extracted_text:
Активные и интерактивные формы обучения
студентов математике
Старикова Н. В., преподаватель математики
высшая  квалификационная категория
Информационные технологии имеют огромный диапазон и потенциал возможностей
для   совершенствования   учебного   процесса   средних   учебных   заведений   и   системы
образования   в   целом.   Одним   из   дидактических   средств,   обладающих   значительным
развивающим   потенциалом,   является   мультимедиа, позволяющая использовать   текст,
графику, видео и мультипликацию в режиме диалога, что расширяет области применения
компьютера   в   учебном   процессе.   Изобразительный   ряд,   включая   образное   мышление,
помогает обучаемому целостно   воспринимать   предлагаемый   материал.   Появляется
возможность совмещать теоретический и демонстрационный материалы. Тестовые задания
уже не ограничиваются словесной формулировкой, но и могут представлять собой целый
видеосюжет.
Сегодня мультимедиа используется для разработки образовательных технологий и
формирования новых эффективных средств обучения.
В образовательном процессе активно применяются   мультимедийные технологии как
средства при проведении различного типа занятий. В процессе чтения лекций применяются
презентации,   содержащие   различные   виды   информации:   текстовую,   звуковую,
графическую,   анимации.   Большую   популярность   приобрели   электронные   учебники,   где
представлен   достаточно   широкий   арсенал мультимедийных средств,   что   не   идет   в
сравнение с использованием обычных «бумажных» учебников. Кроме того, электронный
учебник   является   одним   из   инструментов   самостоятельной   подготовки   обучаемого   по
предмету. На практических занятиях – использование тестовых программ для закрепления
и контроля знаний, электронных обучающих тетрадей, интерактивных задачников с разным
уровнем сложности представления информации, видео задач.
При   подборе мультимедийного средства   обучения   преподавателю   необходимо
учитывать своеобразие и особенности конкретной учебной дисциплины, предусматривать
специфику   соответствующей   науки,   ее   понятийного   аппарата,   особенности   методов
исследования ее закономерностей. Мультимедийные технологии должны соответствовать
целям и задачам курса обучения и органически вписываться в учебный процесс.
1 В   соответствии   с   требованиями   к   условиям   реализации   ФГОС   нового   поколения
преподавание   математики   не   может   обойтись   без   использования   информационных
технологий, как инструмента для совершенствования и оптимизации учебного процесса.
Во время занятия презентация демонстрируется на экран большого размера, позволяя
студентам хорошо видеть все, что на нем появляется.
Презентация   применяется   на   различных   этапах   занятия.   Например,   на   этапе
актуализации опорных знаний, в ходе фронтального опроса, текст вопроса появляется на
экране, а после правильного ответа студентов осуществляется переход по гиперссылке к
слайду   с   визуализацией   ответа.   В   качестве   фреймовых   опор   визуализируются   этапы
решения задач, от которых легко и быстро можно перейти на слайд с новыми начальными
условиями или рисунком, а затем продолжить решение задачи, а в случае необходимости
вернуться назад к общей схеме. Это позволяет значительно экономить время и опрашивать
большее количество студентов.
На этапе объяснения нового материала, широко используется анимация объектов. На
некоторых слайдах присутствует ряд эффектов анимации. Все дополнительные построения
и   описание   этапов   решения   появляются   не   в   готовом   виде,   а   по   ходу   решения,   что
позволяет быстрее понять и запомнить их последовательность.
Благодаря   возможностям Power Point в   презентации   вставлены   видеоролики,
позволяющие   проиллюстрировать   связь   математики   с   достижениями   человеческой
цивилизации.
Для закрепления нового материала используется разбор решения задач на готовых
примерах. Это позволяет значительно увеличить объем решенных задач.
Подведение итогов занятия, рефлексия также проводится с помощью презентации. На
слайде   выводится   своего   рода   «опорный   конспект»,   и   каждый   студент   сам   для   себя
определяет   степень   усвоения   новых   знаний   на   данном   аудиторном   занятии,   что   будет
создавать дополнительную мотивацию для выполнения домашнего задания по теме.
Студенты   отмечают,   что   такие   занятия   красочные,   наглядные,   динамичные,
запоминающиеся. К недостаткам можно отнести усталость глаз, ведь демонстрационный
экран – это тот же монитор компьютера, только увеличенный в несколько раз. Поэтому
необходимо   проводить   физкультминутки   для   глаз,   а   также   разумно   сочетать
мультимедийное сопровождение   занятий   и   традиционные   методы   преподавания
математики.
2 Использование информационных технологий на занятиях по математике стимулирует
познавательную активность студентов, облегчает восприятие новой информации, делает
более успешным запоминание материала, основанного на динамичных зрительных образах,
развивает пространственное воображение и умение логически мыслить.
АКТИВНЫЕ И ИНТЕРАКТИВНЫЕ ФОРМЫ И МЕТОДЫ ОБУЧЕНИЯ
  Метод   (в   дословном   переводе   на   русский   язык   означает   «путь   исследования,
теория» и способ достижения какойлибо цели или решения конкретной задачи).
Метод   рассматривают   как   сочетание   способов   и   форм   обучения,   направленных   на
достижение определенной цели обучения. Метод содержит способ и характер организации
познавательной деятельности студентов, то есть представляет собойсистему совместных
действий   преподавателя   и   студентов,   которые   вызывают   специфические   изменения   в
психике,  в деятельности  субъекта  учения, обеспечивающие  формирование  у  субъектов
учения определенного вида деятельности. Метод обучения может быть открыт, а способ
обучения – изобретен.
Рассмотрим соотношение таких терминов как метод, методика, технология.
- Метод, лежащий в основе той или иной технологии, раскрывает структурный
аспект всех выполняемых действий
- Методика  реализуется  в образовательной  практике с  помощью определенной
системы методов и приемов.
- Технология обладает определенной системой предписаний, гарантированно
ведущих к цели, т.е. инструментовкой всех действий для ее достижения.
Активные методы
Активные методы     это способы активизации учебнопознавательной деятельности
студентов, которые побуждают их к активной мыслительной и практической деятельности
в процессе овладения материалом, когда активен не только преподаватель, но активны и
студенты. В основе традиционного объяснительноиллюстративного подхода к обучению
лежит принцип передачи студентам знаний в готовом виде. Вслучае же использования
активных методов происходит смещение акцентов в направлении активизации умственной
деятельности студентов.
Активные   методы   обучения   позволяют   решить   одновременно   три   учебно
организационные задачи
3 1) подчинить процесс обучения управляющему воздействию преподавателя;
2) обеспечить активное участие в учебной работе как подготовленных студентов, так и
не подготовленных;
3) установить непрерывный контроль за процессом усвоения учебного материала.
Активные методы
      (классификация А.М. Смолкина)
Неимитационные
Имитационные
- проблемная   лекция,
  лекция
вдвоём,
  лекция   с   заранее
запланированными   ошибками,
лекция прессконференция;
- эвристическая беседа;
- поисковая   лабораторная   работа
студента;
- учебная дискуссия;
- самостоятельная   работа   с
литературой
- семинары;
игровые
- деловая игра;
- педагогические ситуации;
- педагогические задачи;
- ситуация

инсценирование
различной деятельности
неигровые
- коллективная
деятельность;
- ТРИЗ работа
  мыслительная
Методы активного обучения могут использоваться на различных этапах учебного
процесса
1   этап   –   первичное   овладение   знаниями.  Это   могут   быть   проблемная   лекция,
эвристическая беседа, учебная дискуссия и т.д.
2   этап   –   контроль   знаний   (закрепление),   могут   быть   использованы   такие   методы   как
коллективная мыслительная деятельность, тестирование и т.д.
3 этап – формирование профессиональных умений, навыков  на основе знаний и развитие
творческих способностей, возможно использование моделированного обучения, игровые и
неигровые методы.
Интерактивные методы
4 От англ. (inter  “между”; act – “действие”)– позволяющие учиться взаимодействовать
между собой.  Интерактивное обучение – обучение, построенное на взаимодействии всех
обучающихся,
  Эти   методы   наиболее   соответствуют
  включая   педагога.
личностоориентированному подходу, так как они предполагают сообучение (коллективное,
обучение   в   сотрудничестве),   причем   и   обучающийся   и   педагог   являются   субъектами
учебного процесса. Педагог чаще выступает лишь в роли организатора процесса обучения,
лидера   группы,   фасилитатора,   создателя   условий   для   инициативы   учащихся.
Интерактивное обучение основано на прямом взаимодействии учащихся со своим опытом
и опытом своих друзей, так как большинство интерактивных упражнений обращается к
опыту самого учащегося, причем не только учебному. Новое знание, умение формируется
на основе такого опыта.
Классификация интерактивных методов обучения
1. Творческие задания.
2. Работа в малых группах.
3. Обучающие игры.
3.1. Ролевые.
3.2. Деловые.
3.3. Образовательные.
4. Использование общественных ресурсов.
4.1. Приглашение специалиста.
4.2. Экскурсии.
5. Социальные проекты.
5.1. Соревнования.
5.2. Выставки, спектакли, представления и т.д.
6. Разминки (различного рода).
7. Изучение и закрепление нового информационного материала.
7.1. Интерактивная лекция.
7.2. Ученик в роли учителя.
5 7.3. Работа с наглядным пособием.
7.4. Каждый учит каждого.
7.5. Использование и анализ видео, аудиоматериалов;
7.6. Практическая задача, кейсметод; разбор ситуаций из практики участника;
8. Работа с документами.
8.1. Составление документов.
8.2. Письменная работа по обоснованию своей   позиции.
9. Обсуждение сложных и дискуссионных проблем
10. Тестирование, экзамен с последующим анализом результатом
Педагогический   процесс   в   нашем   учебном   заведении   предполагает   обучение,
обеспечивающее максимальное развитие интеллектуальной, эмоциональной и волевой сфер
личности,   формирование   познавательных   интересов   и   способностей,   творческой
активности
специалиста.
будущего

При   подготовке     работника   среднего   звена   применяются   активные   формы   проведения
занятий, где студенты являются “субъектом” обучения, выполняют творческие задания,
манипуляции,   вступают   в   диалог   с   преподавателем.   Основные   методы   это   творческие
задания,   вопросы   от   студента   к   преподавателю,   и   от   преподавателя   к   студенту.

