extracted_text:
МАСТЕР  КЛАСС
«Главней всего – погода в школе »
(Психологический микроклимат, психологическое
самочувствие педагога)
Подготовила:
педагог – психолог
I кв. категории
Мосиенко Е.И. Общеизвестно, что профессия педагога – одна из наиболее энергоемких. Для ее реализации
требуются огромные интеллектуальные, эмоциональные и психические затраты.
2017 уч.год
В последние годы проблема сохранения психического здоровья педагогов стала особенно
актуальной. Современный мир диктует свои правила: выросли требования со стороны родителей к
личности педагога, его роли в образовательном процессе. Да и администрация поднимает планку:
приветствуется творческий подход к работе, новаторство, проектная деятельность, педагогические
технологии и т. д.
Увеличивается   не   только   учебная   нагрузка,   вместе   с   ней   растет   и   нервнопсихическое
напряжение личности, переутомление. Различного рода перегрузки усугубляются многочисленными
страхами: страх быть покинутым, не найти поддержки; страх оказаться непрофессионалом; страх
перед контролем и пр.
Такая   ситуация   достаточно   быстро   приводит   к   эмоциональному   истощению   педагогов,
Хроническая  усталость  лежит  в  основе  многих  психосоматических  заболеваний,  чье  появление
напрямую связано с душевным состоянием человека. В результате личность педагога претерпевает
ряд таких деформаций, как негибкость мышления, излишняя прямолинейность, поучающая манера
говорить,   чрезмерность   пояснений,   мыслительные   стереотипы,   авторитарность.   Что   негативно
сказывается на воспитании и обучении детей.
Проблемы   педагога   –   это   проблемы   всего   современного   общества.   Надо   признать,   что
инновации в образовательной системе касаются в основном ребенка. А педагог остается наедине со
своими   проблемами   и   растущим   объемом   отчетной   документации.   Попытки   поднять   статус
педагогической профессии, уровень жизни самих педагогов остаются на декларативном уровне. А
людям, посвятившим свою судьбу воспитанию детей, нужна реальная помощь.

С тем, что никакие новаторские технологии не заменят живого слова педагога, что именно
личность педагога – главный инструмент педагога, согласятся все. Но бесконечные рассуждения на
педсоветах о гуманном воспитании и роли педагогов мало что добавляют к их мастерству. Чтобы
личность педагога стала «инструментом» профессиональной деятельности, необходимо осмыслить
свой личностный ресурс и научиться его транслировать.
Педагогам, которые внутренне готовы критически рассмотреть содержание своей личности
и обогатить им свою профессиональную деятельность, адресован мой мастер – класс. Ведущий:
  И   так,   я   надеюсь,   что   вы   все   готовы   принять   участие   в   тренинговых
упражнениях.
                   Отлично! Ну, тогда начнем!
1 Задание                             ПРИВЕТСТВИЕ
Ведущий:  Всякое психическое – есть превращённое внешнее! Лев Семёнович Выготский
( 2 слайд)
Ведущий:  Я попрошу нескольких человек покинуть на несколько минут кабинет. ( желательно
самой выбрать кандидатов, 3 – 4 человека) Но, прежде, возьмите ленточки  либо красного  цвета,
либо синего цвета, либо желтого и прикрепите к себе на грудь.
А вас, я попрошу принять участие в небольшом упражнении. Перед вами чистые листы бумаги и
фломастеры, напишите, пожалуйста, крупными буквами свое имя.
Представьте, пожалуйста, что вы жители далёкой планеты, на этой планете существуют правила
общения с гостями, которые сейчас к вам придут. Эти правила перед вами на табло!
Ведущий:  Перед вами на табло ПРАВИЛА ОБЩЕНИЯ
 На вопросы гостей с голубыми ленточками отвечаете только « ДА»
 На вопрос гостей с красными ленточками отвечаете  только « Нет»
 На   вопрос   гостей   с   желтыми   ленточками   отвечаете     только   «   Руки   крест
накрест»                                                                                ( 3 слайд)
  Ведущий:  Итак, вы готовы? Тогда приглашаем наших гостей!
  Вы  прилетели с земли на далёкую планету, перед вами жители этой планеты. Ваша задача, понять
правила общения этих жителей с гостями. Для того, чтобы понять эти правила, вы можете задать не
более 5 вопросов любому жителю этой планеты, обратившись к нему по имени ( каждый житель
планеты подымает табло со своим именем, чтоб было видно гостям). И через две минуты, вы
выдвигаете   гипотезу,   относительно   того,   какие   правила   общения   существуют   на   этой   планете.
Пожалуйста, вступайте в контакт и задавайте вопросы!

ПРАВИЛА ОБЩЕНИЯ                ( 4 слайд)
на слайде надпись правила общения
Ведущий:  Вы готовы озвучить правила общения?  Вы были почти близки , относительно  правил
общения.  Получая ответы на свои вопросы, заметили ли вы что  то особенное, связи какие то,
КАКИЕ? Совершенно верно, на определенные ваши вопросы следовали те или иные реакции,
прослеживались некоторые связи, которые не сразу были понятны. И потом, когда вы поняли , что
как то связаны реакции с вашими вопросами у вас возникла гипотеза.  И на основе этих связей,  вы
построили свою гипотезу.
Так, вот, уважаемые педагоги – психологи, вам через такое упражнение предстоит донести
до педагогов, что правила общения существуют на каждом уровне  взаимодействия ( то ли это
учащиеся,  администрация, педагогический коллектив) , у каждого существуют свои правила,
которые педагог должен  как распознать при общении с администрацией и коллегами , так и
донести до учащихся. ( почему до учащихся, потому, что  это новый коллектив, который имеет
свои правила общения и привычки и которых необходимо объединить в одно целое и плавно
перевести на школьные правила, почему коллеги и администрация – потому. что в каждом
коллективе существуют свои определенные правила и устав, которые необходимы для
поддержания здоровой психологической обстановки в рамках внедрения инноваций, понятное
общение поможет преодолеть трудности)
Это была наша такая разминка, заодно мы еще ближе познакомились друг с другом! Ведущий: Следующее упражнение называется   «Грецкий орех»                          ( 5 слайд) на
слайде крупный грецкий орех и название
          Для   проведения   этого   упражнения   необходим   мешочек   с   грецкими   орехами   (по   числу
участников). Психолог высыпает орехи в центр круга и просит каждого взять себе один. Некоторое
время участники внимательно рассматривают свой орешек, изучают его структуру, особенности
строения,   стараются   запомнить   все   его   индивидуальные   черточки.   Затем   орехи   складываются
обратно в мешочек, перемешиваются и снова высыпаются в центр круга. Задача каждого участника
– найти свой орех.
     Как правило, «свой» орешек узнается с первого взгляда. После того, как все орехи нашли своих
владельцев, психолог приступает к обсуждению. Интересно узнать, кто как свой орех запоминал,
какой стратегией пользовался, чтобы потом его найти (запоминал его особенности, или просто
ждал, пока все разберут свои орехи, а в конце останется нужный). На первый взгляд,  кажется, что
все орехи очень похожи, но если потратить время, чтобы присмотреться повнимательней, то можно
заметить, что они очень разные и почти невозможно перепутать свой орех с другими. Так и люди:
все очень разные, запоминающиеся, у каждого свои индивидуальные черточки, «неровности», своя
красота и привлекательность. Нужно ее только почувствовать и понять.
     Орешки можно подарить участникам на память.
Ведущий: Итак, уважаемые коллеги, вы почувствовали, какие вы индивидуальные, и разные. Вот,
из за того, что вы все разные и воспринимаете поступающую информацию по разному. Кто то с
удовольствием внедряет ее в жизнь, кто то наоборот находится в состоянии стресса из – за
новшеств.  Поэтому, психолог, должен помочь педагогам принять  новшества , согласно
индивидуальным способностям.
Ведущий:         А   для   того,   чтоб   понять   как   и   кому   представить   новшества,   без   особых
стрессогенных последствий , я проведу с вами  игру     «Три цвета личности»
      ( 6 слайд)
на слайде надпись игры и   зеленый  – «как все», качество, реально присущее и объединяющее со

                                                                    всеми другими участниками группы
                                                   синий  – «как некоторые», качество, свойство характера или
особенность поведения, стиля жизни, роднящее его с некоторыми, но не со всеми участниками
                                              желтый   – «как никто больше». уникальные черты данного человека,
                                                                                которые или вообще не свойственны остальным,
    Каждый участник получает три небольших листочка разного цвета. Психолог объясняет значение
каждого цвета: зеленый  – «как все», синий  – «как некоторые», желтый   – «как никто больше».
Каждому участнику предлагается на листочках соответствующего цвета сделать запись про себя,
про   собственные   свойства   и   черты.   При   этом   на   листочке   «как   все»   должно   быть   записано
качество,   реально   присущее   данному   человеку   и   объединяющее   его   (на   его   взгляд)   со   всеми
другими участниками группы. На листочке «как некоторые»  качество, свойство характера или
особенность поведения, стиля жизни, роднящее его с некоторыми, но не со всеми участниками. На
листочке   «как   никто   больше»   указываются   уникальные   черты   данного   человека,   которые   или
вообще не свойственны остальным, или выражены у него значительно сильнее.
     После завершения работы участники обращаются к листочку, на котором записаны черты «как
все».   Их   задача   –   в   свободном   режиме   пообщаться   со   всеми   членами   группы,   выяснить,
действительно ли они обладают такой же особенностью. Затем организуется обсуждение. Таким же
способом   психолог   просит   обсудить   содержание   листочков   «как   некоторые».   Каждый   должен
убедиться в том, что в группе есть люди, обладающие подобными особенностями, с одной стороны,
и   что   эти   свойства   присущи   не   всем   –   с   другой.   С   листочками   «как   никто   больше»   работа
организуется непосредственно в кругу: каждый участник озвучивает качество, которое он считает
своим,   неповторимым   в  данной   группе.   Группа   либо   соглашается   с  ним,   либо   помогает   найти
другое, действительно уникальное качество.
     Упражнение позволяет участникам увидеть себя как некое «единство непохожих», помогает
каждому обрести поддержку и в то же время подчеркнуть свою индивидуальность Ведущий: Ну, что ж , мы  с вами увидели себя как некое «единство непохожих», единство – это
педагоги и поэтому все инновации мы должны воспринимать как следующую ступень в развитии,
непохожие – это призыв оптимистов поддерживать пессимистов!  А теперь, давйте  проверим,
насколько мы можем настроить погоду в школе  и пройдем тест
Ведущий: Но, прежде чем приступить к тесту, давайте проведем такую разминку
Повторяйте   за   мной   –   хлопки   в   ладоши   разного   характера          Отлично!   Я   смотрю   вы   с
удовольствием выполняете это упражнение, хотя , у кого то лучше получается, у кого – то хуже, но
у каждого я увидела улыбку на губах.
А теперь, снова повторяйте за мной      соединить в противоборсте две ладони и нажимать, до
определенной боли     Ну как, какое упражнение больше понравилось?
Так вот, первое – это доступная информация в позитиве, второе – это противоборство сторон ( на
вас нажимают и вы тоже)
Ведущий:  Ну, а теперь смело к тесту
                                                    Тест «Погода в школе »                                  ( 7 слайд)
     Вы заходите в булочную и покупаете пончик с повидлом. Но когда Вы приходите домой и
надкусываете его, то обнаруживаете, что отсутствует один существенный ингредиент – повидло
внутри. Ваша реакция на эту мелкую неудачу?
1 Относите бракованный пончик назад в булочную и требуете взамен новый.
2 Говорите себе: «Бывает»  и съедаете пустой пончик.
3 Съедаете чтото другое.
4 Намазываете маслом или вареньем, чтобы был вкуснее.
     Если вы выбрали первый вариант, то вы – человек, не поддающийся панике, знающий, что к
вашим советам чаще прислушиваются. Вы оцениваете себя как рассудительную, организованную
личность. Как правило, люди, выбирающие первый вариант ответа, не рвутся в лидеры, но, если их
выбирают   на   командную   должность,   стараются   оправдать   доверие.   Иногда   вы   относитесь   к
коллегам с некоторым чувством превосходства – уж выто не позволите застать себя врасплох.
Если вы выбрали второй вариант, то вы – мягкий, терпимый и гибкий человек. С вами легко
ладить и коллеги всегда могут найти у вас утешение и поддержку. Вы не любите шума и суеты,
готовы уступить главную роль и оказать поддержку лидеру. Вы всегда оказываетесь в нужное время
в нужном месте. Иногда вы кажетесь нерешительным, но вы способны отстаивать убеждения, в
которых твердо уверены.
  Если вы выбрали третий вариант, то вы умеете быстро принимать решения и быстро (хотя и не
всегда правильно) действовать. Вы авторитарный человек, готовы принять на себя главную роль в
любом деле. В подготовке и проведении серьезных мероприятий возможны конфликты, так как в
отношениях   с   коллегами   вы   можете   быть   настойчивыми   и   резкими,   требуете   четкости   и
ответственности.
 Если вы выбрали четвертый вариант, то вы человек, способный к нестандартному мышлению,
новаторским идеям, некоторой эксцентричности. К коллегам вы относитесь как к партнерам по
игре и можете обидеться, если они играют не по вашим правилам. Вы всегда готовы предложить
несколько оригинальных идей для решения той или иной проблемы.
Ведущий:  Я думаю, что вы чуть ближе познакомились с тем, какой вы человек и как справляетесь
с   маленькими   неприятностями.   А   теперь   пришла   пора   немножко   расслабиться   и   заняться
творчеством.
                          Рефлексия   «Что себе подарить?»                                 ( 8 слайд) Рефлексивная   деятельность   повышает   самооценку,   расширяет   представления   о   самом   себе,
способствует закреплению доброжелательных отношений в группе.
Сейчас,   я  предлагаю   вам   порисовать.   Каждый   из   вас   нарисует   картинуподарок   самому

близкому человеку. Как вы думаете, кому? Кому вы можете доверить самый важный секрет? Кто
знает о вас все и даже немножко больше? Конечно, это вы сами. Мы будем рисовать подарок
самому себе. Это будет ваза с букетом цветов.
         Психолог рисует на большом листе, на мольберте, а участники – на своих листах. Психолог
делает большой рисунок для того, чтобы помочь участникам в создании собственного натюрморта.
         Для начала мы определимся   с формой вазы, ее дизайном. Теперь наполним вазу цветами.
Сначала мы нарисуем серединки цветов, большие и круглые; разместите пять серединоккружков в
любом месте над вазой. Добавьте цветам стебли, покажите, что они стоят в вазе. Давайте подумаем,
какой   формы   могут   быть   лепестки   у   наших   цветов:   округлые,   с   зубчиками,   длинные,   совсем
маленькие. Закрасьте лепестки разными цветами, как вам нравится. Главное условие – чтобы при
взгляде на рисунок у вас улучшалось настроение.
     Теперь подумайте и запишите на белых карточках качества, которые вам больше всего нравятся
в людях.

