extracted_text:
Адам өмірінің қауіпсіздік ережелері
Қауіпке ардайым дайын болып, оны көре білу керек.
Ешуақытта үрейленбе. Барлық жағдайда сабырлық сақта. Барлық жағдайдан
шығуға болатындығын әрдайым есте ұста.
Қауіппен бетпебет келгеннен гөрі оны айналып өткен жақсы.
Қауіпке тап болған кезде оған берілмей, күресу керек.
Қауіппен күресте тек күш пен рух қана емес, білімнің де керектігін жадыңда ұста.
Босаған, қираған үйлердің, құрылыс алаңдарының маңына барма.
Көрініп тұрған тоқ желілерін ұстауға болмайды, өйткені жоғары тоқ күші болуы
мүмкін.
Мына заттарды байқап қолдану керек:
а) тоқ сөніп қалған уақытта телевизор үтік, шәйнек т.б. қосулы қалдыруға
болмайды.
ә) газбен, газ баллонмен қолдану ережесін білу керек. Бұл заттардың иісін сезсеңіз,
онда үлкен кісілерді шақырыңыз. Газ баллонның жанына жақындамаңыз. 04ке
қоңырау шалыңыз. 50 минут ішінде келмесе, баллонды көтеріп сыртқа шығару
керек...
Жол ережелерін сақтау.
а) Көлік жолымен жүрме, арнайы жүргіншілер жүретін жолмен жүр.
ә) Көлік жолын кесіп өтпе, бағдаршамды дұрыс пайдалан.
Мектеп ішіндегі оқушының қауіпсіздік ережесін сақта.
а) Өзөзіңді ұстай біл, баспалдақты дұрыс пайдалан және онымен жүгірмеу керек.
б) Электр жүйесінің маңына жолама.
Жұмыс кезінде қайшымен, желіммен дұрыс жұмыс істеу керек. Желімнің көзіңе
тиюінен сақтан. Құралсаймандарды дұрыс пайдалан.
Шұңқырлардан аулақ бол. Жарақаттанудан сақтан.
Бейтаныс жерде атаанаңды жоғалтып алсаң, сол жерден кетпе;
Аулада, үйіңде қымбат заттардың көп екендігін айтып мақтанба; Көшедегі қауіпсіздік
 Атааналар сенің қайда жүргеніңді әр уақытта білуге тиіс;
 Кешке дейін аулада ойнама;
 Көшеде бейтаныс адамдармен сөйлеспе;
 Мастардан, күдікті адамдардан аулақ бол;
 Бейтаныс үлкен адамдардың берген тартуын алма;
 Бейтаныс адамның машынасына отырма;

Бейтаныс балалармен немесе ересектермен басқа подъезге, подвалға немесе
басқа адамдар
 Егер сені қуатын болса,адамдар көп жүретін жаққа қарай қаш ( аялдама,
дүкен, жарығы бар көше және басқа жақ);
 Бейтаныс жерде атаанаңды жоғалтып алсаң, сол жерден кетпе;
 Аулада, үйіңде қымбат заттардың көп екендігін айтып мақтанба;

