
Ñ³×³Ë ¨ áõÝÇ
ÙÇ·ñ»Ýá½
µÝáõÛÃ:
¶ÉË³ó³íÇ
áõÅ»Õ³óáõÙÁ
ãÇ Ï³ñáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
óáõó³ÝÇß
ÉÇÝ»É, ë³Ï³ÛÝ
»ñµ»ÙÝ Ï³åí³Í ¿
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï (ûñÇÝ³Ïª ÇÝëáõÉïÇ
Ï³Ù »ñ³Ï³ÛÇÝ
ÍáóÇ
ÃñáÙµá½Ç):
Ð³×³Ë
·ÉË³ó³íÝ
áõÕ»ÏóáõÙ ¿
ÙÇ³É·Ç³Ý»ñÁ,
³ñÃñ³É·Ç³Ý»ñÁ
¨ Ï³ñáÕ ¿
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
ýÇµñáÙÇ³É·Ç³ÛÇ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝ
ÉÇÝ»É:
Ð³½í³¹»å
ÇÝï»ÝëÇí ·ÉË³ó³íÇ
å³ï×³éÁ
ß×³ÛÇÝ
Ù»ÝÇÝ·ÇïÝ ¿,
áñÇ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ
Ñ»ßïáõÃÛ³Ùµ
»ÝÃ³ñÏíáõÙ »Ý
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹³ÛÇÝ
µáõÅÙ³Ý
(åñ»¹ÝÇ½áÉáÝ
60 ÙÉ
ûñÁ):
Øáï³íáñ³å»ë
5
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ÐÎ¶-Ý
Ù³ÝÇý»ëïáõÙ
¿ ¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñáí:
ÆÝëáõÉï,
áñå»ë Ï³ÝáÝ Ç
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇó 5 ï³ñÇ
³Ýó, ³ÏïÇí
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ ýáÝÇ
íñ³: Ð³×³Ë
Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÇ
å³ï×³é »Ý
Ïá³·áõÉáå³ÃÇ³Ý,
Ï³ñ¹Çá·»Ý
¿ÙµáÉÇ³Ý,
í³ëÏáõÉáå³ÃÇ³Ý:
êáíáñ³µ³ñ
Ý»ñáõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ûáí
Ï³Ù
ÃñáÙµáóÇïáå»ÝÇ³Ûáí:
îÆ¶-Á Ï³Ù Çß»ÙÇÏ
ÇÝëáõÉïÁ
ÑÇí³Ý¹ÇÝ
ëå³éÝáõÙ »Ý
ÏñÏÝ³ÏÇ
Çß»ÙÇÏ å³Ñ»ñ,
áñáÝù Ï³ñ»ÉÇ
¿ Ï³ÝË³ñ·»É»É
ÙÇ³ÛÝ
Ñ³Ï³Ù³Ï³ñ¹ÇãÝ»ñÇ
»ñÏ³ñ³ï¨
ÁÝ¹áõÝÙ³Ùµ:
¶³ÛÉ³Ëï³ÛÇÝ
Ëáñ»³ª ÐÎ¶-Ç
µÝáñáß, µ³Ûó
Ñ³½í³·Ûáõñ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ
¿:
ÎÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ÛÝ
ÑÇß»óÝáõÙ
¿
÷áùñ Ëáñ»³Ý:
Êáñ»³Ý
ÉÇÝáõÙ ¿
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ Ï³Ù
ï³ñ³ÍáõÝ,
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
»ÝÃ³ëáõñ Ï³Ù
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ,
³å³
Ï³ÛáõÝ³ÝáõÙ
¿ ¨
³í³ñïíáõÙ ¿
ÉñÇí,
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
í»ñ³Ï³Ý·ÝÙ³Ùµ:
Ð³×³Ë ³ÛÝ áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ñá·»Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñáí
Ï³Ù ³ÛÉ
ûç³Ë³ÛÇÝ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:

¶³ÛÉ³Ëï³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³ª
³ñ¹ÛáõÝù ¿
Ù³Ýñ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÝ
³Ëï³Ñ³ñáÕ í³ëÏáõÉáå³ÃÇ³ÛÇ
Ñ»ï Ï³åí³Í
ÇÝý³ñÏïÇ
µ³½Ù³ÃÇí
÷áùñ
ûç³ËÝ»ñÇ
Ï»Õ¨³ÛÇÝ ¨
»ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍáõÙ,
Ï³Ù
Ñ³Ï³Ý»ÛñáÝ³ÛÇÝ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
ÙÇçÝáñ¹³íáñí³Í
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ï³ñ³ÍáõÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:  ²Ù»ÝÇó
           ³é³ç      ¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý
         ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
    ¿          Ïá·ÝÇïÇí           ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ

Ë³Ý·³ñÙ³Ùµª
ÑÇßáÕáõÃÛ³Ý,
áõß³¹ñáõÃÛ³Ý,
Ùï³ÍáÕáõÃÛ³Ý,
¨
Ñáõ½³-³ÝÓ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáíª
³å³ïÇ³,
Ñáõ½³Ï³Ý
³ÝÏ³ÛáõÝáõÃÛáõÝ,
¹»åñ»ëÇ³,
·ñ·éí³ÍáõÃÛáõÝ:
ê³ ÐÎ¶-Ç
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ
¿: Ø»Í Ù³ë³Ùµ
Ïá·ÝÇïÇí ¨
Ñáõ½³-³ÝÓ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
ã³÷³íáñ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í:
ê³Ï³ÛÝ, »ñµ»ÙÝ
¹ñ³Ýù ¹³Ý¹³Õ,
µ³Ûó Ñ³ëï³ïáñ»Ý
Ñ³ñ³×áõÙ »Ýª
ÙÇÝã¨
¹»Ù»ÝóÇ³ÛÇ ½³ñ·³óáõÙ:
Îá·ÝÇïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
å³ï×³é Ï³ñáÕ
¿ ÉÇÝ»É Ý³¨ »ñÏ³ñ³ï¨
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³Ý:
Ð³½í³¹»å
Ç Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
åëÇËáïÇÏ
ßÇ½áýñ»Ý³ÝÙ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ,
Ï³ï³ïáÝÇ³ÛÇ,
Ñ³ÉáõóÇÝ³óÇ³Ý»ñÇ
ëáõñ å³Ñ»ñ,
áñáÝù
ëáíáñ³µ³ñ
ß³ñáõÝ³ÏíáõÙ
»Ý ÙÇ ù³ÝÇ
ß³µ³ÃÇó áã
³í»É: êáíáñ³µ³ñ,
¹³ ³ÏïÇí
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ ýáÝÇ
íñ³ ¿ ³é³ç³ÝáõÙ,
»ñµ»ÙÝ Ýáñ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
Ï³Ù àÐ-áõÙ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï:

ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ÙÇ Ù³ëÇ Ùáï
åëÇËá½Ý Ç
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñÇ
ã³÷³ù³Ý³ÏÇ
Ù»Í³óáõÙÇó
Ñ»ïá: ²Ûë
Çñ³íÇ×³ÏáõÙ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿ ëï»ñáÇ¹Ý»ñÇ
¹á½³ÛÇ
Çç»óáõÙÁ ¨
Ý»ÛñáÉ»åïÇÏÝ»ñÇ
Ýß³Ý³ÏáõÙÁ:
Ø³ßÏ³ÛÇÝ
ó³Ý³íáñÙ³Ý
ýáÝÇ íñ³,
ëáõñ Ñá·»Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
³é³ç³óáõÙÁ
ËáëáõÙ ¿
í³ëÏáõÉÇïÇ
Ñ»ï Ï³åÇ
Ù³ëÇÝ: àõÕ»ÕÇ
ëáõñ
µ³½Ù³ï»Õ³ÛÇÝ
Ï³Ù ï³ñ³ÍáõÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
³ñ³·
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
ßßÙ³ÍáõÃÛáõÝ
¨ ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ,
ÙÇÝã¨ ÏáÙ³:
²Ûë ¹»åù»ñáõÙ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
Ù³Ñ³óáõ »Éù,
ë³Ï³ÛÝ »ñµ»ÙÝ
É³í
³ñ¹ÛáõÝù ¿
ï³ÉÇë
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñáí
åáõÉë-Ã»ñ³åÇ³Ý:

ØÇ»Éáå³ÃÇ³Ý
Ç Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
ëáõñ Ï³Ù
»ÝÃ³ëáõñ:
êáíáñ³µ³ñ, ³ÛÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ áÕÝáõÕ»ÕÇ
ÏñÍù³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
ëÇÙ»ïñÇÏ ³Ëï³Ñ³ñáõÙáí
¨
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ëïáñÇÝ
å³ñ³å³ñ»½áí,
Çñ³ÝÇ
ëïáñÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ,
ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ,
Ù»çùÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ó³í»ñáí :
ºñµ»ÙÝ,
ÙÇ»Éáå³ÃÇ³ÛÇÝ
áõÕ»ÏóáõÙ ¿
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
(ûåïÇÏáÙÇ»ÉÇï):
ÆÝãå»ë ÙÇ»ÉÇïÇ,
³ÛÝå»ë ¿É
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
Ý¨ñáå³ÃÇ³ÛÇ
¹»åùáõÙ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñÇ
µ³ñÓñ ¹á½³Ý»ñ
¨ åÉ³½Ù³ý»ñ»½:
Îñ³ÝÇ³É
Ý»Ûñáå³ÃÇ³Ý
êáíáñ³µ³ñ.
³ÏÝ³ß³ñÅ
ÝÛ³ñ¹Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ ³ÛÉ
áõÕ»Õ³µÝ³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñáí:
ê³Ï³ÛÝ,
Ñ³½³í³¹»å
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
µµÇ Éáõë³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³ÛÇ
å³Ñå³ÝÙ³Ùµ,
3-ñ¹ ÝÛ³ñ¹Ç
³é³ÝÓÝ³óí³Í
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñ,
áñÁ íÏ³ÛáõÙ
¿ í³ëÏáõÉÇïÇ
Ñ»ï Ï³åÇ
Ù³ëÇÝ:
²ÏÝ³ß³ñÅ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
ÝÙ³Ý³Ï»É
ÙÇ³ëÃ»ÝÇ³Ý
Ï³Ù í»ñÇÝ Ã»ù
ÙÏ³ÝÇ
ï»Ý¹ÇÝÇïÁ:
êáíáñ³Ï³ÝÇó
Ñ³×³Ë
ÐÎ¶-Ç
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
»éáñ³Ï
ÝÛ³ñ¹Ç
³é³ÝÓÝ³óí³Í
ë»Ýëáñ
Ý¨ñáå³ÃÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÐÎ¶-Ç ÙÇ³Ï
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÁ:
ºñµ»ÙÝ ¹ÇïíáõÙ
¿ Ý³¨
¹ÇÙ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹Ç ÙÇ³-
Ï³Ù »ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
Ý¨ñáå³ÃÇ³,
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙ:
Ì³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
ëáíáñ³µ³ñ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
ëÇÙ»ïñÇÏ
¹Çëï³É
ë»ÝëáÙáïáñ
åáÉÇÝ¨ñáå³ÃÇ³ÛÇ
Ó¨áí: Æ ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ
ß³ñ³Ïó³Ï³Ý
ÑÛáõëí³ÍùÇ
ÙÛáõë ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¨
í³ëÏáõÉÇïÝ»ñÇ,
µ³½Ù³ÏÇ
ÙáÝáÝ¨ñáå³ÃÇ³
Ñ³½í³¹»å ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
Ð³½í³¹»å
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
¶ÇÛ»Ý-´³ñ»ÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß ¨
í»·»ï³ïÇí
åáÉÇÝ¨ñáå³ÃÇ³:
²Ù»Ý³Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇó
¿ ¹³ëï³Ï³ÛÇÝ
ËáÕáí³ÏÇ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ:

²ËïáñáßáõÙÁ
ëáíáñ³µ³ñ
¹Åí³ñ ã¿, »Ã»
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
Ç Ñ³Ûï »Ý ·³ÉÇë
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
»ÝÃ³ï»ùëïáõÙ
¨ áõÕ»ÏóíáõÙ
»Ý µÝáñáß É³µáñ³ïáñ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñáí:
Î³ñ¨áñ ¿
å³ñ½»É, Ã»
áõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ³é³çÝ³ÏÇ
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñáíª
ÇÙáõÝ³ÛÇÝ
åñáó»ëÝ»ñ,
í³ëÏáõÉáå³ÃÇ³,
Ï³Ù
Ûáõñ³Ñ³ïáõÏ
µáõÅáõÙ
å³Ñ³ÝçáÕ,
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝª
ïáùëÇÏ (³Û¹
ÃíáõÙ
¹»Õáñ³ÛùÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÇó),
Ù»ï³µáÉÇÏ Ï³Ù
ÇÝý»ÏóÇáÝ
·áñÍáÝÝ»ñáí:
´áõÅáõÙÁ
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñ,
óÇïáëï³ïÇÏÝ»ñ,
åÉ³½Ù³ý»ñ»½:
Êáñ»³Ý Ï³Ù
ÙÇ»Éáå³ÃÇ³Ý,
ãÝ³Û³Í ¹ñ³Ýó
Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñÁ
Ï³ÛáõÝ »Ý,
Å³Ù³Ý³ÏÇ Ù»ç
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï
åñáó»ëÇ
³ñ¹ÛáõÝù »Ý,
¹ñ³ Ñ³Ù³ñ ¿É
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ù»Í Ù³ëáõÙ ã»Ý
ï³ÝáõÙ
»ñÏ³ñ³ï¨
ÇÙáõÝáëáõåñ»ëÇí
Ã»ñ³åÇ³, ³ÛÉ
µáõÅÙ³Ý Ï³ñ×
Ïáõñë»ñ:
ì»ñçÇÝ
ï³ñÇÝ»ñÇÝ,
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ,
Ñ³×³Ë
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÉáÝáí
(1· Ý»
Ï³ÃÇÉ³ÛÇÝ,
³Ù»Ý ûñ 5 ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ,
¹á½³ÛÇ Ñ»ï³·³
Çç»óáõÙáíª
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
¹»Õ³Ñ³µ»ñ) åáõÉë
- Ã»ñ³åÇ³, »ñµ»ÙÝ
åÉ³½Ù³ý»ñ»½Ç
¨ Ý»ñ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÇÙáõÝá·ÉáµáõÉÇÝÇ
½áõ·³ÏóáõÙáí:
Î³ÛáõÝ
¹»åù»ñáõÙ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý óÇïáëï³ïÇÏÝ»ñ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
óÇÏÉáýáëý³ÙÇ¹áí
åáõÉë-Ã»ñ³åÇ³:

Ð³Ï³ýáëýáÉÇåÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ
î³ñµ»ñáõÙ »Ý
ÇÝãå»ë
³é³çÝ³ÛÇÝª
ÇÝùÝáõñáõÛÝ,³ÛÝå»ë
¿É
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ï³ýáëýáÉÇåÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
èÐ-Ç (³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ï³ñÙÇñ
·³ÛÉ³Ëï), Ñ»ï
Ï³åí³Í, áñÁ í³ï³óÝáõÙ
¿ ¹ñ³
ÁÝÃ³óùÝ áõ
Ï³ÝË³ï»ëáõÙÁ:
Ð³Ï³ýáëýáÉÇåÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÁ
³áõïáÇÙáõÝ ÃñáÙµáïÇÏ
í³ëÏáõÉáå³ÃÇ³Ý
¿, áñÇ
ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í ¿
ýáëýáÉÇåÇ¹Ç
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
³í»Éáñ¹
Ï³½Ù³íáñáõÙÁ:

Ð³Ï³ýáëýáÉÇåÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÁ
Ï³åí³Í ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ, ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ,
åÉ³ó»Ýï³ÛÇ
(ÇÝùÝ³ÍÇÝ
íÇÅáõÙ, åïÕÇ
Ý»ñ³ñ·³Ý¹³ÛÇÝ
Ù³Ñ), »ñÇÏ³ÙÝ»ñÇ,
Ù³ßÏÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
é»óÇ¹ÇíáÕ
ÃñáÙµá½áí:
àõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ó¨»ñÝ »Ý îÆ¶-Á, ÇÝëáõÉïÁ
¨ Ñ³×³Ë
µ³½Ù³ÇÝý³ñÏï³ÛÇÝ
¹»Ù»ÝóÇ³Ûáí
áõÕ»ÏóíáÕ,
¹ÇëóÇñÏáõÉÛ³ïáñ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý:

Ð³Ý·áõó³íáñ
å»ñÇ³ñï»ñÇïÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿
»ÝÃ³Ù³ßÏ³ÛÇÝ
µçç³ÝùÇ
ÙÇçÇÝ ¨ Ù³Ýñ
³ÝáÃÝ»ñÇ,
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ,
Ñá¹»ñÇ, ÇÝãå»ë
Ý³¨ ³ÛÉ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ ½·³ÉÇ
å»ñÇí³ëÏáõÉÛ³ñ
ÇÝýÇÉïñ³ïÝ»ñÇ
Ï³½Ù³íáñáõÙÁ,
Ñá¹»ñÇ
¿Ý¹áÃ»ÉÇ ¨ Ù»½áÃ»ÉÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ,
ÃñáÙµá½Ý»ñÇ,
³Ý¨ñÇ½Ù³Ý»ñÇ
½³ñ·³óáõÙÁ:
Ø³ßÏÇ ï³Ï
Ï³ñáÕ »Ý
ßáß³÷í»É Ù³Ýñ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñ,
áñÇó ¿É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ýí³ÝáõÙÝ ¿:
Î³½Ù³µ³Ý³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
¿ áõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
Í³Ýñ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ,
áõÕ»Õ³ÝÛáõÃÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
³Ûïáõó ¨ áõéã»óáõÙ,
÷³÷Ï»óÙ³Ý
ûç³ËÝ»ñ,
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñ:

ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ
        ëÏëíáõÙ            ¿          ç»ñÙ³ëïÇ×³ÝÇ
 µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ,   ·ÉË³ó³íáí,
        ùñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ùµ,
Ñá¹»ñÇ, ÙÏ³ÝÝ»ñÇ,
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
áõÕÕáõÃÛ³Ùµ
ó³í»ñáí: ¸»åù»ñÇ
Ï»ëáõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ÙáÝá- ¨
åáÉÇÝ¨ñÇïÇ
ùÇã Ã» ß³ï
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ýß³ÝÝ»ñ: Ð³×³Ë
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
»Ý ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ÝÛ³ñ¹»ñÁ:
¸ÇïíáõÙ »Ý
ß³ñÅ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñª
ÃáñßáÙ³Í
å³ñ³ÉÇãÝ»ñÇ
Ó¨áí,
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ,
³ïñáýÇ³Ý»ñ:
Î³ñáÕ »Ý
³Ëï³Ñ³ñí»É
Ý³¨ ³ÏÝ³ß³ñÅ
¨ ¹ÇÙ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ»ñÁ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³µ³ÝáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
¹ÇïíáõÙ »Ý ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñ,
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
å³ñ³ÉÇãÝ»ñ, Ïááñ¹ÇÝ³ïáñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
àõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ,
»ñÇÏ³ÙÝ»ñÇ ¨
ëñïÇ Í³Ýñ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿ µ»ñ»É
áõÕ»ÕÇ
µ³½Ù³ÃÇí
ÇÝý³ñÏïÝ»ñÇ,
³ñÛáõÝ³½»ÕáõÙÝ»ñÇ,
ëáõñ
³ÛïáõóÇ ¨
áõéã»óÙ³Ý µáõéÝ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ,
áñÁ
ÏÉÇÝÇÏ³ÛáõÙ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿
Ï³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ
ÁÝÃ³óùáí,
ÏáÙ³Ûáí ¨ ³ñ³·
Ù³Ñ³óáõ
»Éùáí:
äáÉÇÙÇá½ÇïÇ
¨
¹»ñÙ³ïáÙÇá½ÇïÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
»Ý ëáõñ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ó³í»ñÁ, ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
áõÅÇ
Çç»óáõÙÁ,
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
³ïñáýÇ³Ý»ñÁ: ²é³í»É³å»ë
ïáõÅáõÙ »Ý
Í³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
åñáùëÇÙ³É
Ñ³ïí³ÍÇ,
Çñ³ÝÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ,
ë³Ï³ÛÝ, Ï³ñáÕ
»Ý ³Ëï³Ñ³ñí»É
Ý³¨ ¹»ÙùÇ,
ÁÙå³ÝÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ:ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÑÇÙùáõÙ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ,
Ù³ßÏÇ Ù³Ýñ ½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
¿:
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
ë³Ï³í »Ý
ÉÇÝáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ »ñµ»ÙÝ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹Ý»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í,
ÃáñßáÙ³Í
å³ñ³ÉÇãÝ»ñ ¨
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
äáÉÇ- ¨ ¹»ñÙ³ïáÙÇá½ÇïÇ
Éñ³óáõóÇã
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇó
Ï³ñ¨áñ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý
¹Ç½ý³·Ç³Ý ¨
ëñï³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁª
ÝáõÛÝå»ë
Ï³åí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
µáñµáù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï: äáÉÇÙÇá½ÇïÇ
¨
¹»ñÙ³ïáÙÇá½ÇïÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
ÑÇß»óÝáõÙ ¿
ÙÇáå³ÃÇ³Ý:
Ü³ËÝ³Ï³Ý ÷áõÉ»ñáõÙ
ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÁ
Ï³åí³Í ¿ ¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï: ØÏ³ÝÝ»ñÇ
µÇáåëÇ³ÛÇ
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
»Ý ÁÝÓ»éáõÙ
¹Ý»É ×Çßï
³ËïáñáßáõÙ:
Ð³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
ëÏÉ»ñá¹»ÙÇ³ ê³
Ñ³ñ³×áÕ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
èÐ-Ý ¿, áñÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ù³ßÏÇ,
Ñ»Ý³ß³ñÅ³Ï³Ý
³å³ñ³ïÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ ¨
¹ñ³ Ñ»ï Ù»Ïï»Õ,
³ÛÉ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
èÐ Ñ»ï
Ñ³Ù»Ù³ï³Í, ³Ù»Ý³Í³Ýñ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñáí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ
¿: ¸ñ³ µÝáñáß
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÑÇÙùáõÙ
³ÝáÃÝ»ñÇª
è»ÛÝáÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß ¨
Ý¨ñáå³ÃÇ³Ý»ñ
³é³ç³óÝáÕ,
Ëó³ÝáÕ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
¿, ÇÝãå»ë Ý³¨ ûñ·³ÝÝ»ñÇ
¨
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
ï³ñ³ÍáõÝ
ëÏÉ»ñáïÇÏª ýÇµñá½Ç
½³ñ·³óÙ³Ùµ,
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
¿:
Ð³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
ëÏÉ»ñá¹»ñÙÇ³ÛÇ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
áñå»ë Ï³ÝáÝ,
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏíáõÙ
»Ý
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:
îÇåÇÏ Ó¨Á
ë»Ýëáñ
ïñÇ·»ÙÇÝ³É Ý¨ñáå³ÃÇ³Ý
¿: Î³ñáÕ ¿
¹Çïí»É Ý³¨
¹Çëï³É
ë»Ýëá-Ùáïáñ
åáÉÇÝ¨ñáå³ÃÇ³,
áñÇ Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³ñÏ³íáñ ¿
ÝÛ³ñ¹³ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ³ëï³ïáõÙª
áõÕ»ÏóáÕ
Ù³ßÏ³ÛÇÝ,
Ñá¹³ÛÇÝ ¨
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï Ï³åí³Í:
Þ»·ñ»ÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁª
³é³çÝ³ÛÇÝ
(ÇÝùÝáõñáõÛÝ)
¨
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ,
Ï³åí³Í
³Ëïáñáßí³Í
èÐ-Ç Ñ»ï:
Þ»·ñ»ÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
ÏáñÇ½Á
³ñóáõÝù³-,
Ãù³- ¨ ³ñï³½³ïÇã
³ÛÉ ·»ÕÓ»ñÇ
ë»Ïñ»ïáñ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
å³ï×³éáí
³é³ç³ó³Í,³Ûëå»ë
Ïáãí³Í §ãáñ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß¦-Ý
¿, áñÝ
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ Ñá¹»ñÇ, ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
íÇëó»ñ³É ¨
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:
Þ»·ñ»ÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
½³ñ·³óÙ³Ý,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
¹ñ³ µÝáñáß
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÇª
ùë»ñáëïáÙÇ³ÛÇ
¨
Ñ³ñ³Ï³Ýç³ÛÇÝ
Ãù³·»ÕÓ»ñÇ
Ù»Í³óÙ³Ý, ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í ¿,
Ãù³·»ÕÓ»ñÇ
ÉÇÙýáÙ³ÛÇ
Ñ³í³Ý³Ï³Ý
»Éùáí,
³áõïáÇÙáõÝ
ÉÇÙýáóÇï³ñ
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³Ý,
ÇëÏ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ÑÇÙùáõÙª »ÝÃ³¹ñ³µ³ñ
Ù³Ýñ
³ÝáÃÝ»ñÇ
í³ëÏáõÉÇïáí
áõÕ»ÏóíáÕ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ,
áÕÝáõÕ»ÕÇ ¨
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ÇÙáõÝáÙÇçÝáñ¹³íáñí³Í
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ
¿: Þ»·ñ»ÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÝ»ñÝ

Çñ»Ýó
Ù»ç Ñ³×³Ë
Ý»ñ³éáõÙ »Ý
Í³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
¹Çëï³É
Ñ³ïí³ÍáõÙ
ÃáõÛÉ Ï³Ù
ÙÇçÇÝ
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛ³Ý
½·³óáÕ³Ï³Ý ¨
ÑÝ³ñ³íáñ
ß³ñÅ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí,
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ë»Ýëáñ
åáÉÇÝ¨ñáå³ÃÇ³Ý,
³í»ÉÇ ë³Ï³íª
ó³íáí, ë»Ýëáñ
¨ ß³ñÅ³Ï³Ý
¹»ýÇóÇïáí
áõÕ»ÏóíáÕ
µ³½Ù³ÏÇ
ÙáÝáÝ¨ñáå³ÃÇ³,
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
¨ ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³Ùµ ëáõñ
ÇÝëáõÉï³ÝÙ³Ý
å³Ñ»ñ, ÇÝãå»ë
Ý³¨ Ïá·ÝÇïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí
áõÕ»ÏóíáÕ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³,
áñáß ¹»åù»ñáõÙª
ÙÇ»Éáå³ÃÇ³,
áñÁ Ï³ñáÕ ¿
µ»ñ»É Í³Ýñ ß³ñÅ³Ï³Ý
¨ ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ:

Êáßáñ
µçç³ÛÇÝ
(ùáõÝù³ÛÇÝ)
³ñï»ñÇÇïÁ
³é³çÝ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
í³ëÏáõÉÇïÇ
³Ù»Ý³ï³ñ³Íí³Í
Ó¨Ý ¿, áñÇ
½³ñ·³óáõÙÁ
Ï³åí³Í ¿ ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
³ñï³ùÇÝ ¨
Ý»ñùÇÝ
ùÝ³ÛÇÝ ½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
Ñ³Ù³Ï³ñ·ÇÝ
å³ïÏ³ÝáÕ
³ÝáÃÝ»ñáõÙ
·ñ³ÝáõÉ»Ù³Ý»ñÇ
Ï³½Ù³íáñÙ³Ý
Ñ»ï:
ÐÇí³Ý¹³ÝáõÙ
»Ý 50ï.-Çó µ³ñÓñ
³ÝÓÇÝù,
Ï³Ý³Ûùª ³í»ÉÇ
Ñ³×³Ë: ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÝ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÁ
ùáõÝù³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍáõÙ
ï»Õ³Ï³Ûí³Í
Ï³Ù ï³ñ³ÍáõÝ
·ÉË³ó³íÝ ¿,
ÇÝãå»ë Ý³¨
¹»ÙùÇ íñ³ ¨
·ÉËÇ
Ù³½³Í³ÍÏ Ù³ëáõÙ
½·³óáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ:
²ÏÝ³ÛÇÝ ½³ñÏ»ñ³ÏÇ
¨ Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
³ÛÉ ³ÝáÃÝ»ñÇ
Ý»ñ·ñ³íÙ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í,
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÝ
»Ýª ï»ëáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
(³Û¹ ÃíáõÙ
³Ý¹³ñÓª
ï»ëáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹Ç
Çß»ÙÇÏ ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí) ¨
ÇÝëáõïÁ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
èÐ-Ç
Å³Ù³Ý³Ï
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
³Ù»Ý³Í³Ýñ ¨ µ³í³Ï³ÝÇÝ
µÝáñáß Ó¨Ý »Ý:
¸ñ³ Ñ»ï
Ï³åí³Í,
§ó»ñ»µñ³É
í³ëÏáõÉÇï¦ ¨
§áõÕ»ÕÇ ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ Ë³Ý·³ñáõÙ¦-Á
ï³ñ³Íí³Í
³ËïáñáßÇã
Ó¨³Ï»ñåáõÙÝ»ñ
»Ý, Ñ³×³Ë
ÏÇñ³éíáõÙ »Ý
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ï³ñÙÇñ
·³ÛÉ³ËïÇ
Å³Ù³Ý³Ï, »ñµ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
ëáõñ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¨ Ñá·»Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
îÆ¶
¨ ÇÝëáõÉï
³Ù»ÝÇó ³é³ç
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ï³ñÙÇñ
·³ÛÉ³Ëïáí ¨
Ñ³Ï³ýáëýáÉÇåÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï, ¹ñ³
Ñ³Ù³ñ ¿É
»ñÇï³ë³ñ¹
Ñ³ë³ÏáõÙ
¹ÇïíáÕ µáÉáñ
§Ç¹Çáå³ÃÇÏ¦
ÇÝëáõÉïÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ å»ïù ¿
ÅËï»É ³Ûë ¨ ³ÛÉ
èÐ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

Ð³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
äÐ ÑÇí³Ý¹Ç
Ùáï
³Ëïáñáßí³Í
§áõÕ»ÕÇ ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ
Ë³Ý·³ñáõÙ¦-Ý
Çñ Ù»ç
Ý»ñ³éáõÙ ¿
³é³çÇÝ ³Ý·³Ù
Ï³Ù ÏñÏÝ³ÏÇ Ç
Ñ³Ûï »Ï³Í
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ ·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
¨ ûç³Ë³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ:
ºÕ³Í
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÇó
»ÉÝ»Éáí, áñå»ë
áõÕ»ÕÇ ³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ Ë³Ý·³ñÙ³Ý
³Ù»Ý³Ñ³í³Ý³Ï³Ý
å³ï×³é å»ïù ¿
ÁÝ¹áõÝ»É
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ
ÃñáÙµáïÇÏ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ,
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ý,
Ñ³Ï³Ù³Ï³ñ¹ÇãÝ»ñÇ
ã³ñ³ß³ÑáõÙÁ,
áñáß
¹»åù»ñáõÙ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
í³ëÏáõÉÇïÁª
ÁÝÃ³óáÕ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
í³ëÏáõÉÇïÇ
Å³Ù³Ý³Ï: ´³óÇ
³Û¹,
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ï³ñÙÇñ
·³ÛÉ³Ëïáí ¨
Þ»·ñ»ÝÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï ëáõñ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛ³Ý
½³ñ·³óáõÙÁ
Ï³ñáÕ Ï³åí³Í
ÉÇÝ»É
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ëáõñ ³å³ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï, áñÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÝÙ³Ý
ÉÇÝ»É áõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý
ëáõñ Ë³Ý·³ñÙ³ÝÁ:
ÆÝëáõÉïáí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
(Ñ³ïÏ³å»ë ÏñÏÝ³ÏÇ)
ûç³Ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
èÐ-áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï, áñå»ë
Ï³ÝáÝ,
¹³éÝ³ÉÇ »Ý:
î³ñ³Í
ÇÝëáõÉïÇ
³Ù»Ý³Í³Ýñ
Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñ ¹ÇïíáõÙ
»Ý
å»ñý»ñÇÝ³ÛÇÝ
Ñ³Ï³ýáëýáÉÇåÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï:
´áõÅáõÙÁ
ëáíáñ³µ³ñ
ï³ñíáõÙ ¿
é¨Ù³ïÇÏ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ù³ëÝ³·Çï³óí³Í
µ³Å³ÙáõÝùÝ»ñáõÙ
Ã»ñ³å¨ïÇ Ñ»ï ÙÇ³ëÇÝ:
ÎáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñÇ
ýáÝÇ íñ³,
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
³í³ñïíáõÙ »Ý
é»ÙÇëÇ³Ûáí:
ÎáñïÇÏáÇ¹Ý»ñÁ
ï³ÉÇë »Ý ³ñ³·
³ñ¹ÛáõÝù: è»óÇ¹ÇíáÕ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñÇ
½áõ·³ÏóáõÙÝ
³ÛÉ
ÇÙáõÝáëáõåñ»ëáñÝ»ñÇ
(³½áÃÇáåñÇÝ,
ùÉáñ³ÙóÇÉ)
Ñ»ï,
óÇÏÉáýáëý³ÙÇ¹Ç
ÏÇñ³éáõÙÇó
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
»ñÏ³ñ³ï¨
É³í³óáõÙ:

ØÇ³ëÃ»ÝÇ³
ØÇ³ëÃ»ÝÇ³

ÜÛ³ñ¹³-ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÙÇ³óÙ³Ý
ëË»Ù³Ý.
1.äñ»ëÇÝ³åïÇÏ
ï»ñÙÇÝ³ÉÁ
2.ê³ñÏáÉ»Ù³Ý

3.êÇÝ³åïÇÏ
µßïÇÏÁ
4.ÜÇÏáïÇÝ³ÛÇÝ
³ó»ïÇÉËáÉÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÁ
5.ØÇïáËáÝ¹ñÇáõÙÁ

ØÇ³ëÃ»ÝÇ³Ý
(Myasthenia gravis)
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
ÝÛ³ñ¹³-ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõõÃÛáõÝ,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÃáõÉáõÃÛ³Ý:
²ØÜ-áõÙ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
20 ³Ù»Ý 100,000 µÝ³Ï.:
ØÇ³ëÃ»ÝÇ³Ý
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ ³Ù»Ý³ ë³Ï³í
Ñ»ï³½áïí³Í
³áõïáÇÙáõÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó
Ù»ÏÁ:
ÂáõÉáõÃÛáõÝÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ÉÇÝáõÙ Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñáí
¹»åÇ
Ñ»ï-ëÇÝ³åïÇÏ
³ó»ÃÇÉ-ËáÉÇÝ»ñ·ÇÏ

é»ó»åïáñÝáñÁ:

Ø.
³Ëï³Ñ³ñáõÙ ¿
µáÉáñ ¿ÃÝÇÏ
ËÙµ»ñÁ.
²Ù»Ý³Ñ³×³Ë
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ 40
ï³ñ»ÏÝÇó
»ñÇï³ë³ñ¹
Ï³Ý³Ûù »Ý, Ï³Ù 50 -
70 ï³ñ»Ï³Ý »ñÏáõ
ë»éÇ
Ý»ñÏ³Û³óáõóÇã:
ºñÇï³ë³ñ¹Ý»ñÁ
Ñ³½í³¹»å »Ý
áõÝ»ÝáõÙ
ÃÇÙáÙ³:
èÇëÏÇ ·áñÍáÝÝ»ñÝ
»Ý` Ç·³Ï³Ý ë»éÁ
ï³ñÇùÁ 20–40
ÁÝï³Ý»Ï³Ý ³Ý³ÙÝ»½Á

D-penicillamine
ëñëÏáÙÁ
ØÇ³ëÃ»ÝÇ³ÛÇ
Ù³ÝÏ³Ï³Ý
Ó¨»ñÝ »Ý.
1.  Ü»áÝ³Ã³É
- 12% Ø ÑÇí³Ý¹
Ù³Ûñ»ñÇó,
ßáõï
³ÝóÝáõÙ »Ý:
2.  ´Ý³ÍÇÝ
– ÏÛ³ÝùÇ
»ñÏñáñ¹
ï³ñ»Ï³ÝÇó Ç
í»ñ  - Congenital Myasthenic Syndrome, CMS: 3.
¸»é³Ñ³ë³ÏÝ»ñÇ
Ø:  ¹»é³Ñ³ë
ï³ñÇùÇ:

ØÇ³ëÃ»ÝÇ³ÛÇ
ÑÇÙÝ³Ýß³ÝÁ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ ÃáõÉáõÃÛáõÝÝ
¿: ²é³çÝ³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³ÝÁ
»ÝÃ³ñÏíáõÙ »Ý
³ÏÝ³ß³ñÅ,
¹ÇÙ³ÛÇÝ,
Í³ÙÇã, ÏÉÙ³Ý ÙÏ³ÝÝ»ñÁ
áõ
Ó³ÛÝ³É³ñ»ñÁ:
Ì³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ
ÝáõÛÝå»ë
Ï³ñáÕ »Ý
³Ëï³Ñ³ñí»É:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏÇ½µÁ Ñ³×³Ë
³Ýëå³ë»ÉÇ ¿ ¨
ß³ï ³ñ³·:
Üß³ÝÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý ³ñ³·
³í»É³Ý³É:
Ð³×³Ë ÙÇ³ëÃ»ÝÇ³Ý
Ç ëÏÇ½µ³Ý» ãÇ
³ËïáñáßíáõÙ:

Ø
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ù»Í Ù³ëÇ Ùáï
³é³çÇÝ
Ýß³ÝÁ ÉÇÝáõÙ
¿  ³ãùÇ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ:
àõñÇßÝ»ñÇ
Ùáï Ï³ñáÕ »Ý
¹Çïí»É ÏÉÙ³Ý
Ï³Ù Ëáë³Ïó³Ï³Ý
Ë³ËïáõÙÝ»ñ:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
ÃáõÉáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³ÝÁ
ËÇëï ï³ñµ»ñíáõÙ
¿ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï, ûÏáõÉ³ñ
Ø ëÏë³ó ÙÇÝç¨
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í,
Ý»ñ³éÛ³É
ßÝã³é³Ï³Ý ÙÏ³ÝÝ»ñÁ:
²ÛëåÇëáí,
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÝ »Ý.
³ëÇÙ»ïñÇÏ ÷Ãá½,
¹ÇåÉûåÇ³  áã
Ñ³ëï³ïáõÝ
ù³ÛÉí³Íù
Í³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
ÃáõÉáõÃÛáõÝ

 ¹»ÙùÇ
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛ³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝ

 ¹Çëý³·Ç³,
¹Ç½³ñïñÇ³
ßÝã³é³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñáõÃÛáõÝ

 ºÃ»
ßÝã³é³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñáõÃÛáõÝÁ
Ë³Ýñ ³ëïÇ×³ÝÇ
¿` å»ïù ¿
Ï³ï³ñ»É
³ñÑ»ëï³Ï³Ý
í»ÝïÇÉÛ³óÇ³
êñïÙÏ³ÝÁ »ñµ»ù
ãÇ
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ

Ø
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿
³áõïáÇÙáõÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ:
ä³ï×³é³µ³Ý³Ï³Ý
å³Ãá·»ÝÁ ¹»é
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí³Í ã¿:
àñáß³ÏÇ HLA
ïÇå»ñ áõÝ»Ý
Ï³å Ø Ñ»ï:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï 25% Ùáï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ÃÇÙáÙ³ ¨
óáõóí³Í ¿
ÉÇÝáõÙ
ÃÇÙ¿ÏïáÙÇ³:
Ð³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÁ
áõÕÕí³Í »Ý
ÉÇÝáõÙ
³ó»ÃÇÉ-ËáÉÇÝÇ
é»ó»åïáñÇ ¹»Ù
(ÝÇÏáïÇÝÇÏ
ïÇåÇ), áñÁ ·ïÝíáõÙ
¿
ÝÛ³ñ¹³-ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ëÇÝ³÷ëáõÙ:
àñáß
ïÇåÇ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ
»Ý ³ó»ÃÇÉ-ËáÉÇÝÇ
ÑÝ³ñ³íñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ÙÇ³Ý³É
é»ó»åïáñÇÝ:
Ð³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
Ù»Í Ù³ëÁ
³ñï³¹ñíáõÙ
¿ î- áõ ´-ÉÇÙýáóÇïÝ»ñáí:

²ËïáñáßáõÙÁ
êï³Ý¹³ñï
¹»åù»ñáõÙ
ÙÇ³ëÃ»ÝÇ³ÛÇ
³ËïáñáßáõÙÝ
ÁÝ¹·ñÏáõÙ ¿.
1.ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
½ÝÝáõÙ ¨
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
å³ïÙáõÃÛ³Ý
å³ñ½áõÙ:
2.²Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
Ñá·Ý³ÍáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ ýáõÝÏóÇáÝ³É
÷áñÓÁ:
3.¾É»ÏïñáÙÇá·ñ³·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ.
¹»Ïñ»Ù»Ýï-Ã»ëï
4.äñá½»ñÇÝ³ÛÇÝ
÷áñÓÁ
5.ÎñÏÝ³ÏÇ
¹»Ïñ»Ù»Ýï-Ã»ëï
åñá½»ñÇÝÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ é»³ÏóÇ³ÛÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
6.
ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
½ÝÝáõÙ
åñá½»ñÇÝÇ
ýáÝÇ íñ³ ÙÇ³ëÃ»ÝÇÏ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¹³ñÓ»ÉÇáõÃÛ³Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
7.²ñÛ³Ý
³Ý³ÉÇ½
³ó»ÁÇÉËáÉÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ ¨
ïÇïÇÝÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
8.²é³ç³ÛÇÝ
ÙÇçÝáñÙÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
¥áõéó³·»ÕÓ, ÑáÙ³ÝÇßÁ
ÃÇÙáõë¤
ÏáÙåÛáõïáñ³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³
´³ñ¹
ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³Ëï³ñáßÙ³Ý
¹»åù»ñÇ
¹»åùáõÙ
Ï³ï³ñáõÙ »Ý
³ë»Õ³ÛÇÝ ¿É»ÏïñáÙÇá·ñ³ýÇ³,
Ñ³Õáñ¹Çã
ÝÛ³ñ¹»ñÇ  Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ,
     ³é³ÝÓÇÝ          ÙÏ³Ý³Ã»É»ñÇ
   ¿É»ÏïñáÙÇá·ñ³ýÇ³¥çÇï»ñ¤,
     µÇáùÇÙÇ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñ
¥Ïñ»³ïÇÝýáëý³ï,
É³Ïï³ï,
åÇñáõí³ï,
3-ÑÇ¹ñûùëÇµáõïÇñ³ï¤:

´áõÅáõÙÁ

Üáñ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí³Í
Ã»Ã¨ ¨ ³ÏÝ³ÛÇÝ
Ó¨Ç µáõÅÙ³Ý Ñ³Ù³ñ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ÙÇ³ÛÝ
Ï³ÉÇÙÇÝ ¨
Ï³ÉÇáõÙÇ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ:

Î³ÉÇÙÇÝ
60Н 1ï. ûñÁ 3 ³Ý·³Ù
áã å³Ï³ë, ù³Ý 6
Å³Ù
ÇÝï»ñí³Éáí:
Î³ÉÇáõÙÇ
ùÉáñÇ¹ Ï³Ù
Ï³ÉÇáõÙ-ÝáñÙÇÝ
1ï. ûñÁ 3 ³Ý·³Ù:
²ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÃáõÉáõÃÛ³Ý
Ï³Ù µáõÉµ³ñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ ÏÇñ³éáõÙ
»Ý
·ÉÛáõÏáÇ¹³ÛÇÝ
Ã»ñ³åÇ³.
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝ
¥Ù»ÃÇåñ»¹¤ 1Ù·/Ï·
ã³÷áí, ûñÁ
Ù»ç
³é³íáïÛ³Ý
Å³Ù»ñÇÝ
¥ëáíáñ³Ï³Ý
¹»Õ³ã³÷»ñÝ »Ý
ûñÁ 60-80Ù·,
ÙÇÝÇÙ³É
¿ý»ÏïÇí
¹»Õ³ã³ÓÁ ûñÁ
50Ù· ûñÁ Ù»ç¤:
äñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
Ù»Ï ¹»Õ³Ñ³µÁ
å³ñáõÝ³ÏáõÙ
¿ 5Ù·,
Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý³µ³ñ
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
ûñ³Ï³Ý
¹»Õ³ã³÷Á
12-16 Ñ³µ ¿:
äñ»¹ÝÇ½áÉáÝ
60Ù· ûñÁ Ù»ç:
äñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
ÁÝ¹áõÝáõÙÝ
»ñÏ³ñ³ï¨ ¿,
é»ÙÇëÇ³
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³Ý³É 1-2
³ÙÇë ³Ýó, ³å³
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
¹»Õ³ã³÷Á 0,5
Ñ³µáí
Çç»óÝáõÙ »Ý
ÙÇÝã¨ å³Ñå³ÝáÕ
¹»Õ³ã³÷ 10-40Ù·
ûñÁ Ù»ç: ²å³
½·áõßáõÃÛ³Ùµ
0,25 Ñ³µ
Çç»óÝ»Éáí,
ÙÇÝã¨ ¹»Õ³ÝÛáõÃÇ
Ñ³Ý»ÉÁ:
äñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
ÁÝ¹áõÝáõÙÁ
å³Ñ³ÝçáõÙ ¿
³ñÛ³Ý ß³ù³ñÇ
ÑëÏáõÙ, ¨
ï»Õ³Ù³ë³ÛÇÝ
Ã»ñ³å¨ïÇ ÑëÏáõÙ`
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßáõÙÁ,
ëï»ñáÇ¹ ËáóÇ,
ûëï»áåáñá½Ç
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇó »ñÏáõ
ï³ñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í
Ó¨»ñÇ ¹»åùáõÙ
Ï³ï³ñáõÙ »Ý áõéó³·»ÕÓÇ
Ñ»é³óáõÙ`
ÃÇÙ»ÏïáÙÇ³:
îÇÙ»ÏïáÙÇ³ÛÇ
³ñ¹ÛáõÝùÁ
ÉÇÝáõÙ ¿ 1-12
³Ùëí³
ÁÝÃ³óùáõÙ, ÃÇÙ»ÏïáÙÇ³ÛÇ
¿ý»ÏïÇíáõÃÛ³Ý
·Ý³Ñ³ïáõÙÁ
Ï³ï³ñíáõÙ ¿ 1
ï³ñÇ ³Ýó:
Î³ñ»ó
Ñ³ë³ÏáõÙ,
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝáí
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ ³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ,
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
Ýß³Ý³ÏÙ³Ý
³ÝÑÝ³ñÇÝáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ ¨
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
Ñ³Ý»Éáõó
Ñ»ïá, Ýß³Ý³ÏíáõÙ
¿ óÇïáëï³ïÇÏ
Ã»ñ³åÇ³: Â»Ã¨
¹»åù»ñáõÙ`
³½³ÃÇáåñÇÝ
50Ù· ¥Ç Ñ³µ¤ ûñÁ 3
³Ý·³Ù: ²í»ÉÇ
Éáõñç ¹»åù»ñáõÙ`
óÇÏÉáëåáñÇÝ
¥ë³Ý¹ÇÙáõÝ¤
ûñÁ 200-300Ù· Ï³Ù
ë»Éë»åï ûñÁ 1000-2000Ù·:

ØÇ³ëÃ»ÝÇ³ÛÇ
ëñ³óÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
ÁÝ¹áõÝ»ÉÇ ¨ ³ñ¹³ñ³óÇ
¿
åÉ³½Ù³ý»ñ»½Ç
Ï³ï³ñáõÙÁ ¨
Ý/» ÇÙáõÝá·ÉáµáõÉÇÝÇ
Ý»ñ³ñÏáõÙÁ:
Üå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
¿ åÉ³½Ù³ý»ñ»½Ý
Çñ³Ï³Ý³óÝ»É
500ÙÉ,
åÉ³½Ù³Ûáí Ï³Ù
³ÉµáõÙÇÝÇ
÷áË³ñÇÝáõÙáí,
ûñÁ Ù»ç 5-7 Ñ³ï:
 ÆÙáõÝá·ÉáµáõÉÇÝÁ
Ý»ñ³ñÏíáõÙ ¿
Ý/»  ûñÁ 5-10· ÙÇÝã¨
10-30·, ÙÇçÇÝÁ 20·:
ÆÙáõÝá·ÉáµáõÉÇÝÁ
Ý»ñ³ñÏíáõÙ ¿
¹³Ý¹³Õ, 15
Ï³ÃÇÉ/ñáå»:
ØÇ³ëÃ»ÝÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï Ï³Ý
ÙÇ ß³ñù
Ñ³Ï³óáõóáõÙÝ»ñ:

ØÇ³ëÃ»ÝÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³Ï³óáõóáõÙÝ»ñÁ

.â³ã³½³Ýó
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛáõÝ

.ÆÝëáÉÛóÇ³Ý»ñ`
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï»É
áõÕÕ³ÏÇ
³ñ¨³ÛÇÝ
×³é³·³ÛÃÝ»ñÇ
ï³Ï ·ïÝí»ÉÁ
.Ø³·ÝÇáõÙÇ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÁ`
Ù³·Ý»½ÇáõÙ,
å³Ý³Ý·ÇÝ,
³ëå³ñÏ³Ù
.Îáõñ³ñ»ÝÙ³Ý
ÙÇáé»É³ùë³ÝïÝ»ñ