          Значительная   роль   отведена   также   интерактивному   обучению   –   обучению,
построенному   на   взаимодействии   всех   студентов,   включая   преподавателя.   Эти   методы
наиболее соответствуют личностно ориентированному подходу, так как они предполагают
сообучение (коллективное, обучение в сотрудничестве), причем и студент и преподаватель
являются   субъектами   учебного   процесса.   Преподаватель   чаще   выступает   лишь   в   роли
организатора   процесса   обучения,   лидера   группы,   создателя   условий   для   инициативы
обучающихся.
         Преподаватели    применяют на занятиях игровое обучение. Игровое обучение – это
форма учебного процесса в условных ситуациях, направленная на воссоздание и усвоение
общественного опыта во всех его проявлениях: знаниях, навыках, умениях, эмоционально
оценочной   деятельности.   Особенностями   игрового   обучения   являются:   творческий
характер   деятельности,   импровизация;   состязательность   участников   в   процессе   игры;
имитационный характер деятельности, в которой моделируется профессиональная сторона
жизни   человека;   ограниченность   местом   действия,   продолжительностью,   рамками
6 пространства

и

времени.
     При выборе и разработке практических ситуаций учитываются требования: содержание
ситуации
факты.
отражает
реальные
события
и

приобретение   навыков   выполнения   конкретных   приемов   деятельности.
        Деловые   игры   направлены   на   снятие   определенных   практических   проблем,

Ролевые   игры   позволяют   отработать   тактику   поведения,   действий   конкретного   лица
воображаемой   ситуации.   Для   проведения   этих   игр   разрабатывается   модель   ситуации,
между студентами распределяются роли.      Активные методы, направленные на первичное
овладение   знаниями   способствуют   развитию   мышления,   познавательных   интересов   и
способностей,
требуютзначительноговремени.
  формированию   умений   и   навыков   самообразования,
  но
          В   практике   преподавания   дисциплин   математического   цикла     в   нашем   учебном
заведении   применяется   многообразие   интерактивных   форм   обучения,   которые
обеспечивают
преподавателяистудентов.
Для решения воспитательных и учебных задач используются следующие интерактивные
взаимодействие
педагогическое

формы:   интерактивная   экскурсия;   использование   кейс      технологий;   проведение
видеоконференций; круглый стол; мозговой штурм; дебаты; фокус – группа; деловые и
ролевые игры; анализ конкретных практических ситуаций; учебные групповые дискуссии;
тренинги.
Умелое   применение   методов   и   приемов   активной   и   интерактивной   форм   проведения
занятий позволяет формировать познавательный интерес обучающихся с целью достижения
определенных учебновоспитательных целей и выполнения образовательных задач.
7

file_name: активные методы.docx

intro:
В соответствии с требованиями к условиям реализации ФГОС нового поколения преподавание математики не может обойтись без использования информационных технологий, как инструмента для совершенствования и оптимизации учебного процесса.
Сегодня мультимедиа используется для разработки образовательных технологий и формирования новых эффективных средств обучения математики.


extracted_text:
Вопросы  для викторины по физике. 7 класс
Задание №1
На неравноплечих весах уравновешены гири с массами 1 кг и 2 кг. На
какую из гирь действует большая сила притяжения к Земле (сила
тяжести)?
А На гирю массой 1 кг
Б На гирю массой 2 кг
В На гири действует одинаковая сила притяжения
Г На гирю с массой 2 кг, но только если ее объем больше объема гири с
массой 1 кг
Д На гири действует одинаковая сила притяжения, но только если
плотности гирь одинаковы
Сила тяжести рассчитывается по формуле F = mg, где m – масса тела, g –
постоянный коэффициент, равный 9,8 Н/кг. Значит, большая сила тяжести
действует на тело с большей массой, то есть на двухкилограммовое.
Ответ Б.
Задание №2
В районах со снежной зимой при оттепели деревянные крыши домов
иногда продавливаются и рушатся под действием снега. А как изменяется
сила тяжести, действующая на снег, находящийся на крыше, в процессе
его таяния? При рассуждениях не учитывайте стекание растаявшего снега
с крыши, изменение высоты центра тяжести тающего снега (и даже связь
массы с энергией, выраженную в формуле Эйнштейна).
А Уменьшается
Б Не изменяется
В Многократно увеличивается
Г Увеличивается примерно в полтора-два раза
Сила тяжести, действующая на тело, зависит от его массы, но не зависит
от агрегатного состояния. При таянии снега его масса не меняется,
поэтому не изменяется и
действующая на него сила тяжести.
*Если бы была учтена связь массы с энергией, выраженная в формуле
Эйнштейна E = Dmc2, где с = 300 000 км/с – скорость света, то следовало
бы говорить об увеличении массы растаявшего снега и действующей на
него силы тяжести. Для плавления льда массой m, взятого при
температуре плавления, необходимо подвести энергию E = lm, где l –
удельная теплота плавления льда; добавление энергии E, согласно
формуле Эйнштейна, эквивалентно увеличению массы тела на Dm = lm/с2.
Ответ Б.
Задание №3
 Какие электрически нейтральные объекты в зависимости от их взаимного
положения могут как притягиваться друг к
другу, так и отталкиваться? А Два деревянных кубика
Б Кусочек воска и капля воды
В Два одинаковых намагниченных бруска
Г Подковообразный магнит и металлическая спица
Д Заполненный гелием воздушный шарик и привязанная к нему нить
У любого магнита есть два полюса – северный и южный. Если два магнита
поднести друг к другу одноименными полюсами, то магниты будут
отталкиваться, а если разноименными – притягиваться. А не
намагниченная и незаряженная спица, сделанная, например, из железа,
может лишь притягиваться к магниту. Ответ В.
Задание №4
Часто экстрасенсы демонстрируют явление так называемого
биомагнетизма. Оно проявляется в том, что после прижимания ко лбу
металлических предметов, например, монет, последние достаточно долго
удерживаются на человеке. Экстрасенсы утверждают, что время
удерживания монетки связано с интенсивностью процесса мышления.
Предложите объяснение этому явлению, учитывая, что подобный опыт
может повторить практически любой человек.
А Монетка прилипает к выделениям кожи
Б Монетка нагревается и диффундирует в кожу
В Монетка удерживается магнитным полем, возникающем при
мыслительной деятельности
Г Между кожей и монеткой происходит электризация и
электростатическое притяжение
Д Гравитационная сила притяжения монетки к человеку больше, чем сила
притяжения ее к Земле
Прилипание обусловлено взаимным притяжением частиц, из которых
состоит монетка, к молекулам веществ, находящихся на коже.
 Ответ А.
Задание №5
 Почему пламя большого костра стремится к верхушке деревянной
конструкции, и в процессе горения может долго не опускаться к
основанию?
А Плотность раскаленного воздуха меньше плотности холодного, поэтому
горячий воздух поднимается вверх, способствуя поджогу расположенной
выше древесины
Б У основания костра воздух имеет значительно большую влажность, чем у
его вершины, что препятствует горению дерева вблизи земли
В Около основания костра древесина расположена всегда менее плотно,
чем у вершины, поэтому снизу нечему гореть
Г У основания огонь не виден глазом, так как имеет меньшую
температуру
Д Атмосферное давление уменьшается с высотой, поэтому огонь
втягивается в область пониженного давления Плотность воздуха при нагревании уменьшается. Сила Архимеда,
действующая на горячий воздух со стороны более прохладного
окружающего и равная F gV А окр. воздуха = r , больше действующей на
горячий силы тяжести F gV тяж гор.воздуха = r , поэтому горячий воздух
поднимается вверх, разогревая вышележащие слои древесины и
способствуя их поджогу.
 Ответ А.
Задание №6
Горячий жирный суп обычно остывает медленнее чая, даже если и суп, и
чай будут налиты в одинаковые открытые
сосуды при одинаковой температуре. Какова основная причина этого?
А Плотность супа больше плотности чая
Б Теплоемкость супа больше теплоемкости чая
В Жир мешает испарению воды с поверхности супа
Г В супе находятся плотные вещества с низкой теплопроводностью
Д Жир на поверхности супа поглощает свет и нагревается
Процесс остывания жидкости в открытом сосуде происходит как
благодаря теплопередаче (теплопроводности и излучению), так и
вследствие испарения. При испарении молекулы, покидающие
поверхность жидкости, уносят с собой значительную энергию. Когда
поверхность супа оказывается под пленкой жира, парообразование сильно
затрудняется, поэтому скорость охлаждения супа уменьшается.
Ответ В.
Задание №7
В каком направлении пловцу следует переплывать через быструю реку,
чтобы как можно быстрее добраться до противоположного берега?
Считайте, что река имеет постоянную ширину, и пловцу не важно, в какую
именно точку противоположного берега он попадет.
А Перпендикулярно течению реки
Б По течению реки
В Под углом в 45о к направлению течения реки
Г Выбор направления может быть произвольным
Д Сначала под углом в 45о против течения реки, а с середины реки – под
углом в 45опо течению
Пловец преодолеет реку быстрее в том случае, если все усилия будет
тратить на движение к противоположному берегу, а не на борьбу с
течением. Таким образом, пловец должен направлять свое движение
(вектор своей скорости) перпендикулярно вектору скорости течения реки.
Ответ А.

file_name: Вопросы  для викторины по физике. 7 класс.doc

intro: Документ содержит 7 вопросов по физике. Данные вопросы можно организовать для учеников различным способом: викторина в конце урока, вопросы викторины можно включить в общие вопросы межпредметной викторины, провести викторину на классном часе или на внеклассном мероприятии или на неделе физики.

физика

group: Дисциплины


extracted_text:
Классификация фурнитуры
Фурнитура   —  вспомогательные   изделия,   необходимые   в
швейном   производстве,   которые   служат   для   застегивания
швейных изделий, прикрепления, упрочнения деталей, этих
изделий, а также для удобства эксплуатации.
фурнитура
пуговицы
кнопки
Крючки и петли
пряжки
Застежки — молния
Блочки и т.д.
Пуговицы — служат для застегивания деталей одежды с
помощью петель.
Классификация пуговиц
По материалам
по отделке
по элементам крепления
1.
 пластмассовые (аминопласты, фенопласты, полиэтилен,
полиамид, полистирол, полиэфир, пресспорошковые и др.)
 металлические (латунные, алюминиевые и др.)
 керамические
 стеклянные
 деревянные (самшит, береза, клен и др.)
 роговые (из рогов и копыт)
 костяные — из поделочной кости
 перламутровые — из раковин моллюсков
 комбинированные
2.
 с отверстиями (двумя,  или с четырьмя)
 глухие   (с   точеным   или   проволочным   ушком,
полупотайным   ушком,   и   потайным   ушком,   формованные   на
одежде)
3.
 литые
 прессованные
 механически обработанные
 штампованные
 сборные
4.
 отделочные и рядовые
по способу изготовления по внешнему виду
 без   защитно—декоративного   покрытия,   с   покрытием,
тисненые
5.
 по   форме   (круглые,   овальные   шарообразные,
полушароробразные и фигурные)
 по   характеру   лицевой   поверхности   (гладкие   и
рельефные)
 по окраске (цветные, пестрые, с эффектом мерцания,
или имитация по природные материалы)
6.
 пальтовые (d=26 мм и более)
 костюмные (d=20—25 мм)
 брючные (d=14—17мм )
 платьевые (d=12 мм и больше)
 бельевые(d=10—19 мм)
 форменные(d=14, 18,22, 24 мм)
 мужские
 женские
 детские
по назначению
крючки и петли
по конструкции
по виду покрытия
1.
 с фиксатором
 без фиксатора
по материалу
2.
 из стальной ленты
 из стальной или латунной проволоки
3.
 никелированные
 окрашенные
 окрашенные   по   предварительно   фосфатированой
поверхности
4.
 по размеру (№2 —24 мм, №3—20мм, №6 —11 , №7—9)
 шубные,   пальтовые   и   шинельные,   кителей   и
гимнастерок, платьевые и бельевые
 брюкные
по назначению
1.
пряжки,   рамки,   кольца   изготавливаются   из   стальной
проволоки,   ленты,   стальных   или   латунных   листов,
пластмассы
Пряжки форма   различная   от   круглой,   прямоугольной   до
2.
фигурных
3.
по конструкции пряжки могут быть с зубцами на одной
стороне,   двумя   перекладинами   в   центре,   с   центральной
осью и двумя или одним шпеньком.