                       Қыс мезгіліндегі қауіпсіздік ережелері
Мақсаты:
• Балалардың қыс мезгілінде үйде, көшеде, табиғатта қауіпсіздік ережесін сақтай
білу жөніндегі білімдерін бекіту.
• Ойлау, пайымдау, еске сақтау, логикалық ойлау дағдыларын дамыту;
• өз қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауға, қауіпсіздік ережелерін сақтауға
тәрбиелеу
1. Көктайғақ кезінде зардап шеккіңіз келмесе, келесі ережелері
2. Мұз сүңгілері
3. Көктайғақ 4. Мұзда өзінөзі ұстау қағидасы
Қортынды:
Қандай ереже бұзылды?
Жарайсыңдар, балалар! Қауіпсіздік ережелерін жақсы біледі екенсіңдер. Енді
сендерді Қауіпсіздік Ережесі елінің азаматы деп атауға болады.
Зиянды әдеттер және олардың алдын алу
Біздің   қоғамда   темекі   шегу   өлімнің   бірденбір   себепкері   болып  табылады.
Шылым шегушілер шекпейтіндерге карағанда жүрек ауруларына жиі шалдығады.
Жыл сайын темекі шегуге байланысты туындаған жүрек ауруынан 170 000 адам көз
жұмады. Өкпе, кеңірдек, қуық қатерлі ісігі, панкреатит және бүйрек қатерлі ісігі
темекі шегушілер арасында жоғары көрсеткіште. Темекі құрамындағы ең қауіпті зат
 никотин. Ол адам ағзасында жүрек ауруы мен қатерлі ісіктің өршуіне ықпал етіп
қана   қоймай,   ең   қауіптісі      оның   темекі   шегуге   деген   ынтасын   арттырады.
Никотинге тез үйір болған соң темекіні тастау қиынға соғады.
Темекі   шегудің   зиянды   салдарын   біліп,   шылым   шегуді   тастаған   адамдар
өздерінің темекі шегу салдарынан төмендеген денсаулығын едәуір түзетеді.
Темекі шегушілер үшін күніне тартқан 1 қорап темекі 10 жыл өткен соң жүрек
ауруына шалдығу қаупін тудырады.
Алкоголь деген не?
Алкоголь  күллі әлемге таралған ертеден келе жаткан есірткі. Біздің коғамда
алкоголь қалыпты өмірдің бір бөлігі сияқты. Алкоголь әдетте қанға араласады, одан
ары   миға   шабады.   Алкоголь   адам   ағзасы   үшін   улы.   Ол   уды   тазартқанда   адам
бауырына   зор   күш   түседі.   Спиртті   ішімдік   адамның  бақытсыздыққа   ұшырау
мүмкіндігін   жоғарылатып,   мас   болуға   әкеліп   соқтырады.   Алкоголь   адамның
қабылдауы мен айналасына әсеріне кедергі келтіреді. Осындай себептермен адам
мас күйінде көлік жүргізуі төтенше қауіпті.
Адам спирттік ішімдікті шамадан тыс ішкен кезде гастрит, жүрек аурулары,
витамин   жетіспеушілік   және   бауыр   циррозы   күрт   асқынуы   мүмкін.   Алкоголь
сонымен   қатар   ми   клеткаларын,   ойлау  қабілетін   бұзады.   Жас   ағзаның  өсуіне
сонымен қатар оның айналасындағы адамдарға  отбасына, достарына әсер етеді.
Есірткі деген не? Амфетамин, кокаин, каннабис (марихуана),героин,ЛСД деген түрлері өте көп.
Оларды  көбіне жұтады немесе иіскейді, оларды инъекция түрінде де қолданады.
Есірткі заттарды қолдану  жалпыға тараған және барлық жерде кездесетін
құбылыс.   Ол   ерлер   арасында   да,   әйелдер   арасында   да,   барлық   этникалық   және
әлеуметтік топтарда кездеседі.
Бүгінгі күні нашақорлықтың жасөспірімдер арасында кеңінен таралуда. Ал
оның соңы кісі өлімі мен зорлықзомбылық жасауға соқтыруда.
«Қауіпсіз мектеп», «қауіпсіз балалық шақ»
акциясына байланысты қауіпсіздік ережесі
Мақсаты: Көшедегі қауіпсіз жол жүру ережелерімен таныстыру. Баланың жолға
деген бақылаушылығын дамыту.
Үйден шығар кезде:
егер үйдің алдында қозғалыс мүмкін болса, баланың назарын көліктің баржоғын
анықтауға аударту. Тротуармен қозғалыс кезінде, оң жақта жүру. Жолды өтуді
дайындалғанда, тоқтап, жолдағы қозғалысты қадағала. Қозғалысыңды нақты жаса.
Жолды бақылау үшін басты бұру. Баланың назарын бұрылып келе жатқан көлікке
аударту.
Жолда тек жаяу жүргінші жүруге болатын жерден өту керек. Машиналар
болмаса да, жолды бағдаршамның жасыл түсіне өту қажет. Асықпа, жүгірме.
Жол белгілерімен таныстыру. “Жаяу жүргінші өтуге болады”,  “Жаяу жүргінші
өтуге болмайды”,  “Жер асты жаяу жүргінші өтуге болады”,  “Автобус, троллейбус,
трамвай, такси тоқтайтын орын”
Әр оқушы өзінің мекенжайын және есімін, атааңасының атыжөнін, айта білуі
керек.
Сонымен қатар, балалар «Мектептен үйге дейінгі жол» атты суреттер салып,
ол суреттер туралы әңгімелейді. «Үйде жалғыз»  болған кездегі қауіпсіздік ережесі
Мақсаты: оқушыларға үйдегі қауіпсіздік шаралары туралы түсіндіру, қауіпті
заттармен, қауіпсіздік жағдайлармен таныстыру және олардан сақтана білуге
үйрету.
Үйде қауіпсіздік сақтау тәртібі
Егер сен үйде жалғыз қалсаң, қауіпсіздік ережелерін сақтауды ұмытпа.
Мынау – балкон мен терезе. Балконға асылуға, терезеден басыңды сыртқа шығаруға
немесе терезе алдына шығып отыруға болмайды. Балконда жалғыз ойнауға тыйым
салынады. Үйдегі әйнекті ашып, сыртқа қарауға да болмайды.
Су қолмен электр құралдарына, розеткаға, тоқ қосқышқа жанасуға болмайды.
Электр құрылғылар тоқ соғып, өрттің пайда болуының себебі болуы мүмкін. Электр
розеткаларына бармақтарды салуға болмайды.
Мынау – үтік. Оның шнурынан тартпа. Тоққа қосылғанда ол өте ыстық болады.
Плитаның үстінде шәйнек, таба, кастрөл тұр. Олар – ыстық. Оларды алу үшін
арнаулы қолғап не шүберек керек.
Мынау – дәрі салатын қобдиша. Оған тиіспе және үлкендердің рұқсатынсыз ешбір
дәріні ішпе! Дәрідәрмектерді алып қарауға болмайды.
Сіріңкемен ойнауға болмайды. Тұрмыстық химия – кір жуғыш дақ, ыдыс жуу құралы және т.б. тиісуге болмайды.
Таныс емес адамдарға есік ашуға болмайды.
«Жол тәртібін сақтайық!»
Мақсаты: оқушыларға жол ережесі мен қауіпсіздікті сақтауға үйрету, қоғамдық
орындарда өздерін ұстай білуге баулу;
Балалар, бағдаршамды кім ойлап тапты деп ойлайсыңдар?
Алғашқы бағдаршам теміржол бойында пайда болды. Оны ойлап тапқан адамның
аты тарихта сақталмаған.
Американың үлкен қалаларында электрлі бағдаршамдар пайда болды. Олар тек екі
түсті: қызыл және жасыл болатын.
1918 жылдан бастап үш түс қолданылатын болды. Олар: қызыл, сары және жасыл
түстер.
Бүгінгі таңда бағдаршамды электронды жүйемен басқарады. Бағдаршамдар
Қазақстанның барлық қалаларында бар.
1. Бағдаршам деген не? /жол қозғалысын реттейтін автоматты жүйеге қосылған үш
көзді қондырғы/
2. Бағдаршам жоқ жерде жолдан қалай өтеміз? /алдымен сол жағымызға қараймыз,
жолдың ортасына жеткесін сол жағымызға қараймыз/
3. Велосипедті көшеде неше жастан бастап тебуге болады? /он төрт жастан бастап
болады/
4. Көлік күтетін жер қалай аталады? /аялдама/
5. Көліктің бұрылатынын қалай білеміз? /поворотник жағады/
4. Бағдаршамның қызыл жарығы жанып тұрғанда кімдерге тоқтамай өтуге рұқсат
етіледі? / 01 – өрт машинасына, 02 – полиция машинасына, 03 – жедел жәрдемге/ 5. Көшеде жолдың қай жағымен жүру керек? /оң қол жағыңмен жүру керек/
   Оқушылардың сабаққа дейін, сабақтан кейін өзінөзі ұстау ережесі:
Үзіліс кезіндегі оқушының міндеті:
Өзінің жұмыс орынын тәртіпке келтіру тазарту, мұғалімнің талаптарына бағыну,
мұғалім ескертсе сыныптан шығу.
Үзіліс кезінде оқушыларға әкімшіліктің және сынып жетекшілердің рұқсатынсыз
мектеп ауласына шығуға болмайды;
Үзіліс кезінде оқушыларға бірінбірі итеруге, күш қолдануға болмайды. Терезе
жақтауында отыруға, өз бетімен терезені ашуға қатаң тыйым салынады.
Үзіліс кезінде оқушылар баспалдақпен жүгіруге, ойынға арналмаған жерлерде
жүгіруге болмайды.
Кезекші сынып кезекші мұғалімге үзіліс кезіндегі тәртіпке көмектеседі.
Сабақ кезіндегі тәртіп:
Мұғалім сыныпқа кіргенде оқушылар орындарынан тұрады, амандасады.
Сабақ кезінде өзінің де, өзгенің де керекті білім алуына кедергі жасайтындай шу,
бөтен әңгіме, сабаққа керек емес нәрселер болмау керек.
«Денсаулыққа пайдалы және зиянды тағамдар»
Мақсаты: дұрыс тамақтану туралы білімдерін жүйелеу, кеңейту.
 Балалар, сендерге Данышпан атай хат арқылы жұмбақ жіберіпті. Егер сол
жұмбақтың шешуін тапсаңдар, өмірдегі басты байлықтың не екенін түсінесіңдер
және бүгінгі шарамыздың да сол жұмбақтың жауабымен тығыз байланысты.
Оны күткен адамдар,
Ұзақ өмір сүреді.
Қадірін білген жарандар,
Байлық осы деседі. (денсаулық)
Халқымыз әрқашанда денсаулықты бірінші орынға қойып, бірінші байлық
денсаулық деп санаған. Дені сау, еңбекқор, ақылды азамат болып өсу үшін, дұрыс
тамақтана білу қажет.
Ол үшін күнделікті ішетін асымыз құнарлы, пайдалы, дәрумендерге бай болу қажет.
Сонымен қатар, тамақтану ережелерін де сақтауымыз қажет.
Бүгінгі шарада осылар туралы толығырақ білетін боламыз.
1. Дұрыс тамақтану дегеніміз не?
2. Қандай заттар тағам құрамына кіреді?
3. Тамақтанудың негізгі ережелерін ата? 4. Тамақтану ережесін бұзу қандай зардаптарға әкеп соғады?
5. Қандай тағам түрлерін білесіңдер?
6. Тамақтану ережесін бұзу қандай зардаптарға әкеп соғады?
І топқа: дұрыс тамақтану ережелері
ІІ топқа: адам ағзасындағы пайдалы тағамдар
ІІІ топқа: адам ағзасындағы зиянды тағамдар туралы өздерін жұмыстарын қорғап
шығу.
Дана халқымыз басты жеті байлықтың ең алғашқысы «Бірінші байлық – денсаулық»
деп білген.
Денсаулықты сақтау үшін қажетті нәрселер: қоршаған ортаны таза ұстау, белсенді
қозғалыста болу, дұрыс тамақтану, зиянды әдеттерден аулақ болу, рухын таза
сақтау, адам өз денсаулығына ұқыптылықпен қарау.
«Терроризм және діни экстремизм»
Мақсаты: оқушыларға терроризм туралы терең түсінік беру, оның түрлері,
себептері мен зардаптарын ұғындыру.
Мұғалім сөзі:
Терроризм не екендігі туралы біздің заманымызда айтылған сөз көп. «Терроризм» –
араб тілінде «ирхаб» сөзімен аталады, мағынасы – «қорқыту». Тероризм мен діни
экстремизм адамзат баласына қауіп пен қатер төндіретін ұйымдар. Олар өз
мүдделерін жүзеге асыру үшін небір озбыр әрекеттерге барады. Билік пен байлыққа
қол жеткізу үшін ештеңеден тайсалмайды. Билікті орнынан кетіріп, дінді сылтау
етіп, адамдар өміріне қауіп ұялатады. Қоғам арасында алауыздықты тудырып,
тыныштықты бұзады. Ендеше біз бүгінгі тақырыбымызда «терроризм» ұғымы
туралы кеңінен түсінік алатын боламыз.
Экстремизм деген латын сөзі «шеттеу», яғни орталықтан ауытқу, тәртіпке бағынбау,
өз пікірімен ғана іс  әрекет жасаушы деген ұғымды білдіреді. Экстремизмнің пайда
болуы надандыққа, көрсоқырлыққа бейімделген көзқарастардан туындайды, яғни
олардың ойы «тек қана менің пікірім дұрыс, өзгенікі бұрыс дегенге сыяды». Бұл
оның ең алғашқы кезеңдері болып саналады. Сондай ақ тағы бір көрінісі  өзгелерді көре алмау, түсінбеу немесе түсінгісі келмеу. Олар өздерін өте таза, кіршіксіз санап,
басқаны адасушыларға жатқызады. Тура жол көрсеткендерді мойындамайды. Міне
осы себептерден, түрлі төңкерістер мен қантөгістерден орын алуы ықтимал.
Экстремизм мүшелері көздеген мақсаттарына жету үшін ешнәрседен қаймықпайды.
Тіпті өздерін құрбан етуге әзір.
І. Ой қозғау.
Оқушылар, «терроризм» деген сөзді айтқанда ең бірінші ойларыңа не келеді?
Террорлық ісәрекеттерден зардап шегетін кім?
 Қазақстан Республикасы Қылмыстақ Кодексінің 9тарауында қоғамдық
қауіпсіздікке және қоғамдық тәртіпке қарсы қылмыстар туралы баптар жазылған.
233бап терроризм туралы. «Жарылас жасау, өрт қою немесе адамдардың қаза
болуы, елеулі мүліктік зиян келтіру не қоғамға қауіпті өзге де зардаптардың
туындау қаупін төндіретін әрекеттер жазаға тартылады».
Арандатулардан аулақ болу үшін, біз саналы, ашық коммуникативті, әлеуметтік
тұлға ретінде өзімізді тәрбиелеуіміз керек.
 Қазіргі кезде халық арасында арандатушылық көзқарасты қалыптастырған қандай
ұйымдарды білесіздер?