.Ü»ÛñáÉ»åïÇÏÝ»ñ,
ïñ³ÝÏíÇÉÇ½³ïáñÝ»ñ,
µ³óÇ ·ñ³Ý¹³ùëÇÝÇó,
¶úØÎ
.Ð³Ï³µÇáïÇÏÝ»ñ

²ÙÇÝá·ÉÛáõÏá½Ç¹Ý»ñ`
·»Ýï³ÙÇóÇÝ,
ëïñ»åïáÙÇóÇÝ,
Ý»áÙÇóÇÝ,
Ï³Ý³ÙÇóÇÝ,
ÙáÝáÙÇóÇÝ,
ïáµñ³ÙÇóÇÝ,
ëÇ½áÙÇóÇÝ,
³ÙÇÏ³óÇÝ,
Ý»ïÇÉÙÇóÇÝ
ýïáñùÉáñÇ¹Ý»ñ
` ¿Ýûùë³óÇÝ,
ÝáñýÉûùë³óÇÝ,
óÇåñáýÉûùë³óÇÝ,
ûýÉûùë³óÇÝ,
ýÉ»ñûùë³óÇÝ,
ÉáÙ»ýÉûùë³óÇÝ,
ëå³ñýÉûùë³óÇÝ,
ÇëÏ
ï»ïñ³óÇÏÉÇÝÁ`
µÅßÏÇ ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
ï³Ï:
.üïáñ
å³ñáõÝ³ÏáÕ
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñ`
¹»ùë³Ù»ï³½áÝ,
¹»ùë³½áÝ,
åáÉÏáñïáÉáÝ
.ÊÇÝÇÝÇ ³Í³ÝóÛ³ÉÝ»ñ
. D-å»ÝÇóÇÉÇÝ

äñá·Ýá½Á

´áõÅáõÝÁ
ëáíáñ³µ³ñ
µ»ñáõÙ ¿
¹ñ³Ï³Ý
³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÇ:

ÎÛ³ÝùÇ
áñ³ÏÁ
áõÕÕ³ÏÇáñ»Ý
Ï³åí³Í ¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Í³ÝñáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³ÝÇ Ñ»ï:
àñáß
¹»Õáñ³ÛùÝ»ñ
Ï³ñáÕ »Ý
Å³Ù³Ý³ÏÇ Ñ»ï
ÏáñóÝ»É áõÅÁ
Ï³Ù ¿É µ»ñ»É
íï³Ý·³íáñ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
¿ý»ÏïÝ»ñÇ
³×ÇÝ:
ØÇ³ëÃ»ÝÇ³Ý
Çñ ÁÝÃ³óùáí
åñá·ñ»ëÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
ã¿:  êáíáñ³µ³ñ
ï³ñÇùÇ Ñ»ï
Ï³åí³Í í³ï³óáõÙ
Ï³Ù
ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
³í»É³óáõÙ ãÇ
¹ÇïíáõÙ:
òñí³Í
ëÏÉ»ñá½

¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Ù³·ÝÇïá-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³Ý
Áëï ³ÙÇëÝ»ñÇ
¸»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
µÝáõÃ³·ñíáõÙ
»Ý
Î»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ë»É»ÏïÇí
µáñµáùáõÙáí
¨
¹»ëïñáõÏóÇ³Ûáí,
ÇëÏ å»ñÇý»ñÇÏ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á
ÙÝáõÙ ¿ ³Ý÷á÷áË
¨ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
×ÝßáÕ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛáõÝÁ
ãáõÝÇ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ:
òñí³Í
ëÏÉ»ñá½Á
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ ³Ûë ËÙµÇ ³Ù»Ý³Ñ³×³Ë³ÏÇ
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ:
ØÛáõë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ`
¸»íÇÏÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
(neuromyelitis optica), ´³ÉáÛÇ
ÏáÝó»ÝïñÇÏ
ëÏÉ»ñá½Á, ÞÇÉ¹»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
ß³ï ³í»ÉÇ
Ñ³½í³¹»å:

òñí³Í
ëÏÉ»ñá½
òñí³Í
ëÏÉ»ñá½Á (òê)
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
µáñµáù³ÛÇÝ
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿, ãÝ³Û³Í Ýñ³
½³ñ·³óÙ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÁ
ß³ñáõÝ³ÏáõÙ
»Ý ÙÝ³É
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
³ÝÑ³Ûï,
ë³Ï³ÛÝ ³ÛÝ
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
³áõïá³·ñ»ëÇí ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
áõÕÕí³Í ÎÜÐ
ÙÇ»ÉÇÝÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ: òê
½³ñ·³óáõÙÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ·»Ý»ïÇÏ³Ï³Ý
ÑÇÙùÇ ¨
³ñï³ùÇÝ
ÙÇç³í³ÛñÇ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñÇ
÷áË³½¹»óáõÃÛ³Ùµ:
¶»Ý»ïÇÏ³Ï³Ý
Ý³Ë³ïñ³Ù³¹ñí³ÍáõÃÛáõÝ
òê ÝÏ³ïÙ³Ùµ
·áÛáõÃÛáõÝ
áõÝÇ, áñÁ
Ï³ñ»ÉÇ
ÑÇÙÝ³íáñ»É
Ñ»ï¨Û³É
Ï»ï»ñáí.
•       òê
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
ï³ñµ»ñ ¿
ÙÇ¨ÝáõÛÝ
³ßË³ñÑ³·ñ³Ï³Ý
·áïáõÙ ³åñáÕ
ï³ñµ»ñ ¿ÃÝÇÏ
ËÙµ»ñÇ ÙÇç¨,
•       òê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
³é³çÇÝ,
»ñÏñáñ¹ ¨
»ññáñ¹ ³ëïÇ×³ÝÇ
Ñ³ñ³½³ïÝ»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ òê
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
³í»ÉÇ µ³ñÓñ ¿,
ù³Ý ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
åáåáõÉÛ³óÇ³ÛáõÙ

•
ØáÝá½Ç·áï
»ñÏíáñÛ³ÏÝ»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ
ÏáÝÏáñ¹³ÝïáõÃÛáõÝÝ
Áëï òê
Ï³½ÙáõÙ 25-30%,
ÇëÏ »ñÏ½Ç·áï
»ñÏíáñÛ³ÏÝ»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ` 2-5%,
ÇÝãå»ë áã
»ñÏíáñÛ³Ï
ùáõÛñ»ñÇ ¨
»Õµ³ÛñÝ»ñÇ
ÙÇç¨:
ÜÙ³Ý
Å³é³Ý·áõÙÁ
ÇÑ³ñÏ» ãÇ
Ï³ñáÕ
µ³ó³ïñí»É Ñ³ë³ñ³Ï
Ù»Ý¹»ÉÛ³Ý
Å³é³Ý·Ù³Ý
ûñ»ÝùÝ»ñáí.
Ý³Ë³ïñ³Ù³¹ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ
òê ÝÏ³ïÙ³Ùµ
áõÝÇ ³Ù»Ý³ÛÝ
Ñ³í³Ý³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ
åáÉÇ·»Ý³ÛÇÝ
µÝáõÛÃ` µ³½Ù³ÃÇí
·»Ý»ñÇ
ÁÝ¹·ñÏáõÙáí,
áñáÝóÇó
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
éÇëÏÇ ÙÇ Ù³ëÁ:

¾ÃÇáå³Ãá·»Ý»½Á
òê, Áëï
¹³ë³Ï³Ý
áñ³ÏÙ³Ý,
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ T helper (Th1) µçÇçÝ»ñáí
ÙÇçÝáñ¹í³Í
³áõïáÇÙáõÝ
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ,
B µçÇçÝ»ñÇ ¨
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
³ÏÝÑ³Ûï
ÁÝ¹·ñÏáõÙáí
Ýñ³
å³Ãá·»Ý»½áõÙ:
òê Å³Ù³Ý³Ï ³áõïáÇÙáõÝ
åñáó»ëÇ
ÃÇñ³ËÁ ÎÜÐ
µçç³ÛÇÝ ÏáÙåáÝ»ÝïÝ»ñÝ
»Ý, áñáÝù
ÝáñÙ³ÛáõÙ
³ÝÑ³ë³Ý»ÉÇ »Ý
ÇÙáõÝ
µçÇçÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ`
Ñ»Ù³ïá¿Ýó»ý³ÉÇÏ
µ³ñÇ»ñÇ å³ï×³éáí:
ÜáñÙ³ÛáõÙ
ÇÙáõÝ
å³ï³ëË³ÝÁ
ëÏëíáõÙ ¿
³ñÛ³Ý Ù»ç Ï³Ù
ÉÇÙý³ïÇÏ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñáõÙ
CD4
ÉÇÙýáóÇÝ»ñÇ
Ù³Ï»ñ»ëÇÝ
ï»Õ³íáñí³Í T
µçç³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ ¨
³ÝïÇ·»Ý³ÛÇÝ
å»åïÇ¹Ý»ñÇ
÷áË³½¹»óáõÃÛá³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:
ê»÷³Ï³Ý
³ÝïÇ·»ÝÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
ÝáñÙ³É
ûñ·³ÝÇ½ÙÁ
áõÝÇ ïáÉ»ñ³ÝïáõÃÛáõÝ,
áñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
Ýñ³Ýáí, áñ ³áõïá³ÝïÇ·»ÝÝ»ñÇ
Ñ»ï Ï³åí³Í T
µçÇçÝ»ñÁ
ÁÝïñíáõÙ »Ý
ÃÇÙáõëáõÙ ¨
Ñ»é³óíáõÙ »Ý
³ñÛ³Ý ßñç³Ý³éáõÃÛáõÝÇó:
àõëáõÙÝ³ëÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
óáõÛó »Ý
ï³ÉÇë, áñ
³ÝïÇ·»ÝÝ»ñÇ ¨ T
µçç³ÛÇÝ é»ó»åïáñÝ»ñÇ
÷áË³½¹»óáõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùÁ
Ï³Ëí³Í ¿ áã
³ÛÝù³Ý
å»åïÇ¹Ç
³ÙÇÝáÃÃí³ÛÇÝ
Ñ³çáñ¹³Ï³ÝáõÃÛáõÝÇó,
³ÛÉ Ýñ³
ï³ñ³Í³Ï³Ý
Ï³éáõóí³ÍùÇó
¨ ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
ßÕÃ³Ý»ñÇó:
Àëï
Ý»ñÏ³ÛáõÙë
¹áÙÇÝ³ÝïáÕ
ï»ëáõÃÛ³Ý
Ñ»Ýó T µçç³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³Ûáí
¿
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
òê, áñÁ Ýß³Ý³ÏáõÙ
¿, áñ
³ÏïÇí³Ý³Éáí
áñ¨¿
íÇñáõë³ÛÇÝ
Ï³Ù µ³Ïï»ñÇ³É
³ÝïÇ·»Ýáí,
Ñ»ï³·³ÛáõÙ ³Ûë
µçÇçÝ»ñÁ Ï³ñáÕ
»Ý Ï³åí»É
ë»÷³Ï³Ý
ÙÇ»ÉÇÝÇÝ ¨
ù³Ûù³Û»É ³ÛÝ
(Ë³ã³Ó¨
é»³ÏóÇ³ Ï³Ù
³ÝïÇ·»Ý³ÛÇÝ
ÙÇÙÇÏñÇ³):
²ÏïÇí³óí³Í T
µçÇçÝ»ñÁ
áõÕÕíáõÙ »Ý
Ñ»Ù³ïá¿Ýó»ý³ÉÇÏ
µ³ñÇ»ñ ¨
Ï³åíáõÙ »Ý
¿Ý¹áÃ»ÉÛ³ñ
µçÇçÝ»ñÇ íñ³
·ïÝíáÕ
³¹Ñ»½ÇáÝ
ÙáÉ»ÏáõÉÝ»ñÇ
Ñ»ï,
³ÛÝáõÑ»ï¨
³ÝóÝáõÙ »Ý
Ñ»Ù³ïá¿Ýó»ý³ÉÇÏ
µ³ñÇ»ñÁ`
ù³Ûù³Û»Éáí
µ³½³É
Ã³Õ³ÝÃÁ matrix metalloproteinase
ÙÇçáóáí: Ð³ëÝ»Éáí
ÎÜÐ`
ÉÇÙýáóÇïÝ»ñÁ
³ÏïÇí³ÝáõÙ
»Ý ÙÇÏñá·ÉÇ³É
µçÇçÝ»ñÇ
ÏáÕÙÇó ¨
·ñáÑáõÙ »Ý
ûÉÇ·á¹»Ý¹ñáóÇïÝ»ñÁ`
³é³ç³óÝ»Éáí
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³:
àñå»ë Ï³ÝáÝ
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³ÛÇÝ
Ñ³çáñ¹áõÙ ¿
é»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³Ý,
áñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñáõÙ
¿ ·ñáÑÇ
³í³ñïÁ ¨ ÑÇí³Ý¹Ç
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁ,
ë³Ï³ÛÝ
é»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³Ý
³ÝÏ³ï³ñ ¿ òê
Å³Ù³Ý³Ï: Սակայն
ցրված սկլերոզը
միայն բորբոքային,
միայն դեմիելինիզացնող
հիվանդություն
չէ:
¸»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³ÛÇ
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ ÝÏ³ïíáõÙ
¿ ³ùëáÝ³É
¹»·»Ý»ñ³óÇ³
Ñ»ï¨Û³É
å³ï×³éÝ»ñáí.
•       ì³ÉÉ»ñÛ³Ý
¹»·»Ý»ñ³óÇ³,
³ùëáÝÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³ÛÇó
¹Çëï³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñáõÙ,

•       ³ùëáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙ
µáñµáùÙ³Ý
å³ï×³éáí,
•       ³ùáÝ³É
³Ëï³Ñ³ñáõÙ
ËñáÝÇÏ³Ï³Ý
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³ÛÇ
å³ï×³éáí,
ù³Ý½Ç
ÙÇ»ÉÇÝÇ
ß»ñïÁ áõÝÇ
Ï³ñ¨áñ
å³ßïå³Ý³Ï³Ý ¨
ëÝáõóáÕ ýáւÝÏóÇ³
³ùëáÝÇ
Ñ³Ù³ñ
•       ³ùëáÝÇ
íÝ³ëáõÙ
ÇáÝ³Ï³Ý
ÇÙµ³É³ÝëÇ ¨
ÙÇïáùáÝ¹ñÇ³É
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
å³ï×³éáí:

¿åÇ¹»ÙÇáÉá·Ç³Ý
òê
Ùáï³íáñ³å»ë
»ñÏáõ ³Ý·³Ù
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
Ï³Ý³Ýó
ßñç³ÝáõÙ
Ñ³Ù»Ù³ï³Í
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ñ»ï: êÏëÙ³Ý
ï³ñÇùÁ
ëáíáñ³µ³ñ
ï³ï³ÝíáõÙ ¿ 20-40
ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏÁ,
ë³Ï³ÛÝ Ñ³½í³¹»å
³ÛÝ Ï³ñáÕ ¿
·ñ³Ýóí»É
Ù³ÝÏ³Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ ¨
ï³ñ»ó
Ù³ñ¹Ï³Ýó
ßñç³ÝáõÙ: òê
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
³Ù»Ý³Ù»ÍÝ ¿
ÞáïÉ³Ý¹Ç³ÛÇ ÑÛáõëÇëáõÙ
ï»Õ³Ï³Ûí³Í
ÏÕ½ÇÝ»ñáõÙ,
²ØÜ ¨ Î³Ý³¹³ÛÇ
ÑÛáõëÇë³ÛÇÝ
ßñç³ÝÝ»ñáõÙ
¨
Ï³½ÙáõÙ ¿ 250: 100 000
µÝ³ÏãáõÃÛ³ÝÁ:
ÀÝ¹Ñ³Ï³é³ÏÝ,
òê
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
ó³Íñ ¿ Ö³åáÝÇ³ÛáõÙ
(2: 100 000), ²ëÇ³ÛáõÙ,
²ýñÇÏ³ÛÇ
Ñ³ë³ñ³Ï³Í³ÛÇÝ
ßñç³ÝÝ»ñáõÙ,
ÁÝ¹Ñ³Ýñ³å»ë
òê Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ù»Í³ÝáõÙ ¿
Ñ³ë³ñ³Ï³ÍÇó
Ñ»é³Ý³ÉáõÝ
½áõ·³Ñ»é:
êñ³ÝÇó µ³óÇ
Ï³ñ¨áñ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ Ý³¨
³½·³ÛÇÝ
å³ïÏ³Ý»ÉÇáõÃÛáõÝÁ,
³ÛëÇÝùÝ
Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý
·»Ý»ïÇÏ³Ï³Ý
ÑÇÙùÁ, ³Ûëå»ë.
²ÉÛ³ëÏ³ÛÇ
¾ëÏÇÙáëÝ»ñÇ
¨
²ÉÛ³ëÏ³ÛáõÙ
³åñáÕ
»íñáåáÇ¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ òê
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
ï³ñµ»ñ ¿:
Ð³Û³ëï³ÝáõÙ
òê
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
í»ñ³µ»ñÛ³É
Ñëï³Ï
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý:
ê³Ï³ÛÝ ÇÝãå»ë
³ÙµáÕç
³ßË³ñÑáõÙ,
³ÛÝå»ë ¿É
Ð³Û³ëï³ÝáõÙ,
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
òê
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
³×, áñÁ Ï³ñáÕ
¿ µ³ó³ïñí»É
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ýáñ
ï»ËÝÇÏ³Ý»ñÇ
Ý»ñ¹ñÙ³Ùµ ¨
Ñ³Ù»Ù³ï³Ï³Ý
Ù³ïã»ÉÇáõÃÛ³Ùµ:

òê
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
òê
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ÁÝÃ³óùÁ
âÏ³
áñ¨¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
»ñÏáõ
ÉÇ³ñÅ»ùáñ»Ý
ÝÙ³Ý ¹»åù, ³Ûë
åÝ¹áõÙÁ
Ñ³ïÏ³å»ë
×ßÙ³ñÇïÁ ¿
òê Ñ³Ù³ñ: òê
µÝáñáßíáõÙ
¿ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ÁÝÃ³óùÇ,
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ù³ÝÇý»ëï³óÇ³ÛÇ
¨ »ÉùÇ ÑëÏ³Û³Ï³Ý
Ñ»ï»ñá·»ÝáõÃÛ³Ùµ,
áñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
í³Ñ³ÝÇÏÝ»ñÇ
ï³ñµ»ñ
ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ` ûåïÇÏ
ÝÛ³ñ¹»ñ,
áõÕ»ÕÇÏÇ
áïÇÏÝ»ñ,
å»ñÇí»ÝïñÇÏáõÉÛ³ñ
ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃ,
áõÕ»Õ³µáõÝ,
áÕÝáõÕ»Õ: êÇÙåïáÙÝ»ñÇ
Ù»Í Ù³ëÁ òê
Ñ³Ù³ñ
ëå»óÇýÇÏ ã»Ý ¨
Ï³ñÇù áõÝ»Ý
Ù³Ýñ³Ù³ëÝ
¹Çý¹Ç³·Ýá½Ç:
àñáß ëÇÙåïáÙÝ»ñ
Ñ³Ù³ñ³íáõÙ
»Ý ÙÇÝáñ Ï³Ù
ïñ³Ý½Çïáñ ¨
Ï³ñáÕ »Ý
ãÝÏ³ïí»É Ï³Ù
áõß³¹ñáõÃÛ³Ý
ã³ñÅ³Ý³Ý³É
ÑÇí³Ý¹Ç Ï³Ù
ÝáõÛÝÇëÏ
µÅßÏÇ ÏáÕÙÇó,
Ñ»ï¨³µ³ñ
³é³çÇÝ
ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
Ç Ñ³Ûï ·³Éáõ ¨
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
áõ
³ËïáñáßÙ³Ý
ÙÇç¨ ÁÝÏ³Í
Å³Ù³Ý³Ï³Ñ³ïí³ÍÁ
Ï³ñáÕ ¿
Ýß³Ý³Ï³ÉÇó
ÉÇÝ»É:
òê
ëÏëÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ï³ñÇùÁ
ÏÛ³ÝùÇ
»ññáñ¹ Ï³Ù ãáññáñ¹
¹»Ï³¹Ý ¿,
ÙÇçÇÝÁ` 30
ï³ñ»Ï³Ý: òê
·»ñ³ÏßéáõÙ ¿
Ï³Ý³Ýó
ßñç³ÝáõÙ 2
Ï³Ù 3:1
Ñ³ñ³µ»ñ³ÏóáõÃÛ³Ùµ,
ë³Ï³ÛÝ áõß
ëÏ½µáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ,
ÇÝãå»ë Ý³¨ ³é³çÝ³ÛÇÝ
åñá·ñ»ëÇí
ÁÝÃ³óùáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ
Ñ³ñ³µ»ñ³ÏóáõÃÛáõÝÁ
Ñ³Ù»Ù³ï³µ³ñ Ñ³í³ë³ñ
¿: òê ÙÇ ù³ÝÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ý»ÝáïÇå»ñ »Ý
Ñ³ÛïÝÇ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µáõÙ,
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 85
ïáÏáëÁ áõÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ûëå»ë Ïáãí³Í ·ñáÑ³ÛÇÝ
Ï³Ù
ëñ³óáÕ-é»ÙÇïáÕ
ÁÝÃ³óù, áñÁ
µÝáõÃ³·ñíáõÙ
¿ ·ñáÑÝ»ñáí
Ï³Ù é»É³åëÝ»ñáí,
áñáÝù
Ñ³çáñ¹íáõÙ
»Ý ÉÇ³ñÅ»ù Ï³Ù
áã ÉÇ³ñÅ»ù
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙáí`
é»ÙÇëÇ³:
¶ñáÑÁ
áñ³ÏíáõÙ ¿
áñå»ë
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
ýáÏ³É Ë³Ý·³ñáõÙ`
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃÇ ³Ëï³Ñ³ñáõÙáí,
áñÇ
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
³í»ÉÇÝ ¿, ù³Ý 24
Å³ÙÁ: Üáñ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ
·Ý³Ñ³ïíáõÙ »Ý
áñå»ë Ýáñ
·ñáÑ »Ã» Ýñ³Ýù
³é³ç³ó»É »Ý
Ý³Ëáñ¹
·ñáÑÇó ·áÝ» 30 ûñ
³Ýó, ³ÛÉ³å»ë
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý
·Ý³Ñ³ïíáõÙ ¿
³é³çÇÝ ·ñáÑÇ
¿íáÉÛáõóÇ³:

òê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ÙÝ³ó³Í 15
ïáÏáëÁ Ç
ëÏ½µ³Ý» áõÝ»Ý ³é³çÝ³ÛÇÝ
åñá·ñ»ëÇí
ÁÝÃ³óù,
³ÛëÇÝùÝ
Ñëï³Ï ·Í³·ñí³Í
·ñáÑÝ»ñÁ
µ³ó³Ï³ÛáõÙ »Ý,
ë³Ï³ÛÝ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
³ëïÇ×³Ý³Ï³Ý
í³ï³óáõÙÁ
Å³Ù³Ý³ÏÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
ß³ñáõÝ³ÏíáõÙ
¿:
êáíáñ³µ³ñ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ,
áñáÝù
ëÏ½µáõÙ áõÝ»Ý
·ñáÑ³ÛÇÝ
ÁÝÃ³óù,
Å³Ù³Ý³ÏÇ Ñ»ï
í»ñ³ÍíáõÙ »Ý »ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
åñá·ñ»ëÇí
ÁÝÃ³óùáí ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ:
²Ûë
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
áõÝ»Ý
ÝÏ³ï»ÉÇáñ»Ý
³í»ÉÇ ùÇã
·ñáÑÝ»ñ,
ë³Ï³ÛÝ
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁ
ÙÇßï Ã»ñÇ ¿ ¨
Ñ³ßÙ³Ý¹³ÙáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³Ý³Ï³Ý
åñá·ñ»ëÇ³ ¿
ï»ÕÇ
áõÝ»ÝáõÙ,
áñáíÑ»ï¨
é»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³Ý
³ÝÏ³ï³ñ ¿ ¨
³ùëáÝ³É
ÏáñáõëïÁ
åñá·ñ»ëÇíáõÙ
¿: âÝ³Û³Í
·ñáÑ³ÛÇÝÇó
¹»åÇ
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
åñá·ñ»ëÇíÇ
³ÝóáõÙÁ
³ÏÝÑ³Ûï ã¿ ¨
¹Åí³ñ ¿ Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É,
ëáíáñ³µ³ñ
·ñáÑ³ÛÇÝ
ÁÝÃ³óùáí ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
50 ïáÏáëÁ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇó 15-20 ï³ñÇ
³Ýó ³ñ¹»Ý
Ùáõïù »Ý
·áñÍáõÙ
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
åñá·ñ»ëÇí
ÁÝÃ³óù: àñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñ
Ï³ñáÕ »Ý »ñµ»ù
ã³ÝóÝ»É
åñá·ñ»ëÇí
ÁÝÃ³óùÇ, Ï³Ù
·áÝ» ï³ëÝÛ³Ï
ï³ñÇÝ»ñ
ãÏáõï³Ï»É
ÝÏ³ï»ÉÇ
Ñ³ßÙ³Ý¹³ÙáõÃÛáõÝ:
òê ³Ûë
³Ù»Ý³Ù»ÕÙ
ÁÝÃ³óùÁ
ëáíáñ³µ³ñ
³Ýí³ÝáõÙ »Ý
µ³ñáñ³Ï òê: àã
µáÉáñ
Ñ»ÕÇÝ³ÏÝ»ñÝ
»Ý Ñ³Ù³Ó³ÛÝ
³Ûë áñ³ÏÙ³Ý
Ñ»ï, ù³Ý½Ç
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿,
áñ òê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
»ñÏ³ñ³ï¨ ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ å³ñ½
¿ ¹³éÝáõÙ, áñ
ÝáõÛÝÇëÏ
³Ù»Ý³Ù»ÕÙ
ÁÝÃ³óùáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ Ç
í»ñçá Ó»éù »Ý
µ»ñáõÙ
Ñ³ßÙ³Ý¹³ÙáõÃÛ³Ý
³Ûë Ï³Ù ³ÛÝ
³ëïÇ×³Ý:
²ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇí,
ï³ñµ»ñ
Ñ»ï³½áïáÕÝ»ñ
ÝßáõÙ »Ý, áñ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 5-40%
ßñç³ÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
µ³ñáñ³Ï,
ÁÝ¹Ñ³Ï³é³ÏÝ,
åñá·ñ»ëëÇí
ÁÝÃ³óùÁ,
Ñ³ïÏ³å»ë
³é³çÝ³ÛÇÝ
åñá·ñ»ëëÇí
ÁÝÃ³óùÁ
áõÝÇ í³ï
åñá·Ýá½:
´³óÇ
í»ñÁ
ÝÏ³ñ³·ñí³ÍÇó,
·áÛáõÃÛáõÝ
áõÝÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
¨ë Ù»Ï, ·ñáÑ³ÛÇÝ
åñá·ñ»ëÇíáÕ
ÁÝÃ³óù, áñÁ
µÝáñáßíáõÙ
¿ Ñ³×³Ë³ÏÇ,
Í³Ýñ
·ñáÑÝ»ñáí ¨
³ÝÁÝ¹Ù»ç
åñá·ñ»ëëÇ³Ûáí
Ýñ³Ýó ÙÇç¨,
³Ûë ï»ë³ÏÁ
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
òê í³ï³·áõÛÝ
ï»ë³ÏÁ ¨ Ï³ñáÕ
¿ µ»ñ»É Ù³Ñí³Ý
ÙÇ ù³ÝÇ
³ÙÇëÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
´³óÇ
òê
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ÁÝÃ³óùÇó,
Ï³Ý µ³½Ù³ÃÇí
³ÛÉ
·áñÍáÝÝ»ñ,
áñáÝù Ï³ñáÕ
»Ý ³Ý¹ñ³¹³éÝ³É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
»ÉùÇ ¨
Ñ³ßÙ³Ý¹³ÙáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³ÝÇ íñ³,
Ñ³ßíÇ
³éÝ»Éáí
·áÛáõÃÛáõÝ
áõÝ»óáÕ
·ñ³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ,
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿, áñ
Ñ»ï¨Û³É
·áñÍáÝÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
³Ý¹ñ³¹³éÝ³É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
»ÉùÇ íñ³.
1.     ÑÇí³Ý¹Ç
ë»éÁ. Ï³Ý³Ýó
ßñç³ÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
³í»ÉÇ Ù»ÕÙ áõ
µ³ñáñ³Ï ¿
ÁÝÃ³ÝáõÙ,
ù³Ý
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï
2.     ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏëÙ³Ý
ï³ñÇùÁ.
µ³ñáñ³Ï »Ý ÁÝÃ³ÝáõÙ
³ÛÝ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ,
áñáÝó
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ëÏëí»É ¿ í³Õ
3.     ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ
¹ñë¨áñáõÙÁ.
ÙáÝáëÇÙåïáÙ³ïÇÏ
ëÏ½µáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
³í»ÉÇ µ³ñáñ³Ï
»Ý ÁÝÃ³ÝáõÙ,
ù³Ý
åáÉÇëÇÙåïáÙ³ïÇÏ
ëÏ½µáí ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ,

4.     ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ
¹ñë¨áñáõÙÁ.
ë»Ýëáñ ëÇÙåïáÙÝ»ñáí
Ï³Ù ûåïÇÏ
Ý¨ñÇïáí
ëÏëáÕ ¹»åù»ñÁ
³í»ÉÇ µ³ñáñ³Ï
»Ý,
5.     ·ñáÑÝ»ñÇó
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ.
ëÏ½µÝ³Ï³Ý
·ñáÑÝ»ñÇó
ÉÇ³ñÅ»ù
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁ
íÏ³ÛáõÙ ¿
µ³ñáñ³Ï
ÁÝÃ³óùÇ
Ù³ëÇÝ,
6.
·ñáÑÝ»ñÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ.
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ 5
ï³ñÇÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
·ñáÑÝ»ñÇ ó³Íñ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ýå³ëïáõÙ ¿
µ³ñáñ³Ï ÁÝÃ³óùÇÝ

òê
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÝ áõ
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÁ

úåïÇÏ
Ý¨ñÇï úåïÇÏ
Ý¨ñÇïÁ òê
¹³ë³Ï³Ý
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇó
Ù»ÏÝ ¿, ãÝ³Û³Í
³ÛÝ
Ñ³Ý·³Ù³ÝùÇÝ,
áñ ûåïÇÏ
Ý¨ñÇïÁ
å³Ãá·ÝáÙáÝÇÏ
ã¿ òê Ñ³Ù³ñ ¨
µ³½Ù³ÃÇí ³ÛÉ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï ÑÇÙÝ³íáñ
ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙ
å»ïù ¿
³ÝóÏ³óÝ»É:
Ð³Ý¹Çë³Ý³Éáí
òê
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë³ÏÇ
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇó
Ù»ÏÁ, ûåïÇÏ
Ý¨ñÇïÁ òê
Å³Ù³Ý³Ï
¹»åù»ñÇ 95
ïáÏáëáõÙ
ÉÇÝáõÙ ¿
áõÝÇÉ³ï»ñ³É,
áõÝ»ÝáõÙ ¿
»ÝÃ³ëáõñ
ÁÝÃ³óù`
½³ñ·³Ý³Éáí ¨
Çñ
·³·³ÃÝ³Ï»ïÇÝ
Ñ³ëÝ»Éáí ÙÇ
ù³ÝÇ ûñ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
î»ë³¹³ßï»ñÇ ïÇåÇÏ
¹»ýÇóÇïÁ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ëÏáïáÙ³Ý ¿,
áñÁ Ñ³ïÏ³å»ë
³Ëï³Ñ³ñáõÙ ¿
·áõÝ³ÛÇÝ
ï»ëáÕáõÃÛáõÝÁ:
î»ë³¹³ßï»ñÇ
ÙÛáõë
¹»ý»ÏïÝ»ñÁ,
Ý»ñ³éÛ³É
ÉÇ³ñÅ»ù
ÙáÝûÏáõÉÛ³ñ
³ÝûåëÇ³Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
Ñ³½í³¹»å: Þ³ï
µÝáñáß ¿ Ý³¨
ýáïáýáµÇ³Ý ¨
ó³íÁ
³Ëï³Ñ³ñí³Í
³ãùáõÙ
(ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 90%),
Ñ³ïÏ³å»ë ³ãùÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³³Ï, »ñµ
ï»ëáÕ³Ï³Ý ÝÛ³ñ¹Á
Ó·íáõÙ ¿:
üáõÝ¹áëÏáåÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
ï»ëáÕ³Ï³Ý
åïÏÇÏÇ
³Ûïáõó` Ýñ³ ë³ÑÙ³ÝÝ»ñÇ
ÉÕá½í³ÍáõÃÛ³Ùµ
(ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 1/3),
áñÁ »ñµ»ÙÝ
Ï³ñáÕ ¿
ß÷áÃáõÃÛ³Ùµ
ÁÝÏ³Éí»É
áñå»ë Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³ÛÇ
Ýß³Ý, ÇëÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³í»ÉÇ áõß
(ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇó 4-6 ß³µ³Ã
³Ýó)
÷áõÉ»ñáõÙ
µÝáñáß ¿
ï»ëáÕ³Ï³Ý
åïÏÇÏÇ
·áõÝ³ïáõÃÛáõÝÁ,
Ñ³ïÏ³å»ë Ýñ³
ùáõÝù³ÛÇÝ
Ï»ëáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëáõñ ÷áõÉÇ Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí»É µµÇ
³ý»ñ»Ýï ¹»ý»Ïï
(áõÕÕ³ÏÇ
Éáõë³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÇ
Ïáñáõëï,
³ÝáõÕÕ³ÏÇ
Éáõë³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÇ
å³Ñå³ÝÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ),
áñÁ
í»ñ³Ï³Ý·ÝíáõÙ
¿
Ùáï³íáñ³å»ë 1
³Ùëí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
ê»Ýëáñ
Ýß³ÝÝ»ñ ê»Ýëáñ
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë³ÏÇ
ëÇÙåïáÙÝ»ñÝ
»Ý òê Å³Ù³Ý³Ï ¨
³Ëï³Ñ³ñáõÙ
»Ý ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
áñ¨¿
÷áõÉáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 90 %:
ê»Ýëáñ ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ÏáÕÙÇó
ÝÏ³ñ³·ñíáõÙ »Ý
áñå»ë
Í³ÏÍÏáóÇ,
³ÛñáóÇ ¨
ÃÙñ³ÍáõÃÛ³Ý
½·³óáÕáõÃÛáõÝ:
²Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
½áÝ³Ý Ï³Ëí³Í
¿
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³ÛÇ
ûç³ËÇ
ï»Õ³Ï³ÛáõÙÇó:
êÇÙåïáÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý ÁÝ¹·ñÏ»É
ÙÇ
í»ñçáõÛÃÁ,
Ï³Ù ÙÇ ù³ÝÇ
Ù³ï, ³ÛÉ ¹»åù»ñáõÙ
Ï³ñáÕ ¿
ÝÏ³ïí»É
Ñ»ÙÇë»Ýëáñ
ëÇÝ¹ñáÙ, ½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙ
Ñ³Õáñ¹ã³Ï³Ý
Ï³Ù ¹Çëáó³óí³Í
ïÇåáí: òê
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ “³Ýû·áõï Ó»éùÇ”
ëÇÝ¹ñáÙÁ, »ñµ
ÑÇí³Ý¹Á
áõÝÇ í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÇ
åñáåñÇáó»åïÇí
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
ÁÝïñáÕ³Ï³Ý
Çç»óáõÙ`
ÑåÙ³Ý,
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý ¨
áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
å³Ñå³ÝÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ:
âÝ³Û³Í
¹»½³µÇÉÇï³óÝáÕ
¿, µ³Ûó ³Ýû·áõï
Ó»éùÇ
ëÇÝ¹ñáÙÁ
í»ñ³Ï³Ý·ÝíáõÙ
¿
ÇÝùÝáõñáõÛÝ:
ÜÙ³Ý ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
½ÝÝÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï
Ï³ñ»ÉÇ ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
åë¨¹á³ï»ïá½.
÷³Ï ³ãù»ñáí
ÑÇí³Ý¹Á Ç
íÇ×³ÏÇ ã¿
å³Ñå³Ý»É
Ó»éùÁ ³é³ç
Ù»ÏÝ³Í ¹ÇñùáõÙ:

¸»ÙùÇ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
¨ë Ï³ñáÕ »Ý ÝÏ³ïí»É,
ëáíáñ³µ³ñ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
ÝßáõÙ »Ý ÃÙñ³ÍáõÃÛáõÝ
»éáñÛ³Ï
ÝÛ³ñ¹Ç »ñÏáõ
Ï³Ù »ñ»ù
×ÛáõÕ»ñÇ
ÝÛ³ñ¹³íáñÙ³Ý
½áÝ³ÛáõÙ, ÙÇ³Å³Ù³Ý³ÏÛ³
µ»ñ³ÝÇ
ÃÙñ³ÍáõÃÛ³Ùµ:

Ø»Ï
³ÛÉ ë»Ýëáñ
å³ñûùëÇ½Ù³É
ý»ÝáÙ»Ý ¿
È»ñÙÇïÇ
ý»ÝáÙ»ÝÁ, áñÁ
ÝÏ³ñ³·ñíáõÙ
¿ ÑÇí³Ý¹Ç
ÏáÕÙÇó áñå»ë
Ñáë³ÝùÇ
³ÝóÙ³Ý
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
áÕÝ³ß³ñÇ
»ñÏ³ÛÝùáí
¹»åÇ Ó»éù»ñÝ
áõ áïù»ñÁ å³ñ³ÝáóÁ
³é³ç Í³É»ÉÇë:
ÜÙ³Ý
ëÇÙåïáÙÝ»ñ
Ï³ñáÕ »Ý
³é³ç³Ý³É Ý³¨
å³ñ³ÝáóÇ
³ÛÉ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
¹»åùáõÙ,
»ÝÃ³¹ñíáõÙ ¿,
áñ ³ÛÝ
Ñ»ï¨³Ýù ¿
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
ûç³ËÇ
³éÏ³ÛáõÃÛ³Ý:

àõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñ àõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý,
ó³íáù,
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
òê ³ÛÝ
Ýß³ÝÝ»ñÇó,
áñáÝù ¹Åí³ñ
¿ ÑëÏ»É Ï³Ù
µáõÅ»É:
àõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñÇó »Ý
ù³ÛÉí³ÍùÇ
³ï³ùëÇ³Ý,
Çñ³ÝÇ
³ï³ùëÇ³Ý,
í³ÝÏ³ïí³Í
ËáëùÁ,
ÝÇëï³·ÙÁ,
ÇÝï»ÝóÇáÝ
ïñ»ÙáñÁ:
îñ»ÙáñÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
¹»½³µÇÉÇï³óÝáÕ
¨ ãÝ³Û³Í µ³½Ù³ÃÇí
÷áñÓ³ñÏí³Í
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
ÙÇçáóÝ»ñÇÝ,
Ýñ³ÝóÇó
ùã»ñÝ áõÝ»Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³ñÅ»ù: ²Ù»Ý³³ñï³Ñ³Ûïí³ÍÁ
éáõµñ³É
ïñ»ÙáñÝ ¿,
áñÇ Å³Ù³Ý³Ï
ÙÇ³ÛÝ
ß³ñÅÙ³Ý
Ù³ëÇÝ ÙÇïùÁ
Ï³ñáÕ ¿ ³é³ç³óÝ»É
¹áÕ Ñ³Ý·ëïÇ
íÇ×³ÏáõÙ:
²Ûë ¹áÕÁ å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ í»ñÇÝ
áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
áïÇÏÝ»ñÇ (Ýñ³Ýóáí
³ÝóÝáÕ
¹»Ýï³ïáéáõµñ³É
áõÕÇÝ»ñÇ) Ï³Ù
Ï³ñÙÇñ
ÏáñÇ½Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:
´³ñ»µ³Ëï³µ³ñ ÝÙ³Ý
Í³Ýñ
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ
¨ í³ÝÏ³ïí³Í
ËáëùÁ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
áõß
÷áõÉ»ñáõÙ »Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
²ÏÝ³ß³ñÅ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
ÜÇëï³·ÙÁ
³Ù»ÝÑ³×³Ë³ÏÇ
³ÏÝ³ß³ñÅ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ ¿
òê Å³Ù³Ý³Ï:
êáíáñ³µ³ñ
³ÛÝ
ÑáñÇ½áÝ³Ï³Ý,
Ñ³Û³óùáí
Ñ³ñáõóí³Í
ÝÇëï³·Ù ¿, áñÇ
³ñ³· ÏáÙåáÝ»ÝïÝ
áõÕÕí³Í ¿
Ñ³Û³óùÇ
ÏáÕÙÁ, ë³Ï³ÛÝ
ë³
ÉáÏ³ÉÇ½³óÝáÕ
³ñÅ»ù ãáõÝÇ,
áñáíÑ»ï¨
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÇÝãå»ë
áõÕ»ÕÇÏÇ,
³ÛÝå»ë ¿É »ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
¹ñë¨áñáõÙ:
ÜÇëï³·ÙÇ
Ù»Ï ³ÛÉ ï»ë³Ï ¿
å»Ý¹áõÉ³ñ
ÝÇëï³·ÙÁ, áñÁ
ëáíáñ³µ³ñ
³éÏ³ ¿
áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
¨ ï»ëáÕ³Ï³Ý
·³Ý·³ïÝ»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ,
áñáÝù
¹Åí³ñ³ÝáõÙ
»Ý ýÇùë»É
³é³ñÏ³Ý»ñÁ ¨
Ï³ñ·³íáñ»É
³ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ:
ÜÇëï³·ÙÇ ³Ûë
ï»ë³ÏÁ ³éÏ³ ¿
³ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
Ñ³Ý·Çëï
íÇ×³ÏáõÙ ¨
³í»ÉÇ ¿
áõÅ»Õ³ÝáõÙ
³ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
ß³ñÅÙ³Ý Ñ»ï:
²ï³ùëÇÏ ÝÇëï³·ÙÁ
Ï³Ù
ÙÇçÏáñÇ½³ÛÇÝ
ûýÃ³ÉÙáåÉ»·Ç³Ý
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ fasciculus longitudinalis medialis
³Ëï³Ñ³ñáõÙáí
¨ Ñ³Ù³ñíáõÙ
¿ å³Ãá·ÝáÙáÝÇÏ
òê Ñ³Ù³ñ:
ØÇçÏáñÇ½³ÛÇÝ
ûýÃ³ÉÙáåÉ»·Ç³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
¹ñë¨áñáõÙ »Ý
ÇåëÇÉ³ï»ñ³É ³ãùÇ
³Ýµ³í³ñ³ñ
³¹¹áõÏóÇ³`
ÏáÝïñÉ³ï»ñ³É
³ãùÇ
ÙÇ³Å³Ù³Ý³ÏÛ³
³ÝÏ³ÝáÝ
ÝÇëï³·Ùáí
½³ïÙ³Ý ÁÝÃ³óùáõÙ:
ø³ÝÇ áñ »ñÏáõ
fasciculus longitudinalis medialis Çñ³ñ
ß³ï ÙáïÇÏ »Ý
ï»Õ³¹ñí³Í`
Ýñ³Ýó ÙÇ³Å³Ù³Ý³ÏÛ³
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
Ñ³×³Ë³ÏÇ ¿:
àõÕ»Õ³µÝ³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñ àõÕ»Õ³µÝÇ
ÁÝ¹·ñÏáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
¹ñë¨áñí»É ¹»ÙùÇ
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí,
³ÏÝ³ß³ñÅ ËÝ¹ÇñÝ»ñáí,
¹ÇÙ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹Ç
å»ñÇý»ñÇÏ
å³ñ»½áí, áñå»ë
Ï³ÝáÝ ÇÝùÝáõñáõÛÝ
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙáí,
¹ÇÙ³ÛÇÝ
ÙÇáÏÇÙÇ³,
Ñ³ïÏ³å»ë ³ãùÇ
ßáõñçÁ
Ï³ñáÕ »Ý
·ñ³Ýóí»É ³é³Ýó
¹ÇÙ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹Ç
å³ñ»½Ç:
ì»ñïÇ·áÝ áñå»ë
òê ³é³çÇÝ
¹ñë¨áñáõÙ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
16% ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ:
ÈëáÕ³Ï³Ý
ËÝ¹ÇñÝ»ñ ¨ë
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É, ë³Ï³ÛÝ
Ï³ÛáõÝ
ËÉáõÃÛáõÝÁ
Ñ³½í³¹»å ¿ òê
Å³Ù³Ý³Ï:
¸Çëý³·Ç³ ¨ë
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³Ý³É ·ñáÑÇ
Å³Ù³Ý³Ï,
ë³Ï³ÛÝ ³í»ÉÇ
Ñ³×³Ë
¹Çëý³·Ç³ Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ åñá·ñ»ëÇí
ÁÝÃ³óùáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ,
áñÁ µ»ñáõÙ ¿
³ëåÇñ³óÇ³ÛÇ
¨ åÝ¨ÙáÝÇ³ÛÇ
Ñ³í³Ý³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
µ³ñÓñ³óÙ³Ý ¨
í³ï ëÝáõóÙ³Ý:
äë¨¹áµáõÉµ³ñ
å³ñ»½ ¨ë Ï³ñáÕ
¿ ³é³ç³Ý³É,
µ³ñÓñ, ÷áùñ
Í³í³É³ÛÇÝ
Ëáëùáí`
ÉÕá½í³Í
µ³Õ³Ó³ÛÝÝ»ñáí:

                Øáïáñ
    ëÇÙåïáÙÝ»ñ
    Øáïáñ     ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
    ³é³ç³óáõÙÁ          å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
      ¿      ÏáñïÇÏáëåÇÝ³É
 ¨
ÏáñïÇÏáÝáõÏÉ»³ñ
áõÕÇÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:
ÂáõÉáõÃÛáõÝÁ
ëáíáñ³µ³ñ
áõÝÇ
åÇñ³ÙÇ¹³É
ï»Õ³µ³ßËáõÙ`
Ñ»ÙÇå³ñ»½,
ï»ïñ³å³ñ»½,
ëïáñÇÝ
å³ñ³å³ñ»½, ÇëÏ
í»ñÇÝ
å³ñ³å³ñ»½Á
ß³ï ³Ýëáíáñ
¿ òê Ñ³Ù³ñ ¨
å»ïù ¿ »ÝÃ³¹ñÇ
³ÛÉ
³ËïáñáßáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
åñá·ñ»ëÇí
÷áõÉáõÙ
ëå³ëïÇÏáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
Éáõñç
åñáµÉ»Ù ¨
å³Ñ³Ýç»É
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ,
ÝáõÛÝÇëÏ
íÇñ³µáõÅ³Ï³Ý
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝ:

Ø»Ï
³ÛÉ Ùáïáñ
¹ñë¨áñáõÙ »Ý
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
ïáÝÇÏ
ëå³½Ù»ñÁ,
áñáÝù
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ñ»ÙÇå³ñ»ïÇÏ
ï»Õ³Ï³ÛáõÙáí
¨ ï¨áõÙ »Ý ÙÇ
ù³ÝÇ
í³ÛñÏÛ³Ý-Ù»Ï
ñáå» ¨ Ï³ñáÕ »Ý
ß³ï ó³íáï
ÉÇÝ»É ¨
ÏñÏÝí»É ÙÇÝã¨
30 ³Ý·³Ù ûñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
¶Çï³ÏóáõÃÛ³Ý
Ïáñáõëï ãÇ
³é³ç³ÝáõÙ
ïáÝÇÏ
ëå³½Ù»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï ¨
Ýñ³Ýó
³é³ç³óÙ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
ÙÝáõÙ ¿ ³ÝÑ³Ûï,
ãÝ³Û³Í
»ÝÃ³¹ñíáõÙ ¿
ÇáÝÇ½³óí³Í
Ï³ÉóÇáõÙÇ
Ý»ñÑáëùÇ
¹»ñÁ:
êáíáñ³µ³ñ,
È»ñÙÇïÇ ý»ÝáÙ»ÝÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ïáÝÇÏ
ëå³½Ù»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý ÇÝùÝáõñáõÛÝ
³ÝóÝ»É, ÇëÏ
»ñµ»ÙÝ
Ñ³çáÕáõÃÛ³Ùµ
µáõÅíáõÙ »Ý
Î³ñµ³Ù³½»åÇÝÇ
ó³Íñ
¹á½³Ý»ñáí:
ÎáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³
ØÇ½³ñÓ³ÏáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý ÉÇÝ»É
òê ³é³çÇÝ
¹ñë¨áñáõÙÁ
¹»åù»ñÇ 5%,
ë³Ï³ÛÝ ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
×ÝßáÕ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛáõÝÁ
áõÝ»ÝáõÙ ¿
³Ûë ·³Ý·³ïÝ»ñÁ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ûë
Ï³Ù
³ÛÝ ÷áõÉáõÙ:
ØÇ½³ñÓ³ÏáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇÝ
Ñ³×³Ë
áõÕ»ÏóáõÙ »Ý
³ÕÇÝ»ñÇ
·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý
ËÝ¹ÇñÝ»ñÁ ¨
¿ñ»ÏïÇÉ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý:
òê Å³Ù³Ý³Ï
ÙÇ½³ñÓ³ÏáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ÉÇÝ»É
³Ù»Ý³ï³ñµ»ñ µÝáõÛÃÇ.
Ñ³×³Ë³ÙÇ½áõÃÛáõÝ,
ÑÇå»ñ³ÏïÇí
ÙÇ½³å³ñÏ,
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ,
ÙÇ½³Ï³åáõÃÛáõÝ,
¹»ïñáõ½áñ-ëýÇÝÏïñ
¹ÇëëÇÝ»ñ·Ç³:
²ÕÇù³ÛÇÝ ¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
¹ñë¨áñáõÙ ¿ ÷áñÏ³åáõÃÛ³Ý
Ó¨áí, ë³Ï³ÛÝ
»ñµ»ÙÝ Ï³ñáÕ ¿
ÝÏ³ïí»É Ý³¨
ÏÕ³ÝùÁ
å³Ñ»Éáõ
³ÝÏ³ñáÕáõÃÛáõÝ:

