file_name: Үлемсез шагыйрь.docx

description:
Сыйныфтан тыш чара.   Муса Җәлилүлемсез шагыйрь.
Максат: Укучыларга Муса Җәлил үрнәгендә гражданлык тәрбиясе
һәм патриотик тәрбия бирү, шагыйрьнең тормыш юлы һәм иҗаты
турында аларның белемнәрен баету, логиг фикерләү сәләтен үстерү,
шагыйрь иҗатына мәхәббәт тәрбияләү.

Зал   бәйрәмчә   бизәлә.   Сәхнә   түренә   М.Җәлил     портреты   эленә.
М.Җәлилнең   тормыш   һәм   иҗат   юлын   чагылдыручы
презентация,шагыйрь әсәрләренә иллюстрацияләр,китап күргәзмәсе.

description:
Укытучы . Балалар,без бүген герой шагыйрь Муса Җәлилгә багышланган
әдәби
музыкаль кичәгә җыелдык. Муса Җәлил олылар һәм балалар өчен бик күп
әсәрләр иҗат иткән онытылмаслык бөек шагыйрь ул. Бүген15 февраль –
аның туган көне.Быел Муса Җәлилнең тууына 111 ел.Бүгенге кичәдә яраткан
 шагыйребезгәхөрмәт йөзеннән аның әсәрләрен искә төшерербез (музыка).
Укучы.Муса 1906 елның 15 февралендә элекке Оренбург губернасы Мостафа
авылында гаиләдә алтынчы бала булып дөньяга килә.
             (“Бишек” җыры яңгырый.)
 Шаян кызым син минем,
Таң йолдызым син минем,
Йөрәгемдә кабынган
Шатлык җырым син минем.
Синең гомрең җыр булып
Янар бәхет илендә,
Йолдыз булып янарсың
Син туган ил күгендә.
Таңнан торып бакчада
Син уйнадың көнозын.
Аргансыңдыр, кил, кызым,

description:
Йокла инде йолдызым!
Әллибәлли, бәллибәү!
Әллибәлли, бәллибәү!
Укучы:  Муса алты яшендә авыл мәктәбенә укырга керә.Ул бик тиз вакыт
эчендә   1   класс   материалын   үзләштерә.   Җыр   дәресләрендә   беренче   булып
җырлый. Муса халык җырларын ярата.
Укучы:  Муса Җәлил шигырьләренә “Карак песи”, “Бишек җыры”, “Әтәч”,
“Сәгать” җырлары язылган.
    “Сәгать” шигырен укучы сөйли.
    “Сәгать”
Сәгать суга: “Даңдаң!”
Хәбәр бирә таңнан:
Мәктәпкә барырга
Унбиш минут калган.
Сәгать йөри: “Келткелт!
Тиз мәктәпкә киткит!..”
Марат аңа дәшә:
“Тукта, мине көткөт!”
Сәгать җырлый: “Диңдиң!..
Мин бит туктый белмим.
Моннан ары, диң, диң!
Миңа карап йөр син!

багышланган.

 Укучы:.  “Кызыма”   исемле   шигыре,   бишек   җыры   –   кызы   Чулпанга
тыңланыла.
Шигырь

description:
Укучы:  13 яшьтә “Кечкенә Җәлил” имзасы белән үзенең беренче “Бәхет”
исемле шигырен яза.     (Бер укучы “Маэмай” шигырен сөйли.)
                                  Маэмай.
                       Минем бар бер маэмаем,
                       Кара борын Акбаем.
                       Күп йөгерә, күп өрә,
                       Күп ишетә, күп күрә.
                       Хәзер аңа мин сугыш
                       Һөнәрләрен өйрәтәм.
                       Чаптырам да сикертәм,
                       Көн дә шулай йөдәтәм.
 Укучы: 1922 елның көзендә М. Җәлил Казанга килә, татар рабфагында укый.
Ул   анда   танылган   кешеләр,   язучылар   белән   аралаша.   Үзе   дә   шигырьләр,
мәкаләләр яза. 1925 елда М.Җәлилнең беренче шигъри җыентыгы дөнья күрә.
(“Куян”   турында     шигырьне   1   нче   сыйныф   укучылары   сәхнәләштереп
күрсәтәләр )
Хамидуллина Айгизә: Куян салкыннан
                               Туңган, куырылган,
                               Башы салынган,
                               Колагы шиңгән.
                               Әйдәгез, дуслар,
                              Аны терелтик,
                              Җылы бүлмәгә,
                              Мәктәпкә илтик.
Камалиева Алинә :   Куян уянды,
                                   Куркып уйланды,
                                   Сикереп урманга

description:
Чабып югалды.
Нәбиев Наил:  Куян, син кайда?
Хисамиева Адилә:    Яшел тугайда.
Нәбиев Наил:     Куян, син кайда?
Хисамиева Адилә:    Ерак чүлләрдә.
Нәбиев Наил:  Куян, син кайда?
Хисамиева Адилә:    Калын урманда.
Нәбиев Наил:      Куян, син кайда?
Хисамиева Адилә:   Карлы буранда.
Хамидуллина Айгизә: Әйдәгез, дуслар,
                                 Кырны, урманны,
                                 Чүлне актарып
                                Табыйк куянны.
Укучы:  1931 елда шагыйрь   Мәскәү дәүләт университетын тәмамлый. Шул
чорда   “Кечкенә   иптәшләр”,   “Октябрь   баласы”   исемле   татар   журналлары
чыгаруда катнаша, аларның җаваплы редакторы була.
Укучы:  1941   елда   Җәлил   туган     илне   сакларга   сугышка   китә.   Аның
гимнарстерка   кесәсендә   шигырьләр   язылган   куен   дәфтәре   була.   Ул
  утырмый,   һәрвакыт   частьларда,   подразделениеләрдә   йөри.
редакциядә
Солдатлар   арасында   яши   һәм   үзенең   мәкаләләренә,   шигырьләренә
материаллар җыя.
 Укучы: 1942 елда Муса Җәлил каты яралана һәм тоткынлыкка төшә. Ул
тоткынлыкта 791 көн була.  Яшерен оешма оештыра. Фашистларга каршы
көрәш алып бара. Плетцензее хәрби төрмәсендә 1944 елның 25 августында
Муса Җәлил һәм аның 10 көрәштәше җәзалап үтерелә.
 (“Җырларым” шигыре)

description:
Укучы:  Моабит төрмәсендә утырганда күп шигырьләр, поэмалар иҗат итә.
Аның   беренче   дәфтәрен   төрмәдән   Габбас   Шәрипов   алып   чыга.   Икенчесен
бельгияле Андре Тиммерманс Бельгиядәге илчелеккә илтә, һәм аны Совет
илчелеге Казанга җибәрә.
Укучы: Бөек Ватан сугышы елларында фашист илбасарларына каршы
көрәштә гадәттән тыш ныклыгы һәм батырлыгы өчен, СССР Югары
Советы карары нигезендә 1956нче елның 2 февралендә Муса Җәлилгә
Советлар Союзы Герое исеме бирелә. “Моабит дәфтәрләре” Ленин
премиясенә лаек була.
Укытучы. Балалар, без бүген сезнең белән сөекле шагыйребез Муса
Бәлил иҗатында кунакта булдык. Аның шигырьләре табигатьне
яратырга; туган илне, Ватанны сөяргә, аңа тугрылыклы булырга
өйрәтә.
Туган халкы көрәшче улын беркайчан да онытмый. Муса Җәлил
әсәрләрендәге геройлар кебек илгә, халыкка турылыклы, намуслы, дус,
 бердәм булып үсегез.Герой шагыйребезгә булган мәхәбәтегез
сүнмәсен, аның якты истәлеге күңелләрегездә мәңге саклансын.


extracted_text:
Конспект НОД по математике
«В поисках сокровищ старого замка»
(подготовительная к школе группа)
Задачи:
 закреплять у детей умение пользоваться количественным счетом в обратном
порядке
 закреплять знания детей о составе числа 6
 закрепить знания о геометрических фигурах, их свойствах
 продолжать учить решать задачи с опорой на наглядность, составлять ее
решение с использованием цифр и знаков, правильно выбирать
арифметическое действие
 продолжать развивать умение анализировать и синтезировать, конструктивно
мыслить
 воспитывать интерес  к математике
Ход НОД:
Воспитатель сообщает детям, что утром по дороге в детский сад
встретил почтальона, который передал ему телеграмму в
подготовительную группу детского сада №3. Выясняют, что телеграмма
адресована в нашу группу, зачитывают ее содержание.
Телеграмма
«Дорогие воспитанники подготовительной группы!
Я приглашаю вас в путешествие по морю, к острову Чудес, на поиски
сокровищ  старого замка. В пути вас ждут интересные приключения. Вы
должны будете показать свои знания, умения и сообразительность.
Желаю удачи!
Фея  с острова Чудес»
Воспитатель: Дети, вы готовы отправиться в это увлекательное путешествие и
найти сокровища старого замка? Но для начала давайте проведем разминку и
убедимся, что вы действительно готовы в путь.
Дети отвечают на вопросы воспитателя
 Если стол выше стула, то стул?
 Если дорога шире тропинки, то тропинка?
 Если линейка длинее карандаша, то карандаш?
 Если веревка толще нитки, то нитка?
 Если сестра старше брата, то брат?
Воспитатель: Молодцы, ребята, вы успешно справились с заданием. Все
готовы к путешествию по морю. А на чем же мы отправимся?
Дети предполагают на чем можно путешествовать по морю.
Останавливаются на варианте корабль. Педагог предлагает плыть парами, для этого нужно сложить корабль с помощью кубиков игры
«Сложи узор».
Воспитатель: Все готово, отправляемся! Закройте глазки. Начинаем отсчет
Дети работают в парах с опорой на схему.
Дети хором считают в обратном порядке от 10 до 1.
Воспитатель: В дали я вижу первый остров. Остановимся? Это остров
Числоград. Все на нем необычное: и дома, и жители.
Обращает внимание на доску, где расположены домики для игры «Состав
числа». Первые пять домиков заселены числами, а дом с номером 6
Воспитатель: Но случилась беда на этом острове и вам предстоит стать
спасателями чисел – жителей дома под номером 6. Однажды эти числа пошли
погулять и теперь не могут свои квартиры. Поможем?
пустой.
Дети выполняют задание «Состав числа 6, или подбери соседа»
Воспитатель: Молодцы, ребята, вы оказались замечательными спасателями.
Но впереди у нас еще много интересного! Плывем дальше? А на горизонте
показался остров Геометрик. Остановимся?
Дети выполняют игровое задание со счетными палочками
 постройте фигуру, у которой 3 угла и 3 стороны
 постройте фигуру, у которой все стороны равны
 постройте фигуру, у которой две стороны короткие и две длинные
 постройте фигуру, у которой 5 сторон и 5 углов.
Затем дети по очереди называют получившиеся фигуры.
Воспитатель: Молодцы, и с этим заданием вы отлично справились! Перед
отправлением давайте отдохнем и узнаем, кто из вас самый ловкий и
внимательный.
Сколько здесь прямых у нас,
Столько и подпрыгнем раз.
Сколько видите кружочков,
Столько встанем на носочки.
Сколько квадратов видите в круге,
Столько раз поднимем руки.
А теперь пять раз нагнитесь
И за стол скорей садитесь.
Воспитатель: Отдохнули, пора снова в путь! Вот мы и доплыли до
Задачкиного острова
На этом острове 4 зайчонка играли в мяч. К ним прибежало еще 2 зайчонка.
Сколько всего зайчат стало играть в мяч?
На ковралин выкладывается наглядность по условию задачи. Дети вместе
с педагогом разбирают задачу, с помощью карточек с цифрами и
арифметических знаков выкладывают ее решение. Затем условие
меняется, знак плюс меняется на знак минус. Воспитатель: Мы справились и с этим испытанием и уже вот – вот окажемся
на острове Чудес у перед старым замком. Закройте глазки.
В это время педагог составляет на доске ребус.
Воспитатель: Открывайте глаза, вот мы и на острове Чудес, у дверей старого
замка. Но где же искать сокровища, ведь замок такой большой! Наверно, в
этом нам поможет ребус, разгадав который мы узнаем где находятся
сокровища.
Дети разгадывают ребус, в котором зашифровано слово ПОДВАЛ (по2л)
Воспитатель: Слово разгадали, но  вход в подвал охраняет невидимый
стражник. Надо узнать, кто же он.
Педагог предлагает детям выполнить графический диктант, после чего
дети узнают что охраняет вход  собака.
Воспитатель: С каким трудным заданием вы справились, потому что были
настойчивы и внимательны. Как я горжусь вами! Песик этот очень добрый,
поэтому он пропускает нас в подвал и позволяет взять найденные нами
сокровища.
Дети с педагогом достают сокровища, которые находятся в сундучке.
Воспитатель: Сейчас каждый из вас по очереди возьмет для себя из этого
сундучка сокровище, но сначала скажет, что показалась самым трудным, а что
самым интересным в нашем путешествии к острову Сокровищ.
Все вместе подводят итог занятия, каждый выбирает себе сокровище –
конфетку.  Приложение 1
Материал для физминутки    Приложение 2
К составлению решения задачи  Приложеие 3
Ребус

file_name: Конспект НОД по математике.doc

description:
Приложение 1
Материал для физминутки

description:
Приложеие 3
Ребус

intro:
Занятие на закрепление имеющихся знаний у дошкольников.
Задачи, которые педагог решает на данном занятии:
- закреплять у детей умение пользоваться количественным счетом в обратном порядке
- закреплять знания детей о составе числа 6
- закрепить знания о геометрических фигурах, их свойствах
- продолжать учить решать задачи с опорой на наглядность, составлять ее решение с использованием цифр и знаков, правильно выбирать арифметическое действие
- продолжать развивать умение анализировать и синтезировать, конструктивно мыслить
- воспитывать интерес  к математике