предложения.
      Есть ли у вас качества из этого списка? Выберите себе в подарок те качества, которые у вас
есть. Постарайтесь выбрать пять качеств. Вернитесь к своему рисунку. Давайте дадим ему название
«Мои достоинства». Разместите в серединках нарисованных вами цветов те качества, которые вы
выбрали   для   своего   букета.   Для   того,   чтобы   заполнить   серединки   цветов,   нарисованных
психологом,   можно   предложить   группе   совместно   выбрать   те   качества,   которые   есть   у
большинства присутствующих.
     Посмотрите на свой букет: он показывает все то, чем вы сегодня можете гордиться.
        После   этого   составляется   общий   список:   психолог   на   большом   листе   записывает   все
Мне   очень   хочется,   чтобы   о   нашей   сегодняшней   встрече   осталась   память.   Пусть   это   будет
дружественная ладошка. Для этого выполним упражнение, которое так и называется.

Ведущий:                     Упражнение «Дружественная ладошка».                    ( 9 слайд)
Участникам раздаются листки бумаги.
Ведущий: Обведите контур своей ладони и напишите на ней свое имя. Затем передайте листок с
контуром ладошки вашим коллегам, и пусть каждый оставит свои пожелания или комплимент на
одном из пальцев ладошки. Послание должно иметь позитивное содержание.
Ведущий: Пусть   эти   ладошки   несут   тепло   и   радость   нашей   встречи,   напоминают   об   этой
 встрече, а может быть и помогают в какойто сложный момент.
Учитесь управлять собой.
Во всем ищите добрые начала.
И, споря с трудною судьбой,
Умейте начинать сначала,
Споткнувшись, самому вставать,
В себе самом искать опору
При быстром продвиженье в гору
Друзей в пути не растерять…
Не злобствуйте, не исходите ядом,
Не радуйтесь чужой беде,
Ищите лишь добро везде,
Особенно упорно в тех, кто рядом.
Не умирайте, пока живы!
Поверьте, беды все уйдут:
Несчастья тоже устают,
И завтра будет день счастливый!

file_name: мастер класс для педагогов.docx

intro: Данный мастер - класс предназначен педагогам - психологам для работы с учителями.  Мастер - класс содержит набор тренинговых занятий, которые направлены на понимание личности ребенка, его индивидуальности, доступности донесения информации детям в рамках реализации ГОС .  А  так же помощь и поддержка в восприятии инноваций педагогам.

психологическая работа

group: Педагогика

доп. образование взрослых

group: Другое

title: Мастер - класс для психологов


extracted_text:
Муниципальное  бюджетное общеобразовательное учреждение
«Средняя общеобразовательная школа №3»
Предгорного муниципального района Ставропольского края
357364 Ставропольский край, Предгорный район, ст. Бекешевская, ул. Ленина, 80
Урок по литературному чтению
в 1 классе
«РУСС
КИЙ
АЛФА
ВИТ».
Урок разработан
Сидиной М.И,
учителем начальных классов
2017 год Урок по литературному чтению «Русский алфавит».
Цель: Создать условия для закрепления знаний учащихся об изученных
буквах, развития речи, памяти, логического мышления.
Тип урока: решение частичной задачи.
Планируемые результаты (предметные): правильно называют буквы
русского алфавита; знают алфавитный порядок слов, осознано и выразительно
читают небольшие тексты и стихотворения.
Личностные результаты: мотивируют свои действия, выражают готовность
в любой ситуации поступать в соответствии с правилами поведения,
проявляют в конкретных ситуациях доброжелательность, доверие,
внимательность, помощь.
Универсальные учебные действия (метапредетные)
Регулятивные: адекватно воспринимают оценку учителя.
Познавательные: общеучебные – используют знаковосимволические
средства для решения учебной задачи, логически классифицируют буквы на
«ленте букв».
Коммуникативные: оформляют диалогические высказывания в соответствии
с требованиями речевого этикета.
Основное содержание темы, понятия и термины: русский алфавит,
алфавитный порядок слов, «лента букв».
Образовательные ресурсы: «лента букв», конверты с заданием. 1. Организаци
онный
момент.
(Проверка
готовности класса
и оборудования,
эмоциональный
настрой на урок)
2.Постановка
учебной задачи
Громко прозвенел звонок
Начинается урок.
Наши ушки на макушке,
Глазки широко открыты.
Слушаем и запоминаем,
Ни минуты не теряем
(Посмотрели друг на друга,
улыбнулись и пожелали друг
другу удачи на уроке)
Посадка…………….
Настроение у всех
хорошее………….
(Введение в тему урока)
Что мы изучали на наших
уроках обучения грамоте?
(буквы и звуки)
А для чего нам это нужно?
(Конечно, самое главное – мы
научились читать).
Отгадывание загадки:
Буквы – значки, как бойцы на
парад,
В строгом порядке построились
в ряд.
Каждый в условном месте стоит
И называется все …….
(Алфавит)
И тема нашего урока: «Русский
алфавит».
(А что бы вы хотели узнать на
уроке)
Какую цель урока мы с вами
поставим: правильно называют
буквы русского алфавита; знают
алфавитный порядок слов,
осознано и выразительно читают
небольшие тексты и
стихотворения. Закрепление
знаний и способов
действия.
Открыли учебник на странице
78 . Читаем стихотворение
К. Льдова
«Господин учитель Жук».
Учащиеся читают
стихотворение по цепочке…
Ответить на вопросы после
стихотворения:
 Когда было написано
стихотворение: в наше
время или очень давно?
Как это определить? По
каким словам.
(Стихотворение написано давно,
так как сейчас в школах
нерадивых учеников не
наказывают розгами).
 Назовите все выделенные
буквы? (Дети читают).
 Поможет ли это вам
стихотворение выучить
алфавит? (Нет)
 Почему? (Так как здесь не
все буквы алфавита)
Работа в парах:
Пропущенные буквы по тексту
стихотворения выпишем на
доске. (ё, й, ч, ъ, ь, э, ы, ю, я,
ш, ж).
Дети выходят к доске и
вещают пропущенные буквы.
Знаешь ли ты, что такое
алфавит?
(Алфавит – это полное
собрание всех букв, которые
расположенные в
определенном порядке). 2.Чтение
учителем
Вопросы по
стихотворению:
Физминутка
 О чем это стихотворение?
(Началась метель. Она
вытворяла всякие чудеса.
Метель может быть опасной).
 Обратите внимание как
автор говорит про метель? С
кем он сравнивает её?  (с
человеком).
  Зачитайте слова, которые
показывают, что метель
похожа на человека. (Она
летела, мела, свистела, хватала,
мотала).
 Если представить, что все
это проделывает метель, то
читать следует тоже быстро.
Что  в это время происходит
на улице? (На улице крутился и
вертелся снег. Он залеплял
прохожим глаза. Бил в лицо.
Мотал из стороны в сторону
сучья деревьев. Был сильный
мороз).
 Ваши действия если метель
застала вас в пути. Ваши
действия. (Можно отпустить
поводья, и лошадь сама пойдет
к дому. Можно прислушаться к
лаю собак. Можно искать
фонари, окна.)
Зимой очень опасно попасть в
метель и вьюгу далеко от дома.
Можно сбиться с пути и
замерзнуть.
Чтение стихотворения
учащимися наизусть Ю. Коваль
страница 80 «Метель». 3.Чтение
стихотворения И.
Сурикова «Зима».
Какое время года описывает
автор? (Зиму)
Чем отличается зима от других
времен года?
Как мы должны прочитать
первое четверостишие? (Ровным
спокойным голосом. Можно
показать как кружиться снег.)
Какое чувство нужно вложить в
чтение второго четверостишья?
(Удивление. Радость).
Как будем читать третий
столбик? (Будем читать тихо,
стараться не разбудить
уснувший лес).
Что можно сказать о четвертом
столбике? (Читаем тихо,
спокойно, наставительно).
Какое сейчас у нас время года?
(зима)
Назовите зимние месяцы?
Какой месяц начинает новый
год?
Что такое пелена?
4.Повторение всех
изученных букв.
Страница
учебника 81.
Работа с лентой
букв.
1. Сколько знаете согласных
букв? (21)
2. Назовите их по глухости
(10) и звонкости (11)?
3. Какие из них твердые?
(ш,ж,ц)
4. Какие мягкие? (ч,й,щ)
5. Сколько букв гласных вы
знаете? (10)
6. Какие из них обозначают
мягкость? (я,ё,ю,и,е)
7. Какие буквы не имеют
звуков? (ъ, ь)
8. Сколько букв в алфавите?
(33) 9. Для чего нам нужен
алфавит?
(Алфавит люди придумали для
того чтобы быстро найти в
словаре нужное слово, в
классном журнале фамилию
ученика, в библиотеке книгу. В
русском алфавите буквы стоят в
определенном порядке всего
букв 33.)
Почему автор называет буквы
ключами?
Ответить на вопросы?
Конверт №1. (Презентация)
Конверт №2. (Презентация)
Открыли учебник
на странице 8 2.
Читает учитель
«Как хорошо
уметь читать».
Работа в парах:
4.Рефлексивно
оценочный.
Что такое алфавит?
Зачем надо знать алфавит?
Где используют алфавит?
Спасибо за урок!

file_name: Русский алфавит..docx

intro: Урок построен для закрепления знаний учащихся об изученных буквах, где дети читают стихи.  Находят буквы которых нет в стихотворении, определяют для чего нам нужен и где используется алфавит. Самостоятельно вставляют пропущенные буквы в алфавите. Расставляют по алфавиту слова. Закрепляют знания по ленте букв.

чтение

group: Дисциплины

title: Урок по литературному чтению(обучение грамоте) 1 класс "Русский алфавит"


extracted_text:
МБОУ
«Средняя общеобразовательная школа №3
МО «Ахтубинский район»
Основные правила поведения. Основные сигналы светофора.
Классный час во 2А классе
«Правила движения достойны уважения!»
                                                       Подготовила
                                                                                учитель начальных классов
                                                           Харченко Е. Г.
Ахтубинск
2016/2017 учебный год
15 октября Цель:
воспитание осознания жизненной необходимости соблюдения правил
дорожного движения
Оборудование:
экран, ноутбук, проектор;
таблица итогов соревнования;
кругисигналы: красный, жёлтый, зелёный
Ход классного часа.
Посмотрите на экран. Кто у нас сегодня в гостях?