òê
Å³Ù³Ý³Ï û·ï³·áñÍíáÕ
Ñ³ïáõÏ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
Ù»Ãá¹Ý»ñÁ òê
Å³Ù³Ý³Ï
É³ÛÝáñáÝ
û·ï³·áñÍíáÕ
Ñ³ïáõÏ Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÃíÇÝ »Ý
å³ïÏ³ÝáõÙ
Ý»ÛñáíÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³Ý,
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ ùÝÝáõÃÛáõÝÁ
¨ Ñ³ñáõóí³Í
åáï»ÝóÇ³ÉÝ»ñÁ:
²Ûë
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ß³ï û·ï³Ï³ñ »Ý
³ËïáñáßáõÙÁ
Ñ³ëï³ï»Éáõ
Ñ³Ù³ñ, µ³Ûó
Ýñ³ÝóÇó áã
Ù»ÏÁ ãáõÝÇ
å³Ãá·ÝáÙáÝÇÏ
Ýß³ÝÝ»ñ òê
Ñ³Ù³ñ, Ñ»ï¨³µ³ñ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý Í³í³ÉÁ
¨
Ñ»ñÃ³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
áñáßíáõÙ ¿
Áëï
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÇ`
Ýå³ï³Ï
áõÝ»Ý³Éáí.
1.
Ð³ëï³ï»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
óñí³ÍáõÃÛáõÝÁ
ï³ñ³ÍáõÃÛ³Ý
Ù»ç
(Ù³·ÝÇë³ÛÇÝ
é»½áÝ³Ý³ë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³,
Ñ³ñáõóí³Í
åáï»ÝóÇ³ÉÝ»ñ)
2.
Ñ³ëï³ï»É            ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
 óñí³ÍáõÃÛáõÝÁ
            Å³Ù³Ý³ÏÇ          Ù»ç
     (Ù³·ÝÇë³ÛÇÝ  é»½áÝ³Ý³ë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³)
3.
Ð³ëï³ï»É
ÇÝïñ³ï»Ï³É
µáñµáùáõÙÁ
(ààõÐ ùÝÝáõÃÛáõÝ)

4.
´³ó³é»É
³ÛÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
áñáÝù ÝÙ³Ý³ÏáõÙ
»Ý òê

¸»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
µÝáõÃ³·ñíáõÙ
»Ý
Î»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ë»É»ÏïÇí
µáñµáùáõÙáí
¨ ¹»ëïñáõÏóÇ³Ûáí,
ÇëÏ å»ñÇý»ñÇÏ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á ÙÝáõÙ
¿ ³Ý÷á÷áË ¨
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
×ÝßáÕ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛáõÝÁ
ãáõÝÇ
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ:
òñí³Í
ëÏÉ»ñá½Á
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ ³Ûë ËÙµÇ
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë³ÏÇ
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ:
ØÛáõë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ`
¸»íÇÏÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
(neuromyelitis optica), ´³ÉáÛÇ
ÏáÝó»ÝïñÇÏ
ëÏÉ»ñá½Á,
ÞÇÉ¹»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
ß³ï ³í»ÉÇ
Ñ³½í³¹»å:
ü³ñÙ³ÏáÃ»ñ³åÇ³Ý
êñ³óáõÙÝ»ñÇ
µáõÅáõÙÁ
ø³ÝÇ áñ,
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ³ñáõóÇãÁ
ãÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí³Í,
óñí³Í
ëÏÉ»ñá½Ç
¿ÃÇáïñáå
µáõÅáõÙ ãÏ³:
ä³Ãá·»Ý»ïÇÏ
µáõÅáõÙÝ
³Ù»ÝÇó ³é³ç
å»ïù ¿
áõÕÕí³Í
ÉÇÝÇ ³ÏïÇí
ÇÙáõÝáµáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÇ,áñÇ
³ñ¹ÛáõÝùÝ ¿
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³Ý,
ã»½áù³óáõÙÁ:

òñí³Í
ëÏÉ»ñá½Ç
ëñ³óáõÙÝ»ñÇ
¨  Ñ³ñ³×áÕ
ÁÝÃ³óùÇ
¹»åùáõÙ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñ
¥Îê¤, ²Îî¶ ¨ ¹ñ³
ÝÙ³ÝûñÇÝ³ÏÝ»ñÁ:
¸ñ³Ýù »Ý
åñ»¹ÝÇ½áÉáÝÁ,
Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÉáÝÁ,
Ù»ÃÇÉåñ»¹Ù»¹ñáÉÁ,
Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
Na -Ç
ëáõÏóÇÝ³ïÁ,
¹»ùë³Ù»ï³½áÝÁ,
ÏáñïÇ½áÉÁ:
Üßí³Í
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÁ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
åñáó»ëÇ ï¨áÕáõÃÛáõÝÝ
áõ
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛáõÝÁ,
ûÅïí³Í »Ý
ÇÙáõÝáëáõåñ»ëÇí
³½¹»óáõÃÛáõÝ:

ÆÙáõÝáëáõñå»ëáñ³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ
³ÏïÇí³ó³Í
ÇÙáõÝáÏáÙåáÝ»Ýï
µçÇçÝ»ñÇ å³ñáõÝ³ÏáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³Ý,
µçç³ÛÇÝ
ÇÙáõÝÇï»ïÇ
íñ³
³½¹»óáõÃÛ³Ý,
³áõïáÑ³Ï³Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ
Ó¨³íáñÙ³Ý
ùã³ó³Ù³Ý Ù»ç
¿:
Ð³Ï³µáñµáù³ÛÇÝ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ
Ï³åí³Í ¿
³Ù»ÝÇó ³é³ç
åñáëï³·É³Ý¹ÇÝÝ»ñÇ
ëÇÝÃ»½Ç
³ñ·»É³ÏÙ³Ý
Ñ³ßíÇÝ
³ÝáÃÝ»ñÇ ¨
Ð¾ä-Ç
Ã³÷³Ýó»ÉÇáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³Ý
Ñ»ï:Ø³½³ÝáÃÝ»ñÇ
¿Ý¹áÃ»ÉÇ
Ã³÷³Ýó»ÉÇáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
É³í³ÝáõÙ ¿ÙÇÏñáóÇñÏáõÉÛ³óÇ³Ý
¨ ùã³ÝáõÙ ¿
É»ÛÏáóÇïÝ»ñÇ
¨ ³ÛÉ µçÇçÝ»ñÇ
¿ùëáõ¹³óÇ³Ý
µáñµáùÙ³Ý
ûç³Ë:
ÜÏ³ñ³·ñí³Í ¿
Îê-Ç`
Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÉáÝ,
Ñ³Ï³ûùëÇ¹³Ýï
¿ý»ÏïÁ, áñÁ
Ï³åí³Í ¿
ÉÇåÇ¹Ý»ñÇ å»ñûùëÇ¹³óÙ³Ý
×ÝßÙ³Ý Ñ»ï:
ÆëÏ ¹³ ¿É, Çñ
Ñ»ñÃÇÝ
Ýå³ëïáõÙ ¿
ÙÇ»ÉÇÝ³ÛÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÇ
Ù»Ùµñ³Ý³ÛÇ ¨
ÙÇÏñá³ÝáÃ³ÛÇÝ
ÑáõÝÇ
µçÇçÝ»ñÇ
Ï³ÛáõÝ³óÙ³ÝÁ:
²Îî¶-Ý ¨ ¹ñ³
ëÇÝÃ»ïÇÏ
ÝÙ³Ý³ÏÝ»ñÁ` ï»ïñ³Ïá¹³ÏïÇï,
ûÅïí³Í »Ý
Ý»Ûñáïñ³ÝëÙÇïáñ³ÛÇÝ
¿ý»Ïïáí:
Îê-Ç ¨
²Îî¶-Ç
ûåïÇÙ³É
¿ý»ÏïÇÝ
Ñ³ëÝáõÙ »Ý
×Çßï ÁÝïñí³Í
Ý»ñ³ñÏÙ³Ý
ëË»Ù³Ûáí ¨
¹»Õ»ñÇ
¹»Õ³ã³÷áí:
²Ù»Ý³Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñÁ
åáõÉë-Ã»ñ³åÇ³Ý
¿  Îê-Ç Ù»Í
¹»Õ³ã³÷»ñáí
Ý/», Ñ»ï³·³
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
¹»Õ³ã³÷Ç
Çç»óÙ³Ùµ:
´³ñÓñ ¹»Õ³ã³÷»ñÇ
»ñÏ³ñ³ï¨
Ýß³Ý³ÏáõÙÝ
³é³ç³óÝáõÙ ¿
µ³½Ù³ÃÇí
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñ,
Ï³åí³Í Îê-Ç
ÙÇÝ»ñ³ÉÏáñïÇÏáÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï: ¸ñ³ Ñ³Ù³ñ,
³í»ÉÇ Ý³ËÁÝïñ»ÉÇ
¿
Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÝÇ
¹»Õ³ÝÛáõÃ»ñáí
µáõÅáõÙÁ, ù³ÝÇ
áñ, ³ÛÝ ³í»ÉÇ
³ÏïÇí ¿ Çñ
·ÉÛáõÏáÏáñïÇÏáÇ¹³ÛÇÝ
¿ý»Ïïáí
¨
ë³Ï³í`
ÙÇÝ»ñ³ÉÏáñïÇÏáÇ¹³ÛÇÝ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ùµ:
Ø»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÝÝ
³Ù»Ý³³Ýíï³Ý·Ý
¿ áõÉó»ñá·»Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï»ë³Ï»ïáí,
Ñ³½í³¹»å ¿
³é³ç³óÝáõÙ
ÎáõßÇÝ·Ç
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß ¨
Ñá·»Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³,
ÑÇå»ñïñÇËá½:
Îê-áí µáõÅÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï å»ïù ¿
Ñ³ßíÇ ³éÝ»É
ý³ñÙ³Ïá¹ÇÝ³ÙÇÏ³Ý:
äñ»¹ÝÇ½áÉáÝÇ
¨
Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÝÇ
ÏÇë³ù³Ûù³ÛÙ³Ý
ßñç³ÝÁ 18-36 Å³Ù
¿, ¹»ùë³Ù»ï³½áÝÇÝÁ`
36-72 Å³Ù:
²ÝÑñ³Å»ßï ¿
Ý³¨ Ñ³ßíÇ
³éÝ»É Îê-Ç
ûñ³Ï³Ý
ë»Ïñ»óÇ³ÛÇ
éÇÃÙÁ: ¸»ÕÇ
³é³íáïÛ³Ý Å³Ù»ñÇÝ
ÁÝ¹áõÝáõÙÝ
³í»ÉÇ ùÇã
×ÝßáÕ
³½¹»óáõÃÛáõÝ
¿ ÃáÕÝáõÙ
¿Ý¹áÏñÇÝ
ë»Ïñ»óÇ³ÛÇ
íñ³ ¨ ³í»ÉÇ
ùÇã ¿
Çç»óÝáõÙ
ÑÇåáÃ³É³Ùá-ÑÇåáýÇ½á-Ù³Ï»ñÇÏ³Ù³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ýáõÝÏóÇ³Ý,
¹ñ³ Ñ³Ù³ñ
ÑÇí³Ý¹Á
ûñ³Ï³Ý
¹»Õ³ã³ÓÁ å»ïù
¿ ëï³Ý³
³é³íáïÛ³Ý
6-Çó 10
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ
ûñÁ Ù»ç:
äñ»¹ÝÇ½áÉáÝáí
¨
Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÝáí
åáõÉë Ã»ñ³åÇ³Ý
ÏÇñ³éíáõÙ ¿
Ñ»ï¨Û³É
ëË»Ù³Ûáí. 1000Ù· Ý/»
Ï³ÃÇÉ³ÛÇÝ
250ÙÉ ýÇ½.
ÉáõÍáõÛÃáí
ûñÁ Ù»ç, ÏáõñëÁ
3-5 Ý»ñ³ñÏáõÙ,
Ï³Ëí³Í
ëñ³óÙ³Ý
Í³ÝñáõÃÛáõÝÇó:
²å³
Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
¿ ¹»ÕÇ  per os
Ýß³Ý³ÏáõÙÁ
ûñÁ 1Ù·/Ï· :
²é³íáïÛ³Ý
Å³Ù»ñÇÝ,
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
ûñÁ Ù»ç 5Ù·
Çç»óÙ³Ùµ: Î³Ù  Ù»ÃÇÉåñ»¹ÝÇ½áÝÇ
Ï³ÃÇÉ³ÛÇÝ
Ý»ñ³ñÏáõÙÇó Ñ»ïá
µáõÅáõÙÁ
ß³ñáõÝ³ÏáõÙ
»Ý
¹»åáÙ»¹ñáÉáí
80Ù· Ù/Ù ß³µ³ÃÁ 1
³Ý·³Ù, 8 ß³µ³Ã:
ÀÝÃ³óùÁ
÷á÷áËáÕ
Ã»ñ³åÇ³
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
óñí³Í
ëÏÉ»ñá½Ç
å³Ãá·»Ý»ïÇÏ
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
³ßË³ñÑáõÙ
³ñÓ³Ý³·ñí³Í
»Ý ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùÁ,
÷áËáÕ í»ó
åñ»å³ñ³ï:
¸ñ³ÝóÇó 3-Á
¹³ëíáõÙ »Ý µ»ï³
ÇÝï»ñý»ñáÝÝ»ñÇÝ:
¸ñ³
ÇÝï»ñý»ñáÝµ»ï³
1a `
²íáÝ»ùëÁ,
³ñï³¹ñáõÙ ¿
´Çá·»Ý
ýÇñÙ³Ý, é»µÇý,
³ñï³¹ñáõÙ ¿
Ø³ñÏ ê»ñáÝá
ýÇñÙ³Ý ¨
ÇÝï»ñý»ñáÝ µ»ï³
1a `
µ»ï³ý»ñáÝ -
ýÇñÙ³
´³Û»ñ-Þ»ñÇÝ·
ü³ñÙ³: ´³óÇ
³Û¹, óñí³Í
ëÏÉ»ñá½Ç
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ãáñë
³ÙÇÝáÃÃáõÝ»ñÇ
ëÇÝÃ»ïÇÏ
åáÉÇÙ»ñÁ- ·É³ïÇñ³Ù»ñ
³ó»ï³ïÁ`
Îáå³ùëáÝ,
ýÇñÙ³ î»í³,
óÇïáëï³ïÇÏ
ÙÇïáùë³ïñáÝÁ
¨ ÇÝï»·ñÇÝÝ»ñÇ
ÙáÉ»ÏáõÉÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ
ÙáÝáÝáõÏÉ»³ñ
Ñ³Ï³Ù³ñÙÇÝ
åñ»å³ñ³ïÁ
`Ý³ï³ÉÇ½³µ,
îÇë³µñÇ,
ýÇñÙ³Ý
´Çá·»Ý: ´áÉáñ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÁ
ÑëÏíáÕ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï
óáõÛó »Ý ïí»É
¿ý»ÏïÇíáõÃÛáõÝ
ëñ³óáõÙÝ»ñÇ
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³Ý
ï»ë³Ï»ïáí
é»ÙÇïáÕ
óñí³Í
ëÏÉ»ñá½Ç Å³Ù³Ý³Ï,
µ³óÇ ³Û¹,
´»ï³ý»ñáÝÇ ¨
ÙÇïáùë³ÝïñáÝÇ
Ñ³Ù³ñ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
¹³Ý¹³Õ»óÝ»É
Ñ³ßÙ³Ý¹³ÙáõÃÛ³Ý
³×Á
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ-Ñ³ñ³×áÕ
óñí³Í
ëÏÉ»ñá½Ç
Å³Ù³Ý³Ï:
ê³Ï³ÛÝ,
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇó
áã Ù»ÏÁ ½·³ÉÇ ³½¹»óáõÃÛáõÝ
ãÇ ÃáÕÝáõÙ
³é³çÝ³ÛÇÝ-Ñ³ñ³×áÕ
óñí³Í
ëÏÉ»ñá½Ç
Å³Ù³Ý³Ï:
´»ï³ý»ñáÝÁ
Ý»ñ³ñÏíáõÙ ¿
»/Ù, ûñÁ Ù»ç,
é»µÇýÁ`  »/Ù ß³µ³ÃÁ
3 ³Ý·³Ù,
³íáÝ»ùëÁ` Ù/Ù
ß³µ³ÃÁ 1 ³Ý·³Ù,
Ïáå³ùëáÝÁ »/Ù,
³Ù»Ý ûñ,
ïÇë³µñÇÝ` Ý/»
³ÙÇëÁ 1 ³Ý·³Ù,
ÙÇïáùë³ÝïñáÝÁ`
Ý/» Ñ³ïáõÏ
ëË»Ù³Ûáí:
ØÇïáùë³ÝïñáÝÁ
¨ ïÇë³µñÇÝ
³í»ÉÇ áõÅ»Õ
ÇÙáõÝá¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñ
»Ý, ù³Ý
Ïáå³ùëáÝÁ ¨
µ»ï³ÇÝï»ñý»ñáÝÝ»ñÁ
¨ ³í»ÉÇ
¿ý»ÏïÇí
Ï³ñáÕ »Ý ×Ýß»É
óñí³Í ëÏÉ»ñá½Ç
Å³Ù³Ý³Ï
µáñµáù³ÛÇÝ
åñáó»ëÝ»ñÁ
ÎÜÐ-áõÙ,
ë³Ï³ÛÝ ¹ñ³Ýó
ÏÇñ³éáõÙÁ
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏíáõÙ
¿ Éáõñç
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñÇ
³é³ç³óÝ»Éáõ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛ³Ùµ`
Ï³ñ¹ÇáïáùëÇÏáõÃÛáõÝ
ØÇïáùë³ÝïñáÝÇ
Ñ³Ù³ñ ¨
Ñ³ñ³×áÕ
ÙáõÉïÇýáÏ³É
É»ÛÏá¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³
ïÇë³µñÇÇ
Ñ³Ù³ñ:
´»ï³ý»ñáÝÝ»ñÇ
ÏÇñ³éÙ³Ý
³Ù»Ý³ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñÝ »Ý
·ñÇå³ÝÙ³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ` ç»ñÙáõÃÛáõÝ,
Ïáïñïáõù
ÙÏ³ÝÝ»ñáõÙ,
Ñá¹»ñáõÙ,
ÃáõÉáõÃÛáõÝ,
ç³ñ¹í³ÍáõÃÛáõÝ,
ÇëÏ
Ïáå³ùëáÝÇ`
ï»Õ³ÛÇÝ é»³ÏóÇ³Ý»ñ
¨ ï³ñ³ÍáõÝ
Ñ»ïÝ»ñ³ñÏ³ÛÇÝ
é»³ÏóÇ³` ßÝã³é·»ÉáõÃÛáõÝ,
ëñïË÷áó,
ÏáÉÉ³åïáÇ¹
íÇ×³Ï:
öáñÓ³ñ³ñ³Ï³Ý
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÁ
àñáß ÑÇí³Ý¹Ý»ñ
Ñ³ÛïÝáõÙ »Ý
Ý³Éïñ»ùëáÝÇ
÷áùñ
¹»Õ³ã³÷»ñÇ` 5Ù·
·Çß»ñÁ, ¹ñ³Ï³Ý
¿ý»ÏïÇ Ù³ëÇÝ:
2008Ã. ïå³·ñí»É ¿
³é³çÇÝ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ, áñáÝù
óáõÛó »Ý ïí»É
Ý³Éïñ»ùëáÝÇ
÷áùñ ¹»Õ³ã³÷»ñÇ
µ³ó³ë³Ï³Ý
¿ý»ÏïÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ
¨ ³é³çÝ³ÏÇ-Ñ³ñ³×áÕ
óñí³Í
ëÏÉ»ñá½áí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï
ëå³ëïÇÏáõÃÛ³Ý
Ñ³í³ëïÇ
Çç»óáõÙÁ:
ä³Ãá·»Ý»ïÇÏáñ»Ý
³ñ¹³ñ³óí³Í ¿
Ð¾ä-Ç
Ã³÷³Ýó»ÉÇáõÃÛáõÝÝ
Çç»óÝáÕ ¨
³ÝáÃ³ÛÇÝ
å³ïÝ ³Ùñ³óÝáÕ
¹»Õ»ñÇ`
³Ý·Çáåñáï»ÏïáñÝ»ñ,
³ÝïÇ³·ñ»·³ÝïÝ»ñÇ,
³ÝïÇûùëÇ¹³ÝïÝ»ñÇ,
åñáï»áÉÇïÇÏ
ý»ñÙ»ÝïÝ»ñÇ
ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñÇ,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ù»ï³µáÉÇ½ÙÁ
µ³ñ»É³íáÕ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
íÇï³ÙÇÝÝ»ñÇ,
³ÙÇÝáÃÃáõÝ»ñÇ,
ÝááïñáåÝ»ñÇ
û·ï³·áñÍáõÙÁ:
²Ûë
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ
¹»Õ³ã³÷»ñÁ ¨
µáõÅÙ³Ý
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ
É³í Ñ³ÛïÝÇ ¿
ÝÛ³ñ¹³µ³ÝÝ»ñÇÝ:

²Ëï³Ýß³Ý³ÛÇÝ
µáõÅáõÙÁ
Êå³ëïÇÏáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
ÑÇí³Ý¹ÇÝ ³ÝÑ³ï³Ï³Ý
ÁÝïñáõÙ »Ý
¹»ÕÁ ¨ ¿ý»ÏïÇí
¹»Õ³ã³÷»ñÁ: ²Ûëûñí³
¹ñáõÃÛ³Ùµ
³éÏ³ »Ý Ñ»ï¨Û³É
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÝ
Çç»óÝáÕ ¹»Õ»ñÁ.
µ³ÏÉáý»Ý,
ÉÇáñ»ë³É,
ïáÉå»ñÇ½áÝ,
ïÇ½³ÝÇ¹ÇÝ:
Ì³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ
¿ý»Ïï Ï³ñ»ÉÇ ¿
ëï³Ý³É ³Ûë ¹»Õ»ñÇ
½áõ·³ÏóáõÙáí,
³Ûë ¹»Õ»ñÇó
Ù»ÏÇ µ»Ý½á¹Ç³½»å³ÙÇ
ß³ñùÇ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ
Ñ»ï
½áõ·³ÏóáõÙáí
Ï³Ù áã
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
µáõÅÙ³Ý Ù»Ãá¹Ý»ñáí`
é»ýÉ»ùëáÃ»ñ³åÇ³,
ÑÇå»ñµ³ñÇÏ
ûùëÇ·»Ý³óÇ³:
ØÇ½³å³ñÏÇ
ÑÇå»ñ³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
µáõÅÙ³Ý Ñ³Ù³ñ
ÏÇñ³éáõÙ »Ý
ÙáõëÏ³ñÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ ³Ýï³·áÝÇëï,
ïáÉï»ñá¹ÇÝ-³Éý³-ï³ñïñ³ïÁ,
ûùëÇµáõïÇÝÇÝÁ`
³ó»ïÇÉËáÉÇÝ¿ñ·ÇÏ
åñ»å³ñ³ï: ²Ûë ¹»Õ»ñÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ
ë»É»ÏïÇí ¿
ÙÇ½³å³ñÏÇ
Ñ³Ù³ñ: ¸»Õ»ñÇ
ÏÇñ³éÙ³Ý
óáõóáõÙÝ»ñÝ
»Ý.
•
Ñ³×³Ë³ÏÇ
ÙÕáõÙÝ»ñÁ
(³í»ÉÇ ù³Ý ûñÁ
8³Ý·³Ù );
•
Ññ³Ù³Û³Ï³Ý
ÙÕáõÙÝ»ñÁ;
•
·Çß»ñ³ÛÇÝ
ùÝÇ ÙÇ ù³ÝÇ
³Ý·³ÙÛ³
ÁÝ¹Ñ³ïáõÙÁ,
Ï³åí³Í
ÙÇ½³ñÓ³ÏÙ³Ý
ÙÕáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ï ;
•
³ÝÁÝ¹áõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
Å³Ù³Ý³ÏÇÝ
Ñ³ëÝ» ½áõ·³ñ³Ý;

•
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛ³Ý
³Ù»Ý ¹»åùÇ
Å³Ù³Ý³Ï Ù»½Ç
Ù»Í ù³Ý³ÏÁ
àñáß
¹»åù»ñáõÙ ÑÝ³ñ³íáñ
¿ ÉÇÝáõÙ
ùã³óÝ»É
ß³ñÅ³Ï³Ý
åÇñ³ÙÇ¹³É
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
³ëïÇ×³ÝÁ
Ï³ñÝÇïÇÝÇ Ý/»
Ý»ñ³ñÏÙ³Ùµ:

¶ÇÛ»Ý-´³ñ»ÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ
¶ÇÛ»Ý-µ³ñ»ÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÁ`
ëáõñ
åáÉÇé³¹ÇÏáõÉÇï,
ëáõñ
µáñµáù³ÛÇÝ
åáÉÇé³¹ÇÏáõÉáÝ¨ñáå³ÃÇ³ÛÇ
Ó¨ ¿, áñÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ÃáñßáÙ³Í
å³ñ»½Ý»ñáí,
½·³óáÕáõÃÛ³Ý,
í»·»ï³ïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí:

¾ÃÇáÉá·Ç³Ý,
å³Ãá·»Ý½Á
Ü³Ëáñ¹áÕ
1-3 ß³µ³Ãí³
ÁÝÃ³óùáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛ³Ý
Ùáï ¹ÇïíáõÙ
ßÝã³é³Ï³Ý
Ï³Ù
ëï³Ùáùë³ÕÇù³ÛÇÝ
ÇÝý»ÏóÇ³ÛÇ
Ýß³ÝÝ»ñ,
µ³Ïï»ñÇ³É (Campylobacter jejuni)
Ï³Ù
íÇñáõë³ÛÇÝ
¥óÇïáÙ»·³ÉáíÇñáõë,
¾åßï»ÛÝ-´³ññÇ
íÇñáõë ¨
³ÛÉÝ¤, áñÁ
·áñÍÇ ¿
¹ÝáõÙ ³áõïáÇÙáõÝ
é»³ÏóÇ³Ý:
²ÛëåÇëÇ ¹»ñ Ï³ñáÕ
»Ý Ï³ï³ñ»É
í³ÏóÇÝ³óÇ³Ý,
íÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ïñ³íÙ³Ý»ñÁ:
Þí³ÝÛ³Ý
µçÇçÝ»ñÇ ¨
ÙÇ»ÉÇÝÇ ³ÝïÇ·»ÝÝ»ñÇ
¹»Ù áõÕÕí³Í
³áõïáÇÙáõÝ
é»³ÏóÇ³Ý
Ñ³Ý·»óÝáõÙ ¿
³ÛïáõóÇ,
ÉÇÙýáóÇï³ñ
ÇÝýÇÉïñ³óÇ³ÛÇ
¨
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
¨
·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÇ
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÇ³ÛÇÝ:
ê³Ï³í Ñ³ñÓ³ÏÙ³Ý
»Ý »ÝÃ³ñÏíáõÙ
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³ùëáÝÝ»ñÇ
³ÝïÇ·»ÝÝ»ñÁ`
ÑÇÙ³Ëï³ÝÇßÇ
³ùëáÝ³É Ó¨Ç
Å³Ù³Ý³Ï:
²Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ,
ÁÝÃ³óùÁ

Ì³Ûñ³Ý¹³ÙÝ»ñÇ
ÇÝãå»ë
åñáùëÇÙ³É,
³ÛÝå»ë ¿É ¹Çëï³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÝ
ÁÝ¹·ñÏáÕ
Ñ³Ù»Ù³ï³µ³ñ
ëÇÙ»ïñÇÏ
ÃáñßáÙ³Í
å³ñ»½Ý»ñÇ ³ñ³·
Ñ³ñ³×áõÙÁ,
ë»Ýëáñ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
³ÝÝß³Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³ÍáõÃÛáõÝÁ
¨
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏáõÙ
ëåÇïÇ ù³Ý³ÏÇ
µ³ñÓñ³óáõÙÁ`
ëÏë³Í
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
2-ñ¹ ß³µ³ÃÇó:
Ì³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ
å³ñ»½Ý»ñÝ
ÁÝ¹·ñÏáõÙ »Ý
ßÝã³é³Ï³Ý ¨
Ïñ³ÝÇ³É
ÙÏ³ÝáõÝùÁ,
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ÙÇÙÇÏ ¨
µáõÉµ³ñ: ê³Ï³í
ã»Ý Ù»çùÇ,
áõë³·áïáõ ¨
ÏáÝùÇ
ßñç³ÝÇ
ó³í»ñÁ,
áñáÝù »ñµ»ÙÝ
×³é³·³ÛÃáõÙ
»Ý ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÇ
áõÕÕáõÃÛ³Ùµ,
Ó·Ù³Ý ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ:
Ð³×³Ë
¹ÇïíáõÙ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
í»·»ï³ïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ.
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý µ³ñÓñ³óáõÙ
Ï³Ù Çç»óáõÙ,
ûñÃáëï³ïÇÏ
ÑÇåáï»Ý½Ç³,
ëÇÝáõë³ÛÇÝ
ï³ËÇÏ³ñ¹Ç³,
µñ³¹ÇéÇÃÙÇ³,
³ÝóáÕÇÏ
ÙÇ½³Ï³åáõÃÛáõÝ:
ÆÝïáõµ³óÇ³Ý
Ï³Ù ÉáñÓÇ
³ñï³ÍÍáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
ë³¹ñ»É ÏïñáõÏ
µñ³¹ÇÏ³ñ¹Ç³,
ÏáÉÉ³åë ¨
ÝáõÛÝÇëÏ
ëñïÇ Ï³Ý·:
Ð³ëÝ»Éáí ·³·³ÃÝ³Ï»ïÇÝ,
³Ëï³Ýß³Ý³µ³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ï³ÛáõÝ³ÝáõÙ
¿ ¥åÉ³ïá
÷áõÉÁ ï¨áõÙ
¿ 2-4 ß³µ³Ã¤, ³å³
ëÏëáõÙ ¿
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁ,
áñÁ Ï³ñáÕ ¿
ß³ñáõÝ³Ïí»É
ÙÇ ù³ÝÇ
ß³µ³ÃÇó
ÙÇÝã¨ 1-2 ï³ñÇ:
Ø³ÑÁ ÑÝ³ñ³íáñ
¿ ßÝã³é³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝÇó,
Ï³åí³Í
ßÝã³é³Ï³Ý ¨
Ï³Ù µáõÉµ³ñ
Ï»ÝïñáÝÝ»ñÇ å³ñ³ÉÇãÇ,
Ãáù³µáñµÇ,
Ãáù³ÛÇÝ
½³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ
ÃñáÙµá¿ÙµáÉÇ³ÛÇ,
ëñïÇ Ï³Ý·Ç,
ë»åëÇëÇ Ñ»ï,
ë³Ï³ÛÝ, Ç
ßÝáñÑÇí
ÇÝï»ÝëÇí
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï³ÏÇó
Ù»Ãá¹Ý»ñÇ,
³Ù»ÝÇó ³é³ç
²Þ²-Ç,
Ù³Ñ³óáõÃÛáõÝÁ
í»ñçÇÝ
ï³ëÝ³ÙÛ³ÏÝ»ñáõÙ
Çç»É ÙÇÝã¨5 % :

´áõÅáõÙÁ

ÜáõÛÝÇëÏ
Ã»Ã¨ ¹»åù»ñáõÙ
¶ÇÛ»Ý-´³ñ»ÛÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇÝ
ëáõñ
÷áõÉáõÙ å»ïù
¿ í»ñ³µ»ñí»É
áñå»ë
³ÝÑ»ï³Ó·»ÉÇ
¹ñáõÃÛ³Ý,
Í³Ýñ ßÝã³é³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
Ï³Ù ëñïÇ
éÇÃÙÇ Ë³Ý·³ñÙ³Ý
³ñ³·
½³ñ·³óÙ³Ý
íï³Ý·Ç
å³ï×³éáí: ä³ñï³¹Çñ
¿ ÑÇí³Ý¹Ç
ßï³å
ÑáëåÇï³É³óáõÙÝ
ÇÝï»ÝëÇí
Ã»ñ³åÇ³ÛÇ
µ³Å³ÝÙáõÝù:
Ð³ñ³×Ù³Ý ÷áõÉáõÙ
- ÑÇí³Ý¹Ç
íÇ×³ÏÇ
³Ù»ÝÅ³ÙÛ³
Ñ»ï¨áõÙ`
ßÝã³é³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ,
ëñï³ÛÇÝ
éÇÃÙÇ,
½ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
×ÝßÙ³Ý,
µáõÉµ³ñ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ,
ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
·Ý³Ñ³ïÙ³Ùµ:
ÞÝã³é³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
í³Õ Ýß³ÝÝ»ñÁ.
Ó³ÛÝÇ ÃáõÉ³óáõÙ,
Ëáë»Éáõ
Å³Ù³Ý³Ï
Ý»ñßÝãÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ ¹³¹³ñÇ
³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛáõÝ,
×³Ï³ïÇÝ
ùñïÇÝù ¨ ï³Ë³ÇÏ³ñ¹Ç³
³ñ³·
ßÝã³éáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï, Ñ³½Ç
ÃáõÉ³óáõÙ:
´áõÉµ³ñ
å³ñ³ÉÇãÇ
Å³Ù³Ý³Ï ³ÝÑñ³Å»ßï
¿ ÇÝïáõµ³óÇ³
¨ Ý³½á·³ëïñ³É
½áÝ¹Ç ÙïóÝ»ÉÁ:
äÉ³½Ù³ý»ñ»½Á
¨
ÇÙáõÝá·ÉáµáõÉÇÝÁ
Ï³ñáÕ »Ý
³ñ³·³óÝ»É
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙÁ
¨ ùã³óÝ»É
ÙÝ³óáñ¹³ÛÇÝ
¹»ý»ÏïÁ,
Ñ³ïÏ³å»ë
Ýå³ï³Ï³Ñ³ñÙ³ñ
»Ý Ñ³ñ³×Ù³Ý ÷áõÉáõÙ`
ëáíáñ³µ³ñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ 2-3 ß³µ³ÃÁ:
ÎêÝ»ñÁ ã»Ý
É³í³óÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
»ÉùÁ:
êñáõÝùÇ
Ëáñ³ÝÇëï
»ñ³ÏÝ»ñÇ
ÃñáÙµá½Ç Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
Ýß³Ý³ÏáõÙ
»Ý Ñ»å³ñÇÝÇ
Ï³Ù ó³Íñ
ÙáÉ»ÏáõÉÛ³ñ
Ñ»å³ñÇÝÇ`
ýñ³ùëÇå³ñÇÝ,
÷áùñ
¹»Õ³ã³÷»ñ:
ØÇÙÇÏ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
å³ñ»½Ç ¹»åùáõÙ
³ÝÑñ³Å»ßï »Ý
ó³Ýó³Ã³Õ³ÝÃÇ
å³ßïå³ÝÙ³Ý ÙÇçáóÝ»ñ`
³ÏÝ³ÛÇÝ
Ï³ÃÇÉÝ»ñ,
ëå»Õ³ÝÇ ·Çß»ñÁ:
Î³ñ¨áñ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý í³Õ
é»³µÇÉÇï³óÇáÝ
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÁ,
áñáÝù
Ý»ñ³éáõÙ »Ý
Ù»ñëáõÙ,
µáõÅ³Ï³Ý
ýÇëÏáõÉïáõñ³,
³ÛÉ
ýÇ½ÇáÃ»ñ³å¨ïÇÏ
ÙÇçáóÝ»ñ`
å³ñ³ýÇÝ³ÛÇÝ
³åÉÇÏ³óÇ³Ý»ñ,
Ù³·ÝÇïáÃ»ñ³åÇ³,
é³¹áÝ³ÛÇÝ ¨
Éá·³ÝùÝ»ñ,
¿É»ÏïñáëïÇÙáõÉÛ³óÇ³
¨ ³ÛÉÝ:
Î³ÝË³ï»ëáõÙÁ

ÈñÇí
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ
70 %¹»åù»ñáõÙ,  15
%ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ùáï
å³Ñå³ÝíáõÙ
»Ý
Ñ³ßÙ³Ý¹³ÙáõÃÛáõÝ
³é³ç³óÝáÕ,
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÙÝ³óáñ¹³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇãÝ»ñÁ:
2—5 % ¹»åù»ñáõÙ
ÉÇÝáõÙ ¿
é»óÇ¹Çí ¨
Ï³½Ù³íáñíáõÙ
¿ ùñáÝÇÏ
é»óÇ¹ÇíáÕ
åáÉÇÝ¨ñáå³ÃÇ³:

ÎáÕÙÝ³ÛÇÝ
³ÙÇáïñáýÇÏ
ëÏÉ»ñá½
²ÙÇáïñáýÇÏ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
ëÏÉ»ñá½Á (²Îê)
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿, áñÝ ³Ëï³Ñ³ñáõÙ
¿
ÙáïáÝ»ÛñáÝÝ»ñÁ
áõÕ»ÕÇ
Ï»Õ¨áõÙ, áÕÝáõÕ»ÕáõÙ,
áõÕ»Õ³µÝáõÙ:
²ÛÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
åñá·ñ»ëÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë³ÏÇ
Ñ³Ý¹ÇåáÕÝ ¿
¨ ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
í»ñÇÝ ¨
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÝ»ñÇ
Ñ³ñ³×áõÝ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ûáí:

ä³ÃáÉá·Ç³Ý

Øáïáñ
Ý»ÛñáÝÇ
¹»·»Ý»ñ³ïÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
å³Ãá·ÝáÙáÝÇÏ
Ýß³ÝÁ
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÝ»ñÇ
(áÕÝáõÕ»ÕÇ ³é³ç³ÛÇÝ
»ÕçÛáõñÝ»ñÇ ¨
ùÙ³ÛÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ ÝÛ³ñ¹³íáñáÕ
áõÕ»Õ³µÝ³ÛÇÝ
ÏáñÇ½Ý»ñÇ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÝ»ñÇ)
¨ í»ñÇÝ, Ï³Ù
ÏáñïÇÏáëåÇÝ³É
Ùáïáñ Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
(åñ»Ùáïáñ
Ï»Õ¨Ç ´»óÇ
·Ç·³Ýï µçÇçÝ»ñÇ
¨ Ýñ³ÝóÇó
Í³·áÕ
åÇñ³ÙÇ¹³É
ïñ³ÏïÇ) Ù³ÑÝ
¿: âÝ³Û³Í
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µáõÙ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
í»ñÇÝ Ï³Ù
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
ë»É»ÏïÇí
³Ëï³Ñ³ñáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ Ç
í»ñçá
³Ëï³Ñ³ñíáõÙ
»Ý »ñÏáõëÝ ¿É:
ä»ñÇý»ñÇÏ
Ùáïáñ
Ý»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
áÕÝáõÕ»ÕáõÙ
¨ áõÕ»Õ³µÝáõÙ
µ»ñáõÙ ¿
¹»Ý»ñí³óÇ³ÛÇ
¨
Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ËÙµ»ñÇ
³ïñáýÇ³ÛÇ:
ÐÇëïáùÇÙÇ³Ï³Ý
¨
¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ
íÏ³ÛáõÙ »Ý, áñ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
í³Õ
÷áõÉ»ñáõÙ
¹»Ý»ñí³óí³Í
ÙÏ³ÝÝ»ñÁ
é»Ý»ñí³óÇ³ »Ý
ëï³ÝáõÙ
Ñ³ñ³ÏÇó
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ï»ñÙÇÝ³ÉÝ»ñÇó:
ê³Ï³ÛÝ
¹»Ý»ñí³óÇ³ÛÇ
³é³çË³Õ³óÙ³Ý
Ñ»ï ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
³ïñáýÇ³Ý
³í»ÉÇ ³ÏÝÑ³Ûï
¿ ¹³éÝáõÙ ÙÏ³ÝÇ
µÇáåëÇ³ÛÇ
Ï³Ù
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
½ÝÝÙ³Ý Å³Ù³Ý³Ï:
²Ûë »ñ¨áõÛÃÝ
¿ ÑÇÙù ï³ÉÇë
ÑÇí³ÝáõÃÛ³Ý
³Ýí³Ý
³é³çÇÝ
Ù³ëÇÝ`
³ÙÇáïñáýÇ³:
ÎáñïÇÏ³É
Ùáïáñ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
ÏáñáõëïÁ
³é³ç³óÝáõÙ
¿ ÏáñïÇÏáëåÇÝ³É
ïñ³Ïï»ñÇ
ÑÛáõÍáõÙ ¨
µ³ñ³ÏáõÙ, áñáÝù
³ÝóÝáõÙ »Ý
Ý»ñùÇÝ
å³ïÇ×áí,
áõÕ»Õ³µÝáí
¹»åÇ
áÕÝáõÕ»ÕÇ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ,
Ù³ë³Ùµ Ý³¨
³é³ç³ÛÇÝ
³å³ñ³ÝÇÏÝ»ñÁ:
ÎáÕÙÝ³ÛÇÝ
å³ñ³ÝÇÏÝ»ñáõÙ
åÇñ³ÙÇ¹³É
Ã»É»ñÇ
ÏáñáõëïÁ ¨
Ýñ³Ýó ï»ÕáõÙ
·ÉÇá½Ç ³é³ç³óáõÙÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñáõÙ
¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ýí³ÝÙ³Ý
»ñÏñáñ¹ Ï»ëÁ`
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
ëÏÉ»ñá½:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³ÝÓÝ³Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÁ
Ý»ÛñáÝ³É
µçç³Ù³ÑÇ
ë»É»ÏïÇíáõÃÛáõÝÝ
¿: Èáõë³ÛÇÝ
ÙÇÏñáëÏáåáí
³ñí³Í
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
å³ñ½ ¿
¹³éÝáõÙ, áñ
³ÙµáÕç ë»Ýëáñ
³å³ñ³ïÁ, Ïááñ¹ÇÝ³ïáñ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Á,
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ïá·ÝÇïÇí ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÁ
Ï³ñ·³íáñáÕ
Ï³éáõÛóÝ»ñÁ
ÙÝáõÙ »Ý
ÉÇáíÇÝ
ÇÝï³Ïï:
ÀÝ¹Ñ³Ï³é³ÏÝ,
Ùáïáñ Ý»ÛñáÝÝ»ñÁ
Ïáõï³ÏáõÙ »Ý
áõµÇËÇïÇÝ,
ÝÛáõÃ, áñÁ
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
¹»·»Ý»ñ³óÇ³ÛÇ
Ù³ñÏ»ñ: Øáïáñ
Ñ³Ù³Ï³ñ·áõÙ
¨ë Ï³ áñáß³ÏÇ
ÁÝïñáÕ³Ï³Ý
³Ëï³Ñ³ñáõÙ,
³Ûëå»ë, ³ÏÝ³ß³ñÅ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç,
ÇÝãå»ë Ý³¨
áÕÝáõÕ»ÕÇ
ë³Ïñ³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ,
áñáÝù
å³ï³ëË³Ý³ïáõ
÷Ý ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
ëýÇÝÏïñÝ»ñÇ
ÝÛ³ñ¹³íáñÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ,
³Ëï³Ñ³ñáõÙ
²Îê Å³Ù³Ý³Ï
ãÇ ÝÏ³ïíáõÙ:

¾åÇ¹»ÙÇáÉá·Ç³Ý

²Îê
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿ 1-2/100000
Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ
ï³ñÇ,
·»ñ³ÏßéáõÙ ¿
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
ßñç³ÝáõÙ 1.6:1
Ñ³ñ³µ»ñ³ÏóáõÃÛ³Ùµ
Ï³Ý³Ýó
ÝÏ³ïÙ³Ùµ: Üñ³
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ñ³Ù»Ù³ï³µ³ñ
ÝáõÛÝ
¿
³ßË³ñÑÇ
ï³ñµ»ñ
»ñÏñÝ»ñáõÙ,
ÙÇ³ÛÝ Ê³Õ³Õ
ûíÏÇ³ÝáëÇ
áñáß
ÏÕ½ÇÝ»ñáõÙ
Ýñ³
Ñ³Ý¹ÇåÙ³Ý
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ µ³ñÓñ
ÉÇÝ»É: ²Îê ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
¹ñë¨áñíáõÙ
¿ 55-65 ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ,
Í³Ûñ³Ñ»Õ
³Ýëáíáñ ¿
Ýñ³
Ù³ÝÇý»ëï³óÇ³Ý
»ñÇï³ë³ñ¹
Ñ³ë³ÏáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ñ³ñ³×áõÝ åñá·ñ»ëÇíáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿, áñÝ Ç í»ñçá
µ»ñáõÙ ¿
Ù³Ñí³Ý`
ßÝã³é³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³ËïáñáßáõÙÇó
Ñ»ïá
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ï»ÝëáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿
ÙÇçÇÝáõÙ 3-5
ï³ñÇ:
ÐÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
²Îê ¹»åù»ñÁ
ëåáñ³¹ÇÏ »Ý,
¹»åù»ñÇ ÙÇ³ÛÝ
10 % ¿ ³Ûë ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Å³é³Ý·íáõÙ: ÀÝï³Ý»Ï³Ý
²ÙÇáïñáýÇÏ
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
ëÏÉ»ñá½
´³óÇ
Ýñ³ÝÇó, áñ
ÁÝï³Ý»Ï³Ý ²Îê
áõÝÇ ³áõïáëáÙ
¹áÙÇÝ³Ýï
Å³é³Ý·áõÙ,
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
³ÛÝ áñ¨¿ Ï»ñå
ãÇ ï³ñµ»ñíáõÙ
ëåáñ³¹ÇÏ
²Îê-Çó:
¶»Ý»ïÇÏ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
µ³ó³Ñ³Ûï»É »Ý,
áñ óÇïá½áÉ³ÛÇÝ
åÕÇÝÓ- ¨ óÇÝÏ-Ï³åí³Í
ëáõå»ñûùëÇ¹
¹ÇëÙáõï³½³ 1 (SOD1)
¿Ý½ÇÙÁ Ïá¹³íáñáÕ
·»ÝÇ
Ùáõï³óÇ³Ý»ñÝ
»Ý ÁÝï³Ý»Ï³Ý
²Îê å³ï×³éÁ,
ë³Ï³ÛÝ ³Ûë ·»ÝÇ
Ùáõï³óÇ³Ý»ñÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
ÁÝï³Ý»Ï³Ý
¹»åù»ñÇ
ÁÝ¹³Ù»ÝÁ 20
ïáÏáëáõÙ:

ä³Ãá·»Ý»½Á
êåáñ³¹ÇÏ
²Îê å³ï×³éÁ
¹»é¨ë Ñ³ÛïÝÇ
ã¿: ºÝÃ³¹ñíáõÙ
»Ý ÙÇ ù³ÝÇ
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñ,
áñáÝù Ï³ñáÕ
»Ý
³Ý¹ñ³¹³éÝ³É
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
Ï»ÝëáõÝ³ÏáõÃÛ³Ý
íñ³: ²é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ ¹ñ³Ýù
¹ñ¹Çã
Ý»Ûñáïñ³ÝëÙÇïñÝ»ñÝ
»Ý, áñáÝù
Ù³ëÝ³ÏóáõÙ
»Ý ²Îê Å³Ù³Ý³Ï
¹ÇïíáÕ µçç³Ù³ÑÇÝ:
êñ³ å³ï×³é
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³Ý¹Çë³Ý³É
³ëïñá·ÉÇ³É
µçÇçÝ»ñÇ
ÏáÕÙÇó
ëÇÝ³åïÇÏ
·Éáõï³Ù³ïÇ í³ï
ï»Õ³÷áËáõÙÁ
(áñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ·Éáõï³Ù³ï
ï»Õ³÷áËáÕ
åñáï»ÇÝÇ
³ñ³ï³íáñ
¿ùëåñ»ëÇ³),
áñÁ µ»ñáõÙ ¿
·Éáõï³Ù³ïÇ
Ïáõï³ÏÙ³Ý ¨
·»ñ¹ñ¹Çã
µçç³Ù³ÑÇ: ²Ûë
íÇ×³ÏÇ
ÝÏ³ïÙ³Ùµ å³ßïå³ÝÇã
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
SOD1 ¿Ý½ÇÙÁ, áñÁ
¹»ïáùëÇÏ³óÝáõÙ
¿ ³½³ï
é³¹ÇÏ³É
ëáõå»ñûùëÇ¹
³ÝÇáÝÁ ¨
ù³ÝÇ áñ áñáß
ÁÝï³ÝÇùÝ»ñáõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ SOD1
Ùáõï³óÇ³Ý»ñ,
³å³
ÑÝ³ñ³íáñ ¿, áñ
áñ ²Îê
å³ï×³éÁ ³Ûë
áñáß³ÏÇ
¹»åù»ñáõÙ
·Éáõï³Ù³ï³ÛÇÝ
·»ñ¹ñ¹Çã
µçç³Ù³ÑÁ ¨
³½³ï
é³¹ÇÏ³ÉÝ»ñÇ
Ïáõï³ÏáõÙÝ
¿: ÆÝãáõ ¿ SOD1
Ñ³ïÏ³å»ë
ïáùëÇÏ Ùáïáñ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ, ÙÝáõÙ
¿ ³ÝÑ³Ûï,
ë³Ï³ÛÝ
Ñ³ÛïÝÇ ¿, áñ
Ýñ³ ¹»ñÁ ãÇ
ë³ÑÙ³Ý³÷³ÏíáõÙ
ÙÇ³ÛÝ ³½³ï
é³¹ÇÏ³ÉÝ»ñÇ
ã»½áù³óÙ³Ý ³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ùµ:
Ð³ÛïÝÇ ¿, áñ
Ùáõï³Ýï
åñáï»ÇÝÁ
ÏáÝýáñÙ³óÇáÝ
³éáõÙáí
³ÝÏ³ÛáõÝ ¿ ¨
Ñ³Ïí³Í ¿
³ñ³ï³íáñ
Ï³ï³ÉÇïÇÏ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý,
áñÁ Çñ
Ñ»ñÃÇÝ Ï³ñáÕ
¿ µ»ñ»É ³ùëáÝ³É
ïñ³ÝëåáñïÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý ¨
ÙÇïáùáÝ¹ñÇ³É
¹ÇëýáõÝÏóÇ³ÛÇ,
Ñ»ï¨³µ³ñ Ý³ñ
²ºü ëÇÝÃ»½Ç
ÁÝÏ×Ù³Ý ¨
µçç³Ù³ÑÇ:
²Îê
å³Ãá·»Ý»½áõÙ
»ÝÃ³¹ñíáõÙ ¿
Ý³¨ ï³ñµ»ñ
Ù»ï³ÕÝ»ñÇ,
ùÇÙÇ³Ï³Ý
ÝÛáõÃ»ñÇ,
ÝáõÛÝÇëÏ
ëÝÝ¹Ç ¹»ñÁ:
Ð³ïÏ³å»ë
Ñ»ï³ùñùÇñ ¿
Ê³Õ³Õ
ûíÏÇ³ÝáëÇ
¶áõ³Ù ÏÕ½áõÙ
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
²Îê-ä³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù-գ
ÎáÙåÉ»ùëÁ,
áñÁ ß³ï
Ñ»ÕÇÝ³ÏÝ»ñ
÷áñÓáõÙ »Ý
µ³ó³ïñ»É Ñ»Ýó
Ý»ÛñáïáùëÇÏáõÃÛ³Ùµ:
àñáß Ñ»ÕÇÝ³ÏÝ»ñ
»ÝÃ³¹ñáõÙ »Ý
Ý³¨ ïñáýÇÏ
ý³ÏïáñÝ»ñÇ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ
²Îê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ, Ñ³ïÏ³å»ë
ÆÝëáõÉÇÝ³ÝÙ³Ý
³×Ç ý³Ïïáñ 1 ¨
í³ëÏáõÉÛ³ñ
¿Ý¹áÃ»ÉÛ³É
³×Ç ý³ÏïáñÇ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ:
²é³ç³ñÏí»É ¿
ï»ëáõÃÛáõÝ
Ý³¨ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÇÝý»ÏóÇáÝ
·»Ý»½Ç Ù³ëÇÝ,
ë³Ï³ÛÝ
ãÝ³Û³Í
µ³½Ù³ÃÇí
áñáÝáõÙÝ»ñÇÝ,
áñ¨¿ µ³Ïï»ñÇ³É
Ï³Ù
íÇñáõë³ÛÇÝ
¿ÃÇáÉá·Ç³
ãÇ Ñ³ëï³ïí»É:
¶áÛáõÃÛáõÝ
áõÝÇ Ý³¨ ²Îê
³áõïáÇÙáõÝ
ï»ëáõÃÛáõÝ,
áñÇ û·ïÇÝ »Ý
ËáëáõÙ T
µçÇçÝ»ñÇ,
³ÏïÇí³ó³Í
ÙÇÏñá·ÉÇ³ÛÇ
¨
ÇÙáõÝá·ÉáµáõÉÇÝ
G (IgG) ³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
áÕÝáõÕ»ÕáõÙ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
³ÛÝ ÷³ëï, áñ
²Îê ÑÇí³Ý¹Ç
ßÇ×áõÏÁ
Ï³ñáÕ ¿ ³½¹»É
Ý»ÛñáÝ³É
Ï³ÉóÇáõÙ³Ï³Ý
Ï³Ý³ÉÝ»ñÇ
íñ³ ¨ µ»ñ»É
·Éáõï³Ù³ïÇ
³ñï³½³ïÙ³Ý
Ù»Í³óÙ³Ý:

ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
½ÝÝáõÙÁ
²Ý³ÙÝ»½Á
²Ù»Ý³Ñ³×³Ë³ÏÇ
ëÏ½µÝ³Ï³Ý
·³Ý·³ïÁ
åñá·ñ»ëÇí
ÃáõÉáõÃÛáõÝÝ
¿, ·ñáÑÝ»ñÁ ¨
é»ÙÇëÇ³Ý»ñÁ
µÝáñáß ã»Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³ÝÁ:
´Ýáñáß ã»Ý
Ý³¨ ó³íÁ Ï³Ù
ë»Ýëáñ
·³Ý·³ïÝ»ñÁ, ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý:
ÂáõÉáõÃÛáõÝÁ
ëáíáñ³µ³ñ
Ù³ÝÇý»ëïáõÙ
¿
áõÝÇÉ³ï»ñ³É
¨ ÁÝ¹·ñÏáõÙ ¿
Ù»Ï ë»·Ù»Ýï
(µáõÉµ³ñ Ï³Ù
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ï³Ù
ÏñÍù³ÛÇÝ
Ï³Ù
ÉáõÙµáë³Ïñ³É):
²Ù»Ý³Ñ³×³Ë³ÏÇ
ÝÏ³ïíáÕÁ
Ó»éù»ñÇ Ï³Ù
áïù»ñÇ
¹Çëï³É Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
ÁÝ¹·ñÏáõÙÝ ¿:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µáõÙ
ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¿ ¹³éÝáõÙ
³Ëï³Ñ³ñí³Í
ë»·Ù»ÝïáõÙ, ÇëÏ
Ñ»ïá,
Å³Ù³Ý³ÏÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ,
ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ
ï³ñ³ÍíáõÙ ¿
Ý³¨ Ù³ñÙÝÇ
³ÛÉ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
íñ³:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ù»Ï
»ññáñ¹Ç
³é³çÇÝ
·³Ý·³ïÁ µáõÉµ³ñ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý
¿, áñÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿
¹Ç½³ñÃñÇ³ÛÇ
Ï³Ù
¹Çëý³·Ç³ÛÇ
Ó¨áí:
ÞÝã³é³Ï³Ý
ÙÏ³ÝÝÝ»ñÇ ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ
³Ù»Ý³Ñ³½í³¹»å
Ù³ÝÇý»ëï³óÇ³Ý
¿ ²Îê Å³Ù³Ý³Ï:
¶³Ý·³ïÝ»ñÁ
ßÝã³é³Ï³Ý
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ ÃáõáÉáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
Ï³ñáÕ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí»É
Ù³Ï»ñ»ë³ÛÇÝ
ßÝã³éáõÃÛ³Ùµ,
orthopnea, ³é³íáïÛ³Ý
·ÉË³ó³í»ñáí,
ùÝÏáïáõÃÛ³Ùµ:
²ÛÉ
·³Ý·³ïÝ»ñÇó »Ý
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ Ïñ³Ùå»ñÁ,
ý³ëóÇÏáõÉÛ³óÇ³Ý»ñÁ,
¿ÙáóÇáÝ³É ÉÛ³µÇÉáõÃÛáõÝÁ:
ø³ßÇ
ÏáñáõëïÁ ¨ë
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³é³çÇÝ
¹ñë¨áñáõÙ ¨
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ í³ï
åñá·ÝáëïÇÏ
Ýß³Ý:
ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
½ÝÝáõÙÁ
²Îê
³ËïáñáßÙ³Ý
ÑÇÙùÁ
ëïáñÇÝ ¨
í»ñÇÝ ÙáïáÝ»ÛñáÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ
ÙÇ³Å³Ù³Ý³ÏÛ³
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÝ
¿: êïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇó »Ý
ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ,
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
³ïñáýÇ³Ý,
ý³ëóÇÏáõÉÛ³óÇ³Ý»ñÁ,
ÑÇåáé»ýÉ»ùëÇ³Ý:
²ïñáýÇ³ÛÇ ¨
ý³ëóÇÏáõÉÛ³óÇ³Ý»ñÇ
ëÏÇ½µÁ
³ëïÇ×³Ý³Ï³Ý
¿ ¨ Ñ³×³Ë
Ï³ñáÕ ¿
ãÝÏ³ïí»É
ÑÇí³Ý¹Ç
ÏáÕÙÇó:
´áõÉµ³ñ ËÙµÇ
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
Ýß³ÝÝ»ñÝ »Ý
¹»ÙùÇ
ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ,
¹Ç½³ñÃñÇ³Ý,
ùÙ³ÛÇÝ
í³ñ³·áõÛñÇ
í³ï
¿É»í³óÇ³Ý
ýáÝ³óÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï,
É»½íÇ ý³ëóÇÏáõÉÛ³óÇ³Ý»ñÁ
¨ ³ïñáýÇ³Ý:
²ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ ÙÝáõÙ
»Ý å³Ñå³Ýí³Í
ÙÇÝã¨
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ù»Ý³í»ñçÇÝ
¿ï³åÝ»ñÁ ¨
åïá½Á ß³ï
Ñ³½í³¹»å ¿ ²Îê
Å³Ù³Ý³Ï:
ÞÝã³é³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
¹ñë¨áñí»É
Ó³ÛÝÇ
÷á÷áËáõÃÛ³Ùµ
¨ use of accessory muscles of respiration.
êåÇñáÙ»ïñÇ³Ý`
Ãáù»ñÇ
Ï»Ýë³Ï³Ý
ï³ñáÕáõÃÛ³Ý
áñáßáõÙáí,
Ï³ñáÕ ¿ û·Ý»É
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»Éáõ
ßÝã³é³Ï³Ý
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
ÃáõÉáõÃÛáõÝÁ:

ì»ñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
Ýß³ÝÝ»ñÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ
³í»ÉÇ ¹Åí³ñ ¿,
Ñ³ïÏ³å»ë »Ã»
ÃáõÉáõÃÛáõÝÝ
áõ ³ïñáýÇ³Ý»ñÁ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
»Ý: ì»ñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ
³Ûë ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ
¹ñë¨áñíáõÙ
¿ ÑÇå»ñïáÝáõëáí
¨
ÑÇå»ñé»ýÉ»ùëÇ³Ûáí:
“ÜáñÙ³É”
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
ÃáõÛÉ ¨
³ïñáýÇ³ÛÇ
»ÝÃ³ñÏí³Í
í»ñçáõÛÃáõÙ
Ñ³Ù³ñíáõÙ ¿
Ñ³ñ³µ»ñ³Ï³Ý ÑÇå»ñé»ýÉ»ùëÇ³
¨ í»ñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³Ý: Þ³ï
û·ï³Ï³ñ »Ý Ý³¨
å³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ,
´³µÇÝëÏáõ
å³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
é»ýÉ»ùëÁ
¹ñ³Ï³Ý ¿ 30-50 %
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ: ºÃ»
³éÏ³ ¿, ³ÛÝ
ÙÇ³Ýß³Ý³Ï
íÏ³ÛáõÙ ¿
í»ñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ù³ëÇÝ: ØÛáõë
å³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
é»ýÉ»ùëÁ ÐáýÙ³ÝÇ
é»ýÉ»ùëÝ ¿,
Ø³ñÇÝ»ëÏáõ-è³¹áíÇãÇ
é»ýÉ»ùëÁ /palmomental reflex/
ì»ñÇÝ ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ
µáõÉµ³ñ
ËÙµáõÙ ¹ñë¨áñíáõÙ
»Ý
åë¨¹áµáõÉµ³ñ
å³ñ»½Ç Ó¨áí
(µéÝÇ ÍÇÍ³Õ,
É³ó,
Ø³ñÇÝ»ëÏáõ-è³¹áíÇãÇ
é»ýÉ»ùëÁ /palmomental reflex/)

²ËïáñáßÙ³Ý
ÏñÇï»ñÇ³Ý»ñÁ
²Îê
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
å³Ñ³ÝçíáõÙ
¿ Ñ»ï¨Û³ÉÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ.

•       ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³ÛÇ
Ýß³ÝÝ»ñ` Ñ³ëï³ïí³Í
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý,
¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ï³Ù
Ý»Ûñáå³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
ÙÇçáóáí
•       í»ñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³ÛÇ
Ýß³ÝÝ»ñ` Ñ³ëï³ïí³Í
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
ÙÇçáóáí
•       ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
¨ Ýß³ÝÝ»ñÇ
åñá·ñ»ëÇí
ï³ñ³ÍáõÙ Ù»Ï
é»·ÇáÝáõÙ Ï³Ù
¹»åÇ ³ÛÉ
é»·ÇáÝÝ»ñ` Áëï
³Ý³ÙÝ»ëïÇÏ
ïíÛ³ÉÝ»ñÇ
Ï³Ù
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
½ÝÝÙ³Ý
ÙÇçáóáí
Ñ³ëï³ïí³Í
ÇÝãå»ë Ý³¨ Ñ»ï¨Û³ÉÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ.

•       ¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ï³Ù
å³ÃáÉá·Ç³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñ
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
¨/Ï³Ù í»ñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³ÛÉ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ
•
Ý»ÛñáíÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³ÛÇ
ïíÛ³ÉÝ»ñ ³ÛÉ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ, áñÁ
Ï³ñáÕ ¿
µ³ó³ïñ»É ³éÏ³ ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ
È³µáñ³ïáñ
¨ ·áñÍÇù³ÛÇÝ
½ÝÝáõÙÁ
¾É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñ

ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ,
áñáÝù
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
ÑÇÙù»ñ áõÝ»Ý
²Îê
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ, å»ïù
³ÝóÝ»Ý ¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñ
(¿É»ÏïñáÙÇá·ñ³ýÇ³
¨ ÝÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
³ñ³·áõÃÛáõÝ)`
Ñ»ï¨Û³É
Ýå³ï³ÏÝ»ñáí.
1.     ³å³óáõó»É
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
³Ëï³Ñ³ñí³Í
é»·ÇáÝÝ»ñáõÙ
2.     Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý ¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
ã³Ëï³Ñ³ñí³Í
é»·ÇáÝÝ»ñáõÙ
3.     µ³ó³é»É
³ÛÉ
å³ÃáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
åñáó»ëÝ»ñÁ
ÜÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
áñáß»É Ùáïáñ
¨ ë»Ýëáñ
ÝÛ³ñ¹»ñáõÙ ¨
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ
¿ ÝáñÙ³É
Ñ³Õáñ¹³Ï³ÝáõÃÛáõÝ
Ï³Ù ÙÇ³ÛÝ
³ÝÝß³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ
·»ñ³½³Ýó³å»ë Ùáïáñ
ÝÛ³ñ¹»ñáõÙ:
ÜÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
å³ß³ñáõÙÁ,
áñÁ µÝáñáß ¿
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï, »ñµ»ù
ãÇ Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
²Îê Å³Ù³Ý³Ï ¨
³ÛëåÇëÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ
û·ÝáõÙ ¿ ²Îê
ï³ñµ»ñ³Ï»É
ÙáõÉïÇýáÏ³É
Ùáïáñ Ý»Ûñáå³ÃÇ³ÛÇó,
áñÇ Ñ³Ù³ñ
ß³ï µÝáñáß ¿
ÝÛ³ñ¹Ç Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
å³ß³ñáõÙÁ:
¼·³óáÕ³Ï³Ý
ÝÛ³ñ¹»ñáõÙ áñ¨¿
å³ÃáÉá·Ç³ÛÇ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÁ
µ³ó³éáõÙ ¿ ²Îê
³ËïáñáßáõÙÁ:

²ë»Õ³ÛÇÝ
¾Ø¶ ³ÝÑñ³Å»ßï
¿ ëáõñ Ï³Ù
ËñáÝÇÏ³Ï³Ý
¹»Ý»ñí³óÇ³Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»Éáõ
Ñ³Ù³ñ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
í³Õ
÷áõÉ»ñáõÙ
¹»Ý»ñí³óÇ³ÛÇ
Ñ»ï Ù»Ïï»Õ ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
é»Ý»ñí³óÇ³, áñÁ
µ³í³Ï³ÝÇÝ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
å³Ñå³ÝáõÙ ¿
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
áõÅÁ, Ñ»ï¨³µ³ñ
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
ã³Ëï³Ñ³ñí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ËÙµ»ñáõÙ ¨ë ¾Ø¶
Ï³ñáÕ ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É ¹»Ý»ñí³óÇ³ÛÇ
Ýß³ÝÝ»ñ ¨
³å³óáõó»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ï³ñ³ÍáõÝ
µÝáõÛÃÁ:
êáõñ ¨
ËñáÝÇÏ³Ï³Ý ¹»Ý»ñí³óÇ³Ý
ëå»óÇýÇÏ ã¿
²Îê Ñ³Ù³ñ ¨
Ï³ñáÕ ¿ Ñ³ÛïÝ³µ»ñí»É
Ý³¨
å³ÃáÉá·Ç³Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ: ²Îê Ñ³Ù³ñ
µÝáñáß ¿
¹Çýýáõ½
¹»Ý»ñí³óÇ³Ý,
áñÝ ³Ëï³Ñ³ñáõÙ
¿ åñáùëÇÙ³É
¨ ¹Çëï³É
ÙÏ³Ý³ËÙµ»ñÁ
ÙÇ ù³ÝÇ
ë»·Ù»ÝïÝ»ñáõÙ:
²ÛÉ
³ËïáñáßÙ³Ý
Ù³ëÇÝ »Ý ËáëáõÙ
ÙÇ³ÛÝ Ù»Ï
ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÇ
(é³¹ÇÏáõÉáå³ÃÇ³)
Ï³Ù ÝÛ³ñ¹Ç
(Ý»Ûñáå³ÃÇ³)
½áÝ³Ûáí:
ÀÝ¹Ñ³Ýñ³óÝ»Éáí
³Ûë ³Ù»ÝÁ, ²Îê
³ËïáñáßÙ³Ý
¿É»ÏïñáýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
ÏñÇï»ñÇ³Ý»ñÝ
»Ý.
•       ¹Çýýáõ½,
ëáõñ ¨
ËñáÝÇÏ³Ï³Ý
¹»Ý»ñí³óÇ³
•       ÝÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
Ùáïáñ ¨ ß³ñÅÇã
ÝÛ³ñ¹³Ã»É»ñáí
ÝáñÙ³ÛÇ
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ
¿
•       ÝÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
å³ß³ñáõÙÁ
µ³ó³Ï³ÛáõÙ ¿
Ü»ÛñáíÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³ÛÇ
Ù»Ãá¹Ý»ñÁ
Ü»ÛñáíÇ½áõÉ³Ç½³óÇáÝ
Ù»Ãá¹Ý»ñÁ ²Îê
Å³Ù³Ý³Ï
Ýå³ï³Ï áõÝ»Ý
µ³ó³é»É
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³ÛÉ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ,
áñáÝù Ï³ñáÕ
»Ý Ñ³ñáõó»É
í»ñÇÝ Ï³Ù ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ ¨ ÝÙ³Ý³Ï»É
²Îê:
êáíáñ³µ³ñ
·ÉËÇ ¨
áÕÝ³ß³ñÇ
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
Ñ³ïí³ÍÇ Îî ¨
Øèî Ñ»ï³½áïõÃÛáõÝÝ»ñÁ
²Îê Å³Ù³Ý³Ï
áñ¨¿ å³ÃáÉá·Ç³
ã»Ý
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙ,
ÙÇ³ÛÝ ß³ï
Ñ³½í³¹»å Øèî
T2-é»ÅÇÙÇ
ÝÏ³ñÝ»ñÇ íñ³
Ï³ñ»ÉÇ ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É
ÑÇå»ñÇÝï»ÝëÇí
ëÇ·Ý³É
ÏáñïÇÏáëåÇÝ³É
ïñ³Ïï»ñáõÙ:  È³µáñ³ïáñ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
êáíáñ³Ï³Ý
É³µáñ³ïáñ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ãáõÝ»Ý áñ¨¿ ëå»óÇýÇÏáõÃÛáõÝ
²Îê Ñ³Ù³ñ,
Ñ»ï¨³µ³ñ ³Û¹
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ýå³ï³ÏÁ
ÙÇ³ÛÝ ³ÛÉ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
µ³ó³éáõÙÝ ¿
(Ý³ÛÇñ
³ÕÛáõë³Ï 1):

î³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÁ

²Îê
í»ñçÝ³Ï³Ý
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ ß³ï
Ï³ñ¨áñ ¿
µáÉáñ
ÑÝ³ñ³íáñ
³ÛÉ
ï³ñµ»ñ³ÏÝ»ñÇ
µ³ó³éáõÙÁ ¨
ï³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙÁ
ß³ï Ï³ñ¨áñ ¿
²Îê Ñ³Ù³ñ,
ù³ÝÇ ²Îê
³ËïáñáßáõÙÁ
áõÝÇ ã³÷³½³Ýó
³Ýµ³ñ»Ýå³ëï
åñá·Ýá½:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³é³çÇÝ
ËáõÙµÁ
áÕÝáõÕ»ÕÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÝ
»Ý, ûñ.
áÕÝáõÕ»ÕÇ
áõéáõóùÝ»ñÁ,
ëÇñÇÝ·áÙÇáÉÇ³Ý,
³ÝáÃ³ÛÇÝ
Ù³ÉýáñÙ³óÇ³Ý»ñÁ,
Ï³Ù áÕÝ³ß³ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
ûñ. ëåÇÝ³É
ëï»Ýá½, ëåáÝ¹ÇÉá½,
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
áÕ, áëÏñÇ
Ù»ï³ëï³ïÇÏ
áõéáõóùÝ»ñ,
áñáÝù
µáÉáñÝ »É
Ï³ñáÕ »Ý ³é³ç³óÝ»É
í»ñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
¨/Ï³Ù ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñ,
ï³ñµ»ñ³ÏÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï Ï³ñ¨áñ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
áã ÙÇ³ÛÝ
Ùáïáñ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç, ³ÛÉ
Ý³¨ ë»Ýëáñ Ï³Ù
Ïááñ¹ÇÝ³ïáñ
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ ÁÝ¹·ñÏáõÙÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
³ÛÝåÇëÇë
Ùáïáñ ËÙµ»ñÇ
ÁÝ¹·ñÏáõÙÁ,
áñáÝù ²Îê
Å³Ù³Ý³Ï
ÙÝáõÙ »Ý ÇÝï³Ïï,
³Ûëå»ë ûñÇÝ³Ï.
áÕÝáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï ß³ï
Ñ³×³Ë³ÏÇ »Ý
ÏáÝùÇ
ûñ·³ÝÝ»ñÇ ¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý,
áñÁ Ñ³Ù³ñÛ³
»ñµ»ù ãÇ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
²Îê Å³Ù³Ý³Ï;
Ð»ï³·³
µ³ó³éáõÙÁ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿ Øèî
Ñ»ï³½áïáõÃÛ³Ý
ÙÇçáóáí:
Î³ñ¨áñ
¿ Ý³¨ ²Îê
ï³ñµ»ñ³Ï»É
ÝÛ³ñ¹Ç
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó,
ÇÝãåÇëÇù »Ý
ÙáõÉïÇýáÏ³É
Ùáïáñ
Ý»Ûñáå³ÃÇ³Ý,
áñÁ Ï³ñáÕ ¿
¹ñë¨áñí»É
åñá·ñ»ëÇí
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ ÃáõÉáõÃÛ³Ùµ
³é³ÝÓÇÝ
ÝÛ³ñ¹»ñÇ
½áÝ³ÛáõÙ: ²Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
×³Ý³ã»ÉÁ ß³ï
Ï³ñ¨áñ ¿, ù³ÝÇ
áñ ³ÛÝ, Ç
ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ
²Îê,
Ñ³çáÕáõÃÛ³Ùµ
µáõÅíáõÙ ¿:
Ð»ï¨³µ³ñ
³ÛÝ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ,
áñáÝù áõÝ»Ý
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ
Ýß³ÝÝ»ñ,
Ï³ñÇù áõÝ»Ý
Ù³Ýñ³ÏñÏÇï
ÝÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
³ñ³·áõÃÛ³Ý
áñáßÙ³Ý,
ÙáõÉïÇýáÏ³É
Ùáïáñ
Ý»Ûñáå³ÃÇ³ÛÇ
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
ÝÛ³ñ¹Ç Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
å³ß³ñáõÙÁ
Ñ³Ûï³µ»ñ»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí:
ØÛáõë
Ñ³×³Ë³ÏÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ËñáÝÇÏ³Ï³Ý µáñµáù³ÛÇÝ
¹»ÙÇ»ÉÇÝÇ½³óÝáÕ
Ý»Ûñáå³ÃÇ³Ý
¿, áñÁ
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ï³ñµ»ñ³ÏíáõÙ
¿ ÝÛ³ñ¹Ç
Ñ³Õáñ¹Ù³Ý
³ñ³·áõÃÛ³Ý
ÙÇçáóáí,
ë³Ï³ÛÝ »ñµ»ÙÝ
ààõÐ
ùÝÝáõÃÛáõÝÁ
¨ë Ï³ñáÕ ¿
û·Ý»É
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³ëï³ïÙ³ÝÁ:  ÜÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³ÛÝåÇëÇ
ÇÝý»ÏóÇáÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
ÇÝãåÇëÇù »Ý
Ý»Ûñáµáé»ÉÇ³½Á
Ï³Ù È³ÛÙÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ,
ëÇýÇÉÇëÁ,
åáÉÇáÙÇ»ÉÇïÁ,
ØÆì Ï³ñáÕ »Ý
ÝÙ³Ý³Ï»É ²Îê:
àñáß
¿Ý¹áÏñÇÝ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ,
ÇÝãåÇëÇù »Ý
ÑÇå»ñÃÇñáÇ¹Ç½ÙÁ,
ÑÇå»ñå³ñ³ÃÇñáÇ¹Ç½ÙÁ,
¹Ç³µ»ïÁ ¨
¹Ç³µ»ïÇÏ
Ý»Ûñáå³ÃÇ³Ý,
Ï³ñáÕ »Ý ÝÙ³Ý³Ï»É
²Îê:
²Îê-Çó
å»ïù ¿
ï³ñµ»ñ³Ï»É Ý³¨
ÙÇá½ÇïÝ»ñÁ,
ÙÇáå³ÃÇ³Ý»ñÁ,
áñáÝó Ñ³Ù³ñ
ß³ï µÝáñáß ¿
³ñÛ³Ý
ßÇ×áõÏáõÙ
Ïñ»³ïÇÝÏÇÝ³½³ÛÇ
ù³Ý³ÏÝ»ñÇ
ÏïñáõÏ
µ³ñÓñ³óáõÙÁ,
áñÁ ÙÇ³ÛÝ
³ÝÝß³Ý ¿
µ³ñÓñ³ÝáõÙ
²Îê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ`
¹»Ý»ñí³óÇ³ÛÇ
å³ï×³éáí:
î³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßÙ³ÝÁ
Ï³ñáÕ ¿ û·Ý»É
ÙÏ³ÝÇ
µÇáåëÇ³Ý:
Ì³Ýñ
Ù»ï³ÕÝ»ñáí
ÃáõÝ³íáñáõÙÁ,
ÇÝãå»ë ûñÇÝ³Ï
Ï³å³ñáí Ï³Ù
ëÝ¹ÇÏáí ÃáõÝ³íáñáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿ µ»ñ»É
ÝÙ³Ý³ïÇå
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÇ,
Ñ»ï¨³µ³ñ ß³ï
Ï³ñ¨áñ »Ý
ÑÇí³Ý¹Ç åñáý»ëÇáÝ³É
³Ý³ÙÝ»ëïÇÏ
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ:
àñáß
å³ñ³Ý»áåÉ³ëïÇÏ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ
Ï³ñáÕ »Ý
ÝÙ³Ý³Ï»É ²Îê,
Ñ»ï¨³µ³ñ
ëïáñÇÝ
ÙáïáÝ»ÛñáÝÇ ³ñ³·
åñá·ñ»ëÇíáÕ
Ýß³ÝÝñÁ ¨
Ñ³Ù³Ï³ñ·³ÛÇÝ
Ýß³ÝÝ»ñÁ, ÇÝãå»ë
ûñÇÝ³Ï ù³ßÇ
åñá·ñ»ëÇí
³ÝÏáõÙÁ, å»ïù
¿ ½·áõß³óÝÇ
µÅßÏÇÝ ³Ûë
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ:

´áõÅáõÙÁ

¾ÃÇáÉá·ÇÏ
µáõÅáõÙÁ
´³½Ù³ÃÇí
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ
»Ý ÷áñÓ³ñÏí»É
²Îê ¿ÃáÉá·ÇÏ
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ, ë³Ï³ÛÝ
éÇÉáõ½áÉÁ
ÙÝáõÙ ¿
ÙÇ³ÏÁ, áñÁ
áõÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùÁ
÷á÷áË»Éáõ
³å³óáõóí³Í
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝ:
èÇÉáõ½áÉÁ
áõÝÇ
·Éáõï³Ù³ïÙá¹áõÉ³óÝáÕ
³½¹»óáõÃÛáõÝ,
ë³Ï³ÛÝ
»ÝÃ³¹ñíáõÙ ¿
Ý³¨ Ýñ³
ÑÝ³ñ³íáñ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ
Ý»ÛñáïñáýÇÏ
·áñÍáÝÝ»ñÇ
íñ³: èÇÉáõ½áÉÇ
û·ï³·áñÍáõÙÁ
ûñ³Ï³Ý 100 Ù·
¹»Õ³ã³÷áí Ù»Í³óÝáõÙ
¿ ²Îê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ï»ÝëáõÝ³ÏáõÃÛáõÝÁ
35 ïáÏáëáí:
êÇÙåïáÙ³ïÇÏ
µáõÅáõÙ
êå³ëïÇÏ
ÑÇå»ñïáÝáõëÁ
áñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï Ï³ñÇù
áõÝÇ
µáõÅÙ³Ý,
É³ÛÝáñ»Ý
û·ï³·áñÍíáÕ Ñ³Ï³ëå³ëïÇÏ
¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñÇ
ÃíÇÝ »Ý
å³ïÏ³ÝáõÙ
´³ÏÉáý»ÝÁ (10-50
Ù·/ûñ),
ïÇ½³ÝÇ¹ÇÝÁ,
¹³ÝïñáÉ»ÝÁ ¨
¹Ç³½»å³ÙÁ:
êå³ëÇÏ
ÑÇå»ñïáÝáõëÇ
µáõÅÙ³Ý åñáó»ëáõÙ
ß³ï Ù»Í
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ Ý³¨
ýÇ½ÇáÃ»ñ³åÇ³Ý:

ò³íÁ
ÝáõÛÝå»ë
Ñ³×³Ë³ÏÇ
ËÝ¹Çñ ¿ ²Îê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ`
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÏáÝïñ³Ïïáõñ³Ý»ñÇ
¨ Ñá¹»ñÇ
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
å³ï×³éáí:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
Ïñ³Ùå»ñÁ ¨ë
Ñ³×³Ë³ÏÇ »Ý
³Ûë ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ ¨
Ï³ñáÕ »Ý
³é³ç³óÝ»É
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ó³í ¨ ùÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ:
üÇ½ÇáÃ»ñ³åÇ³Ý
Ï³ñáÕ ¿
Ï³ñáÕ ¿
Ã»Ã¨³óÝ»É ²Îê
ó³í³ÛÇÝ
ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
Ù»Í Ù³ëÁ:
Î³ñáÕ »Ý
û·ï³Ï³ñ ÉÇÝ»É
áã ëï»ñáÇ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ï³µáñµáù³ÛÇÝÝ»ñÁ,
Ñ³Ï³óÝóáõÙ³ÛÇÝ
¹»Õ»ñÁ
(Î³ñµ³Ù³½»åÇÝ,
ý»ÝÇïáÇÝ),
ïñÇóÇÏÉÇÏ Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÁ
(²ÙÇïñÇåïÇÉÇÝ,
ÜáñïñÇåïÇÉÇÝ):
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
Ïñ³Ùå»ñÇ
Ñ³Ù³ñ
Ñ³çáÕáõÃÛ³Ùµ
û·ï³·áñÍíáõÙ
¿ Ý³¨ ÊÇÝÇÝÇ
ëáõÉý³ïÁ, Ù³·Ý»½ÇáõÙÇ
³Õ»ñÁ,
ïáÏáý»ñáÉÁ:
ü³ëóÇÏáõÉÛ³óÇ³Ý»ñÁ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
å³Ï³ë»óÝ»É
Ï³ý»ÇÝÇ ¨
ÝÇÏáïÇÝÇ
ÁÝ¹áõÝáõÙáí,
ÇëÏ ³í»ÉÇ
é»ýñ³Ïï»ñ
¹»åù»ñáõÙ
Èáñ³½»å³ÙÇ
ó³Íñ
¹»Õ³ã³÷»ñáí:
Âù³ÑáëáõÃÛáõÝÁ
Ï³Ù
ëÇ³Éáé»³Ý
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
³Ù»Ý³ï³ÝçáÕ ¨
íï³Ý·³íáñ
ëÇÙåïáÙÁ
²Îê µáõÉµ³ñ
Ó¨»ñáí ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ,
ù³ÝÇ áñ ÃùÇ
³í»ÉóáõÏ ù³Ý³ÏÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
³ÝóÝ»É ïñ³Ë»³ ¨
Ñ³ñáõó»É
µñáÝËáëå³½Ù,
³ëåÇñ³óÇáÝ
åÝ¨ÙáÝÇ³: ²Ûë
¹»åù»ñáõÙ
û·ï³·áñÍáõÙ »Ý
Ù»Ë³ÝÇÏ³Ï³Ý
³ëåÇñ³óÇ³ÛÇ ·áñÍÇùÝ»ñ,
Ñ³×³Ë
Ãù³ñï³¹ñáõÃÛáõÝÁ
ÁÝÏ×áÕ ¹»Õ»ñÁ
¨ë Ï³ñáÕ »Ý
û·Ý»É, ÇÝãå»ë
ûñÇÝ³Ï
³ÝïÇËáÉÇÝ¿ñ·ÇÏ
ÙÇçáóÝ»ñÁ
(³ïñáåÇÝÁ,
ëÏáåáÉ³ÙÇÝÁ),
áñáß
Ñ³Ï³ÑÇëï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
¹»Õ»ñ
(¹Çý»ÝÑÇ¹ñ³ÙÇÝ),
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ñ³Ï³¹»åñ»ë³ÝïÝ»ñÁ:

öáñÏ³åáõÃÛáõÝÁ
¨
·³ëïñá¿½áý³·³É
é»ýÉÛáõùÁ
Ñ³Ù³ñÛ³
å³ñï³¹Çñ »Ý
²Îê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ:
öáñÏ³åáõÃÛ³Ý
å³ï×³éÝ»ñÁ
µ³½Ù³ÃÇí »Ý. ³Ýß³ñÅáõÃÛáõÝ,
Ñ»ÕáõÏ
ÁÝ¹áõÝ»Éáõ
¹Åí³ñáõÃÛáõÝÁ,
¹»Õ»ñÇ
ÏáÕÙÝ³ÏÇ
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ,
ëÝÝ¹³Ï³ñ·Ç
÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ
¨ ³ÛÉÝ:
öáñÏ³åáõÃÛ³Ý
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙÁ
ß³ï Ï³ñ¨áñ
¿
ÑÇí³Ý¹Ç
ÏÛ³ÝùÇ
áñ³ÏÇ ¨
ßÝã³éáõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
ÊáñÑáõñ¹ ¿
ïñíáõÙ
Ñ»ÕáõÏÇ
ÝáñÙ³É ÁÝ¹áõÝáõÙ,
³µ¹áÙÇÝ³É
Ù»ñëáõÙ,
µçç³Ã³Õ³ÝÃáí
Ñ³ñáõëï
ëÝÝ¹³Ï³ñ·:
úëÙáïÇÏ
ÉáõÍáÕ³Ï³ÝÝ»ñÇ
ÝáõÛÝÇëÏ
»ñÏ³ñ³ï¨
û·ï³·áñÍáõÙÁ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
¿:
¶³ëïñá¿½áý³·³É
é»ýÉÛáõùëÁ
Ï³ñáÕ ¿
³é³ç³óÝ»É
ëñïË³éÝáó,
³ÝùÝáõÃÛáõÝ,
É»½íÇ ÙÇÏá½:
ÊáñÑáõñ¹ ¿
ïñíáõÙ
Ñ³ïáõÏ ëÝÝ¹³Ï³ñ·
¨ ³ÝïÇ³óÇ¹
ÙÇçáóÝ»ñ:
ä³Ñå³ÝáÕ³Ï³Ý
µáõÅáõÙ ä³Ñå³ÝáÕ³Ï³Ý
µáõÅáõÙÁ
³ñÙ³ï³Ï³Ý
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝÇ ²Îê
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
ËÝ³ÙùÇ
Ñ³Ù³ñ:
üÇ½ÇáÃ»ñ³åÇ³Ý
å»ïù ¿ ëÏë»É
ßáõï ¨ å»ïù ¿
Ñ³ñÙ³ñ»óÝ»É
ÑÇí³Ý¹Ç
Ï³ñÇùÝ»ñÇÝ
Ýñ³
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ï³ñµ»ñ
÷áõÉ»ñáõÙ:
àõÅÁ
Ù»Í³óÝáÕ, range of motion and
endurance í³ñÅáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
·»ñ³Ïßé»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
í³Õ
÷áõÉ»ñáõÙ:
î³ùÁ,
Ù»ñëáõÙÁ ¨
ïñ³ÝëÏáõï³Ý
¿É»Ïïñ³Ï³Ý
ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³Ý
Ï³ñ»ÉÇ ¿
³í»É³óÝ»É
³í»ÉÇ áõß
÷áõÉ»ñáõÙ`
ó³íÁ
Ñ³ÕÃ³Ñ³ñ»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí:
ØÏ³ÝÝ»ñÇ
¿É»Ïïñ³Ï³Ý
ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³Ý
û·ï³·áñÍíáõÙ
¿ ÙÏ³ÝÇ áõÅÁ
Ù»Í³óÝ»Éáõ ¨
ß³ñÅáõÙ
³é³ç³óÝ»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí, µ³Ûó
³Ûë
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÁ
Ï³ñáÕ ¿
ó³íáï ÉÇÝ»É:
´³óÇ
ýÇ½ÇáÃ»ñ³åÇ³ÛÇó,
Ã»ñ³åÇëïÁ
Ñ³×³Ë Ï³ñáÕ
»Ý û·Ý»É
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ
¨ Ýñ³Ýó
ÁÝï³ÝÇùÝ»ñÇÝ
ÁÝïñ»É
Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý
ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý
ÙÇçáóÝ»ñ,
ëÏë³Í
³Ù»Ý³Ñ³ë³ñ³Ï
å³ñ³ÝáóÁ å³ÑáÕ
ÙÇçáóÝ»ñÇó
ÙÇÝã¨
³Ýí³ë³ÛÉ³ÏÝ»ñ:
Occupational ½µ³Õí³ÍáõÃÛ³Ý±
Â»ñ³åÇëïÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý û·Ý»É
ÑÇí³Ý¹ÇÝ ¨
ïñ³Ù³¹ñ»É
Ñ³ïáõÏ
·áñÍÇùÝ»ñ`
³é³í»É³·áõÛÝë
Ñ³ñÙ³ñí»Éáõ
ßñç³å³ïÇÝ ¨
¹ñ³Ýáí
Ù»Í³óÝ»Éáí
ÑÇí³Ý¹Ç
ýáõÝÏóÇáÝ³É
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ:

ÊáëùÇ
Ã»ñ³åÇëïÝ»ñÁ
¨
Ñ³Õáñ¹³ÏóÙ³Ý
Ù³ëÝ³·»ïÝ»ñÁ
Ñ³ïÏ³å»ë
Ï³ñ¨áñ »Ý ²Îê
µáõÉµ³ñ Ó¨»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ ¨
Ýñ³Ýó
Ñ³ñ³½³ïÝ»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
ëáíáñ»É
ï»ËÝÇÏ³Ý»ñ,
Ý»ñ³éÛ³É áã í»ñµ³É,
áñáÝù Ïû·Ý»Ý
ÙÇÝÇÙ³É
ç³Ýù»ñáí
Ñ³Õáñ¹»É
³é³í»É³·áõÛÝ
ÇÝýáñÙ³óÇ³:
ÊáëùÇ
Ã»ñ³åÇëïÝ»ñÇ
¹»ñÁ ß³ï
Ï³ñ¨áñ ¿ Ý³¨ ÏÉÙ³Ý
ËÝ¹ÇñÝ»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ, áñáÝó Ùá¹ÇýÇÏ³óí³Í
µ³ñÇáõÙ
áõëáõÙÝ³ëÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÑÇÙ³Ý íñ³
Ï³ñáÕ ¿
ËáñÑáõñ¹
ïñí»É ÏáõÉ
ï³É ·ÉáõËÁ
í³ñÑ³Ï³Í
¹ÇñùáõÙ`
Ýí³½³·áõÛÝÇ
Ñ³ëóÝ»Éáí
Ñ³½Á áõï»Éáõ
ÁÝÃ³óùáõÙ:
´áÉáñ ²Îë
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
Ï³ñÇù áõÝ»Ý
ÇÝï»ÝëÇí
ëÝáõóÙ³Ý, µáõÉµ³ñ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇÝ
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
Ñ³×³Ë³ÏÇ,
µ³ñÓñ
Ï³ÉáñÇ³Ï³Ý
ëÝÝ¹Ç, áñÁ ÏÉÇÝÇ
÷³÷áõÏ
ÏáÝëÇëï»ÝóÇ³ÛÇ
¨ Ñ»ßï ÏÉÇÝÇ ÏÉÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ, ù³ÝÇ
áñ ¨ Ñ»ÕáõÏ, ¨
ãáñ ëÝáõÝ¹Á
Ï³ñáÕ ¿
¹Åí³ñ ÉÇÝ»É
ÏáõÉ ï³É:
ä»ñÏáõï³Ý
¿Ý¹áëÏáåÇÏ
·³ëïñëïáÙÇ³ÛÇ
Ñ³ñóÁ å»ïù ¿
í³Õ ùÝÝ³ñÏ»É ÑÇí³Ý¹Ç
¨ Ýñ³
ÁÝï³ÝÇùÇ Ñ»ï
¨ Ý»ñÏ³Û³óÝ»É
³ÛÝ, áñå»ë
¹ñ³Ï³Ý ù³ÛÉ,
³ÛÉ áã Ã»
Ñ»ñÃ³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇáÝ³É
³ÝÏáõÙ: Þ³ï
ÑÇí³Ý¹Ý»ñ
í³Ë»ÝáõÙ »Ý
ãÏ³ñáÕ³Ý³É
ßÝã»É,
Ñ³ïÏ³å»ë
·Çß»ñ³ÛÇÝ Å³Ù»ñÇÝ:
ÞÝã³é³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ ëÏëíáõÙ
»Ý ·Çß»ñ³ÛÇÝ
¹ÇëåÝ»³Ûáí ¨
ûñÃáåÝ»³Ûáí,
ÇëÏ »ñµ»ÙÝ
³é³íáïÛ³Ý
·ÉË³ó³í»ñáí,
Ñ³×³Ë³ÏÇ ³ñÃÝ³óáõÙÝ»ñáí
·Çß»ñ³ÛÇÝ
Å³Ù»ñÇÝ,
ÙÕÓ³í³ÝçÝ»ñáí
¨ ó»ñ»Ï³ÛÇÝ
ùÝÏáïáõÃÛ³Ùµ:
âÝ³Û³Í ÙáõÏáÉÇïÇÏÝ»ñÁ,
Ã»áýÇÉÇÝÁ
³ÝïÇµÇáïÇÏÝ»ñÁ,
ÃÃí³ÍÇÝÁ
Ï³ñáÕ »Ý û·Ý»É,
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
å³ïñ³ëï ÉÇÝ»É
³ÛÝ
Ñ³Ý·³Ù³ÝùÇÝ,
áñ ÑÇí³Ý¹Á
Ï³ñÇù ÏáõÝ»Ý³
í»ÝïÇÉÛ³óÇ³ÛÇ
³ñÑ»ëï³Ï³Ý
³å³ñ³ïÇ: Î³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñ, áñ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ 5
ïáÏáëÁ
û·ï³·áñÍáõÙ ¿
»ñÏ³ñ³ï¨
³ñÑ»ëï³Ï³Ý
í»ÝïÇÉÛ³óÇ³:

ä³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù
¨ ä³ñÏÇÝëáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ

ä³ñÏÇÝëáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
(äÐ) Ý»Ûñá¹»·»Ý»ñ³ïÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
¿, áñÁ
µÝáñáßíáõÙ
¿ ÙÇçÇÝ
áõÕ»ÕÇ ë¨
ÝÛáõÃÇ, ¨ ³ÛÉ
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³Ûáí:

äÐ-ÝÁ
Ñ³ëÏ³Ý³Éáõ
Ñ³Ù³ñ Ý³Ë
³ÝÑñ³Å»ßï ¿
³Ý¹ñ³¹³éÝ³É
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
¹ñáõÛÃÝ»ñÇÝ:
ä³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÁ
Çñ»ÝÇó Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
¿
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
ÙÇ Ñ³Ù³ÉÇñ,
áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ 6 Ñ»ï¨Û³É
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÇ ó³ÝÏ³ó³Í
ÏáÙµÇÝ³óÇ³Ûáí.