математика

group: Дисциплины

title: "В поисках сокровищ старого замка"


extracted_text:
Задание №24. Окружность.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
В треугольнике АВС угол В равен 72 , угол С равен 63°, ВС =  2√2 .
Найдите радиус описанной около этого треугольника окружности.
В треугольнике АВС угол В равен 56°, угол С равен 64°, ВС =  3√3
. Найдите радиус описанной около этого треугольника окружности.
Окружность с центром на стороне AC треугольника ABC проходит
через вершину C и касается прямой AB в точке B. Найдите диаметр
окружности, если AB = 15, AC = 25.
Окружность, вписанная в треугольник ABC , касается его сторон в точ
ках M, K и P. Найдите углы треугольника ABC, если углы треугольни
ка MKP равны 49°, 69° и 62°.
Окружность   с   центром   на   стороне AC треугольника ABC проходит
через   вершину C и   касается   прямой AB в   точке B.   Найдите AC,   если
диаметр окружности равен 15, а AB = 4.
Окружность   с   центром   на   стороне AC треугольника ABC проходит
через   вершину C и   касается   прямой AB в   точке B.   Найдите AC,   если
диаметр окружности равен 8, а AB = 3.
Окружность   с   центром   на   стороне AC треугольника ABC проходит
через   вершину C и   касается   прямой AB в   точке B .   Найдите   диаметр
окружности, если AB =15, AC = 25.
Окружность   с   центром   на   стороне AC треугольника ABC проходит
через   вершину C и   касается   прямой AB в   точке B.   Найдите AC,   если
диаметр окружности равен 7,5, аAB = 2.
В  треугольнике ABC угол С равен   90°,   радиус  вписанной  окружности
равен 2. Найдите площадь треугольника ABC, если AB = 12.
Окружность
стороны AB и AC треугольника ABC в
точках K иP соответственно и проходит через вершины B и C. Найдите
длину отрезка KP, если AK = 18, а сторона AC в 1,2 раза больше сторо
ны BC.
пересекает

11 Окружность
стороны AB и AC треугольника ABC в
точках K и P соответственно и проходит через вершины B и C. Найдите
пересекает

длину отрезка KP, если AK = 14, а сторона AC в 2 раза больше сторо
ны BC.
Задание №25. Окружности и их элементы.
1
2
3
4
5
6
В окружности с центром О проведены две хорды АВ и CD так, что цен
тральные углы АОВ и СОD равны. На эти хорды опущены перпендику
ляры ОК и OL. Докажите, чтоОК и OL равны.
Вершины треугольника делят описанную около него окружность на три
дуги, длины которых относятся как 3 : 5 : 10. Найдите радиус окружно
сти, если меньшая из сторон равна 19.
В окружности с центром  О  проведены две равные
хорды  KL  и  MN.   На   эти   хорды   опущены
перпендикуляры OH и OS. Докажите, что OH и OS
равны.
Окружности с центрами в точках O1 и O2 не имеют общих точек. Внут
ренняя общая касательная к этим окружностям делит отрезок, соеди
няющий   их   центры,   в   отношенииm:n.   Докажите,   что   диаметры   этих
окружностей относятся как m:n.
В окружности через середину O хорды AC проведена хорда BD так, что
дуги AB и CD равны. Докажите, что O — середина хорды BD.
Окружности   с   центрами   в   точках I и J пересекаются   в   точках A и B,
причём точки I и J лежат по одну сторону от прямой AB. Докажите, что
отрезки AB и IJ перпендикулярны.

file_name: Задание №24, 25. Окружность.docx

intro: Материалы составлены из заданий Образовательного портала для подготовки к экзаменам СДАМ ГИА Дмитрия Гущина. В работе подобраны прототипы Задания №24 по теме  "Окружность и Задания №25 по теме "Окрухности и их элементы" для подготовки к ОГЭ по математике 9 класс модуль"Геометрия". Эти задания повышенного уровня сложности, они требуют свободного владения материалом и довольно высокого уровня математического развития.

title: Задания для подготовки к ОГЭ по теме "Окружность"


extracted_text:
Новогодняя сказка «Любовь с первого взгляда»
Действующие лица:  Ведущая, Дед Мороз, Снегурочка, Новый год, Кощей
Бессмертный,   Баба   Яга,   Водя   Водяной,   Кикимора   Болотная,   Иванушка
дурачок, Лихо Одноглазое, Черт Чертовкин, Марфушенька  душенька, Мать
Марфушеньки.
Все зрители собрались в зале. Внезапно гаснет свет.
Звучит музыка, завывания ветра, вой метели.
Появляются сказочные герои, занимают свои места на сцене.
Свет в зале загорается.
Ведущая     Добрый   вечер,   дорогие   друзья!   Да,   вечер   сегодня   особенно
добрый, предновогодний. Совсем скоро наступит Новый год. Сколько воды
утекло за прошедший год, сколько событий! И не только в реальной жизни, но
и в жизни сказочных героев. Вот послушайте, что произошло под Новый год в
Ямальском царстве, в Раттовском государстве. Насмотрелась нечистая сила
телевизионных программ и думает: «Весело живет здесь народ! Играет! То в
«Поле чудес», то в «Звездный час», то в «Лото миллион», то в «Любовь с
первого взгляда», то... и так далее и тому подобное. И решила нечистая сила:
«Баста! С нас хватит. Чем мы, нечисть, хуже людей? Устроим и мы себе
праздник под Новый год  поиграем!» Сказано  сделано. И появилось в лесу
такое объявление.
Ведущая демонстрирует красочно написанное с массой ошибок объявление: «Сегодня в
лесу Дед Мороз и Снегурочка проводят игру «Любовь с первого взгляда». Играют
нечистая сила и прочие.
Ведущая  (продолжает)   В назначенный день и час собрались все жители
Ямальского царства, Раттовского государства в лесу под елкой для игры в
«Любовь с первого взгляда». А кто будет вести игру? Хотели было выкрасть
артистов   из   Москвы,   но   побоялись:   больно   уж   зорко   Москва   охраняется.
Долго ли советовалась нечистая сила и прочие, коротко ли, но порешили, что
умнее и мудрее Деда Мороза и Снегурочки в лесу нет  им и вести программу.
Сказано  сделано. А что из этого получилось, нам с вами судить. Итак...
Звучит музыка. Появляются Дед Мороз и Снегурочка.
Дед Мороз  Вижу, что вы нас ждете.
Снегурочка  Мы пришли. Привет, друзья!
Дед Мороз  Начинаем нашу встречу.
Снегурочка  Нам опаздывать нельзя.
Дед Мороз  Бегут часы, проходят дни...
Снегурочка  Таков закон природы.
Дед Мороз  И мы поздравить вас должны сегодня с Новым годом!
Снегурочка  В это день скучать никак нельзя, и пусть в веселье примут все
участье!
Дед Мороз  С Новым годом вас, друзья!
Снегурочка  С Новым годом, с новым счастьем! Дед Мороз  Начинаем нашу праздничную игру «Любовь с первого взгляда».
Позвольте   вам   представить   нашу   мужскую   половину.   Итак,   Кощей
Бессмертный!
Кощей  Зовите меня просто Кеша.
Дед Мороз (продолжает)  Черт Чертовкин!
Черт  Да ну вас к чертям!
Дед Мороз (продолжает представления)  Водя Водяной!
Водяной  Угу.
Дед Мороз  Иванушка  дурачок!
Иванушка (улыбаясь)  Это я.
Снегурочка     А   теперь      наша   прекрасная   женская   половина.   Кикимора
Болотная!
Кикимора (кокетничая)  Всегда к вашим услугам.
Снегурочка (продолжает представление) — Лихо одноглазое!
Лихо (смеется)  Ихохохо! Ихохохо!!!
Снегурочка  (продолжает)   Самая юная наша участница  Марфушенька
душенька!
Марфушенька (смотрится в зеркальце и кричит громко в зал) — Мамаш,
щеки мне намажь!
Выбегает мать Марфушенъки, мажет ей щеки свеклой.
Мать  Ягодка моя ненаглядная, красавица писаная, прынцесса да и только!
Снегурочка  —  А   четвертая   участница...  (Замирает   в   недоумении:   стул
пустой, четвертой участницы нет). Дедушка Мороз, а Бабы Ягито нет!
Баба Яга (выезжает в ступе, с метлой, кричит)  Как это «нет», как это
«нет»! Вот и я на реактивной своей ступе.
Баба Яга пытается выбраться из ступы, но не получается.
Снегурочка Бабуся Ягуся, давайте я вам помогу.
Баба Яга (отстраняя Снегурочку)  Не Бабуся Ягуся, а молодуся Ягуся, моя
дорогуся!
Снегурочка  Ну, хорошо, хорошо.
Баба Яга (усаживаясь)  Вот такто! Начинайте!
Дед Мороз   Ну, что ж, если все в сборе, начинаем нашу игру «Любовь с
первого взгляда». Познакомимся с вами немного поближе. Мы сейчас будем
задавать вам вопросы, а вы на них будете отвечать. Ну, Снегурочка, начинай!
Снегурочка     Первый   вопрос.   Что   такое   любовь?   Как   вы   ее   себе
представляете?
Дед Мороз  Сначала мы будем принимать ответы от наших мужчин.
Кощей  Как ты посмел меня, Кощеюшку, назвать мужчиной?
Водяной  А меня? Я щас быстро утащу тебя в болото.
Черт  А как ты посмел про меня  такого красавца, сказать «мужчина»? А? Дед Мороз  Ладно, ладно, парни... (слышны довольные возгласы), женихи,
ухажеры, как хотите. А ты, Иванушкадурачок, как прикажешь себя называть?
Иванушка  —  Как,  как!  (Старательно   выговаривает   понравившееся  ему
слово) — Мужчина! Вот как!
Дед   Мороз     Прекратим   споры   и   приступим   к   ответам.   Итак,   что   такое
любовь? Как вы ее представляете себе?
Черт (решительно)  Любовь  это, когда полюбится сатана пуще ясна
сокола.
Водяной (мечтательно)  Любовь  это река, где тонут два дурака.
Кощей (философски)  За свои 2013 лет жизни я любил только одних Василис
Прекрасных и Василис Премудрых. На 2014 год хотелось бы почувствовать
изюминку в любви.
Баба Яга посылает Кощею воздушный поцелуй, строит ему глазки.
Иванушка  Всех любить  сердца не хватит.
Снегурочка  А теперь мы послушаем наших девушек, как они понимают это
чувство. Вы на меня не обижаетесь за то, что я вас так называю?
(Слышны голоса: «Нет, нет, очень приятно»).
Баба Яга  Верная любовь ни в огне не горит, ни в воде не тонет!
Кикимора  Любовь хоть и мука, а без нее  такая скука.
Лихо  Любовь — не пожар, а загорится  не потушишь.
Марфушенька  (щелкая орехи)   Любовь... Я эту штуку представляю себе
так...
Марфушенька подходит к Иванушкедурачку, поднимает его за шиворот,
притягивает к себе, целует и довольная садится на место.
Дед Мороз  Ваши ответы принимаются, потому что они нам кажутся очень
оригинальными.
Снегурочка  Вопрос второй. Где бы вы мечтали отдохнуть и встретить
Новый год? Ответы:
а) на необитаемом острове;
Б) в своем дремучем лесу или непролазном болоте;
В) другие варианты ответов.
Дед Мороз  Теперь ответы первыми будут приниматься у девушек.
Баба Яга  Конечно же, в своем дремучем лесу. Я оттуда никуда не пойду.
Поет. Во время пения подходит к Кощею, обнимает его.
Шумел камыш, деревья гнулись,
А ночка темная была.
Одна возлюбленная пара
 Всю ночь гуляла до утра.
Лихо     Я   бы   мечтала   отдохнуть   и   встретить   Новый   год   на   необитаемом
острове. Хоть одним бы глазком взглянуть, как он выглядит.
(Поет и танцует) Остров Невезения в океане есть,
Весь покрытый зеленью,
 Абсолютно весь.
Там живут несчастные людидикари.
На лицо ужасные, добрые внутри.
 (время   от   времени   вспоминает   про   свою   внешность,
Марфушенька
смотрится в зеркальце и зовет мать) Мамаш, брови мне подмажь!
Мать (подбегает, мажет брови) — Да ты, светик мой ясный, и так лучше
всех. Прынцесса... Нет! Королевна!
Кикимора  Я бы хотела отдохнуть от своего болота в Америке.
(Поет и танцует)
Америкэн бой, уеду с тобой,
Уеду с тобой, мой лес, прощай!
 Марфушенька  А мне и здесь нравится. Чем плохо? И кормят, и поют, и
даже (потягивается) спать укладывают.
Снегурочка   А теперь выслушаем Кешу, Водю, Чертовкина и Иванушку
дурачка.
Водяной  Лучшее место для отдыха  это болото.
(Водяной с самого начала дерэ/сит ноги в ластах в тазике с водой.
 Говоря это, поднимает то одну ногу, то другую, поглаживает себя по животу,
где привязана подушка).
 Мягко и сыро, сыро и мягко. Как засосет, не вылезешь, благодать!
Черт  А мне везде хорошо, как у черта за пазухой. Только жаль, что о нас,
чертях, вспоминают редко. Пособие по безработице маленькое платят, а то
мы, черти, развернулись бы, погуляли бы до чертиков!
Кощей  За свои 2013 лет я побывал и во мореокеане, и на острове Буяне, и в
пустыне жгучей. Мне бы вот жениться, а там...
(Иванушкадурачок хихикает, за что получает от Кощея по шее)
 На   пенсию!   Только   на   пенсии   можно   отдохнуть   и   понечистосильски
встретить Новый год.
Иванушка  Я и так всю жизнь отдыхаю, мне бы поработать. Выйти в чистое
поле и крикнуть: «Сивкабурка, вещая каурка, встань передо мной, как лист
перед травой!» Вскочить (вскакивает на палку) на Сивкубурку и помчаться
из одной сказки в другую, из другой в третью (скачет вокруг елки). Ведь на
Иванах весь мир держится!
Дед Мороз  Ответы приняты. Думается, вы делаете для себя выбор?
(Все зашевелились, прихорашиваются, подмигивают друг другу).
Марфушенька  Мамаш, бант привяжь!
(Показывает пальцем на бант Кикиморы)
Мать  Сейчас, Марфушенькадушенька!
 Нет, не королевна! (Любуясь)  Президентша настоящая! (Уходит)
(Привязывает ей большой бант) Снегурочка  Итак, третий вопрос. Самый трудный. Интеллектуальный!
Дед Мороз  Сколько будет дважды два?
(Все замирают в ожидании).
Все задумались. Баба Яга достает огромную книгу.
Лихо пытается заглянуть через монокль в книгу одним глазком.
Кикимора достает шпаргалку, роняет ее, растягивает на целых три метра.
Кощей считает на счетной машинке.
Водяной считает на счетах.
Черт бегает, везде сует свой нос и слышит: «Пошел к черту!»
Иванушкадурачок пишет чтото гусиным пером. Слышны голоса.
Кикимора  По теории вероятности дважды два  пять.
Кощей  Тангенскотангенс, синускосинус.
Черт  Ни черта не смыслю.
Лихо  И глазом не моргнуть: дважды два  один.
Марфушенька (кричит)  Мамаш, задачку подскажь!
Мать     Бегу,   Марфушенькадушенька,   бегу!  (показывает   дочери   четыре
пальца)
Марфушенька  Четыре! Вот!
Мать (довольная)  У нашей дитяти  ума палати!
Дед   Мороз     Молодец,   Марфушенька,   молодец!   Правильно.   Вот   тебе
леденец!
Снегурочка   А теперь подведем итоги. Минута вам на размышление и  к
выборам.
Все показывают таблички с номерами.
Дед Мороз (подводя итоги)  Сошлись три пары: Кощей Бессмертный и Баба
Яга,   Кикимора   Болотная   и   Водя   Водяной,  Лихо   Одноглазое   и   Иванушка
дурачок.
Пары соединяются, радуются. Черт корчит рожи, Марфушенька ревет.
Снегурочка     Идеальная   пара      Кощей   Бессмертный   и   Баба   Яга
отправляются   в   ресторан   «Избушка»,   где   их   ждут   экзотические   блюда.
Жаркое, о которое зубы сломаешь. Мороженое, которое тает не только во
рту, но и в руках. И цены, которые кусаются!
Марфушенька (ревет)  Всем по жениху, а мне леденец!
Снегурочка (продолжает)  Кикимора Болотная и Водя Водяной побывают
в коммерческом ресторане «Хоромы», где в большом ассортименте: устрицы
жареные,   кальмары   вяленые,   пиявки   лошадиные,   личинки   комариные.
Марфушенька  (ревет)   Всем по жениху, а мне леденец!  (Сосет леденец)
Снегурочка (продолжает)  Лихо Одноглазое и Иванушкадурачок посетят
подвальчик «Лесовичок», там сыро и тепло, никто не бывал там давно. А мы с
вами пока прощаемся и на втором дне игры в Новом году встречаемся.
Довольные пары удаляются поочередно;
Баба Яга увозит в ступе Кощея Бессмертного.
Кощей восклицает: «Я женюсь! Я женюсь!» Кикимора Болотная уводит Водю Водяного, напоминая;
«А тазик, тазикто забыл».
Лихо Одноглазое и Иванушкадурачок ускакали на «лошадях».
Уходят Дед Мороз и Снегурочка.
Марфушенька (ревет еще громче)  Мамань, жениха достань!
Мать  (уговаривая ее)  — Красавица ты моя ненаглядная, Невеста ты моя
нарядная, Не плачь, дочка, Побелеют щечки.
Марфушенька  Мамань, жениха мне достань! (Уходят)
Ведущая   Скоро сказка сказывается, да не скоро дело делается. Но, как
говорится, наша сказка, как и игра «Любовь с первого взгляда», подошла к
концу. Потешилась нечистая сила и прочие в новогоднюю ночь и, думается,
успокоилась на целый год. И Дед Мороз со Снегурочкой с ролью ведущих
справились   неплохо.   Но   стойте,   что   это   мы   все   про   нечистую   да   про
нечистую? Пора и нам повеселиться. Дедушка Мороз! Снегурочка! Где вы?
Ау! (Появляются)
Снегурочка         В окно глядит ночная тьма, Снежинки вьются в хороводе,
Когда к нам Новый год в дома
На смену старому приходит.
Дед Мороз          Старый год уходит, вот итог:
Он принес нам нового немало.
Старый год уходит только в срок,
На прощанье, попрощавшись с нами.
Снегурочка —     Полночь, бьют часы на башне,
Молодой приходит год.
Он в дары планете нашей
Мир и дружбу принесет.
Дед Мороз          Новый год во всей своей красе
По стране идет перед народом.
Новый год у нас встречают все.
Вместе –             С Новым годом! С Новым годом!
(Под музыку появляется Новый год).
Новый год       Нам хочется от всей души
Поздравить вас сегодня
С народным праздником большим,
С великим, ярким, гордым,
Прекрасным, светлым, молодым,
 Счастливым Новым годом!
Снегурочка –    Чтоб на празднике большом
Стало веселее,
Дружно песню пропоем
Вместе –
        Дружно, громко, вместе!
(Исполняется песня)