 (смешарики)
Прочитайте, о чём они вам сообщают.
Правила движения достойны уважения!
Ребята, смешарики приготовили для вас интересные задания. Они предлагают
разделиться на две команды и посоревноваться в знании правил дорожного
движения.
(класс делится на две команды «Светофор» и «Пешеход»)
Совунья и Нюша приготовили для вас интересную викторину. Совунья будет
задавать вопросы команде «Светофор», а Нюша   команде «Пешеход»
За правильный ответ команды будут получать баллы, их будем фиксировать в
таблице на доске.
Команды,
конкурсы
«Светофор»
«Пешеход»
Викторина
Загадки
Итог
о
Игра
Вопросы: (по очереди для каждой команды)
1. Место движения транспорта.
2. Пешеходная дорожка и тротуар – это одно и то же? 3. Площадка для ожидания пассажирского транспорта.
 4. Что делают пешеходы, когда загорается зеленый свет на светофоре?
5. Каким предметом постовой регулирует движение на дороге?
6. О чем «говорит» пешеходам желтый свет светофора?
7. Можно ли бежать по пешеходному переходу?
8. Как называется участок между полосами движения транспорта, где
пешеходы могут спокойно дождаться нужного света светофора?
9. Если пешеход видит на светофоре красный свет, он может переходить
улицу?
10. Существуют ли такие игры, в которые не запрещено играть на проезжей
части?
11. Налево или направо следует смотреть, начиная переход дороги?
12. Мешают ли разговоры переходить улицу?
13. Продолжи: «Тише едешь — …»
14. Как называется двухколесное или трехколесное транспортное средство
без мотора?
15. По тротуару правильно идти, придерживаясь правой или левой стороны?
16. Обязательно ли дожидаться полной остановки транспорта, чтобы из него
выйти или войти?
 17. Что устанавливают на обочинах дорог для регулировки движения?
 18. Разрешается ли чтолибо кушать в транспорте?
19. Могут ли дети сидеть в легковом автомобиле рядом с водителем во время
поездки?
 20. Какое транспортное средство движется по рельсам: троллейбус, трамвай
или автобус?
(Ответы: 1. Дорога . 2. Да. 3. Остановка. 4. Переходят проезжую часть. 5. Жезлом. 6.
Приготовиться к переходу или остановиться. 7. Нет. 8. Островок безопасности. 9. Нет. 10.
Нет. 11. Налево. 12. Да. 13.Дальше будешь. 14. Велосипед. 15. Правой. 16. Да. 17.
Дорожные знаки. 18. Нет. 19. Нет. 20. Трамвай.)
Крош предлагает поиграть в игры. Ваша внимательность вам поможет
выиграть.
Игра «Светофор»
Красный свет – ученики тихо стоят.
Желтый свет – ученики хлопают в ладони.
Зеленый свет – топают ногами.
Ёжик приготовил для вас загадки:
(загадываются для каждой команды по очереди)
Это встал для нас в дозор
Пучеглазый …?
«Загадки» ( Светофор !)
Желтым глазом он мигает.
Строго нас предупреждает:
Чтобы был счастливым путь.
Повнимательнее будь!
И не бегай, не играй,
Где автобус и трамвай!
Будь, малыш, всегда смышленый
И шагай на свет …?
(зелёный)
Да живее, не зевай –
Ждет автобус и трамвай.
Ты про это не забудь,
Продолжать им нужно путь.
Где ведут ступеньки вниз,
Ты спускайся, не ленись.
Знать обязан пешеход:
Тут …?
(подземный переход!)
Не летает, не жужжит,
Жук по улице бежит.
И горят в глазах жука
Два блестящих огонька.
(автомашина, автобус)
Этот конь не ест овса,
Вместо ног – два колеса.
Сядь верхом и мчись на нем,
Только лучше правь рулем.
(Велосипед.)
Удивительный вагон!
Посудите сами:
Рельсы в воздухе, а он
Держит их руками.
(троллейбус)
Полосатые лошадки
Поперёк дорог легли
Все авто остановились
Если здесь проходим мы.
(Переходзебра)
Конь его – из прочной стали,
Руль, седло есть и педали,
Всадник транспортом гордится,
По дороге быстро мчится. (Мотоцикл.)
Крош хочет поиграть с вами в игру «“Перейди улицу”
Учитель  держит в руках – 3 кружка.
Ведущий делает взмах зеленым кружком – играющие делают шаг вперед
, красный – шаг назад, желтый – стоят на месте.
(Те, кто ошибся, выбывают из игры .
Побеждает та команда, в которой меньше нарушителей. )
А теперь подведём итоги: посчитаем баллы и выясним, кто победил.
Победила команда …
Расскажите смешарикам, зачем нужно знать и выполнять правила дорожного
движения?
Что они вам говорят?
Молодцы!

file_name: классный час.docx

intro: Это классный час, на котором в занимательной форме закрепляются знания правил дорожного движения. Здесь воспитывается важность соблюдения правил. В интересной игре встречаются вопросы, загадки, игры на знание дорожных знаков и правил движения, знания видов транспорта. Вопросы, загадки и игры предлагают ребятам их "знакомые смешарики"

title: Классный час во 2 классе по правилам дорожного движения


extracted_text:
ОҚУШЫ – ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ПАТРИОТЫ
Рахметова Батима
Ғ.Мәсәлімов атындағы орта мектебің « Өзін – өзі тану» пәнінің мұғалімі
   Қазақ ұлты тарихында көптеген қиындықты бастан кешті, аяусыз шабуылға
ұшырады,  қырғыннан   қырғынға,  босқыннан   босқынға...   талай   азапты   көрді.
Дегенмен « тәуелсіз » деген мағынаны білдіретін « қазақ » деген атына сай
әрқашанда азаттыққа қол жеткізу үшін талпынды,   осы жолда күресті һәм
шайқасты. Талай батырларымыз бен ұлт қайраткерлеріміз халқын бостандық
таңына   жеткізуді   армандап  жанын   пида   етті,  шәһид   болды,  арманда   кетті.
Қазақ « мың өліп, мың тірілсе де» қазақ болып қала берді, әр ұрпақ өзінен
кейінгілерге тәуелсіздікті арман етіп, ұлттық мақсат ретінде аманат етті.
     Осы аманатты көздің қарашығындай сақтау қазақтың әрбір домалағының
міндеті   мен   парызы.   «   Садағаң   кетейін,   айналайын   халқым!   Сенің   мүддең
жолында бойда қуат, ойда нәр – бәрін  аянбай сарп етуге пейілмін, қандай да
қасіретке қабырғасы қайысса да қаймықпай төзе білген, қажырлы да қайсар
қазақ халқының алдында мен бас иемін...  Менде қазақтың елдігін, Қазақстан
Республикасының   Мемлекеттік   тәуелсіздігін   нығайтудан   басқа   мақсат   та,
арман да жоқ...
     Осы елдің Президенті ретінде, осы ұлттың бір перзенті ретінде де дәйім
көңілімнің   төрінде   тұратыны   –   туған   халқым   »   деп   Елбасы   Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаевтың жүрек жарды сөздері оқушылар үшін де айқын мысал
бола алады.
     Аса қиыншылықпен қол жеткізген тәуелсіздігіміздің қадірі мен қасиетін
өскелең жас ұрпақтың, яғни мектеп жасындағы оқушылардың бойына сіңіру,
яғни оларды патриоттыққа тәрбиелеу мектептің, ұстаздардың басты міндеті
болып табылады. « Қазақстан – 2030 » Жолдауында Республика Президенті
еліміздің   ұлттық   қауіпсіздігін,   тәуелсіздік   пен   егемендігін   танытатын
мемлекетіміздің ұзақ уақытты дамуын анықтады. Білім беру мен тәрбиенің
негізгі міндеті өз елінің азаматы, патриотын тәрбиелеу болса, осыған сәйкес  «
қазақстандық   патриотизм   »   оқушылардың   тәрбиелік   деңгейін   бағалаудағы
көрсеткіш болып қарастырылады.
      Бүгінгі   тәрбиенің   басты   міндеті   –   адамзат   мәдениетінің   сан   ғасырлық
өркениеттік   жетістіктері   мен   ұлттық   рухани,   мәдени   байлықты   кіріктіре
отырып   меңгерту,   сөйтіп   оқушыларды   нарықтық   экономикаға   бейімделген,
өмірге икемделген, жан – жақты жетілген, қабілетті, кез – келген   тұтқиыл
жағдайлардан жол тауып шыға алатын ынталы да іскер, табанды да талантты,
Отанын   сүйетін  азамат   етіп  тәрбиелеу   болып  табылады.    Адам   баласының
әрқайсысының өз өмір жолы болатыны тәрізді, кез келген халықтың,   қоғам
мен мемлекеттің өз тарихи ғұмыры бар. Ол көне тіршілік  көшінде сан алуан
кейіпте   көрініп   келе   жатқан   күрделі   үдеріс.     Әр   ұрпақ   өзінің   бұрынғы
ұрпақтың   жалғасы   болғанынан   өз   дәуірінің   шыңырауына   үн   қосып,   өз соқпағын   іздейді.   «Қазақстан   –   2030»   стратегиялық   жолдауында
көрсетілгендей,   алда   әлі   ұзақ   жол,   үлкен   асулар   бар.   Сол   асулар   мен
қиындықты жеңу үшін білектің күші мен найзаның ұшы керек емес. Оған тек
жүрек пен білім, талант пен талап керек. Қазақтың абыройын асырып, мерейін
үстем етер, әлем таңғалар, талай – талай жаңалық ашар білімділер керек. Осы
тәуелсіз еліміздің намысын қорғайтын, бүгінімізді ертеңіне жалғайтын, қазақ
еліне ертеңі, болашағы үшін жауап беретін бүгінгі ұрпақты өсіріп, тәрбиелеу
қажет екені осы тақырыптың өзектілігін құрап отыр.
    « Патриотизм » гректің «patris» Отан, ел деген сөзінен шыққан. Кейінірек,
ол   Отанға,   елге,   туған   жерге,   халыққа   де,ген   сүйіспеншілікті   білдіріп
жиынтық ұғымға ұласқан.
    Патриоттық идея, отаншылдық сезім адамға туа біткен қасиет емес. Ол –
жүре   түзілетін   адамның   саналы   өмірінен   қабаттас   қалыптасқан
психологиялық, саяси – әлеуметтік құбылыс.
     Патриоттық сезім жалпы адам баласына тән адами түйсік – қасиет, оның
еліне, туған жеріне, өз тілі мен мәдениетіне, ұлттық құндылықтарына жеке
қатынасын, өзіндік бағасын, түйсінуін, қуаттап қолдауын пайымдайтын сезім
көрсеткіші болып табылады.
   Туған жерді, елді қорғауға қазақтың халық педагогикасынан нәр алған, ата
дәстүрінен   сусындаған   ақылды   да   айбынды   халық   перзенттері   –   Төле   би,
Қазыбек би, Әйтеке би, Абылау, Наурызбай, Жәнібек, Райымбек т.б. шықты.
     Ең бастысы – елдің бірлік, халықтың қасиет қазыналарын қастерлеу мен
ертеңге   деген   сенім   сияқты   сезімдерді   оятатын   да   осы   патриотизм.   Оның
қоғам дамуына айрықша орын алатын құдіретті рухани факторға айналуының
сыры да осында жатыр.
     Патриоттық рух – қазақ елінің әлемдік өркениетті елдер көшіне қосылып
дүние   жүзілік   қауымдастықтан   лайықты   орын   алуына   мүмкіндік   беретін
бірден – бір күш.
   Отансыз адам – қай жерде де бейшара адам. Тіпті миллиардқа малынып, бай
болып   шетелде   жүрсең,   сен   бәрібір   шетелдіксің.   «   Басқа   елде   сұлтан
болғанша, өз еліңде ұлтан бол » деп ата – бабамыздың өсиеті жарқырап, одан
әрі жалғасын тауып отыруы қажет.
      Қазақ   елінің   ғасырлар   бойы   қалыптасқан   отансүйгіштік   тәлім  –  тәрбие
дәстүрлерін, әдістері мен құралдарын жинақтап, оны бүгінгі оқушы тұлғасын
тәрбиелеуде оқу – тәрбие үрдісінде ұтымды қолдану – уақыт талабы. Тарихты
парақтасақ,   қазақ   патриотизмі   ерте   кезден   қалыптасты.   Себебі,   сонау   сақ
дәуірінен Қазан төңкерісіне дейінгі кезеңде туған жер үшін білектің күшімен,
найзаның ұшымен күресіп, келешек ұрпағына Отанымызды, « қазақ » атауын
бізге мұра етіп қалдырған батырлар, билер, хандар заманында хатқа « қазақ
патриотизмі » деп жазылмаса да, ауызекі түрде кейде жыр, өлеңнен тараған
отансүйгіштік өсиеттердің негізінде жеткен. Демек, « Қазақ патриотизмі – рухы биік жеке тұлғаны қалыптастырудағы
ата – бабаларымыздың қаһармандық, батырлық, ерлік, отансүйгіштік тәлім –
тәрбие беру идеалдарының жиынтығы » деп айтуымызға болады.
   Патриоттық сезімнің нысаны мен қайнар көзі – Отан десек, оның мазмұны –
туған жер, ұлттық тіл, ұлттық дәстүр, тарихи ескерткіштер, т.б. Бұлардың
адам көкірегіне жылылық, жақындық, туысқандық сезімдерді ұялатып, ізгі де
ерлік   істердің   қайнар   көзіне   айналуы   патриотизмге   тәрбиелеудің   арқауы
болады.
   « Ел боламын десең бесігіңді түзе» деп М. Әуезов айтқандай, ел болашағы
қазіргі   жасөспіріміздің   қаншалықты   білімді,   тәрбиелі   болуына   байланысты.
Бүгінгі таңда осы мақсатта мектепте атқарылып жатқан барлық жұмыстардың
нәтижесін,   педагогикалық   ұжымның   жаңашылдықпен   ілгерілеуін   үнемі
бағалап, зерттеп, қорытынды жасап отырудың маңызы зор. Әрбір оқушыға өз
мемлекетіне,   оның   бай   тарихына,   болашағына   деген   жауапкершілігін
сезіндіретін   әрекет   жүйесін   жасасуымыз   керек.   Яғни,   әрбір   адам   балалық
шағынан бастап « Қазақстан – менің Отаным, оның алдында борыштармын
»деген ойларды сіңіріп өсуі қажет.
      Патриоттық   тәрбиенің   мазмұны   мынадай   қасиеттерді   қалыптастыруды
көздейді:
 Отанын сүю, Отанға деген құрмет;
 Өз Отанының болашағы үшін, амандағы үшін қызмет ету;
 Мемлекеттік рәміздерді бағалау, оларға құрмет көрсету;
 Ұлттық   нақыштарды,   рухани   құндылықтарды   сүю   және   өзінің   қасиеттерін,
мәдениетін тану, білу;
 Өз ана тілін жетік меңгеру және сүю;
 Халқының салт – дәстүрін, ерекшеліктерін білу, сақтау, дамыту;
 Тарихи мұраларға құндылықпен қарау;
 Өз отандастарына, сондай – ақ басқа ұлт өкілдеріне ізгілікті көзқарас білдіру.
«Рухани мұраға сүйенбеген елдің жұлдызы жанбайды» демекші, заман ағымы
талап   етіп   отырған   ата   –   бабаларымыздан   қалған   әдеби   мұраларды,
халқымыздың өсиетін, өнегесін дәріптеп, дәстүрін, таңғажайып тапқырлығын,
олардан   қалған   ескірмейтін   көне   сөздерді,   мақалдар   мен   мәтелдерді,
нақылдарды бүгінгі ұрпаққа үлгі – өнеге болатындай, келер ұрпаққа тәлім –
тәрбие беретіндей ғасырлар қойнауынан сыр шерткен асыл мұраларымызды
рухани – адамгершілік білім беруде тиімді қолдану – «Өзін – өзі тану» пәнінің
еншісінде десек те қателеспейміз. Сондықтан да « Өзін – өзі тану» пәнінің
бастауы   бұрыннан   болған,   біздің   арғы   ата   –   бабаларымыздан   келе   жатқан
жақсы дәстүрлеріміздің жалғасы іспеттес деуге болады. Ал «Өзін – өзі тану»
пәнінің   «Шаттық   шеңбері»,
  «Дәйексөз»,
«Бейнематериалдар   көру»,  «Сахналау»   сияқты   әдіс  –   тәсілдері   арқылы   да
оқушыларды   патриотизмге   тәрбиелеуге   болады.   Бұл   сабаққа   арналған
оқулықтардың өзінде де отансүйгіштікке тәрбиелейтін арнайы тараулар бар.
  «Жүректен   жүрекке», «Өзін   –   өзі   тану»   пәнін   жүргізімен   қатар,   патриоттық   тәрбие   беруді
Сондықтан да патриот оқушыны қалыптастырудың бірден – бір маңызды жолы
– «Өзін – өзі тану» пәнінің рөлін арттыру, оны дамыту.