1.
Ð³Ý·ëïÇ ¹áÕ
2.
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ

3.
´ñ³¹ÇÏÇÝ»½Ç³-ÑÇåáÏÇÝ»½Ç³

4.
üÇùëí³Í
¹Çñù»ñ
5.
äáëïáõñ³É
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝ

6.
“ê³éã»Éáõ”
ý»ÝáÙ»Ý äÐ-ÝÁ
ÙÇ³ÏÁ ã¿, áñÝ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿
å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ùáí,
³ÛÉ Ù»ÏÝ ¿
µ³½Ù³½³Ý
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ß³ñùÇó
(³ÕÛáõë³Ï 1):

²ÕÛáõë³Ï
1.
ä³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
ÑÇÙ³Ý³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
¹³ë³Ï³ñ·áõÙ

²é³çÝ³ÛÇÝ
  å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù

•       êåáñ³¹ÇÏ
  ä³ñÏÇÝëáÝÇ
  ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ

•       ÀÝï³Ý»Ï³Ý
  ä³ñÏÇÝëáÝÇ
  ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ

ºñÏñáñ¹³ÛÇÝ
  å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù



¸»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ`
  ¹áý³ÙÇÝÇ
  ³Ýï³·áÝÇëïÝ»ñ
  ¨ ¹áý³ÙÇÝÇ
  å³ß³ñÝ»ñÁ
  ÑÛáõÍáÕ
  ¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ,
  óÇÝ³ñÇ½ÇÝ,
  ¹ÇÉÃÇ³½»Ù



ÐÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³`
  ÝáñÙáï»Ý½Çí
  ¨
  ûµëïñáõÏïÇí



ÐÇåáùëÇ³



ÆÝý»ÏóÇáÝ`
  åáëï¿Ýó»ý³ÉÇïÇÏ,
  ÒÆ²Ð



Ø»ï³µáÉÇÏ`
  å³ñ³ÃÇñ»áÇ¹
  ·»ÕÓÇ
  ¹ÇëýáõÝÏóÇ³,
  ÑÇåáÏ³ÉóÇ»ÙÇ³,
  ËñáÝÇÏ³Ï³Ý
  Ñ»å³ïá-ó»ñ»µñ³É
  ¹»·»Ý»ñ³óÇ³



îáùëÇÏ`
  Mn, CO, MPTP, óÇ³ÝÇ¹Ý»ñ



ìÝ³ëí³Íù³ÛÇÝ



àõéáõóù³ÛÇÝ



²ÝáÃ³ÛÇÝ
    å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù.
      ÙáõÉïÇÇÝý³ñÏï³ÛÇÝ
          íÇ×³Ï,
´ÇÝëí³Ý·»ñÇ
  ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ



³ÛÉ

ä³ñÏÇÝëáÝ-åÉÛáõë
  Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ





ÎáñïÇÏáµ³½³É
  ¹»·»Ý»ñ³óÇ³
գÛáí
  áõÕ»ÏóíáÕ
  Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ`
  ²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ,
  üñáÝïá-ï»Ùåáñ³É
  ¹»Ù»ÝóÇ³,
  ÈÛáõÇÇ
  Ù³ñÙÝÇÏÝ»ñáí
  ¹»Ù»ÝóÇ³



ØáõÉïÇëÇëï»Ù³ÛÇÝ
  ³ïñáýÇ³



äñá·ñ»ëÇíáÕ
  ëáõåñ³ÝáõÏÉ»³ñ
  å³ñ³ÉÇ½
  (êÃÇÉ-èÇã³ñ¹ëáÝúÉß»íëÏáõ
  Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß)



³ÛÉ

Ä³é³Ý·³Ï³Ý

¹»·»Ý»ñ³ïÇí

ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñ







Ð»ÝïÇÝ·ïáÝÇ
  ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ
  Ü»Ûñá³Ï³ÝïáóÇïá½
  ìÇÉëáÝÇ
  ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ



³ÛÉ

ä³ïÙ³Ï³Ý
ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝÝ»ñ
äÐ-ÝÁ ³é³çÇÝ
³Ý·³Ù
ÝÏ³ñ³·ñí»É ¿
µñÇï³Ý³óÇ µÅÇßÏ
æ»ÛÙë
ä³ñÏÇÝëáÝÇ
ÏáÕÙÇó 1817
Ãí³Ï³ÝÇÝ Çñ
“Essay on the Shaking Palsy” Ù»Ý³·ñáõÃÛ³Ý
Ù»ç: ²Ûë
Ññ³ï³ñ³ÏáõÃÛáõÝÇó
60 ï³ñÇ ³Ýó
ýñ³ÝëÇ³óÇ
ÝÛ³ñ¹³µ³Ý
Ä³Ù Ø³ñï»Ý
Þ³ñÏáÝ
ÉÇáíÇÝ
·Ý³Ñ³ï»Éáí
³Û¹
³ßË³ï³ÝùÇ
³ñÅ»ù³íáñáõÃÛáõÝÁ
³Ýí³Ý»É ¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ýñ³ ³ÝáõÝáí:
Ð»ï³·³ÛáõÙ ÑÇÙÝí»Éáí
å³Ã³Ý³ïáÙÇ³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÇ
íñ³ »ÝÃ³¹ñáõÃÛáõÝ
³ñí»ó äÐ-Ý
å³Ãá·»Ý»½áõÙ
ë¨ ÝÛáõÃÇ
¹»ñÇ Ù³ëÇÝ:
1860-³Ï³ÝÝ»ñÇÝ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí»ó
äÐ-Ý ùÇÙÇ³Ï³Ý
ëáõµëïñ³ïÁ`
¹áý³ÙÇÝÁ ¨
Ýñ³ ¹»ýÇóÇïÁ:
²Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³Ëï³Ýß³ÝÝ»ñÇ
µáõÅÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ 1960-³Ï³Ý
Ãí³Ï³ÝÝ»ñÇÝ ³é³çÇÝ
³Ý·³Ù
Ýß³Ý³Ïí»ó
É»íá¹áý³Ý,
¹³éÝ³Éáí
Ýñ³ µáõÅÙ³Ý
§áëÏ»
ëï³Ý¹³ñïÁ¦:

¾åÇ¹»ÙÇáÉá·Ç³

äÐ-ÝÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
µáÉáñ ¹»åù»ñÇ
Ùáï 80%:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏëí»Éáõ
ÙÇçÇÝ ï³ñÇùÝ
¿ 55 ï³ñ»Ï³ÝÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏÇ½µÁ
»ñÇï³ë³ñ¹ ï³ñÇùáõÙ
µÝáñáß ã¿ ¨
Ñ³í³Ý³µ³ñ
íÏ³ÛáõÙ ¿ Ýñ³
Å³é³Ý·³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ
Ù³ëÇÝ: ºÃ» äÐ-ÝÁ
ëÏëíáõÙ ¿
ÙÇÝã¨ 20
ï³ñ»Ï³ÝÁ, ³å³
³ÛÝ ³Ýí³ÝíáõÙ
¿ Ûáõí»ÝÇÉ
äÐ, ÇëÏ 20-Çó 40-Á` í³Õ
ëÏ½µÇ äÐ: äÐ-ÝÁ
Ùáï 1,5 ³Ý·³Ù
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ ¿
ïÕ³Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï ù³Ý
Ï³Ý³Ýó (î:Î=3:2):
äÐ-Ý
ï³ñ³Íí³ÍáõÃÛáõÝÁ
ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ
µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý
ßñç³ÝáõÙ
Ï³½ÙáõÙ ¿ 100-250/100000,
ÇëÏ
ÑÇí³Ý¹³óáõÃÛáõÝÁ`
20/100000` 1 ï³ñí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:

¾ÃÇáÉá·Ç³Ï³Ý
·áñÍáÝÝ»ñ
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
¿ÃÇáÉá·Ç³Ï³Ý
³Ù»Ý³³Ïïáõ³É
·áñÍáÝÝ»ñÇó
»Ý Ñ³Ù³ñíáõÙ
Å³é³Ý·³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ,
Í»ñ³óáõÙÁ ¨
ßñç³Ï³
ÙÇç³í³ÛñÇ
(¿Ï½á·»Ý) ïáùëÇÝÝ»ñÁ:

¶»Ý»ïÇÏ³.
äÐ-Ý µáÉáñ
¹»åù»ñÇ Ùáï 5-10%
áõÝ»Ý
ÁÝï³Ý»Ï³Ý
µÝáõÛÃ: Üñ³Ýó
µÝáñáß ¿
ëÏÇ½µÁ ³í»ÉÇ
í³Õ
ï³ñÇùáõÙ,
Ñ³Ù»Ù³ï³Í äÐ-Ý
ëåáñ³¹ÇÏ Ó¨»ñÇ
Ñ»ï:
Ð³ÛïÝ³µ»ñí³Í
»Ý Ûáõí»ÝÇÉ ¨
í³Õ ëÏ½µÇ å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
(20-50 ï³ñ»Ï³Ý)
³é³ç³óÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ å³ï³ëË³Ý³ïáõ
ÙÇ ß³ñù ·»Ý»ñ,
áñáÝù
¹³ë³Ï³ñ·íáõÙ
»Ý PARK1-Çó ÙÇã¨ PARK13-Á:
äÐ-Ý
Å³é³Ý·áõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
Ï³ï³ñí»É
³áõïáëáÙ-¹áÙÇÝ³Ýï
¨
³áõïáëáÙ-é»ó»ëÇí
×³Ý³å³ñÑÝ»ñáí:

äÐ-Ý
³é³ç³óÙ³Ý Í»ñ³óÙ³Ý
í³ñÏ³ÍÁ
³é³ç³ñÏí»É ¿
ÑÇÙÝí»Éáí
³ÛÝ ÷³ëïÇ
íñ³, áñ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ñ³×³Ë³ÏÇ ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
ï³ñ»ó
Ù³ñ¹Ï³Ýó
Ùáï:
ºÝÃ³¹ñáõÃÛáõÝ
¿ ³ñí»É, áñ äÐ-ÝÁ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ Í»ñ³óÙ³Ý
³ñ³·³ó³Í Ó¨ ¨
ÏÛ³ÝùÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
ë¨ ÝÛáõÃÇ
áñáß³ÏÇ
ëáõñ ¿Ï½á·»Ý ¨
¿Ý¹á·»Ý íÝ³ëáõÙÝ»ñÁ
ÑÛáõÍáõÙ »Ý
³ÛÝ, µ»ñ»Éáí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
½³ñ·³óÙ³ÝÁ
³í»ÉÇ Ù»Í
ï³ñÇùáõÙ,
ëáíáñ³µ³ñ 60
ï³ñ»Ï³ÝÇó
Ñ»ïá:
Þñç³Ï³
ÙÇç³í³ÛñÇ ¨
¿Ï½á·»Ý
ïáùëÇÝÝ»ñÇ
¿ÃÇáÉá·ÇÏ
¹»ñÇ í³ñÏ³ÍÁ
ÑÇÙÝí³Í ¿
80-³Ï³Ý
Ãí³Ï³ÝÝ»ñáõÙ
ÏÇñ³éíáÕ Ý»ñ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÃÙñ³ÝÛáõÃ
Øüîä-Ç
(1-Ù»ÃÇÉ-4-ý»ÝÇÉ-1,2,3,6-ï»ïñ³ÑÇ¹ñáåÇñÇ¹ÇÝ,
MPTP)
å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù
³é³ç³óÝ»Éáõ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛ³Ý
íñ³: âÝ³Û³Í
Ýñ³Ý, áñ
ÙÇÝã ûñë
ßñç³Ï³
ÙÇç³í³ÛñÇ
áñ¨¿ Ñëï³Ï å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù
³é³ç³óÝáÕ
·áñÍáÝ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñí³Í
ã¿,
»ÝÃ³¹ñíáõÙ ¿,
áñ áñáß³ÏÇ
¹»ñ áõÝ»Ý ·Û³Õ³Ï³Ý
ÙÇç³í³ÛñÁ,
çñÑáñÝ»ñÇ
çáõñÁ û·ï³·áñÍ»ÉÁ,
³·ñáùÇÙÇÏ³ïÝ»ñÇ
û·ï³·áñóáõÙÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
áñáß
Ù»ï³ÕÝ»ñÁ (Mn, Fe):

ä³Ãá·»Ý»½
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
³é³ç³ñÏí³Í
»Ý äÐ-Ý
³é³ç³óÙ³Ý
µ³½Ù³ÃÇí
å³Ãá·»Ý»ïÇÏ
Ùá¹»ÉÝ»ñ`
ûùëÇ¹³ïÇí ëÃñ»ëÇ,
ÙÇïáùáÝ¹ñÇ³É
¨
áõµÇùíÇïÇÝ-åñáï»áëáÙ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³ÛÇ,
¿ùë³ÛïáïáùëÇÏáõÃÛ³Ý,
µáñµáùÙ³Ý ¨
³åáåïá½Ç:
Àëï
³Ù»Ý³ï³ñ³Íí³Í
í³ñÏ³ÍÇ,
ûùëÇ¹³ïÇí
ëÃñ»ëÇ å³ï×³é
»Ý
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
µçç³ÛÇÝ
ûùëÇ¹³óÙ³Ý
é»³ÏóÇ³Ý»ñÁ`
¹áý³ÙÇÝÇ ¨
³ÛÉ
ÙáÝá³ÙÇÝÝ»ñÇ
ý»ñÙ»Ýï³ïÇí ûùëÇ¹³óáõÙÁ
¨
³áõïáûùëÇ¹³óáõÙÁ,
áñáÝó Å³Ù³Ý³Ï
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
ÃÃí³ÍÝÇ
é»³ÏïÇí é³¹ÇÏ³ÉÝ»ñ
(çñ³ÍÝÇ
å»ñáùëÇ¹,
¹áý³ÙÇÝÇ
ùÇÝáÝ ¨ ³ÛÉÝ):
²Ûë
·áÍÁÝÃ³óÝ»ñÁ
µ»ñáõÙ »Ý
ÙáÝá³ÙÇÝ³ÛÇÝ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
íÝ³ëÙ³ÝÁ:
úùëÇ¹³ïÇí
ëÃñ»ëÇÝ Ý³¨
Ýå³ëïáõÙ ¿ ë¨
ÝÛáõÃáõÙ
·ÉáõÃ³ïÇáÝÇ`
é»³ÏïÇí é³¹ÇÏ³ÉÝ»ñÇ
íÝ³ë³½»ñÍÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
³ÝÑñ³Å»ßï ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ñ³Ï³ûùëÇ¹³Ýï
ëáõµëïñ³ïÇ
ù³Ý³ÏÇ Çç»óáõÙÁ:

àõµÇùíÇïÇÝ-åñáï»áëáÙ³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç
³ÝáÙ³É ¨
åáï»ÝóÇ³É
óÇïáïáùëÇÏ
ëåÇï³ÏáõóÝ»ñÇ
ù³Ûù³ÛÙ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÁ
µ»ñáõÙ ¿ α -ëÇÝáõÏÉ»ÇÝ
ëåÇï³ÏáõóÇ ¨
áõµÇùíÇïÇÝÇ
Ý»ñµçç³ÛÇÝ
Ïáõï³ÏÙ³ÝÁ
ë¨ ÝÛáõÃÇ
ÏáÙå³Ïï
Ñ³ïí³ÍáõÙ ¨
Ç í»ñçá µççÇ
Ù³Ñí³ÝÁ:
äÐ-Ùµ
ï³é³åáÕ
å³óÇ»ÝïÝ»ñÇ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ
Ñ»ï³½áïáõÙÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñ»É ¿
ë¨ ÝÛáõÃÇ ÏáÙå³Ïï
Ñ³ïí³ÍáõÙ
ßÝã³é³Ï³Ý
ßÕÃ³ÛÇ ³é³çÇÝ
ý»ñÙ»ÝïÇ`
ÙÇïáùáÝ¹ñÇ³É
I ÏáÙåÉ»ùëÇ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
Çç»óáõÙ:
ØÇïáùáÝ¹ñÇ³É
¹ÇëýáõÝÏóÇ³Ý
µ»ñáõÙ ¿
»ñ¨áõÛÃÝ»ñÇ
³ÙµáÕç ÙÇ
Ï³ëÏ³¹Ç`
Ñ³Ý·»óÝ»Éáí
µççÇ Ù³Ñí³ÝÁ:

ä³Ã³Ý³ïáÙÇ³
äÐ-Ý Å³Ù³Ý³Ï
¹áý³ÙÇÝ»ñ·ÇÏ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
Ù³ÑÁ Ý³Ëáñ¹áõÙ
¿ ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
ëÇÙåïáÙÝ»ñÇ
³é³ç³óÙ³ÝÁ
³éÝí³½Ý 4-6
ï³ñáí:
ä³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý Ç
Ñ³Ûï ·³Éáõ
å³ÑÇÝ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿ ë¨
ÝÛáõÃáõÙ
³Û¹ µçÇçÝ»ñÇ
Ùáï 70%-Ç
Ïáñáõëï ¨ ëïñÇ³ïáõÙáõÙ
¹áý³ÙÇÝÇ
ù³Ý³ÏÇ
Çç»óáõÙ Ùáï 80%,
ÝáñÙ³ÛÇ Ñ»ï
Ñ³Ù»Ù³ï³Í:
äÐ-Ý
å³Ã³Ý³ïáÙÇ³Ý
áõÝÇ µÝáñáß
Ñ³ïÏáõÃÛáõÝÝ»ñ`
áõÕ»Õ³µÝÇ ¨
Ñ³ïÏ³å»ë ë¨
ÝÛáõÃÇ
ÏáÙå³Ïï Ñ³ïí³ÍÇ
Ý»ÛñáÙ»É³ÝÇÝ-å³ñáõÝ³ÏáÕ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ (substantia nigra
pars compacta) ¨ ³ÛÉ
ÙáÝá³ÙÇÝ»ñ·ÇÏ
ÏáñÇ½Ý»ñÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³,
ÝÇ·ñ³É ¨
¿ùëïñ³ÝÇ·ñ³É
ëåÇï³Ïáõó³ÛÇÝ
óÇïáåÉ³½Ù³ïÇÏ
Ý»ñ³éáõÙÝ»ñÇ`
ÈÛáõÇÇ
Ù³ñÙÝÇÏÝ»ñÇ
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ,
áñáÝù
Çñ»ÝóÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
»Ý ³ÝáÙ³É
ëåÇï³ÏáõóÇ` α
-ëÇÝáõÏÉ»ÇÝÇ
Ïáõï³ÏáõÙÝ»ñ:

ä³ñÏÇÝëáÝÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
å³ÃáýÇ½ÇáÉá·Ç³

´³½³É
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñÁ
Çñ»ÝóÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
»Ý ·áñß
ÝÛáõÃÇ
ëïñáõÏïáõñ³Ý»ñÇ
ÙÇ ËáõÙµ, áñÁ
ï»Õ³Ï³Ûí³Í ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÏÇë³·Ý¹»ñÇ
ÑÇÙ³ÛÇÝ Ñ³ïí³ÍÝ»ñáõÙ
¨ ÙÇçÇÝ
áõÕ»ÕáõÙ).
—
Striatum (n.caudatus, putamen)
—
Globus pallidus interna et externa (GPi, GPe)
—
N. subthalamicus (STN)
—
Substantia nigra pars reticulata et compacta (SNr, SNc)
—
N. ventrolateralis thalami (VL)
´³½³É
Ñ³Ý·áõÛóÝ»ñÇ
³ý»ñ»Ýï
Ñ³ïí³ÍÁ (striatum)
Ï³åí³Í ¿
¿ý»ñ»ÝïÇ Ñ»ï (Gpi ¨
SNr) áõÕÇÕ ¨
³ÝáõÕÕ³ÏÇ
áõÕÇÝ»ñáí:
àõÕÇÕ
áõÕÇÝ
ÁÝÏ×áõÙ ¿
µ³½³É
·³Ý·ÉÇ³Ý»ñÇ
»ý»ñ»Ýï
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÁ,
³ÏïÇí³óÝáõÙ
¿ Ã³É³ÙáõëÁ
¨ Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ï»ÝïñáÝÝ»ñÁ ¨,
µ»ñ»Éáí ¹ñ¹Çã
Ý»ÛñáÙ»¹Ç³ïáñ
·Éáõï³Ù³ïÇ
³ñï³½³ïÙ³Ý
ß³ï³óÙ³ÝÁ,
³é³ç³óÝáõÙ
¿
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ñ»ßï³óáõÙ:
²ÝáõÕÕ³ÏÇ
áõÕÇÝ ³ÏïÇí³óÝáõÙ
¿ µ³½³É
·³Ý·ÉÇ³Ý»ñÇ
¿ý»ñ»Ýï
é»·ÇáÝÝ»ñÁ,
áñáÝù
ÁÝÏ×áÕ
Ý»ÛñáÙá¹Ç³ïáñ
¶²ÎÂ-Ç ³ñï³½³ïÙ³Ý
áõÅ»Õ³óÙ³Ý
ßÝáñÑÇí
ÁÝÏ×áõÙ »Ý
Ã³É³ÙáõëÁ ¨
Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ï»ÝïñáÝÝ»ñÁ` ³é³ç³óÝ»Éáí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
ÁÝÏ×áõÙ ¨
¹³Ý¹³Õ»óáõÙ:
ê¨
ÝÛáõÃÇ
¹»·»Ý»ñ³óÇ³Ý ¨
¹áý³ÙÇÝÇ
å³ß³ñÝ»ñÇ
ÑÛáõÍáõÙÁ,
µ»ñ»Éáí áõÕÇÕ
¨ ³ÝáõÕÕ³ÏÇ áõÕÇÝ»ñÇ
ÙÇç¨
¹Çëµ³É³ÝëÇ,
µ»ñáõÙ »Ý
áõÕÇÕ (ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
³ÏïÇí³óÝáÕ)
áõÕáõ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
Çç»óÙ³ÝÁ ¨
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ ³é³ç³óÙ³ÝÁ:

ÎÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ äÐ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
ëÇÙåïáÙÝ»ñÁ äÐ-ÝÁ
µÝáñáß »Ý
³ÝÝÏ³ï ëÏÇ½µÁ
¨ ³Ëï³ÝÇß»ñÇ
¹³Ý¹³Õ
åñá·ñ»ëÇ³Ý:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏÇ½µÁ ß³ï
Ñ³×³Ë ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
¿ ¨ Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙÁ Ï³ñáÕ
¿ ÁÝ¹·ñÏí»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ëÏ½µÇó ÙÇ
ù³ÝÇ ³ÙÇë – ÙÇ ù³ÝÇ
ï³ñÇ ³Ýó:
Ð³Ý·ëïÇ
¹áÕÁ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ äÐ-Ý ³é³çÇÝ
ëÇÙåïáÙÁ 70%
¹»åù»ñáõÙ: ²ÛÝ
³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ
ÁÝ¹·ñÏáõÙ ¿
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
¹Çëï³É
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÁ ¨
ÏÉ³ëÇÏ
¹»åù»ñáõÙ
ÁÝ¹·ñÏáõÙ ¿
µáõÃ Ù³ïÁ ¨
óáõó³Ù³ïÁ:
²ÛÝ Ñ³×³Ë
ÁÝ¹·ñÏáõÙ ¿
ßñÃáõÝùÝ»ñÁ,
Ï½³ÏÁ, É»½áõÝ:
Ð³Ý·ëïÇ ¹áÕÁ
ëáíáñ³µ³ñ
áõÝÇ 4-5 Ðó
Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝ,
í»ñ³ÝáõÙ Ï³Ù
å³Ï³ëáõÙ ¿
ß³ñÅÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï,
áõÅ»Õ³ÝáõÙ`
ù³ÛÉ»Éáõ,
ëÃñ»ëÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
ØÏ³ÝÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÁ
Çñ»ÝÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
¿ µ³ñÓñ
¿ùëïñ³åÇñ³ÙÇ¹³É
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÁ`
³Ûëå»ë Ïáãí³Í
åÉ³ëïÇÏ Ï³Ù
ÙáÙ³ÝÙ³Ý
ïáÝáõë: ²ÛÝ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ,
å³ñ³ÝáóÇ
Ï³Ù Çñ³ÝÇ
å³ëÇí ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï ¨
Ñ³í³ë³ñ ¿
µáÉáñ
áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñáí
Çñ³Ï³Ý³óíáÕ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï:
Ð³×³Ë³ÏÇ ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
Ý³¨
“³ï³ÙÝ³íáñ
³ÏÇ” ïÇåÇ
ïáÝáõëÁ, áñÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
éÇ·Ç¹áõÃÛ³Ý
¨ ¹áÕÇ
Ñ³Ù³¹ñáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï,
ÝáõÛÝÇëÏ
³ÛÝ ¹»åù»ñáõÙ,
»ñµ ¹áÕÁ ï»ë³Ý»ÉÇ
ã¿:
üÇùëí³Í
¹Çñù»ñÁ äÐ-Ý
ëÏ½µÝ³Ï³Ý
ßñç³ÝáõÙ
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
Ó»éù»ñáõÙ ¨
³ÛÝáõÑ»ï¨
ï³ñ³ÍíáõÙ »Ý
Ù³ñÙÝÇ ³ÛÉ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
íñ³: Ð³×³Ë ¿ Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
ýÇùëí³Í
¹ÇñùÁ` ·ÉáõËÁ
Í³Éí³Í ¿, Çñ³ÝÁ
Ã»ùí³Í ¿ ¹»åÇ
³é³ç, Ù»çùÁ
ÏÇýáïÇÏ ¿, Ó»éù»ñÁ
ï»Õ³Ï³Ûí³Í »Ý
Ù³ñÙÝÇó
³é³ç,
³ñÙáõÝÏÝ»ñÁ,
³½¹ñ»ñÁ ¨
ÍÝÏÝ»ñÁ
Í³Éí³Í »Ý:  ²ÏÇÝ»½Ç³Ý
Çñ Ù»ç
Ý»ñ³éáõÙ ¿
µñ³¹ÇÏÇÝ»½Ç³Ý`
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
¹³Ý¹³ÕÏáïáõÃÛáõÝ,
ß³ñÅáõÙÁ
ëÏë»Éáõ ¹Åí³ñáõÃÛáõÝ,
³íïáÙ³ïÇÏ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ïáñáõëï, ¨
ÑÇåáÏÇÝ»½Ç³Ý`
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
³ÙåÉÇïáõ¹Ç
Çç»óáõÙ:
²ÏÇÝ»½Ç³ÛÇ
³ñï³Ñ³ÛïáõÙÝ»ñÇó
»Ý. ÑÇåáÙÇÙÇ³Ý`
¹»ÙùÇ
ëåáÝï³Ý
³ñï³Ñ³ÛïáõÃÛ³Ý
Ïáñáõëï,
Ã³ñÃ»Éáõ
Ñ³½í³óáõÙ,
Å»ëïÇÏáõÉÛ³óÇ³ÛÇ
³Õù³ï³óáõÙÝ
áõ ³Ýß³ñÅ
Ýëï»Éáõ
Ñ³ÏáõÙÁ, ÑÇåáýáÝÇ³Ý,
¹Ç½³ñïñÇ³Ý,
µñ³¹Çýñ»ÝÇ³Ý`
¹³Ý¹³Õ³Í
Ëáëù
áõß³ó³Í
å³ï³ëË³ÝÝ»ñáí:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ó³ÛÝÁ
¹³éÝáõÙ ¿
ÙáÝáïáÝ,
ÇÝïáÝ³óÇ³Ý»ñáí
³Õù³ï:
²ÏÇÝ»½Ç³ÛÇ
Ñ³×³Ë³ÏÇ
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñÇó
¿
Ãù³ÑáëáõÃÛáõÝÁ,
áñÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
ëåáÝï³Ý`
ÏÉÙ³Ý ³ÏïÇ
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
å³ï×³éáí:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
áõß
÷áõÉ»ñáõÙ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ Ùáï
¹ÇïíáõÙ »Ý
ÏÉÙ³Ý
¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñ,
áñáÝù Ï³ñáÕ
»Ý
³ëåÇñ³óÇ³ÛÇ
¨ Ãáù³µáñµÇ
³é³ç³óÙ³Ý
å³ï×³é
¹³éÝ³É:
¸áÙÇÝ³Ýï
Ó»éùÇ
µñ³¹ÇÏÇÝ»½Ç³Ý
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿
ÙÇÏñá·ñ³ýÇ³Ûáí`
¹³Ý¹³Õ Ù³Ýñ
Ó»é³·ñáí, ¹Åí³ñáõÃÛáõÝÝ»ñáí
Ïá×Ïí»ÉÇë,
ë³Ýñí»ÉÇë,
ë³÷ñí»ÉÇë,
³ï³ÙÝ»ñÁ
Ëá½³Ý³Ï»ÉÇë:
ÐÇí³Ý¹Ý»ñÁ
¹Åí³ñ³ÝáõÙ
»Ý ó³Íñ
µ³½Ï³ÃáéÇó
Ï³Ù µ³½ÙáóÇó
í»ñ Ï»Ý³É Ï³Ù
³ÝÏáÕÝáõ Ù»ç
ßñçí»É:
äáëïáõñ³É
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
ÏáñáõëïÁ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ÇÝùÝáõñáõÛÝ
Ï³Ý·Ý»Éáõ ¨
ù³ÛÉ»Éáõ
¹Åí³ñáõÃÛ³Ùµ
Ï³Ù
³ÝÏ³ñáÕáõÃÛ³Ùµ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
Ñ³×³Ë³ÏÇ ÁÝÏÝ»Éáí:
Ðñ»Éáõ
Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
Ñ³ÏáõÙ áõÝ»Ý
¹»åÇ ³é³ç,
ÏáÕÙ ¨ Ñ»ï
ÁÝÏÝ»Éáõ`
Ñ³Ù³å³ïëË³Ý³µ³ñ
³Ýï»ñá-, É³ï»ñá-
¨
é»ïñáåáõÉëÇ³Ý»ñ:
ø³ÛÉí³ÍùÁ
¹³Ý¹³Õ³Í,
ùëï³óÝáÕ,
÷áùñ ù³ÛÉ»ñáí:
ø³ÛÉ»Éáõ
Å³Ù³Ý³Ï
ÑÇí³Ý¹Á
ãÁÝÏÝ»Éáõ
Ýå³ï³Ïáí
³ßË³ïáõÙ ¿
áïù»ñÁ ¹Ý»É
³ÛÝå»ë,
áñ Ýñ³Ýù
·ïÝí»Ý Í³Éí³Í
Ù³ñÙÝÇ Í³ÝñáõÃÛ³Ý
Ï»ÝïñáÝÇ ï³Ï
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
³ñ³·³óÝ»Éáí
ù³ÛÉ»ñÁ:
“ê³éã»Éáõ”
ý»ÝáÙ»ÝÁ
³ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý
³ÝóáÕÇÏ ³ÝÏ³ñáÕáõÃÛáõÝÝ
¿: ²ÛÝ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
Ñ³ÝÏ³ñÍ³ÏÇ,
ï¨áõÙ ¿
ëáíáñ³µ³ñ ÙÇ
ù³ÝÇ í³ÛñÏÛ³Ý,
ÁÝ¹·ñÏ»Éáí
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
áïù»ñÁ, ³í»ÉÇ
Ñ³½í³¹»å`
ËáëùÁ Ï³Ù
Ó»éùÁ` ·ñ»Éáõ
Å³Ù³Ý³Ï: Þ³ï
µÝáñáß ¿ ³Ûë
ý»ÝáÙ»ÝÇ
³é³ç³óáõÙÁ
ù³ÛÉ»ÉÁ
ëÏë»Éáõ
å³ÑÇÝ
(ß³ñÅÙ³Ý
ëÏ½µÇ
³Ýíëï³ÑáõÃÛáõÝ),
ù³ÛÉ»Éáõ
Å³Ù³Ý³Ï
ßñçí»ÉÇë,
áñáß³ÏÇ
³ñ·»ÉùÝ»ñÁ
Ñ³ÕÃ³Ñ³ñ»ÉÇë
Ï³Ù ³ÛÝ
·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Å³Ù³Ý³Ï,
áñáÝù
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ïí³Í
»Ý Å³Ù³Ý³Ïáí,
ûñÇÝ³Ï`
÷áÕáó
³ÝóÝ»ÉÇë Ï³Ù
í»ñ»É³Ï
Ýëï»ÉÇë:
äáëïáõñ³É
é»ýÉ»ÏëÝ»ñÇ
ÏáñëïÇ Ñ»ï ÙÇ³ëÇÝ
³ÛÝ äÐ-Ùµ
ï³é³åáÕ
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
í³Ûñ ÁÝÏÝ»Éáõ
¨
Ïáïñí³ÍùÝ»ñÇ
³Ù»Ý³Ñ³×³Ë
å³ï×³éÝ»ñÇó
¿:
äÐ-Ý
áã-ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ äÐ-Ý
Å³Ù³Ý³Ï í³é
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
»Ý ÉÇÝáõÙ Ý³¨ áã-ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ:
¸ñ³ÝóÇó »Ý`
•       ¹»Ù»ÝóÇ³Ý

•       ¹»åñ»ëÇ³Ý

•       ÷ëÇËá½Á
(í³é »ñ³½Ý»ñ,
Ñ³ÉÛáõóÇÝ³óÇ³Ý»ñ)

•       ùÝÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
(³ÝùÝáõÃÛáõÝ,
ó»ñ»Ï³ÛÇÝ ùÝÏáïáõÃÛáõÝ,
³ÝÑ³Ý·Çëï
áïù»ñÇ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß,
ùÝÇ Å³Ù³Ý³Ï
í³ñù³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ)
•       í»·»ï³ïÇí
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
(ûñÃáëï³ïÇÏ
ÑÇåáÃ»Ý½Ç³,
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ,
ÙÇ½³Ï³åáõÃÛáõÝ,
÷áñÏ³åáõÃÛáõÝ)

•       ó³íÁ

•       ÑÇåûëÙÇ³Ý
Ï³Ù ³ÝûëÙÇ³Ý
•       Ù³ßÏÇ
ÛáõÕ³ÛÝáõÃÛ³Ý,
ç»ñÙ³Ï³ñ·³íáñÙ³Ý
¨ ùñïÝ³ñï³¹ñáõÃÛ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
²ËïáñáßáõÙ
äÐ-Ý
³ËïáñáßáõÙÁ
ÑÇÙÝí³Í ¿
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ,
¹³Ý¹³Õ
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
ëÏ½µÇ, ¹³Ý¹³Õ
åñá·ñ»ëÇ³ÛÇ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
³ÛÉ
å³ï×³éÝ»ñÇ
Ù³ëÇÝ
íÏ³ÛáÕ ³Ù³ÙÝ»ëïÇÏ
ïíÛ³ÉÝ»ñÇ,
Ñ»ï³½áïÙ³Ý
³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÇ
¨ É³µáñ³ïáñ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ý
íñ³:
äÐ-Á
ÙÇÝã¨ ÑÇÙ³
³ËïáñáßíáõÙ
¿ ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý,
ë³Ï³ÛÝ µ³ñ¹`
ï³ñµ»ñ³ÏáõÙ
å³Ñ³ÝçáÕ
¹»åù»ñáõÙ Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ
»Ý Ñ³ïáõÏ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÝ»ñ,
ûñÇÝ³Ï`
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Øèî, PET, SPECT,
ïñ³ÝëÏñ³ÝÇ³É
ëáÝá·ñ³ýÇ³,
áÕÝáõÕ»Õ³ÛÇÝ
Ñ»ÕáõÏÇ
Ñ»ï³½áïáõÙ, ³ñÛ³Ý
Ù»ç åÕÝÓÇ,
ó»ñáõÉáåÉ³½ÙÇÝÇ,
³Ï³ÝïáóÇïÝ»ñÇ
áñáßáõÙ ¨
³ÛÉÝ:
î³ñµ»ñ³ÏÇã
³ËïáñáßáõÙ ¾ë»ÝóÇ³É
¹áÕ
²Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
áõÝÇ
Å³é³Ý·³Ï³Ý
µÝáõÛÃ:
´ÝáñáßíáõÙ
¿
åáëïáõñ³É-ÏÇÝ»ïÇÏ
¹áÕáí,
Ñ³Ý·ëïÇ ¹áÕÇ
¨ ³ÛÉ
¿ùëïñ³åÇñ³ÙÇ¹³É
Ýß³ÝÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ùµ:

¸»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù

²é³ç³ÝáõÙ
¿ D2
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÁ
å³ß³ñáÕ
(ý»ÝáÃÇ³½ÇÝÝ»ñ,
µáõïÇñáý»ÝáÝÝ»ñ)
Ï³Ù ëïñÇ³ïáõÙÇ
¹áý³ÙÇÝÇ
å³ß³ñÝ»ñÁ
ÑÛáõÍáÕ (é»½»ñåÇÝ,
ï»ïñ³µ»Ý³½ÇÝ)
¹»Õáñ³ÛùÇ
û·ï³·áñÍÙ³Ý
å³ï×³éáí:
ä³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÁ
¹³ñÓ»ÉÇ ¿ ¹»ÕÇ
Ñ³ÝáõÙÇó
Ñ»ïá
ëáíáñ³µ³ñ ÙÇ
ù³ÝÇ ß³µ³Ãí³
ÁÝÃ³óùáõÙ:
ÜáñÙáï»Ý½Çí
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³

ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ³Ù³ñ µÝáñáß
¿ ù³ÛÉí³ÍùÇ
Ë³Ý·³ñáõÙ,
áñÁ ÝÙ³Ý ¿
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ`
Ù³Ýñ ù³ÛÉ»ñáí
ù³ÛÉí³Íù,
åáëïáõñ³É
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
Ïáñáõëï, »ñµ»ÙÝ
“ë³éã»Éáõ”
ý»ÝáÙ»ÝÁ,
ë³Ï³ÛÝ ³ÛÝ
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ïí³Í
¿ Ù³ñÙÝÇ
ÙÇ³ÛÝ
ëïáñÇÝ Ï»ëáí:
²í»ÉÇ áõß
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇÝ
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
Ý³¨
³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝÁ
¨ ¹»Ù»ÝóÇ³Ý, Ï³½Ù»Éáí
³Ûëå»ë Ïáãí³Í
“Ð³ùÇÙÇ
»éÛ³ÏÁ”: ¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Îî-áí
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ÏáåÇï
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³:
´Ýáñáß ¿
ßáõÝï³íáñáõÙÇó
Ñ»ïá É³í³óáõÙÁ:

äáëï¿Ýó»ý³ÉÇïÇÏ
å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù

20-ñ¹
¹³ñÇ ëÏ½µáõÙ
³Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ï³½ÙáõÙ ¿ñ
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
¹»åù»ñÇ ½·³ÉÇ
Ù³ëÁ ¨ Ýñ³
å³ï×³éÝ ¿ñ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
ýáÝ ¾ÏáÝáÙáÛÇ
É»ï³ñ·ÇÏ
¿Ýó»ý³ÉÇïÁ:
²ÛÅÙ ³ÛÝ
Ñ³½í³¹»å ¿ Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
¨ Ýñ³
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
³é³ç³óÝáÕ
·áñÍáÝÝ»ñÝ »Ý
ÎáÏë³ÏÇ
íÇñáõëÁ,
×³åáÝ³Ï³Ý B
íÇñáõëÁ ¨ ÙÇ
ß³ñù ³ÛÉ ùÇã
ï³ñ³Íí³Í
íÇñáõë³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³ÉÇïÝ»ñÁ,
áñáÝù
áõÝ³ÏáõÃÛáõÝ
áõÝ»Ý
íÝ³ë»Éáõ
ÙÇçÇÝ áõÕ»ÕÁ
¨ ë¨ ÝÛáõÃÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³ÝÁ
µÝáñáß »Ý
»ñÏ³ñ É³ï»Ýï
ßñç³Ý
¿Ýó»ý³ÉÇïÇó
ÙÇã¨ å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
³é³ç³óáõÙÁ,
¹ÇëïáÝÇ³Ý»ñÇ,
ïÇÏ»ñÇ, ûÏáõÉá·Çñ
ÏñÇ½Ý»ñÇ
(³ÏÝ³·Ý¹»ñÇ
³Ï³Ù³
¹»íÇ³óÇ³ ¹»åÇ í»ñ),
ï³ñµ»ñ
í³ñù³ÛÇÝ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ:

Øüîä-áí
(1-Ù»ÃÇÉ-4-ý»ÝÇÉ-1,2,3,6-ï»ïñ³ÑÇ¹ñáåÇñÇ¹ÇÝáí)
³é³ç³óñ³Í
å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù

Øüîä-Ý
Çñ»ÝÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
¿ åñáïáùëÇÝ,
áñÁ
ÙáÝá³ÙÇÝáûùëÇ¹³½³-B
(Ø²ú-B (MAO-B))
ý»ñÙ»ÝïÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ
÷áËíáõÙ ¿
ïáùëÇÏ Øüä+-Ç,
³ÛÝáõÑ»ï¨
ë»É»ÏïÇíáñ»Ý
ÏÉ³Ýí»Éáí
ÝÇ·ñáëïñÇ³ñ
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
Ý»ÛñáÝÝ»ñáí:
²Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ï³ñ³Íí³ó ¿ñ
³Ýó³Í ¹³ñÇ
80-³Ï³Ý
Ãí³Ï³ÝÝ»ñÇÝ
³Û¹
ÃÙñ³ÝÛáõÃÇ
Ý»ñ»ñ³Ï³ÛÇÝ
û·ï³·áñÍáÕÝ»ñÇ
Ï³Ù ëÇÝÃ»½áÕ
É³µáñ³ïáñÇ³Ý»ñÇ
³ßË³ïáÕÝ»ñÇ ßñç³ÝáõÙ:
²ÝáÃ³ÛÇÝ
å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ù

²ÝáÃ³ÛÇÝ
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÁ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
É³ÏáõÝ³ñ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï, ´ÇÝëí³Ý·»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï Ï³Ù
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
³é³ç³óÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ
å³ï³ëË³Ý³ïáõ
·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï (³å³óáõóí³Í
Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý
íÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³ÛÇ
ïíÛ³ÉÝ»ñáí):
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ñ³×³Ë
áõÝ»ÝáõÙ ¿
¹³Ý¹³Õ
åñá·ñ»ëÇíáÕ
ÁÝÃ³óù: êáíáñ³µ³ñ
³Ý³ÙÝ»½áõÙ
³éÏ³ ¿
½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ
ÑÇå»ñï»Ý½Ç³Ý,
ë³Ï³ÛÝ Ëáßáñ
ÇÝëáõÉïÝ»ñÇ
³Ý³ÙÝ»½Á
áñå»ë Ï³ÝáÝ
µ³ó³Ï³ÛáõÙ ¿:
ÆÝãå»ë ¨ ÝáñÙáï»Ý½Çí
ÑÇ¹ñáó»ý³ÉÇ³ÛÇÝ,
³Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³ÝÁ
ÝáõÛÝå»ë
µÝáñáß ¿
Ù³ñÙÝÇ
ëïáñÇÝ Ï»ëáí
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ïí³Í
ÏÉÇÝÇÏ³Ý:
äáõ·ÇÉÇëï³Ï³Ý
¹»Ù»ÝóÇ³ (dementia pugilistica)
²Û¹
íÇ×³ÏÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ
µ»ñáõÙ »Ý
áõÕ»Õ³µÝÇÝ áõÕÕí³Í
áõÅ»Õ
Ñ³ñí³ÍÝ»ñÁ
Ï³Ù
éáï³óÇáÝ
íÝ³ëí³ÍùÝ»ñÁ,
áñáÝù
»ÝÃ³¹ñ³µ³ñ
µ»ñáõÙ »Ý
ÙÇÏñáÑ»Ùáé³·Ç³Ý»ñÇ
³é³ç³óÙ³ÝÁ:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
Ù»Í³Ù³ë³Ùµ
³é³ç³ÝáõÙ ¿
µéÝóù³Ù³ñïÇÏÝ»ñÇ
Ùáï:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³ÛÉ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇó
»Ý` ³ÝÓÇ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
¹»Ù»ÝóÇ³Ý,
¹Ç½³ñÃñÇ³Ý,
¹áÕÁ ¨
³ï³ùëÇ³Ý:

ä³ñÏÇÝëáÝ-åÉÛáõë
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ

¸³
Ý»Ûñá¹»·»Ý»ñ³ïÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ÙÇ ËáõÙµ ¿,
áñáÝù µ³óÇ
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇó
áõÕ»ÏóíáõÙ
»Ý Ý³¨ ³ÛÉ ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ýß³ÝÝ»ñáí,
ÇÝãå»ë Ý³¨ É»íá¹áý³Ûáí
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
µáõÅÙ³Ý
ÝÏ³ïÙ³Ùµ í³ï
å³ï³ëË³Ýáí:
ÎáñïÇÏá-µ³½³É
¹»·»Ý»ñ³óÇ³
²Ûë
¹»·»Ý»ñ³ïÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
µÝáñáßíáõÙ
¿ ³ÝÝÏ³ï
ëÏ½µáí,
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
ÁÝÃ³óùáí,
ÁÝ¹·ñÏí³Í
Ó»éùÇ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ï³ñÏ³ÙáõÃÛáõÝ-¹ÇëïáÝÇ³Ûáí,
ÙÇáÏÉáÝáõëáí,
³åñ³ùëÇ³Ûáí,
“ûï³ñ Ó»éùÇ”
ý»ÝáÙ»Ýáí,
½·³óáÕáõÃÛ³Ý
Ïáñëïáí,
ù³ÛÉí³ÍùÇ
Ë³Ý·³ñáõÙáí:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
³ÝóÝáõÙ ¿
Ý³¨ Ñ³Ï³é³Ï
ÏáÕÙÁ:
Ð³ïÏ³Ýß³Ï³Ý ¿
·ÉËáõÕ»ÕÇ
íÇ½áõ³ÉÇ½³óÇ³ÛÇ
Å³Ù³Ý³Ï
ëï³óí³Í ³ëÇÙ»ïñÇÏ
³ïñáýÇ³ÛÇ
å³ïÏ»ñÁ:
ØáõÉïÇëÇëï»Ù³ÛÇÝ
³ïñáýÇ³
ÐÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
ëáíáñ³µ³ñ
ÁÝÃ³ÝáõÙ ¿
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÇ
Ï³Ù
áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
·»ñ³ÏßéáõÃÛ³Ùµ:
ºñÏáõ
¹»åù»ñáõÙ ¿É
µÝáñáß ¿ í»·»ï³ïÇí
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ï³ñ¹Ç
ÏáåÇï Ë³Ý·³ñáõÙÁ
(ûñÃáëï³ïÇÏ
ÑÇåáÃ»Ý½Ç³,
ëýÇÝÏï»ñ³ÛÇÝ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
¨ ³ÛÉÝ), áñÁ
Ý³¨ ³ÝÑñ³Å»ßï
¿ ³Ûë
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
³ËïáñáßÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ:
äñá·ñ»ëÇíáÕ
ëáõåñ³ÝáõÏÉ»³ñ
å³ñ³ÉÇ½
²Ûë
³ñ³· ÁÝÃ³óáÕ
Ý»Ûñá¹»·»Ý»ñ³ïÇí
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ
µÝáñáßíáõÙ
¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
³ùëÇ³É ³ÏÇÝ»ïÇÏáéÇ·Ç¹
ëÇÝ¹ñáÙáí,
áõÕÕ³Ñ³Û³ó
Ñ³Û³óùÇ
å³ñ»½áí, åë¨¹áµáõÉµ³ñ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßáí,
¹Ç½³ñÃñÇ³Ûáí,
¹Çëý³·Ç³Ûáí,
ÇÝãå»ë Ý³¨
ã³÷³íáñ
¹»Ù»ÝóÇ³Ûáí: ÈÛáõÇÇ
Ù³ñÙÝÇÏÝ»ñáí
¹»Ù»ÝóÇ³
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³ÝÁ
            µÝáñáß            »Ý        åñá·ñ»ëÇíáÕ
   ¹»Ù»ÝóÇ³Ý,      Ïá·ÝÇïÇí
          ýáõÝÏóÇ³Ý»ñÇ
 ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ï³ï³ÝáõÙÝ»ñÁ,
ã³÷³íáñ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
å³ñÏÇÝëáÝÇ½ÙÁ,
ï»ëáÕ³Ï³Ý
Ñ³ÉÛáõóÇ³Ý³óÇ³Ý»ñÁ:

²ÛÉ
¹»Ù»ÝóÇ³Ý»ñ
²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ,
ýñáÝïá-ï»Ùåáñ³É
¹»Ù»ÝóÇ³Ý,
äÇÏÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÁ,
ÇÝãå»ë Ý³¨
³ÛÉ
¹»Ù»ÝóÇ³Ý»ñÁ
Ï³ñáÕ »Ý
áõÕ»Ïóí»É
ã³÷³íáñ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
å³ñÏÇÝëáÝÇ½Ùáí:

´áõÅáõÙ

¸áý³ÙÇÝÁ
¨ Ýñ³
÷áË³Ý³ÏáõÃÛáõÝÁ

²Ûë
Ý»ÛñáÙ»¹Ç³ïáñÁ
ëÇÝÃ»½íáõÙ
¿ L-ÃÇñá½ÇÝ
³ÙÇÝ³ÃÃíÇó
ÙÇçÇÝ
áõÕ»ÕÇ ë¨
ÝÛáõÃÇ ¨
·ÉËáõÕ»ÕÇ ³ÛÉ
Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇ
¹áý³ÙÇÝ»ñ·ÇÏ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
ÏáÕÙÇó: Üñ³
ÙÇç³ÝÏÛ³É
Ù»ï³µáÉÇïÝ ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
L-3,4¹ÇÑÇ¹ñáùëÇý»ÝÇÉ³É³ÝÇÝÁ,
áñÁ Ù»½ ù³ç
Ñ³ÛïÝÇ ¿
É»íá¹áý³
³Ýí³Ý ï³Ï:
¸áý³ÙÇÝÁ
Ïáõï³ÏíáõÙ
¿ ¹áý³Ý»ñ·ÇÏ
Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ
ÝÛ³ñ¹³ÛÇÝ
í»ñç³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ëÇÝ³åïÇÏ
µßïÇÏÝ»ñáõÙ ¨
Ï³ÉóÇáõÙ-Ï³ËÛ³É
Ù»Ë³ÝÇ½Ùáí
³ñï³½³ïíáõÙ
¿ ëÇÝ³åïÇÏ
×»Õù,
³ÛÝáõÑ»ï¨ Ï³åí»Éáí
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
Ñ»ï:
¸áý³ÙÇÝÁ
³å³ÏïÇí³ÝáõÙ
¿
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
Ñ»ï³¹³ñÓ
ÏÉ³ÝÙ³Ý
Ñ³ßíÇÝ, áñÇó
Ñ»ïá ³ÛÝ
ÝáñÇó
å³Ñ»ëï³íáñíáõÙ
¿
åñ»ëÇÝ³åïÇÏ
µßïÇÏÝ»ñáõÙ
Ñ»ï³·³
³ñï³½³ïÙ³Ý
Ñ³Ù³ñ, ÇÝãå»ë
Ý³¨
¿Ý½ÇÙ³ïÇÏ
×³Ý³å³ñÑÝ»ñáí`
B ïÇåÇ
ÙáÝá³ÙÇÝáûùëÇ¹³½³ÛÇ
(Ø²ú-B) ¨ Ï³ï»ËáÉ-ú-Ù»ÃÇÉ
ïñ³Ýëý»ñ³½Ç
(ÎúØî)
ÙÇçáóáí:
¸áý³ÙÇÝÇ
í»ñçÝ³Ï³Ý
Ù»ï³µáÉÇïÝ ¿
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
ÑáÙáí³ÝÇÉÇÝ³ÃÃáõÝ):

êÇÙåïáÙ³ïÇÏ
µáõÅáõÙ È»íá¹áý³
²Ûë
¹»Õ³ÙÇçáóÁ
ÙÇÝã¨ ³ÛÅÙ
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿ äÐ-Ý µáõÅÙ³Ý
³Ù»Ý³¿ý»ÏïÇí
ÙÇçáóÁ:
È»íá¹áý³Ý û·ï³·áñÍíáõÙ
¿ ÙÇ³ÛÝ
¹»Ï³ñµáùëÇÉ³½³ÛÇ
ÇÝÑÇµÇïáñÇ
(Ï³ñµÇ¹áý³ÛÇ
Ï³Ù
µ»Ýë»ñ³½Ç¹Ç) Ñ»ï
ÙÇ³ëÇÝ: ²Û¹
ÏáÙµÇÝ³óÇ³Ý
å³ß³ñáõÙ ¿
É»íá¹áý³ÛÇ
å»ñÇý»ñÇÏ
÷áË³Ï»ñåáõÙÁ
¹»åÇ ¹áý³ÙÇÝ,
Ï³ÝË»Éáí
»ñÏ³ñ³íáõÝ
áõÕ»ÕÇ
Ñ»Ù³ïá¿Ýó»ý³ÉÇÏ
µ³ñÛ»ñáí
ãå³ßïå³ÝíáÕ
area postrema
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
ËÃ³ÝÙ³Ý
å³ï×³éáí
³é³ç³ó³Í ÏáÕÙÝ³ÏÇ
¿ý»ÏïÝ»ñÁ`
ëñïË³éÝáóÁ ¨
÷ëËáõÙÁ:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë,
É»íá¹áý³ÛÇ
í³Õ
Ýß³Ý³ÏáõÙÁ ËáñÑáõñ¹
ãÇ ïñíáõÙ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³é³ç³óÙ³Ý
µ³ñÓñ éÇëÏÇ
å³ï×³éáí: ¸áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
³·áÝÇëïÝ»ñ
¸áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
³·áÝÇëïÝ»ñÁ
³½¹áõÙ »Ý
³ÝÙÇç³å»ë
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
íñ³ ¨
áõÝ»Ý³Éáí
ÏÇë³÷áË³Ï»ñåÙ³Ý
»ñÏ³ñ ßñç³Ý,
³å³ÑáíáõÙ »Ý
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
»ñÏ³ñ³ï¨
ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³:
¸áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
³·áÝÇëïÝ»ñÇ
û·ï³·áñÍáõÙÁ
Ï³åí³Í ¿
É»íá¹áý³ÛÇ
Ñ»ï Ñ³Ù»Ù³ï³Í
µáõÅÙ³Ý
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³í»ÉÇ ó³Íñ
éÇëÏÇ Ñ»ï:
²ÛëåÇëáí
ó³ÝÏ³ÉÇ ¿ ¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
³·áÝÇëïÝ»ñÇ
í³Õ
û·ï³·áñÍáõÙÁ:
²Ûë
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
ËáõÙµÁ Ï³ñ»ÉÇ
¿ µ³Å³Ý»É 2 Ù³ëÇ`
¿ñ·áï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
¨ ³í»ÉÇ Ýáñ
áã-¿ñ·áï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ:
¾ñ·áï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇó
»Ý µñáÙáÏñÇåïÇÝÁ,
å»ñ·áÉÇ¹Á,
Ï³µ»ñ·áÉÇÝÁ ¨
ÉÇëáõñÇ¹Á:
Üñ³Ýù áõÝ»Ý
ó³Íñ
ë»É»ÏïÇíáõÃÛáõÝ
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
ÝÏ³ïÙ³Ù³Ùµ,
ËÃ³Ý»Éáí
é»ó»åïáñÝ»ÉÇ
É³ÛÝ ëå»Ïïñ: Æ
ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ
¿ñ·áï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ,
áã-¿ñ·áï³ÙÇÝ³ÛÇÝ
³·áÝÇëïÝ»ñÁ
Ñ³Ù»Ù³ï³µ³ñ
ë»É»ÏïÇí »Ý
³½¹áõÙ
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÇ
íñ³: ²Û¹
ß³ñùÇó »Ý
åñ³ÙÇå»ùëáÉÁ,
éáåÇÝÇéáÉÁ,
³åáÙáñýÇÝÁ,
åÇñÇµ»¹ÇÉÁ:
¸áý³ÙÇÝ»ñ·ÇÏ
µáõÅÙ³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ

ºñÏ³ñ³ï¨
¹áý³ÙÇÝ»ñ·ÇÏ
µáõÅáõÙÁ,
³ÛëÇÝùÝ
É»íá¹áý³ÛÇ
Ï³Ù
¹áý³ÙÇÝÇ
³·áÝÇëïÝ»ñÇ
û·ï³·áñÍáõÙÁ,
Ï³ñáÕ »Ý
å³ï×³é
¹³éÙ³É ÙÇ
ß³ñù
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ,
áñáÝù Ï³ñ»ÉÇ
¿ µ³Å³Ý»É 2
Ëáßáñ ËÙµ»ñÇ`
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý ýÉáõÏïáõ³óÇ³Ý»ñ
¨
¹ÇëÏÇÝ»½Ç³Ý»ñ:

Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
ýÉáõÏïáõ³óÇ³Ý»ñÁ`
¹ñ³Ýù ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
ï³ï³ÝáõÙÝ»ñÝ
»Ý Ñ³Ù»Ù³ï³µ³ñ
É³í ßñç³ÝÝ»ñÇ
¨ Ë³Ý·³ñí³Í
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³ÛÇ
ßñç³ÝÝ»ñÇ
ÙÇç¨:
È»íá¹áý³Ûáí
³é³ç³óñ³Í
¹ÇëÏÇÝ»½Ç³Ý»ñÁ
Çñ»ÝóÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
»Ý ³Ï³Ù³
ß³ñÅáõÙÝ»ñ,
áñáÝù
³é³ç³ÝáõÙ »Ý
É»íá¹áý³ÛÇ
¹á½³ÛÇÝ Ç
å³ï³ëË³Ý:
¸ñ³Ýù Ï³ñáÕ
»Ý
³ñï³Ñ³Ûïí»É Ëáñ»³ÛÇ,
¹ÇëïáÝÇ³ÛÇ
Ï³Ù ³ÛÉ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñÙ³Ý
ï»ëùáí,
Ý»ñ·ñ³í»Éáí
Ù³ñÙÝÇ ·ñ»Ã»
µáÉáñ Ù³ë»ñÁ: Ø²ú-B
ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñ

äñ»å³ñ³ïÝ»ñÇ
³Ûë ËáõÙµÁ,
å³ß³ñ»Éáí
É»íá¹áý³ÛÇ
å»ñÇý»ñÇÏ
Ù»ï³µáÉÇ½ÙÁ,
Ï³ñáÕ ¿
áõÅ»Õ³óÝ»É Ýñ³
³½¹»óáõÃÛáõÝÁ
¨ »ñÏ³ñ³óÝ»É
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ,
ãÝ³Û³Í áñ
ÙáÝáÃ»ñ³åÇ³ÛÇ
ï»ëùáí áõÝ»Ý ÙÇÝÇÙ³É
ëÇÙåïáÙ³ïÇÏ
¿ý»Ïï:
Ü»ñÏ³ÛáõÙë
û·ï³·áñÍíáõÙ
»Ý ³Ûë ËÙµÇ 2
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ`
ë»É»·ÇÉÇÝÁ ¨ é³ë³·ÇÉÇÝÁ:
ÎúØî
ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñ

ä³ß³ñ»Éáí
É»íá¹áý³ÛÇ
å»ñÇý»ñÇÏ
Ù»ï³µáÉÇ½ÙÁ
ÎúØî
ÇÝÑÇµÇïáñÝ»ñÁ
µ³ñÓñ³óÝáõÙ
»Ý Ýñ³ Ï»Ýë³Ñ³ë³Ý»ÉÇáõÃÛáõÝÁ:
ºñÏ³ñ³óÝ»Éáí
É»íá¹áý³ÛÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ï¨áÕáõÃÛáõÝÁ,
Ýñ³Ýù
³å³ÑáíáõÙ »Ý
³í»ÉÇ ÉÇ³ñÅ»ù
¿ý»Ïï Ýñ³
ÝáõÛÝ
¹á½³ÛÇ íñ³:
²ÝïÇËáÉÇÝ»ñ·ÇÏ
åñ»å³ñ³ïÝ»ñ
(Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛ³Ý
M-ËáÉÇÝáÉÇïÇÏÝ»ñ)

²Ûë
ËÙµÇÝ »Ý
å³ïÏ³ÝáõÙ`
ïñÇÑ»ùëÇý»ÝÇ¹ÇÉÁ,
µÇå»ñÇ¹»ÝÁ,
µ»Ý½ïñáåÇÝÁ,
ûñý»Ý³¹ñÇÝÁ
¨
åñáóÇÏÉÇ¹ÇÝÁ:

²Ù³Ýï³¹ÇÝ

äñ»å³ñ³ïÇ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ
ÙÇÝã¨ ûñë Ñ³ÛïÝÇ
ã¿, ë³Ï³ÛÝ
»ÝÃ³¹ñíáõÙ ¿,
áñ ³ÛÝ áõÅ»Õ³óÝáõÙ
¿ ¹áý³ÙÇÝÇ
ëÇÝÃ»½Á,
å³ß³ñáõÙ ¿
Ý³ Ñ»ï³¹³ñÓ
ÏÉ³ÝáõÙÁ,
ËÃ³ÝáõÙ ¿
¹áý³ÙÇÝ³ÛÇÝ
é»ó»åïáñÝ»ñÁ ¨
Ý³¨ áõÝÇ
áñáß³ÏÇ
³ÝïÇËáÉÇÝ»ñ·ÇÏ
³½¹»óáõÃÛáõÝ:
²Ù³Ýï³¹ÇÝÁ
Ý³¨ Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
¿
·Éáõï³Ù³ï³ÛÇÝ
N-Ù»ÃÇÉ-D-
³ëå³ñï³ï³ÛÇÝ
(NMDA) é»ó»åïáñÝ»ñÇ
³Ýï³·áÝÇëï:
ìÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý
µáõÅáõÙ
äÐ-Ý
µáõÅÙ³Ý ³Ûë
Ùáï»óáõÙÁ
³ÛÅÙ
É³ÛÝáñ»Ý ÏÇñ³éíáõÙ
¿ ½³ñ·³ó³Í
»ñÏñÝ»ñáõÙ ¨
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
û·ï³·áñÍíáõÙ
¿ »ñÇï³ë³ñ¹
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÇ
Ùáï, áñáÝù
áõÝ»Ý
µáõÅÙ³Ý
å³ï×³éáí
³é³ç³ó³Í ¨
¹»Õáñ³Ûù³ÛÇÝ
í³ñÙ³ÝÁ
³ÛÉ¨ë ã»ÝÃ³ñÏíáÕ
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ:

²ÛÅÙ
û·ï³·áñÍíáõÙ
»Ý
íÇñ³µáõÅ³Ï³Ý
2 Ùáï»óáõÙÝ»ñ`
å³ÉÇ¹áïáÙÇ³Ý
¨ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ëáñ³ÝÇëï ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³Ý
(Deep Brain Stimulation):
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Ëáñ³ÝÇëï
ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³Ý,
áñÝ Çñ»ÝÇó
Ý»ñÏ³Û³óÝáõÙ
¿ Ù»ï³Õ³Ï³Ý ¿É»Ïïñá¹áí
µ³½³É
ÏáñÇ½Ý»ñÇ
µ³ñÓñ
Ñ³×³Ï³ÝáõÃÛ³Ý
¿É»Ïïñ³Ï³Ý
ÁÝÏ×áõÙÁ,
Ý»ñÏ³ÛáõÙë
áõÝÇ
É³ÛÝ
ÏÇñ³éáõÙ,
ù³ÝÇ áñ, Ç
ï³ñµ»ñáõÃÛáõÝ
å³ÉÇ¹áïáÙÇ³ÛÇ,
ùÇã
ïñ³íÙ³ïÇÏ ¿ ¨
ãÇ »ÝÃ³¹ñáõÙ
íÝ³ëÙ³Ý
³é³ç³óáõÙ:
ú·ï³·áñÍíáõÙ
¿ ëáõµÃ³É³ÙÇÏ
ÏáñÇ½Ç ¨ globus pallidus-Ç
Ý»ñùÇÝ ë»·Ù»ÝïÇ
Ëáñ³ÝÇëï
ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³Ý,
áñÝ Çñ Ñ»ñÃÇÝ
Ï³ñáÕ ¿ ÉÇÝ»É
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
Ï³Ý
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ:

Նյարդային համակարգի դեգեներատիվ և ժառանգական հիվանդություններ

Նյարդային
համակրգի
դեգեներատիվ
հիվանդությունների
մեջ ընդգրկված
են ինչպես
բացահայտված
գենային
դեֆեկտով
հիվանդություններ,այնպես
էլ հիվանդություններ
,արտահայտվող
և սպորադիկ
և ընտանեկան
ձևերով,
և վերջապես
միայն
սպորադիկ
արտահայտումով
պաթոլոգիաներ:
Դեգեներատիվ
հիվանդությունների
չափանիշ
են հանդիսանում\

 ա/երկար ժամանակ
նյարդային
համակարգի
նորմալ
գործունեությունից
հետո հիվանդության
աննկատ
սկիզբը
և աստիճանաբար
պրոգրեսիվող
ընթացքը

 բ/նեյրոնների
աստիճանական
կորստի
և նրանց գլիալ էլեմենտներով
/ ավելի
շատ սելեկտիվ
բնույթի/
փոխարինման
ձևով պաթոմորֆոլոգիկ
հիմքը
գ/հիվանդության
ընդարձակված
փուլոմ
ատրոֆիանների
սիմետրիկ
բնույթը:

Համապատասխան
կլինիկական
արտահայտումների
այդ հիվանդությունները
դասակարգվում
են հետևյալ

կերպ\

Նյարդային
համակարգի
դեգեներատիվ
հիվանդությունների
դասակարգում

1.Պրոգրեսիվող
դեմենցիայի
համախտանիշ
/այլ նյարդաբանական
համախտանիշները
բացակայում
են կամ թույլ արտահայտված
են /
2.Պրոգրեսիվող
դեմենցիայի
համախտանիշ,
զուգակցված
այլ նյարդաբանական
խանգարումների
հետ
3.Դիրքի
և շաժումների
խանգարման
համախտանիշ

4.Պրոգրեսիվող
ատաքսիայի
համախտանիշ

5.Դանդաղ
հարաճող
մկանային
թուլության
և ատրոֆիաների
համախտանիշ

6.Սենսոր
և սենսոմոտոր
նեյրոպաթիաներ

7.Պրոգրեսիվող
կուրության
կամ օֆթալմոպլեգիայի
համախտանիշ

8. Նեյրոսենսոր
ծանրալսությամբ
բնութագրվող
համախտանիշներ

1.Պրոգրեսիվող
դեմենցիայի
համախտանիշ

Ա.Ալցգեյմերի
հիվանդություն

Բ.Պիկի հիվանդություն

Գ.Դեմենցիա
Լեվիի
մարմնիկներով
/որոշ տարբերակները/

Դ.Ճակատա-քունքային
դեմեցիա

Հիվանդությունների
այս խումբը,որը,ինչպես
այստեղ
ներկայացված
է,ընթանում
է հիմնականում
կլինիկորեն
գերակշռող
դեմենցիայի
համախտանիշով,քննարկվում
է “Դեմենցիա”
բաժնում:

Հիվանդությունների
հաջորդ
խումբը
ներկայացված
է այն ն.հ. դեգեներատիվ
ախտահարումներով,որոնք դեմնցիայից
բացի կլինիկորեն
ի հայտ են գալիս միաժամանակ
այլ նյարդաբանական
համախտանիշներով:
II.Պրոգրեսիվող
դեմենցիայի
համախտանիշ,զուգակցված
այլ նյարդաբանական
խանգարումների
հետ
Ա.Հենտինգտոնի
հիվանդություն

Բ.Ցերեբրոցերեբելլյար
դեգեներացիա

Գ.Դեմենցիա
Լեվիի
մարմնիկներով/որոշ տարբերակներ/

Այս
ենթախմբից
ամենից
հաճախ
հանդիպող
հիվանդությունն
է Հենտինգտոնի
հիվանդությունը:
Սա աուտոսոմդոմինանտ
պրոգրեսիվող
նեյրոդեգեներատիվ
հիվանդություն
է :Հիվանդության
սկիզբը
կյանքի
3-4 տասնամյակի
ընթացքում
է լինում,չնայած
վերջին
տարիների
ընթացքւմ
նկարագրվում
են ավելի շատ դեպքեր
հիվանդության
առաջին
ախտանիշների
ավելի
վաղ արտահայտումներով:Գենը նրա տեղակայված
է 4-րդ քրոմոսոմի
կարճ թևիկի վրա,այն կոդավորում
է անոմալ
ցիտոպլազմատիկ
սպիտակուցի
– հենտինգտինի
պրոդուկցիան:Հենտինգտոնի
հիվանդության
ժամանակ
այդ սպիտի մակարդակը
խիստ բարձրացած
է լինում
ստրիատումում
, որը հանդիսանում
է նյերոդեգեներատիվ
պրոցեսի
թիրախ:
Հաշվի
առնելով
ստրիատումի
ինտեգրացնող
դերը նեյրոտրանսմիտերային
համակարգում,
հասկանալի
է դառնում
այս հիվանդության
ժամանակ
շարժողական
և ոչշարժողական
տիպի խանգարումների
զուգակցումը:

Հիվանդության
կլինիկական
արտահայտումներն
են\
1.շարժողական
խանգարումներ
հիմնականում
հիպերկինետիկ
,հազվագյուտ
դեպքերում
/ Վեստֆալի
տարբերակ
/ ակինետիկ-ռիգիդ համախտանիշների
ձևով
2.ոչմոտոր
ախտանիշներ

 -կոգնիտիվ
խանգարումներ
մինչև
դեմենցիայի
աստիճան

 -աֆֆեկտիվ
խանգարումներ
դեպրեսիայի,դյուրագրգռության
և թշնամաբար
տրամադրվածության
ձևով:
III.Դիրքի
և շարժումների
խանգարման
համախտանիշ

Ա.Պարկինսոնիզմ

Բ.Մուլտիսիստեմային
դեգեներացիաներ

Գ.Դեֆորմացնող
մկանային
դիստոնիա

Դ.Լեվիի մարմնիկների
հիվանդություն
/ որոշ
ձևերը/

Ե.Ընտանեկան
/ էսսենցիալ
/ դող
Զ.Բազմաթիվ
տիկերի
հիվանդություն
/ Ժիլ դե լա Տուրետի
համախտանիշ/
և այլն:
Պարկինսոնիզմի
համախտանիշ

Տարածվածությունը
կազմում
է 1-2 դեպք 1000 բնակչ.,
իսկ 60 տարեկանից
բարձր
տարիքային
խմբում
կարող
է հասնել
մինչև
10 դեպք
1000 բնակչ.

Կլինիկորեն
արտահայտվում
է ախտանիշների
հետևյալ
խմբերով\

1.շարժումների
խանգարում

 -հիպոկինեզիա

 -բրադիկինեզիա

 -համակցված
շարժումների
բացակայություն

 -պրո-
և ռետրոպուլսիա

2.մկանային
տոնուսի
բարձրացում
-ռիգիդություն

 -“ատամնավոր
անիվի
“ ֆենոմեն

3.հանգստի
դող
4.հոգեկան
խանգարումներ

 -էմոցիոնալ
լաբիլություն,դյուրագրգռություն

 -հոգեկան
պրոցեսների
դանդաղեցում

 -դեպրեսիա

 -հալյուցինատոր
համախտանիշ

 -դեմենցիա

5.այլ
ախտանիշներ

 -խոսքի
խանգարում

 -միկրոգրաֆիա

 -վեգետատիվ
խանգարումներ

Բիոքիմքական
հետազոտությունները
այս դեպքերում
բացահայտում
են դոֆամինի
մակարդակի
իջեցում
պոչավոր
մարմնում,կճեպում,սև սուբստանցիայում,ինչը բերում
է խոլիներգիկ
համակարգի
գերակշռմանը
դոֆամիներգիկի
նկատմամբ
արտապիրամիդալ
համակարգի
սահմանակներում:

Պարկինսոնիզմի
նոզոլոգիական
ձևերը\

1.Ժառանգական
ձևերը

 - Պարկինսոնի
հիվանդություն

 -պարկինսոնիզմ-դեմենցիա
համալիր

2.Պարկինսոնիզմը
այլ դեգեներատիվ
հիվանդությունների
ժամանակ

3.Հետէնցեֆալիտիկ

4.Աթերոսկլերոտիկ

5.Հազվագյուտ
պատճառներ
-տրավմա

 -թունավորումներ
ածխագազով,

 -որոշ
դեղորայքների
կողմնակի
ազդեցություն
/ նեյրոլեպտիկներ,հակափսխումա-յին դեղամիջոցներ
և այլն/ Մուլտիսիստեմային
դեգեներացիաներ

Այս
խմբի մեջ մտնում
են մի շարք հիվանդություններ,որոնցից
ամենից
շատ ուշադրության
են արժանի
2 պաթոլոգիա:Դա պրոգրեսիվող
վերկորզային
պարալիչն
է և օլիվոպոնտոցերեբելլյար
ատրոֆիան
/ միայն
սպորադիկ
դեպքերը/:

Պրոգրեսիվող
վերկորզային
պարալիչ

Այս
հիվանդությունը
հիմնականում
կրում
է սպորադիկ
բնույթ,չնայած
կան նկարագրված
նաև հազվագյուտ
ընտանեկան
դեպքեր
նույնպես:Կլինիկորեն
այն արատահայտվում
է հետևյալ
համախտանիշներով\

1.պարկինսոնիզմի
համախտանիշ

2.հայացքի
պարեզ
/ աչքերի
կամային
և հետևող
շարժումների
բացակայություն/

3.դեմենցիա

Պարկինսոնիզմի
համախտանիշը
կրում
է պրոգրեսիվող
բնույթ
և մի քանի տարվա ընթացքում
կարող
է բերել ծանր ակինեզիայի:Կարող են նաև դիտվել
այլ խանգարումներ,
ինչպես
օրինակ
կլման
ակտի խանգարումը
և պիրամիդալ
նշաններ:

Օլիվոպոնտոցերեբելլյար
ատրոֆիա

Այս
հիվանդությունը
հավասարաչափ
ներկայանում
է և որպես ժառանգական,և որպես սպորադիկ
ձև:Ժառանգական
ձևերը
պատկանում
են աուտոսոմ-դոմինանտ
ուղեղիկային
ատաքսիաների
խմբին,իսկ սպորադիկը
     –          մուլտիսիստեմային
    դեգեներացիաների,չնայած
     կլինիկորեն
     նրանք
շատ նմանվում
են:Կլինիկական
արտահայտումներն
են \
1.ուղեղիկային
խանգարումներ
– ատաքսիա,նիստագմ,վանկավորված
խխոսք,ինտենցիոն
դող և այլն
2.արտապիրամիդալ
խանգարումներ
– հիպոկինեզիա,ռիգիդություն

3.դեմենցիա

4.տեսողական
նյարդի
ատրոֆիա

5.վեգետատիվ
խանգարումներ,ներառյալ
նաև փոքր կոնքի օրգանների
ֆունկցիայի

Մորֆոլոգիական
տեսակետից
հայտնաբերվում
են ուղեղիկի
կեղևի
և կորիզների
բջիջների
մահ,ինչպես
նաև կամրջի
կորիզների
և օլիվաների
և սև սուբստանցիայի
բջիջների:Հիվանդությունը
կրում
է պրոգրեսիվող
բնութ
և կարող է 1-4 տարվա ընթացքում
բերել
մահվան:

Դեֆորմացնող
մկանային
դիստոնիաներ

Սա
հիվանդությունների
մի խումբ է ,որոնց բնորոշ
է առանձին
մկանների
կամ մկանային
խմբերի
ակամա
երկարատև
տոնիկ
կծկումներ,ինչի արդյունքում
ձևավորվում
են վերջույթների
կամ մարմնի
ոչ սովորական
դիրքեր:Նրանք բաժանվում
են 2 խմբի – ֆոկալ և գեներալիզացված
ձևերի:Գեներալիզացված
դիստոնիան,որը կոչվում
է նաև տորսիոն
դիստոնիա,կրում է հիմնականում
ժառանգական բնույթ,
փոխանցվում է աուտոսոմդոմինանտ
ճանապարհով,ավելի
շատ հանդիպում
է հրեաների ընտանիքներում:Կլինիկական
դրսևորումները
զարգանում են կյանքի
1-2 տասնամյակում:Սկզբում
առաջանում են լոկալ
ակամա շարժումներ
սպաստիկ ծուռվզության
կամ գռաֆոսպազմի
ձևով,որոնք աստիճանաբար
գեներալիզացվում
են ,այդ ժամանակ
առաջանում են գլխի
և մարմնի դանդաղ
պտտվող շարժումներ,որոնք
ուղեկցվում են
վերջույթների
տարբեր շարժումներով:Ձևավորվում
են շատ տարօրինակ
դիրքեր,որոնք կարող
են պահպանվել երկար
ժամանակի ընթացքում:Այդ
պահին հիպերկինեզի
մեջ չընդկրկված
մկաններում տոնուսը
լինում է ցածր,ինչի
հետևանքով նկատվում
է հոդերի գերշարժունակություն
նրանցում գերտարածում
կատարելու հնարավորությունով:Այդ
ֆոնի վրա աստիճանաբար
զարգանում է մշտական
դիստոնիկ դիրք
– գոտկային լորդոզ
ոտքերի ծալումով
կոնքազդրային
հոդերում և ձեռքերի
ու ոտքերի ներքին
ռոտացիայով:Դիստոնիաների
ֆոկալ ձևերը սովորաբար
սահմանափակվում
են մարմնի առանձին
մասերով,այսինքն
հիպերկինեզները
առաջանում են միայն
մկանների              առանձին
           խմբերում:Ամենից
         հաճախ                պրոցեսի
 մեջ        ընդգրկվում
       են           ուսային
գոտին,ոտքերը,դաստակները:Մոտավորապես
25% դեպքերում ապացուցված
է հիվանդության
ընտանեկան ծագումը,գտնում
են ,որ այն փոխանցվում
է աուտոսոմ-դոմինանտ
ցածր պենետրանտությամբ
ուղիով:Ֆոկալ դիստոնիան
կարող է առաջանալ
նաև ուղեղի վնասման
ֆոնի վրա երկարատև
լատենտ ժամանակաշրջանից
հետո կամ այն մարդկանց
մոտ,ում աշխատանքը
կապված է բարձրկոորդինացված
արագ շարժումների
հետ:Դիստոնիաների
առաջացման մեխանիզմը
պարզաբանված չէ:

Պրոգրեսիվող
ատաքսիայի համախտանիշ

Ա.Սպինոցերեբելլյար
ատաքսիաներ
 -Ֆրիդրեյխի
ատաքսիա
Բ.Ուղեղիկային
կեղևային ատաքսիաներ

Գ.Բարդացած
ուղեղիկային ատաքսիա

 -աուտոսոմ-դոմինանտ
ուղեղիկային ատաքսիաներ/
այդ թվում նաև
օլիվոպոնտոցերեբելյար
ատրոֆիայի ընտանեկան
դեպքերը/
 -դենտատոռուբրալ
դեգեներացիաները
և այլն
Ֆրիդրեյխի
ատաքսիա
Սա          աուտոսոմ-ռեցեսիվ
      հիվանդություն
               է,որի     զարգացումը
    կապվում             է  ողնուղեղի
         հաղորդչական
համակարգերի /
սպինոցերեբելլյար
ուղիների,հետին
պարանիկների,բրգային
ուղու / և ծայրամասային
նյարդաթելերի
դեգեներացիայի
հետ:Հիվանդությունը
սկսվում է 8-15 տարեկանում:Կլինիկորեն
արտահայտվում
է հետևյալ համախտանիշներով\

1)
պրոգրեսիվող
ատաքսիա,ինչպես
ստատիկ,այնպես
էլ դինամիկ
2)
խորանիստ
զգացողության
խանգարում ստորին
վերջութներում

3)ջլային
ռեֆլեքսների բացակայություն
ստորին վերջույթներից

4
)կամարաձև թաթ
/ ֆրիդրեյխյան
թաթ/
5)
վերջույթների
մկանների թուլություն
և ատրոֆիա
6)
կարդիոմիոպաթիա

7)
հազվագյուտ
դեպքերում տեսողական
նյարդի ատրոֆիա
,նեյրոսենսոր ծանրալսություն,ինչպես
նաև չափավոր արտահայտված
կոգնիտիվ խանգարումներ:

Հիվանդությունը
պայմանավորած
է 9-րդ քրոմոսոմի
վրա տեղակայված
գենի մուտացիայով,որը
կոդավորում է ֆրատաքսին
սպիտակուցը:Այդ
սպիտակուցի դեֆիցիտը
բերում է օքսիդային
մեթաբոլիզմի խանգարման
և օքսիդային սթրեսսի
զարգացման: Այդ
իսկ պատճառով էլ
ներկայումս կատարվում
են փորձեր հիվանդության
բուժման հակաօքսիդանտների
միջոցով:

 Նյարդա-մկանային
հիվանդություններ

Սա
նյարդային համակարգի
բավականին տարածված
հիվանդությունների
խումբ է:Այդ խմբի
մեջ մտնում են\

1.Միոպաթիաները

2.Միոտոնիաները

3.Պարոքսիզմալ
միոպլեգիաները

Միոպաթիաները
– հիվանդությունների
մի խումբ է ,որոնց
ժամանակ ախտահարվում
են անմիջականորեն
մկանաթելերը:Իրենց
հերթին նրանք բաժանվում
են հետևյալ ենթախմբերի\

Ա.Մկանային
դիստրոֆիաներ

Բ.Բնածին
միոպաթիաներ
Գ.Բորբոքային
միոպաթիաներ
Դ.Մեթաբոլիկ
միոպաթիաներ Ե.Տոքսիկ
միոպաթիաներ
Մկանային
դիստրոֆիաները
միջնաձիգ-զոլավոր
մկանների պրոգրեսիվող
ժառանգական հիվանդություններն
են:Բոլոր     մկանային
         դիստրոֆիաների
           համար                բնորոշ
 է  մկանային           սիմետրիկ
         թուլություն
       և ատրոֆիա,զգացողական
        խանգարումների
 բացակայություն,ջլային
              ռեֆլեքսների
    հարաբերական
պահպանվածություն
և ժառանգական գործոնի
առկայություն:

Մկանային
դիստրոֆիաների
հիմնական ձևերն
են \
-
Դյուշենի
պրոգրեսիվող միոդիստրոֆիան

-
Բեկկերի
բարորակ միոդիստրոֆիան

-
Լանդուզի-Դեժերինայի
ուսա-թիակա-դիմային
դիստրոֆիան
-
Էմերի-Դրեյֆուսի
միոդիստրոֆիան

-
միոտոնիկ
դիստրոֆիան
-
վերջույթա-գոտային
միոդիստրոֆիաները
և այլն
Բոլոր
թվարկված ձևերից
ամենից ծանր ընթացող
է համարվում Դյուշենի
պրոգրեսիվող միոդիստրոֆիան:Այս
տիպի դիստրոֆիան
ի հայտ է գալիս
վաղ մանկական հասակում
,որոշ դեպքերում
նույնիսկ նորածին
հասակից, արագ
պրոգրեսիվում
է և բերում է լրիվ
անշարժեցման վաղ
մեծահասակ տարիքում:Փոխանցվում
է X-շղթայացված
սեռի հետ ռեցեսսիվ
ձևով,գենը տեղակայված
է X-քրոմոսոմի կարջ
ուսիկի Xp21.2 լոկուսում:Դա
նշանակում է,որ
հիվանդությունը
փոխանցվում է միայն
տղաներին մոր միջոցով,որի
մոտ չկան այդ հիվանդության
կլինիկական դրսևորումները:Պարզաբանված
է,որ դիստրոֆիայի
հիմքում է դիստրոֆին
ստրուկտուրային
սպիտակուցի էքսպրեսիայի
անբավարարությունը
կամ բացակայությունը:Կլինիկորեն
բացի վերին թվարկած
ախտանիշներից
Դյուշենի դիստրոֆիային
բնորոշ է հիվանդության
սկիզբը վաղ տարիքում,ավելի
շատ պրոքսիմալ
մկանների ընդգրկումը
պրոցեսի մեջ,այսինքն
կոնքի և ուսային
գոտիների,ինչպես
նաև “պսևդոհիպերտրոֆիա”
կոչվող ախտանիշի
առկայությունը,որը
առաջանում է որոշ
մկաններում մկանաթելերի
ճարպային և շարակցական
հյուսվածքով փոխարինվելու
հետևանքով,ինչը
բոլորից շատ արտահայտված
է լինում ձկնամկաններում,ավելի
քիչ հետույքային
մկաններում և նունիսկ
ծամիչ մկաններում
և լեզվում:Կոնքի
գոտու մկանների
թուլության հետևանքով
առաջանում է քայլվածքի
խանգարում,որը
կոչվում է “բադի”
քայլվածք,իսկ ավելի
ուշ մեջքի և որովայնի
մկանների աճող
թուլության պատճառով
ձևավորվում է հիպերլորդոզ
կանգնած դիրքում
և քայլելիս հիվանդի
համար շատ տիպիկ
կեցվածքով: Հիվանդությանը
բնորոշ է նաև սրտմկանի
ախտահարում սրտի
հաղորդչականության
խանգարումով,ինչը
ավելի ուշ բերում
է սրտային անբավարարության
և ռիթմի խանգարման:Ախտորոշիչ
նպատակով կատարվում
է ԷՄԳ և ԿՖԿ / կրեատինֆոսֆոկինազա/
ֆերմենտի մակարդակի
ստուգում արյան
մեջ,ինչը նորմայից
բարձր է լինում
50100 անգամ:
Միոդիստրոֆիաների
բոլոր մնացած ձևերը
ունեն ավելի բարորակ
ընթացք և կյանքի
ավելի երկար տևողություն,օրինակ
Բեկկերի միոդիստրոֆիան,չնայած
նա նույնպես դիստրոֆինոպաթիաների
խմբին է պատկանում,ինչպես
նաև ուրիշ միոդիստրոֆիաները,վերը
թվարկված,որոնք
փոխանցվում են
աուտոսոմ դոմինանտ
կամ ռեցեսսիվ տիպով,կլինիկորեն
բավականին բազմաբնույթ
են,իսկ որոշ դեպքերում
չեն բերում որևէ
ծանր կլինիկական
դրսևորումների:

Մեծահասակների
մոտ ամենից հաճախ
հանդիպող մկանային
դիստրոֆիայի ձև
է հանդիսանում
միոտոնիկ դիստրոֆիան,որը
աուտոսոմ-դոմինանտ
ուղիով է փոխանցվում:Այդ
հիվանդությանը
բնորոշ է մկանային
թուլության և միոտոնիկ
ֆենոմենի զուգակցությունը,ինչպես
նաև բազմաթիվ վեգետատիվ
և էնդոկրին խանգարումների
առկայությունը
/ շաքարային դիաբետ,հիպոգոնադիզմ,ձվերի
հիպոտրոֆիա,իմպոտենցիա
և այլն/:

Միոտոնիաներ
և պարբերական պարալիչներ

Վերջին
տարիներին այս
2 խումբ հիվանդությունները
գումարվում են
մեկ խմբի մեջ,հիմնվելով
այն բացահայտումների
վրա,որ այդ հիվանդությունները
պայմանավորված
են Na,Ca և քլորիդների
մկանաթելիկների
մեմբրաններում
տեղակայված կանալների
գեների մուտացիայով:
Այդ իսկ պատճառով
էլ նրանց սկսել
են անվանել կանալոպաթիաներ:Ստորև
մենք կքննարկենք
միայն ամենից շատ
նշանակություն
ունեցող կանալոպաթիաների
ձևերը:
Թոմսենի
բնածին միոտոնիա

Սա
աուտոսոմ-դոմինանտ
ժառանգական հիվանդություն
է:Այս հիվանդությանը
բնորոշ ախտանիշ
է հանդիսանում
ամեն ինտենսիվ
մկանային կծկումից
հետո առաջացող
տոնիկ սպազմը,մանավանդ
երկարատև հանգստից
հետո , և մկանների
դանդաղ թուլացումը:Հիվանդները
չեն կարող կատարել
արագ շարժումներ,սակայն
բազմաթիվ կրկնություններից
հետո դա իրենց
հաջողվում է:
Թուլություն
և մկանային ատրոֆիաներ
չեն զարգանում
, նունիսկ որոշ
հիվանդների մոտ
մկանները լավ զարգացած
են լինում և կառուցվածքը
լինում `է ատլետիկ:Հիվանդությունը
սկսվում է վաղ
մանկական հասակում
և դրսևորվում է
ամբողջ կյանքի
ընթացքում,սակայն
տարիքի հետ ախտանիշների
արտահայտվածությունը
կարող է որոշ չափով
պակասել:
Պարբերական
պարալիչներ
Հիվանդությունների
այս խմբին բնորոշ
է նոպայաձև մկանային
թուլության,ֆոկալ
կամ գեներալիզացված,առաջացումը,որը
կարող է տևել մի
քանի ժամից մինչև
մի քանի օր:Նոպայի
ժամանակ նկատվում
է ջլային ռեֆլեքսների
և մկանաթելերի
էլեկտրական գրգռականության
ԷՄԳ –ի վրա իջեցում
կամ բացակայություն:Տարբերում
են պարբերական
պարալիչի հիպո-,
հիպեր- և նորմոկալիեմիկ
ձևերը,ինչը կախված
է կալիումի պարունակության
մակարդակից արյան
շիճուկում նոպայի
ժամանակ: Բոլոր
ժառանգական ձևերը
աուտոսոմ-դոմինանտ
են,սակայն պետք
է նկատի ունենալ,որ
բացի ընտանեկան
դեպքերից այդ համախտանիշը
կարող է հանդիպել
նաև որոշ էնդոկրին
հիվանդությունների
և կալիումի նյութափոխանակության
խանգարումով ուղեկցվող
այլ պաթոլոգիաների
ժամանակ:
Նյարդային
համակարգի ժառանգական
հիվանդությունների
մեջ բավականին
մեծ խումբ են կազմում
մետաբոլիկ հիվանդությունները,որոնց
թվից մենք հարկ
համարեցինք ձեր
ուշադրությանը
ներկայացնել միայն
մեկ ամենից շատ
նշանակություն
ունեցող պաթոլոգիան:
Դա հեպատոցերեբրալ
դիստրոֆիան է կամ
Վիլսոն-Կոնովալովի
հիվանդությունն
է: Սա աուտոսոմ-ռեցեսիվ
հիվանդություն
է , գենի լոկուսը
տեղակայված է
13-րդ քրոմոսոմի
վրա:Այդ գենը կոդավորում
է պղնձի էքսկրեցիան
լեղու հետ և նրա
միացումը ցերուլոպլազմինի
հետ իրականացնող
ֆերմենտը:Մարդու
օրգանիզմում պարունակվում
է մոտավորապես
50-100մգ , օրվա կարիքը
պղնձի կազմում
է 1-2մգ , 5% եղած քանակի
դուրս է բերվում
ալբումինի հետ
համալիր ստեղծման
միջոցով,իսկ մնացած
95%  կազմում է համալիր
արյան սիճուկի
գլոբուլինի `ցերուլոպլազմինի
հետ և դուրս բերվում
այդ ճանապարհով:
Այս հիվանդության
ժամանակ խանգարվում
են լյարդում  պղղնձի
նյութափոխանակության
երկու հիմնական
ուղին `պղնձի էքսկրեցիան
լեղու միջոցով
և ցերոուլոպլազմինի
բիոսինթեզը,որի
հետևանքով արյան
մեջ աճում է չկապված
պղնձի պարունակությունը
, ինչը բերում է
պղնձի ավելցուկի
կուտակման լյարդում,
գլխուղեղում, երիկմնարում,
եղջերաթաղանթում,
և համապատասխանաբար
նրանց տոքսիկ ախտահարման:
Կլինիկորեն այդ
բոլորը արտահայտվում
է հետևյալ համախտանիշներով\

Ա.լյարդի
ախտահարման համախտանիշ
– խրոնիկական հեպատիտ
ցիրոզի ելքով
Բ.նյադաբանական
               համախտանիշներ
         –             ակինեզիա
        և             դող        կամ       խորեատիպ
      բնույթի հիպերկինեզներ,դիստոնիա

Գ.հոգեկան
խանգարումներ
– դեպրեսիա, անձի
փոփոխություև,կոգնիտիվ
ֆունկցիաների
իջեցում ,որոշ
դեպքերում հետագա
դեմենցիայի զարգացումով
Դ.Կայզեր-Ֆլեշերի
օղակ:
 Հիվանդության
ախտորոշումը հիմնվում
է  ինչպես կլինիկական,այնպես
էլ լաբորատոր տվյալների
վրա,որը ներկայացվում
է ցերուլոպլազմինի
կոնցենտրացիայի
իջեցումով արյան
մեջ և միաժամանակ
պղնձի պարունակության
բարձրացումով
մեզի մեջ:

Ø³ÝÏ³Ï³Ý
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇ½
(Øàõä)

ê³ÑÙ³ÝáõÙ

Ø³ÝÏ³Ï³Ý
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇ½Á
(Øàôä) ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
¨ ¹Çñù³ÛÇÝ
Ï³Ù
åáëïáõñ³É
ïáÝáõëÇ Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí
³ñï³Ñ³ÛïíáÕ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
ÙÇ ÁÝ¹³ñÓ³Ï
ËáõÙµ ¿, áñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ åñ»Ý³ï³É,
å»ñÇÝ³ï³É ¨
Ñ»ïÍÝÝ¹Û³Ý
í³Õ ßñç³ÝáõÙ
·ÉËáõÕ»ÕÇ áã
åñá·ñ»ëÇíáÕ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñáí
(“ëï³ïÇÏ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³”):

§àõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇ½¦
³Ýí³ÝáõÙÁ
ß»ßïáõÙ ¿ ÝÛ³ñ¹³ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³Ëï³ÝÇßÝ»ñÇ
·»ñ³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ:
ºñµ»ÙÝ ³Ûë
³ËïáñáßáõÙÁ
ëË³ÉÙ³Ùµ
ï³ñ³ÍíáõÙ ¿
ÝÛ³ñ¹³ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí
áõÕ»ÏóíáÕ
³ÛÝåÇëÇ
             ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ
    íñ³,       áñáÝù      Ï³ñáÕ
     »Ý    ÉÇÝ»É     åñá·ñ»ëÇíáÕ
             (Å³é³Ý·³Ï³Ý-ÁÝï³Ý»Ï³Ý

ÝÛ³ñ¹³¹»·»Ý»ñ³ïÇí)
Ï³Ù Ñ³ïáõÏ
íÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý
ÙÇç³ÙïáõÃÛ³Ý
»ÝÃ³Ï³
íÇ×³ÏÝ»ñ
(ûñÇÝ³Ï`
áõéáõóù,
·ÉËáõÕ»ÕÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
³ñ³ï): ÖÇßï ¨
Å³Ù³Ý³ÏÇÝ
³ËïáñáßáõÙÁ
ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë
Ëáõë³÷»É ÇÝãå»ë
ÑÝ³ñ³íáñ
µÅßÏ³Ï³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇó,
³ÛÝå»ë ¿É
ÁÝï³ÝÇùÇÝ
Ñá·»µ³Ý³Ï³Ý
Í³Ýñ Ï³óáõÃÛ³Ý
Ù»ç ¹Ý»Éáõó:
¸³ë³Ï³ñ·áõÙ
ì³Õ Ñ³ë³ÏÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï,
µ³ó³éáõÃÛ³Ùµ
Í³Ýñ Ó¨»ñÇ,
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÁ
Ñ³×³Ë³ÏÇ ¿
»ÝÃ³ñÏíáõÙ
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ,
ù³ÝÇ áñ
»ñ»Ë³ÛÇ µáõéÝ
½³ñ·³óáõÙÝ
Çñ ÏÝÇùÝ ¿
ÃáÕÝáõÙ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
¹ñë¨áñÙ³Ý
íñ³: ºí ÙÇ³ÛÝ
Ý³Ë³¹åñáó³Ï³Ý
Ñ³ë³ÏÇ ß»ÙÇÝ
¿ å³ïÏ»ñÁ
Ï³ÛáõÝ³ÝáõÙ:

Øàôä-Ç
µ³½Ù³å³ï×³é³ÛÇÝ
Í³·áõÙÁ,
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇ
¨ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
áã ÉñÇí Ï³Ù
³Ýµ³í³ñ³ñ
Ñ³Ù³Ñ³ñ³µ»ñ³ÏóáõÃÛáõÝÁ
(Ïáé»É³óÇ³)
ËÇëï
¹Åí³ñ³óÝáõÙ
¿ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
¹³ë³Ï³ñ·áõÙÁ:
²Û¹ ÇëÏ
å³ï×³éáí ¹³ë³Ï³ñ·Ù³Ý
ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í ¿
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇª
ÝÛ³ñ¹³ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ,
³ÛëÇÝùÝª
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
¹ÇëýáõÝÏóÇ³ÛÇ
ï»ë³ÏÁ
(ëÉ³Û¹
1):

êÉ³Û¹ 1.  Ø³ÝÏ³Ï³Ý
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇ½Ç
¹³ë³Ï³ñ·áõÙÁ
(Áëï
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý ¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇ)

                     êå³ëïÇÏ
(65-82%), ³Û¹ ÃíáõÙ`
-
ÙáÝáå³ñ»½
(0.5%)
-
Ñ»ÙÇå³ñ»½
(19-40%)                    (í³Õ
Ù³ÝÏ³Ï³Ý Ï³Ù
ÇÝý³ÝïÇÉ Ñ»ÙÇåÉ»·Ç³)

-
¹ÇåÉ»·Ç³ (ë/í
> í/í)* (30-41%)
(ëå³ëïÇÏ
¹ÇåÉ»·Ç³,
ÈÇÃÉÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ)

-
ïñÇåÉ»·Ç³ (<2%)
-
ï»ïñ³- Ï³Ù
Ïí³¹ñÇå³ñ»½
(í/í > ë/í)   (19-22%)

* ë/í > í/í,
  ³ÛëÇÝùÝª
  ëïáñÇÝ
  í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
  ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
  ·áñÍ³éáõÛÃÇ
  Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
  ³í»ÉÇ Í³Ýñ »Ý,
  ù³Ý í»ñÇÝ
  í»ñçáõÛÃÝ»ñÇÝÁ:

**
  Ê³éÁ Ó¨»ñÁ,
  áñáÝù Ñ³×³Ë
  »Ý
  Ñ³Ý¹ÇåáõÙ,
  å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
  »Ý ·ÉËáõÕ»ÕÇ
  Ï»Õ¨Ç
  ï³ñ³ÍáõÝ
  ³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñáí:

•
²ñï³µñ·³ÛÇÝ
Ó¨»ñ  (22%)
-
³Ã»ïáÇ¹/¹ÇëÏÇÝ»ïÇÏ

-
éÇ·Ç¹
-
³ï³ùëÇÏ
-
ïñ»Ùáñ
-
³ïáÝÇÏ
•
Ê³éÁ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñ**
(13%)
-   ëå³ëïÇÏ-³Ã»ïáÇ¹

-   éÇ·Ç¹-ëå³ëïÇÏ

-   ëå³ëïÇÏ-³ï³ùëÇÏ

ä³ï×³é³·ÇïáõÃÛáõÝ
¨ ³Ëï³Í³·áõÙ

Î³Ý
µ³½Ù³ÃÇí åñ»-,
å»ñÇ- ¨
åáëïÝ³ï³É
éÇëÏ³ÛÇÝ ·áñÍáÝÝ»ñ,
áñáÝù
å³ï×³é³Ï³Ý
Ï³åÇ Ù»ç »Ý
·ïÝíáõÙ
Øàôä-Ç Ñ»ï (ëÉ³Û¹
2):

êÉ³Û¹ 2.
Ø³ÝÏ³Ï³Ý
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇ½Ç
³é³ç³óÙ³Ý
éÇëÏÇ
·áñÍáÝÝ»ñ

•
äñ»Ý³ï³É
(Ý³Ë³ÍÝÝ¹Û³Ý)

-
³Ý½áõëå
÷ëËáõÙÝ»ñ
-
ïáùë»ÙÇ³
-
ï»ñ³ïá·»Ý
¹»Õ»ñ
-
ÁÝÏ»ñùÇ
³é³ç³¹ñáõÃÛáõÝ

-
Ý»ñ³ñ·³Ý¹³ÛÇÝ
í³ñ³ÏÝ»ñ
(ïáùëáåÉ³½Ùá½,
Ï³ñÙñ³Ëï,
Ñ»ñå»ë,
ëÇýÇÉÇë, ³ÛÉ)
-
ùñáÙáëáÙ³ÛÇÝ
³ÝÏ³ÝáÝáõÃÛáõÝÝ»ñ

-
ÑÕÇ ÏÝáç
Ã»ñëÝáõóáõÙ

-
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝï³Ý»Ï³Ý
¹»åù»ñ

•
ä»ñÇÝ³ï³É
(ÍÝÝ¹³µ»ñáõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùáõÙ,
ÍÝí»Éáõó
³ÝÙÇç³å»ë
³é³ç ¨ Ñ»ïá)
-
³ÝÑ³ëáõÃÛáõÝ

-
³ùó³ÝÝ»ñÇ
ï»Õ³¹ñáõÙ
-
Ý»ñ³ñ·³Ý¹³ÛÇÝ
³ëýÇùëÇ³
-
Ýáñ³ÍÝÇ
³ëýÇùëÇ³
-
²å·³ñÇ
ë³Ý¹Õ³Ïáí
ó³Íñ
óáõó³ÝÇßÝ»ñ
(5-ñ¹, 10-ñ¹ ¨ 20-ñ¹
ñáå») -
óÝóáõÙÝ»ñ
-
ßÝã³Ï³Ý
§¹ÇëÃñ»ë¦
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß
-
ÑÇ³ÉÇÝ³ÛÇÝ
Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝ

-
ÑÇå»ñµÇÉÇñáõµÇÝ»ÙÇ³

•
äáëïÝ³ï³É
(Ñ»ïÍÝÝ¹Û³Ý)
-
Ýáñ³ÍÝÇ
·ÉËÇ
íÝ³ëí³Íù
-
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
í³ñ³ÏÝ»ñ
(¿Ýó»ý³ÉÇï,
Ù»ÝÇÝ·Çï)
-
ïáùëÇÏ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³Ý»ñ

-
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ÝáÃÝ»ñÇ
íÝ³ëáõÙ

²Ûë
·áñÍáÝÝ»ñÁ,
Ý»ñ³½¹»Éáí
åïÕÇ ¨
Ýáñ³ÍÝÇ ÇÝï»ÝëÇí
½³ñ·³óáÕ
·ÉËáõÕ»ÕÇ
íñ³,
Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ
»Ý áã ÙÇ³ÛÝ
Øàõä-Ç, ³ÛÉ¨
»ñ»Ë³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ ËáãÁÝ¹áïáÕ
ÙÇ ß³ñù
ÝÛ³ñ¹³Ñá·»Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
å³ï×³éÁ (ëÉ³Û¹
3):
´³óÇ
Ýáñ³ÍÝ³ÛÇÝ
³ëýÇùëÇ³ÛÇó,
ÙÝ³ó³Í µáÉáñ
å³ï×³é³ÛÇÝ
·áñÍáÝÝ»ñÇ ¨
Øàôä-Ç
³é³ç³óÙ³Ý
ÙÇç¨
áñ¨¿ Ñ³í³ëïÇ
Ï³å ãÏ³, áñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí ³ÝÑÝ³ñ
¿ Ï³ÝË³ï»ë»É
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÁ:
äïÕÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
ï³ñµ»ñ
³ÝÏ³ÝáÝáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ÝáõÛÝå»ë
Ýå³ëïáõÙ »Ý
Ý³Ë³- ¨ Ñ»ïÍÝÝ¹Û³Ý
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ
¨ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³ÝÁ:
Úáõñ³ù³ÝãÛáõñ
1000 ÍÝí³Í
»ñ»Ë³ÛÇÝ µ³ÅÇÝ
¿ ÁÝÏÝáõÙ Øàôä-Ç
1 ¹»åù, ³ÛÝ ¿É
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ËÇëï ó³Íñ ù³ßáí
ÍÝí³Í ¨
ÇÝï»ÝëÇí
µáõÅáõÙ
ëï³ó³Í Ýáñ³ÍÇÝÝ»ñÇó:
Î³Ý
¹Çï³ñÏáõÙÝ»ñ,
áñáÝù
Ñ³ëï³ïáõÙ »Ý
áñáß³ÏÇ
ûñÇÝ³ã³÷áõÃÛáõÝÝ»ñ:
²Ûëå»ë, ËÇëï
ó³Íñ ù³ßáí
ÍÝí³Í

êÉ³Û¹ 3.
¼³ñ·³óÙ³Ý
³ÝÏ³ñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³é³ç³óÙ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÁ

ä³ï×³é³ÛÇÝ

·áñÍáÝÇ

³½¹»óáõÃÛ³Ý
    ßñç³Ý

²½¹»óáõÃÛ³Ý
    ûµÛ»Ïï
    (¿ÃÇáÉá·Ç³Ï³Ý
    ëáõµëïñ³ï)