intro:
Классификация фурнитуры
В материале представлены наглядный раздаточный материал для урока  по материаловедению. Представлена общая Классификация фурнитуры, а затем отдельно: Классификация пуговиц, крючки и петли, Пряжки. Такой раздаточный материал помогает в работе на уроке, как для конспектирования, так и для организации самостоятельной деятельности.

title: Классификация фурнитуры


extracted_text:
14.03.2015                                                    Қазақ әдебиеті  пәнінен 8   сыныпқа арналған сабақ жоспары
1  Сабақтың тақырыбы:  Олжас Сүлейменов  «Арғымақ» , «Қыз  қуу» , «Махамбетке»
2  Жалпы мақсаттар:
3  Оқытудың нәтижесі:
 Халық жазушысы Олжас Сүлейменов туралы оқушылардың  таным, білім көкжиегін кеңейту. Өлеңнің
мазмұнын ұғындыру
  Оқушыларды ұлтжандылыққа, отансүйгіштікке тәрбиелеу
 Оқушыларды ой  пікір айта білуге жетелеу арқылы  сөйлеу тілін дамыту, өлеңді құрылымдық, көркемдік
жағынан талдауға  дағдыландыру
Олжас Сүлейменовтың өмірі мен шығармашылығы  туралы жалпылама мәлімет біледі;
«Арғымақ» , «Қыз  қуу» , «Махамбетке»  өлеңінің тақырыбын ,идеясын, кейіпкерін,толғаныс пен тебіренісін
таниды;
Оқушылардың шығармашылық ойы дамиды.
4  Негізгі дерек көздері:
АКТ, постер, маркер мен стикерлер, оқулық, жұлдызшалар , слайд
Кіріспе
Мұғалімнің іс әрекеті
І.Ұйымдастыру
кезеңі.
ІІ.Үй
тапсырмасын
сұрау
Сәлемдесу,Түгелдеу
Оқушылар назарын сабаққа аудару
Оқушыларды топқа бөлу.
 Үш топ болып бөліну  қима қағаздар арқылы бөлу (ақ, көк,қызыл)
Оқушылардың көңіл –күйлерін байқау мақсатында аралға сапар
шегу
 Қ. Жұмаділовтің «Қаздар қайтып барады» әңгімесінің мазмұнына
қатысты қайталау жұмыстарын жүргізу. Өтілген тақырыпты бекіту.
Сұрақжауап: “Миға шабуыл”
 Байтас қарт қайда сапар шегіп келеді?
 Оның бөтен елге баруының себебі неде, не үшін барған деп
ойлайсыңдар?
 “Өрттен қалған қу томардай болып жалғаз қалдым” деуінің мәнісі не?
 Байтас қарт шекараны неге  бұзып өтті?
 Қарияның соңғы тілегі қандай?
 Сіздердің ойларыңызша, қандай адам туған жердің қадірін біледі?
 Қабдеш аға тарихи Отанына қай жылы оралған еді?
 Жазушының өмірі мен әңгіменің арасында қандай байланыс бар?
(Әңгіменің идеясын ашу)
Оқушының ісәрекеті   Оқытуды
бағалау
Смайлик
арқылы
Мұғаліммен амандасып,
топқа бөлініп,
орындарына отырады.
Өздерінің көңіл күйлерін
білдіреді.
Уақыт
1минут
Оқушылар осы
сұрақтарға  топ  болып
жауап береді.
Смайлик
 арқылы
2 минут  Қабдеш  Жұмаділовтың  өміріндегі  елеулі  кезеңдерді  атап айту
    Қарттың  жол  азығы  қандай?
 Қарт  Байтасты не  үшін  кінәлі деп  тапты?
 Әңгіме  неліктен  «Қаздар  қайтып  барады» деп аталған?
 Қарттың  қырық  жыл  бойғы  сақтаған  бойтұмары туралы өз ойыңмен
көзқарасың  қандай
 Әңгіменің идеясы қандай?  Және өз туған жерлеріңнің табиғаты туралы
не білесіңдер?
Егер мен жазушы болсам...  Өздерің шығарманы ары қарай аяқтап
көріңдер.  Байтас қарттың одан арғы өмірі қандай болады?
Төтенше және Өкілетті
Елші.
Егер мен жазушы
болсам...
ІІІ.Жаңа
тақырып
Ядролық қаружарақтарды жаппай қолдануға
қарсы тұрушы
Орыс
тілді
Саясат
кер
Тілтану
шы
                                           Олжас Омарұлы Сүлейменов
                         Өмірі мен шығармашылығына қатысты қысқаша мәлімет беру.
Автор шығармашылығына қатысты толық мәлімет берілген парақшаларды таратып, өмірі мен шығармашылығына
қатысты мәліметтерді үш топқа төмендегідей тапсырма түрінде беріп әңгімелету.
Топқа
тапсырма
І топ:  Өміpбаянын  хронологиялық кестеге түсіру
І топ  оқушыларының  жауабы (Оқушылар ісәрекеті)
1936 ж. Мамырдың 18 Алматыда дүниеге келген.
1959 ж. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің Геология факультетін, кейін А.М. Горький
атындағы Әдебиет институтын бітіреді.
1962—71 жж. Казахстанская Правда ұнжариясының әдеби қызметкері, Қазақфильм киностудиясы сценарлық
редакцялық алқасының бас редакторы,Просторжурналының бөлім меңгерушісы болып жұмыстар атқарады.
1971—81 жж. Қазақстан жазушылар одағы басқармасының хатшысы, сонымен бірге 1972 ж. АзияАфрика елдері
жазушыларымен байланыс жөніндегі Қазақстандық көмитеттің төрағасы болды. 1981—83 жылдары Қазақ КСР кинематография жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы.
1983—91 жылдары Қазақстан жазушылар одағы басқармасының бірінші хатшысы болды.
1989 ж. ақпанында халқаралық НевадаCемей ядролық қаруға қарсы қозғалысының президенті болды.
1991 ж. қазанынан Қазақстан Халық конгрессі партиясының төрағасы, құрметті төрағасы болды.
1994 ж. сәуірде шақырылған ҚР Жоғарғы кеңесі төрағалығына ұсынылады, мәжілісте өз үміткерлігін талаппен алып
тастайды.
1994—95 жж. ҚР Жоғарғы кеңесінің Қоршаған орта және табиғатты пайдалану комитетінің мүшесі.
1995 ж. тамызынан бастап ҚР Италия республикасындағы, 1996 ж. сәуірінен Грекия республикасындағы, сондай
ақ Мальта республикасындағы төтенше және өкілетті елші міндетін атқарды.
ІІ топ:Ақындығы мен жыр  жинақтарын әңгімелеу
ІІ  топ  оқушыларының ісәрекеті (Оқушылар ісәрекеті)
Ақындығы
        «Біз жаңаша өлең жазуды Олжастан үйрендік» дейді — Сергей Марков, бұл болса Олжас өлеңдерінің тынысы
өзгешелігін әйгілегендей. 1961 жылғы тырнақ алды жинағы «Арғымақтар» кітабінан бері ол жиырма шақты жыр
жинағына автор болды. «Халықтың тарихы айналып келгенде ақынның үлесіне тиеді»  дейді А.С. Пушкин, оқып
отырсаңыз .Олжастың өлеңдері қазақ халқының талай ғасырлық мұңы мен қуанышын, сыры мен сипатын айтады,
енді сіз бір ақынның жырын ғана емес бір ұлттың сан ғасырлық сәлихалы тарихын аралағандай боласыз. Олжас
өлеңдері қазақ пен орыс арасында ғана емес, Еуропа елдері, Кіші Азия, Қытай, Америка елдері арасында өзінің
асқақ қазақы үнін аспандата саңқылдатады.
Жыр жинақтары

















«Арғымақтар», Қазақтың мемлекеттік көркем әдеби баспасы, Алматы, 1961 ж.
«Олжас Сүлейменов жинағы», Жазушы, Алматы, 1967
«Қыш кітап», Жазушы, Алматы, 1969 ж.
«Атамекен», Жазушы, Алматы, 1972 ж.
«Каждый день — утро», Правда, Москва, 1973 ж.
«Повторяя в полдень», Жазушы, Алматы, 1973 ж.
«Круглая звезда», Художественная литература, Москва, 1975 ж.
«Берега. Определение», Жазушы, Алматы, 1976 ж.
«Olzsasz Sulejmen versei» (мажар тілінде), Еуропа кёнивкадо, Будапешт, 1976 ж.
«Тұңғыш космонавт», Жалын, Алматы, 1979 ж.
«Sakalai virs smevlus» (литван тілінде), Бага, Вильнюс, 1980 ж.
«Земля, поклонись человеку!» (түркімен тілінде), Магарыф, 1985 ж.
«Свиток», Молодая гвардия, Москва, 1989 ж.
«Аргамак» (моңғол тілінде), Улань газар, Улаанбаатр, 1990 ж.
«Айналайын», Жібек жолы, Алматы, 1996 ж.
«Исправляя метафорой мир», Қаржықаражат, Алматы, 1996 ж.
«Im Azimut der Nomaden», Интердрюк, Лейпциг, 1997 Таңдамалы туындылары, Жібек жолы, Алматы, 2005 ж.
«Olzhas Sulejmenow gedichte» (неміс тілінде), Қазақстан, Алматы
«Fizikçinin Duası» (түрік тілінде), Ыстамбұл, 1976 ж.