төмендегі тәсілдермен де жүргізуге болады:
туған   жер,   Отан   тақырыптарындағы   дөңгелек   үстелдер,   баспасөз
конференциясы, т.б. ұйымдастыру;

 патриоттық   тақырыптарда   әдебиеттер   оқу,
  жаттығулар   орындау,
сөзжұмбақтар   шешу,   көрнекі   құралдар   пайдалану,   қабырға   газеттерін   ілу,
суреттер салу, қолөнер бұйымдарының көрмесін ұйымдастыру, т.б.
 мемлекеттік   және   ұлттық   мерекелерде   (   Тәуелсіздік   күні,   жеңіс   мерекесі,
Наурыз айт, т.б. кештер ) ертеңгіліктер, кездесулер, пікірталастар , тәрбие
сағаттарын, т.б. ұйымдастыру.
В. Сухмолинский патриоттық тәрбие туралы «Мен бүгін біз еңбек етіп жатқан
мына бір төбе үшін батыр қанын төкті деген ойдан бала жүрегінің бұлқына
соққанына қол жеткіздім. Сезім сенімді бекітеді. Отан үшін туған жеріңде
жасаған еңбек – бұл ұлы бақыт, адамдар сол үшін қиян – кескі соғысқа барған.
Адам   жүрегінің   түбіндегі   ар   дауысы   оянады;   сен   жарық   күннің   астында
жүрсің, ашық аспанға қарайсың, мұның барлығының бір ғана себебі үйеңкі мен
қайыңдардың астында сен үшін өмір мен жарықты сақтағандар жатыр» деп
толғанады.
   Жоғарыда атап көрсеткеніміздей, патриоттық тәрбие күнделікті отбасынан,
сыныптағы   тәрбие   сағаттарынан   бастау   алады.   Тәрбиелік   маңызы   бар
шараларды мектепте өткізіп, оқушыларға тәлім – тәрбие беру әдетке айналып
келеді. Осындай шаралардың бірі Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігінің
20 жылдық мерейтойы аясында өткен мектепшлік
«Желтоқсан –  қасіретім,  ар  –  намысым,  мақтанышым  »  атты  шара   болды.
Мақсаты еліміздің тәуелсіздігі үшін күрескен және сол мақсаттарына жету
барысында өздерінің елі, халқы үшін өмірін, жастығын қиған аға ұрпақтың
ерлік істерін үлгі тұта отырып, оқушыларға патриоттық тәрбие беру болды.
Шара барысында оқушыларға тарихқа танымал боп кеткен ұлы бабаларымыз
Абай,   Шоқан,   Махамбет,   Асан   Қайғы,   Бөгенбай   мен   Қабанбай,   Райымбек
батырларды сомдаттырып, оларды жыр арқауымызға айналған тәуелсіздің біз
үшін   оңайлықпен   келмегеніне   көз   жеткізуге   және   оны   қастерлей   білуге
тәрбиелеу   міндеті   қойылды.   Шараға   дайындық   басталғаннан   бастап,   оны
өткізу   барысында   да   оқушылардың   өздері   жасаған   жұмыстарына
қызығушылықтарының   оянуы   арқасында   шараның   мән   –   мағынасы   анық
ашылып,   оқушылардың   алған   әсерлері   де   керемет   болды.   Себебі,   кітап
беттерінен   оқып,   ұстаз   әңгімесінен   естіліп   жүрген   алты   алашқа   танымал
азаматтарды оқушылардың өздері сомдауы оларға үлкен әсер қалдырып, тек
сөздерін   ғана   жаттап   алмай,   олардың   сол   кезде   сезінген   сезімдері   мен
толғаныстарын   өз   бастарымен   сезінуге   мүмкіндік   берді.   Өйткені   бұл
азаматтардың да аңсағаны қазақ даласына, қазақ еліне тұғырлы тәуелсіздіктің
орнауы   еді.   Ендеше   бабалар   көксеген   арман   қазіргі   кезде   шынайы   өмірге айналды,   еліміздің   қазіргі   жағдайы   онық   анық   мысалы   бола   алады.   осыны
көріп, өткенмен салыстырған оқушы өз елін, өз тілі мен ділін, дінін ешқашанда
жек көрмек емес, керісінше оның өткені мен келешегіне толғанатын азамат
болып өспек. Сондықтан да мектеп оқушыны отансүйгіштікке тәрбиелеуден
жалықпауы керек, ұстаз оның қашан да бастауышы болуы тиіс.
     Әрбір мемлекеттің болашағы мектепте қалыптасады, шыңдалады. Ертең
елімізге ие болып, тізгігіг ұстар азаматтар бүгін біздің алджымызда отырған
білімгерлер. Осы орайда елбасымыз « Болашаққа еңбек етіп өмір сүретіндер
бүгінгі мектеп оқушылары, мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол
деңгейде болады, сондықтан, ұстазға жүктелетін міндет ауыр » екенін баса
айтқан болатын. Олай болса, « жұмыла көтерген жүк жеңіл » демекші, тәрбие
басында жүрген азаматтар бір – бірімізден үйреніп, бір – бірімізбен бөлісіп,
өзімізге   сеніп   тапсырылған   ең   жоғары   құндылық   –   жас   жеткіншектердің
өркендеп өсуіне, қанат жаюына қолайлы жағдай туғызайық.

file_name: оқушы - тәуелсіз қазақстанның патриоты.docx

intro:
ОҚУШЫ – ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ПАТРИОТЫ
Рахметова Батима
Ғ.Мәсәлімов атындағы орта мектебің « Өзін – өзі тану» пәнінің мұғалімі