Тренинг. «Шаттық шеңбері»  елімізге, халқымызға, бірбірімізге жылы
лебіздерімізді айту.
Мұғалім сөзі: Сонымен біз қателіктерімізді жөндеу арқылы бейбітшілік өмірге қол
жеткізу, ізгілікке, адамзатты мейірімділікке, жақсылық жасауға шақыра отырып,
тәрбие сағатымызды аяқтаймыз.
Күзгі демалыс кезіндегі қауіпсіздік ережелері
Мақсаты: балалардың қыс мезгілінде үйде, көшеде, табиғатта қауіпсіздік ережесін
сақтай білу жөніндегі білімдерін бекіту
Күз   уақыты   келіп,   күн   суытып,   мұз  қату   мерзімі   келді.   Демалыс   уақыты

болғандықтан, балалар коньки теуіп, мұзға  шығуға асығады. Ауылымызда күздің
соңғы айы мен қыс айының басы қарашажелтоқсанда мұз қата бастайды. Алғашқы
мұз   өте   қауіпті!   Бұл   уақытта   мұз  жұқа,   ауырды   көтере   алмайды,   абайламасаң
қайғылы жағдайға әкеліп соғуы мүмкін.

Абай болу керек:
1. Көктайғақ кезінде зардап шеккіңіз келмесе
2. Мұз сүңгілері 3. Көктайғақ
4. Мұзда өзінөзі ұстау қағидасы
Оқушыларға тыйым салынады:
Дұрыс қатпаған, бетін қар басып қалған мұз үстінде сырғанауға және
топталып тұруға;
Су ағымы бар жерлерде, бұлақты жерлерде ойнауға;
Мұз үстінен қауіпсіздік белгілері жоқ жерден өтуге;
Егер де тәулік бойы ауаның температурасы құбылып тұрса, мұз үстіне
шығуға;
Балалар!
Мұз қату кезінде су айдынында сақ болыңдар!
Жұқа мұздың үстінде шаңғы және коньки теппеңдер!
Өз өмірлеріңе қауіп төндірмеңдер!
Жұқа, толық  қатпаған мұз үстіне шықпаңдар!
                                       101 нөмірін әр азамат біледі.
Мақсаты: оқушыларға 101 нөмірі жайлы мәлімет беру.Өрт қауіпсіздігі ережесін
сақтаудың маңыздылығын ұғындыру.
         От өмірімізге қуат беріп, бойымызды жылытады. От  өмір сәні. Отсыз тіршілік
жоқ. От жағылмаса, тамағымызда піспейді, үйімізде жылымайды. Ал тамақ ішпесек
бойымызға қуат бітпейді. Бойымызда қуат болмаса өмірге деген қызығушылығымыз
жоғалады. Біздің ата  бабаларымыз шөбі көп жерді отты жер деп бекер айтпаған.
Отты жер  қуатты жер. Мал біткенге күш  қуат беретін жер. Үйді қазақ халқы
отпен теңестіріп отырған.
Тұратын үйін отау, үй иесін – отағасы деп атаған.
Отсыз тоңып, жаураған адам ешқандай еңбек те істей алмайды.
Сонымен от  өміріміз десек те, оның әлемі жайлаған алапаттың бірі  өрт қаупін шығаратынын да естен шығармағанымыз жөн. Өзіміздің ұқыпсыздығымыздан немесе
байқампаздығымыздан кейде өрттің қалай күш алып кеткенін де байқамай
қаламыз. « Өрт –тілсіз жау» деп халықта бекер айтпаған.Өрттің шығуының қандай
себептері болуы мүмкін?
Өрттің шығу себептері:
1.Шылымның тұқылын сөндірмей тастаса;
2.Шырпымен ойнаса;
3.Үтікті қосып кетіп қалса;
4.Газды ашық қалдырып кетсе;
  Өрт қауіпсіздігін білу әр оқушының міндеті..
Жағдаяттық сұрақтар.
1.Сен үйде жалғыз қалдың.Ата –анаң қонаққа кетті. Кенет электр тоғының
пышырлап жана бастағанын байқадың. Не істер едің?
2.Екі досыңмен (үшеуің) демалыс күні бірігіп ойнап жүрсіңдер.Қарындарың ашып,
күлге картоп көміп жегілерің келді. Сөйтіп сіріңке әкеліп, аулаға от жаға
бастадыңдар. Бір кезде жаққан оттарың желмен ұшып ауладағы үйілген шөпке тиіп,
шөп жана бастады.Не істейсің?
3. Үйге көп қонақ келді. Қонақтар шай ішіп болған соң үлкен кісілер шылым шегуге
сыртқа шықты.Сөйтті де бір кісінің шеккен шылымының сөнбей қалған тұқылынан
жердегі қураған шөп жана бастады.Мұндай жағдайда не істейсің?
4.Үйге анаң от жағып, өзі далаға шығып кетті.Жанып жатқан пештің есігі ашылып
кетіп, ішінен жанған от түсіп кетті.Сен не істер едің?
Балалар естеріңде болсын, өрт кездейсоқ шықпайды, ол дұрыс пайдаланбағаннан
болады. Бүгін сендер оттың дос та, жауымыз да бола алатынын білдіңдер. Естеріңде
болсын: «Отпен ойнама, күйерсің», «Өрт – тілсіз жау».
«Абайла, көктайғақ» қауіпсіздік ережесі
Мақсаты: оқушыларға көктайғақ кезіндегі  қауіпсіздік ережелерімен таныстыру.
Қыс айларында көбінесе ауа райының құбылмалы болуына байланысты
көктайғақ болады. Сондай кезде абай болуды және соған қатысты сақтану
ережелерімен танысамыз.
Бізде қыс бойы көктайғақтық белгілер байқалады. Көктайғақ барлық қозғалыс
қатысушылары үшін, жаяу жүргіншілер және жүргізушілер үшін де қауіпті. Қыс
басталысымен жолдың бетін мұз басып, машинаның астына түсу қауіпі артады, апаттық жағдай туындағанда жүргізуші тез тоқтай алмайды. Қардың жатуы көліктің
қозғалысы уақытында көру мүмкіншілігін нашарлатады.
. Көктайғақ кезінде жүргізушілерге ғана емес, асыққан жаяу жүргіншілерге де қауіп
төнеді. Мұндай жағдайда асықпау керек.
Көктайғақ кезінде зақымданудан қалай қашу керек?
 көктайғақта асығу, құлау қауіпін арттырады, баратын жерге ерте шығуға тырысу
керек;
 аяқты нық басу керек;
 қолыңда сөмке болмауы керек;
 көктайғақта жұмсақ табанды аяқ киім кию керек. Тері және пластик тайғанақ
болады.
Егер аяқ киімдерің  тайғанақ болса, бірнеше кеңестерді қолдануға болады:
 өкшесіне кесілген поролон немесе лейкопластырь жапсыру;
 бүкіл табанға – лейкопластырь, шығар алдында құммен сүрту керек.
 табанға егеу қағазын жапсыру, бірақ су тиген кезде оның құмдары түсіп қалады;
 аяқ киімнің өкшесіне екі дөңгелек резеңке кигізу, мысалы, ескі грелкадан кесіп
алуға болады.
Өте мұқият және абай болыңдар, өз өмірлеріңді  қорғаңдар.
                      «Балалардың отпен ойнауы»
Мақсаты: оттың адам өміріндегі маңызын,пайдасын, пайда болу жолдарын
ұғындыру. Сонымен қатар оттың тілсіз жау екендігін ұқтыру.
Өрттің зияны мен қауіпсіздігі туралы толық мағлұмат беру. Оқушыларға оттан
сақтанудың жолдарын, өрттің табиғатқа, адамға әкелетін зардабын түсіндіре
отырып, сіріңке, оттық т.б. қатерлі нәрселерден аулақ болуға тәрбиелеу.
Оттың шығу тарихы.
Балалар, біз  бүгінгі от жайында әңгімелесеміз. Жалпы «от» деген сөзді қалай түсінесіздер? Ерте заманда алғашқы адамдар отты пайдалануды найзағайдан түскен
оттан үйренді. Сол найзағайдан түскен отты сөндірмей пайдаланды. Барлығы аң
аулауға кеткенде, бір адам от басында қалатын болған. Тамақты пісіріп жеуді де
найзағай отының астында қалған еттен байқаған.От астында қалған ет шикі еттен
дәмдірек екенін байқап, асты пісіріп жеуді үйренген. Сол заманнан –ақ оттың өте
маңызды екенін аңғарамыз.
Енді осы «от» түбіріне байланысты сөздерді терсек: отағасы, отау,отарба. Яғни
мұннан шығатын нәрсе –«от» сөзі жылылықтың белгісі. Оттың пайдасымен қатар
зиянды жағы да жоқ емес. Қандай зияны бар, оқушылар?
Өртену, күю, жану, жарақат алу.
«Отпен ойнама, күйесің» дегендей оттың зиянды жақтарына тоқталсақ:
Оттың зиянды жақтары: отты дұрыс пайдаланбаса, адам күйіп қалады. Өртенген
дала. Күйген ас.
Өрттің шығуына не себеп деп ойлайсыңдар?Мына суреттер бойынша не айта
аласыңдар?(сіріңке, темекі, үтік, газ)
Өрттің шығу себептері:1.Шылымның тұқылын сөндірмей тастаса;
2.Шырпымен ойнаса;
3.Үтікті қосып кетіп қалса;
4.Газды ашық қалдырып кетсе;
Өрт қауіпсіздігін білу әр оқушының міндеті. «Сақтықта қорлық жоқ»  деп халқы
бекер айтпаған. Сондықтан үйде жалғыз қалған кезде өте сақ болу
қажет.Жағдаяттық сұрақтар  жауап береміз.
1.Сен үйде жалғыз қалдың.Ата –анаң қонаққа кетті. Кенет электр тоғының
пышырлап жана бастағанын байқадың. Не істер едің?
2.Екі досыңмен (үшеуің) демалыс күні бірігіп ойнап жүрсіңдер.Қарындарың ашып,
күлге картоп көміп жегілерің келді. Сөйтіп сіріңке әкеліп, аулаға от жаға
бастадыңдар. Бір кезде жаққан оттарың желмен ұшып ауладағы үйілген шөпке тиіп,
шөп жана бастады.Не істейсің?
3. Үйге көп қонақ келді. Қонақтар шай ішіп болған соң үлкен кісілер шылым шегуге
сыртқа шықты.Сөйтті де бір кісінің шеккен шылымының сөнбей қалған тұқылынан
жердегі қураған шөп жана бастады.Мұндай жағдайда не істейсің?
4.Үйге анаң от жағып, өзі далаға шығып кетті.Жанып жатқан пештің есігі ашылып
кетіп, ішінен жанған от түсіп кетті.Сен не істер едің?
5.Сен сабаққа келгенде сыныптасың оттық ұстап жүргенін көрдің.Мұндай жағдайда
не істер едің?
От туралы мақал –мәтелдер айтайық.
1.Отпен ойнама,күйерсің.
2.Ойын түбі –от.
3.Сумен ойнама –батарсың,Отпен ойнама –күйерсіңдеген мақалдар әр адамды
отпен өте сақ болуға үйретеді.
                                    «Егер сізді тұтқынға алған болса»