file_name: Никитина Н.В. Номинация Сценарий новогоднего праздника.doc

intro:
Новогодняя сказка «Любовь с первого взгляда»
Аннотация (краткое описание работы). Мероприятие посвящено празднованию Нового года. Предложена постановка с участием персонажей сказок. На новогодний праздник приходят герои сказок, проводят с ребятами игры, поют, загадывают загадки. Использование в сценарии специальных эффектов, музыкального сопровождения, сюрпризных моментов делает праздник еще более ярким и запоминающимся.
Действующие лица:
•	Кикимора,
•	 Леший, Кощей, Марфушенька
•	Баба Яга
•	Снегурочка и Дед Мороз итд

доп. образование детей

group: Другое

title: «Сценарий новогоднего праздника»


extracted_text:
Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министрлыгы
Дәүләт бюджет һөнәри белем бирү учреждениесе
“Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумы”
РУС ТЕЛЛЕ СТУДЕНТЛАР ӨЧЕН
“ТАТАР ТЕЛЕ ҺӘМ ӘДӘБИЯТЫ”ФӘНЕН
УКЫТУНЫҢ ЭШ ПРОГРАММАСЫ
23.02.03. Техник хезмәт күрсәтү һәм автомобиль транспортын ремонтлау “Татар   теле   һәм   әдәбияты”   предметының   эш   программасы   түбәндәге
документларга нигезләнеп эшләнде:
2016
  Федераль  дәүләт белем бирү стандартлары (ФДББС  ФГОС) таләпләре, Фән һәм
мәгариф министрлыгының   № 519, 14.05.2014 елгы боерыгы, Юстиция Министрлыгында
(№32880 27.06.2014 ел) теркәлгән;
   дәүләт   стандартының   федераль   компоненты   һәм     Татарстан   Республикасы
Мәгариф һәм фән министрлыгы тарафыннан расланган  рус телендә урта (тулы) гомуми белем
бирү мәктәбендә  (рус   телендә   сөйләшүче   балалар   өчен)  татар телен һәм әдәбиятын   укыту
программасына нигезендә;
   Өстәмә   профессиональ   белем   бирү     Дәүләти   автономияле   мәгариф   оешмасы
“Татарстан   Республикасы   мәгарифне     үстерү   институты”   тәкъдим   иткән   үрнәк   эш
программаларына (эксперт бәяләмәсе 12.06.2016) нигезләнеп төзелде.
Төзүче оешма:  Дәүләт бюджет һөнәри белем бирү учреждениесе “Минзәлә авыл
хуҗалыгы техникумы”
Төзүче: Андреева Зөлфия Рөстәм кызы, татар теле һәм әдәбияты укытучысы Цикл комиссиясе утырышында каралды:                             Раслыйм  ________________
Протокол №_____________                                                   Уку эшләре буенча директор
«_____»__________ 2016 ел                                                   урынбасары  Япаева К.Г.
Цикл комиссиясе рәисе:                                                             ______________ 2016 ел
 _____________Шайхатарова Э.Г. Эчтәлек
1. Эш программасының паспорты.
2. Фәнне үзләштерү нәтиҗәләре.
      3.  Уку предметының структурасы һәм эчтәлеге.
      4.  Уку программасын тормышка ашыру шартлары.
      5. Уку предметын үзләштерү нәтиҗәләре һәм контроль. 1.”Татар теле һәм әдәбияты”фәненең  укуукыту программасының паспорты
1.1.    Программаны куллану өлкәсе
Эш   программасы   урта   һөнәри   белем   бирү   төп   программасының     Федераль   дәүләт
белем   бирү   стандартына   (ФДББС)   туры   китереп   түбәндәге   һөнәргә   өйрәткәндә
кулланыла:
 23.02.03.   Техник   хезмәт   күрсәтү   һәм   автомобиль   транспортын
ремонтлау
1.2. Программа:
     Федераль     дәүләт   белем   бирү   стандартлары   (ФДББС      ФГОС)   таләпләре,   Фән   һәм
мәгариф министрлыгының   № 519, 14.05.2014 елгы боерыгы, Юстиция Министрлыгында
(№32880 27.06.2014 ел) теркәлгән;
 дәүләт стандартының федераль компоненты һәм  Татарстан Республикасы Мәгариф һәм
фән министрлыгы  тарафыннан расланган рус телендә урта (тулы) гомуми белем    бирү
мәктәбендә   (рус   телендә   сөйләшүче   балалар   өчен)   татар   телен   һәм   әдәбиятын     укыту
программасына нигезендә;
 Өстәмә профессиональ белем бирү  Дәүләти автономияле мәгариф оешмасы  “Татарстан
Республикасы мәгарифне   үстерү институты” тәкъдим иткән үрнәк эш программаларына
(эксперт бәяләмәсе 12.06.2016) нигезләнеп төзелде.
1.3.
Татар   теле   һәм   әдәбияты   фәненең   төп   һөнәри   белем   бирү   программасы
төзелешендәге урыны: гомумбелем бирү циклы.
Урта   һөнәри   уку   йортларында   татар   теле   һәм   әдәбияты   фәнен   укыту   концентрик
юнәлештә   оештырыла,   ягъни   мәктәптә   укыту   предметының   эчтәлеге   тирәнтен
кабатлана, барлык  үзләштерелгән  материал  сөйләм  эшчәнлеге  барышында  кабатлана
һәм ныгытыла.
1.4. УКЫТУ ПРЕДМЕТЫНА ГОМУМИ АҢЛАТМА
Федераль Дәүләт стандартларында белем бирү системасының  төп үсеш юнәлеше –
системалыэшчәнлекле юнәлеш,   ә системаны барлыкка китерә торган төп компонент –
нәтиҗә:   шәхси,   метапредмет,   предмет   нәтиҗәләре   дип   билгеләнелә.   Стандартларда күрсәтелгән бу концептуаль методологик нигез  барлык фәннәрне укыту системасына да,
шул исәптән рус телле укучыларга татар телен һәм татар әдәбиятын укыту системасына да
карый. Ягъни рус телле укучыларга татар теле һәм татар әдәбияты укыту системасының
барлык компонентлары да: программалар, укытуметодик комплектлары, дәрес процессы,
контроль, идарә итү, белем күтәрү һ.б. – бар да бер максатка – нәтиҗәгә хезмәт итә.
          Билгеле булганча, укытуның максаты җәмгыять тарафыннан куелган социаль заказ
белән   билгеләнә.   Татарстан   Республикасында   белем   бирү   системасының   төп   бурычы   –
иҗади фикерләүче, инициативалы, иҗтимагый тормышта актив катнашучы, белемле, ике
дәүләт һәм чит телләрдә дә иркен сөйләшеп аралашучы билингваль (полилингваль) шәхес
тәрбияләү.
Татарстан   Республикасы   Конституциясенең   8   нче   маддәсендә   һәм   “Татарстан
Республикасы халыкларының телләре турындагы” Законда күрсәтелгәнчә,   Татарстанда
дәүләт  телләренең икесен дә белү халыкларның үзара аңлашып, тату  яшәвенең   нигезен
тәшкил итә. Татар теле, дәүләт теле буларак, барлык  урта һөнәри уку йортларында төп
уку предметларының берсе булып тора.
Татар теле һәм әдәбиятын укыту максатлары берничә аспектны үз эченә ала:
танып белү, үстерү, тәрбия, белем бирү.
Танып белү максатының эчтәлеге
Татарстан   Республикасында   яшәүче   һәр   милләт   кешесенә,   үз   халкы   тарихыннан
тыш, шушы төбәктә төп халык булып саналган татар халкы мәдәниятен, горефгадәтләрен,
тарихи үткәнен, бүгенгесен, киләчәген белү зарур. Татар халкы белән кулгакул тотынып
яшәргә әзерләнүче һәр кеше бу халыкның бәйрәмнәрен, традицияләрен  аңларга, хөрмәт
итәргә, әдәбиятсәнгать вәкилләренең иҗади казанышлары белән үзенең рухи үсешен баета
алу мөмкинлегеннән файдаланырга тиеш. Программа эчтәлеге телгә өйрәтү процессын бала
өчен “башка дөньяга тәрәзә ачу” булырлык һәм шуның аркылы аның үз яшәешен дә тулырак
аңлавына ярдәм итәрлек итеп сайланды.
Һөнәри  уку  йортларында   татар   халкының   рухи  дөньясын  чагылдырган,   тормыш
көнкүрештәге әхләкый проблемаларны үз эченә алган, укучыларның кызыксынуларына, яшь
үзенчәлекләренә   туры   килгән   әдәби   әсәрләр   белән   танышу;
  Татарстанда   яшәүче
милләтләр,   Татарстанның   дәүләт   символлары,   Татарстанның   территориясе,   географик
урыны;   башкалабыз   Казанның   тарихи   үткәне,   бүгенге   йөзе;   татар   сәнгатенең   төрле
тармаклары буенча күренекле  шәхесләр турында укучыларның татарча сөйли алулары төп
максат итеп куела. Үстерү максатының эчтәлеге
Шәхеснең   белемле   булуы,   тәрбиялелек   һәм   аның   фикерләү   сәләте   үсеше
дәрәҗәсеннән дә тора. Укыту процессында үстерү, тәрбия максатларын даими күзаллап
эшләү – укытуның практик ягы уңышлылыгының алшарты. Укучыларның психик үсешен
түбәндәге юнәлешләрдә үстерүгә аеруча игътибар бирү таләп ителә:
–  фикерләүне   үстерү   белән   бәйле   психик   функцияләр:   логик   фикерләү,   сәбәп
нәтиҗә бәйләнешләрен табу, индуктив, дедуктив фикерләү;
– хәтерне үстерү (ихтыярый, ихтыярсыз), игътибарлылыкны үстерү;
– аралаша белү сәләтен үстерү (аралашучанлык, хислелек, эмпатия хисләре);
– ихтыяр көче, максатчанлык, активлык кебек сәләтләрне устерү.
Программага   сайланган   эчтәлек   нигезендә   сөйләм   эшчәнлегенең   барлык   төрләре
буенча да эш оештырганда, бу максатлар беренче планга куела.
Тәрбияви максатның эчтәлеге
Укучыларның   тиешле   дәрәҗәдәге   тәрбиялелегеннән   башка   укыту   процессын
оештыру   мөмкин   түгел.   Тәрбия   процессы,   беренче   чиратта,   укытуның   эчтәлеге   һәм