¶áñÍ³éáõÛÃ

²é³çÝ³ÛÇÝ

(ÑÇÙÝ³Ï³Ý,
    Í³Ýñ)
³ÝÏ³ñáÕáõÃÛáõÝ

Â»Ã¨
³ÝÏ³ñáÕáõÃÛáõÝ

»ñ»Ë³ÛÇ Ùáï
Ñ»ï³·³ÛáõÙ
½³ñ·³ÝáõÙ ¿
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
§ëå³ëïÇÏ
¹ÇåÉ»·Ç³¦ Ó¨Á:
²å·³ñÇ
ë³Ý¹Õ³Ïáí
ËÇëï
ó³Íñ
óáõó³ÝÇß
áõÝ»óáÕ
Ýáñ³ÍÇÝÝ»ñÇ
ß³ñùáõÙ
·»ñ³ÏßéáõÙ ¿
§ëå³ëïÇÏ
ï»ïñ³å³ñ»½Á¦:
²ÝÑ³ë
Ýáñ³ÍÝÇ Ùáï
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
÷áñáùÇÝ
Ñ³ñáÕ
³ÝáÃÝ»ñÇ
å³ïÁ µ³í³Ï³Ý
§÷ËñáõÝ¦ ¿ ¨
Ñ»ßïáõÃÛ³Ùµ
å³ïéíáõÙ ¿ª
³é³ç³óÝ»Éáí
³ñÛáõÝ³ÑáëáõÃÛáõÝ,
áñÁ ï³ñ³ÍíáõÙ
¿ Ý³¨ ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ß³ñÅÇã
ÝÛ³ñ¹³Ã»É»ñÇ
íñ³ (ëÉ³Û¹ 4): ²é³í»É
ïáõÅáõÙ ¿
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
·áñÍ³éáõÛÃÁ:
²ÝÑ³ë
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ï³ÝË³ï»ëÙ³Ý
í³Õ ûµÛ»ÏïÇí
Ýß³Ý Ï³ñáÕ ¿
Í³é³Û»É
“Ñ³ñ÷áñáù³ÛÇÝ
É»ÛÏáÙ³É³óÇ³Ý”,
áñÇÝ ß³µ³ÃÝ»ñ
³Ýó
Ñ³çáñ¹áõÙ ¿
ÏÇëïá½ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ
(Ù»Ï Ï³Ù ÙÇ
ù³ÝÇ
ÏÇëï³Ý»ñ, áñáÝó
ïñ³Ù³·ÇÍÁ > 3
ÙÙ):
ØÇ¨ÝáõÛÝ
Å³Ù³Ý³Ï å»ïù ¿
Ýß»É, áñ
Ù³ÝÏ³Ï³Ý áõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇ½áí
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ù»Í
Ù³ëÁ ÍÝíáõÙ
»Ý Ñ³ëáõÝ:

êÉ³Û¹ 4.
ÎÜÐ-Ç
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ù»Ë³ÝÇ½ÙÝ»ñÝ
³ÝÑ³ëáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï

             ²ÝÑ³ëáõÃÛáõÝ

Øàõä-Ç
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÝ»ñÁ

êå³ëïÇÏ
ï»ïñ³å³ñ»½: ²Ù»Ý³Í³Ýñ
Ó¨Ý ¿:
ÌÝÝ¹³µ»ñ³Ï³Ý
å³ï×³éÝ»ñÁ
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ »Ý
¹»åù»ñÇ 2030%-áõÙ,
ÇëÏ åñ»Ý³ï³É
·áñÍáÝÝ»ñÁ` 55%-áõÙ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÝ
»Ý` ÏÇëïá½
¹»·»Ý»ñ³óÇ³,
Ï»Õ¨³ÛÇÝ ¨
»ÝÃ³Ï»Õ¨³ÛÇÝ
¹»ëïñáõÏóÇ³,
ßáõñç÷áñáù³ÛÇÝ
É»ÛÏáÙ³É³óÇ³,
½³ñ·³óÙ³Ý
³ÝÏ³ÝáÝáõÃÛáõÝÝ»ñ
¨ Ý»ñ³ñ·³Ý¹³ÛÇÝ
ßñç³ÝÇ
í³ñ³Ï³ÛÇÝ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñ:
109
²Ûë
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
³éÏ³ ¿
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ ï³ñ³ÍáõÝ
µ³ñÓñ³óáõÙ,
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
Í³ÉÇãÝ»ñÇ ¨
ï³ñ³ÍÇãÝ»ñÇ
éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ:
Ø»Í Ù³ëÇ Ùáï
³ç³ÏáÕÙÛ³Ý
í»ñçáõÛÃÝ»ñÝ
³í»ÉÇ ß³ï »Ý
ïáõÅáõÙ:
ÐÇí³Ý¹Ç
Ù³ñÙÇÝÝ
³ÙµáÕçáíÇÝ
ÓÇ·, åÇñÏ íÇ×³ÏáõÙ
¿` ÝÙ³Ýí»Éáí
¹»ó»ñ»µñ³óÇáÝ
éÇ·Ç¹áõÃÛ³ÝÁ:
²é³Ýó ³ÛÝ ¿É
Í³Ýñ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
³í»ÉÇ »Ý
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ:
ÐÝ³ñ³íáñ »Ý
ÙÇ³ÛÝ  ÙÇ
ù³ÝÇ
ï³ññ³Ï³Ý Ï³Ù³ÛÇÝ
ß³ñÅáõÙÝ»ñ:
Ø»Í Ù³ëÝ áõÝÇ
åë¨¹áµáõÉµ³ñ
Ýß³ÝÝ»ñ,
¹Åí³ñ³ó³Í ¿
ÏÉÙ³Ý ³ÏïÁ,
Ñ³×³Ë³ÏÇ ¿
ëÝÝ¹Ç
ÏñÏÝíáÕ
³ëåÇñ³óÇ³Ý:
î»ëáÕ³Ï³Ý ÝÛ³ñ¹»ñÇ
³ïñáýÇ³Ý ¨
¿åÇÉ»åïÇÏ
óÝóáõÙÝ»ñÁ
¹ÇïíáõÙ »Ý 50%
¹»åù»ñáõÙ:
²éÏ³ ¿ Í³Ýñ
Ùï³íáñ
Ñ»ï³ÙÝ³óáõÃÛáõÝ:
ºñ»Ë³Ý
áõëÙ³Ý
»ÝÃ³Ï³ ã¿:

êå³ëïÇÏ
¹ÇåÉ»·Ç³: ²Ù»Ý³Ñ³×³Ë
Ñ³Ý¹ÇåáÕ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨Ý ¿, áñÇÝ
µÝáñáß ¿
»ñÏÏáÕÙ³ÝÇ
ëå³ëïÇÏáõÃÛáõÝÁ`
³é³í»É
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ëïáñÇÝ, ù³Ý
í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ:
Ð³Ý¹ÇåáõÙ ¿
ÇÝãå»ë Ñ³ëáõÝ,
³ÛÝå»ë ¿É
³ÝÑ³ë ÍÝí³Í
»ñ»Ë³Ý»ñÇ ßñç³ÝáõÙ:
²ÝÑ³ë ÍÝí³Í
ëå³ëïÇÏ
¹ÇåÉ»·Ç³Ûáí
»ñ»Ë³Ý»ñÇ 90%-Á
áõÝ»ó»É
¿
Ý»ñ³ñ·³Ý¹³ÛÇÝ
Ï³Ù å»ñÇÝ³ï³É
³ëýÇùëÇ³,
ÙÇÝã¹»é
Ñ³ëáõÝ
ÍÝí³Í ¨
ëå³ëïÇÏ
¹ÇåÉ»·Ç³
áõÝ»óáÕ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ 30%-Á
áõÝ»ó»É ¿
³ëýÇùëÇ³
µáõÝ
ÍÝÝ¹³µ»ñáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï: ¶ÉËáõÕ»ÕÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇó
Ñ³×³Ë ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
ßáõñç÷áñáù³ÛÇÝ
É»ÛÏáÙ³É³óÇ³Ý:
Ü»ñùÇÝ
å³ïÇ×áõÙ
·ÉË³íáñ³å»ë
íÝ³ëíáõÙ »Ý
µñ·³ÛÇÝ
áõÕáõ` ¹»åÇ
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñ
·Ý³óáÕ
ÝÛ³ñ¹³Ã»É»ñÁ,
áñÇ
å³ï×³éáí
³í»ÉÇ ß³ï ¿
ïáõÅáõÙ
ë/í»ñçáõÛÃÇ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
ýáõÝÏóÇ³Ý:
´Ýáñáß »Ý Ý³¨
åáñ¿Ýó»ý³ÉÇ³Ý
¨ ·³³É³ñÝ»ñÇ
³ÝÏ³ÝáÝáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

êå³ëïÇÏ
¹ÇåÉ»·Ç³Ûáí
»ñ»Ë³ÛÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñáõÙ
·»ñ³Ï³ÛáõÙ ¿
ë/í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ËÇëï µ³ñÓñ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÁ:
Ì³Ýñ ¹»åù»ñÇÝ
µÝáñáß ¿ éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÁ`
ë/í»ñçáõÛÃÝ»ñÁ
ýÇùë»Éáí
ï³ñ³Íí³Í
¹ÇñùáõÙ: ²ÛÝ
³í»ÉÇ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ,
»ñµ »ñ»Ë³ÛÇÝ
ï³ÉÇë »Ý áõÕÕ³ÓÇ·
¹Çñù: ²½¹ñÇ
³éµ»ñÇãÝ»ñÇ
Ï³ÛáõÝ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ëå³½ÙÇ
å³ï×³éáí
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÝ
ÁÝ¹áõÝáõÙ
»Ý "ÙÏñ³ïÇ"
¹Çñù (ëÉ³Û¹ 5):
èÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÁ
å³ñµ»ñ³µ³ñ
÷áË³ñÇÝíáõÙ
¿ ëå³ëïÇÏáõÃÛ³Ùµ,
»ñµ ·»ñ³ÏßéáõÙ
¿
ÏáÝù-³½¹ñ³ÛÇÝ,
ÍÝÏ³ÛÇÝ ¨ ³ñÙÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñÇ
Í³ÉÇãÝ»ñÇ
ïáÝáõëÁ:
ºÃ»
¹ÇåÉ»·Ç³Ý Ã»Ã¨
Ï³Ù ã³÷³íáñ
¿
³ñï³Ñ³Ûïí³Í, ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
¿ ëñáõÝùÇ
Ñ»ïÇÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ ïáÝáõëÁ,
ÇëÏ ÑÇí³Ý¹Ç
Ùáï ïáõÅáõÙ
¿ ÙÇ³ÛÝ áïÝ³Ã³ÃÇ
Ù»çù³ÛÇÝ
Í³ÉáõÙÁ:
àïÝ³Ã³Ã»ñÇ
¿ÏíÇÝáõë³ÛÇÝ
¹ÇñùÇ,
Ñ»ï³·³ÛáõÙ`
¹»ýáñÙ³óÇ³ÛÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí
»ñ»Ë³Ý»ñÁ
ù³ÛÉáõÙ »Ý
áïÝ³Ã³ÃÇ
Í³Ûñ»ñÇ (µáõÃ
Ù³ï»ñÇ) íñ³:
âÝ³Û³Í í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÇ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÁ
Ñ³×³Ë
ÝáñÙ³ÛÇ
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ
¿` »ñ»Ë³Ý
ù³ÛÉ»ÉÇë
í/í»ñçáõÛÃÝ»ñÁ
å³ÑáõÙ ¿ ³ñÙÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ
Í³Éí³Í
íÇ×³ÏáõÙ
("Ë³Õ³ÉÇù
³ñçáõÏÇ
ù³ÛÉí³Íù"):
îáõÅáõÙ ¿
Ý³¨ Ù³ïÝ»ñÇ
Ýáõñµ ¨ ³ñ³·
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ïááñ¹ÇÝ³óÇ³Ý:
ÜÏ³ïíáõÙ ¿
¹³ëï³ÏÝ»ñÇ
ï³ñ³ÍÇãÝ»ñÇ
ÃáõÉáõÃÛáõÝ:
´áÉáñ
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ

ÜÏ³ñ
  5.

êïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ

“ÙÏñ³ï³Ó¨”
Ë³ã³Ó¨áõÙ
(ëå³ëïÇÏ
  å³ñ»½)

ÜÏ³ñ
  6. ä³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
  ³ëÇÙ»ïñÇÏ
  ïáÝÇÏ
é»ýÉ»ùë

ËÇëï
µ³ñÓñ »Ý
Ëáñ³ÝÇëï
çÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ:
ØÏ³Ý³ÛÇÝ
éÇ·Ç¹áõÃÛ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
ÑÇå»ñé»ýÉ»ùëÇ³Ý
ãÇ
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ:
²éÏ³ »Ý
áïÝ³Ã³ÃÇ ÏÉáÝáõëÁ
¨ ´³µÇÝëÏáõ
Ýß³ÝÁ: ²í»ÉÇ
Í³Ýñ ¹»åù»ñáõÙ
í»ñáÝßÛ³ÉÇÝ
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
¹ÇëïáÝÇ³Ý ¨
ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÁ
(ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ`
³Ã»ïá½):

ØÏ³Ý³ÛÇÝ
µ³ñÓñ
ïáÝáõëÇ
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ
ï³ñÇÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
Ó¨³íáñíáõÙ
»Ý ÏáÝïñ³Ïïáõñ³Ý»ñ`
³í»ÉÇ Í³Ýñ
³ñï³Ñ³Ûïí»Éáí
áïÝ³Ã³Ã»ñáõÙ:
²ñ¹ÛáõÝùáõÙ
áïÝ³Ã³Ã»ñÁ
ýÇùëíáõÙ »Ý Ý»ñµ³Ý³ÛÇÝ
Í³ÉÙ³Ý,
ÍÝÏÝ»ñÁ`
Í³ÉÙ³Ý, ÇëÏ
³½¹ñ»ñÁ`
Í³ÉÙ³Ý ¨
³éµ»ñÙ³Ý
¹ÇñùáõÙ: Ð³³Ë
¿ ½áõ·³ÙÇïíáÕ
ßÉáõÃÛáõÝÁ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Øèî óáõÛó ¿
ï³ÉÇë ßáõñç÷áñáù³ÛÇÝ
ëåÇï³Ï
ÝÛáõÃÇ ½·³ÉÇ
³ïñáýÇ³/Ïáñáõëï:

êå³ëïÇÏ
Ñ»ÙÇå³ñ»½:  ´ÝáõÃ³·ñíáõÙ
¿
ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ
å³ñ»½áí:
ì»ñÇÝ í»ñçáõÛÃÝ
³í»ÉÇ ß³ï ¿
ïáõÅáõÙ, ù³Ý
ëïáñÇÝÁ:
îáõÅ³Í
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ëå³ëïÇÏáõÃÛáõÝ,
áñÁ
·»ñ³ÏßéáõÙ ¿
Í³ÉÇãÝ»ñáõÙ:
Ð³ëáõÝ
ÍÝí³Í ¨
Ù³ÝÏ³Ï³Ý
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ»½
áõÝ»óáÕ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ
ßñç³ÝáõÙ
Ñ»ÙÇå³ñ»ïÇÏ
Ó¨Á Ï³½ÙáõÙ
¿ 56%, ÇëÏ ³ÝÑ³ë
ÍÝí³ÍÝ»ñÇ
Ùáï` 17%:
110
ä³ï×³é³Ï³Ý
·áñÍáÝÝ»ñÁ
µ³ó³ë³Ï³Ý
³½¹»óáõÃÛáõÝ
»Ý ÃáÕÝáõÙ
ÑÕÇáõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùáõÙ:
äïÕÇ
áõÉïñ³Ó³ÛÝ³ÛÇÝ
Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ
¨ å³ÃáÙáñýáÉá·Ç³Ï³Ý
ïíÛ³ÉÝ»ñÁ
íÏ³ÛáõÙ »Ý
åïÕÇ ·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ý»ñ³ñ·³Ý¹³ÛÇÝ
Çß»ÙÇÏ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÇ
Ù³ëÇÝ:
²ç³ÏáÕÙÛ³Ý
Ñ»ÙÇå³ñ»½Á,
áñå»ë Ï³ÝáÝ,
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
(¹»åù»ñÇ 60%-Á):
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙ
ïáõÅáõÙ »Ý
Ó»éùÇ Ýáõñµ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ,
Ù³ëÝ³íáñ³å»ë
³é³çÇÝ ¨
»ñÏñáñ¹
Ù³ïÝ»ñáí
÷áùñ ³é³ñÏ³Ý
"åÇÝó»ï³ÝÙ³Ý"
µéÝ»ÉÁ,
¹³ëï³ÏÇ
ï³ñ³ÍáõÙÁ ¨ Ý³Ë³µ³½ÏÇ
í»ñÑ³ÏáõÙÁ
(ëáõåÇÝ³óÇ³):
äñáùëÇÙ³É
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
áõÅÁ
å³Ñå³Ýí³Í ¿:
Ð³ïÏ³å»ë
ïáõÅáõÙ »Ý
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
³ñ³·áõÃÛáõÝÁ
¨ ¹Çëï³É
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
áõÅÁ: êïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃáõÙ
ÝáõÛÝå»ë
åñáùëÇÙ³É
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
·áñÍ³éáõÛÃÁ
µ³í³ñ³ñ
ã³÷áí
å³Ñå³Ýí³Í ¿:
îáõÅáõÙ ¿ áïÝ³Ã³ÃÇ
Ù»çù³ÛÇÝ
Í³ÉáõÙÁ ¨
ÏáÕÙÝ³ÛÇÝ
»½ñÁ µ³ñÓñ³óÝ»ÉÁ:
Ì³ÉÇãÝ»ñÇ
µ³ñÓñ
ïáÝáõëÁ
Ï³ÛáõÝ å³Ñå³ÝíáõÙ
¿` å³ï×³é
¹³éÝ³Éáí
Ñ»ÙÇå³ñ»ïÇÏ
¹ÇñùÇ. í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃÁ
Í³Éí³Í ¿
³ñÙÝÏ³ÛÇÝ ¨
Ý³Ë³µ³½áõÏ¹³ëï³Ï³ÛÇÝ,
ëïáñÇÝ
í»ñçáõÛÃÁ`
ÍÝÏ³ÛÇÝ
Ñá¹»ñáõÙ, ÇëÏ
áïÝ³Ã³ÃÁ
·ïÝíáõÙ ¿ ¿ÏíÇÝáõë³ÛÇÝ
¹ÇñùáõÙ:
Ì³Ýñ
Ñ»ÙÇå³ñ»½áí
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ù»Í
Ù³ëÁ, ãÝ³Û³Í
í»ñÁ
ÝÏ³ñ³·ñí³Í
ß»ÕáõÙÝ»ñÇÝ,
Ï³ñáÕ³ÝáõÙ
¿ ù³ÛÉ»É
ÙÇÝã¨ 20
³Ùë³Ï³Ý Ñ³ë³ÏÁ:
æÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ
µ³ñÓñ »Ý, ³éÏ³ ¿
´³µÇÝëÏáõ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
Ýß³ÝÁ:
ºñ»Ë³Ý»ñÇó
ß³ï»ñÇ Ùáï ï³ñÇÝ»ñ
ß³ñáõÝ³Ï
å³Ñå³ÝíáõÙ
¿ ³÷³ÛÇÝ
Ñ³÷ßï³ÏÙ³Ý
é»ýÉ»ùëÁ:
ä³ñ³ÉÇ½í³Í
í»ñçáõÛÃÝ»ñáõÙ
³éÏ³ »Ý Ý³¨
½·³óáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
(70% ¹»åù»ñáõÙ):
´³ñ¹
½·³óáÕáõÃÛáõÝÇó
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë
ïáõÅáõÙ ¿
ëï»ñ»á·Ýá½Á,
³ÛÝáõÑ»ï¨
¹ÇëÏñÇÙÇÝ³óÇ³Ý
¨ ¹ÇñùÇ
½·³óáÕáõÃÛáõÝÁ:
Æ ÉñáõÙÝ` ÑÇí³Ý¹Á
Ñ³×³Ë
"Ù»ñÅáõÙ ¿"
Ï³Ù ãÇ
ÁÝÏ³ÉáõÙ
³Ëï³Ñ³ñí³Í
ÏáÕÙÁ, áñÝ
³í»ÉÇ ¿
Í³Ýñ³óÝáõÙ
Ñ»ÙÇå³ñ»½áí
»ñ»Ë³ÛÇ
³ÝÏ³ñáÕáõÃÛáõÝÁ:

Þ³ï
Ñ³×³Ë »Ý Ý³¨
³Ëï³Ñ³ñí³Í
í»ñçáõÛÃÇ
³×Ç Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ,
áñÝ ³í»ÉÇ
ó³ÛïáõÝ ¿
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
í»ñÇÝ
í»ñçáõÛÃáõÙ
¨, Ñ³ïÏ³å»ë,
Í³Ûñ³ÛÇÝ ý³É³Ý·Ý»ñÇ
¨ »ÕáõÝ·Ý»ñÇ
µáõÝáóÝ»ñÇ
ÏáÕÙÇó: ä³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý áëÏñÇ ¨
ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ã»ñ½³ñ·³óÙ³Ùµ:
Ð»ÙÇå³ñ»½áí
»ñ»Ë³Ý»ñÇ ·ñ»Ã»
Ï»ëÇ Ùáï
ÝÏ³ïíáõÙ »Ý ¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ
(ëÇÙåïáÙ³ïÇÏ
¿åÇÉ»åëÇ³):

²ñï³µñ·³ÛÇÝ
Ó¨»ñ:  ä³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ³ñï³µñ·³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:
ÐÇÙÝ³Ï³Ý
å³ï×³éÝ»ñÝ »Ý`
å»ñÇÝ³ï³É
³ëýÇùëÇ³,
³ÝÑ³ëáõÃÛáõÝ
¨ Ýáñ³ÍÝÇ Ñ»ÙáÉÇïÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
½³ñ·³óáÕ
"ÏáñÇ½³ÛÇÝ
¹»ÕÝáõÏ"
(ÑÇå»ñµÇÉÇñáõµÇÝ³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³,
kernicterus):
²ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ µ³½Ù³µÝáõÛÃ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñáí
¨ ³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
¹Çñù»ñáí,
áñáÝó
ÑÇÙùáõÙ
ÁÝÏ³Í »Ý
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
¹ÇëïáÝÇ³Ý ¨
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
¹ÇëÏááñ¹ÇÝ³óÇ³Ý
(¹ÇëÏÇÝ»½Ç³):
Ð³×³Ë
½áõ·³ÏóíáõÙ
»Ý
ëå³ëïÇÏáõÃÛáõÝÁ
¨ ³Ï³Ù³
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ:
²éÏ³ »Ý
Ýáñ³ÍÝ³ÛÇÝ
ï³ññ³Ï³Ý Ï³Ù
åñÇÙÇïÇí
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ,
ûñÇÝ³Ï`
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
³ëÇÙ»ïñÇÏ
ïáÝÇÏ
é»ýÉ»ùëÁ (ëÉ³Û¹
6):
Øàõä-Ç
³Ûë Ó¨Ç
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
¹ñë¨áñáõÙÁ
ï»ÕÇ ¿
áõÝ»ÝáõÙ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ:
ì³Õ ßñç³ÝáõÙ
(ÙÇÝã¨ 2
ï³ñ»Ï³ÝÁ)
³é³çÇÝ
åÉ³ÝÇ íñ³ »Ý
ï³ñ³ÍáõÝ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ý
¨ µ³ñÓñ
Ëáñ³ÝÇëï é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ,
áñáÝó
Ñ»ï³·³ÛáõÙ` 2-3
ï³ñ»Ï³ÝáõÙ ÷áË³ñÇÝáõÙ
¿
Ëáñ»á³Ã»ïá½Á:
Ì³Ýñ
¹»åù»ñáõÙ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ý
å³Ñå³ÝíáõÙ
¿ »ñÏ³ñ Å³Ù³Ý³Ï:
´Ýáñáß ¿
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
¹ÇëïáÝÇ³Ý,
áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ å³ñ³ÝáóÇ
·»ñï³ñ³ÍáõÙáí,
Ý³Ë³µ³½áõÏÝ»ñÇ
ÑÇå»ñåñáÝ³óÇ³Ûáí
¨ ¹³ëï³ÏÇ ³÷³ÛÇÝ
Í³ÉáõÙáí:
¸ñ³Ýù
Ï³ñ×³ï¨ »Ý ¨
å³ñµ»ñ³µ³ñ ÏñÏÝíáõÙ
»Ý: ºñ»Ë³Ý»ñÇ
Ùáï 50%-Á
ù³ÛÉáõÙ ¿
ÙÇÝã¨ 4
ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏÁ: ÊÇëï
ïáõÅáõÙ »Ý
Ó»éù»ñÇ ¨ Ù³ïÝ»ñÇ
Ýáõñµ
ß³ñÅáõÙÝ»ñáí
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ`
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
áõï»ÉÁ,
Ñ³·Ýí»ÉÁ ¨
·ñ»ÉÁ:
Ò»éù»ñÇ
·áñÍ³éÝ³Ï³Ý
Ï³ñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÝ
³ÛÝù³Ý
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï »Ý,
áñ »ñ»Ë³Ý
ÃíáõÙ ¿ ÉñÇí
³Ýû·Ý³Ï³Ý:
àñáß »ñ»Ë³Ý»ñ
Ï³ñáÕ³ÝáõÙ
»Ý ëáíáñ»É
í»ñÁ Ýßí³Í
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
Ï³ï³ñ»É µ»ñ³ÝÇ
Ï³Ù áïù»ñÇ
û·ÝáõÃÛ³Ùµ:
¸ÇëÏÇÝ»½Ç³ÛÇ
å³ï×³éáí
»ñ»Ë³Ý»ñÇ ÙÇ
Ù³ëÁ ¹Åí³ñáõÃÛ³Ùµ
¿ ÏáõÉ ï³ÉÇë,
³Û¹ ÃíáõÙ
Ý³¨ ÃáõùÁ: ÂùÇ
³ñï³ÑáëáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
ß³ñáõÝ³Ïí»É
ÙÇÝã¨ 6 ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏÁ:
Ý»Ûñáë»Ýëáñ
ËÉáõÃÛáõÝÁ
Ï³Ù Í³Ýñ³ÉëáõÃÛáõÝÁ
ÝáõÛÝå»ë
Ñ³×³Ë ¿
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
(¹»åù»ñÇ ·ñ»Ã»
Ï»ëÁ):

ÐÇåáïáÝÇÏ
Ó¨: ²ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ï³ñ³ÍáõÝ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ûáí,
áñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ã¿
ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
³å³ñ³ïÇ
(áÕÝáõÕ»ÕÇ
³é³ç³ÛÇÝ
»ÕçÛáõñÝ»ñ,
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹, ÙÏ³Ý)
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ùµ:
²Ûë íÇ×³ÏÁ
ï¨áõÙ ¿
ÙÇÝã¨ 2-3
ï³ñ»Ï³ÝÁ:
âÝ³Û³Í ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³ÛÇÝ`
çÉ³ÛÇÝ é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ
å³Ñå³Ýí³Í »Ý
Ï³Ù ¿É
ÝáñÙ³ÛÇó
µ³ñÓñ »Ý: î³ñÇÝ»ñÇ
ÁÝÃ³óùáõÙ
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
Ã»Ã¨ Ï³Ù ã³÷³íáñ
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
Ýß³ÝÝ»ñÁ`
³ï³ùëÇ³Ý,
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ïááñ¹ÇÝ³óÇ³ÛÇ
¨ ÙÇÙÛ³Ýó
³ñ³·
Ñ³çáñ¹áÕ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ:
ºñ»Ë³Ý»ñÇ 1/3-Á
áõÝ»ÝáõÙ ¿ ³ñï³Ñ³Ûïí³Í
Ùï³íáñ
Ñ»ï³ÙÝ³óáõÃÛáõÝ,
ÇëÏ 2/3-Á` Ýí³½³·áõÛÝ
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
¹ÇëýáõÝÏóÇ³,
áñÝ ³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ »ñ»Ë³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
Ñ³å³ÕáõÙáí
¨
áõëáõÙÝ³Ï³Ý
ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ùµ:

ÐÇåáïáÝÇÏ
Ó¨Á, ÙÇÝã¨ 3
ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏÁ ÑÇå»ñÏÇÝ»½Ý»ñÇ
ÙÇ³Ý³Éáõ
¹»åùáõÙ,
Ï³ñáÕ ¿ Ó¨³÷áËí»É
³ñï³µñ·³ÛÇÝ
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ:

Øàõä-Ç
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
å³ïÏ»ñÇ ï³ñÇù³ÛÇÝ
¹ÇÝ³ÙÇÏ³Ý
ì³Õ
Ñ³ë³ÏáõÙ
Øàôä-Á
³ñï³Ñ³ÛïíáõÙ
¿ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
¹ÇëïáÝÇ³Ûáí,
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
½³ñ·³óÙ³Ý
¹³Ý¹³ÕáõÙáí,
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
áã
Ñ³í³ë³ñ³ã³÷
³ÏïÇíáõÃÛ³Ùµ
¨ µ³ñÓñ çÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñáí:
Æ ëÏ½µ³Ý»
ïáÝáõëÁ
Ï³ñáÕ ¿ µ³ñÓñ
ÉÇÝ»É
Ñ³Ï³·ñ³íÇï³óÇáÝ
ÙÏ³ÝÝ»ñáõÙ
Ï³Ù, Ñ³Ï³é³ÏÁ,
ëÏ½µáõÙ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³,
áñÁ
Ñ»ï³·³ÛáõÙª 1-1,5
ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ
í»ñ³×áõÙ ¿
ÑÇå»ñïáÝÇ³ÛÇ,
áñÇÝ Ï³ñáÕ »Ý
ÙÇ³Ý³É ³Ã»ïáÇ¹

111
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ:
Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
¹³Ý¹³Õ
Ó»éùµ»ñáõÙÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ µÝ³ÍÇÝ ïáÝÇÏ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
(É³µÇñÇÝÃ³ÛÇÝ,
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
ëÇÙ»ïñÇÏ ¨ áã
ëÇÙ»ïñÇÏ) µ³ñÓñ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ùµ:
ºí ³Ûë µÝ³ÍÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ Ñ»ï³×Ù³Ý
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛáõÝÁ,
³ÛëÇÝùÝª
¹ñ³Ýó Ï³ÛáõÝ
å³Ñå³ÝáõÙÁ,
ÁÝÏ³Í ¿
Øàôä-Ç
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ
ÑÇÙùáõÙ:
²ñ¹ÛáõÝùáõÙ
ã»Ý
Ó¨³íáñíáõÙ
³í»ÉÇ µ³ñÓñ
Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ
åá½áïáÝÇÏ
³íïáÙ³ïÇ½ÙÝ»ñÁ
¨, ¹ñ³Ýáí ÇëÏ,
³ñ·»É³ÏíáõÙ
Ï³Ù ¹³Ý¹³ÕáõÙ
¿ Ï³Ù³ÛÇÝ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
Ñ»ï³·³
½³ñ·³óáõÙÁ:
ØÇÝã¨ 1
ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏÁ
Ñ³½í³¹»å »Ý
ÝÏ³ïíáõÙ ³Ã»ïáÇ¹,
Ëáñ»³ÝÙ³Ý
µÝáõÛÃÇ
³Ï³Ù³
ß³ñÅáõÙÝ»ñ ¨
³ï³ùëÇ³:
ÎÛ³ÝùÇ
³é³çÇÝ
³ÙÇëÝ»ñÇÝ
µÝáñáß ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ý 1-2
ï³ñ»Ï³ÝáõÙ
³ëïÇ×³Ý³µ³ñ
í»ñ³×áõÙ ¿
éÇ·Ç¹áõÃÛ³Ý,
áñÇÝ
ÙÇ³ÝáõÙ »Ý
Ý³¨ ³Ã»ïáÇ¹
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ:
Üáñ³ÍÝÇ
Ñ»ÙáÉÇïÇÏ
ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
(µÇÉÇñáõµÇÝ³ÛÇÝ
¿Ýó»ý³Éáå³ÃÇ³)
¹»åùáõÙ áñå»ë
Øàôä-Ç ÑÇå»ñÏÇÝ»ïÇÏ
Ó¨Ç
½³ñ·³óÙ³Ý
ûµÛ»ÏïÇí
Ý³Ë³Ýß³ÝÝ»ñ
Ï³ñ»ÉÇ ¿ ¹Çï³ñÏ»É
³Ý³ÙÝ»½áõÙ
Ýáñ³ÍÝÇ
³ñÛ³Ý Ù»ç µÇÉÇñáõµÇÝÇ
µ³ñÓñ
Ù³Ï³ñ¹³ÏÁ,
³Ï³Ù³é»ýÉ»Ïïáñ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
³ÏïÇí
¹ñë¨áñÙ³Ý
÷áõÉáõÙ
(³é³çÇÝ
³ÙÇëÝ»ñ)
å³ñ³Ýáó³ÛÇÝ
³ëÇÙ»ïñÇÏ
ïáÝÇÏ
é»ýÉ»ùëÇ
Ï³ÛáõÝ
å³Ñå³ÝáõÙÁ
¨ ¹»åÇ í»ñ¨
Ñ³Û³óùÇ
å³ñ»½Á:
Øàôä-Ç ëå³ëïÇÏ
Ñ»ÙÇå³ñ»ïÇÏ Ó¨Á
ÏÉÇÝÇÏáñ»Ý
áõß ¿
¹ñë¨áñíáõÙ
Ñ³ïÏ³å»ë å»ñÇÝ³ï³É
Í³·Ù³Ý
¹»åùáõÙ:
ä³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ ³ÛÝ µ³Ýáí,
áñ ÏÛ³ÝùÇ
³é³çÇÝ
³ÙÇëÝ»ñÇÝ
Ù³ÝÏ³Ý í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
³ëÇÙ»ïñÇ³
Ñ³½í³¹»å ¿
ÉÇÝáõÙ
(»ñ»Ë³ÛÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
ÏñáõÙ »Ý ï³ñ³ÍáõÝ
µÝáõÛÃ, áñÁ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¿ áÕÝáõÕ»ÕÇ
ÙáïáÝ¨ñáÝÝ»ñÇ
µ³ñÓñ
³ÏïÇíáõÃÛ³Ùµ
¨ “Ï»Õ¨³ÛÇÝ
ÇÙåáõÉë³óÇ³ÛÇ”,
³ÛëÇÝùÝª
µñ·³ÛÇÝ áõÕáõ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
³Ýí³µ³ñ³ñáõÃÛ³Ùµ):
ºí »Ã» ³Ûë
÷áõÉáõÙ Ç
Ñ³Ûï ¿ ·³ÉÇë
Ù³ÝÏ³Ý
é»ýÉ»Ïïáñ
µÝáõÛÃÇ
³ÏïÇí
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
³ÝÑ³Ù³ã³÷áõÃÛáõÝ
(³ëÇÙ»ïñÇ³),
³å³ ³í»ÉÇ
ßáõï å»ïù ¿
Ùï³Í»É áã Ã»
Ï»Õ¨³ÛÇÝ, ³ÛÉ
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
(ÝÛ³ñ¹,
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÙáïáÝ¨ñáÝ)
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý Ù³ëÇÝ:
ö³ëïáñ»Ý,
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ
³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ
ã»Ý
Ýí³½»óÝáõÙ
é»ýÉ»Ïïáñ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ,
áñáÝù
Ï³½ÙáõÙ »Ý
Ýáñ³ÍÝÇ ¨
Ù³ÝÏ³Ý ³é³çÇÝ
³ÙÇëÝ»ñÇ áÕç
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ,
³ÛÉ
Ñ³Ï³é³ÏÁª
Ï³ñáÕ »Ý
¹ñ³Ýù
³ÏïÇí³óÝ»É:
è»ýÉ»Ïïáñ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
·»ñ³½³Ýó³å»ë
“Ù³ñáõÙ »Ý” ÙÇ³ÛÝ
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
(ÙáïáÝ¨ñáÝ,
ÝÛ³ñ¹,
ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÙÇ³ÏóáõÙ,
ÙÏ³Ý)
·áñÍ³éÝ³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
Å³Ù³Ý³Ï:
²Û¹åÇëáí,
ÏÛ³ÝùÇ
³é³çÇÝ ³ÙÇëÝ»ñÇÝ
µÝ³ÍÇÝ
³Ï³Ù³-é»ýÉ»Ïïáñ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
³ÏïÇí
¹ñë¨áñÙ³Ý
ýáÝÇ íñ³
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÇ
³ëÇÙ»ïñÇ³Ý
³é³çÇÝ
Ñ»ñÃÇÝ å»ïù ¿
ÑáõßÇ
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
µÝáõÛÃÇ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛ³Ý
Ù³ëÇÝ:
Î»ÝïñáÝ³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÝ
³ÏÝÑ³Ûï »Ý
¹³éÝáõÙ
³í»ÉÇ áõßª 4-5
³Ùë³Ï³ÝÇó
Ñ»ïá, ÇëÏ
Ñ³×³Ëª 1-1,5
ï³ñ»Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ, »ñµ
Ï³Ù³ÛÇÝ
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
µáõéÝ
½³ñ·³óáõÙ »Ý
³åñáõÙ:
Æñ³Ï³ÝáõÙ
³Û¹å»ë ¿É
ÉÇÝáõÙ ¿: àÕÝáõÕ»ÕÇ,
ÑÛáõë³ÏÝ»ñÇ
Ï³Ù ÝÛ³ñ¹»ñÇ
ÍÝÝ¹³µ»ñáõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùáõÙ
Ï³Ù åñ»Ý³ï³É
µÝáõÛÃÇ íÝ³ëáõÙÝ»ñÁ
³ËïáñáßíáõÙ
»Ý ÍÝí»Éáõó ³ÝÙÇç³å»ë
Ñ»ïáª Ñ³Ù³ñÛ³
³é³çÇÝ
ûñ»ñÇÝ: ²Û¹ ³éáõÙáí
Ñ»ï³ùñùÇñ ¿
Ý³¨ “Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ý”,
áñÁ, ÉÇÝÇ
ï³ñ³ÍáõÝ
(Ñ³×³Ë), Ã»
ï»Õ³ÛÇÝ
(Ñ³½í³¹»å),
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
¿ ß³ï ßáõï:
¸ñ³Ý
Ýå³ëïáõÙ ¿
Ý³¨
Ýáñ³ÍÝÇª
ýÇ½ÇáÉá·Ç³Ï³Ý
Ñ³Ù³ñíáÕ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇå»ñïáÝÇ³Ý,
áñÇ Ñ³Ï³é³Ï
å³ïÏ»ñÁª
ÑÇåáïáÝÇ³Ý,
Ï³ñáÕ ¿
ï³·Ý³å»óÝ»É
ÇÝãå»ë
ÍÝáÕÝ»ñÇÝ
(Ñ³ïÏ³å»ë),
³ÛÝå»ë ¿É Ù³ÝÏ³µáõÛÅÝ»ñÇÝ:
¸»é ³í»ÉÇÝ,
ÍÝáÕÝ»ñÇ,
Ñ³ïÏ³å»ë ï³ïÇÏÝ»ñÇ
¨ å³åÇÏÝ»ñÇ
Ùáï Ï³ÛáõÝ
³ñÙ³ï³ó³Í ¿
³ÛÝ Ï³ñÍÇùÁ,
áñ ÇÝãù³Ý
»ñ»Ë³Ý “ÓÇ·”
ÉÇÝÇ, ³ÛÝù³Ý
Ñ»ï³·³ÛáõÙ
³éáÕç ¨
³Ùñ³Ï³½Ù
ÏÙ»Í³Ý³: ºí
Ñ³×³Ë ³Û¹å»ë
Ùï³ÍáÕÝ»ñÁ,
ÉÇÝÇ ÍÝáÕ, Ã»
Ù³ÝÏ³µáõÛÅ,
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
ëå³ëïÇÏáõÃÛ³Ùµ
»ñ»Ë³Ý»ñÇÝ ß³ï
áõß »Ý
áõÕ»·ñáõÙ
Ù³ÝÏ³Ï³Ý ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý
Í³é³ÛáõÃÛáõÝ:
ØÛáõë
ÏáÕÙÇó, ÝáõÛÝ
³Û¹ Ù³ñ¹Ï³Ýó
ËÇëï
³ÝÑ³Ý·ëï³óÝáõÙ
¿ »ñ»Ë³ÛÇ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ý,
áñÝ ¿É ëïÇåáõÙ
¿ ³í»ÉÇ í³Õ
¹ÇÙ»É
Ù³ëÝ³·»ïÇÝ:
ä»ïù ¿ ÑÇß»É, áñ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
µÝáõÛÃÇ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³ÛÇÝ
µÝáñáß »Ý
ÝáñÙ³É Ï³Ù
µ³ñÓñ çÉ³ÛÇÝ
é»ýÉ»ùëÝ»ñÁ,
ÙÇÝã¹»é
Í³Ûñ³Ù³ë³ÛÇÝ
ÝÛ³ñ¹³ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³Ýµ³í³ñ³ñ
·áñÍ³éÝáõÃÛ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ÑÇåáïáÝÇ³Ý
áõÕ»ÏóíáõÙ
¿ é»ýÉ»ùëÝ»ñÇ
µ³ó³Ï³ÛáõÃÛ³Ùµ:

ì»ñáÝßÛ³ÉÁ
ËÇëï
Ï³ñ¨áñáõÙ ¿
Ù³ÝÏ³µáõÛÅÝ»ñÇ
¹»ñÁ Ñ³ïÏ³å»ë í³Õ
Ñ³ë³ÏÇ »ñ»Ë³Ý»ñÇ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
í³Õ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñÙ³Ý,
áõÕ»·ñÙ³Ý ¨
Ñ»ï³·³
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
ÑëÏáÕáõÃÛ³Ý
·áñÍáõÙ:
Ü³Ë³¹åñáó³Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ
áñáß³ÏÇ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñ
»Ý ëï»ÕÍíáõÙ
·Ý³Ñ³ï»Éáõ
ËáëùÇ ½³ñ·³óáõÙÁ:
²Ûë
ï³ñÇùáõÙ »Ý
Ó¨³íáñíáõÙ
ÏáÝïñ³Ïïáõñ³Ý»ñÁ,
áñáÝù
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
»Ý µ³ñÓñ ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÇ
»ñÏ³ñ³ï¨
³½¹»óáõÃÛ³Ùµ
¨ í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
¹Çñù»ñáí:
Ð»ÙÇåÉ»·ÇÏ Ó¨Ç
Å³Ù³Ý³Ï
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
å³ñ³ÉÇ½í³Í
í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
Ï³ñ×³óáõÙ:
²Ûë Ó¨Ç
Å³Ù³Ý³Ï
Ñ³×³Ë³ÏÇ »Ý
Ý³¨ óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñÁ,
ÑÇÙÝ³Ï³ÝáõÙª
å³ñóÇ³É
µÝáõÛÃÇ:
Î³ñáÕ »Ý
Ñ³Ý¹Çå»É
¿åÇÉ»åïÇÏ Ýáå³Ý»ñÇ
ï³ñµ»ñ ï»ë³ÏÝ»ñ,
³Û¹ ÃíáõÙª
ÙÇáÏÉáÝÇÏ, Ñá·»ß³ñÅáÕ³Ï³Ý,
í³ñù³·Í³ÛÇÝ:
ÀÝ¹Ñ³Ýñ³å»ë
óÝóáõÙ³ÛÇÝ
Ýáå³Ý»ñ
Ï³ñáÕ »Ý
½³ñ·³Ý³É
ó³ÝÏ³ó³Í
ï³ñÇùáõÙ,
ë³Ï³ÛÝ
Ý³Ë³¹åñáó³Ï³Ý
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
³í»ÉÇ Ñ³×³Ë »Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ:
¸åñáó³Ï³Ý
Ñ³ë³ÏáõÙ ¨ å³ï³Ý»Ï³Ý
ï³ñÇÝ»ñÇÝ
Øàôä-áí
ï³é³åáÕ
»ñ»Ë³Ý
óáõó³µ»ñáõÙ
¿ Çñ ³é³í»É³·áõÛÝ
·áñÍ³éÝ³Ï³Ý
Ï³ñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
áñáÝù
ÃáõÛÉ »Ý
ï³ÉÇë ³Ûë Ï³Ù
³ÛÝ ã³÷áí
ÉáõÍ»Éáõ
³éûñÛ³ ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ËÝ¹ÇñÝ»ñÁ:
ê³Ï³ÛÝ
Ñá·»µ³Ý³Ï³Ý
ÁÝÏ×í³ÍáõÃÛáõÝÁ
»ñ»Ë³ÛÇ
Ùßï³Ï³Ý
áõÕ»ÏÇóÝ ¿, »ñµ ËáëùÁ
·ÝáõÙ ¿
³å³·³ÛáõÙ
³ÝÏ³Ë ³åñ»Éáõ
¨ ·áñÍ»Éáõ
Ù³ëÇÝ:
²Ù»Ý³Ï³ñ¨áñ
ËÝ¹ÇñÁ
ÙÝáõÙ ¿ ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³é³í»É³·áõÛÝ
ÁÝ¹É³ÛÝáõÙÁ:
ØÇ¨ÝáõÛÝ
Å³Ù³Ý³Ï
ã³÷Çó ¹áõñë í»ñ³Ï³Ý·ÝáÕ³Ï³Ý
µáõÅáõÙÁ
Ï³ñáÕ ¿
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ
³é³ç µ»ñ»É:
ÐÇí³Ý¹ »ñ»Ë³ÛÇ
¨
í»ñ³Ï³Ý·ÝáÕ³Ï³Ý
Í³é³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ³Ù³ñ
·»ñ³·áõÛÝ Ýå³ï³Ï
¿ ¹³éÝáõÙ
³ÝÁÝ¹Ñ³ï
ß³ñÅí»ÉÁ, áñÝ
¿É Çñ Ñ»ñÃÇÝ
Ï³ñáÕ ¿
ÑÛáõÍ»É
»ñ»Ë³ÛÇÝª
ËáãÁÝ¹áï»Éáí
ÙÛáõë
áÉáñïÝ»ñÇ
½³ñ·³óÙ³ÝÁ:
²Ýí³ë³ÛÉ³ÏÇ
û·ï³·áñÍáõÙÁ
Ýå³ëïáõÙ ¿
ï»Õ³÷áËÙ³ÝÁ ¨
ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï
112
ËÝ³ÛáõÙ ¿
³Ûë ï³ñÇùÇ
»ñ»Ë³ÛÇ áõÅ»ñÁ:
ÎÙ³ËùÇ ³ñ³·
³×Á Ï³ñáÕ ¿
µ³ñ¹³Ý³É
ëÏáÉÇá½áí ¨
³ÛÉ
Ó¨³Ë³ËïáõÙÝ»ñáí:
Ð»ÙÇåÉ»·ÇÏ Ó¨Ç
¹»åùáõÙ í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
³ÝÑ³Ù³ã³÷áõÃÛáõÝÁ
·Ý³Éáí ³í»ÉÇ
¿ ÁÝ¹·ÍíáõÙ:

¼áõ·³Ïóí³Í
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ

ì³Õ
Ñ³ë³ÏáõÙ
Øàôä-áí
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï
Ñ³×³Ë ¿
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
ßÉáõÃÛáõÝ,
Ï³ñ×³ï»ëáõÃÛáõÝ
¨ ÉëáÕ³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ:
ÐÇí³Ý¹
»ñ»Ë³Ý»ñÇ Ùáï 75%-Á
áõÝÇ
³ÏÝ³µ³Ý³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñª
ùáÕ³ñÏí³Í
Ï³Ù ³ÏÝÑ³Ûï
ßÉáõÃÛáõÝ,
áñáÝó
³éÏ³ÛáõÃÛáõÝÁ
4 ³Ùë³Ï³ÝÇó
Ñ»ïá
å³Ñ³ÝçáõÙ ¿
³ÏÝ³µáõÛÅÇ
·Ý³Ñ³ïáõÙ:
Øï³íáñ
Ñ»ï³ÙÝ³óáõÃÛáõÝ
ÝÏ³ïíáõÙ ¿
50%-Ç Ùáï, ë³Ï³ÛÝ Í³ÝñáõÃÛ³Ý
³ëïÇ×³ÝÁ
¹Åí³ñ ¿
áñáß»É, ù³ÝÇ áñ
½³ñ·³óÙ³Ý
·Ý³Ñ³ïÙ³Ý Ã»ëï»ñÁ
Ý»ñ³éáõÙ »Ý
ÝÙ³Ý
ÑÇí³Ý¹Ç
Ñ³Ù³ñ ³ÝÑÝ³ñÇÝ
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
³é³ç³¹ñ³ÝùÝ»ñ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ ûñ·³Ý³Ï³Ý
³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý
Ñ»ï¨³Ýùáí
Ï³ñáÕ »Ý ³é³ç ·³É
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
¿É»Ïïñ³Ï³Ý
³ÏïÇíáõÃÛ³Ý
ûç³ËÝ»ñª
Ñ³ñáõó»Éáí
ï³ñµ»ñ µÝáõÛÃÇ
¿åÇÉ»åïÇÏ
Ýáå³Ý»ñ:
È»½íÇ ¨
³ñïÇÏáõÉÛ³óÇ³Ý
³å³ÑáíáÕ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ
Ï»ÝïñáÝ³Ï³Ý
å³ñ³ÉÇ½Ç
Ñ»ï¨³Ýùáí
Ñ³×³Ë »Ý
Ñ³Ý¹ÇåáõÙ
Ý³¨
Ñ³Õáñ¹³ÏóÙ³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ:

¼áõ·³Ïóí³Í
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÁ
¨ ¹ñ³Ýó
Ùáï³íáñ Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ
³ñï³óáÉí³Í
»Ý ëÉ³Û¹ 7-áõÙ:
 êÉ³Û¹
7.  Øàôä,
½áõ·³Ïóí³Í
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
¨ µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñ

²Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
  íÇ×³Ï

Ð³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛáõÝ

Øï³íáñ
  Ñ»ï³ÙÝ³óáõÃÛáõÝ

75%

¾åÇÉ»åëÇ³

25% - 50%

î»ëáÕ³Ï³Ý
  ³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ

(ßÉáõÃÛáõÝ,
  é»ýñ³ÏóÇ³ÛÇ
  Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ,
  Ñ»ÙÇ³ÝûåëÇ³,
  ³ÛÉ)

75%

ÈëáÕ³Ï³Ý
  ³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ

25 %

Ø³ñÙÝÇ
  ½·³óáÕ³Ï³Ý
  Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ
  /Ï»Õ¨³ÛÇÝ/

<25 %

¸Ç½³ñÃñÇ³
  ¨
  Ñ³Õáñ¹³ÏóÙ³Ý
  ³ÛÉ
  Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ

<25 %

ì»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
  ³ÝÑ³Ù³ã³÷
  ³×

<25 %

êÏáÉÇá½

25 %

²ï³ÙÝ»ñÇ
  Ó¨³íáñÙ³Ý
  ß»ÕáõÙÝ»ñ

25 %

Ðá¹»ñÇ
  ÏáÝïñ³Ïïáõñ³Ý»ñ,
  »ÝÃ³Ñá¹³Ë³Ëï»ñ

75%

Þñç³å³ïÇ
  ³Ýµ³í³ñ³ñ
  ÁÝÏ³ÉáõÙ

25% - 50%

Ì³é³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñ
(ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÝ»ñ)

Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
í³Õ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñáõÙÝ
áõÝÇ
í×éáñáß
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ,
ù³ÝÇ áñ ÙÇ³ÛÝ
»ñ»Ë³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
í³Õ
÷áõÉ»ñáõÙ
Çñ³Ï³Ý³óí³Í
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
³ñ¹ÛáõÝùáõÙ
Ï³ñ»ÉÇ ¿
³ÏÝÏ³É»É
¹ñ³Ï³Ý
ï»Õ³ß³ñÅ»ñ:
ì³Õ Ñ³ë³ÏÇ
»ñ»Ë³Ý»ñÇ
Ñ³Ù³ñ
³é³çÝ³Ñ»ñÃ
Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ
»Ý ëï³ÝáõÙ áã
ÙÇ³ÛÝ ³ÏïÇí
µáõÅí»ñ³Ï³Ý·ÝáÕ³Ï³Ý
Í³é³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
³ÛÉ¨ »ñ»Ë³ÛÇ
ÍÝáÕÝ»ñÇ Ñ»ï
Ñ³Ù³·áñÍ³ÏóáõÃÛáõÝÁ
¨ Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÁ:

²ËïáñáßáõÙ:
ÐÇÙÝíáõÙ ¿
ÝÛ³ñ¹³ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
¹ñë¨áñáõÙÝ»ñÇ
íñ³, áñáÝù µÝáñáß
»Ý Øàõä-Ç ³Ûë
Ï³Ù ³ÛÝ ï»ë³ÏÇÝ:
¶ÉËáõÕ»ÕÇ
Ï³éáõóí³Íù³ÛÇÝ
(ûñ·³Ý³Ï³Ý)
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ
»Ý ·ÉËáõÕ»ÕÇ
Ñ³Ù³Ï³ñ·ã³ÛÇÝ
Ï³Ù
Ù³·ÝÇë³é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ
ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ
ÙÇçáóáí: ´áõÅáõÙ:
Ü»ñ³éáõÙ ¿
Ñ»ï¨Û³É
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÁ`

-
ß³ñáõÝ³Ï³Ï³Ý
¨
µ³½Ù³Ù³ëÝ³·Çï³Ï³Ý
ÃÇÙ³ÛÇÝ Ùáï»óáõÙáí
»ñ»Ë³ÛÇ Ó¨³íáñí³Í,
ë³Ï³ÛÝ
íÝ³ëí³Í
·áñÍ³éáõÛÃÝ»ñÇ
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ
(é»Ñ³µÇÉÇï³óÇ³)
¨ Ç ëÏ½µ³Ý»
ãÓ¨³íáñí³Í
ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
áõëáõó³ÝáõÙ
(Ñ³µÇÉÇï³óÇ³).
-
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
Ã»ñ³åÇ³ Ï³Ù
ÏÇÝ»½ÇÃ»ñ³åÇ³.