Ұстап алған уақыттан бастап, өз әректіңді бақылау және босанып шығуға мүмкін болар
деген барлық заттарды назарға алу. Құтылуға деген ықтималдылықты жоғарылата отырып,
өз эмоцияларыңды қолға алу және өзіңді орынды ұстау аса маңызды. Орын ауыстыру кезіндегі барлық заттарды еске сақтауға тырысыңыз: уақыт және жүру
жылдамдығы, көтерілу және түсу, үлкен бұрылыстар, бағдаршамда тоқтағандары, темір
жол өткелдері, ерекше дыбыстар.
Қамауда отырған жердің терезесін, есігін, баспалдақ, қабырға жапсырмаларының түсін,
ерекше иістерді; дауыстарды, қылмыскерлердің сырт келбеті мен сөйлеу манерасын есте
сақтап алыңыз.
Ең ұсақ байқалмайтын ақпараттың өзі сіздің босап шығуыңызға жәрдемдесуі және
қылмыскерді ұстап, әшкерелеуге көмектесуі мүмкін.
Қылмыскерлердің ішінен таныс жүз көрген болсаңыз, байқамағандай,
олардытанымайтындай болыңыз, ол өте қауіпті.
Терроршыларға артық сұрақ қоймаңыз және олардың көзіне тік қарамауға тырысыңыз.
Өзіңізге көңіл аудартпауға тырысыңыз, көзге түсетін,әшекей бұйымдарды шешіп
тастаңыз.
Әйедерге зорлық көрсетуден сақтану үшін, аяғы мен кеудесін жасыруға тырысу керек
және өз түр келбетін нашарға өзгерту маңызды, мысалға, әдейілеп былғанып қалу.
Қымтағышты тастап кетпеңіз,орныңыздан тұрмаңыз және қарулы адамдардың
рұқсатынсыз жүрмеңіз.
Қызметкерлермен келісімге келіп жатқан адамға барлық жиналған ақпараттарды ыммен
немесе жазбамен жеткізуге тырысыңыз. Абай болыңыз: сіздің әрекеттеріңізді
қылмыскерлердің әшкерелеуінен, оның ақыры қатаң жазаға алып келеді.
Қылмыскерелермен сөйлесу кезінде басты ереже оларға емес өзіңізге көмектесу болу
керек.Сізді ұрлағандағы қажет еткен затты білуді ақырындап, ойластырылған түрде
сұраққа кіргізуге тырысу: талап етілетін ақшаның көлемі, басқада талаптардың
орындалуы.Қылмыскерлер жиі наркотикалық заттардың немесе алкогольді заттардың
күшіндеболатындарын есте тұтқаныңыз абзал.
Өзіңізге деген бұзақылардың көзқарасын жұмсартуға тырысыңыз, олардың ішінен
біреуімен деке контактіге баруға тырысыңыз.
Тұтқынды психологиялық тұрғыда сындыру үшін, қылмыскерлер әрекетін шекаралайды,
ақпарат алуын шектейді, аштықпен және сусыз қинайды, ұрып соғады, темекісінен
айырады, сағатын тартып алады, және т.б.
Ұзақ уақыт тұтқында болғанда, психологиялық тұрақтылықты ұстап тұру, құтылуға
деген үлкен мүмкіндік болып табылады.
Жағымсыз сезінулерге және уайымдауларға көңіл аудармау үшін, психиканы бақылауда
ұстап тұру үшін, ойлаудың тұнықтығын сақтау және жағдайды адекватты бағалау үшін
қолданған кезкелген әдіс пайдалы болып табылады:
Мүмкіндігіңізше жеке бас гигиенасын сақтануға тырысыңыз;
Шама келгенше физикалық жаттығулар жасау;
Аутотренинг және медитацияларды тәжірибеден өткізіп көріңіз
Ішіңізден оқыған кітаптарыңызды еске түсіріңіз, математикалық есептер шешіңіз, басқа
тілдегі сөздерді есіңізге түсіріңіз;
Уақытты ескеруге тырысыңыз, күн мен түнді белгілеңіз (қылмыскерлердің белсенділігіне,
дауыстарға, тамақтану уақытына қарай және т.б.)
Сізге қажеттілік тудыратын заттарды тастамаңыз (дәрідәрмек, қарындаш, көзілдірік
және т.б.), ауыз судың аз мөлшерінде болса да артық алып қалу және егер сізді ұзаққа
жалғыз қалдырса немесе тамақтандырмай қойған жағдайларға артық тамақ алып қалу.
Еш уақытта аманесен шығуыңызға деген сеніміңізден үмітіңізді үзбеңіз.
Сіздің басты үш жауыңыз – қорқыныш, апатия, депрессия.
                                  Балалрға қауіпсіз интернет» ҚТ Ғаламтор! Ғаламтор… Кейде жақсы, кейде… жаман тор!
Ең алдымен Ғаламторда отырған кезде сақталуы керек үлкенге де, кішіге де ортақ
ережелерді еске түсіріп алайық:
Ал енді балаларымызға оралайық. Жас ерекшелігіне қарай балаңызға беретін кеңестер де әртүрлі
болып келеді. Мәселен,78 жас аралығындағы балаатаанасы отыруға рұқсат етпейтін сайт
немесе әлеуметтік желілерге кіруге тырысады. Олар аңғал, сенгіш болып келеді, сол себепті ата
ана ғаламторды қолдану мүмкіндігін шектейтін немесе жұмыста отырып үйде баласының
ғаламторда не көріп, не оқып отырғанын бақылай алатын бағдарламаларды қолдануы керек.
Нәтижесінде бала өзінің үнемі бақылауда екенін түйсінеді.
Кеңес
Ғаламторға кірудің үй жағдайындағы ережелер тізімін жасаңыз және оның орындалуын талап
етіңіз.
Балаңыздан компьютер алдында отырғанда уақыт режимін сақтауын талап етіңіз. Сіз оны
бақылағыңыз келгендіктен емес, оның қауіпсіздігі үшін уайымдайтындықтан
қадағалайтындығыңызды және оған қашан да көмектесуге әзір екендігіңізді көрсетіңіз.
Ғаламтор желісіне қосылған компьютер отбасы мүшелеріне ортақ бөлмеде, атаананың
бақылауында болуы керек.
Балаңыздың өзінің жеке электронды поштасы болмас үшін, отбасылық электронды пошта ашып
қойыңыз.
Балаңызға Сіздердің рұқсаттарыңызсыз музыка немесе басқа да бағдарламаларды жүктеп алуға
рұқсат етпеңіз.
Балаңызға әлеуметтік желілерде хабарлама алмасу функциясын қолдануға рұқсат етпеңіз.
Балаңыз шынайы өмірдегі достары туралы айта бастаса, одан ғаламтордағы достары туралы да
сұрап, хабардар болып отырыңыз.
Балаңыз үлкендерге қатысты сұрақ қойса, жауап беруден жалтармаңыз. Өйткені ол Сіз бере
алмаған жауапты ғаламтор желісінен іздеуі мүмкін және іздеу барысында «үлкендерге арналған»
сайтқа тап болуы да ғажап емес.
Ал, енді мына жолдарды балаларымызға жаттатып қояйық.)))))))))))
Ал, менің ботақандарым,
Ақылды қошақандарым!
Айтамын Ғаламторда да,
Біз білмес талай сыр барын.
Тыңдаймын десең әнің бар,
Кітап та, дос та табылар.
Не керектің бәрі бар,
Ғаламторың бар – бағың бар!
Ғаламтор – сені таң қылар,
Отыртып таңды таңға ұрар.
«Айшылық алыс жерлерден,
Жылдам хабар алдырар».
Қарағын әркез сақ болып,
Көрінсе де дос болып,
Ол жердегі адамдар,
Кетеді кейде жат болып.
Сол себепті абайла,
Жанжағыңа қарайла.
Менен алты кеңес бар,
Жадыңда сақта, жарай ма?
Ол жерде сені арбайтын,
Қыр соңыңнан «қалмайтын»,
Алаяқтар бар «Көп сыйлық
Алып берем» деп алдайтын. «Ойыншық берем» десе де,
«Қыдыртамын» десе де,
Кездесу үшін онымен,
Шыға көрме көшеге.
Қалған сонау жұрттағы,
Жыбырлаған құрт дағы,
Көрінсе де қауіпсіз,
Оның көзін құрт тағы!
Мынаны да біл тағы:
Сүйкімсіз түртұрпаты,
«Вирус» дейтін сол құртың,
Файлдарыңды құртады.
Сол себепті үн қаттым,
Тыңда мені, қымбаттым!
Компьютерге көп созбай,
Антивирус орнатқын!
Әлеуметтік желіде,
Отырад(ы) сері, пері де.
Сене берме ондағы,
Ақпараттың бәріне.
Мекенжайыңды көрсетпе,
Нөміріңді де көрсетпе,
Осылайша өзіңді,
Қорғадым деп есепте. «Найзағай кезіндегі жүрістұрыс» ҚТ
Найзағай адам өміріне шынайы қауіп туғызып қана қоймай, апаттық жағдайға
әкеледі. Аспан күркіреп, найзағай жарқылдай бастаған кезде Сіз қауіпсіз жерге
жасырыныңыз. Найзағай басталар алдында ауарайы тұмықтанып, жел бағытын
өзгертіп, жылдам ауарайы құбылады да, онан кейін жаңбыр басталады. Соның
ішінде ең қауіптісі құрғақтылық, яғни жауын шашынсыз ауа райындағы найзағай
өте қауіпті болады. Найзағай кезінде:  орман ішінде аласа талдардың ішіне
жасырыну керек; тауда тік жардан 38 м қашықтықтағы жерге тығылу керек; ашық
алаңқай жерлерде қазылған құрғақ орларға, арықтарға, жыраларға жасырыну керек;
 металл бұйымдарды адамдардан 1520 м қашықта үйіп қою керек;  жасырынған
кезде аяқтарды жинап, басты еңкейтіп екі қолмен жасыра, тізені бүгіп топ талып
отыру керек; полиэтилен, ағаш жапырақтарын, тастарды, киімдерді жердегі
топырақтан сақтану үшін аяқ астына үйіп қоюға болады;  жолда келе жатқанда
бытыраңқы жүріп, бірбірден асықпай жүру керек;  биік жерден аласа жерге түсу
керек;  су ішіндеқорғағыш кенепті басына төсеп, мачта орналасқан жерден әріге
кету керек, по лиэтиленмен қорғанғанда ол сумен мачтадан қорғайтындай болуы
шарт. Металл ұзын сым темір болған жағдайда өткізгіш құрал ретінде пайдалану
үшін, сымнын бір ұшын мачтаға екінші ұшын суға матыру керек.  жай соққан кезде
адамдарға алғашқы көмек көрсету керек. Тыйым салынатын жағдайлар:  жалғыз
тұрған талға жасырынуға болмайды; найзағай ойнағанда таулы шатқалдарға
сүйенуге, жанасуға болмайды; су ағып тұрған жерлерден, су қоймалары жанынан
өтуге, тоқтауға тыйым салынады; – жүгіруге, түсініксіз әрекет жасауға болмайды;
биік жерде қалып қоюға, металл заттарының жанына тұруға болмайды.