методлары   белән   бәйле.   Шуңа   күрә   программа   эчтәлеген   сайлаганда,   материалның
тәрбияви   мөмкинлекләрен   исәпкә   алу   мөһим.   Эчтәлектә   әхлакый   проблемалар   булган
текстлар   үзләре   үк   коммуникатив   мотивациягә   ия,   шунлыктан   аралашу   ситуациясе
булдыру   әллә   ни   кыенлык   тудырмый.   Башка   милләт   вәкилләренең   күңелен   яулардай,
аларда гомумкешелек әхлакый сыйфатларны тәрбияләрдәй татар әдәбияты өлгеләре белән
таныштыру   да   шушы   ук   максатка   буйсындырыла,   сөйләшүаралашуга   алып   чыгуга
кулайрак булган әдәби әсәрләр  тәкъдим ителә.
 Белем бирү максатының эчтәлеге
Укучыларның     татар   теле   буенча   лексик,   грамматик   күнекмәләре   филологик
белемнәр суммасы дәрәҗәсендә генә калмыйча, ә сөйләм эшчәнлегенең барлык төрләрендә
дә аралашуда кулланырлык дәрәҗәгә җитүе зарур. Ягъни, укучылар, нинди дә булса сүзне,
я грамматик категорияне тану, аеру, аңлау, тәрҗемә итү дәрәҗәсендә генә түгел, аларны
аралашу   максатыннан   мөстәкыйль   кулланырлык   дәрәҗәдә   өйрәнергә   тиешләр.   Шул
вакытта гына татар телен дәүләт теле буларак өйрәнү бурычы үтәлә.
Укучыларда
  татар   әдәбияты   текстларын   рус   әдәбияты   әсәрләре   белән
гомумкешелек   кыйммәтләренә   мөнәсәбәттә   чагыштыру   күнекмәләре   формалаштыруга,
татар әдәбиятына хас рухиәхлакый кыйммәтләрне, әдәбиэстетик үзенчәлекләрне аңларга
өйрәтүгә, татар әдәбияты әсәрләрен аңлап укый һәм кабул итә алуга ирешү зарур. Программага сайланган эчтәлек гомуми белем бирү системасының фундаменталь
нигезен тәэмин итә һәм һөнәри урта   белем бирү баскычында ул тирәнәйтелә. Шулай ук
сайланган   эчтәлек   укучыны   рухи   һәм   әхлакый   яктан   тәрбияләү,   укуның   универсаль
гамәлләрен формалаштыру максатларына хезмәт итә; урта гомуми белем бирү баскычы
программасы белән дәвамчанлыкны саклый.
Укыту   предметының   эчтәлеге   түбәндәге   компетенцияләрне   формалаштыруга
юнәлдерелгән:
Коммуникатив   компетенция  җирлегендә   сөйләм   эшчәнлегенең   төрләре
камилләштерелә.   Укучы   аралашу   ситуацияләренә   бәйле   тел   һәм   сөйләм   берәмлекләрен
дөрес, төгәл сайлап, иркен куллана, үз фикерен раслый һәм дәлилли. Төрле стиль һәм
жанрга караган текстлар төзи һ.б.
Лингвистик компетенция татар теленең тармаклары буенча үзләштерергә тиешле
төп теоретик мәгълүматлар керә:
1.   “Сөйләм   ситуациясе”,   “әдәби   тел”,   “тел   нормасы”,   “сөйләм   культурасы”
төшенчәләре.   Татар   халкының   язу   тарихы,   орфографик   принциплар,   орфоэпия.   Татар
теленең фонетик, график, орфографик, орфоэпик нормалары.
2.   Лексикология   фәненең   тармаклары.   Сүзнең   лексик   мәгънәсе,   аның   үсеш
үзгәреше. Татар теленең сүзлек составын төркемләү.     Фразеологик әйтелмәләр, аларның
лексик мәгънәсе. Төрле типтагы сүзлекләр. Телнең лексик нормалары.
3.   Сүз   төзелеше   һәм   сүз   ясалышы,   татар   теленең   сүзлек   составын   баетуда   сүз
ясалышының роле.
4. Сүз төркемнәре, аларны төркемләү, сүз төркемнәренең үзара мөнәсәбәте. Телнең
морфологик нормалары.
5.   Синтаксисның   төп   берәмлекләре,   аларның   төрләре.   Текст   һәм   аның
берәмлекләренең үзара бәйләнеше. Телнең синтаксик нормалары.
6. Язма һәм сөйләмә тел, аларга хас үзенчәлекләр. Телсурәтләү чаралары, аларның
төрләре. Татар сөйләменең  сәнгатьлелеге.
Этномәдәни   компетенция  җирлегендә   телнең   мәдәнияттән   һәм   тарихтан
аерылгысыз булуына  игътибарны юнәлтү. Тел берәмлекләрендә,  аларның  мәгънәләрендә
миллилек чагылышын күрә белү, төрле телләрдә уртак төшенчәләрнең һәм берәмлекләрнең
кулланылыш үзенчәлеген, алар аша дөньяны танып белүдәге уртак һәм аермалы якларны
ачу; тел берәмлекләре аша милли дөнья картинасы ачылу үзенчәлекләрен өйрәтү (мәкаль әйтемнәр, фразеологик берәмлекләр, ономастик лексика, афоризмнар). Татар сөйләм әдәбе
нормаларын өйрәтү һ.б.
Укучыларның сөйләм эшчәнлеге үсеше һәм шәхси үсешүзгәреше югарыда саналган
компетенцияләрдә ачык чагыла: коммуникатив компетенция төркемендә  өйрәнелә торган
тел материалы аралашу күнекмәләре булдыру максатын күздә тотып бирелә, лингвистик
компетенция төркемендә аралашу өчен кирәкле тел материалының төзелеше, структурасы,
эчтәлеге тәкъдим ителә, социомәдәни  компетенция төркемендә тел материалы халыкның
мәдәниятен һәм тарихын чагылдыра торган билге буларак бирелә.
2. Фәнне үзләштерү нәтиҗәләре.
Фәнне үзләштерү нәтиҗәсендә укучы куллана белергә тиеш:
 Сөйләмнең   үз   контролен   гамәлгә   ашыру:   куелган   коммуникатив   бурычларның
нәтиҗәлелеге күзлегеннән чыгып телдән һәм язма әйтелмәләрне бәяләргә;
 Тел   берәмлекләрен   дөреслеге,   төгәллеге   һәм   урынлы   кулланылышы   ягыннан
анализларга;
 Төрле функциональ стильдәге текстларга лингвистик анализ ясарга;
Сөйләмдә һәм язуда
 Иҗтимагыймәдәни,эшлекле аралашу һәм төрле типтагы фәнни   жанрларда телдән
һәм язмача монологик һәм диалогик сөйләм булдырырга;
 Сөйләмдә   хәзерге   заман   татар   теленең   төп   орфоэпик,   лексик,   грамматик
нормаларын кулланырга;
 Язмада хәзерге заман татар теленең орфографик һәм пунктуацион  кагыйдәләрне
үтәргә;
 Төрле өлкәдә һәм ситуациядә аралашуның сөйләм тәртибе нормаларын үтәргә;
 Телдән һәм язмача текстта төп информацион алымнарны кулланырга.
Фәнне үзләштерү нәтиҗәсендә укучы белергә тиеш:
 Рус һәм башка халыклар теленең тарихы, мәдәнияте белән бәйләнешен;  Сөйләм культурасы, тел нормалары, әдәби тел, сөйләм һәм аның компонентлары
төшенчәләренең мәгънәсен;
 Телнең төп берәмлекләрен, аның дәрәҗәсен, билгеләрен һәм үзара бәйләнешен;
 Хәзерге заман татар әдәби теленең орфоэпик, лексик, грамматик, орфографик һәм
пунктуацион нормаларын.
Укучы   фәнне   үзләштерү   нәтиҗәсендә   алган   белемнәрен   һәм   күнекмәләрен
практикада һәм көндәлек тормышта куллана белергә тиеш.
 Татар телен халыкның рухи, әхлакый һәм мәдәни байлыгы икәнен аңлау;
 Иҗади сәләтләрен, мөстәкыйль эш күнекмәләрен үстерү;
 Сүзлек запасын арттыру; тел һәм сөйләм чараларын куллану өлкәсен киңәйтү;
 Коммуникацион сәләтне камилләштерү;
 Үз белемең күтәрү һәм дәүләтнең иҗтимагый, мәдәни һәм җитештерү тормышында
актив катнашу.
 Татар әдәби теленең нормаларын исәпкә алып кирәкле темага( телдән дә, язмача да)
бәйләнешле текст төзү;
 Диалогта, дисскуссиядә катнашу;
 Әдәби культура күренешләре белән мөстәкыйль танышу, һәм аларның эстетик
әһәмиятен бәяләү;
 Әдәби әсәрләргә бәя бирү.
Рус телле укучыларга татар теле һәм әдәбиятын укыту, ана теле һәм әдәбиятын
укыту   белән   беррәттән,   аларның   филологик   белемнәрен   киңәйтә   һәм  коммуникатив
культурасын үстерә.
Укуукыту   предметын  үзләштерү   процессында  шәхси,   метапредмет,  предмет
нәтиҗәләре
Урта һөнәри уку йортларында телне гамәли үзләштерү нәтиҗәсендә  укучыларда
татар теле һәм әдәбиятының    күп мәдәниятле дөньядагы роле һәм мөһимлеге турында
күзаллаулар   формалаша.   Татар   мәдәниятенең   укучылар     өчен   булган   катламы   белән
танышу башка мәдәнияткә карата ихтирам хисе уята, ягъни укучыларга үз мәдәниятләрен
дә тирәнрәк аңларга мөмкинлек бирә, аларда ватанпәрвәрлек хисе уята.
         Урта һөнәри уку йортларында татар теле һәм әдәбиятын өйрәтүнең   программада
күрсәтелгән күләмдә гомуми нәтиҗәләре:

укучыларның  коммуникатив   компетенциясен  (аралашу   осталыгын)   үстерү,   ягъни
татар   телендә   сөйләшүчеләр   белән   телдән   яки   язмача   аралашу   күнекмәләре
булдыру;
коммуникатив бурычлар куя һәм хәл итә белү, адекват рәвештә аралашуның вербаль
һәм вербаль булмаган чараларыннан,   сөйләм этикеты үрнәкләреннән   файдалана
алу, итагатьле һәм киң күңелле әңгәмәдәш булу;
“Татар   теле   һәм   әдәбияты”  предметына  карата   уңай   мотивация,     тотрыклы
кызыксыну   булдыру   һәм   шулар   нигезендә   белем   алуның   алдагы   баскычларында
татар теле һәм әдәбиятын уңышлы үзләштерүгә шартлар тудыру.
Урта   һөнәри   уку   йортларын   төгәлләгәндә,   укучының   үзенә   һәм   үзенең   әйләнә
тирәсендәге   кешеләргә,   тормыштагы   яшәеш   проблемаларына   карата  түбәндәге  шәхси
кыйммәтләре формалашкан булуы күзаллана:
 шәхесара һәм мәдәниятара аралашуда  татар теле һәм әдәбиятына карата ихтирамлы