   Қазақ ұлты тарихында көптеген қиындықты бастан кешті, аяусыз шабуылға ұшырады, қырғыннан қырғынға, босқыннан босқынға... талай азапты көрді.  Дегенмен « тәуелсіз » деген мағынаны білдіретін « қазақ » деген атына сай әрқашанда азаттыққа қол жеткізу үшін талпынды,  осы жолда күресті һәм шайқасты. Талай батырларымыз бен ұлт қайраткерлеріміз халқын бостандық таңына жеткізуді армандап жанын пида етті, шәһид болды, арманда кетті. Қазақ « мың өліп, мың тірілсе де» қазақ болып қала берді, әр ұрпақ өзінен кейінгілерге тәуелсіздікті арман етіп, ұлттық мақсат ретінде аманат етті.
   Осы аманатты көздің қарашығындай сақтау қазақтың әрбір домалағының міндеті мен парызы. « Садағаң кетейін, айналайын халқым! Сенің мүддең жолында бойда қуат, ойда нәр – бәрін  аянбай сарп етуге пейілмін, қандай да қасіретке қабырғасы қайысса да қаймықпай төзе білген, қажырлы да қайсар қазақ халқының алдында мен бас иемін...  Менде қазақтың елдігін, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тәуелсіздігін нығайтудан басқа мақсат та, арман да жоқ...
   Осы елдің Президенті ретінде, осы ұлттың бір перзенті ретінде де дәйім көңілімнің төрінде тұратыны – туған халқым » деп Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жүрек жарды сөздері оқушылар үшін де айқын мысал бола алады.
   Аса қиыншылықпен қол жеткізген тәуелсіздігіміздің қадірі мен қасиетін өскелең жас ұрпақтың, яғни мектеп жасындағы оқушылардың бойына сіңіру, яғни оларды патриоттыққа тәрбиелеу мектептің, ұстаздардың басты міндеті болып табылады. « Қазақстан – 2030 » Жолдауында Республика Президенті еліміздің ұлттық қауіпсіздігін, тәуелсіздік пен егемендігін танытатын мемлекетіміздің ұзақ уақытты дамуын анықтады. Білім беру мен тәрбиенің негізгі міндеті өз елінің азаматы, патриотын тәрбиелеу болса, осыған сәйкес  « қазақстандық патриотизм » оқушылардың тәрбиелік деңгейін бағалаудағы көрсеткіш болып қарастырылады.
   Бүгінгі тәрбиенің басты міндеті – адамзат мәдениетінің сан ғасырлық өркениеттік жетістіктері мен ұлттық рухани, мәдени байлықты кіріктіре отырып меңгерту, сөйтіп оқушыларды нарықтық экономикаға бейімделген, өмірге икемделген, жан – жақты жетілген, қабілетті, кез – келген  тұтқиыл жағдайлардан жол тауып шыға алатын ынталы да іскер, табанды да талантты, Отанын сүйетін азамат етіп тәрбиелеу болып табылады.  Адам баласының әрқайсысының өз өмір жолы болатыны тәрізді, кез келген халықтың,  қоғам мен мемлекеттің өз тарихи ғұмыры бар. Ол көне тіршілік  көшінде сан алуан кейіпте көрініп келе жатқан күрделі үдеріс.  Әр ұрпақ өзінің бұрынғы ұрпақтың жалғасы болғанынан өз дәуірінің шыңырауына үн қосып, өз соқпағын іздейді. «Қазақстан – 2030» стратегиялық жолдауында көрсетілгендей, алда әлі ұзақ жол, үлкен асулар бар. Сол асулар мен қиындықты жеңу үшін білектің күші мен найзаның ұшы керек емес. Оған тек жүрек пен білім, талант пен талап керек. Қазақтың абыройын асырып, мерейін үстем етер, әлем таңғалар, талай – талай жаңалық ашар білімділер керек. Осы тәуелсіз еліміздің намысын қорғайтын, бүгінімізді ертеңіне жалғайтын, қазақ еліне ертеңі, болашағы үшін жауап беретін бүгінгі ұрпақты өсіріп, тәрбиелеу қажет екені осы тақырыптың өзектілігін құрап отыр.
   « Патриотизм » гректің «patris» Отан, ел деген сөзінен шыққан. Кейінірек, ол Отанға, елге, туған жерге, халыққа де,ген сүйіспеншілікті білдіріп жиынтық ұғымға ұласқан.
   Патриоттық идея, отаншылдық сезім адамға туа біткен қасиет емес. Ол – жүре түзілетін адамның саналы өмірінен қабаттас қалыптасқан психологиялық, саяси – әлеуметтік құбылыс.
   Патриоттық сезім жалпы адам баласына тән адами түйсік – қасиет, оның еліне, туған жеріне, өз тілі мен мәдениетіне, ұлттық құндылықтарына жеке қатынасын, өзіндік бағасын, түйсінуін, қуаттап қолдауын пайымдайтын сезім көрсеткіші болып табылады.
   Туған жерді, елді қорғауға қазақтың халық педагогикасынан нәр алған, ата дәстүрінен сусындаған ақылды да айбынды халық перзенттері – Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би, Абылау, Наурызбай, Жәнібек, Райымбек т.б. шықты.
   Ең бастысы – елдің бірлік, халықтың қасиет қазыналарын қастерлеу мен ертеңге деген сенім сияқты сезімдерді оятатын да осы патриотизм. Оның қоғам дамуына айрықша орын алатын құдіретті рухани факторға айналуының сыры да осында жатыр.
   Патриоттық рух – қазақ елінің әлемдік өркениетті елдер көшіне қосылып дүние жүзілік қауымдастықтан лайықты орын алуына мүмкіндік беретін бірден – бір күш.
   Отансыз адам – қай жерде де бейшара адам. Тіпті миллиардқа малынып, бай болып шетелде жүрсең, сен бәрібір шетелдіксің. « Басқа елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол » деп ата – бабамыздың өсиеті жарқырап, одан әрі жалғасын тауып отыруы қажет.
   Қазақ елінің ғасырлар бойы қалыптасқан отансүйгіштік тәлім – тәрбие дәстүрлерін, әдістері мен құралдарын жинақтап, оны бүгінгі оқушы тұлғасын тәрбиелеуде оқу – тәрбие үрдісінде ұтымды қолдану – уақыт талабы. Тарихты парақтасақ, қазақ патриотизмі ерте кезден қалыптасты. Себебі, сонау сақ дәуірінен Қазан төңкерісіне дейінгі кезеңде туған жер үшін білектің күшімен, найзаның ұшымен күресіп, келешек ұрпағына Отанымызды, « қазақ » атауын бізге мұра етіп қалдырған батырлар, билер, хандар заманында хатқа « қазақ патриотизмі » деп жазылмаса да, ауызекі түрде кейде жыр, өлеңнен тараған отансүйгіштік өсиеттердің негізінде жеткен.
   Демек, « Қазақ патриотизмі – рухы биік жеке тұлғаны қалыптастырудағы ата – бабаларымыздың қаһармандық, батырлық, ерлік, отансүйгіштік тәлім – тәрбие беру идеалдарының жиынтығы » деп айтуымызға болады.
   Патриоттық сезімнің нысаны мен қайнар көзі – Отан десек, оның мазмұны – туған жер, ұлттық тіл, ұлттық дәстүр, тарихи ескерткіштер, т.б. Бұлардың адам көкірегіне жылылық, жақындық, туысқандық сезімдерді ұялатып, ізгі де ерлік істердің қайнар көзіне айналуы патриотизмге тәрбиелеудің арқауы болады.
   « Ел боламын десең бесігіңді түзе» деп М. Әуезов айтқандай, ел болашағы қазіргі жасөспіріміздің қаншалықты білімді, тәрбиелі болуына байланысты. Бүгінгі таңда осы мақсатта мектепте атқарылып жатқан барлық жұмыстардың нәтижесін, педагогикалық ұжымның жаңашылдықпен ілгерілеуін үнемі бағалап, зерттеп, қорытынды жасап отырудың маңызы зор. Әрбір оқушыға өз мемлекетіне, оның бай тарихына, болашағына деген жауапкершілігін сезіндіретін әрекет жүйесін жасасуымыз керек. Яғни, әрбір адам балалық шағынан бастап « Қазақстан – менің Отаным, оның алдында борыштармын »деген ойларды сіңіріп өсуі қажет.
   Патриоттық тәрбиенің мазмұны мынадай қасиеттерді қалыптастыруды көздейді:
-	Отанын сүю, Отанға деген құрмет;
-	Өз Отанының болашағы үшін, амандағы үшін қызмет ету;
-	Мемлекеттік рәміздерді бағалау, оларға құрмет көрсету;
-	Ұлттық нақыштарды, рухани құндылықтарды сүю және өзінің қасиеттерін, мәдениетін тану, білу;
-	Өз ана тілін жетік меңгеру және сүю;
-	Халқының салт – дәстүрін, ерекшеліктерін білу, сақтау, дамыту;
-	Тарихи мұраларға құндылықпен қарау;
-	Өз отандастарына, сондай – ақ басқа ұлт өкілдеріне ізгілікті көзқарас білдіру.
«Рухани мұраға сүйенбеген елдің жұлдызы жанбайды» демекші, заман ағымы талап етіп отырған ата – бабаларымыздан қалған әдеби мұраларды, халқымыздың өсиетін, өнегесін дәріптеп, дәстүрін, таңғажайып тапқырлығын, олардан қалған ескірмейтін көне сөздерді, мақалдар мен мәтелдерді, нақылдарды бүгінгі ұрпаққа үлгі – өнеге болатындай, келер ұрпаққа тәлім – тәрбие беретіндей ғасырлар қойнауынан сыр шерткен асыл мұраларымызды рухани – адамгершілік білім беруде тиімді қолдану – «Өзін – өзі тану» пәнінің еншісінде десек те қателеспейміз. Сондықтан да « Өзін – өзі тану» пәнінің бастауы бұрыннан болған, біздің арғы ата – бабаларымыздан келе жатқан жақсы дәстүрлеріміздің жалғасы іспеттес деуге болады. Ал «Өзін – өзі тану» пәнінің «Шаттық шеңбері», «Жүректен жүрекке», «Дәйексөз», «Бейнематериалдар көру», «Сахналау» сияқты әдіс – тәсілдері арқылы да оқушыларды патриотизмге тәрбиелеуге болады. Бұл сабаққа арналған оқулықтардың өзінде де отансүйгіштікке тәрбиелейтін арнайы тараулар бар. Сондықтан да патриот оқушыны қалыптастырудың бірден – бір маңызды жолы – «Өзін – өзі тану» пәнінің рөлін арттыру, оны дамыту.
   «Өзін – өзі тану» пәнін жүргізімен қатар, патриоттық тәрбие беруді төмендегі тәсілдермен де жүргізуге болады:
-	туған жер, Отан тақырыптарындағы дөңгелек үстелдер, баспасөз конференциясы, т.б. ұйымдастыру;
-	патриоттық тақырыптарда әдебиеттер оқу, жаттығулар орындау, сөзжұмбақтар шешу, көрнекі құралдар пайдалану, қабырға газеттерін ілу, суреттер салу, қолөнер бұйымдарының көрмесін ұйымдастыру, т.б.
-	мемлекеттік және ұлттық мерекелерде ( Тәуелсіздік күні, жеңіс мерекесі, Наурыз айт, т.б. кештер ) ертеңгіліктер, кездесулер, пікірталастар , тәрбие сағаттарын, т.б. ұйымдастыру.
В. Сухмолинский патриоттық тәрбие туралы «Мен бүгін біз еңбек етіп жатқан мына бір төбе үшін батыр қанын төкті деген ойдан бала жүрегінің бұлқына соққанына қол жеткіздім. Сезім сенімді бекітеді. Отан үшін туған жеріңде жасаған еңбек – бұл ұлы бақыт, адамдар сол үшін қиян – кескі соғысқа барған. Адам жүрегінің түбіндегі ар дауысы оянады; сен жарық күннің астында жүрсің, ашық аспанға қарайсың, мұның барлығының бір ғана себебі үйеңкі мен қайыңдардың астында сен үшін өмір мен жарықты сақтағандар жатыр» деп толғанады.
   Жоғарыда атап көрсеткеніміздей, патриоттық тәрбие күнделікті отбасынан, сыныптағы тәрбие сағаттарынан бастау алады. Тәрбиелік маңызы бар шараларды мектепте өткізіп, оқушыларға тәлім – тәрбие беру әдетке айналып келеді. Осындай шаралардың бірі Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігінің 20 жылдық мерейтойы аясында өткен мектепшлік
«Желтоқсан – қасіретім, ар – намысым, мақтанышым » атты шара болды. Мақсаты еліміздің тәуелсіздігі үшін күрескен және сол мақсаттарына жету барысында өздерінің елі, халқы үшін өмірін, жастығын қиған аға ұрпақтың ерлік істерін үлгі тұта отырып, оқушыларға патриоттық тәрбие беру болды. Шара барысында оқушыларға тарихқа танымал боп кеткен ұлы бабаларымыз Абай, Шоқан, Махамбет, Асан Қайғы, Бөгенбай мен Қабанбай, Райымбек батырларды сомдаттырып, оларды жыр арқауымызға айналған тәуелсіздің біз үшін оңайлықпен келмегеніне көз жеткізуге және оны қастерлей білуге тәрбиелеу міндеті қойылды. Шараға дайындық басталғаннан бастап, оны өткізу барысында да оқушылардың өздері жасаған жұмыстарына қызығушылықтарының оянуы арқасында шараның мән – мағынасы анық ашылып, оқушылардың алған әсерлері де керемет болды. Себебі, кітап беттерінен оқып, ұстаз әңгімесінен естіліп жүрген алты алашқа танымал азаматтарды оқушылардың өздері сомдауы оларға үлкен әсер қалдырып, тек сөздерін ғана жаттап алмай, олардың сол кезде сезінген сезімдері мен толғаныстарын өз бастарымен сезінуге мүмкіндік берді. Өйткені бұл азаматтардың да аңсағаны қазақ даласына, қазақ еліне тұғырлы тәуелсіздіктің орнауы еді. Ендеше бабалар көксеген арман қазіргі кезде шынайы өмірге айналды, еліміздің қазіргі жағдайы онық анық мысалы бола алады. осыны көріп, өткенмен салыстырған оқушы өз елін, өз тілі мен ділін, дінін ешқашанда жек көрмек емес, керісінше оның өткені мен келешегіне толғанатын азамат болып өспек. Сондықтан да мектеп оқушыны отансүйгіштікке тәрбиелеуден жалықпауы керек, ұстаз оның қашан да бастауышы болуы тиіс.
   Әрбір мемлекеттің болашағы мектепте қалыптасады, шыңдалады. Ертең елімізге ие болып, тізгігіг ұстар азаматтар бүгін біздің алджымызда отырған білімгерлер. Осы орайда елбасымыз « Болашаққа еңбек етіп өмір сүретіндер бүгінгі мектеп оқушылары, мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол деңгейде болады, сондықтан, ұстазға жүктелетін міндет ауыр » екенін баса айтқан болатын. Олай болса, « жұмыла көтерген жүк жеңіл » демекші, тәрбие басында жүрген азаматтар бір – бірімізден үйреніп, бір – бірімізбен бөлісіп, өзімізге сеніп тапсырылған ең жоғары құндылық – жас жеткіншектердің өркендеп өсуіне, қанат жаюына қолайлы жағдай туғызайық.

title: ОҚУШЫ – ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ПАТРИОТЫ


description:
ОҚУШЫ – ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ПАТРИОТЫ
Рахметова Батима
Ғ.Мәсәлімов атындағы орта мектебің « Өзін – өзі тану» пәнінің мұғалімі
   Қазақ ұлты тарихында көптеген қиындықты бастан кешті, аяусыз шабуылға
ұшырады,  қырғыннан   қырғынға,  босқыннан   босқынға...   талай   азапты   көрді.
Дегенмен « тәуелсіз » деген мағынаны білдіретін « қазақ » деген атына сай
әрқашанда азаттыққа қол жеткізу үшін талпынды,   осы жолда күресті һәм
шайқасты. Талай батырларымыз бен ұлт қайраткерлеріміз халқын бостандық
таңына   жеткізуді   армандап  жанын   пида   етті,  шәһид   болды,  арманда   кетті.
Қазақ « мың өліп, мың тірілсе де» қазақ болып қала берді, әр ұрпақ өзінен
кейінгілерге тәуелсіздікті арман етіп, ұлттық мақсат ретінде аманат етті.
     Осы аманатты көздің қарашығындай сақтау қазақтың әрбір домалағының
міндеті   мен   парызы.   «   Садағаң   кетейін,   айналайын   халқым!   Сенің   мүддең
жолында бойда қуат, ойда нәр – бәрін  аянбай сарп етуге пейілмін, қандай да
қасіретке қабырғасы қайысса да қаймықпай төзе білген, қажырлы да қайсар
қазақ халқының алдында мен бас иемін...  Менде қазақтың елдігін, Қазақстан
Республикасының   Мемлекеттік   тәуелсіздігін   нығайтудан   басқа   мақсат   та,
арман да жоқ...
     Осы елдің Президенті ретінде, осы ұлттың бір перзенті ретінде де дәйім
көңілімнің   төрінде   тұратыны   –   туған   халқым   »   деп   Елбасы   Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаевтың жүрек жарды сөздері оқушылар үшін де айқын мысал
бола алады.
     Аса қиыншылықпен қол жеткізген тәуелсіздігіміздің қадірі мен қасиетін
өскелең жас ұрпақтың, яғни мектеп жасындағы оқушылардың бойына сіңіру,
яғни оларды патриоттыққа тәрбиелеу мектептің, ұстаздардың басты міндеті
болып табылады. « Қазақстан – 2030 » Жолдауында Республика Президенті
еліміздің   ұлттық   қауіпсіздігін,   тәуелсіздік   пен   егемендігін   танытатын
мемлекетіміздің ұзақ уақытты дамуын анықтады. Білім беру мен тәрбиенің
негізгі міндеті өз елінің азаматы, патриотын тәрбиелеу болса, осыған сәйкес  «
қазақстандық   патриотизм   »   оқушылардың   тәрбиелік   деңгейін   бағалаудағы
көрсеткіш болып қарастырылады.
      Бүгінгі   тәрбиенің   басты   міндеті   –   адамзат   мәдениетінің   сан   ғасырлық
өркениеттік   жетістіктері   мен   ұлттық   рухани,   мәдени   байлықты   кіріктіре
отырып   меңгерту,   сөйтіп   оқушыларды   нарықтық   экономикаға   бейімделген,
өмірге икемделген, жан – жақты жетілген, қабілетті, кез – келген   тұтқиыл
жағдайлардан жол тауып шыға алатын ынталы да іскер, табанды да талантты,
Отанын   сүйетін  азамат   етіп  тәрбиелеу   болып  табылады.    Адам   баласының
әрқайсысының өз өмір жолы болатыны тәрізді, кез келген халықтың,   қоғам
мен мемлекеттің өз тарихи ғұмыры бар. Ол көне тіршілік  көшінде сан алуан
кейіпте   көрініп   келе   жатқан   күрделі   үдеріс.     Әр   ұрпақ   өзінің   бұрынғы
ұрпақтың   жалғасы   болғанынан   өз   дәуірінің   шыңырауына   үн   қосып,   өз