ІІІ топ: жазған  шығармалары мен марапаттарын  әңгімелеу.
 ІІІ топ  оқушыларының  ісәрекеті, жауабы)
Шығармалары:













Нұрлы түндер, А., 1962;
Қылықты түн, А., 1963;
Мешін жылы, А., 1967;
Таңдамалы лирика, М., 1968;
Ақ дария аспанында, Таш., 1970;
Атамекен, А., 1972;
Қалаулы қайырма, А., 1973;
Жұмыр жұлдыз, М., 1975;
Көңіл көкжиегі, А., 1976, 1980;
Определение берега, А., 1979;
Асқардан асу, А., 1987;
От января до апреля, А., 1989;
Тюрки в доистории, А., 2002.
Өлеңдерін
мәнерлеп оқу.
(Кітаппен
жұмыс)
Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы, 1964 ж.
Бұкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығы, 1967 ж.
Қазақ КСР мемлекеттік сыйлығы, 1972 ж.
Қазақстанның Халық жазушысы атағы, 1992 ж.
Марапаттары




Тәуелсіз «Тарлан» сыйлығы, 2000 ж.
І топ оқушылары оқиды

  АРҒЫМАҚ
Дала қандай!
Даладағы  ат қандай!
Нөсер  шөпке  белшесінен  батқандай.
Құйғытсам бір,
Дала  ,
Қала
Болады ау
Көз алдымда  аунап  бара  жатқандай
ІІ топ оқушылары оқиды
ІІІ топ оқушылары оқиды
МАХАМБЕТКЕ
Қас  жауыңды
Ел  алдында  жазықты
Жерге  қағып  жіберіпсің  қазық  қып.
Қайсар
жырыңның
Ар  жағында  жатады бір нәзіктік.
О,даланың  жолбарысы,
Көкжалы
  бопсың,
  бірақ
  сенің
   ҚЫЗ    ҚУУ
Ей,ер жігіт ,ер жігіт,
Ей,өр жігіт,өр жігіт!
Атыңа ерік  бер, жігіт,
Қуып  жетіп көр, жігіт!
Тұрып алмай именіп,
Қуып жет те ,
Сүй мені!
Даланың  жел, итқұсы От  тигендей
Асау қанға  ,
Етіңе ,
Арғымағым,
Шығып  желдің  өтіне,
Шабуылдап,
Құрыш  болат  тұяқпен
Пергілеші
Жалтақ   жолдың  бетіне!
Өзіңнен бе,
Сөзіңнен бе,
Әйтеуір
Сенен  кепті  дейді  ханның  ажалы.
Дұшпаныңнан  қайтты кегің,
Қайтты  есең.
Айтып  сапсың  ақиқатты
Айт  десе,
Қандай  бақыт  ақын  болып  туғаным,
Сені  ақын  деп  білер ме едім, әйтпесе!
Шулап қалсын,
Жүйткіші,
Әттеген –ай!
Әттеген!
Мәстек пе еді ат деген?!
Көндім ау бұл азапқа,
Көндімау бұл мазаққа.
Мұндай мазақазаптан
Жеңіл шығар  тозақ та!
Нағыз кәусар  жігітті,
Нағыз қайсар жігітті,
Нағыз  бұлбұл жігітті,
Нағыз  дүлдүл  жігітті
Тұлпар емес
Боө  өкпе
Қор қып қойдыау есекке!
Өлеңді  қазақ  тіліне  аударған
Қ.Мырза Әли
Мағынаны ашу
І топ :  «Арғымақ»  өлеңінің  мазмұнын ашу
ІІ топ: «Махамбетке»  өлеңінің  мазмұнын ашу.
ІІІ топ:  «Қыз  қуу»  өлеңінің  мазмұнын  ашу.
І топ :  «Арғымақ»  өлеңінің  мазмұнын ашу
Өлеңде көсіліп жатқан дархан далада көсіле шапқан арғымақ және осыған орай лирикалық
кейіпкердің (ақынның) көл  көсір қуанышты сезімі астасып тұр. Даланың әсемдігі мен кеңдігіне,
арғымақтың ұшқыр арманы, жан  сезімі, дүниетанымы, мақсат  мұраты айқын көрінеді.
ІІ топ: «Махамбетке»  өлеңінің  мазмұнын ашу
Махамбет Өтемісұлы (1803, қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Жәнібек ауданы  20.10.1846,
қазіргі Атырау облысы, Индер ауданы,Жарсуат ауылы Қараой жерінде  ақын, күйші, Исатай
Тайманұлы бастаған көтерілістің (1836 38) көсемі әрі жалынды жыршысы. Бала кезінен
мұсылманша, орысша оқыған. Әкесі Өтеміс елге ықпалды би болған.
ІІІ топ:  «Қыз  қуу»  өлеңінің  мазмұнын  ашу.
Өзге халықтар сияқты қазақтың да ертеден қалыптасқан, атадан  балаға мұра болып жалғасып
келе жатқан ұлттық ойын – сауық түрлері бар. Зер салып байқап отырсаң ол ойын – сауықтар қазақтың ұлттық ерекшелігіне, күнделікті тұрмыс – тіршілігіне тығыз байланысты туған екен
және адамға жастайынан дене тәрбиесіне көңіл бөлуге, оны батылдыққа, ептілікке,
тапқырлыққа, күштілікке, төзімділікке әдемі адамгершілікке баулиды.
Сабаққа  ең  жақсы  қатысқан  топтардың
ішінен үш оқушыны таңдап алып, соларға
сұрақтар қою арқылы сабақты бекіту.
Әр  топтан  бір  оқушыдан  шығып,  ыстық
Батыс  Қазақстан  облысы
орындыққа отырып , оқушылардың  қойған
сұрақтарына жауап береді.
Оқушылар Бұл бөлімде нені білетінін, нені білгенін
,алдағы уақытта нені білгісі келетінін жазады.
Шаған  жалпы  орта  білім  беретін  мектебі.
Теректі  ауданы
«Ыстық
орындық»  әдісі
Жинақтау кезеңі
(жалпы топ)
Үйге тапсырма
«Нысана» әдісі арқылы білімдерін жинақтау
Олжас  Сүлейменов өмірбаяны мен
өлеңдерін  жаттау.
Балалар үй тапсырмасын  күнделіктерін ашып белгілеп
алады

Сау  болыңыздар!
Сабақтың  тақырыбы:
Олжас Омарұлы Сүлейменов
«Арғымақ» , «Қыз  қуу» , «Махамбетке» өлеңдері
Орындаған: Ханов  Ш.У
14.03.2015 оқу жылы

file_name: __МЖ Олжас Шохан.docx

intro:
14.03.2015                                                    Қазақ әдебиеті  пәнінен 8   сыныпқа арналған сабақ жоспары
1 	Сабақтың тақырыбы: 	Олжас Сүлейменов  «Арғымақ» , «Қыз  қуу» , «Махамбетке»
2 	Жалпы мақсаттар: 		Халық жазушысы Олжас Сүлейменов туралы оқушылардың  таным, білім көкжиегін кеңейту. Өлеңнің мазмұнын ұғындыру
	 Оқушыларды ұлтжандылыққа, отансүйгіштікке тәрбиелеу
	Оқушыларды ой - пікір айта білуге жетелеу арқылы  сөйлеу тілін дамыту, өлеңді құрылымдық, көркемдік жағынан талдауға  дағдыландыру
3 	Оқытудың нәтижесі: 	-Олжас Сүлейменовтың өмірі мен шығармашылығы  туралы жалпылама мәлімет біледі;
-«Арғымақ» , «Қыз  қуу» , «Махамбетке»  өлеңінің тақырыбын ,идеясын, кейіпкерін,толғаныс пен тебіренісін таниды;
-Оқушылардың шығармашылық ойы дамиды.
4 	Негізгі дерек көздері: 	АКТ, постер, маркер мен стикерлер, оқулық, жұлдызшалар , слайд

Кіріспе 	Мұғалімнің іс- әрекеті  	Оқушының іс-әрекеті  	Оқытуды бағалау 	Уақыт
І.Ұйымдастыру кезеңі. 	Сәлемдесу,Түгелдеу
Оқушылар назарын сабаққа аудару
Оқушыларды топқа бөлу.
 Үш топ болып бөліну  қима қағаздар арқылы бөлу (ақ, көк,қызыл)
Оқушылардың көңіл –күйлерін байқау мақсатында аралға сапар шегу	Мұғаліммен амандасып, топқа бөлініп, орындарына отырады. Өздерінің көңіл күйлерін білдіреді.	Смайлик арқылы	1минут
ІІ.Үй тапсырмасын сұрау

Егер мен жазушы болсам...
	 Қ. Жұмаділовтің «Қаздар қайтып барады» әңгімесінің мазмұнына қатысты қайталау жұмыстарын жүргізу. Өтілген тақырыпты бекіту.
Сұрақ-жауап: “Миға шабуыл”
	Байтас қарт қайда сапар шегіп келеді?
	Оның бөтен елге баруының себебі неде, не үшін барған деп ойлайсыңдар?
	“Өрттен қалған қу томардай болып жалғаз қалдым” деуінің мәнісі не?
	Байтас қарт шекараны неге  бұзып өтті?
	Қарияның соңғы тілегі қандай?
	Сіздердің ойларыңызша, қандай адам туған жердің қадірін біледі?
	Қабдеш аға тарихи Отанына қай жылы оралған еді?
	Жазушының өмірі мен әңгіменің арасында қандай байланыс бар? (Әңгіменің идеясын ашу)
	Қабдеш  Жұмаділовтың  өміріндегі  елеулі  кезеңдерді  атап айту
	   Қарттың  жол  азығы  қандай?
	Қарт  Байтасты не  үшін  кінәлі деп  тапты?
	Әңгіме  неліктен  «Қаздар  қайтып  барады» деп аталған?
	Қарттың  қырық  жыл  бойғы  сақтаған  бойтұмары туралы өз ойыңмен көзқарасың  қандай
	Әңгіменің идеясы қандай?  Және өз туған жерлеріңнің табиғаты туралы не білесіңдер?
Егер мен жазушы болсам...  Өздерің шығарманы ары қарай аяқтап көріңдер.  Байтас қарттың одан арғы өмірі қандай болады?
	Оқушылар осы сұрақтарға  топ  болып  жауап береді.	Смайлик
 арқылы	2 минут
ІІІ.Жаңа  тақырып