караш булдыру һәм аны яхшы өйрәнү теләге тудыру;
әхлакый кагыйдәләрдә ориентлашу, аларны үтәүнең мәҗбүрилеген аңлау;
әдәби   әсәрләрдәге   төрле   тормыш   ситуацияләренә   һәм   геройларның   гамәлләренә
гомүмкешелек нормаларыннан чыгып бәя бирү;
“гаилә”, “туган ил”, “мәрхәмәтлелек”, төшенчәләрен кабул итү, “башкаларга карата
түземлелек, кайгыртучанлык”, “кеше кадерен белү” кебек хисләр формалашу.
Урта   һөнәри   уку   йортларында  татар   теле   һәм   әдәбиятын   укытуның  метапредмет
нәтиҗәләре.  Татар теле  һәм әдәбияты, танып белү чарасы буларак,   укучыларның фикер
йөртү,   интеллектуаль һәм иҗади сәләтләрен үстерүгә, шулай ук,  реаль тормышта туган
проблемаларны хәл итү өчен кирәк булган укуның универсаль гамәлләрен (танып белү,
регулятив, коммуникатив) формалаштыруга хезмәт итә.
Укучыларда   мәгълүмати   җәмгыятьтә   яшәү   һәм   эшләү   өчен   кирәкле   күнекмәләр
үстерелә. Укучылар текст, күрмәграфик рәсемнәр, хәрәкәтле   яисә хәрәкәтсез сурәтләр,
ягъни төрле коммуникацион технологияләр аша тапшырыла торган мәгълүмати объектлар
белән эшләү тәҗрибәсе ала; презентацион материаллар әзерләп, зур булмаган аудитория
алдында чыгыш ясарга өйрәнә;   укучыларда, компьютер яисә ИКТ нең башка чаралары
белән   эш   иткәндә,   сәламәтлеккә   зыян   китерми   торган   эш   алымнарын   куллана   алу
күнекмәләре формалаша.
Танып белү нәтиҗәләре: –
фикерләүне үстерү белән бәйле психик функцияләр: логик фикерләү, сәбәпнәтиҗә
бәйләнешләрен табу, индуктив, дедуктив фикерли белү;
–
иҗади һәм эзләнү характерындагы  проблеманы  билгеләү, аларны  чишү  өчен
алгоритм булдыру;
–
объектларны  чагыштыру, классификацияләү  өчен уртак билгеләрне  билгеләү;
төп мәгълүматны  аеру, укылган яки тыңланган мәгълүматның эчтәлегенә бәя бирә
–
белү;
тиешле мәгълүматны табу өчен, энциклопедия, белешмәләр, сүзлекләр, электрон
–
ресурслар куллану.
Регулятив нәтиҗәләр:
–
–
–
–
–
–
–
уку хезмәтендә үзеңә максат куя, бурычларны билгели белү;
эш тәртибен аңлап, уку эшчәнлеген оештыра, нәтиҗәле эш алымнарын таба  белү;
уку эшчәнлеге нәтиҗәләрен контрольгә ала белү;
билгеләгән  критерийларга таянып, эш сыйфатына бәя бирә белү;
укудагы уңышларның, уңышсызлыкларның сәбәбен аңлый, анализлый белү;
ихтыяр көче, максатчанлык, активлык кебек сәләтләрне формалаштыру;
дәрескә кирәкле укуязу әсбапларын әзерли һәм  алар белән дөрес эш итә белү;
дәрестә эш урынын мөстәкыйль әзерли белү һәм тәртиптә тоту күнекмәләрен
–
үстерү.
 Коммуникатив нәтиҗәләр:
–
–
–
–
–
–
әңгәмәдәшеңнең фикерен тыңлый, аңа туры килерлек җавап бирә белү;
әңгәмәдәш  белән  аралашу калыбын төзү;
аралаша белү сәләтен үстерү (аралашучанлык, хислелек, эмпатия хисләре);
парларда һәм күмәк эшли белү;
мәгълүматны туплау өчен, күмәк эш  башкару;
әңгәмәдәшең белән сөйләшүне башлый, дәвам итә, тәмамлый белү.
Сөйләм эшчәнлегенең  төрләре буенча күнекмәләр
Сөйләү
–
булу һ.б.) урынлы файдалану;
аралашканда, төрле репликалардан (сораштыру, кабатлап сорау, тәкъдим итү, риза
–
–
әңгәмәдәшнең социаль хәлен исәпкә алып, сөйләшү оештыру;
аралашу барышында  фикерне төгәл җиткерү; –
киңәйтелгән репликалар кулланып, сөйләшү үткәрү;
укылган текстларның эчтәлеге буенча бәхәсләрдә катнашу, үз  карашларыңны
–
раслау һәм дәлилләү;
–
–
укылган әдәби әсәрләрнең эчтәлеге буенча әңгәмә кору.
төрле җөмлә калыпларын урынлы кулланып, дөнья яңалыклары турында хәбәр
итү һәм  аларга карата үз мөнәсәбәтеңнебелдерү;
–
татар классик әдипләренең тормышы һәм иҗаты турында сөйләү;
тәкъдим ителгән ситуация буенча сөйләшү үткәрү (һәр укучының репликалар
–
саны 12дән ким булмаска тиеш).
сөйләм нормаларына нигезләнеп, эзлекле һәм аңлаешлы, грамматик яктан дөрес
–
сөйләм булдыру (җөмләләр саны 14тән ким булмаска тиеш);
укылган (тыңланган) текстның эчтәлеген аңлап, авторның позициясен аңлату һәм
–
анда күтәрелгән мәсьәләләргә карата үз мөнәсәбәтеңне белдерү.
Тыңлап аңлау
–
2 минутлык текстны тыңлап, аның төп эчтәлеге турында үз фикерләреңне  белдерү;
–
–
җанлы сөйләмне тыңлап аңлап, күмәк сөйләшүдә катнашу;
тыңланган мәгълүматны аңлатып бирү;
лексик темаларга караган яңалыкларны тыңлап аңлау һәм  аларның эчтәлеген
–
башкаларга җиткерү.
Уку
–
уку төрләреннән файдаланып, тексттан кирәкле мәгълүматны табу һәм аның
эчтәлеген телдән яки язмача белдерү;
–
текст белән мөстәкыйль эшләү күнекмәләренә ия булу;
–
–
шигъри текстларны яттан сөйләү;
татар һәм рус телләрендәге әдәби әсәрләрнең уртак һәм милли үзенчәлекләрен
билгеләү, әхлакый кыйммәтләрне  чагыштырып бәяләү.
Язу
–
–
–
–
аралашу ситуациясенә карата фикерләрне язмача белдерү;
сөйләм ситуацияләренә бәйле репликаларны татарча яза белү;
өйрәнелгән темага яки укылган текстның эчтәлегенә нигезләнеп, сочинение язу;
төрле чыганаклардан файдаланып,  тәкъдим ителгән темага реферат язу.
Тел чаралары һәм аларны куллану күнекмәләре Сөйләмнең фонетик ягы
–
–
–
–
татар сөйләмен фонетик яктан дөрес оештыру;
лексик темаларга караган сүзләрдә  басымны дөрес кую;
кушма, тезмә, парлы һәм кыскартылма сүзләрне дөрес әйтү;
сөйләмдә иҗек чигендәге фонетик үзгәрешләрне истә тоту: күк — күге, кунак —
кунагы, тап — таба, тек әле — тегәле;
хикәя, сорау, боеру һәм тойгылы җөмләләрне дөрес интонация белән әйтү.
–
   Сөйләмнең лексик ягы
–
актив үзләштерелгән лексик берәмлекләрне, шул исәптән кушма, тезмә, парлы
һәм кыскартылма сүзләрне дөрес куллану;
–
антоним, синоним, омонимнарны сөйләмдә урынлы куллану;
лексик берәмлекләрнең күчерелмә мәгънәләрен, башка сүзләр белән бәйләнешкә
–
керү үзенчәлекләрен белү.
Сөйләмнең грамматик ягы
–
өйрәнелгән грамматик формаларны сөйләмдә дөрес куллану һәм тексттан табып
әйтү;
–
тезмә кушма һәм иярченле кушма җөмләләрне кулланып, бәйләнешле текст төзү.
Социальмәдәни күнекмәләр
Татарстан Республикасының халыкара мөнәсәбәтләре, китапханәләре, тарихи һәм
истәлекле урыннары, татар халкының күренекле шәхесләре, милли традицияләре  турында
мәгълүматлы булу.
Махсус күнекмәләрИке телле,  антонимнар, синонимнар, фразеологик  һәм башка төр
сүзлекләрдән,   белешмә   материаллардан,   мультимедиа   әсбапларыннан,   татар   сайтларыннан
файдалану; сүзлекчә алып бару.
3. Уку предметының төзелеше һәм эчтәлеге
3.1. Укуукыту фәнен үзләштерү өчен программа тәкъдим ителгән сәгать саны:
Татарстан Республикасы урта һөнәри белем бирү баскычында татар теле һәм әдәбияты
предметын укытуга:
максималь  117 сәгать, шул исәптән:
мәҗбүри  78 сәгать,
мөстәкыйль үзләштерүгә  39 сәгать Укыту төрләре
Максималь эш күләме (барлыгы)
Мәҗбүри эш күләме (барлыгы)
шул исәптән:
     Практик эшләр
     Курс эше (проект)
Укучыларның мөстәкыйль эше( барлыгы)
Аттестация: 2 семестр  дифференциальләштерелгән зачёт
Сәгатьләр
саны
117
78
32
39
3.2.
 Укыту предметының эчтәлеге
Сөйләмнең предмет эчтәлеге
Телдән һәм язма сөйләмнең эчтәлеге белем һәм тәрбия бирү максатларыннан, шулай
ук укучыларның яшь үзенчәлекләре һәм мәнфәгатьләреннән чыгып билгеләнә.
Телләр белгән – илләр белгән. Икетеллелек – дәүләт телләре буларак  татар һәм рус
телләре.  (6 сәгать). Кеше   һәм   мохит.   Иҗтимагый   урыннар.   Ашханәдә.   Кибеттә.   Шәһәрдә.
Юлда, сәфәрдә. Авылда (20 сәгать).
Туган ягыбызның табигате. Татарстан табигате, климаты. Ел фасыллары (6
сәгать).
Туганлык мөнәсәбәтләре. Гаилә. Аралашу культурасы (6 сәгать).
Тарихка сәяхәт. Болгар һәм Зөя утрау шәһәрчеге  (4 сәгать).
Татарстан Республикасы. Дәүләт символлары (6 сәгать).
Чит илләрдәге татарлар. Яшәеше, горефгадәтләрнең сакланышы (4 сәгать).
Казан Татарстанның башкаласы. Туган төбәкннең тарихи һәм истәлекле урыннары
(6 сәгать).
Китапханәләр. Казандагы милли китапханә  (4 сәгать).
Татарстан музейлары. Милли музейлар. Күргәзмәләр. (4 сәгать).
Татар әдипләре (10 сәгать, укытучы карамагына). Татар әдәбияты буенча якынча
исемлек:
1. Ф. Әмирхан. “Хәят”.
2. К.Тинчурин “Сүнгән йолдызлар”.
3. Г. Камал. “Беренче театр”.
4. М. Җәлил. “Җырларым”,  “Кичер, илем”.
5. Ә. Еники. “Кем җырлады?”.
6. Ф. Кәрим “Үлем турында уйлама”.
7. Г. Кутуй. “Тапшырылмаган хатлар”.
8.
9.
10. И. Юзеев. “Мин телим дусларга”.
11. Ф. Яруллин. “Сез иң гүзәл кеше икәнсез”.
12.  Т. Миңнуллин. “Әлдермештән Әлмәндәр”, “Илгизәр+ Вера”.
13.  Р. Миңнуллин. “Ә ни өчен?”.
14.  Р. Фәйзуллин. “Алтын балык түгел, гади балык сөйләде”.
15. Р. Байтимеров. Татарстан гимны.
 Г. Әпсәләмов. “Ак чәчәкләр”.
 Х. Туфан. “Кайсыгызның кулы җылы?”.
 Тел материалы
Фонетика.
 Лексик   темаларга   караган   сүзләрнең   әйтелеше   һәм   язылышы.
Әйтелеше белән язылышы арасында аерма булган сүзләр. Сүз һәм фраза басымы.
Лексика.  Аралашу   темаларына   караган   лексик   берәмлекләрне   рецептив   һәм
продуктив рәвештә үзләштерү. Тотрыклы сөйләм гыйбарәләре; сөйләм әдәбе берәмлекләре.
Актив үзләштерелгән сүзләрнең    синонимнары, антонимнары.   Фразеологик берәмлекләр.
Күп мәгънәле сүзләр.
Грамматика.  Аерым сүз  төркемнәренә  хас грамматик  формаларның  татар   һәм
рус телләрендә тәңгәл килүкилмәве: татар телендә исемнең род категориясе булмавы
һәм   аның  лексик   берәмлекләр   белән   бирелеше;   татар   телендә   исемнең  тартым
категориясе   булуы   һәм   аның   рус   телендә   бирелеше;   татар   телендә   хикәя   фигыльнең
заман   формаларына   хас   мәгънәви   үзенчәлекләр;   татар   телендә   фигыльнең   вид
категориясе   булмавы   һәм   аның   аналитик     формалар   белән   бирелеше;   татар   телендә
сыйфатның сыйфатланмыш белән ярашмавы; бәйлек һәм бәйлек сүзләрнең татар телендә
сүздән соң килүе; татар сөйләмендә кисәкчәләрнең препозитив  (иң,үтә, тома, шыр,
әллә)  һәм постпозитив (түгел, бит, инде, әле,гына/генә, кына/кенә, ук/үк)  булуы; татар
телендә саннарның  һәм сыйфатларның  исем янында төрләнмәве  (өч  малайда  у  трех
мальчиков; бишенче сыйныфта — в пятом классе; җиде баланың — у семи детей, матур бинада — в красивом здании); микъдар саны белән янәшә килгәндә, исемнәрнең сан
белән төрләнмәве; затланышлы һәм затланышсыз фигыльләрнең үзенчәлекләре.
Җөмләдә   сүз   тәртибе.   Җөмләдә   сүзләрне   бәйләүче   чаралар.  Татар   телендәге
хикәя   җөмләнең   хәбәр   белән   тәмамлану   үзенчәлеге.
 Татар   җөмләсендә   сөйләм
яңалыгының хәбәр алдында урнашуы. (Бүген безгә кунаклар килә. Кунаклар безгә бүген
килә. Кунаклар бүген безгә килә).Кушма җөмлә турында гомуми төшенчә.
3.3. Укуукыту эшчәнлеген тематик планлаштыру.
Бүлекләр һәм темалар исемлеге Уку материалының эчтәлеге,
Сәгатьләр  Үзләштерү укучыларның практик һәм
мөстәкыйль һәм проект эшләре
саны
дәрәҗәсе
I Телләр белгән – илләр белгән.
Аудитор   6
Практик  2
Мөст.  3
Тема 1.1
Икетеллелек
Тема 1.2
Фонетика. Татар теленең
специфик авазлары.
Тема 1.3
Сүз һәм фраза басымы.
 Икетеллелек – дәүләт телләре
буларак  татар һәм рус телләре.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Өстәмә материал туплау.
“Тарихка сәяхәт” (болгар
кабиләләре).
Фонетика. Лексик темаларга
караган сүзләрнең әйтелеше һәм
язылышы. Әйтелеше белән язылышы
арасында аерма булган сүзләр.
Практик эш.
Татар теленең специфик авазлары.
Татар сөйләмен фонетик яктан
дөрес оештыру.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Текстларның транскрипциясен язу.
Төрле чыганаклардан файдаланып,
“Телләр белгән – илләр белгән”
темасына реферат язу.
Сүз һәм фраза басымы.
Практик эш.
Лексик темаларга караган сүзләрдә
басымны дөрес кую.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Кушма, тезмә, парлы һәм
кыскартылма сүзләрне дөрес әйтү.
2
1
2
1
1
2
1
1
II Кеше һәм мохит.
Тема 2.1
Иҗтимагый урыннар. Ашханәдә.