description:
соқпағын   іздейді.   «Қазақстан   –   2030»   стратегиялық   жолдауында
көрсетілгендей,   алда   әлі   ұзақ   жол,   үлкен   асулар   бар.   Сол   асулар   мен
қиындықты жеңу үшін білектің күші мен найзаның ұшы керек емес. Оған тек
жүрек пен білім, талант пен талап керек. Қазақтың абыройын асырып, мерейін
үстем етер, әлем таңғалар, талай – талай жаңалық ашар білімділер керек. Осы
тәуелсіз еліміздің намысын қорғайтын, бүгінімізді ертеңіне жалғайтын, қазақ
еліне ертеңі, болашағы үшін жауап беретін бүгінгі ұрпақты өсіріп, тәрбиелеу
қажет екені осы тақырыптың өзектілігін құрап отыр.
    « Патриотизм » гректің «patris» Отан, ел деген сөзінен шыққан. Кейінірек,
ол   Отанға,   елге,   туған   жерге,   халыққа   де,ген   сүйіспеншілікті   білдіріп
жиынтық ұғымға ұласқан.
    Патриоттық идея, отаншылдық сезім адамға туа біткен қасиет емес. Ол –
жүре   түзілетін   адамның   саналы   өмірінен   қабаттас   қалыптасқан
психологиялық, саяси – әлеуметтік құбылыс.
     Патриоттық сезім жалпы адам баласына тән адами түйсік – қасиет, оның
еліне, туған жеріне, өз тілі мен мәдениетіне, ұлттық құндылықтарына жеке
қатынасын, өзіндік бағасын, түйсінуін, қуаттап қолдауын пайымдайтын сезім
көрсеткіші болып табылады.
   Туған жерді, елді қорғауға қазақтың халық педагогикасынан нәр алған, ата
дәстүрінен   сусындаған   ақылды   да   айбынды   халық   перзенттері   –   Төле   би,
Қазыбек би, Әйтеке би, Абылау, Наурызбай, Жәнібек, Райымбек т.б. шықты.
     Ең бастысы – елдің бірлік, халықтың қасиет қазыналарын қастерлеу мен
ертеңге   деген   сенім   сияқты   сезімдерді   оятатын   да   осы   патриотизм.   Оның
қоғам дамуына айрықша орын алатын құдіретті рухани факторға айналуының
сыры да осында жатыр.
     Патриоттық рух – қазақ елінің әлемдік өркениетті елдер көшіне қосылып
дүние   жүзілік   қауымдастықтан   лайықты   орын   алуына   мүмкіндік   беретін
бірден – бір күш.
   Отансыз адам – қай жерде де бейшара адам. Тіпті миллиардқа малынып, бай
болып   шетелде   жүрсең,   сен   бәрібір   шетелдіксің.   «   Басқа   елде   сұлтан
болғанша, өз еліңде ұлтан бол » деп ата – бабамыздың өсиеті жарқырап, одан
әрі жалғасын тауып отыруы қажет.
      Қазақ   елінің   ғасырлар   бойы   қалыптасқан   отансүйгіштік   тәлім  –  тәрбие
дәстүрлерін, әдістері мен құралдарын жинақтап, оны бүгінгі оқушы тұлғасын
тәрбиелеуде оқу – тәрбие үрдісінде ұтымды қолдану – уақыт талабы. Тарихты
парақтасақ,   қазақ   патриотизмі   ерте   кезден   қалыптасты.   Себебі,   сонау   сақ
дәуірінен Қазан төңкерісіне дейінгі кезеңде туған жер үшін білектің күшімен,
найзаның ұшымен күресіп, келешек ұрпағына Отанымызды, « қазақ » атауын
бізге мұра етіп қалдырған батырлар, билер, хандар заманында хатқа « қазақ
патриотизмі » деп жазылмаса да, ауызекі түрде кейде жыр, өлеңнен тараған
отансүйгіштік өсиеттердің негізінде жеткен.

description:
Демек, « Қазақ патриотизмі – рухы биік жеке тұлғаны қалыптастырудағы
ата – бабаларымыздың қаһармандық, батырлық, ерлік, отансүйгіштік тәлім –
тәрбие беру идеалдарының жиынтығы » деп айтуымызға болады.
   Патриоттық сезімнің нысаны мен қайнар көзі – Отан десек, оның мазмұны –
туған жер, ұлттық тіл, ұлттық дәстүр, тарихи ескерткіштер, т.б. Бұлардың
адам көкірегіне жылылық, жақындық, туысқандық сезімдерді ұялатып, ізгі де
ерлік   істердің   қайнар   көзіне   айналуы   патриотизмге   тәрбиелеудің   арқауы
болады.
   « Ел боламын десең бесігіңді түзе» деп М. Әуезов айтқандай, ел болашағы
қазіргі   жасөспіріміздің   қаншалықты   білімді,   тәрбиелі   болуына   байланысты.
Бүгінгі таңда осы мақсатта мектепте атқарылып жатқан барлық жұмыстардың
нәтижесін,   педагогикалық   ұжымның   жаңашылдықпен   ілгерілеуін   үнемі
бағалап, зерттеп, қорытынды жасап отырудың маңызы зор. Әрбір оқушыға өз
мемлекетіне,   оның   бай   тарихына,   болашағына   деген   жауапкершілігін
сезіндіретін   әрекет   жүйесін   жасасуымыз   керек.   Яғни,   әрбір   адам   балалық
шағынан бастап « Қазақстан – менің Отаным, оның алдында борыштармын
»деген ойларды сіңіріп өсуі қажет.
      Патриоттық   тәрбиенің   мазмұны   мынадай   қасиеттерді   қалыптастыруды
көздейді:
 Отанын сүю, Отанға деген құрмет;
 Өз Отанының болашағы үшін, амандағы үшін қызмет ету;
 Мемлекеттік рәміздерді бағалау, оларға құрмет көрсету;
 Ұлттық   нақыштарды,   рухани   құндылықтарды   сүю   және   өзінің   қасиеттерін,
мәдениетін тану, білу;
 Өз ана тілін жетік меңгеру және сүю;
 Халқының салт – дәстүрін, ерекшеліктерін білу, сақтау, дамыту;
 Тарихи мұраларға құндылықпен қарау;
 Өз отандастарына, сондай – ақ басқа ұлт өкілдеріне ізгілікті көзқарас білдіру.
«Рухани мұраға сүйенбеген елдің жұлдызы жанбайды» демекші, заман ағымы
талап   етіп   отырған   ата   –   бабаларымыздан   қалған   әдеби   мұраларды,
халқымыздың өсиетін, өнегесін дәріптеп, дәстүрін, таңғажайып тапқырлығын,
олардан   қалған   ескірмейтін   көне   сөздерді,   мақалдар   мен   мәтелдерді,
нақылдарды бүгінгі ұрпаққа үлгі – өнеге болатындай, келер ұрпаққа тәлім –
тәрбие беретіндей ғасырлар қойнауынан сыр шерткен асыл мұраларымызды
рухани – адамгершілік білім беруде тиімді қолдану – «Өзін – өзі тану» пәнінің
еншісінде десек те қателеспейміз. Сондықтан да « Өзін – өзі тану» пәнінің
бастауы   бұрыннан   болған,   біздің   арғы   ата   –   бабаларымыздан   келе   жатқан
жақсы дәстүрлеріміздің жалғасы іспеттес деуге болады. Ал «Өзін – өзі тану»
пәнінің   «Шаттық   шеңбері»,
  «Дәйексөз»,
«Бейнематериалдар   көру»,  «Сахналау»   сияқты   әдіс  –   тәсілдері   арқылы   да
оқушыларды   патриотизмге   тәрбиелеуге   болады.   Бұл   сабаққа   арналған
оқулықтардың өзінде де отансүйгіштікке тәрбиелейтін арнайы тараулар бар.
  «Жүректен   жүрекке»,

description:
«Өзін   –   өзі   тану»   пәнін   жүргізімен   қатар,   патриоттық   тәрбие   беруді
Сондықтан да патриот оқушыны қалыптастырудың бірден – бір маңызды жолы
– «Өзін – өзі тану» пәнінің рөлін арттыру, оны дамыту.

төмендегі тәсілдермен де жүргізуге болады:
туған   жер,   Отан   тақырыптарындағы   дөңгелек   үстелдер,   баспасөз
конференциясы, т.б. ұйымдастыру;

 патриоттық   тақырыптарда   әдебиеттер   оқу,
  жаттығулар   орындау,
сөзжұмбақтар   шешу,   көрнекі   құралдар   пайдалану,   қабырға   газеттерін   ілу,
суреттер салу, қолөнер бұйымдарының көрмесін ұйымдастыру, т.б.
 мемлекеттік   және   ұлттық   мерекелерде   (   Тәуелсіздік   күні,   жеңіс   мерекесі,
Наурыз айт, т.б. кештер ) ертеңгіліктер, кездесулер, пікірталастар , тәрбие
сағаттарын, т.б. ұйымдастыру.
В. Сухмолинский патриоттық тәрбие туралы «Мен бүгін біз еңбек етіп жатқан
мына бір төбе үшін батыр қанын төкті деген ойдан бала жүрегінің бұлқына
соққанына қол жеткіздім. Сезім сенімді бекітеді. Отан үшін туған жеріңде
жасаған еңбек – бұл ұлы бақыт, адамдар сол үшін қиян – кескі соғысқа барған.
Адам   жүрегінің   түбіндегі   ар   дауысы   оянады;   сен   жарық   күннің   астында
жүрсің, ашық аспанға қарайсың, мұның барлығының бір ғана себебі үйеңкі мен
қайыңдардың астында сен үшін өмір мен жарықты сақтағандар жатыр» деп
толғанады.
   Жоғарыда атап көрсеткеніміздей, патриоттық тәрбие күнделікті отбасынан,
сыныптағы   тәрбие   сағаттарынан   бастау   алады.   Тәрбиелік   маңызы   бар
шараларды мектепте өткізіп, оқушыларға тәлім – тәрбие беру әдетке айналып
келеді. Осындай шаралардың бірі Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігінің
20 жылдық мерейтойы аясында өткен мектепшлік
«Желтоқсан –  қасіретім,  ар  –  намысым,  мақтанышым  »  атты  шара   болды.
Мақсаты еліміздің тәуелсіздігі үшін күрескен және сол мақсаттарына жету
барысында өздерінің елі, халқы үшін өмірін, жастығын қиған аға ұрпақтың
ерлік істерін үлгі тұта отырып, оқушыларға патриоттық тәрбие беру болды.
Шара барысында оқушыларға тарихқа танымал боп кеткен ұлы бабаларымыз
Абай,   Шоқан,   Махамбет,   Асан   Қайғы,   Бөгенбай   мен   Қабанбай,   Райымбек
батырларды сомдаттырып, оларды жыр арқауымызға айналған тәуелсіздің біз
үшін   оңайлықпен   келмегеніне   көз   жеткізуге   және   оны   қастерлей   білуге
тәрбиелеу   міндеті   қойылды.   Шараға   дайындық   басталғаннан   бастап,   оны
өткізу   барысында   да   оқушылардың   өздері   жасаған   жұмыстарына
қызығушылықтарының   оянуы   арқасында   шараның   мән   –   мағынасы   анық
ашылып,   оқушылардың   алған   әсерлері   де   керемет   болды.   Себебі,   кітап
беттерінен   оқып,   ұстаз   әңгімесінен   естіліп   жүрген   алты   алашқа   танымал
азаматтарды оқушылардың өздері сомдауы оларға үлкен әсер қалдырып, тек
сөздерін   ғана   жаттап   алмай,   олардың   сол   кезде   сезінген   сезімдері   мен
толғаныстарын   өз   бастарымен   сезінуге   мүмкіндік   берді.   Өйткені   бұл
азаматтардың да аңсағаны қазақ даласына, қазақ еліне тұғырлы тәуелсіздіктің
орнауы   еді.   Ендеше   бабалар   көксеген   арман   қазіргі   кезде   шынайы   өмірге

description:
айналды,   еліміздің   қазіргі   жағдайы   онық   анық   мысалы   бола   алады.   осыны
көріп, өткенмен салыстырған оқушы өз елін, өз тілі мен ділін, дінін ешқашанда
жек көрмек емес, керісінше оның өткені мен келешегіне толғанатын азамат
болып өспек. Сондықтан да мектеп оқушыны отансүйгіштікке тәрбиелеуден
жалықпауы керек, ұстаз оның қашан да бастауышы болуы тиіс.
     Әрбір мемлекеттің болашағы мектепте қалыптасады, шыңдалады. Ертең
елімізге ие болып, тізгігіг ұстар азаматтар бүгін біздің алджымызда отырған
білімгерлер. Осы орайда елбасымыз « Болашаққа еңбек етіп өмір сүретіндер
бүгінгі мектеп оқушылары, мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол
деңгейде болады, сондықтан, ұстазға жүктелетін міндет ауыр » екенін баса
айтқан болатын. Олай болса, « жұмыла көтерген жүк жеңіл » демекші, тәрбие
басында жүрген азаматтар бір – бірімізден үйреніп, бір – бірімізбен бөлісіп,
өзімізге   сеніп   тапсырылған   ең   жоғары   құндылық   –   жас   жеткіншектердің
өркендеп өсуіне, қанат жаюына қолайлы жағдай туғызайық.

title: ОҚУШЫ – ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ПАТРИОТЫ


extracted_text:
3.Choose the best way to define these:
a)Pollution
b)Oxygen
c)Toxic
d)Environment
e)Ecosystem
f)Ecology
g)Greenhouse
effect
h)Smog
4.Match the words with the sentences:
1. The weathermen are speaking about the … of water again this summer.
2. Factories pour a lot of … into seas.
3.
Industrial waste can be … for fish living in the seas.
4. For the first time … were used by the USA in 1945.
5.The protection of the biosphere from destruction — ....
6.A species which is in danger of becoming extinct — ... .
7.The very slow process by which living creatures change and become increasingly suited to the place
where they live — ... .
8.No longer in existence anywhere on the Earth ... .
9.The process by which the Earth is heated when the atmosphere traps heat from the Sun — ...
5.Answer the questions about environment:
l.What  animals  are  sleeping  with  open  eyes? Fish
 2. What kind of tree do we use for building houses?Pinetree. Oaktree
3.How many litres of juice do birches loose when cutting down? 5 l.
4.How many legs has a spider?Spider

intro: Контрольная работа состоит из трёх уровней сложности, цель которых проверить знания, умения и навыки учеников по даной теме. Активизировать употребление ЛО по теме в ситуациях, подобных жизненным и формировать навыки чтения, письма  об экологической ситуации в мире и защите окружающей среды, проверить  умения и навыки самостоятельной  деятельности поискового характера.Контрольная работа состоит из трёх уровней сложности, цель которых проверить знания, умения и навыки учеников по даной теме.

title: Контрольная работа по теме  ENVIRONMENT IS THE EARTH IN DANGER?


extracted_text:
ӨСКЕЛЕҢ ҰРПАҚТЫ ОҚЫТУ МЕН ТӘРБИЕЛЕУДІҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ
ӘДІСТЕРІ
Сулейменова Молдир Болатбековна
 «№ 3орта мектебі» Сәтбаев қаласы.
                         В этом статье рассматриваются вопросы обучение и воспитание путем
использования инновационных методов.
Білімді болу дегенімізбелгісіз нәрсені ашуға қабілетті болу деген сөз.
ӘлФараби