                                           Олжас Омарұлы Сүлейменов
                         Өмірі мен шығармашылығына қатысты қысқаша мәлімет беру.
Автор шығармашылығына қатысты толық мәлімет берілген парақшаларды таратып, өмірі мен шығармашылығына қатысты мәліметтерді үш топқа төмендегідей тапсырма түрінде беріп әңгімелету.
Топқа тапсырма 	І топ:  Өміpбаянын  хронологиялық кестеге түсіру
І топ  оқушыларының  жауабы (Оқушылар іс-әрекеті)
1936 ж. Мамырдың 18 Алматыда дүниеге келген.
1959 ж. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің Геология факультетін, кейін А.М. Горький атындағы Әдебиет институтын бітіреді.
1962—71 жж. Казахстанская Правда ұнжариясының әдеби қызметкері, Қазақфильм киностудиясы сценарлық-редакцялық алқасының бас редакторы,Просторжурналының бөлім меңгерушісы болып жұмыстар атқарады.
1971—81 жж. Қазақстан жазушылар одағы басқармасының хатшысы, сонымен бірге 1972 ж. Азия-Африка елдері жазушыларымен байланыс жөніндегі Қазақстандық көмитеттің төрағасы болды.
1981—83 жылдары Қазақ КСР кинематография жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы.
1983—91 жылдары Қазақстан жазушылар одағы басқармасының бірінші хатшысы болды.
1989 ж. ақпанында халқаралық Невада-Cемей ядролық қаруға қарсы қозғалысының президенті болды.
1991 ж. қазанынан Қазақстан Халық конгрессі партиясының төрағасы, құрметті төрағасы болды.
1994 ж. сәуірде шақырылған ҚР Жоғарғы кеңесі төрағалығына ұсынылады, мәжілісте өз үміткерлігін талаппен алып тастайды.
1994—95 жж. ҚР Жоғарғы кеңесінің Қоршаған орта және табиғатты пайдалану комитетінің мүшесі.
1995 ж. тамызынан бастап ҚР Италия республикасындағы, 1996 ж. сәуірінен Грекия республикасындағы, сондай-ақ Мальта республикасындағы төтенше және өкілетті елші міндетін атқарды.
ІІ топ:Ақындығы мен жыр  жинақтарын әңгімелеу
ІІ  топ  оқушыларының іс-әрекеті (Оқушылар іс-әрекеті)
Ақындығы
        «Біз жаңаша өлең жазуды Олжастан үйрендік» дейді — Сергей Марков, бұл болса Олжас өлеңдерінің тынысы өзгешелігін әйгілегендей. 1961 жылғы тырнақ алды жинағы «Арғымақтар» кітабінан бері ол жиырма шақты жыр жинағына автор болды. «Халықтың тарихы айналып келгенде ақынның үлесіне тиеді» - дейді А.С. Пушкин, оқып отырсаңыз .Олжастың өлеңдері қазақ халқының талай ғасырлық мұңы мен қуанышын, сыры мен сипатын айтады, енді сіз бір ақынның жырын ғана емес бір ұлттың сан ғасырлық сәлихалы тарихын аралағандай боласыз. Олжас өлеңдері қазақ пен орыс арасында ғана емес, Еуропа елдері, Кіші Азия, Қытай, Америка елдері арасында өзінің асқақ қазақы үнін аспандата саңқылдатады.
Жыр жинақтары
•	«Арғымақтар», Қазақтың мемлекеттік көркем әдеби баспасы, Алматы, 1961 ж.
•	«Олжас Сүлейменов жинағы», Жазушы, Алматы, 1967
•	«Қыш кітап», Жазушы, Алматы, 1969 ж.
•	«Атамекен», Жазушы, Алматы, 1972 ж.
•	«Каждый день — утро», Правда, Москва, 1973 ж.
•	«Повторяя в полдень», Жазушы, Алматы, 1973 ж.
•	«Круглая звезда», Художественная литература, Москва, 1975 ж.
•	«Берега. Определение», Жазушы, Алматы, 1976 ж.
•	«Olzsasz Sulejmen versei» (мажар тілінде), Еуропа кёнивкадо, Будапешт, 1976 ж.
•	«Тұңғыш космонавт», Жалын, Алматы, 1979 ж.
•	«Sakalai virs smevlus» (литван тілінде), Бага, Вильнюс, 1980 ж.
•	«Земля, поклонись человеку!» (түркімен тілінде), Магарыф, 1985 ж.
•	«Свиток», Молодая гвардия, Москва, 1989 ж.
•	«Аргамак» (моңғол тілінде), Улань газар, Улаанбаатр, 1990 ж.
•	«Айналайын», Жібек жолы, Алматы, 1996 ж.
•	«Исправляя метафорой мир», Қаржы-қаражат, Алматы, 1996 ж.
•	«Im Azimut der Nomaden», Интердрюк, Лейпциг, 1997
•	Таңдамалы туындылары, Жібек жолы, Алматы, 2005 ж.
•	«Olzhas Sulejmenow gedichte» (неміс тілінде), Қазақстан, Алматы
•	«Fizikçinin Duası» (түрік тілінде), Ыстамбұл, 1976 ж.

ІІІ топ: жазған  шығармалары мен марапаттарын  әңгімелеу.
 ІІІ топ  оқушыларының  іс-әрекеті, жауабы)
Шығармалары:
•	Нұрлы түндер, А., 1962;
•	Қылықты түн, А., 1963;
•	Мешін жылы, А., 1967;
•	Таңдамалы лирика, М., 1968;
•	Ақ дария аспанында, Таш., 1970;
•	Атамекен, А., 1972;
•	Қалаулы қайырма, А., 1973;
•	Жұмыр жұлдыз, М., 1975;
•	Көңіл көкжиегі, А., 1976, 1980;
•	Определение берега, А., 1979;
•	Асқардан асу, А., 1987;
•	От января до апреля, А., 1989;
•	Тюрки в доистории, А., 2002.

Марапаттары
•	Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы, 1964 ж.
•	Бұкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығы, 1967 ж.
•	Қазақ КСР мемлекеттік сыйлығы, 1972 ж.
•	Қазақстанның Халық жазушысы атағы, 1992 ж.
Тәуелсіз «Тарлан» сыйлығы, 2000 ж.
Өлеңдерін  мәнерлеп оқу. (Кітаппен  жұмыс)

	І топ оқушылары оқиды

  АРҒЫМАҚ
Дала қандай!
Даладағы  ат қандай!
Нөсер  шөпке  белшесінен  батқандай.
Құйғытсам бір,
Дала  ,
Қала
Болады- ау
Көз алдымда  аунап  бара  жатқандай

От  тигендей
Асау қанға  ,
Етіңе ,
Арғымағым,
Шығып  желдің  өтіне,
Шабуылдап,
Құрыш  болат  тұяқпен
Пергілеші
Жалтақ   жолдың  бетіне!

	ІІ топ оқушылары оқиды

МАХАМБЕТКЕ
Қас  жауыңды
Ел  алдында  жазықты
Жерге  қағып  жіберіпсің  қазық  қып.
Қайсар  бопсың,  бірақ  сенің  жырыңның
Ар  жағында  жатады бір нәзіктік.
О,даланың  жолбарысы,
Көкжалы
Өзіңнен бе,
Сөзіңнен бе,
Әйтеуір
Сенен  кепті  дейді  ханның  ажалы.

Дұшпаныңнан  қайтты кегің,
Қайтты  есең.
Айтып  сапсың  ақиқатты
Айт  десе,
Қандай  бақыт  ақын  болып  туғаным,
Сені  ақын  деп  білер ме едім, әйтпесе!

	ІІІ топ оқушылары оқиды

   ҚЫЗ    ҚУУ
Ей,ер жігіт ,ер жігіт,
Ей,өр жігіт,өр жігіт!
Атыңа ерік  бер, жігіт,
Қуып  жетіп көр, жігіт!
Тұрып алмай именіп,
Қуып жет те ,
Сүй мені!
Даланың  жел, ит-құсы
Шулап қалсын,
Жүйткіші,
Әттеген –ай!
Әттеген!
Мәстек пе еді ат деген?!
Көндім ау бұл азапқа,
Көндім-ау бұл мазаққа.
Мұндай мазақ-азаптан
Жеңіл шығар  тозақ та!
Нағыз кәусар  жігітті,
Нағыз қайсар жігітті,
Нағыз  бұлбұл жігітті,
Нағыз  дүлдүл  жігітті
Тұлпар емес-
Боө  өкпе
Қор қып қойды-ау есекке!

Өлеңді  қазақ  тіліне  аударған Қ.Мырза Әли

Мағынаны ашу 	І топ :  «Арғымақ»  өлеңінің  мазмұнын ашу
ІІ топ: «Махамбетке»  өлеңінің  мазмұнын ашу.
ІІІ топ:  «Қыз  қуу»  өлеңінің  мазмұнын  ашу.
І топ :  «Арғымақ»  өлеңінің  мазмұнын ашу
Өлеңде көсіліп жатқан дархан далада көсіле шапқан арғымақ және осыған орай лирикалық кейіпкердің (ақынның) көл - көсір қуанышты сезімі астасып тұр. Даланың әсемдігі мен кеңдігіне, арғымақтың ұшқыр арманы, жан - сезімі, дүниетанымы, мақсат - мұраты айқын көрінеді.
ІІ топ: «Махамбетке»  өлеңінің  мазмұнын ашу
Махамбет Өтемісұлы (1803, қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Жәнібек ауданы - 20.10.1846, қазіргі Атырау облысы, Индер ауданы,Жарсуат ауылы Қараой жерінде - ақын, күйші, Исатай Тайманұлы бастаған көтерілістің (1836 -38) көсемі әрі жалынды жыршысы. Бала кезінен мұсылманша, орысша оқыған. Әкесі Өтеміс елге ықпалды би болған.
ІІІ топ:  «Қыз  қуу»  өлеңінің  мазмұнын  ашу.
Өзге халықтар сияқты қазақтың да ертеден қалыптасқан, атадан - балаға мұра болып жалғасып келе жатқан ұлттық ойын – сауық түрлері бар. Зер салып байқап отырсаң ол ойын – сауықтар қазақтың ұлттық ерекшелігіне, күнделікті тұрмыс – тіршілігіне тығыз байланысты туған екен және адамға жастайынан дене тәрбиесіне көңіл бөлуге, оны батылдыққа, ептілікке, тапқырлыққа, күштілікке, төзімділікке әдемі адамгершілікке баулиды.
«Ыстық  орындық»  әдісі 	Сабаққа  ең  жақсы  қатысқан  топтардың  ішінен үш оқушыны таңдап алып, соларға сұрақтар қою арқылы сабақты бекіту.	Әр  топтан  бір  оқушыдан  шығып,  ыстық орындыққа отырып , оқушылардың  қойған  сұрақтарына жауап береді.
Жинақтау кезеңі
(жалпы топ)
«Нысана» әдісі арқылы білімдерін жинақтау	Оқушылар Бұл бөлімде нені білетінін, нені білгенін ,алдағы уақытта нені білгісі келетінін жазады.
Үйге тапсырма
	Олжас  Сүлейменов өмірбаяны мен  өлеңдерін  жаттау.	Балалар үй тапсырмасын  күнделіктерін ашып белгілеп алады