 Иҗтимагый урыннар. Ашханәдә.
Лексика.Аралашу
темаларына
караган   лексик   берәмлекләрне
рецептив   һәм   продуктив   рәвештә
үзләштерү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сораштыру, кабатлап сорау,
тәкъдим итү, риза булу
репликаларын кулланып диалог
төзү. “Җәмәгать туклану”ы
темасына лексик минимум төзү.
Аудитор  20
Практик  5
Мөст.  10
2
1
1
2
1
2
3
1
2
3
1
2 Тема 2.2
Иҗтимагый урыннар. Кибеттә.
Тема 2.3
Иҗтимагый урыннар. Шәһәрдә.
Тема 2.4
Иҗтимагый   урыннар.
сәфәрдә.
  Юлда,
Тема 2.5
Иҗтимагый урыннар. Авылда.

Иҗтимагый урыннар. Кибеттә.
Әңгәмәдәшнең социаль хәлен
исәпкә алып, сөйләшү оештыру.
“Кибет” темасына лексик минимум
төзү.
Лексика.Аралашу темаларына
караган лексик берәмлекләрне
рецептив һәм продуктив рәвештә
үзләштерү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Диалогик сөйләмне монологик
сөйләмгә үзгәртү.
Иҗтимагый урыннар. Шәһәрдә.
Лексика.Аралашу
темаларына
караган   лексик   берәмлекләрне
рецептив   һәм   продуктив   рәвештә
үзләштерү.
Практик эш.
Әңгәмәдәш белән бирелгән
темаларга аралашу калыбын төзү.
“Шәһәр”темасына лексик минимум
төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Киңәйтелгән репликалар кулланып,
сөйләшү төзү.
Иҗтимагый урыннар. Юлда,
сәфәрдә.
Лексика.Аралашу темаларына
караган лексик берәмлекләрне
рецептив һәм продуктив рәвештә
үзләштерү.
Практик эш.
Тәкъдим ителгән ситуация буенча
сөйләшү төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
“Табигать һәм кеше” тексты
өстендә эш. Тәрҗемә итү һәм
сорауларга җавап бирү.
Иҗтимагый урыннар. Авылда.
Лексика.
 Аралашу   темаларына
караган   лексик   берәмлекләрне
рецептив   һәм   продуктив   рәвештә
үзләштерү.
2
1
2
1
1
2
1
1
2
2
3
1
2
3
1
2
3
1 Тема 2.6
Кеше һәм табигать.
Тема 2.7
Урман бай ул...
Тема 2.8
Аралашу этикеты.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
“Авыл” темасына лексик минимум
төзү.
Сөйләм нормаларына нигезләнеп,
эзлекле, аңлаешлы, грамматик
яктан дөрес сөйләм булдыру
(җөмләләр саны 14 тән дә ким
булмаска тиеш).
Авылда әбидә кунакта темасына
монолог төзү.
Кеше һәм табигать.
Лексика.
 Аралашу   темаларына
караган   лексик   берәмлекләрне
рецептив   һәм   продуктив   рәвештә
үзләштерү.
Практик эш.
“Табигать” темасына лексик
минимум төзү.
Сөйләм нормаларына нигезләнеп,
эзлекле, аңлаешлы, грамматик
яктан дөрес сөйләм булдыру
(җөмләләр саны 14 тән дә ким
булмаска тиеш).
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
“Табигатьне саклыйк” тексты
өстендә эш. Тәрҗемә итү һәм
сорауларга җавап бирү.
Урман бай ул...
Лексика.
 Аралашу   темаларына
караган   лексик   берәмлекләрне
рецептив   һәм   продуктив   рәвештә
үзләштерү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
“Урман” тексты өстендә эш.
Тәрҗемә итү һәм сорауларга
җавап бирү.
Аралашу этикеты.
Лексика.Аралашу
темаларына
караган   лексик   берәмлекләрне
рецептив   һәм   продуктив   рәвештә
үзләштерү.
Практик эш.
Сез   телевидениедә.
  Интервью
алыгыз.   Әңгәмәдәшегез   –   җырчы
(рәссам,
спортчы,
укучы).
  укытучы,

1
2
1
1
2
1
2
1
2
1
2
3
1
2
1
2 Тема 2.9
Аралашу төрләре.
Тема 2.10
Әдәплелек   сыйфатлары.
Сүзлек диктанты.
1
2
1
2
1
1
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сәгать эшлеклеләре темасына
материал туплау.
Аралашу төрләре.
Лексика.
 Аралашу   темаларына
караган   лексик   берәмлекләрне
рецептив   һәм   продуктив   рәвештә
үзләштерү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сәгать эшлеклеләре темасына
материал туплау.
Әдәплелек сыйфатлары.
Лексика. Аралашу темаларына
караган лексик берәмлекләрне
рецептив һәм продуктив рәвештә
үзләштерү.
Практик эш.
Әдәплелек сыйфатларын татарча
дәфтәрләргә туплап кую.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Тел нормасы.
“Итагатьле аралашу чаралары”
тексты өстендә эш. Тәрҗемә итү
һәм сорауларга җавап бирү.
Проект эше.
“Сәнгать эшлеклеләре”
III Туган ягыбызның табигате.
Тема 3.1
Татарстан табигате,
климаты. Ел фасыллары
Тема 3.2
Актив үзләштерелгән
сүзләрнең  синонимнары,
антонимнары.

сөйләм

сөйләм
әдәбе
Татарстан   табигате,   климаты.   Ел
фасыллары.
Лексика.Тотрыклы
гыйбарәләре;
берәмлекләре.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Тезмә, парлы һәм кыскартылма
сүзләр.
Актив   үзләштерелгән   сүзләрнең
синонимнары, антонимнары.
Практик эш.
Лексик берәмлекләрнең  күчерелмә
мәгънәләре,   башка   сүзләр   белән
бәйләнешкә керү үзенчәлекләре.
Аудитор  6
Практик  2
Мөст.  3
2
1
2
1
3
1
3
1
2
3
1
3
1
2 Тема 3.3
Фразеологик
берәмлекләр. Күп
мәгънәле сүзләр.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Тәрҗемә итү күнекмәләре булдыру
өстендә эш.
Фразеологик   берәмлекләр.
мәгънәле сүзләр.
Мөстәкыйль эш.
Практик эш.
Фразеологик   берәмлекләр,
мәгънәле

эквивалентын табу.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Төрле чыганаклардан файдаланып,
“ТАТАР ТЕЛЕНДӘ
ФРАЗЕОЛОГИЗМНАР” темасына
реферат язу.
сүзләрнең

  Күп
  күп
рус
1
2
1
1
IV Туганлык мөнәсәбәтләре.
Аудитор  6
Практик  3
Мөст.  3
Тема 4.1
Гаилә. Аралашу культурасы.
Исем. Татар телендә исемнең
род категориясе булмавы һәм
аның лексик берәмлекләр белән
бирелеше.
Тема 4.2
Татар телендә исемнең тартым
категориясе.
Тема 4.3
Гаилә. Аралашу культурасы.
Исем. Татар телендә исемнең род
категориясе булмавы һәм аның
лексик берәмлекләр белән
бирелеше.
Практик эш.
Род категориясенең лексик
сүзлекчәсен төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Род категориясенең лексик
сүзлекчәсен төзү.
Татар телендә исемнең тартым
категориясе булуы һәм аның рус
телендә бирелеше.
Практик эш.
Тартым белән төрләндерү. Рус һәм
татар телләрендә тартым бирелешен
чагыштыру, сүзтезмәләр һәм
җөмләләр төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сөйләм культурасы.
Татар сайтларыннан файдаланып
тестлар төзү.
Кабатлау, ныгыту күнегүләре.
Контроль эш.
2
1
1
2
1
1
2
3
1
2
3
1
2
3
1
2
3
3 Кабатлау, ныгыту күнегүләре.
Контроль эш.
Практик эш.
Өйрәнелгән грамматик формаларны
сөйләмдә дөрес куллану һәм текстан
табып уку.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Татар сайтларыннан файдаланып
тестлар төзү.
Проет эше.
“Татар халкы тарихы”
1
1
V Тарихка сәяхәт.
Аудитор  4
Практик  2
Мөст.  2
Тема 5.1
Болгар һәм Зөя утраушәһәрчеге
Фигыль. Затланышлы һәм
затланышсыз фигыльләрнең
үзенчәлекләре.
Тема 5.2
Хикәя фигыльнең заман
формаларына хас мәгънәви
үзенчәлекләр.
2
1
1
2
1
1
 Болгар һәм Зөя утраушәһәрчеге
Фигыль. Затланышлы һәм
затланышсыз фигыльләрнең
үзенчәлекләре.
Практик эш.
Затланышлы һәм затланышсыз
фигыльләрне кулланып җөмләләр төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Тел нормасы.
Морфологик нормаларга туры
китереп җөмләләрне дөресләп язу.
Хикәя фигыльнең заман формаларына
хас мәгънәви үзенчәлекләр.
Практик эш.
Җөмләләрне дөресләп язу.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сөйләм ситуациясе.
Аралашу ситуацияләренә бәйле тел
һәм сөйләм брәмлекләрен дөрес,
төгәл сайлап, иркен куллану өстендә
эш.
VI Татарстан Республикасы.
Тема 6.1
Дәүләт символлары.
Республиканың казанышлары.
Дәүләт символлары. Республиканың
казанышлары.
Практик эш.
“Татарстан Республикасы” тексты
өстендә эш. Тәрҗемә итү,
сорауларга җавап бирү.
Аудитор   8
Практик  4
Мөст. 4
2
1
2
3
1
2
3
1
2
3
1
2 Татар
Тема 6.2
Фигыль.
телендә
фигыльнең   вид   категориясе
булмавы   һәм   аның   аналитик
формалар белән бирелеше.

Тема 6.3
Татарстан Республикасының
халыкара мөнәсәбәтләре.
Тема 6.4
Татарстан Республикасының
истәлекле урыннары.
1
2
1
1
2
1
1
2
1
1
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сөйләм ситуациясе.
“Туган ягым – Татарстан” темасына
материал туплау, презентация төзү,
чыгыш ясарга әзерләнү.
Фигыль. Татар телендә фигыльнең
вид категориясе булмавы һәм аның
аналитик  формалар белән бирелеше.
Практик эш.
Тәрҗемә итү күнекмәләре булдыру
өстендә эш. Татар халкының
мәдәнияты.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сөйләм стуациясе.
“Туган ягым – Татарстан” темасына
материал туплау, презентация төзү,
чыгыш ясарга әзерләнү.
Татарстан Республикасының
халыкара мөнәсәбәтләре.
Практик эш.
“Милли горефгадәтләр” темасы
буенча лексик берәмлекләргә таянып
сөйләшү оештыру.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Текст белән эш. Текстның
эчтәлегенә нигезләнеп сочинение
язу.
“Татарстан Республикасының тарихи
үткәне, бүгенгесе һәм киләчәге”.
Татарстан Республикасының
истәлекле урыннары.
Тел нормасы.
Практик эш.
“Татарстан Республикасының
истәлекле урыннары” темасына
сүзлекчә төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сөйләм ситуациясе.
Проект эше.
“Туган ягым – яшел бишек”,
“Минзәләм” (шәһәрнең истәлекле
урыннары).
3
1
2
3
1
2
3
1
2
3
VII Чит илләрдәге татарлар.
Аудитор  4
Практик  2 Тема 7.1
Читтә яшәүче татарларның
яшәеше, горефгадәтләрнең
сакланышы.
Сыйфат. Татар телендә
сыйфатның сыйфатланмыш белән
ярашмавы.
Рәвеш.
 Читтә яшәүче татарларның яшәеше,
горефгадәтләрнең сакланышы.
Практик эш.
“Каз өмәсе”, “Сабан туе”, “Нәүрүз”
– татарның матур гадәтләре.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Тел нормасы.
Читтә яшәүче татарларлар турында
материал туплау.
Сыйфат. Татар телендә сыйфатның
сыйфатланмыш белән ярашмавы.
Рәвеш.
Практик эш.
Бирелгән текстлардан сыйфатларны
табу, сыйфатланмышын әйтү.
Тел нормасы.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сөйләм ситуациясе.
Сөйләм ситуацияләренә бәйле
репликаларны татарча язу.
Проект эше.
“Татар халкының горефгадәтләре”
VIII Казан – Татарстанның башкаласы.
Мөст.  2
2
1
1
2
1
1
Аудитор  6
Практик  3
Мөст. 3
Тема 8.1
Туган төбәкнең тарихи һәм
истәлекле урыннары.
Тема 8.2
Сан. Татар телендә саннарның
һәм сыйфатларның исем янында
төрләнмәве.
Туган төбәкнең тарихи һәм
истәлекле урыннары. Лексик
минимум төзү.
Казан шәһәре турында фильм карау.
Практик эш.
“Казан – Татарстанның башкаласы”
тексты өстендә эш. Тәрҗемә итү һәм
сорауларга җавап бирү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Казан шәһәре турында материал
туплау.
Сан. Татар телендә саннарның һәм
сыйфатларның исем янында
төрләнмәве.
Тел нормасы.
Практик эш.
“Сөембикә манарасы” – тарихи
сәяхәт.
2
1
1
2
1
1
2
3
1
2
3
1
2
3
1
2 Тема 8.3
Казан шәһәрендәге театрлар.
IX Китапханәләр.
Тема 9.1
Татарстан Республикасының
милли китапханәсе.
Тема 9.2
Бәйлек һәм бәйлек сүзләрнең
татар телендә сүздән соң килүе.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Тел нормасы.
Казан шәһәренең һәр урамы – тарихи
сәхифә (урамнар ни сөйли?)
Казан шәһәрендәге театрлар. Муса
Җәлил исемендәге дәүләт опера һәм
балет театры, Галиәсгар Камал
исемендәге татар дәүләт академия
театры, Кәрим Тинчурин исемендәге
Татар дәүләт драма һәм комедия
театры, Казанның. яшь тамашачы
театры һәм башкалар.
Практик эш.
Сөйләм ситуациясе.
Русча бирелгән өзекнең эчтәлеген
татарча сөйләү, дәфтәрләргә төркәү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Казан шәһәрендәге театрлар турында
өстәмә материал туплау.
Проект эше.
“Казан театрлары” (бер театр
турында)
 Татарстан Республикасының  милли
китапханәсе.
Практик эш.
Сез – экскурсовод. Туристлар белән
Татарстан Республикасының  милли
китапханәсе янында басып торасыз.
Сез аларга нәрсәләр сөйләрсез?
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Татарстан милли китапханәсе
турында кечкенә хикәя языгыз.
Түбәндәге фразеологизмнарны
кулланыгыз: күзгү бәрелеп тору, дан
казанырга, дан тотарга, ис китәргә,
хәтердә тотарга, эз калдырырга,
җаның ни тели, санап бетергесез.
Бәйлек һәм бәйлек сүзләрнең татар
телендә сүздән соң килүе.
Практик эш.
Текстагы хаталарны табу.
1
2
1
1
Аудитор  4
Практик  2
Мөст.  2
2
1
1
2
1
3
1
2
3
1
2
3
1
2 Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Әдәби культура  күрешләре белән
мөстәкыйль танышу һәм аларның
эстетик әһәмиятен бәяләү.
1
X Татарстан музейлары
Аудитор  4
Практик  1
Мөст.  2
Тема 10.1
Милли музейлар. Күргәзмәләр.
Тема 10.2
Кисәкчәләр.Татар сөйләмендә
кисәкчәләрнең препозитив һәм
постпозитив булуы.
Милли музейлар. Күргәзмәләр.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Әдәби тел.
Минзәлә шәһәренең “Туган як” музее
турында монолог төзергә һәм
сөйләргә өйрәнергә.
Кисәкчәләр.Татар сөйләмендә
кисәкчәләрнең препозитив һәм
постпозитив булуы.
Практик эш.
Сөйләм ситуациясе.
Кисәкчәләр кулланып җөмләләр
төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
“Милли музейлар” темасына
презентация һәм чыгыш ясарга
әзерләнергә.
2
1
2
1
1
XI Татар әдипләре. Синтаксис.
Аудитор  10
Практик  6
Мөст.  5
Тема 11.1
Синтаксисның төп берәмлекләре,
аларның төрләре.
Фатих Әмирхан “Хәят”.
Тема 11.2
Татар телендәге хикәя җөмләнең
хәбәр белән тәмамлану
үзенчәлеге.
Кәрим Тинчурин “Сүнгән
йолдызлар”.
сүзләрне
  бәйләүче
Җөмләдә   сүз   тәртибе.   Җөмләдә
сүзләрне   бәйләүче   чаралар.   Фатих
Әмирхан “Хәят”.
Практик эш.
Җөмләдә