Қазіргі   кезеңде   Республикамызда   білім   берудің   жаңа   жүйесі   жасалып,
Қазақстандық   білім   беру   жүйесі   әлемдік   білім   беру   кеңістігіне   енуге   бағыт
алуда.Бұл педогогика теориясы мен оқу – тәрбие үрдісіндегі елеулі өзгерістерге
байланысты болып отыр: білім беру парадигмасы өзгерді, білім берудің мазмұны
жаңарып, жаңаша көзқарас, жаңаша қарым – қатынас пайда болды.[1]
Қазіргі заман талабына орай ұрпақтарымызда парасатты да, білікті, мәдениетті де
білімді   етіп   тәрбиелеп,   олардың   дүниетанымын   адамзаттық   деңгейде   дамытамыз
десек, бойында ұлттық және азаматтық намысы бар ұрпақ өсіргіміз келетін болса,
онда білім берудің түрлері мен әдістерін түрлендіріп, жаңартып отыруымыз керек.
Үйреншікті әдіс – тәсілдер баланы қызықтырмайды. Сондықтан қайткенде баланың
ойына, сезіміне серпіліс ендіруді мақсат етіп қою керек. Білім беру саласындағы
оқытудың озық технологияларын меңгермейінше сауатты, жан  жақты маман болуы
мүмкін   емес.   Жаңа   технологияны   меңгеру   мұғалімнің   өзін      өзі   дамытып,   оқу
тәрбие   үрдісін   тиімді   ұйымдастыруына   көмектеседі.   Қазіргі   таңда   мұғалімдер
инновациялық   және   интерактивтік   әдістемелерін   сабақ   барысында   пайдалана
отырып, сабақтың сапалы әрі қызықты өтуіне ықпал етеді.
«Инновация»   ұғымын   қарастырсақ,   ғалымдардың   көбі   оған   әртүрлі   анықтама
берген.Мысалы,Э.Раджерс   инновацияны   былайша   түсіндіреді:«   Инновация
нақтылы бір адамға жаңа болып табылатын идея».Маилс « Инновация – арнайы
жаңа өзгеріс.Біз одан жүйелі міндеттеріміздің жүзеге асуын,шешімдерін күтеміз»,
дейді.
Инновациялық   құбылыстар   білім   беру   саласында   өткен   ғасырдың   сексенінші
жылдарында кеңінен тарала бастады.Әдетте инновация бірнеше өзекті мәселелердің
түйіскен жерінде пайда болады да, берік түрде жаңа мақсатты шешуге бағытталады,
педогогикалық   құбылысты   үздіксіз   жаңғыртуға   жетелейді.   «   Масырова   Р.
Линчевская Т. – «Жаңару» дегенімізді былай түсіндіреді:  « Жаңару»  белгілі бір
адам   үшін   әділ   түрде   жаңа   ма,   әлде   ескі   ме   оған   байланысты   емес,   ашылған
уақытынан бірінші қолданылған уақытымен анықталатын жаңа идея.[6]
Инновациялық   технологияны   іске   асыру   үшін   мектептегі   компьютерлер   санын
көбейту, оны түгелдей интернет жүйесіне қосу, әдістемелік жұмыстарға жаңаша бағыт   беру   ,   әрбір   мұғалімнің   шығармашылық   мүмкіндігін   ашу   керек.
Инновациялық   технологияны   пайдалану   арқылы   педогогикалық   әрекетте   үздік
тәжірибелерді таратып, дарынды балаларды анықтайды.[5]
Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына арналған Жолдауында: « Біздің жас
мемлекетіміз   өсіп,   жетіліп,   кемелденеді,   біздің   балаларымыз   бен   немерелеріміз
онымен бірге ер жетеді. Олар қазақ, орыс, ағылшын тілдерін еркін меңгереді, күллі
әлемге   әйгілі,   әрі   сыйлы   өз   елінің   патриоты   болады»   дегеніндей,   жас
мемлекетіміздің болашағы – бүгінгі мектеп оқушылары.Оларға бірдей талап қойып,
олардың табиғи қабілеттерін, нақты мүмкіндіктерін анықтап, соған негіздеп оқыту –
бүгінгі күннің өзекті мәселесі.
Ғылыми әдебиеттерде инновацияны үш түрге бөледі.
1. Модификациялық инновация – бұл қолда барды дамытумен, түрін өзгертумен
айналысу.
2.   Комбинаторлық   инновация   –бұрын   пайдаланылмаған,   белгілі   әдістеме
элементтерін жаңаша құрастыру.
3. Радикалдық инновация –білімге мемлекеттік стандарттарды енгізу жатады.
Ғылым мен техниканың жедел дамыған, ақпараттық мәліметтер ағыны күшейген
заманда ақыл  ой мүмкіндігін қалыптастырып, адамның қабілетін, талантын дамыту
білім беру мекемелерінің басты міндеті болып отыр. Бүгінгі білім кеңістігіндегі
ауадай   қажет   жаңарту   әрбір   оқытушының   қажымас   ізденімпаздығы   мен
шығармашылығының   жемісімен   келмек.   Сондықтан   да   әрбір   білім   алушының
қабілетіне қарай білім беруді, оны дербестікке, ізденімпаздыққа, шығармашылыққа
тәрбиелеуді жүзеге асыратын жаңартылған педагогикалық технологияны меңгеруге
үлкен бетбұрыс жасалуы қажет. Өйткені, мемлекеттік білім стандарты деңгейінде
оқу процесін ұйымдастыру жаңа инновациялық технологияны ендіруді міндеттейді.
[4]
Уақыт   алға   жылжыған   сайын   мұғалімдерге   қойылатын   талаптар   да   жоғары
деңгейге   көтеріліп   келеді.   Ұстаз   қолында   адам   тағдыры,   болашақ   ел   тағдыры
тұрады, мұғалім өсіп, дамып келе жатқан ұрпақпен жұмыс істейді.Сол жас бүгінгі
күннің жаңалығынан қалмай ізденісте болуы үшін заман талабына лайық жаңа білім,
жаңа   тәрбие   керек.   Мұғалім   сөзімен,   ісімен,   мәдениетімен,   білікті   білімімен,
ұйымдастырушылық қабілетімен, балалармен тіл табысудағы қасиетімен асқақ. Өз
кәсібін  қадірлеген  ұғана  педогогтік  мәртебесін  биік  ұстай  алады. Мұғалім  жеке
көзқарасы   бар,   соны   қорғай   білетін   жігерлі   тұлға,   зерттеушілік,   ойшылдық,
шығармашылық қасиеті бар әр оқушысын осы қасиеттері арқылы өз бетінше оқып,
ізденіп кеңейтілген білім алуға үйрете алатын маман болуы керек.Сонымен бірге
оның   ұлттық   құндылықтарды,   яғни   этнопедогогика,   этнопсихология   негіздерін
меңгерген   және   әлемдік     білімге   сай,   мәдениеті   жоғары   жеке   тұлға   тәрбиелеу
алатын ұста болуы – бүгінгі заман талабы. Мектебімізде осы тұрғыда атқарылатын
жұмыстардың негізі қаланған. Мектеп жұмысында инновациялық процесті жобалау
және бағдарлы білім берудегі мақсатымыз – шығармашылық ізденістегі ұстаздар
қатарын толықтыру, білім беру мен оқыту әдістемесін жаңа Қазақстанның бәсекеге
қабілетті жеке тұлғасын тәрбиелеу. Жаңа мазмұнға жаңа әдістер қажет. Мұғалімнің басты талабы – сабақтың сапасын
арттыра отырып, сабақ түрлері әдістерді қолданып, әр уақытта ізденісте болуына
ерекше мән берудемін. Мен де өз сабақтарымды жаңаша ұйымдастырып, ізденіп
отырамын.   Сабақтың   жаңа   түрлері   де   сабақтың   мазмұнына,   мақсатына,   жүру
барысына   қарай   интерактивті   сабақтар,   интеллектуалды   ойын   сабақтар,
панорамалық, ертегі сабақтар өткізіп келемін. Оқытудың сапалы болатындығы және
ең бастысы, оқушылардың пәнге деген жауапкершілігі, қызығуы, өз бетінше жұмыс
істеу   ынтасы,   шығармашылық   зерттеушілік   әрекеттері   артады.Демек,   әрбір
жаңашыл педогог оқу үрдісінде түрлі инновациялық және интерактивтік әдістемесін
пайдалана білсе, сабақ сапалы жақсара түсетіні сөзсіз.[3]
Оқушылардың   шығармашылық   қабілеттерін   дамытуға   пайдаланатын   ақпараттық
коммуникалдық   технологиялардың   түрлерін   пайдалана   білу,   Олар:   электронды
оқулықтар, бейне таспалар, компьютерлік ойындар, үнтаспалар, компьютер.
Мұғалім – мектептің айнасы. Мұғалімдеріміз өздерінің алдында үлкен міндеттер
тұрғанын жауапкершілікпен сезінеді және өздерінің басты міндеті – оқу мен тәрбие
процесінде қазіргі  талапқа  сай  жоғары дәрежеге  жету  жолында ізденіспен  еңбек
етуде. Осы орайда біздің де мектебімізде озық тәжірибені оқып, үйретіп, жинақтап
тарату   жұмыстары   дұрыс   жолға   қойылған.   Білім     берудің   жаңару   жағдайында
педогогикалық   әрекетте   инновациялық   технологияны   пайдалануда   мұғалімдердің
арасында   да   түрлі   жұмыстар   жүргізілуде.   Мектептегі   жас   мұғалімдердің
бейімделуін   жетілдіру   мақсатында   тәжірибелі,   озық   мұғалімдерден   құрылған
тәлімгер ұстаздар жұмыс істейді. Олар өз білгендерін жас мамандарға үйретеді,
көрсетеді.[2]
Мұғалімдердің   педогогтік   шеберлігі   мен   инновациялық   қолдану   біліктілігін,
талантын шыңдаудың бір жолы – әр түрлі сайыстар өткізу. Мектептегі қызмет етіп
жүрген   мұғалімдердің   кәсіби   деңгейінің   көтерілуіне,   оның   жаңа   ұстанымға   сай
болуына, шығармашылық жұмыс істеуіне, бүгінгі білім беру ісіндегі инновациялық
процеске тікелей араласуына, бағдарлы білім беруде нәтижеге жетулеріне жағдай
жасау – басқарушының міндетінде.
«   Мектебіміздің   тірегі   де,   тілеуі   де        оқыта   білетін   мұғалім»   деп   Ахмет
Байтұрсынов   айтқандай,   білім   беру   саласында   оқытудың   озық   технологияларын
меңгермейінше.   Жас   ұрпаққа   заман   талабына   сай   білім   беру   мүмкін   емес.
Инновациялық   әдістеменің   негізінде   үйренушінің   дербес   қабілетін,   белсенділігін
қалыптастыру,   оқу   материалдарын   өзінше   пайдалану   арқылы   танымдық
белсенділігін арттыру алға шығады.[1]
Қорыта   келгенде   айтарымыз,   қоғамымыздың   экономикалық,   саяси,   мәдени
дамуына   үлес   қосатын,   әлемдік   талапқа   сай   келетін   білімді,   мәдениетті   азамат
дайындап,
  тәрбиелеп   шығару   жолында   оқыту   мен   тәрбиелеудің   осы
технологияларын сабақта жиі қолдансақ оң нәтиже береді деп ойлаймыз. Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Әдіскер ұстаз ,№ 1 ,2015ж.
2.Білім беру мекемесі басшыларының анықтамалығы, №4 ,2014ж.
3.Қазақстан бастауыш мектебі, №2, 2014ж.
4. Қазақстан тарихы ,№ 5, 2013ж.
5.Білім беру мекемесі басшыларының анықтамалығы, №7  2013ж.
6. Қазақстан мектебі ,№4, 2008

file_name: Өскелең ұрпақты тәрбиелеудің әдістері.docx

intro: Бұл баяндамада қазіргі жас жеткіншектердің тәрбиесіне қалай көңіл бөлу керектігі жайлы айтылады.Қазіргі таңдағы білі берудегі жаңа технологияларды пйдалана отырып, оқушыларға жан--жақты білім беру керек екендігі айтылады.Сабақ беру барысында қолданылатын әдіс - тәсілдерді тиімді пайдалана біле беру керек екендігі толық айтылады.