file_name: ҚТ бойынша әңгімелер.docx

intro:
Адам өмірінің қауіпсіздік ережелері

•	-Қауіпке ардайым дайын болып, оны көре білу керек.
-Ешуақытта үрейленбе. Барлық жағдайда сабырлық сақта. Барлық жағдайдан шығуға болатындығын әрдайым есте ұста.
-Қауіппен бетпе-бет келгеннен гөрі оны айналып өткен жақсы.
-Қауіпке тап болған кезде оған берілмей, күресу керек.
-Қауіппен күресте тек күш пен рух қана емес, білімнің де керектігін жадыңда ұста.
-Босаған, қираған үйлердің, құрылыс алаңдарының маңына барма.
-Көрініп тұрған тоқ желілерін ұстауға болмайды, өйткені жоғары тоқ күші болуы мүмкін.
-Мына заттарды байқап қолдану керек:
а) тоқ сөніп қалған уақытта телевизор үтік, шәйнек т.б. қосулы қалдыруға болмайды.
ә) газбен, газ баллонмен қолдану ережесін білу керек. Бұл заттардың иісін сезсеңіз, онда үлкен кісілерді шақырыңыз. Газ баллонның жанына жақындамаңыз. 04-ке қоңырау шалыңыз. 50 минут ішінде келмесе, баллонды көтеріп сыртқа шығару керек...
•
Жол ережелерін сақтау.

а) Көлік жолымен жүрме, арнайы жүргіншілер жүретін жолмен жүр.
ә) Көлік жолын кесіп өтпе, бағдаршамды дұрыс пайдалан.
•
Мектеп ішіндегі оқушының қауіпсіздік ережесін сақта.

а) Өз-өзіңді ұстай біл, баспалдақты дұрыс пайдалан және онымен жүгірмеу керек.
б) Электр жүйесінің маңына жолама.
•
Жұмыс кезінде қайшымен, желіммен дұрыс жұмыс істеу керек. Желімнің көзіңе тиюінен сақтан. Құрал-саймандарды дұрыс пайдалан.
•
Шұңқырлардан аулақ бол. Жарақаттанудан сақтан.
Бейтаныс жерде ата-анаңды жоғалтып алсаң, сол жерден кетпе;
Аулада, үйіңде қымбат заттардың көп екендігін айтып мақтанба;

Көшедегі қауіпсіздік

•	Ата-аналар сенің қайда жүргеніңді әр уақытта білуге тиіс;
•	Кешке дейін аулада ойнама;
•	Көшеде бейтаныс адамдармен сөйлеспе;
•	Мастардан, күдікті адамдардан аулақ бол;
•	Бейтаныс үлкен адамдардың берген тартуын алма;
•	Бейтаныс адамның машынасына отырма;
•	Бейтаныс балалармен немесе ересектермен басқа подъезге, подвалға немесе басқа адамдар
•	Егер сені қуатын болса,адамдар көп жүретін жаққа қарай қаш ( аялдама, дүкен, жарығы бар көше және басқа жақ);
•	Бейтаныс жерде ата-анаңды жоғалтып алсаң, сол жерден кетпе;
•	Аулада, үйіңде қымбат заттардың көп екендігін айтып мақтанба;
•

                       Қыс мезгіліндегі қауіпсіздік ережелері
Мақсаты:
• Балалардың қыс мезгілінде үйде, көшеде, табиғатта қауіпсіздік ережесін сақтай білу жөніндегі білімдерін бекіту.
• Ойлау, пайымдау, еске сақтау, логикалық ойлау дағдыларын дамыту;
• өз қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауға, қауіпсіздік ережелерін сақтауға тәрбиелеу
1. Көктайғақ кезінде зардап шеккіңіз келмесе, келесі ережелері
2. Мұз сүңгілері
3. Көктайғақ
4. Мұзда өзін-өзі ұстау қағидасы
Қортынды:
Қандай ереже бұзылды?
Жарайсыңдар, балалар! Қауіпсіздік ережелерін жақсы біледі екенсіңдер. Енді сендерді Қауіпсіздік Ережесі елінің азаматы деп атауға болады.

Зиянды әдеттер және олардың алдын алу
Біздің қоғамда темекі шегу өлімнің бірден-бір себепкері болып табылады. Шылым шегушілер шекпейтіндерге карағанда жүрек ауруларына жиі шалдығады. Жыл сайын темекі шегуге байланысты туындаған жүрек ауруынан 170 000 адам көз жұмады. Өкпе, кеңірдек, қуық қатерлі ісігі, панкреатит және бүйрек қатерлі ісігі темекі шегушілер арасында жоғары көрсеткіште. Темекі құрамындағы ең қауіпті зат - никотин. Ол адам ағзасында жүрек ауруы мен қатерлі ісіктің өршуіне ықпал етіп қана қоймай, ең қауіптісі - оның темекі шегуге деген ынтасын арттырады. Никотинге тез үйір болған соң темекіні тастау қиынға соғады.
Темекі шегудің зиянды салдарын біліп, шылым шегуді тастаған адамдар өздерінің темекі шегу салдарынан төмендеген денсаулығын едәуір түзетеді.
Темекі шегушілер үшін күніне тартқан 1 қорап темекі 10 жыл өткен соң жүрек ауруына шалдығу қаупін тудырады.
Алкоголь деген не?
Алкоголь - күллі әлемге таралған ертеден келе жаткан есірткі. Біздің коғамда алкоголь қалыпты өмірдің бір бөлігі сияқты. Алкоголь әдетте қанға араласады, одан ары миға шабады. Алкоголь адам ағзасы үшін улы. Ол уды тазартқанда адам бауырына зор күш түседі. Спиртті ішімдік адамның бақытсыздыққа ұшырау мүмкіндігін жоғарылатып, мас болуға әкеліп соқтырады. Алкоголь адамның қабылдауы мен айналасына әсеріне кедергі келтіреді. Осындай себептермен адам мас күйінде көлік жүргізуі төтенше қауіпті.
Адам спирттік ішімдікті шамадан тыс ішкен кезде гастрит, жүрек аурулары, витамин жетіспеушілік және бауыр циррозы күрт асқынуы мүмкін. Алкоголь сонымен қатар ми клеткаларын, ойлау қабілетін бұзады. Жас ағзаның өсуіне сонымен қатар оның айналасындағы адамдарға - отбасына, достарына әсер етеді.
Есірткі деген не?
Амфетамин, кокаин, каннабис (марихуана),героин,ЛСД деген түрлері өте көп. Оларды  көбіне жұтады немесе иіскейді, оларды инъекция түрінде де қолданады.
Есірткі заттарды қолдану - жалпыға тараған және барлық жерде кездесетін құбылыс. Ол ерлер арасында да, әйелдер арасында да, барлық этникалық және әлеуметтік топтарда кездеседі.
Бүгінгі күні нашақорлықтың жасөспірімдер арасында кеңінен таралуда. Ал оның соңы кісі өлімі мен зорлық-зомбылық жасауға соқтыруда.