Сау  болыңыздар!Жалпы мақсаттар: 		Халық жазушысы Олжас Сүлейменов туралы оқушылардың  таным, білім көкжиегін кеңейту. Өлеңнің мазмұнын ұғындыру
	 Оқушыларды ұлтжандылыққа, отансүйгіштікке тәрбиелеу
	Оқушыларды ой - пікір айта білуге жетелеу арқылы  сөйлеу тілін дамыту, өлеңді құрылымдық, көркемдік жағынан талдауға  дағдыландыру

title: Сабақтың тақырыбы: 	Олжас Сүлейменов  «Арғымақ» , «Қыз  қуу» , «Махамбетке»  (8сынып)


extracted_text:
Как воспитать  ребенка счастливым.
Воспитание детей  старейшее из человеческих занятий, оттого оно кажется
несложной работой. В действительности оно обманчиво, я бы даже сказала,
коварно. В самом деле, ни в какой другой деятельности итоги не отличаются
так разительно от затраченных усилий.
Я педагог. Повезло ли мне с выбором профессии? А главное, повезло ли
людям, что я выбрала профессию педагога?
«Педагог» в дословном переводе «детоводитель». Имею ли я право вести
своих воспитанников?
На первый вопрос попробую ответить в самом конце моего эссе. Второй
пропустим, пусть на него отвечают «Мои дети» и «Мои родители». Так будет
честнее. А вот на вопрос «Имею ли я право учить своих малышей?» Хочу
сказать: «Да» Ведь мне повезло с моими ребятами.
Мы, взрослые, думаем, что детство  сплошное удовольствие: «Ну, что тебе
надо? Тебя кормят, одевают…» А ребенок также страдает и многое
переживает. И ему не нужны нравоучители и надзиратели. Ему нужен умный,
мудрый , «маленький» взрослый. Первые два качества не вызывают сомнений.
А что значит «маленький»? Это тот, кто помнит, каким он был в детстве,
живет радостями и горестями ребенка. Играет и умеет шалить вместе с ними.
Ему можно доверить радость и боль. И тогда взрослый становиться
допущенным во внутренний мир ребенка. А это самое главное!
Ребята идут ко мне со своими горестями, радостями и победами. Они
рассказывают мне обо всем. Мы строим новый мир отношений. Для меня это
минуты откровений и я ими очень дорожу.
«Люби тото и тото…!»  Люби! Всё воспитание держится на этом слове:
Люби!
Воспитаниеэто не запреты, воспитывать  значит пробуждать способность
любить. Где любовь, там доверие, там все лучшие человеческие качества.
Основу моей воспитательной деятельности составляют такие педагогические
принципы, как:
1. Принимай ребенка таким, каков он есть. 2. Говори с ребенком о самом главном, что волнует тебя, но не категорично, а
приглашая к размышлению.
3. Неси в группу  бодрость, оптимизм, улыбку.
4. Возвышай ребенка  над обыденностью!
5. Будь терпелива!
6. Здоровье ребенка важнее знаний.
7. Всегда исполняй своё обещание. Вот истинное искусство воспитания!
Как же этого добиться? Считаю, успех педагога  зависит от личности . Если я
сам себе интересен, если мне не скучно с самим собой, значит, я всегда буду
интересна своим воспитанникам .
Всё, чего не хватало мне, в детстве, хочу дать своим воспитанникам  это
доверительные, дружеские, открытые отношения с взрослыми.
Мои ребята  на пороге выхода во взрослую жизнь, они вступают на новую
ступеньку жизни, поэтому моей главной задачей стало воспитание человека в
человеке. Ведь это  мои воспитанники в дальнейшем будут  строить дома,
возводить мосты, осваивать незнакомые пространства и охранять рубежи
нашей Родины. Ведь это мои воспитанники, будут отцами и матерями, а это
большая ответственность перед будущим! Продолжая свой род, мы оставляем
в человеке свою красоту, идеалы, преданность высокому и возвышенному.
Чем глубже мы сможем запечатлеть себя в ребенке, тем богаче вы и тем
счастливее ваша личная жизнь. И я отдаю себе отчет в том, что ребенка
воспитывает окружение, в котором он живет. Ведь с родителями и друзьями
он проводит больше времени, поэтому основополагающей в воспитании я
считаю семью.
И здесь хочу сказать: «Мне повезло с «моими» родителями». Видя, что
педагог  много делает для детей, родители оказывают всестороннюю
поддержку во всех моих начинаниях.
Мне повезло с наставниками, педагогами «от бога», людьми неутомимой
души, неиссякаемой энергии, людьми, поддержку которых я ощущаю
постоянно и знаю, что в любую минуту могу рассчитывать на них. Педагоги, у
которых я научилась многому: методически грамотно составлять различные
мероприятия, разрешать сложные психологические ситуации, оказывать помощь в решении трудных жизненных вопросов. Люди, рядом с которыми
нельзя оставаться равнодушной, не заряжаясь их энергией, жизненным
оптимизмом. Это придает мне сил, пробуждает желание созидать, творить,
быть всегда в поиске.
Как воспитать ребенка счастливым?
Свобода выбора должна воспитываться с раннего детства. Нужно считаться с
мнением ребенка. Он начинает выбирать уже «с пеленок», у кого на ручках
ему теплее, кушать через полчаса или через час, хочется играть или спать.
Ближе к двум годам ребенок уже может определиться, синюю ему шапочку
надеть или зеленую. Если спросить, что на ужин предпочитает малыш: рис или
макароны, то с деловым видом он расскажет о своих предпочтениях. Конечно,
не надо по всем вопросам советоваться с маленьким человеком, но приучать
его делать самостоятельно выбор стоит.
В творчестве у ребенка формируются свои взгляды на мир. Важно как можно
чаще с ребенком создавать и стараться занимать позицию не руководителя, а
помощникаознакомителя. Ведь в творчестве ребенок максимально может
почувствовать себя свободным, например, при сочинении сказки или рассказа,
или их концовки. Предложите на выбор рисование пальчиковыми красками,
кисточкой и гуашью, фломастерами или карандашами.
Со временем малыш станет более уверенным в своих силах и все меньше и
меньше нуждаться в помощи со стороны взрослых, к чему взрослым  надо
быть подготовленными.
Залог счастья — свобода. Первостепенными задачами для родителей  и
педагогов должны быть: воспитать личность, личность свободно мыслящую,
со свободой выбора, со своими взглядами на мир. Как только ребенок
начинает говорить, а то и раньше, можно заметить, что он изо всех сил своим
поведением, а потом и буквально с помощью речи пытается донести до
родителей, что «я человек, я хочу быть счастливым», то есть свободным.
Для того чтобы ребенок вырос счастливым, мало будет прочтения книг и
изучения методик по развитию и воспитанию. Важно терпеливо, изо дня в день
применять на практике некоторые простые, но очень действенные приемы.
Итак, как воспитать ребенка счастливым?
«Я тебя люблю!» Как можно чаще нужно говорить своему ребенку эти слова. Никогда не стоит
произносить фразу: «Я не буду тебя любить, если ты так сделаешь!». Это
выражение, несомненно, облегчает жизнь родителям и помогает
манипулировать ребенком. Однако легкость в управлении поведением малыша
не должна стоять на пути воспитания полноценной личности.
Для детей любого возраста очень важен телесный контакт с родителями, ведь
это помогает ему принять и полюбить себя таким, какой он есть. Поэтому
обнимать и целовать своего малыша нужно при первой же возможности.
Похвала
За любые успехи и достижения ребенка нужно хвалить. И даже если у него
чтото не вышло, то не нужно скупиться на добрые слова – в следующий раз
все обязательно получится. Чтобы ребенок не разочаровался, нужно
объяснить ему, что, несмотря ни на что, он приобрел опыт, который в
дальнейшем поможет ему выполнять эту работу лучше.
Сладости для успокоения
Многие взрослые живут с детской привычкой «заедать» неприятности
сладеньким. Но ведь это абсолютно неправильный подход к решению
проблем, и приучать к этому своего ребенка не стоит.
Вместо того чтобы, отмахнувшись от малыша, успокоить его конфеткой,
правильнее будет обсудить волнующую его ситуацию. А настроение ребенку
можно попытаться поднять веселыми играми, танцами или песнями, но уж
никак не сладостями!
Не стоит пугать и ругать ребенка
С каждым ребенком можно договориться, главное подобрать правильный
ключик к детскому сердцу. Никакие запугивания, упреки и уговоры без
доводов не подействуют так, как спокойная беседа с родителями.
Малыш привыкнет к такому виду общения, как переговоры, поэтому
потребность в скандалах и криках постепенно отпадет.
Также не стоит выносить семейные разборки на всеобщее обозрение. Все
спорные вопросы должны обсуждаться только дома, в тесном семейном
кругу. Ну, а если ребенок продолжает «гнуть свою линию», нужно прислушаться к
нему. А вдруг он окажется прав?
Извинения
Порой родители требуют от своих детей извинения за их проступки, однако
сами не считают нужным признавать свои ошибки. В воспитании ребенка
очень важно научиться, не только принимать извинения, но и извиняться
самому. Это, пожалуй, один из самых сложных пунктов, но отказываться от
его выполнения не стоит.
Самостоятельность
Не стоит делать за ребенка то, что он уже в состоянии сделать сам. Позволяя
малышу выполнять «ответственные» задания и поручения, родители
показывают, что доверяют ему. В первую очередь это касается помощи в
одевании и раздевании. Дети 34 лет уже практически не нуждаются в
родительском участии, а выполняют все действия самостоятельно, хоть и
очень медленно. Чтобы дать возможность своему чаду проявить умения и
навыки в этом вопросе, нужно просто начать собираться чуточку раньше, чем
обычно.
Позитивное мышление
Очень важно привить ребенку позитивное мышление. Чтобы малыш
чувствовал себя счастливым, он должен научиться самостоятельно выходить
из любой ситуации, а задача взрослого  – помочь ему в этом.
Ну и, конечно,  собственным примером должны показывать  ребенку
позитивный подход к делам. Лишь видя рядом с собой счастливых, дружных и
любящих взрослых, малыш сам будет перенимать от них лучшие черты и
позитивное отношение к жизни. От родителей  и педагогов лишь требуется
поддерживать ребенка в его начинаниях, способствовать ненавязчиво тому,
чтобы не пропало стремление искать и открывать. И можно просто радоваться
успехам  малыша.

file_name: Как воспитать  ребенка счастливым.docx

intro: Эссе в котором рассказывается, что нужно сделать для того чтобы ребенок был счастлив,как подарить маленькому человечку частичку своего сердца,как вложить в его душу такие качества как -доброта,дружба,любовь ко всему что его окружает и помочь воплотить в жизни свои мечты.Вырасти человеком с большой буквы.