-
¿ñ·áÃ»ñ³åÇ³.

-
ËáëùÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
ËÃ³ÝáõÙ ¨
Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñÇ
ßïÏáõÙ.
-
Ñá·»µ³ÝÇ ¨
Ñ³ïáõÏ Ù³ÝÏ³í³ñÅÇ
Ù³Ý³ÏóáõÃÛáõÝ.

-
ûñÃáå»¹ÇÏ
ßïÏáõÙÝ»ñ
(ûñÃ»½³íáñáõÙ,
ÏáÝïñ³Ïïáõñ³ÛÇ
¨
¹»ýáñÙ³óÇ³ÛÇ
Ï³ÝËáõÙ,
íÇñ³Ñ³ï³Ï³Ý
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝ).

-
·ÉËáõÕ»ÕÇ
ÝÛáõÃ³÷áË³Ý³ÏáõÃÛ³Ý
ËÃ³ÝáõÙ (ÝááïñáåÝ»ñ,
íÇï³ÙÇÝÝ»ñ,
³ÛÉ).
-
·ÉËáõÕ»ÕÇ
³ñÛ³Ý
ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý,
Ñ³ïÏ³å»ë ÙÇÏñáóÇñÏáõÉÛ³óÇ³ÛÇ
Ï³ñ·³íáñáõÙ.
-
³ñï³Ñ³Ûïí³Í
ëå³ëïÇÏáõÃÛ³Ý
¹»åùáõÙ
ÙÏ³Ý³ÛÇÝ
ïáÝáõëÝ
Çç»óÝáÕ ¹»Õ»ñ
(ÙÇ¹áÏ³ÉÙ,
µ³ÏÉáý»Ý):
113
ÎÇÝ»½ÇÃ»ñ³åÇ³Ý,
»ñ»Ë³ÛÇ
½³ñ·³óÙ³Ý
µ³½Ù³ÏáÕÙ³ÝÇ
ËÃ³ÝáõÙÁ ¨
ß³ñÅáõÙÝ»ñÁ
Ñ»ßï³óÝáÕ
Ï³Ù í»ñçáõÛÃÝ»ñÇ
¹»ýáñÙ³óÇ³Ý»ñÁ
Ï³ÝË³ñ·»ÉáÕ
Ñ³ñÙ³ñ³ÝùÝ»ñÝ
(ûñÃ»½Ý»ñ) ³ÛÝ
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
ÙÇçáóÝ»ñÝ »Ý,
áñáÝù
³å³ÑáíáõÙ »Ý
»ñ»Ë³ÛÇ
³é³í»É³·áõÛÝ
í»ñ³Ï³Ý·ÝáõÙ:

Î³ÝË³ñ·»ÉáõÙ:
²é³çÝ³ÛÇÝ
Ï³ÝË³ñ·»ÉÙ³Ý
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
é»ëáõñëÝ»ñÝ
»Ý` Ñ³Ù³ñÅ»ù
åñ»- ¨
å»ñÇÝ³ï³É
ËÝ³Ùù ¨
ÑëÏáÕáõÃÛáõÝ,
½³ñ·³ó³Í
Ýáñ³ÍÝ³ÛÇÝ
ÇÝï»ÝëÇí
Ã»ñ³åÇ³:
ºñÏñá¹³ÛÇÝ
³ñ¹ÛáõÝ³í»ï
Ï³ÝË³ñ·»ÉáõÙÁ
ÑÝ³ñ³íáñ ¿
ÙÇ³ÛÝ »ñ»Ë³ÛÇ
µ³½Ù³ÏáÕÙ³ÝÇ
Ñ»ï³½áïÙ³Ý ¨
·Ý³Ñ³ïÙ³Ý
å³ÛÙ³ÝÝ»ñáõÙ,
áñÁ ÃáõÛÉ ¿
ï³ÉÇë Ï³ÝË³ï»ë»É
ÇÝãå»ë
ÑÇÙÝ³Ï³Ý
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï Ï³åí³Í
µ³ñ¹áõÃÛáõÝÝ»ñÁ
(ÏáÝïñ³Ïïáõñ³Ý»ñ,
óÝóáõÙÝ»ñ,
Ý»ñ·³Ý·³ÛÇÝ
·»ñ×ÝßáõÙ),
³ÛÝå»ë ¿É
½áõ·³Ïóí³Í
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
íÇ×³ÏÝ»ñÇ Ñ»ï³·³
Ëáñ³óáõÙÁ
(ï»ëáÕ³Ï³Ý ¨
ÉëáÕ³Ï³Ý
³Ýµ³í³ñ³ñáõÃÛáõÝ,
ßÉáõÃÛáõÝ) ¨
Ýå³ëï»É
ß³ñÅáÕ³Ï³Ý
½³ñ·³óÙ³ÝÁ
íñ³ ¹ñ³Ýó
³ÝáõÕÕ³ÏÇ
ËáãÁÝ¹áïáÕ
³½¹»óáõÃÛ³Ý
ã»½áù³óÙ³ÝÁ
Ï³Ù Ù»ÕÙ³ÝÁ:
ä³ï³Ý»Ï³Ý
ßñç³ÝáõÙ
³é³ç »Ý ·³ÉÇë
³ÛÉ ËáãÁÝ¹áïÝ»ñ:
ê»é³Ï³Ý
Ñ³ëáõÝ³óáõÙÁ,
ÏÙ³Ëù³ÛÇÝ
³×Ç ³é³ç³óñ³Í
÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
³éáÕç Ñ³ë³Ï³ÏÇóÝ»ñÇ
Ñ³Ù»Ù³ïáõÃÛ³Ùµ
ËÇëï ó³Íñ
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
Ï³ñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ,
³å³·³ÛáõÙ
ÑÝ³ñ³íáñ ³ÙáõëÝáõÃÛáõÝÁ,
³ßË³ï³Ýù³ÛÇÝ
½µ³Õí³ÍáõÃÛáõÝÁ
¨, í»ñç³å»ë,
Ù³ÝÏ³µáõÅ³Ï³Ý
Í³é³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÇó
¹»åÇ ã³÷³Ñ³ëÇ
³éáÕç³å³Ñ³Ï³Ý
Ñ³Ù³Ï³ñ·
³ÝóáõÙÁ Éñ³óáõóÇã
Ñá·»Ï³Ý
³åñáõÙÝ»ñ ¨
ëáóÇ³É³Ï³Ý
³Ýå³ßïå³Ýí³ÍáõÃÛ³Ý
½·³óáõÙÝ»ñ ¿
³é³ç³óÝáõÙ
Ñ³ßÙ³Ý¹³Ù ¹»é³Ñ³ëÝ»ñÇ
Ùáï:
Ðá·»µ³Ý³Ï³Ý-ëáóÇ³É³Ï³Ý
³ç³ÏóáõÃÛ³Ý
Íñ³·ñ»ñÁ ¿³å»ë
Ï³ñáÕ »Ý û·Ý»É
Ýñ³Ýó:

Î³ÝË³ï»ëáõÙ:
Ø³ÝÏ³Ï³Ý
áõÕ»Õ³ÛÇÝ
å³ñ³ÉÇ½áí
ß³ï »ñ»Ë³Ý»ñ »ñÏ³ñ³ï¨
ÇÝï»ÝëÇí
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
µáõÅÙ³Ý ¨
ûñÃáå»¹ÇÏ
ßïÏáÕ
ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
ßÝáñÑÇí ã³÷³Ñ³ë
ï³ñÇùáõÙ
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
ï»Õ³ß³ñÅí»Éáõ
ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ
»Ý ëï³ÝáõÙ:
ê³Ï³ÛÝ Ýñ³Ýù,
³ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇí,
·»ñ³¹³ëáõÙ »Ý
ûñí³ Ù»Í Ù³ëÝ
³ÝóÏ³óÝ»É
³Ýí³ë³ÛÉ³ÏáõÙ,
ù³ÝÇ áñ
¹Åí³ñáõÃÛ³Ùµ
»Ý ï³ÝáõÙ
ÇÝùÝáõñáõÛÝ
ù³ÛÉ»Éáõ
Í³Ýñ³µ»éÝí³ÍáõÃÛáõÝÁª
Ñ³Ù³ñ»Éáí
³ÛÝ ÑÛáõÍÇã
¨ áã ³ñ¹ÛáõÝ³í»ï:
²Ûë ÷³ëïÁ å»ïù
¿ Ñ³ßíÇ ³éÝ»É
Ý³¨ Ù³ÝÏ³Ï³Ý
ï³ñÇùáõÙ,
áñáíÑ»ï¨
ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý
ÑÛáõÍí³ÍáõÃÛáõÝÁ
Ýí³½»óÝáõÙ
¿ »ñ»Ë³ÛÇ
¿Ý»ñ·Ç³ÛÇ (Ï»ÝëáõÅÇ)
å³ß³ñÝ»ñÁª
ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï»Éáí
³é³çË³Õ³óáõÙÁ
½³ñ·³óÙ³Ý
ÙÛáõë
áÉáñïÝ»ñáõÙ:
ø³ÛÉáÕ áñáß
ÑÇí³Ý¹Ý»ñ
ëïÇåí³Í »Ý
§·³Ùí»É¦ ³Ýí³ë³ÛÉ³ÏÇÝ
»ñÏñáñ¹³ÛÇÝ
¹»·»Ý»ñ³ïÇí
Ñá¹³µáñµ»ñÇ ¨
Ñá¹»ñÇ
Ó¨³÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÇ
Ñ»ï¨³Ýùáí:
ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý
ÁÝÃ³óùÇ íñ³
³½¹áõÙ »Ý Ý³¨
½áõ·³Ïóí³Í
³Ëï³µ³Ý³Ï³Ý
íÇ×³ÏÝ»ñÁ:
Ð»ÙÇåÉ»·Ç³Ûáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ,
áñáÝó Ù»Í
Ù³ëÇ Ùï³íáñ
Ï³ñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ
ÝáñÙ³ÛÇ
ë³ÑÙ³ÝÝ»ñáõÙ
»Ý, ÇÝùÝáõñáõÛÝ
¿ ¨ ÉÇáíÇÝ
Ñ³ñÙ³ñíáõÙ
¿ ³éûñÛ³
ÏÛ³ÝùÇÝ:
êå³ëïÇÏ
¹ÇåÉ»·Ç³ÛÇ
å³ñ³·³ÛáõÙ, Ñ³ïÏ³å»ë
³ÝÑ³ëáõÃÛ³Ùµ
å³ÛÙ³Ý³íáñí³Í
¹»åù»ñáõÙ, ÇÝï»É»ÏïÁ
Ñ³×³Ë
ÝáñÙ³ÛÇ
Ù³Ï³ñ¹³ÏÇÝ ¿
¨ å³Ñå³Ýí³Í
»Ý Ó»éù»ñáí
Ýáõñµ
·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñ
Ï³ï³ñ»Éáõ
áõÝ³ÏáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:
êáíáñ³µ³ñ
³Ûë »ñÏáõ
ÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý
Ó¨»ñáí
ÑÇí³Ý¹Ý»ñÁ
É³í »Ý Ñ³ñÙ³ñíáõÙ
ÙÇç³í³ÛñÇÝ
¨ Ï³ñáÕ »Ý
³ÝÏ³Ë ³åñ»É:

114

´àì²Ü¸²ÎàôÂÚàôÜ

1.ÜÚ²ð¸²´²Ü²Î²Ü
ÐÆì²Ü¸ÜºðÆ
ÎÈÆÜÆÎ²Î²Ü
Ðºî²¼àîØ²Ü
êÊºØ²Ü.........................................
3
2.ÜÚ²ð¸²´²ÜàôÂÚ²Ü
²ÊîàðàÞÆâ
ØºÂà¸ÜºðÀ..............................................................................
10
3.    ¸ºØºÜòÆ²………………………………………………………………………………...............................
17
4.    ¶ÈÊ²ò²ìºð……………………………………………………………………………................................
20
5.    àõÞ²Â²öàôÂÚàôÜ
……………………………………………………………………..............................  28
6.    ¾äÆÈºäêÆ²……………………………………………………………………………...............................
30
7.    ÎÜÐ-Æ
ÆÜüºÎòÆàÜ
ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºð……………………………………….................................
34
8.    ØºÜÆÜ¶Æî……………………………………………………………………………..................................
40
9.    ¾Üòºü²ÈÆî…………………………………………………………………………….................................
50
10.  ¶ÈÊàôÔºÔÆ
²ÜàÂ²ÚÆÜ
Ø²î²Î²ð²ðàôØÜ
àô ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºðÀ
.......................................57
11.  ÆÜêàôÈî
……………………………………………………………………………….................................62
12.  ÜÚ²ð¸²ÚÆÜ
Ð²Ø²Î²ð¶Æ
²Êî²Ð²ðàôØÜ            êÆüÆÈÆêÆ
ºì ÒÆ²ÐÆ Ä²Ø²Ü²Î
.…................71
13.  Ð²Ø²Î²ð¶²ÚÆÜ
èºìØ²îÆÎ
ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºðÆ
ÜÚ²ð¸²´²Ü²Î²Ü
Ê²Ü¶²ðàôØÜºðÀ...77

14.  ØÆ²êÂºÜÆ²…………………….........................................................................................................82

15.  òðì²Ì
êÎÈºðà¼……………………..................................................................................................85

16.  ¶ÆÚºÜ
-´²ðºÚÆ
Ð²Ø²Êî²ÜÆÞÀ…………………….....................................................................
90
17.  ä²ðÎÆÜêàÜÆ¼Ø
ºì
ä²ðÎÆÜêàÜÆ
ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÀ……………………................................
95
18.  ÜÚ²ð¸²ÚÆÜ
Ð²Ø²Î²ð¶Æ
¸º¶ºÜºð²îÆì
ºì Ä²è²Ü¶²Î²Ü ÐÆì²Ü¸àôÂÚàôÜÜºð……........
100
19.  Ø²ÜÎ²Î²Ü
àôÔºÔ²ÚÆÜ
ä²ð²ÈÆ¼ (Øàõä)
……………………..................................................... 105 20.´àì²Ü¸²ÎàôÂÚàôÜ……………………............................................................................
115

115

file_name: Նյարդային-հիվանդություների.pdf

alt: 1. ²ÝÓÝ³·ñ³ÛÇÝ Ù³ë 2. ÐÇí³Ý¹Ç ·³Ý·³ïÝ»ñÁ 3. ÐÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý ³Ý³ÙÝ»½ 4. ÎÛ³ÝùÇ ³Ý³ÙÝ»½ ´.úµÛ»ÏïÇí Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ ÀÝ¹Ñ³Ýáõñ ëáÙ³ïÇÏ ëï³ïáõë ÜÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý ëï³ïáõë 1. ¶³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ ÝÛ³ñ¹»ñÇ ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ 2. Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý…

alt: I ½áõÛ·: Ðáï³éáõÃÛ³Ý Ñ»ï³½áïáõÙ` ï³É ½·³Éáõ ï³ñµ»ñ Ñáï³í»ï ÝÛáõÃ»ñÇ Ñáï»ñÁ, Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ùÃ³Ýóùáí ³é³ÝÓÇÝ-³é³ÝÓÇÝ:

alt: ØÏ³Ý³ÛÇÝ ïáÝáõëÁ ëïáõ·»ÉÇë Ñ³ÛïÝ³µ»ñíáõÙ ¿ ` ÝáñÙ³É ïáÝáõë, ³ïáÝÇ³, ÑÇåáïáÝÇ³, ÑÇå»ñïáÝÇ³ (§Í³ÉáíÇ ¹³Ý³ÏÇ¦ Ç Ó¨áí` ëå³ëïÇÏáõÃÛáõÝÁ, §³ï³ÙÝ³íáñ ³ÝÇíÇ Ó¨áí¦` éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝÁ), ÑÇå»ñïáÝÇ³ÛÇ Í³Ûñ³Ñ»Õ ³ëïÇ×³Ýñ µ»ñáõÙ ¿…

alt: ÎáÝùÇ ûñ·³ÝÝ»ñÇ ýáõÝÏóÇ³Ý»ñ` ÝáñÙ³É, ÙÇ½³Ï³åáõÃÛáõÝ Ï³Ù ³ÝÙÇ½³å³ÑáõÃÛáõÝ, ÏÕ³½³ïÙ³Ý Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ, ë»é³Ï³Ý Ë³Ý·³ñáõÙÝ»ñ: 3. Ø»ÝÇÝ·»³É ³Ëï³ÝÇßÝ»ñ: Ø»ÝÇÝ·»³É ¹Çñù: ä³ñ³Ýáó³ÛÇÝ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ éÇ·Ç¹áõÃÛáõÝ: ´ñáõÓÇÝëÏáõ ³Ëï³ÝÇßÝ»ñ (í»ñÇÝ ¨ ëïáñÇÝ): Î»ñÝÇÝ·Ç…

alt: М-¿Ëá ëï³óÙ³Ý ×³Ý³å³ñÑáí` Ñ³ïáõÏ ³å³ñ³ïÇ û·ÝáõÃÛ³Ùµ(·»ñÓ³ÛÝ³ÛÇÝ ¿Ëá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ý): ¾Ëá¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý åñ³ÏïÇÏ Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ ·ÉËáõÕ»ÕÇ Í³í³É³ÛÇÝ ·áÛ³óáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ³ËïáñáßÙ³Ý Ñ³Ù³ñ(áõéáõóù, ³µëó»ë, Ñ»Ù³ïáÙ³, ÏÇëï³): è»á¿Ýó»ý³Éá·ñ³ýÇ³Ý ·ÉËáõÕ»ÕÇ ³ÝáÃ³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç Ñ»ï³½áïÙ³Ý Ù»Ãá¹…

alt: III ¨ IV ÷áñáùÝ»ñÇ ³ÝáÃ³ÛÇÝ ÑÛáõë³ÏÝ»ñÇ Ûáõñ³ï»ë³Ï ë»Ïñ»ïÝ ¿: ²ÛÝ ³ñï³¹ñíáõÙ ¿ ³ÝÁÝ¹Ù»ç, Ýáñ³óíáõÙ ¿ 4-6 ³Ý·³Ù ûñí³ ÁÝÃ³ëùáõÙ, Ï³ï³ñáõÙ ¿ ÙÇçÝáñ¹Ç ¹»ñ ³ñÛ³Ý ¨…

alt: I, VII, IX ¨ Ù³ë³Ùµ V áõ Х ·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ ÝÛ³ñ¹»ñÁ ¨ áõÕ»ÕÇÏ³ÛÇÝ ³Ëï³Ñ³ñáõÙÝ»ñÁ: ²Ûë Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝÁ ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ ¿ ï³ÉÇë ÇÝýáñÙ³óÇ³ ëï³Ý³É Ñ»ïÇÝ ·³Ý·³÷áëÇ ûç³ËÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ: ä³ÃáÉá·ÇÏ…

alt: Toshiba ýÇñÙ³ÛÇ ÏáÕÙÇó, Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ »Ý é»Ýï·»ÝÛ³Ý ÏáÙåÛáõï»ñ³ÛÇÝ ïáÙá·ñ³ýÇ³ÛÇ ¿íáÉÛáõóÇ³ÛÇ Ýáñ ¿çÁ: Üñ³Ýù ÑÝ³ñ³íáñáõÃÛáõÝ »Ý ï³ÉÇë áã ÙÇ³ÛÝ ëï³Ý³É å³ïÏ»ñÝ»ñ, ³ÛÉ¨ Ñ»ï¨»É Ñ³Ù³ñÛ³ Ã» §é»³É¦ Å³Ù³Ý³ÏÇ…

alt: Ø³·ÝÇë³Ï³Ý-é»½áÝ³Ýë³ÛÇÝ ïáÙá·ñ³ýÇ³(Øèî)- Ý»ñùÇÝ ûñ·³ÝÝ»ñÇ ¨ ÑÛáõëí³ÍùÝ»ñÇ ïáÙá·ñ³ýÇÏ Ñ»ï³½áïÙ³Ý Ù»Ãá¹ ¿ ÙÇçáõÏ³ÛÇÝ Ù³·ÝÇë³Ï³Ý é»½áÝ³ÝëÇ ýÇ½ÇÏ³Ï³Ý ³ñï³Ñ³ÛïÙ³Ý û·ï³·áñÍÙ³ÙµÙ»Ãá¹Á ÑÇÙÝí³Í ¿ çñ³ÍÝÇ ³ïáÙÝ»ñÇ ÙÇçáõÏÝ»ñÇ ¿É»ÏïñáÙ³·ÝÇë³Ï³Ý å³ï³ëË³ÝÇ ã³÷Ù³Ý íñ³`Ñ³ëï³ïáõÝ…

alt: C-1 C-2 Ù³Ï³ñ¹³ÏÇ åáõÝÏóÇ³ÛÇ ÙÇçáóáí: ÎáÝïñ³ëïÇ Ý»ñ³ñÏáõÙÇó Ñ»ïá ÑÇí³Ý¹ÇÝ Ï³ï³ñíáõÙ ¿ Îî Ï³Ù é»Ý·»Ý·ñ³ýÇ³: ²Ûë Ù»Ãá¹Á ÇÝýáñÙ³ïÇí ¿ ÏáÙåñ»ëÇáÝ ëÇÝ¹ñáÙÝ»ñÇ / ûñÇÝ³Ï, ëáõµ¹áõñ³É ï³ñ³ÍùÇ µÉáÏÇ…

alt: Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý ¨ ½·³óáÕ³Ï³Ý ÝÛ³ñ¹»ñáí ÇÙåáõÉëÝ»ñÇ Ñ³Õáñ¹Ù³Ý ³ñ³·áõÃÛáõÝÁ Ï³ñ»ÉÇ ¿ áñáß»É ÝÛ³ñ¹Ç íñ³ Ï³ñ×³ï¨ ¿É»Ïïñ³Ï³Ý ·ñ·ÇéÝ»ñÇ ³½¹»óáõÃÛ³Ùµ ¨ ³Û¹ ÝÛ³ñ¹Ç ³í»ÉÇ ¹Çëï³É Ñ³ïí³ÍÝ»ñÇó åáï»ÝóÇ³ÉÝ»ñÇ ·ñ³ÝóáõÙáí: Þ³ñÅáÕ³Ï³Ý…

alt: L5 (È5-î1) ÙÇç÷ß³ÛÇÝ Ù³Ï³ñ¹³ÏáõÙ: äáõÝÏóÇ³ÛÇ Å³Ù³Ý³Ï ÉÇÏíáñÇ ×ÝßáõÙÁ ã³÷»Éáõ Ñ³Ù³ñ Ù³Ý¹ñ»ÝÁ ¹áõñë »Ý Ñ³ÝáõÙ ³ë»ÕÇó ¨, ³é³Ýó Ñ»ÕáõÏ ÏáñóÝ»Éáõ, ³ë»ÕÇÝ ÙÇ³óÝáõÙ »Ý Ù³ÝáÙ»ïñÁ: ²ÛÝáõÑ»ï¨ 3…

alt: ÁÝ¹áõÝáõÙ ¾ ·áñß í³ñ¹³·áõÛÝ »ñ³Ý·³íáñáõÙ: ¼³ñÏ»ñ³ÏÝ»ñÇ ïñ³Ù³·ÍÇ ÷áùñ³Ý³ÉÁ ½áõ·³ÏóíáõÙ ¾ »ñ³ÏÝ»ñÇ É³ÛÝ³óÙ³Ý ¨ áÉáñáõÙÝ»ñÇ ù³Ý³ÏÇ ³í»É³óÙ³Ý Ñ»ï: ´³ó³Ï³ÛáõÙ ¾ »ñ³ÏÝ»ñÇ ÇÝùÝ³Ï³ (ëåáÝï³Ý) åáõÉë³óÇ³Ý: Ü»ñ·³Ý·³ÛÇÝ ×ÝßÙ³Ý…

alt: В 12 անբավարարությունը , - Ֆոլիաթթվի անբավարարությունը , - Պելագրան Մետաբոլիկ խանգարումները - Դիալիզային դեմենցիա , - Վահանագեղձի հիպո - և հիպերֆունկցիան , - Ծանր…

alt: 2. Խառը : Համախտանիշային դասակարգումը . Լակունար ¥ դիսմնեստիկ ¤ թուլամտություն : Ամենից շատ տուժում է հիշողությունը . Հարաճող և ֆիքսացիոն ամնեզիա : Հիվանդները կարող…

alt: NMDA - ³Ýï³·áÝÇëï: ÀÝ¹ áñáõÙ, ãÏ³Ý ³ÛÝåÇëÇ ¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ, áñáÝó ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ù»ç ³éÏ³ ¿ ²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý ½³ñ·³óÙ³Ý ¹³Ý¹³ÕáõÙÁ Ï³Ù Ï³Ý·Ý»óáõÙÁ: ²ÉóÑ»ÛÙ»ñÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý Ñ³ÛïÝÇ Ýß³ÝÝ ¿ ËáÉÇÝ¿ñ·ÇÏ…

alt: ¶ÉË³ó³íáí ï³é³åáÕ ÑÇí³Ý¹ÇÝ ½ÝÝ»ÉÇë, Ñ³ñÏ³íáñ ¿ áõß³¹ñáõÃÛáõÝ ¹³ñÓÝ»É ÙÇ ß³ñù Ñ³Ý·³Ù³ÝùÝ»ñÇ íñ³: Ø»Í Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ ·ÉË³ó³íÇ ÇÝï»ÝëÇíáõÃÛáõÝÁ, ï»Õ³Ï³ÛáõÙÁ ¨ ¹ñ³ ×³é³·³ÛÃáõÙÁ: ÆÝï»ÝëÇí ·ÉË³ó³íÁ ãÇ ÃáÕÝáõÙ…

alt: Å³Ù³Ý³Ï ·ÉË³ó³í»ñ êÇÙåïáÙ³ïÇÏ ·ÉË³ó³í»ñÝ ³ñÅ³ÝÇ »Ý ³é³ÝÓÇÝ áõß³¹ñáõÃÛ³Ý, ù³ÝÇ áñ ¹ñ³Ýù Ñ³×³Ë Ñ³Ý¹ÇåáõÙ áã ÙÇ³ÛÝ ÝÛ³ñ¹³µ³ÝÇ, ³ÛÉ Ý³¨ ³ÛÉ áÉáñïÇ µÅßÏÇ åñ³ÏïÇÏ³ÛáõÙ: êÇÙåïáÙ³ïÇÏ ·ÉË³ó³íÇ ³ËïáñáßÇã…

alt: C 1 -C 2 Ù³Ï³ñ¹³ÏáõÙ ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý ¹»åùáõÙ: Ð³×³Ë ó³íÇ ³ÕµÛáõñ »Ý ÙÇçáÕÝ³ÛÇÝ Ñá¹»ñÁ, ýÇµñá½ ûÕ³ÏÁ, ÝÛ³ñ¹³ñÙ³ïÝ»ñÁ, ÙÏ³ÝÝ»ñÁ ¨ çÉ»ñÁ: àñå»ë Ï³ÝáÝ, ó³íÁ ÙÇ³ÏáÕÙ³ÝÇ ¿, ï»Õ³Ï³ÛíáõÙ…

alt: Ñ³Ù³ñ Ï³ÛÇÝ ß³ï ÑáÙ³ÝÇßÝ»ñ: ¸ñ³Ýù ÏáãíáõÙ ¿ÇÝ ëÃñ»ëá·»Ý ·ÉË³ó³í»ñ, Ñ³ë³ñ³Ï, Ç¹Çáå³ÃÇÏ, ¿ë»ÝóÛ³É, ·ÉË³Ù³ßÏÇ ÙÏ³ÝÝ»ñÇ É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý ·ÉË³ó³í»ñ, §Ý¨ñáïÇÏ ·ÉË³ñÏ¦: Ü»ñÏ³ÛáõÙë, ³ÙµáÕç ³ßË³ñÑáõÙ ÁÝ¹áõÝí³Í ¿ §É³ñí³ÍáõÃÛ³Ý ·ÉË³ó³í»ñ¦…

alt: Ð³×³Ë ÙÇ ÑÇí³Ý¹Ç Ùáï ½áõ·³ÏóíáõÙ »Ý ÙÇ ù³ÝÇ å³ï×³é³Ï³Ý ·áñÍáÝÝ»ñ: ¸»åù»ñ »Ý ÉÇÝáõÙ, »ñµ È¶ò-Ç å³ï×³éÁ ÑÝ³ñ³íáñ ãÇ ÉÇÝáõÙ å³ñ½»É: È¶ò-Ç Å³Ù³Ý³Ï ó³íÝ áõÅ»Õ³óÝáÕ ë³¹ñÇã…

alt: P ÝÛáõÃÇ ³ñï³½³ïáõÙÁ ¨ Ý»Ûñá·»Ý µáñµáùáõÙÁ: ÆÙÇ·ñ³ÝÁ ÏÇñ³éíáõÙ ¿ ¹»Õ³Ñ³µ»ñáí (100 ¨ 50Ù· ¹»Õ³Ñ³µ»ñ) ¨ ëñëÏáõÙÝ»ñÇ Ó¨áíª 6ÙÉ »ÝÃ³Ù³ßÏ³ÛÇÝ: ¼áÙÇ·Áª 2,5Ù· ¹»Õ³Ñ³µ»ñ: ÎáÕÙÝ³ÏÇ ³½¹»óáõÃÛáõÝÝ»ñÁª Í³ÏáóÇ,…

alt: ØÇçÝáå³Û³Ï³Ý ßñç³ÝÇ Ï³ÝË³ñ·»ÉÇã µáõÅáõÙÁ ï³ñíáõÙ ¿ ³Ùë»Ï³Ý 2 ³Ý·³Ù ·ñáÑÝ»ñÇ Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ý ¹»åùáõÙ: ²Û¹ ¹»åùáõÙ Ñ³ñÏ³íáñ ¿ 2-3 ³ÙÇë ï¨áÕáõÃÛ³Ùµ Ïáõñë³ÛÇÝ µáõÅáõÙ: Ð³½í³¹»å ÙÇ·ñ»Ýá½ Ýáå³Ý»ñáí ï³é³åáÕ…

alt: ÁÝÃ³óùáí, ³í»ÉÇ »ñÏ³ñ³ï¨ ¨ ÇÝï»ÝëÇí ·ñáÑÝ»ñáí, ó³í³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇßÇ ³ïÇåÇÏ ï»Õ³Ï³ÛÙ³Ùµ, ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý ëÏë½µáõÙ ÑÇí³Ý¹Ç ï³ñÇùáí: ²ÛëåÇëÇ ¹»åù»ñáõÙ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ Ù³Ýñ³ÏñÏÇï ÝÛ³ñ¹³µ³Ý³Ï³Ý ¨ Ñ³ñÏÉÇÝÇÏ³Ï³Ý Ñ»ï³½áïáõÃÛáõÝ (·ÉËáõÕ»ÕÇ Îî,…

alt: É»½íÇ Ã»ùáõÙÁ Ï³ÝË³ñ·»É»É: ´³óÇ ³Û¹, ÏÇñ³éáõÙ »Ý ÙÇ ß³ñù ¹»Õ³ÙÇçáóÝ»ñ ³ÝáÃ³ÛÇÝ ïáÝáõëÇ ëïÇÙáõÉÛ³óÇ³ÛÇ ¨ ½³ñÏ»ñ³Ï³ÛÇÝ ×ÝßÙ³Ý µ³ñÓñ³óÙ³Ý Ñ³Ù³ñ: ¾åÇÉ»åëÇ³ Նոպաները , դրանք ուղեղի որոշակի նեյրոնների…

alt: 1. ²µë³ÝëÝ»ñ 1.îÇåÇÏ ³µë³ÝëÝ»ñ 1.ÙÇ³ÛÝ ·Çï³ÏóáõÃÛ³Ý Ë³Ý·³ñÙ³Ùµ 2.ÃáõÛÉ ³ñï³Ñ³Ûïí³Í ïáÝÇÏ ÏáÙåáÝ»Ýïáí 3.³ïáÝÇÏ ÏáÙåáÝ»Ýïáí 4. ïáÝÇÏ ÏáÙåáÝ»Ýïáí 5.³íïáÙ³ïÇ½Ùáí 6.í»·»ï³ïÇí ÏáÙåáÝ»Ýïáí 2.²ïÇåÇÏ³µë³ÝëÝ»ñ 1.ïáÝáõëÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÝ ³í»ÉÇ »Ý ³ñï³Ñ³Ûïí³Í,…

alt: NMDA-é»ó»åïáñÝ»ñÇ ³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ • ¿É»Ïïñ³Ï³Ý ³½¹³ÏÇ ÷áË³ÝóÙ³Ý íñ³ ³ÝÙÇç³Ï³Ý ³½¹»óáõÃÛ³Ùµ, ¹ñ³Ýáí Ï³ÝË³ñ·»É»Éáí ¿åÇÉ»åïÇÏ ûç³ËÇ Ý»ÛñáÝÝ»ñÇ ³ÏïÇí³Ý³ÉÁ: ÐÇÙÝ³Ï³Ý Ñ³Ï³ÏáÝíáõÉë³ÝïÝ»ñÇ ý³ñÙ³ÏáÉá·Ç³Ï³Ý ³½¹»óáõÃÛ³Ý Ù»Ë³ÝÇ½ÙÁ • ý»ÝÇïáÇÝÁ, È³ÙáïñÇçÇÝÁ ¨ ý»Ýáµ³ñµÇï³ÉÁ…

alt: • Î³ñµ³Ù³½»åÇÝÁ, í³Éåñá³ïÝ»ñÁ ¨ ý»ÝÇïáÇÝÁ ÷áËáõÙ »Ý åáï»ÝóÛ³É Ï³Ëí³Í Ý³ïñÇáõÙ³ÛÇÝ ¨ Ï³ÉóÇáõÙ³ÛÇÝ Ï³Ý³ÉÝ»ñÇ ÇÝ³ÏïÇíáõÃÛáõÝÁ, ¹ñ³Ýáí ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï»Éáí, ¾É»Ïïñ³Ï³Ý åáï»ÝóÛ³ÉÇ ï³ñ³ÍáõÙÁ: • ¾ïáëáÇÏóÇÙÇïÁ ³ñ·»É³ÏáõÙ ¿ Ï³ÉóÇáõÙ³ÛÇÝ Ï³Ý³ÉÝ»ñÁ:…

alt: 5.Áëï åñáó»ëÇ ï³ñ³ÍÙ³Ý ï³ñµ»ñáõÙ »Ýù ·»Ý»ñ³ÉÇ½³óí³Í (Ù»ÝÇÝ·Çï) ¨ ë³ÑÙ³Ý³÷³Ï(µ³½³É Ù»ÝÇÝ·Çï,áõÕ»Õ³µÝ³ÛÇÝ ¿Ýó»ý³ÉÇï ·ÉËáõÕ»ÕÇ ³µëó»ë,ëáõµ¹áõñ³É ¿ÙåÇ»Ù³) 6.Áëï ÁÝÃ³óùÇ ï³ñµ»ñáõÙ »Ý ëáõñ, »ÝÃ³ëáõñ, ËñáÝÇÏ, é»Ïáõñ»Ýï ¨ ¹³Ý¹³Õ ÇÝý»ÏóÇ³Ý»ñ:…

alt: 3.ëáõñ ë»åïÇÏ(Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ»ÙÇ³, Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ ë»åëÇë) 4.Ù»ÝÇÝýÇïÇ é»óÇ¹ÇíáÕ Ó¨»ñ Î³ÛÍ³ÏÝ³ÛÇÝ Ù»ÝÇÝ·³ÏáÏ³ÛÇÝ ë»åëÇëÁ Ñ³ÛïÝÇ ¿ áñå»ë àõáï»ñË³áõë-üñÇ·ñ»ËëÇ Ñ³Ù³Ëï³ÝÇß¨ Ï³Ëí³Í ¿ ÑÇåáýÇ½- ÑÇåáÃ³É³Ùáõë- Ù³Ï»ñÇÏ³ÙÇ Ï»Õ¨³ÛÇÝ ÝÛáõÃÇ ·áñÍÝ»áõÃÛ³Ý Ë³Ý·³ñÙ³Ý Ñ»ï:…

alt: ÎÜÐ –Ç ³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ ÒÆ²Ð-Ç Å³Ù³Ý³Ï- ø³ÝÇ áñ ÒÆ²Ð-Ç Å³Ù³Ý³Ï Ë³Ý·³ñíáõÙ ¿ ûÇ·³ÝÇ½ÙÇ ÇÙáõÝáÉá·Ç³Ï³Ý é»³ÏïÇí³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ, ÑÇí³Ý¹Á ÁÝÏ³ÉáõÝ³Ï ¿ ¹³éÝáõÙ ï³ñµ»ñ ÇÝý»ÏóÇáÝ ³·»ÝïÝ»ñÇ ÝÏ³ïÙ³Ùµ: ²Û¹ íÇñáõëÝ»ñÇ Ù»ç…

alt: ´ñáõ¹½ÇÝëÏáõ ëïáñÇÝ (ÏáÝïñÉ³ï»ñ³É) ³Ëï³ÝÇß: êïáõ·áõÙ »Ý Î»ñÝÇ·Ç ³Ëï³ÝÇßÇ Ñ»ï ÙÇ³Å³Ù³Ý³Ï: ²ÛÝ å³ÑÇÝ, »ñµ ÏáÝù-³½¹ñ³ÛÇÝ ¨ ÍÝÏ³ÛÇÝ Ñá¹»ñáõÙ áõÕÇÕ ³ÝÏÛ³Ý ï³Ï Í³Éí³Í ëïáñÇÝ í»ñçáõÛÃÁ ï³ñ³ÍáõÙ »Ý…

alt: • Â³ñ³Ë³ÛÇÝ  îáùëÇÏ àõÕ»Õ³Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÇ íÇñáõë³ÛÇÝ ³Ëï³Ñ³ñáõÙÁ ÑÝ³ñ³íáñ ¿ Ï³ñÙñáõÏÇ, ·ñÇåÇ, Ëá½áõÏÇ ¨ ³ÛÉ í³ñ³Ï³ÛÇÝ íÇñáõë³ÛÇÝ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ Å³Ù³Ý³Ï: Â³ñ³Ë³ÛÇÝ Ù»ÝÇÝ·ÇïÁ ÉÇÝáõÙ ¿ ³é³çÝ³ÛÇÝ (Ã³Õ³ÝÃÝ»ñÁ ³Ëï³Ñ³ñíáõÙ…

alt: S agalactiae ( B ËÙµÇ ëïñ»åïáÏáÏ»ñ),

alt: P.aeruginosa, S.pneumoniae ä³Ãá·»Ý»½áõÙ Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ Ãáùë»ÙÇ³Ý, áñÁ Ñ³ïÏ³å»ë ³ñï³Ñ³Ûïí³Í ¿ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý Í³Ýñ ë»åïÇÏ Ó¨»ñÇ ¹»åù»ñáõÙ: ²Û¹ ¹»åù»ñáõÙ ½³ñ·³ÝáõÙ ¿ í³ñ³Ï³ÛÇÝ-ÃáõÝ³ÛÇÝ(ÇÝý»ÏóÇáÝ-ïáùëÇÏ) ßáÏ, áñÁ Ñ»ï¨³Ýù ¿` Ù»ÝÇÝ·áÏáÏ»ñÇ…

alt: EHCO, åáÉÇáÙÇ»ÉÇïÇ, ¿åÇ¹»ÙÇÏ å³ñáïÇïÇ íÇñáõÝ»ñáí, ÇÝãå»ë Ý³¨ áñáß ³ÛÉ íÇñáõëÝ»ñÇ ï»ë³ÏÝ»ñáí: ì³ñ³ÏÇ ³ÕµÛáõñ ¿ Ñ³Ý¹Çë³ÝáõÙ ÑÇí³Ý¹ Ù³ñ¹Á Ï³Ù §³éáÕç¦ í³ñ³Ï³ÏÇñÁ: ìÇññáõëÁ ÷áË³ÝóíáõÙ ¿ çñáí, µ³Ýç³ñ»Õ»ÝÝ»ñáí,…

alt: ÑÇÙáõÙ: Â³Õ³ÝÃÝ»ñáõÙ »ñ¨áõÙ »Ý ÙÇÉÇ³ñ ÃÙµÇÏÝ»ñ: Üñ³Ýù ³í»ÉÇ ³ÏÝÑ³Ûï »Ý ³ÝáÃÝ»ñÇ »ñÏ³ÛÝùáí, Ù³ëÝ³íáñ³å»ë ÙÇçÇÝ áõÕ»Õ³ÛÇÝ ½³ñÏ»ñ³ÏÇ áõÕÕáõÃÛ³Ùµ: ØÇÏñáëÏáåÇáñ»Ý ³Û¹ ÃÙµÇÏÝ»ñÁ µ³ÕÏ³ó³Í »Ý ÏÉáñ µçÇçÝ»ñÇ Ïáõï³ÏáõÙÝ»ñÇó…

alt: III, IV ¨ VI ·³Ý·áõÕ»Õ³ÛÇÝ ÝÛ³ñ¹»ñÇ ³Ëï³Ñ³ñÙ³Ý Ýß³ÝÝ»ñ: æ»ñÙáõÃÛáõÝÁ 38 û — 39 û

alt: С ) ëáåáñ , ÏáÙ³

alt: Í³Ûñ³Ñ»Õ Í³Ýñ ÑÇí³Ý¹áõÃÛáõÝÝ»ñÇ ÝÇó Å³Ù³Ý³Ï Ó¨»ñÁ ²Ëï³ÝÇßÝ»ñ Î»éÝÇ·Ç ³Ëï³ÝÇß . »ñµ ÍÝÏ³Ý Ñá¹áõÙ ³ÝÑÝ³ñ ¿ áõÕÕ»É ÑÇí³Ý¹Ç` ÏáÝù³½¹ñ³ÛÇÝ Ñá¹áõÙ Í³Éí³Í áïùÁ: àõÕÕÙ³ÝÁ ËáãÁÝ¹áïáõÙ ¿ áã…

alt: B, ³ëÏáñµÇÝ³ÃÃáõ, ¹»ÑÇ¹ñ³ï³óÝáÕ áõ ÁÝ¹Ñ³Ýáõñ ³Ùñ³óÝáÕ ÙÇçáóÝ»ñ (·ÉÛáõÏá½ 40%, Ù³·Ý»½ÇáõÙÇ ëáõÉý³ï 25%, ÷áùñ ¹»Õ³ã³÷»ñáí ³ñÛ³Ý ÷áËÝ»ñ³ñÏáõÙÝ»ñ), çÕ³Ó·áõÙÝ»ñ Å³Ù³Ý³Ï` 5% ùÉáñ³ÉÑÇ¹ñ³ï Ñá·Ý³ÛÇ Ó¨áí(4050ÙÉ): ´áõÅÙ³Ý ·áñÍáõÙ Ù»Í…

alt: ´áõÅÙ³Ý ï»ë³ÝÏÛáõÝÇó Ù»Í Ýß³Ý³ÏáõÃÛáõÝ áõÝÇ ÑÇí³Ý¹áõÃÛ³Ý ³é³çÇÝ 60 ûñÁ: ì³Õ ßñç³ÝÝ»ñáõÙ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ û·ï³·áñÍ»É ÏáñïÇÏáëï»ñáÇ¹Ý»ñ: ´áõÅáõÙÁ ëï³óÇáÝ³ñáõÙ å»ïù ¿ ÉÇÝÇ »ñÏ³ñ³ï¨` Ùáï 6 ³ÙÇë: ²å³…

alt: ECHO-áí Ñ³ñáõóí³Í ¿Ýï»ñáíÇñáõë³ÛÇÝ • Ñ»ñå»ïÇÏ • Ï³ï³ÕáõÃÛ³Ý ¹»åùáõÙ • ²ÝÑ³Ûï íÇñáõëáí Ñ³ñáõóí³Í: • Ð³Ù³×³ñ³Ï³ÛÇÝ (¾ÏáÝáÙá)  Ø³Ýñ¿³ÛÇÝ ¨ éÇÏ»ïë³ÛÇÝ: • Ü»ÛñáëÇýÇÉÇëÇ ¹»åùáõÙ • ´Í³íáñ ïÇýÇ…

alt: Ixodes persulcatus ¨ Ixodes ricinus ) : ´áÉáñ µÝ³Ï³Ý ûç³ËÝ»ñáõÙ íÇñáõëÁ ßñç³Ý³éáõÙ ¿ ï½»ñÇ ¨ í³ÛñÇ Ï»Ý¹³ÝÇÝ»ñÇ ßñç³ÝáõÙ (·ÉË³íáñ³å»ë ÏñÍáÕÝ»ñÇ ¨ ÃéãáõÝÝ»ñÇ), áñáÝù Éñ³óáõóÇã é»½»ñíáõ³ñ…

alt: K, Ï³Ù ¿ÙáõÉëÇ³Ûáí, áñÁ å³ñáõÝ³ÏáõÙ ¿ µ¨»ÏÝ³Ë»Å Ï³Ù ÉÇ½áÉ, å³ñ³ÝáóÇ ¨ ¹³ëï³ÏÝ»ñÇ Ù³ßÏÇ Ùß³ÏáõÙ Ï³Ùýáñ³ÛÇÝ (ù³ýáõñ), ÃÇÙáÉ³ÛÇÝ Ï³Ù ³Ý³ÝáõË³ÛÇÝ ùëáõùáí: î½³ÛÇÝ ¿Ýó»ý³ÉÇïÇ íÇñáõëÇ ³Ýç³ïÙ³Ý Ñ»ï…

intro: Неиропсихолог

детская психология

group: Педагогика

title: Как  понять, позиция  неиропсихолога