«Қауіпсіз мектеп», «қауіпсіз балалық шақ»
акциясына байланысты қауіпсіздік ережесі

Мақсаты: Көшедегі қауіпсіз жол жүру ережелерімен таныстыру. Баланың жолға деген бақылаушылығын дамыту.

Үйден шығар кезде:
-егер үйдің алдында қозғалыс мүмкін болса, баланың назарын көліктің бар-жоғын анықтауға аударту. Тротуармен қозғалыс кезінде, оң жақта жүру. Жолды өтуді дайындалғанда, тоқтап, жолдағы қозғалысты қадағала. Қозғалысыңды нақты жаса. Жолды бақылау үшін басты бұру. Баланың назарын бұрылып келе жатқан көлікке аударту.
Жолда тек жаяу жүргінші жүруге болатын жерден өту керек. Машиналар болмаса да, жолды бағдаршамның жасыл түсіне өту қажет. Асықпа, жүгірме.
Жол белгілерімен таныстыру. “Жаяу жүргінші өтуге болады”,  “Жаяу жүргінші өтуге болмайды”,  “Жер асты жаяу жүргінші өтуге болады”,  “Автобус, троллейбус, трамвай, такси тоқтайтын орын”
Әр оқушы өзінің мекен-жайын және есімін, ата-аңасының аты-жөнін, айта білуі керек.
Сонымен қатар, балалар «Мектептен үйге дейінгі жол» атты суреттер салып, ол суреттер туралы әңгімелейді.

«Үйде жалғыз»  болған кездегі қауіпсіздік ережесі
Мақсаты: оқушыларға үйдегі қауіпсіздік шаралары туралы түсіндіру, қауіпті заттармен, қауіпсіздік жағдайлармен таныстыру және олардан сақтана білуге үйрету.
Үйде қауіпсіздік сақтау тәртібі
Егер сен үйде жалғыз қалсаң, қауіпсіздік ережелерін сақтауды ұмытпа.
Мынау – балкон мен терезе. Балконға асылуға, терезеден басыңды сыртқа шығаруға немесе терезе алдына шығып отыруға болмайды. Балконда жалғыз ойнауға тыйым салынады. Үйдегі әйнекті ашып, сыртқа қарауға да болмайды.
Су қолмен электр құралдарына, розеткаға, тоқ қосқышқа жанасуға болмайды. Электр құрылғылар тоқ соғып, өрттің пайда болуының себебі болуы мүмкін. Электр розеткаларына бармақтарды салуға болмайды.
Мынау – үтік. Оның шнурынан тартпа. Тоққа қосылғанда ол өте ыстық болады.
Плитаның үстінде шәйнек, таба, кастрөл тұр. Олар – ыстық. Оларды алу үшін арнаулы қолғап не шүберек керек.
Мынау – дәрі салатын қобдиша. Оған тиіспе және үлкендердің рұқсатынсыз ешбір дәріні ішпе! Дәрі-дәрмектерді алып қарауға болмайды.
Сіріңкемен ойнауға болмайды.
Тұрмыстық химия – кір жуғыш дақ, ыдыс жуу құралы және т.б. тиісуге болмайды.
Таныс емес адамдарға есік ашуға болмайды.

«Жол тәртібін сақтайық!»
Мақсаты: оқушыларға жол ережесі мен қауіпсіздікті сақтауға үйрету, қоғамдық орындарда өздерін ұстай білуге баулу;

-Балалар, бағдаршамды кім ойлап тапты деп ойлайсыңдар?
Алғашқы бағдаршам теміржол бойында пайда болды. Оны ойлап тапқан адамның аты тарихта сақталмаған.
Американың үлкен қалаларында электрлі бағдаршамдар пайда болды. Олар тек екі түсті: қызыл және жасыл болатын.
1918 жылдан бастап үш түс қолданылатын болды. Олар: қызыл, сары және жасыл түстер.
Бүгінгі таңда бағдаршамды электронды жүйемен басқарады. Бағдаршамдар Қазақстанның барлық қалаларында бар.

1. Бағдаршам деген не? /жол қозғалысын реттейтін автоматты жүйеге қосылған үш көзді қондырғы/
2. Бағдаршам жоқ жерде жолдан қалай өтеміз? /алдымен сол жағымызға қараймыз,
жолдың ортасына жеткесін сол жағымызға қараймыз/
3. Велосипедті көшеде неше жастан бастап тебуге болады? /он төрт жастан бастап болады/
4. Көлік күтетін жер қалай аталады? /аялдама/
5. Көліктің бұрылатынын қалай білеміз? /поворотник жағады/
4. Бағдаршамның қызыл жарығы жанып тұрғанда кімдерге тоқтамай өтуге рұқсат етіледі? / 01 – өрт машинасына, 02 – полиция машинасына, 03 – жедел жәрдемге/
5. Көшеде жолдың қай жағымен жүру керек? /оң қол жағыңмен жүру керек/

 Оқушылардың сабаққа дейін, сабақтан кейін өзін-өзі ұстау ережесі:
Үзіліс кезіндегі оқушының міндеті:
Өзінің жұмыс орынын тәртіпке келтіру тазарту, мұғалімнің талаптарына бағыну, мұғалім ескертсе сыныптан шығу.
Үзіліс кезінде оқушыларға әкімшіліктің және сынып жетекшілердің рұқсатынсыз мектеп ауласына шығуға болмайды;
Үзіліс кезінде оқушыларға бірін-бірі итеруге, күш қолдануға болмайды. Терезе жақтауында отыруға, өз бетімен терезені ашуға қатаң тыйым салынады.
Үзіліс кезінде оқушылар баспалдақпен жүгіруге, ойынға арналмаған жерлерде жүгіруге болмайды.
Кезекші сынып кезекші мұғалімге үзіліс кезіндегі тәртіпке көмектеседі.

Сабақ кезіндегі тәртіп:
Мұғалім сыныпқа кіргенде оқушылар орындарынан тұрады, амандасады.
Сабақ кезінде өзінің де, өзгенің де керекті білім алуына кедергі жасайтындай шу, бөтен әңгіме, сабаққа керек емес нәрселер болмау керек.

«Денсаулыққа пайдалы және зиянды тағамдар»

Мақсаты: дұрыс тамақтану туралы білімдерін жүйелеу, кеңейту.

- Балалар, сендерге Данышпан атай хат арқылы жұмбақ жіберіпті. Егер сол жұмбақтың шешуін тапсаңдар, өмірдегі басты байлықтың не екенін түсінесіңдер және бүгінгі шарамыздың да сол жұмбақтың жауабымен тығыз байланысты.
Оны күткен адамдар,
Ұзақ өмір сүреді.
Қадірін білген жарандар,
Байлық осы деседі. (денсаулық)

Халқымыз әрқашанда денсаулықты бірінші орынға қойып, бірінші байлық - денсаулық деп санаған. Дені сау, еңбекқор, ақылды азамат болып өсу үшін, дұрыс тамақтана білу қажет.
Ол үшін күнделікті ішетін асымыз құнарлы, пайдалы, дәрумендерге бай болу қажет. Сонымен қатар, тамақтану ережелерін де сақтауымыз қажет.
Бүгінгі шарада осылар туралы толығырақ білетін боламыз.
1. Дұрыс тамақтану дегеніміз не?
2. Қандай заттар тағам құрамына кіреді?
3. Тамақтанудың негізгі ережелерін ата?
4. Тамақтану ережесін бұзу қандай зардаптарға әкеп соғады?
5. Қандай тағам түрлерін білесіңдер?
6. Тамақтану ережесін бұзу қандай зардаптарға әкеп соғады?

І топқа: дұрыс тамақтану ережелері

ІІ топқа: адам ағзасындағы пайдалы тағамдар

ІІІ топқа: адам ағзасындағы зиянды тағамдар туралы өздерін жұмыстарын қорғап шығу.

Дана халқымыз басты жеті байлықтың ең алғашқысы «Бірінші байлық – денсаулық» деп білген.
Денсаулықты сақтау үшін қажетті нәрселер: қоршаған ортаны таза ұстау, белсенді қозғалыста болу, дұрыс тамақтану, зиянды әдеттерден аулақ болу, рухын таза сақтау, адам өз денсаулығына ұқыптылықпен қарау.