title: эссе "Как воспитать  ребенка счастливым"


extracted_text:
Пән: қазақ тілі
Тақырыбы:
Мақсаты:
Керекті жабдықтар
Қолданатын
әдістәсілдер.
Сабақ кезеңдері
І. Ұйымдастыру
кезеңі.
Сыныбы:5 «а» , «ә»
Күтілетін
нәтиже
Күні:  25.12. 2015ж.
Кірме сөздер  (2 сағаты)
Басқа тілден енген сөздер туралы білімдерін кеңейту;
Оқушылардың ойлау қабілеттерін, сөздік қорларын   дамыту,
жүйелі сөйлей білуге  баулу;
Тілді құрметтеуге тәрбиелеу, оқушылар  бойындағы
адамгершілік құндылықтарды  жетілдіру
Проектор,ресурстар,түрлі түсті стикерлер.
Көңіл  күй аралына саяхат, топқа бөлу. Сәйкестендіру тесті, аралас кірме сөздік ішінен тиісті теріп жазу,постер,
Есте сақтап айту.кім көп біледі? ойыны
Мұғалім   іс әрекеті
Кірме сөздер туралы білім алады.
Қазақ тіліндегі кірме сөздер мен төл сөздеріміздің
айырмашылығын  үйренеді;
 Сөздердің сипатына қарай өмірде қолданады.
Оқушылармен амандасу. Сыныпты түгелдеу.
Оқушыларды  топқа бөлу.
І топ: «Арабтар» тобы  ІІ топ: «Монғолдар» тобы   ІІІ топ: «Орыстар» тобы
Оқушыларды ІІІ топқа бөліп отырғызамын. Топқа бөлу үшін кеспе қағаздар сандықшаға
салынады, сандықтан алып өз топтарына жайғасады.
Оқушы
 іс әрекеті
Мұғаліммен
амандасады.
«Шаттық
шеңбері»
Уақыты
 Бағалау
2 минут
Үш топ бір
бірін
ауызша
белгіленген
талапқа сай
бағалап
отырады. ІІ.Үй тапсырмасын
сұрау.
176жаттығу. Мәтіннен  кірме сөздерді теріп жазу.
Кірме сөздер: мектеп, адам, әдебиет, орыс, мұғалім, пән, емтихан,тамамдап, музыка,теледидар, ғалым
О р ы с
т і л і н е н
е н г е н
Жинақтау
К і р м е
с ө з д е р
д е г е н і
м і з   н е ?
М о н ғ о л   т і л і н е н
е н г е н   с ө з д е р г е
м ы с а л ?
А р а б
т і л і н е н
е н г е н
«Сәйкестендіру тесті»
«Сәйкестендіру» тесті.  І топ: «Араб» тобы
Монғол тілінен
Аға
Араб тілінен
Базар
Орыс тілінен
Шәйнек
Манғол тілінен
Бұқа
Араб тілінен
Мақта
Монғол тілінен
Аймақ
Араб тілінен
Ораза
Орыс тілінен
Бөтелке
Орыс тілінен
Сот
Орыс тілінен
Трактор
 «Сәйкестендіру» тесті.  ІІ топ: «Монголдар» тобы
Адам
Кәмпит
Нөкер
Қоғам
Мектеп
Тарих
Әдебиет
Машина
Араб  тілі
Орыс тілінен
Моңғол тілінен
Араб тілінен
Араб тілінен
Араб тілінен
Араб тілінен
Орыс тілінен
7 минут
Үш топ бір
бірін
ауызша
белгіленген
талапқа сай
бағалап
отырады
Әр топтан өздері
үйтапсырмаларын
оқып кірме
сөздерді айтады.
Содан соң кірме
сөздердің ережесін
қай тілденген
енгендерін айтып
жинақтайды.
«Сәйкестендіру
» тесті.
ІІІ топқа
беріледі.
Оқушылар
сәйкестендіріп
айтады.
4 минут
Үш топ бір
бірін
ауызша
белгіленген
талапқа сай
бағалап
отырады Орыс тілінен
Самалет
Телефон
Орыс тілінен
 «Сәйкестендіру» тесті.  ІІІ топ: «Орыстар» тобы
Орыс тілінен
Вертолет
Орыс тілінен
Коллектив
Араб  тілінен
Тәрбие
Емле
Араб тілінен
Орыс тілінен
Жәшік
Орыс тілінен
Бәтеңке
Орыс тілінен
Сөмке
Кереует
Орыс тілінен
Орыс тілінен
Самауыр
Медресе
Араб тілінен
Араб, парсы тілінен енген сөздер: адам, әлем, ғылым, қоғам, мектеп, білім, тарих, әдебиет,
мәдениет, пән, тәрбие, емле, айна, таға, базар, таба, орамал, перде, таразы, мақта, мереке,
емтихан, ғылым ,ғалым,медресе, қағаз, қалам, мағлұмат, шариғат, ораза, намаз, аруақ,
ақырет.
Монғол тілінен енген сөздер:ұлыс, нөкер, жасақ, аймақ, жарлық, Тарбағатай, Нарынқол,
Нұра, Баянауыл, Зайсан, Қордай, Алтай, абдыра, алтын, аймақ, аға, жиен, балта, бұрғы, бура,
бұқа.
Орыс тілінен енген сөздер:
болыс, сот, жәшік, кереует, бөтелке, кәмпит, сөмке, тұрба, телефон, телеграф, автомобиль,
кірпіш,самауыр, шәйнек, бәтеңке, клуб,институт, комбайн, трактор, колхоз, совхоз, машина,
галөш, үстел, , шкап,өтек.
І топ: 177жаттығу (ауызша)    Кірме сөздер: клуб, концерт, артис, актриса,ғұмыр,
ІІ топ:178жаттығу  (ауызша)Кірме сөздер: ,сахара, , афоризм , автор
 ІІІ топ:  179 –жаттығу  (ауызша) Кірме сөздер:поэзия ,патриотизм, махаббат.
Оқушылар
интербелсенді
тақтада
көрсетілген
сөздердің
ішінен әр топ
өздеріне тиісті
сөздерді теріп
жазады.
Үш топ бір
бірін
ауызша
белгіленген
талапқа сай
бағалап
отырады
Әр топтан бір
оқушы шығып
орындайды.
І топ: «Арабтар» тобы.  Араб сөздерінің  қазақ тіліне енуі туралы тарихи деректер келтіру
ІІ топ: «Монғолдар» тобы.Манғол сөздерінің   қазақ тіліне енуі туралы тарихи деректер айту.
ІІІ топ: «Орыстар» тобы Орыс сөздерінің қазақ тіліне енуі туралы тахихи деректер айту.
І топ: «Арабтар» тобы.
Оқушылар
кірме сөздердің
қазақ тіліне
енуі туралы
4 минут
Үш топ бір
бірін
ауызша
Топтық тапсырма
Әр топ тиістісін теріп
жазу
Оқулықпен жұмыс
  Тарихи деректер
айту. тарихи
деректер
келтіріп постер
қорғап өз
ойларын
жеткізеді.
белгіленген
талапқа сай
бағалап
отырады
Тарихи дерек:
 Қазақ даласы ХХІІ ғасырларда араб халифатының қарамағында болды. Ислам діні тарады. Ислам мәдениетін
жасауда қазақ жерінен шыққан көптеген ақын, ғалым, ойшылдардың үлесі мол болды. Әунасыр әл Фараби,
Ғаббас әл Жауһари, әл Сығанақи сияқты тұлғалар шықты. Поэзияда парсы тілі, ғылымда араб тілі басым
болғанына қарамастан, Ахмет Иассуаи, Ахмет Иүгенеки, Сүлеймен Бақырғани, Жүсіп Баласағұни, Махмұд
Қашқаридай түркі даналары еңбектерін өз ана тілінде жазды.
ІІ топ: «Монғолдар» тобы
Тарихи дерек: 1219 жылы Шыңғысхан Қазақстанның ескі қаласы Отырарды қоршауға алады. Отырар
тұрғындары қаланы алты ай бойы қорғайды. Тек бір сатқын қаланы ашып бергеннен кейін ғана монғолдар
қаланы жаулап алады. Тек Отырар ғана емес, мұнан кейін Сығанақ, Ашнас, Баршынкент, Үзгент қалаларын
тонап, халқын қырғынға ұшыратқан.
Жер – су атауларының шығу тарихын зерттейтін ғалымдардың пікірінше Тарбағатай монғолдың
«тарбаған» (суыр) деген сөзінен шыққан, «тай» тау деген сөз. Сонда Тарбағатай тауының мағынасы «суырлы
тау» деп түсіндіріледі. Алтай «заңғар тау, алып тау» деген сөзден шыққан дейді.
Зайсан көлінің аталуы ол аштыққа ұшыраған көптеген адамдардың өмірін тайдай тулаған балығымен сақтап
қалуымен байланыстырады. Сонда Зайсанның қазақша аудармасы «игі, игілік, мейірман» деген мағынаны
білдіреді.
ІІІ топ: «Орыстар» тобы
Тарихи дерек: Қазақстанның ХІХ ғасырдағы тарихи оқиғалары Ресей үкіметімен тығыз байланысты. Осы
кезеңде қазақ даласына қалалар көптеп салынып, орыс қоныстанушыларының саны артып, үлкен өзгерістер
болды.70 жыл Ресей отарында болған соң орыс тіліндегі сөздерді тікелей мағынасында қолданып кеттік.
І топ:
1. Мұхамбет
2. Омар
3. Оспан
4. Ғали,
5. Жүсіп,
6. Фатима
7. Айша,
8. Жұман
9. Кәрім
10. Мансұр
11. Шамши
ІІ топ:
1.Жамал
2.Бақыт
3.Хамит
4.Әлима
5.Әмина
6.Қайрат
7.Медет,
8.Шапағат
9.Мұхтар
10.Жәмила
11.Зейне.
ІІІ топ:
1. Диас
2. Рая
3. Лариса
4. Света
5.
Зоя,
6. Сара
7. Дина
8. Марат
9.
10. Жанна
11. Луиза
 Элеонора
  минут
Үш топ бір
бірін
ауызша
белгіленген
талапқа сай
бағалап
отырады
Үш топтың
оқушылары
интербелсенді
тақтадан қарап
алып, өшірген
соң есінде
сақтап айтады.
Есте сақтап айту. Ойын. «Кім көп
біледі?»
Сергіту сәті.
Үйге тапсырма
Рефлекция
Бағалау.
1. Шайыр  сөзінің мағынсы? (суырып салма ақын)
2. Пұл сөзінің мағынасы? (ақша, қаржы)
3. Ғұлама сөзінің мағынасы ?(ғалым, оқымысты)
4. Пешене сөзінің мағынасы? (жазмыш, тағдыр)
5. Ғибрат сөзінің мағынасы ? (үлгі, өнеге)
6. Сарбаз сөзінің мағынасы? (әскер, жауынгенр)
Оқушыларды шаршағандарын басу мақсатында сергіту жаттығуын орындатамын.
180жаттығу. Кірме сөздер туралы түсінік.
Шаған  жалпы орта білім беретін мектебі.
Батыс Қазақстан  облысы
Теректі  ауданы
Үздік көшбасшыны
анықтау.
                                          Білмедім                Орташа                    Білдім
Сыныпта ең жақсы қатысып отырған оқушыны анықтау тапсырылады.
Сабақтың  тақырыбы: «Кірме сөздер»
5 «а» , «ә» сынып
Шектеусіз

1 минут
Оқушылар
өздерінің
ұяшықтарды
таңдап
синонимін
табады
Күнделіктеріне
жазып алады
Оқушылар
бүгінгі
тақырыптан
білім нәрінен
сусындағанын
көрсетіп
бағалайды
Көшбасшыны
өздері
анықтайды.
Пән  мұғалімі:  Ханов Ш.У
20152016 оқу жылы.

intro:
Пән: қазақ тілі	Күні:  25.12. 2015ж.	Сыныбы:5 «а» , «ә»
Тақырыбы:	Кірме сөздер  (2 сағаты)
Мақсаты:	Басқа тілден енген сөздер туралы білімдерін кеңейту;
Оқушылардың ойлау қабілеттерін, сөздік қорларын   дамыту, жүйелі сөйлей білуге  баулу;
Тілді құрметтеуге тәрбиелеу, оқушылар  бойындағы адамгершілік құндылықтарды  жетілдіру	Күтілетіннәтиже	Кірме сөздер туралы білім алады.
Қазақ тіліндегі кірме сөздер мен төл сөздеріміздің   айырмашылығын  үйренеді;
 Сөздердің сипатына қарай өмірде қолданады.
Керекті жабдықтар	Проектор,ресурстар,түрлі түсті стикерлер.
Қолданатын
әдіс-тәсілдер. 	Көңіл  күй аралына саяхат, топқа бөлу. Сәйкестендіру тесті, аралас кірме сөздік ішінен тиісті теріп жазу,постер,
Есте сақтап айту.кім көп біледі? ойыны
Сабақ кезеңдері	Мұғалім   іс- әрекеті	Оқушы
 іс -әрекеті	Уақыты
 Бағалау
І. Ұйымдастыру кезеңі.
 	Оқушылармен амандасу. Сыныпты түгелдеу.
Оқушыларды  топқа бөлу.
І топ: «Арабтар» тобы  ІІ топ: «Монғолдар» тобы   ІІІ топ: «Орыстар» тобы
Оқушыларды ІІІ топқа бөліп отырғызамын. Топқа бөлу үшін кеспе қағаздар сандықшаға салынады, сандықтан алып өз топтарына жайғасады. 	Мұғаліммен амандасады.
«Шаттық шеңбері»
 	2 минут
Үш топ бір бірін ауызша белгіленген талапқа сай бағалап отырады.
ІІ.Үй тапсырмасын сұрау.