чараларны билгеләү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Әдәби тел.
Хәсән Туфан “Кайсыгызның кулы
җылы?” әсәре өстендә эш.
Татар   телендәге   хикәя   җөмләнең
хәбәр белән тәмамлану үзенчәлеге.
Кәрим Тинчурин “Сүнгән
йолдызлар”.
Практик эш.
Телнең синтаксик нормалары.
2
1
1
2
1
2
1
3
1
2
3
1
2
3
1
2 Тема 11.3
Татар җөмләсендә сөйләм
яңалыгының хәбәр алдында
урнашуы.
Г.Камал “Беренче театр”
Тема 11.4
Кушма җөмләләр.Тезмә һәм
иярченле  кушма җөмләләр.
Муса Җәлил “Җырларым”,
“Кичер илем”.
Тема 11.5
Кушма җөмләләрнең аналитик
һәм синтетик төрләре.
Әмирхан Еники “Кем
җырлады?”.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Г.Әпсәләмов “Ак чәчәкләр” әсәрен
уку.
Татар җөмләсендә сөйләм
яңалыгының хәбәр алдында урнашуы.
Г.Камал “Беренче театр”.
Практик эш.
Текст   һәм   аның   берәмлекләренең
үзара бәйләнеше.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Сөйләм ситуациясе.
Хикәя, сорау, боеру һәм тойгылы
җөмләләрне дөрес интонация белән
әйтергә өйрәнү.
Гадел Кутуй “Тапшырылмаган
хатлар” әсәрен уку.
Кушма   җөмләләр.
  Тезмә   һәм
иярченле     кушма   җөмләләр.Муса
Җәлил   “Җырларым”,
  “Кичер
илем”.
Практик эш.
Тезмә   һәм   иярченле
  кушма
җөмләләр   кулланып   тәкъдим
ителгән
буенча

бәйләнешле текстлар төзү.
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Әдәби тел.
Фатих Кәрим “Үлем турында уйлама”
әсәре өстендә эш.
Фәнис Яруллинның “Сез иң гүзәл
кеше икәнсез” шигырен ятларга.
Интернет материаллардан
файдаланып “Кушма җөмләләр”
темасына тестлар төзү.
Кушма җөмләләрнең аналитик һәм
синтетик   төрләре.   Әмирхан   Еники
“Кем җырлады?”.
Практик эш.
Сөйләм ситуациясе.
Аналитик   һәм   синтетик   кушма
җөмләләр   кулланып   тәкъдим
ителгән

буенча
бәйләнешле текстлар төзү.
темалар

темалар
1
2
1
1
2
1
1
2
1
3
1
2
3
1
2
3
1
2 1
3
Укучыларның мөстәкыйль
эшчәнлеге.
Әдәби тел.
Илдар Юзеев “Мин телим дусларга”
әсәрен уку.
Дифференциальләштерелгән зачетка
әзерлек.
Дифференциаль зачет
Мәҗбүри сәгатьләр саны
Аудиториядән тыш мөстәкыйль эш
Практик дәресләр
Барлыгы
2
78
39
32
117
4. Уку программасын гамәлгә ашыру шартлары.
Укытутәрбия процессын укуукыту, методик әсбаплар һәм материальтехник
чаралар белән тәэмин ителеше. Укыту фәнен гамәлгә  ашыру түбәндәгеләрне таләп итә:
 Татар теле һәм әдәбияты кабинетының булуы;
Кабинетны җиһазлау:
укучылар саны исәбеннән эш урыннары;
укытучының эш урыны;
такта;
татар теле һәм әдәбияты фәннәре буенча укыту  методик комплект;
татар теле һәм әдәбияты фәннәре буенча укыту  күрсәтмә әсбаплар;
укучыларның мөстәкыйль эшен оештыру буенча методик рекомендацияләр;
практик эшләргә методик рекомендацияләр;
дәреслекләр;
сүзлекләр;
эш дәфтәрләре;
программалар, тематик һәм дәрес планнары;
күрсәтмә материал;
татар теле һәм әдәбиятыннан төрле дәрәҗәдәге дидактик материал;
тестлар;

 фонетика, морфология, сүз ясалышы буенча тематик папкалар;
 методик китапханә (китаплар, газета һәм журналлар)

иҗади эшләр өчен материал;
тематик стендлар.
   Татар теленә һәм әдәбиятына өйрәткәндә, түбәндәге материальтехник чаралардан
файдалану таләп ителә:   аудио һәм видео әсбаплар; мультимедиа укыту программалары;
электрон дәреслекләр; компьютер программалары; интерактив   программалар; электрон
китапханә;   татар сайтлары (belem.ru; tatarile.org.com);    “АНА ТЕЛЕ” онлайнмәктәбе
(anatele.ef.com).
Информацион тәэмин ителеш
а) төп әдәбият:
1. Сафиуллина Ф.С., Ибраһимов Г.Б. Хикмәтле дә, бизәкле дә тел. – Казан: Мәгариф, 2013.
– 176
2. Татарча сөйләшик = Давайте говорить потатарски = Let's speak tatar: уку әсбабы/ К.С.
Фәтхуллова, Ә.Ш. Юсупова, Э.Н. Денмөхәммәтова; [Д.Р. Шәрифуллина тәрҗ.]. – Казан:
Татар.кит.нәшр., 2014. – 311 б.
3. Татар әдәбияты = Татарская литература: Учебникхрестоматия для   студентов сред.
спец. учеб. заведений/ Авт.сост.: А.Г. Махмудов, Н.Г. Гараева, Л.Ю. Мухаметзянова,
Казань: Магариф, 2013. – 631с.
4. Харисова, Ч.М. Татарский язык: справочник/ Ч.М. Харисова. – Казань: Татар. Кн. Изд
во, 2014. – 191 с.
5.Шаяхметова, Л.Х. Татарский язык для начинающих: интенсивный курс. – Казань: Татар.
кн. издво, 2012. – 223 с.
 б) өстәмә әдәбият:
1. Федеральный закон от 29.12.2012 N 273ФЗ (ред. от 30.12.2015) "Об образовании в Российской
Федерации".
2. “Татарстан   Республикасы   дәүләт   телләре   һәм   Татарстан   Республикасында   башка
телләр турында” Татарстан Республикасы Законы (2004 ел, 1 июль).
3. Татар теленнән гомуми белем бирүнең дәүләт стандарты. – Татарстан Республикасы
Мәгариф һәм фән министрлыгы. – Казан, 2008. 4. Татар теле һәм әдәбият укытучысына ярдәмгә: ФДББС турында белешмәлек һәм терәк
схемалар:   методик   ярдәмлек   /   төзүчеләр:   А.Х.   Мөхәммәтҗанова,   Р.Б.   Камаева,   –
Казан: ТРМҮИ, 2015. – 68.
5. ФГОС СПО.
6. Абдуллина Р.С., Шайхиева Г.М.Татарский язык. Учебное пособие для 10 класса (для
учащихсятатар).– Казань: Татар. кн. издво., 2013. – 212с.www.tatkniga.ru
7.  Асадуллин А.Ш., Юсупов Р.А. Татарский язык в русскоязычной аудитории. – Казань:
Мәгариф, 2014. – 206 с.
8. Литвинов  И.Л. Я начинаю говорить потатарски.  Учебное пособие. – Казань: издво
«ГранДан», 2013. – 278 с.
9.
 Нигматуллина   Р.Р.   Методическое   пособие   (Сборник   упражнений   и   текстов   по
татарскому языку для русскоязычных учащихся) (на татар.яз) – Набережные Челны. 2013.
10.  Сафиуллина Ф.С., Ибраһимов С.М.  Татарский язык.  Учебное пособие  для  11 класса
(для учащихсятатар) [отв. за изд. Ч.М.Харисова]. – Казань: Татар. кн. издво., 2014. – 247
с.www.tatkniga.ru
11. Сафиуллина Ф.С. Татарский язык (интенсивный курс). – Казань: издво «Хәтер», 2014.
Сафиуллина   Ф.С.,   В.З.   Гарифуллин.  Татарский   язык.  Учебник   для   9   класса   русской
средней общеобразовательной школы. – Казань: Магариф, 2014. 159с.
12.   Сборник   правил   по   татарскому   языку   для   русскоязычных   учащихся.   Казань,
Издательство “Гыйлем”, 2013.
13.   Тел   –   акылның   баскычы.   Татар   теле   дәресләре:   Урта   махсус   уку   йортлары   өчен
дәреслек/   М.С.   Артюшина,   Р.Р.   Мәүлетшина,   Ф.М.   Нигъмәтҗанова,   Р.Н.   Хөсәенова.   –
Казан: Мәгариф, 2015. – 159 б.
в) интернетресурслар:
http://belem.ru
http://suzlek.ru
http://kitap.net.ru
http://gabdullatukay.ru/
http://www.tugantel.com/
http://www.tatknigafund.ru/ 6. Уку предметын үзләштерү нәтиҗәләре һәм контроль.
Укуукыту нәтиҗәләре
(үзләштерелгән белем һәм күнекмәләр)
Сөйләм эшчәнлеге төрләре
Укуукыту нәтиҗәләрен контороль
һәм бәяләүнең метод һәм алымнары.
Укучыларның төп эшчәнлек
төрләренә характеристика
Коммуникатив күнекмәләр
Диалогик сөйләм
Тормышкөнкүреш,   уку,   хезмәт,   ял   итү
сфераларында   этикет   нормалары   нигезендә
төзелгән диалог   формалары: хәбәр итү, тәкъдим
итү, сорау, сораштыру, инкарь итү, теләк белдерү,
үтенү, риза булу (булмау).
Монологик сөйләм
Сөйләмнең   коммуникатив
типларын
кулланып   (хәбәр     итү,   сурәтләп   сөйләү),   терәк
сүзләр, сюжетлы рәсемнәр, план нигезендә сөйләү.

Тыңлап аңлау
аңлау.
Аралашу  барышында  чит  сөйләмне ишетеп
Зур   күләмдә   булмаган   текстларны
аудиоязмада тыңлап аңлау.

Коммуникатив   бурычка   таянып,
фикерне  җиткерү.
Татар

сөйләм
этикеты
үрнәкләреннән   урынлы   файдаланып,
әңгәмәдәш     белән     аралашу   калыбын
төзү.