«Терроризм және діни экстремизм»

Мақсаты: оқушыларға терроризм туралы терең түсінік беру, оның түрлері, себептері мен зардаптарын ұғындыру.

Мұғалім сөзі:
Терроризм не екендігі туралы біздің заманымызда айтылған сөз көп. «Терроризм» – араб тілінде «ирхаб» сөзімен аталады, мағынасы – «қорқыту». Тероризм мен діни экстремизм адамзат баласына қауіп пен қатер төндіретін ұйымдар. Олар өз мүдделерін жүзеге асыру үшін небір озбыр әрекеттерге барады. Билік пен байлыққа қол жеткізу үшін ештеңеден тайсалмайды. Билікті орнынан кетіріп, дінді сылтау етіп, адамдар өміріне қауіп ұялатады. Қоғам арасында алауыздықты тудырып, тыныштықты бұзады. Ендеше біз бүгінгі тақырыбымызда «терроризм» ұғымы туралы кеңінен түсінік алатын боламыз.
Экстремизм деген латын сөзі «шеттеу», яғни орталықтан ауытқу, тәртіпке бағынбау, өз пікірімен ғана іс - әрекет жасаушы деген ұғымды білдіреді. Экстремизмнің пайда болуы надандыққа, көрсоқырлыққа бейімделген көзқарастардан туындайды, яғни олардың ойы «тек қана менің пікірім дұрыс, өзгенікі бұрыс дегенге сыяды». Бұл оның ең алғашқы кезеңдері болып саналады. Сондай ақ тағы бір көрінісі - өзгелерді көре алмау, түсінбеу немесе түсінгісі келмеу. Олар өздерін өте таза, кіршіксіз санап, басқаны адасушыларға жатқызады. Тура жол көрсеткендерді мойындамайды. Міне осы себептерден, түрлі төңкерістер мен қантөгістерден орын алуы ықтимал.
Экстремизм мүшелері көздеген мақсаттарына жету үшін ешнәрседен қаймықпайды. Тіпті өздерін құрбан етуге әзір.
І. Ой қозғау.
Оқушылар, «терроризм» деген сөзді айтқанда ең бірінші ойларыңа не келеді?
Террорлық іс-әрекеттерден зардап шегетін кім?

- Қазақстан Республикасы Қылмыстақ Кодексінің 9-тарауында қоғамдық қауіпсіздікке және қоғамдық тәртіпке қарсы қылмыстар туралы баптар жазылған. 233-бап терроризм туралы. «Жарылас жасау, өрт қою немесе адамдардың қаза болуы, елеулі мүліктік зиян келтіру не қоғамға қауіпті өзге де зардаптардың туындау қаупін төндіретін әрекеттер жазаға тартылады».
-Арандатулардан аулақ болу үшін, біз саналы, ашық коммуникативті, әлеуметтік тұлға ретінде өзімізді тәрбиелеуіміз керек.
- Қазіргі кезде халық арасында арандатушылық көзқарасты қалыптастырған қандай ұйымдарды білесіздер?

Тренинг. «Шаттық шеңбері» - елімізге, халқымызға, бір-бірімізге жылы лебіздерімізді айту.
Мұғалім сөзі: Сонымен біз қателіктерімізді жөндеу арқылы бейбітшілік өмірге қол жеткізу, ізгілікке, адамзатты мейірімділікке, жақсылық жасауға шақыра отырып, тәрбие сағатымызды аяқтаймыз.

Күзгі демалыс кезіндегі қауіпсіздік ережелері
Мақсаты: балалардың қыс мезгілінде үйде, көшеде, табиғатта қауіпсіздік ережесін сақтай білу жөніндегі білімдерін бекіту
 	Күз уақыты келіп, күн суытып, мұз қату мерзімі келді. Демалыс уақыты болғандықтан, балалар коньки теуіп, мұзға шығуға асығады. Ауылымызда күздің соңғы айы мен қыс айының басы қараша-желтоқсанда мұз қата бастайды. Алғашқы мұз өте қауіпті! Бұл уақытта мұз жұқа, ауырды көтере алмайды, абайламасаң қайғылы жағдайға әкеліп соғуы мүмкін.

Абай болу керек:
1. Көктайғақ кезінде зардап шеккіңіз келмесе
2. Мұз сүңгілері
3. Көктайғақ
4. Мұзда өзін-өзі ұстау қағидасы
Оқушыларға тыйым салынады:
Дұрыс қатпаған, бетін қар басып қалған мұз үстінде сырғанауға және
топталып тұруға;
Су ағымы бар жерлерде, бұлақты жерлерде ойнауға;
Мұз үстінен қауіпсіздік белгілері жоқ жерден өтуге;
Егер де тәулік бойы ауаның температурасы құбылып тұрса, мұз үстіне
шығуға;
Балалар!
Мұз қату кезінде су айдынында сақ болыңдар!
Жұқа мұздың үстінде шаңғы және коньки теппеңдер!
Өз өмірлеріңе қауіп төндірмеңдер!
Жұқа, толық  қатпаған мұз үстіне шықпаңдар!

                                       101 нөмірін әр азамат біледі.
Мақсаты: оқушыларға 101 нөмірі жайлы мәлімет беру.Өрт қауіпсіздігі ережесін сақтаудың маңыздылығын ұғындыру.
         От өмірімізге қуат беріп, бойымызды жылытады. От - өмір сәні. Отсыз тіршілік жоқ. От жағылмаса, тамағымызда піспейді, үйімізде жылымайды. Ал тамақ ішпесек бойымызға қуат бітпейді. Бойымызда қуат болмаса өмірге деген қызығушылығымыз жоғалады. Біздің ата - бабаларымыз шөбі көп жерді отты жер деп бекер айтпаған.
Отты жер - қуатты жер. Мал біткенге күш - қуат беретін жер. Үйді қазақ халқы отпен теңестіріп отырған.
Тұратын үйін отау, үй иесін – отағасы деп атаған.
Отсыз тоңып, жаураған адам ешқандай еңбек те істей алмайды.
Сонымен от - өміріміз десек те, оның әлемі жайлаған алапаттың бірі - өрт қаупін шығаратынын да естен шығармағанымыз жөн. Өзіміздің ұқыпсыздығымыздан немесе байқампаздығымыздан кейде өрттің қалай күш алып кеткенін де байқамай қаламыз. « Өрт –тілсіз жау» деп халықта бекер айтпаған.Өрттің шығуының қандай себептері болуы мүмкін?
Өрттің шығу себептері:
1.Шылымның тұқылын сөндірмей тастаса;
2.Шырпымен ойнаса;
3.Үтікті қосып кетіп қалса;
4.Газды ашық қалдырып кетсе;
  Өрт қауіпсіздігін білу- әр оқушының міндеті..
Жағдаяттық сұрақтар.
1.Сен үйде жалғыз қалдың.Ата –анаң қонаққа кетті. Кенет электр тоғының пышырлап жана бастағанын байқадың. Не істер едің?
2.Екі досыңмен (үшеуің) демалыс күні бірігіп ойнап жүрсіңдер.Қарындарың ашып, күлге картоп көміп жегілерің келді. Сөйтіп сіріңке әкеліп, аулаға от жаға бастадыңдар. Бір кезде жаққан оттарың желмен ұшып ауладағы үйілген шөпке тиіп, шөп жана бастады.Не істейсің?
3. Үйге көп қонақ келді. Қонақтар шай ішіп болған соң үлкен кісілер шылым шегуге сыртқа шықты.Сөйтті де бір кісінің шеккен шылымының сөнбей қалған тұқылынан жердегі қураған шөп жана бастады.Мұндай жағдайда не істейсің?
4.Үйге анаң от жағып, өзі далаға шығып кетті.Жанып жатқан пештің есігі ашылып кетіп, ішінен жанған от түсіп кетті.Сен не істер едің?
Балалар естеріңде болсын, өрт кездейсоқ шықпайды, ол дұрыс пайдаланбағаннан болады. Бүгін сендер оттың дос та, жауымыз да бола алатынын білдіңдер. Естеріңде болсын: «Отпен ойнама, күйерсің», «Өрт – тілсіз жау».

«Абайла, көктайғақ» қауіпсіздік ережесі

Мақсаты: оқушыларға көктайғақ кезіндегі  қауіпсіздік ережелерімен таныстыру.

Қыс айларында көбінесе ауа райының құбылмалы болуына байланысты көктайғақ болады. Сондай кезде абай болуды және соған қатысты сақтану  ережелерімен танысамыз.

Бізде қыс бойы көктайғақтық белгілер байқалады. Көктайғақ барлық қозғалыс қатысушылары үшін, жаяу жүргіншілер және жүргізушілер үшін де қауіпті. Қыс басталысымен жолдың бетін мұз басып, машинаның астына түсу қауіпі артады, апаттық жағдай туындағанда жүргізуші тез тоқтай алмайды. Қардың жатуы көліктің қозғалысы уақытында көру мүмкіншілігін нашарлатады.
. Көктайғақ кезінде жүргізушілерге ғана емес, асыққан жаяу жүргіншілерге де қауіп төнеді. Мұндай жағдайда асықпау керек.
Көктайғақ кезінде зақымданудан қалай қашу керек?
- көктайғақта асығу, құлау қауіпін арттырады, баратын жерге ерте шығуға тырысу керек;
- аяқты нық басу керек;
- қолыңда сөмке болмауы керек;
- көктайғақта жұмсақ табанды аяқ киім кию керек. Тері және пластик тайғанақ болады.
Егер аяқ киімдерің  тайғанақ болса, бірнеше кеңестерді қолдануға болады:
- өкшесіне кесілген поролон немесе лейкопластырь жапсыру;
- бүкіл табанға – лейкопластырь, шығар алдында құммен сүрту керек.
- табанға егеу қағазын жапсыру, бірақ су тиген кезде оның құмдары түсіп қалады;
- аяқ киімнің өкшесіне екі дөңгелек резеңке кигізу, мысалы, ескі грелкадан кесіп алуға болады.
Өте мұқият және абай болыңдар, өз өмірлеріңді  қорғаңдар.