Жинақтау

«Сәйкестендіру тесті» 	176-жаттығу. Мәтіннен  кірме сөздерді теріп жазу.
Кірме сөздер: мектеп, адам, әдебиет, орыс, мұғалім, пән, емтихан,тамамдап, музыка,теледидар, ғалым

«Сәйкестендіру» тесті.  І топ: «Араб» тобы
Аға 	Монғол тілінен
Базар    	Араб тілінен
Шәйнек 	Орыс тілінен
Бұқа 	Манғол тілінен
Мақта 	Араб тілінен
Аймақ 	Монғол тілінен
Ораза 	Араб тілінен
Бөтелке 	Орыс тілінен
Сот 	Орыс тілінен
Трактор 	Орыс тілінен
 «Сәйкестендіру» тесті.  ІІ топ: «Монголдар» тобы
Адам  	Араб  тілі
Кәмпит  	Орыс тілінен
Нөкер	Моңғол тілінен
Қоғам 	Араб тілінен
Мектеп 	Араб тілінен
Тарих 	Араб тілінен
Әдебиет 	Араб тілінен
Машина 	Орыс тілінен
Самалет 	Орыс тілінен
Телефон   	Орыс тілінен
 «Сәйкестендіру» тесті.  ІІІ топ: «Орыстар» тобы
Вертолет 	Орыс тілінен
Коллектив  	Орыс тілінен
Тәрбие 	Араб  тілінен
Емле 	Араб тілінен
Жәшік 	Орыс тілінен
Бәтеңке 	Орыс тілінен
Сөмке 	Орыс тілінен
Кереует 	Орыс тілінен
Самауыр 	Орыс тілінен
Медресе  	Араб тілінен
	Әр топтан өздері үйтапсырмаларын оқып кірме сөздерді айтады.

Содан соң кірме сөздердің ережесін қай тілденген енгендерін айтып жинақтайды.

«Сәйкестендіру» тесті.

ІІІ топқа беріледі. Оқушылар сәйкестендіріп айтады.

7 минут

Үш топ бір бірін ауызша белгіленген талапқа сай бағалап отырады

4 минут
Үш топ бір бірін ауызша белгіленген талапқа сай бағалап отырады
Топтық тапсырма

Әр топ тиістісін теріп жазу  	Араб, парсы тілінен енген сөздер: адам, әлем, ғылым, қоғам, мектеп, білім, тарих, әдебиет, мәдениет, пән, тәрбие, емле, айна, таға, базар, таба, орамал, перде, таразы, мақта, мереке, емтихан, ғылым ,ғалым,медресе, қағаз, қалам, мағлұмат, шариғат, ораза, намаз, аруақ, ақырет.

Монғол тілінен енген сөздер:ұлыс, нөкер, жасақ, аймақ, жарлық, Тарбағатай, Нарынқол, Нұра, Баянауыл, Зайсан, Қордай, Алтай, абдыра, алтын, аймақ, аға, жиен, балта, бұрғы, бура, бұқа.
Орыс тілінен енген сөздер:
болыс, сот, жәшік, кереует, бөтелке, кәмпит, сөмке, тұрба, телефон, телеграф, автомобиль, кірпіш,самауыр, шәйнек, бәтеңке, клуб,институт, комбайн, трактор, колхоз, совхоз, машина,
галөш, үстел, , шкап,өтек.	Оқушылар интербелсенді тақтада көрсетілген сөздердің ішінен әр топ өздеріне тиісті сөздерді теріп жазады.	Үш топ бір бірін ауызша белгіленген талапқа сай бағалап отырады
Оқулықпен жұмыс 	І топ: 177-жаттығу (ауызша)    Кірме сөздер: клуб, концерт, артис, актриса,ғұмыр,
ІІ топ:178-жаттығу  (ауызша)Кірме сөздер: ,сахара, , афоризм , автор
 ІІІ топ:  179 –жаттығу  (ауызша) Кірме сөздер:поэзия ,патриотизм, махаббат.	Әр топтан бір оқушы шығып орындайды.
  Тарихи деректер айту.

	І топ: «Арабтар» тобы.  Араб сөздерінің  қазақ тіліне енуі туралы тарихи деректер келтіру
ІІ топ: «Монғолдар» тобы.Манғол сөздерінің   қазақ тіліне енуі туралы тарихи деректер айту.
ІІІ топ: «Орыстар» тобы Орыс сөздерінің қазақ тіліне енуі туралы тахихи деректер айту.
І топ: «Арабтар» тобы.
Тарихи дерек:
 Қазақ даласы Х-ХІІ ғасырларда араб халифатының қарамағында болды. Ислам діні тарады. Ислам мәдениетін жасауда қазақ жерінен шыққан көптеген ақын, ғалым, ойшылдардың үлесі мол болды. Әунасыр әл Фараби, Ғаббас әл Жауһари, әл Сығанақи сияқты тұлғалар шықты. Поэзияда парсы тілі, ғылымда араб тілі басым болғанына қарамастан, Ахмет Иассуаи, Ахмет Иүгенеки, Сүлеймен Бақырғани, Жүсіп Баласағұни, Махмұд Қашқаридай түркі даналары еңбектерін өз ана тілінде жазды.
ІІ топ: «Монғолдар» тобы
Тарихи дерек: 1219 жылы Шыңғысхан Қазақстанның ескі қаласы Отырарды қоршауға алады. Отырар тұрғындары қаланы алты ай бойы қорғайды. Тек бір сатқын қаланы ашып бергеннен кейін ғана монғолдар қаланы жаулап алады. Тек Отырар ғана емес, мұнан кейін Сығанақ, Ашнас, Баршынкент, Үзгент қалаларын тонап, халқын қырғынға ұшыратқан.
	Жер – су атауларының шығу тарихын зерттейтін ғалымдардың пікірінше Тарбағатай монғолдың «тарбаған» (суыр) деген сөзінен шыққан, «тай» тау деген сөз. Сонда Тарбағатай тауының мағынасы «суырлы тау» деп түсіндіріледі. Алтай «заңғар тау, алып тау» деген сөзден шыққан дейді.
Зайсан көлінің аталуы ол аштыққа ұшыраған көптеген адамдардың өмірін тайдай тулаған балығымен сақтап қалуымен байланыстырады. Сонда Зайсанның қазақша аудармасы «игі, игілік, мейірман» деген мағынаны білдіреді.
ІІІ топ: «Орыстар» тобы
Тарихи дерек: Қазақстанның ХІХ ғасырдағы тарихи оқиғалары Ресей үкіметімен тығыз байланысты. Осы кезеңде қазақ даласына қалалар көптеп салынып, орыс қоныстанушыларының саны артып, үлкен өзгерістер болды.70 жыл Ресей отарында болған соң орыс тіліндегі сөздерді тікелей мағынасында қолданып кеттік.

	Оқушылар кірме сөздердің қазақ тіліне енуі туралы тарихи деректер келтіріп постер қорғап өз ойларын жеткізеді.

	4 минут
Үш топ бір бірін ауызша белгіленген талапқа сай бағалап отырады

Есте сақтап айту.

І топ:	ІІ топ: 	ІІІ топ:
1.	Мұхамбет
2.	Омар
3.	Оспан
4.	Ғали,
5.	Жүсіп,
6.	Фатима
7.	Айша,
8.	Жұман
9.	Кәрім
10.	Мансұр
11.	Шамши	1.Жамал
2.Бақыт
3.Хамит
4.Әлима
5.Әмина
6.Қайрат
7.Медет,
8.Шапағат
9.Мұхтар
10.Жәмила
11.Зейне. 	1.	Диас
2.	Рая
3.	Лариса
4.	Света
5.	Зоя,
6.	Сара
7.	Дина
8.	Марат
9.	 Элеонора
10.	Жанна
11.	Луиза

Үш топтың оқушылары интербелсенді тақтадан қарап алып, өшірген соң есінде сақтап айтады.	  минут
Үш топ бір бірін ауызша белгіленген талапқа сай бағалап отырады
  Ойын. «Кім көп біледі?»
 	1.	Шайыр  сөзінің мағынсы? (суырып салма ақын)
2.	Пұл сөзінің мағынасы? (ақша, қаржы)
3.	Ғұлама сөзінің мағынасы ?(ғалым, оқымысты)
4.	Пешене сөзінің мағынасы? (жазмыш, тағдыр)
5.	Ғибрат сөзінің мағынасы ? (үлгі, өнеге)
6.	Сарбаз сөзінің мағынасы? (әскер, жауынгенр) 	Оқушылар өздерінің ұяшықтарды таңдап синонимін табады	Шектеусіз

Сергіту сәті.	Оқушыларды шаршағандарын басу мақсатында сергіту жаттығуын орындатамын.
Үйге тапсырма	180-жаттығу. Кірме сөздер туралы түсінік.	Күнделіктеріне
жазып алады

Рефлекция
Бағалау.

                                          Білмедім                Орташа                    Білдім 	Оқушылар  бүгінгі тақырыптан білім нәрінен сусындағанын көрсетіп бағалайды	1 минут
Үздік көшбасшыны анықтау. 	Сыныпта ең жақсы қатысып отырған оқушыны анықтау тапсырылады.	Көшбасшыны
өздері анықтайды.Мақсаты:	Басқа тілден енген сөздер туралы білімдерін кеңейту;
Оқушылардың ойлау қабілеттерін, сөздік қорларын   дамыту, жүйелі сөйлей білуге  баулу;
Тілді құрметтеуге тәрбиелеу, оқушылар  бойындағы адамгершілік құндылықтарды  жетілдіру

title: Тақырыбы:	Кірме сөздер  (2 сағаты)  (5сынып)