Парлап   яки   күмәк   сөйләшү
барышында,   үз   фикереңне   аңлата,
раслый,
  ситуация
аңлашылмаганда, сорау биреп ачыклау.
.........................................................
  дәлилли   белү,
Монологик   сөйләмдә   кереш,   эндәш
сүзләрне   кулланып,   орфоэпик   һәм
грамматик   нормаларны   саклап,   үз
фикереңне төгәл җиткерү.
Сораулар ярдәмендә, план буенча
яисә   мөстәкыйль   рәвештә   өйрәнгән
текстны үз сүзләрең белән сөйләү.
Өйрәнгән   шигырьләрне   яттан
сөйләү.
Төрле   вакыйгалар,
турында  хәбәр итү.
  яңалыклар
Персонажларны тасвирлау.
.....................................................
Төрле   төрдәге   тыңлап   аңлау
күнегүләрен үтәү.
Сыйныфташларыңның   сөйләмен
тыңлап аңлау һәм аларга үз фикереңне
аңлату,   алар   белән   әңгәмә   кору,
әңгәмәдә катнашу.
Тәкъдим ителгән текстны тыңлап,
эчтәлеге буенча сорау җөмләләр   төзү,
сорауларга җавап бирү.
Зур   булмаган   аутентив   яки
адаптацияләнгән
  әдәби   әсәрләрдән
өзекләрне,   мәгълүмати   характердагы Уку
әсәрләрне,
текстларын,
сәнгатьле уку.
Программада   тәкъдим   ителгән   әдәби
  әсәрләрдән   өзекләрне,
  автор
  орфоэпик   нормаларны   саклап,
Зур   булмаган   текстларны   үзлектән   аңлап
уку.
Тәкъдим ителгән әдәби әсәрләрне сүзлекләр
кулланып уку.

Язу
Вакыйганы хикәяләп язу.
Картинаны сурәтләп язу.
Прагматик   текстлар   (рецептлар,   белдерүләр,
афиша һ.б.), эпистоляр жанр текстлары (шәхси һәм
рәсми хатлар, котлаулар һ.б.) язу.

текстларны,
вакытлы   матбугат
язмаларын   аңлап,   эчтәлеге   буенча
фикереңне әйтү.
....................................................

Татар
теленең
әйтелеш
нормаларын   саклап,   сәнгатьле   һәм
аңлап уку, аның төп фикерен билгеләү.
Текстның   эчтәлегенә   нигезләнеп,
контекст   буенча   яңа   сүзләрнең
мәгънәсен аңлау.
Текстның   исеменнән   чыгып   яисә
таныш   лексикага   таянып,  текстның
эчтәлеген фаразлау.
Укылган   мәгълүматка   бәйле   гади
нәтиҗәләр ясау.
...................................................
Өйрәнелгән темалар буенча актив
кулланылышта булган   сүзләрне дөрес
язу.
Конкрет   бер   тема   буенча   хикәя
төзеп язу.
Үзеңне   борчыган   проблемага
карата фикерләреңне язмача җиткерү.
Тәкъдим   ителгән   текстның
эчтәлегенә   нигезләнеп,   аны   үзгәртеп
яки дәвам итеп язу.

file_name: ТАТ.ЯЗ НОВАЯ ПРОГРАММА.doc

intro:
Рабочая программа составлена в соответствии требованиям ФГОС по специальности 23.02.03. Техническое обслуживание и ремонт автомобильного транспорта, предназначена для изучения предмета в русскоязычной аудитории в средних профессиональных учебных заведениях. Программа состоит из разделов, частично обобщающих знания и умения, ранее приобретенные студентами и реализующих обязательный минимум содержания среднего общего (полного) образования по татарскому языку и литературе.
Основное назначение дисциплины "Татарский язык и литература" в ССУЗах состоит в формировании у студентов языковых, коммуникативных и этических норм, владение которыми позволяет эффективно пользоваться татарским языком в актуальных ситуациях речевого общения, прежде всего - профессионального.Рабочая программа по татарскому языку и литературе в русскоязычной аудитории

библиотека

group: Управление

title: Рабочая программа по татарскому языку и литературе в русскоязычной аудитории для преподавания в СПО


extracted_text:
Виды дистанционного обучения.
На   основе   выполненного   анализа   можно   заключить,   что
наиболее   распространёнными   являются   виды   дистанционного
обучения, основанные на: 1. интерактивном телевидении;
2. компьютерных  телекоммуникационных  сетях (региональных,
глобальных),   с   различными   дидактическими   возможностями   в
зависимости   от   используемых   конфигураций   (текстовых
файлов,   мультимедийных   технологий,   видеоконференций);   3.
сочетание технологий компактдисков и сети Интернет.
  Преимущество  обучения,   базирующегося  на  интерактив
ном   телевидении,
   заключается   в   его   возможности   непо
средственного   визуального   контакта   с   аудиторией,
находящейся на различных расстояниях от преподавателя.  Его
отрицательная сторона   состоит в том, что при таком обучении
практически   тиражируется   обычное   занятие,   будь   оно построено   по   традиционной   методике   или   с   использованием
современных   педагогических   технологии.   Это   может   быть
допустимо только при демонстрирации уникальных методикик,
лабораторных опытов, когда преподаватели, и учащиеся могут
стать свидетелями и участниками использования новых знаний,
методов в своей области, новых информационных технологий,
принять участие в дискуссии.   Данная форма дистанционного
обучения   интерактивна
  и   может   считаться   весьма
перспективной   в   системе   повышения   квалификации   и   подго
товки специалистов. Но в настоящий момент это чрезвычайно
дорогостоящие   технологии.   Следующий     способ   организации
дистанционного   обучения   предполагает
  использование
компьютерных телекоммуникаций в режиме электронной почты,
телеконференций,   информационных   ресурсов   региональных
сетей и  сети Интернет. Это самый распространен  и не дорогой
способ   дистанционного   обучения.   При   его   организации
предусматривается   применение
  новейших   средств
телекоммуникационных технологий.
Третий   способ,   предполагает   использование   компакт дисков   в   качестве   базового   электронного   учебника.  Он
заключает   в   себе   большие   дидактические   возможности   для
вузовского,   школьного   образования   и   для   повышения
квалификации   специалистов.   Преимущество   компактдиска   в
том,   что   он   сочетает   в   себе   следующие   качества:
интерактивность, мультимедийность, содержит большой объем
информации   и   за   счёт   этого   в   значительной
  степени
оптимизирует процесс дистанционного обучения.
Модели дистанционного обучения.
В   своих   статьях   авторы   рассматривают   следующие
модели,   на   которых   базируется   существующая   в   настоящее
время сеть открытого и дистанционного обучения:
Первая модель  обучение по типу экстерната. Обучение,
ориентированное
на
  школьные

или

вузовские
(экзаменационные)   требования   и   предназначенное
  для
учащихся и студентов, которые по какимто причинам не могут посещать очные учебные заведения.
Вторая модель  обучение на базе одного университета.
Это    уже   целая   система   обучения   для   студентов,   которые
обучаются не стационарно, а на расстоянии, заочно (открытые
формы)
  или   дистанционно,
  т.е.
  на   основе   новых
информационных   технологий,
  включая   компьютерные
телекоммуникации.  Такие   программы   используются   для
получения разнообразных аттестатов образования.
Третья модель  обучение, основанное на сотрудничестве
нескольких   учебных   заведений.
  Она   предусматривает
совместную   подготовку   единых   программ   заочного   ди
станционного обучения для нескольких учебных заведений по
ведущим дисциплинам ( в любых районах страны и за рубежом).
Такое сотрудничество в подготовке программ   дистанционного
обучения позволяет сделать их более   качественными и менее
дорогостоящими.   Перспективная   цель   программы      дать
возможность   любому   гражданину   стран   содружества,   не
покидая   своей   страны   и   своего   дома,   получить   любое
образование на базе функционирующих в странах содружества колледжей и университетов.
Четвертая   модель      автономные   образовательные
учреждения,    специально созданные для целей открытого или
дистанционного обучения, в которых студенты  МОГУТ  ПОЛУЧИТЬ
образование   по   различным   направлениям.
Они
специализируются
  в   создании   мультимедийных   курсов.
Обучение полностью оплачивается организациями и фирмами, в
которых   работают   студенты.  Самым   крупным   подобным
учреждением   является   Открытый   университет   в   Лондоне,   на
базе   которого   в   последние   годы   проходят   обучение
дистанционно   большое   число   студентов   не   только   из
Великобритании, но из многих стран Содружества.
Пятая   модель      обучение   по   автономным   обучающим
системам. Обучение в рамках подобных систем ведется целиком
посредством   ТВ     видеозаписей   или   радиопрограмм,   а   также
дополнительных печатных пособий.  Примерами такого подхода
к   обучению   на   расстоянии   могут   служить   американо
самоанский телевизионный проект. Неформальное, интегрированное дистанционное обучение
на   основе   мультимедийных   программ.   Такие   программы
ориентированы   на   обучение   взрослой   аудитории,   тех   людей,
которые по какимто причинам не смогли закончить школьное
образование. Такие проекты могут быть частью официальной
образовательной   программы,
  интегрированными   в   эту
программу (примеры таких программ существуют в Колумбии),
или   специально   ориентированные   на   определенную
образовательную   цель   (например,   Британская   программа
грамотности),

или

специально

нацеленные

на
профилактические   программы   здоровья,   как,   например,
программы для развивающихся стран.
Преимущества дистанционного обучения.
Как   отмечают   авторы   статей,
  бесспорными
преимуществами дистанционного обучения являются:
1. более   высокая   эффективность   профессиональной подготовки по сравнению с вечерней и заочными формами
обучения   при   более   низкой   стоимости   образовательных
услуг;
2. сокращение сроков обучения;
3.
  возможности   параллельного   обучения   в   российском   и
зарубежном вузах;
4. независимость  студента  от географического  расположения
вуза.
                   Эксперименты подтвердили что качество и структура
учебных   курсов,   равно   как   и   качество   преподавания   при
дистанционном   обучении   зачастую   намного   лучше,   чем   при
традиционных   формах   обучения.
  Новые   электронные
технологии   могут   не   только   обеспечить   активное   вовлечение
учащихся  в учебный процесс, но и позволяют управлять этим
процессом   в   отличие   от   большинства   традиционных   учебных
сред.   Интеграция   звука,   движения,   образа   и   текста   создает
новую необыкновенно богатую по своим возможностям учебную
среду, с развитием которой увеличится и степень вовлечения
учащихся   в   процесс   обучения.   Интерактивные   возможности используемых в системе  дистанционного обучения программ и
систем   доставки   информации   позволяют   наладить   и   даже
стимулировать   обратную   связь,
  обеспечить   диалог   и
постоянную   поддержку,   которые   невозможны   в   Большинстве
традиционных   систем   обучения.  Современные   компьютерные
телекоммуникации   способны   обеспечить   передачу   знаний   и
доступ к разнообразной учебной информации наравне, а иногда
и гораздо эффективнее, чем традиционные средства обучения.
Основные проблемы организации дистанционной
формы обучения.
Эффективность   дистанционного   обучения   напрямую
зависит от тех преподавателей, кто ведет работу с учащимися в
Интернет.   Это   должны   быть   преподаватели   с   универсальной
подготовкой:   владеющие   современными   педагогическими   и
информационными   технологиями,   психологически   готовые   к
работе   с   учащимися   в   новой   учебнопознавательной   сетевой среде.   К сожалению, в нашей стране не ведётся подготовка
специалистов   подобного   рода.
  Другая   проблема

инфраструктура   информационного   обеспечения   студента   в
сетях. Вопрос о том, какой должна быть структура и композиция
учебного   материала   остаётся   открытым.
  Наряду   с   этим
ставится вопрос об условиях доступа к курсам дистанционного
обучения. Не решен так же вопрос организации и проведения
оценки знаний  "дистанционных"  учащихся.  Для его решения
необходимо   создание   нормативноправовой     базы   оценки
знаний учащихся.
Заключение:
Говоря   о   дистанционной   форме   образования,   следует   говорить   о
создании   единого   информационнообразовательного   пространства,   куда
следует включить всевозможные электронные источники информации (включая
сетевые):   виртуальные   библиотеки,   базы   данных,   консультационные   службы,
электронные   учебные   пособия,   киберклассы,   пр.   Когда   речь   идет   о дистанционном   обучении   следует   понимать   наличие   в   системе   учителя,
учебника и ученика. Это взаимодействие учителя и учащихся. Отсюда следует,
что     главным   при   организации   дистанционной   формы   обучения   является
создание электронных курсов, разработка дидактических основ дистанционного
обучения,   подготовка   педагоговкоординаторов.     Не   следует   отождествлять
дистанционную   форму   с
  заочной   формой   обучения,   ибо   здесь
предусматривается   постоянный   контакт   с   преподавателем,   с   другими
учащимися   киберкласса,   имитация   всех   видов   очного   обучения,   но
специфичными   формами.
  Следовательно,
  требуются   теоретические
проработки,

экспериментальные   проверки,

серьезные   научно
исследовательские   работы.   К   сожалению,   то,   что   мы   сегодня   видим   в
Интернете   и   в   большинстве   своем   на   компактдисках,   никак   не   отвечает
элементарным   педагогическим   требованиям.   Отсюда   значимость   проблемы,
связанной с разработкой самих курсов дистанционного обучения и методикой их
использования для различных целей базового, углубленного, дополнительного
образования.
 Фактоы и  примеры приведенных выше показывают необходимость
создания и расширения дистанционной формы обучения  в России и ее регионах.   Это   необходимо   для   развития   квалифицированного,
интеллектуального,   высоко   профессионального   и   просто   здорового
общества.
Список литературы:
5. Околесов   О.   П.   Системный   подход   к   построению
электронного   курсадля   дистанционного   обучения
//
Педагогика. 1999. № 6. С. 5056.
6. Полат Е. С. Петров А.Е. Дистанционное обучение: каким ему
быть? // Педагогика.  1999. №7. С. 2934.
7. Пидкасистый П.И. Тыщенко О.Б. Компьютерные технологии  в
системе дистанционного обучения // Педагогика. 2000. №5. С. 712.

file_name: 4539 - копия.rtf

description: С. 712.

intro:
На основе выполненного анализа можно заключить, что наиболее распространёнными являются виды дистанцион¬ного обучения, основанные на: 1. интер¬активном телевидении;
2. компьютерных телекоммуникационных сетях (региональных, глобальных), с раз¬личными дидактическими возможностями в зависимости от используемых конфигураций (текстовых файлов, мультимедийных технологий, видеоконференций); 3. сочета¬ние технологий компакт-дисков и сети Интернет.

title: Лекция "Виды дистанционного обучения."