title: Өскелең ұрпақты тәрбиелеудің әдістері


extracted_text:
Тақырыбы: Дарындылар додасы
Мақсаты: Мақсаты: Оқушылардың танымдық – тапқырлық дағдысын жетілдіру, пәнге
деген қызығушылықтарын арттыра отырып, ойөрісін және танымдық қабілетін
дамыту, шығармашылыққа баулу, өз ойын еркін жеткізе білу және өткенді жылдам
еске түсіру дағдыларын қалыптастыру..
Сабақтың түрі: Сайыс сабақ
Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта, слайд, таратпа материалдар
Пәнаралық байланыс: Қазақ тілі, Әдебиет
Сабақтың барысы:
1. Сәлемдесу, сайыс тақырыбы, мақсатміндеттері.
2.
 Ұйымдастыру.
1.1   Қатысатын оқушыларды таныстыру
1.2.  Әділқазылар алқасын сайлау
1.3   Сайыстың кезеңдерімен таныстыру
 3.   Марапаттау.
      4.   Қорытынды.
Жүргізуші:
Құрметті ұстаздар мен оқушылар! «Дарындылар додасы» атты танымдық сайысына
қош келдіңіздер.
Сайысқа қатысушылар 9 сынып оқушылары.Сайысымыз мына кезеңдерден тұрады.
1 кезең. Таныстыру.
2 кезең. «Сезім жағалауы»
3 кезең. «Білім минуты»
4 кезең. «Сақ құлақ»
5 кезең. «Біз өнерліміз»
6 кезең. «Казино»
7 кезең. «Импровизация»
8 кезең. «Дода»
1жүргіруші :
«Асыл тастан , өнер жастан
Шығады деп дарынды
Халық айтса қалт айтпайды
Әрқашанда нанымды » деп Абай атамыз айтқандай өмірдің өзі сайыс.
Бүгін біздіңмектепте биология пәнінің алғырлары күш сынасып өздерінің білім
деңгейін көрсетпекші
1жүргізуші :
Шақырамыз ,келіңдер жарысуға .
Күш , өнер ,біліммен алысуға Бар өнерді салайық , ортамызға
Қанеки, кім шығады сайысуға
Сонымен ортаға сайыскерлерді шақырамыз.
Әділқазы алқасы армысыздар!
Бейне бір жауатұғын қармысыздар.
Топтарға әділ баға беретұғын,
Әділеттен жаралған жандарсыздар!
Сайыскерлеріміздің біліміне,шеберлігіне әділбағасын беретін әділ қазылармен таныс
болыңыздар:
1.
2.
3.
4.
Жүргізуші
Ойын – толқын жатқандай асып, тасып,
Біреуі мығым, біреулер шалыс басып.
Бұл ойыннан өтеді ғұлама ойлар,
Жеңсең де, жеңбесең де қалма жасып
Сайыскерлерімізге сәттілік тілей отырып,сайысымыздың 1–ші кезеңін бастаймыз.
Жүргізуші:
 Ізгі арманын, үмітін
Бабалардың жалғаймыз!
Білім көкжиегінде
Жалындаймыз, самғаймыз!
Жүргізуші:
Өнер қуып сайыскерлер өтер деймін,
Бір басына өнері жетер деймін.
Бәсекеге түскен сайыскерлер кезектесіп,
Таныстырып өздерін өтсе деймін.
Сайыскерлер өздерін таныстырады.
І. КЕЗЕҢ «ТАНЫСТЫРУ»
Әр топтың топ басшылары: топтың атын және топтың ұранын, эмблемасын
таныстырып қорғайды.
Жүргізуші:
Тапқыр, білгір, дарынды
Жарыс бар бүгін арынды
Биология пәнін сүйсең сен
Ортаға сал барыңды — деп, келесі кезеңімізіді бастаймыз. ІІ.КЕЗЕҢ «СЕЗІМ ЖАҒАЛАУЫ»
 Алма, кызылша, сәбіз, лимон,
 Алмұрт, мандарин, пияз, қызанақ,
 Киви, картоп, баклажан, кияр,
Жүргізуші:
2030дың бағдарлы биігі
Білімнің еншісі мұны әркім біледі
Сондықтан достарау дарынды қарайсың
Алынбас қамал жоқ шыңдайын жігер
ІІІ.КЕЗЕҢ «БІЛІМ МИНУТЫ»
Бұл кезеңде әр топ ұяшық таңдайды. Әр ұяшықта 10 сұрақ оқылады. Сайыскерлер
оқылған сұраққа толық жауап береді. Дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. Ендеше іске
сәт.

Ботаника бөлімі бойынша сұрақтар:
1. Гүлдің құрылысын ата: Гүл сағағы, гүл табаны, аналық, аталық, тостағанша
және күлте жапырақша
2. Төменгі сатыдағы өсімдіктер: Балдырлар
3. Біржасушалы талшықты балдыр: Хламидомонада, хлорококка, хлорелла
4. Фотосинтездегі хлорофилдің рөлін алғаш сипаттаған ғалым: К. А. Тимирязев
5. Жапырақ сағағына ұқсаған гүлдің жіңішкерген жері: Гүл сағағы
6. Жүгері өсімдігінің гүлшоғыры: Собық
7. Қостанай далалы аймағында орналасқан қорық: Наурызым қорығы
8. Микроскоптың барлық бөлшектері бекінетін орын: Табаны
9. Алма жеміске не жатады: Алма, алмұрт, беже

Зоология бөлімі бойынша сұрақтар:
1. Зоология ғылымының балықтарды зерттейтін саласы: Ихтиология
2. Денесінің түсі тез өзгерте алатын қабыршақтылар отрядының өкілі: Құбылғы
3. «Гирудин» деп аталатын ерекше зат бөліп шығарады: Сүлік
4. 150 млн. жыл бұрын тіршілік еткен құстардың арғы тегі: Көне құс
5. Сүтқоректілерде кеуде мен құрсақ қуыстарын бөліп тұратын: Көкет (диафрагма)
6. Салқанқанды жануарлар: Қосмекенділер, жорғалаушылар, балықтар,
дөңгелекауыздылар
7.Бауырсорғыштың кірпікшелі дернәсілінің аралық иесі: Тоспа ұлуы
8. Қосарлы тыныс алатын жануарлар. Құстар.
9. Құрттар — топырақтан, шыбындар — шіріген еттен пайда болады деп есептеген
ғалым. т Аристотель. Анатомия бөлімі бойынша сұрақтар:
1. Адам денесіндегі бұлшықеттердің саны: 600
2. Бүйрекүсті безінен бөлінетін гормон: Адреналин
3. Инсулин жетіспегенде болатын ауру: Қант ауруы
4. Есте сақтаудың төмендеуі немесе бұзылуы: Амнезия
5. Адамның көзінің түсі неге байланысты: Нұрлы қабық
6.Оқукезіндекітапкөзденмынадайқашықтыққаалысболуыкерек: 30 — 35см
7. Адам жүрегініңсалмағы: 250 – 300 гр
8. Қайқантобынәмбебап донор депатайды? I топ
9. Жүректыныштықкүйдеминутынанешеретжиырылады? 60 – 70 рет
Цитология бөлімібойыншасұрақтар:
1. Жасушағабелгіліпішінжәнемықтылыққасиетбереді:Қабықша
2. Жұмыртқаның ақуызына ұқсас мөлдір, желім тәрізді созылмалы қоймалжың тірі зат:
Цитоплазма
3. Жасушаның көбеюіне қатысады: Ядро
4. Тек өсімдік жасушасына ғана тән денешіктер: Пластид
5. Жасушаларды энергиямен қамтамасыз етеді: Митохондрия
6. Жасушада 1 г май ыдырағандақанша энергия бөлінеді: 38,9 кДж
7.Цитоплазманыңтүпнегізі — гиалоплазма
8. Жасушадағыорганикалыққосылыстар: Нәруыздар, май, амин қышқылдары
9. Нәруызды түзетін аминқышқылдардың саны: 20
Генетика бөлімі бойынша сұрақтар:
1.Организмгетәнішкіжәнесыртқыбелгілерініңжиынтығы: Фенотип
2.Генетика ғылымыненізерттейді? Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштік
3.Мендельдің 1,2,3 заңдарыната: Біркелкілік, ажырау заңы, тәуелсіз ажырау заңы
4.Мендель өз тәжірибеіне қандай өсімдікті пайдаланды: Бұршақ
5.Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясының негізін қалаған кім: Т.
Морган
6.Адамда қанша хромосома бар: 46 хромосома
7.Адамның қандай тұқым қуалайтын ауруларын білесің: Шерешевский – Тернер,
Даун, Клайнфельтер, гемофилия жәнет.б
8.Адамныңкейбірқабілеттерінің, мысалы, музыкаға, шешенсөйлеуге,
математикағабейімділігіқандайәдіспенанықталады: Генеалогиялықәдіс
9.Басылыңқыгендер: Рецессивті

Эволюция бөлімібойыншасұрақтар:
1.
2.
Ең ұзақ заман: Архей (900млн)
Қосмекенділердің жерде кеңтараған дәуірі: Полеозой 3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Эволюция терминіне анықтама: Өрлеу, өркендеу дегенді білдіреді.
Ең көрнекті трансформист: Жан Батист Ламарк
«Динозаврлардәуірі» болып есептелетін заман: Мезозой
Ароморфоз дегеніміз не: Ағзалардың жаңа тіршілік ортасына көшуі
«Табиғи жүйе» еңбегінің авторы: К.Линней
Адаптация дегеніміз не: Тірі ағзалардың қоршаған ортаға бейімделуі
Тіршілік жаратылысының ең жоғарғы деңгейі: Биосфера
Өсімдіктердің арғы тегі: Балдырлар
Жүргізуші:
Ойлаойла тереңнен,
Жақсы емес көп бөгелген.
Оны сен білмесең,
Өте алмайсың көпірден – дей келес
IV. КЕЗЕҢ «САҚ ҚҰЛАҚ»
 Қарға, жолбарыс, маса, жаңбыр, ит, кит, индюк, көлік,
 Әтеш, мысық, ара, жел, есек, жылқы, қаз, ұшақ,
 Көкек, қасқыр, шегіртке, найзағай, сиыр, тотықұс, үйрек, паравоз,
Жүргізуші:
Мықты болсаң  алдағыны басып оз,
Мықты болсаң – арттағыны жеткіз бе!
Мықты болсаң – тайғанама көк мұзда,
Мықты болсаң – бөгеттерді бұзып өт.
Сал кәнеки өнерінді ортаға
V.КЕЗЕҢ «БІЗ ӨНЕРЛІМІЗ»
(Алдын – ала берілген уйге берілген тапсырмаларға сәйкес өз өнерлерін көрстеу)
Жүргізуші:
Ғылымның сырын ұғына,
Шығыңдар білім шыңына,
Дарындылық пен тапқырлық,
Жеткізеді сіздерді,
Биология  сырына.
VI. КЕЗЕҢ «ТҰЛҒАНЫ ТАНЫ»
Бұл кезеңде оқушылар берілген  мәтіннен жасырылған ғалымдарды табу керек.

1. Мен француз микробиологімін. Ашу жәнешірупроцестерінзерттедім.
Микроорганизмдердіңөздігіненпайдаболмайтынындәлелдедім. Л. Пастер 2. Мен тіріорганизмдердіңбіртіндеп даму теориясыныңнегізінсалған философ әрі
жаратылысзерттеушіғалыммын.
Табиғаттыңқарапайымнанкүрделігеөзгеретініндәлелдедім. Аристотель
3. Мен алғашқы эволюциялық теорияның негізін қалаушы француз
жаратылыстанушысымын. Организмдердің бейімделушілік қасиетін сыртқы орта
Жағдайымен байланыстыра зерттедім. «Зоология философиясы» деген еңбегім бар.
Ж.Б. Ламарк
4. Органикалықдүниеэволюциясыныңнегізінсалғанағылшынныңұлыжаратылыстанушығ
алымымын.Эволюцияілімініңнегізінқаладым. Ч. Дарвин
5. Мен жасушатеориясын XIX
ғасырдағыашылғанүшұлыжаңалықтардыңбірідепжоғарыбағаладым. Олжаңалықтар:
“энергияныңсақталуыжәнебіртүрденекіншітүргеайналуы”, “жасушатеориясы”,
Ч.Дарвиннің “эволюциялықілімі”. Ф. Энгельс
6. «Ұрықтықұқсастық»
жөніндегііліміндебарлықомыртқалыжануарлардыңұрықтықдамуыныңбастапқыкезеңіөт
еұқсасекендігіндәлелдеп, эмбриология ғылымыныңнегізінқаладымК.Бэр
7. «Жану дегеніміз – жанатындененіңауадағыоттекпенқосылуы» депатап,
тынысалуілімініңнегізінқаладықЛомоносов пен Лавуазье
8. Алғашжайкөзгекөрінбейтінұсақағзаларды, тағамдағызеңсаңырауқұлақтарынкөріп,
олардыңпішіндерін, қозғалыстарынсипаттапжаздым. Антони ван Левенгук
Медецинаның атасымын: Гиппократ
9.
1Жүргізуші:
VII. КЕЗЕҢ «ИМПРОВИЗАЦИЯ»
1 топ: микроскоп, ағаш, жолбарыс, сиыр, бақа, тышқан,
2 топ: лупа, гүл, горилла, жылқы, балық, пингвин,
3топ:  окуляр, кактус, аю, қоян, түлкі,  тасбақа
Жүргізуші:
Ең қиыны жарыстың «Дода» келді
Мықтылары қалыпты жеңсін енді.
Осы ойыннан көреміз ерен ерді.
Сайысымыздың соңғы кезең «Дода»
VIII. КЕЗЕҢ «ДОДА»
Жүргізуші:
Сайысымыздың соңғы сәті таяп қалды,
Ал қазір әділ қазылар сөз алады
Сайысымыздың жеңімпаздарын анықтап
Мақтау қағаз, сыйлықтарын тапсырады Сондықтан «Ешқашан да бәрін білемін, енді маған бұдан арттық үйренетін ештеңе жоқ
деп санаушы болма»  дегендей Н.Д.Зеленскийдің сөзімен бүгінгі
«Дарындылар додасы » атты сайыс сабағын аяқтаймыз.
.

file_name: Дарын додасы.docx

intro:
Тақырыбы: Дарындылар додасы
Мақсаты: Мақсаты: Оқушылардың танымдық – тапқырлық дағдысын жетілдіру, пәнге деген қызығушылықтарын арттыра отырып, ой-өрісін және танымдық қабілетін дамыту, шығармашылыққа баулу, өз ойын еркін жеткізе білу және өткенді жылдам еске түсіру дағдыларын қалыптастыру..
Сабақтың түрі: Сайыс сабақ
Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақта, слайд, таратпа материалдар
Пәнаралық байланыс: Қазақ тілі, Әдебиет
Сабақтың барысы:
1.	Сәлемдесу, сайыс тақырыбы, мақсат-міндеттері.
2.	 Ұйымдастыру.
1.1   Қатысатын оқушыларды таныстыру
1.2.  Әділ-қазылар алқасын сайлау
1.3   Сайыстың кезеңдерімен таныстыру
 3.   Марапаттау.
      4.   Қорытынды.

title: Рзработка внеклассная "Дарындылар додасы"