                      «Балалардың отпен ойнауы»
Мақсаты: оттың адам өміріндегі маңызын,пайдасын, пайда болу жолдарын ұғындыру. Сонымен қатар оттың тілсіз жау екендігін ұқтыру.
Өрттің зияны мен қауіпсіздігі туралы толық мағлұмат беру. Оқушыларға оттан сақтанудың жолдарын, өрттің табиғатқа, адамға әкелетін зардабын түсіндіре отырып, сіріңке, оттық т.б. қатерлі нәрселерден аулақ болуға тәрбиелеу.
Оттың шығу тарихы.
Балалар, біз  бүгінгі от жайында әңгімелесеміз. Жалпы «от» деген сөзді қалай түсінесіздер? Ерте заманда алғашқы адамдар отты пайдалануды найзағайдан түскен оттан үйренді. Сол найзағайдан түскен отты сөндірмей пайдаланды. Барлығы аң аулауға кеткенде, бір адам от басында қалатын болған. Тамақты пісіріп жеуді де найзағай отының астында қалған еттен байқаған.От астында қалған ет шикі еттен дәмдірек екенін байқап, асты пісіріп жеуді үйренген. Сол заманнан –ақ оттың өте маңызды екенін аңғарамыз.
Енді осы «от» түбіріне байланысты сөздерді терсек: отағасы, отау,отарба. Яғни мұннан шығатын нәрсе –«от» сөзі жылылықтың белгісі. Оттың пайдасымен қатар зиянды жағы да жоқ емес. Қандай зияны бар, оқушылар?
Өртену, күю, жану, жарақат алу.
«Отпен ойнама, күйесің» дегендей оттың зиянды жақтарына тоқталсақ:
Оттың зиянды жақтары: отты дұрыс пайдаланбаса, адам күйіп қалады. Өртенген дала. Күйген ас.
Өрттің шығуына не себеп деп ойлайсыңдар?Мына суреттер бойынша не айта аласыңдар?(сіріңке, темекі, үтік, газ)
Өрттің шығу себептері:1.Шылымның тұқылын сөндірмей тастаса;
2.Шырпымен ойнаса;
3.Үтікті қосып кетіп қалса;
4.Газды ашық қалдырып кетсе;
Өрт қауіпсіздігін білу- әр оқушының міндеті. «Сақтықта қорлық жоқ»  деп халқы бекер айтпаған. Сондықтан үйде жалғыз қалған кезде өте сақ болу қажет.Жағдаяттық сұрақтар  жауап береміз.
1.Сен үйде жалғыз қалдың.Ата –анаң қонаққа кетті. Кенет электр тоғының пышырлап жана бастағанын байқадың. Не істер едің?
2.Екі досыңмен (үшеуің) демалыс күні бірігіп ойнап жүрсіңдер.Қарындарың ашып, күлге картоп көміп жегілерің келді. Сөйтіп сіріңке әкеліп, аулаға от жаға бастадыңдар. Бір кезде жаққан оттарың желмен ұшып ауладағы үйілген шөпке тиіп, шөп жана бастады.Не істейсің?
3. Үйге көп қонақ келді. Қонақтар шай ішіп болған соң үлкен кісілер шылым шегуге сыртқа шықты.Сөйтті де бір кісінің шеккен шылымының сөнбей қалған тұқылынан жердегі қураған шөп жана бастады.Мұндай жағдайда не істейсің?
4.Үйге анаң от жағып, өзі далаға шығып кетті.Жанып жатқан пештің есігі ашылып кетіп, ішінен жанған от түсіп кетті.Сен не істер едің?
5.Сен сабаққа келгенде сыныптасың оттық ұстап жүргенін көрдің.Мұндай жағдайда не істер едің?
От туралы мақал –мәтелдер айтайық.
1.Отпен ойнама,күйерсің.
2.Ойын түбі –от.
3.Сумен ойнама –батарсың,Отпен ойнама –күйерсің-деген мақалдар әр адамды отпен өте сақ болуға үйретеді.
                                    «Егер сізді тұтқынға алған болса»

Ұстап алған уақыттан бастап, өз әректіңді бақылау және босанып шығуға мүмкін болар деген барлық заттарды назарға алу. Құтылуға деген ықтималдылықты жоғарылата отырып, өз эмоцияларыңды қолға алу және өзіңді орынды ұстау аса маңызды.
Орын ауыстыру кезіндегі барлық заттарды еске сақтауға тырысыңыз: уақыт және жүру жылдамдығы, көтерілу және түсу, үлкен бұрылыстар, бағдаршамда тоқтағандары, темір жол өткелдері, ерекше дыбыстар.
Қамауда отырған жердің терезесін, есігін, баспалдақ, қабырға жапсырмаларының түсін, ерекше иістерді; дауыстарды, қылмыскерлердің сырт келбеті мен сөйлеу манерасын есте сақтап алыңыз.
Ең ұсақ байқалмайтын ақпараттың өзі сіздің босап шығуыңызға жәрдемдесуі және қылмыскерді ұстап, әшкерелеуге көмектесуі мүмкін.
Қылмыскерлердің ішінен таныс жүз көрген болсаңыз, байқамағандай, олардытанымайтындай болыңыз, ол өте қауіпті.
Терроршыларға артық сұрақ қоймаңыз және олардың көзіне тік қарамауға тырысыңыз.
Өзіңізге көңіл аудартпауға тырысыңыз, көзге түсетін,әшекей бұйымдарды шешіп тастаңыз.
Әйедерге зорлық көрсетуден сақтану үшін, аяғы мен кеудесін жасыруға тырысу керек және өз түр келбетін нашарға өзгерту маңызды, мысалға, әдейілеп былғанып қалу.
Қымтағышты тастап кетпеңіз,орныңыздан тұрмаңыз және қарулы адамдардың рұқсатынсыз жүрмеңіз.
Қызметкерлермен келісімге келіп жатқан адамға барлық жиналған ақпараттарды ыммен немесе жазбамен жеткізуге тырысыңыз. Абай болыңыз: сіздің әрекеттеріңізді қылмыскерлердің әшкерелеуінен, оның ақыры қатаң жазаға алып келеді. Қылмыскерелермен сөйлесу кезінде басты ереже оларға емес өзіңізге көмектесу болу керек.Сізді ұрлағандағы қажет еткен затты білуді ақырындап, ойластырылған түрде сұраққа кіргізуге тырысу: талап етілетін ақшаның көлемі, басқада талаптардың
орындалуы.Қылмыскерлер жиі наркотикалық заттардың немесе алкогольді заттардың күшіндеболатындарын есте тұтқаныңыз абзал.
Өзіңізге деген бұзақылардың көзқарасын жұмсартуға тырысыңыз, олардың ішінен біреуімен деке контактіге баруға тырысыңыз.
Тұтқынды психологиялық тұрғыда сындыру үшін, қылмыскерлер әрекетін шекаралайды, ақпарат алуын шектейді, аштықпен және сусыз қинайды, ұрып соғады, темекісінен айырады, сағатын тартып алады, және т.б.
Ұзақ уақыт тұтқында болғанда, психологиялық тұрақтылықты ұстап тұру, құтылуға деген үлкен мүмкіндік болып табылады.
Жағымсыз сезінулерге және уайымдауларға көңіл аудармау үшін, психиканы бақылауда ұстап тұру үшін, ойлаудың тұнықтығын сақтау және жағдайды адекватты бағалау үшін қолданған кез-келген әдіс пайдалы болып табылады:
Мүмкіндігіңізше жеке бас гигиенасын сақтануға тырысыңыз;
Шама келгенше физикалық жаттығулар жасау;
Аутотренинг және медитацияларды тәжірибеден өткізіп көріңіз
Ішіңізден оқыған кітаптарыңызды еске түсіріңіз, математикалық есептер шешіңіз, басқа тілдегі сөздерді есіңізге түсіріңіз;
Уақытты ескеруге тырысыңыз, күн мен түнді белгілеңіз (қылмыскерлердің белсенділігіне, дауыстарға, тамақтану уақытына қарай және т.б.)
Сізге қажеттілік тудыратын заттарды тастамаңыз (дәрі-дәрмек, қарындаш, көзілдірік және т.б.), ауыз судың аз мөлшерінде болса да артық алып қалу және егер сізді ұзаққа жалғыз қалдырса немесе тамақтандырмай қойған жағдайларға артық тамақ алып қалу.
Еш уақытта аман-есен шығуыңызға деген сеніміңізден үмітіңізді үзбеңіз.
Сіздің басты үш жауыңыз – қорқыныш, апатия, депрессия.
                                  Балалрға қауіпсіз интернет» ҚТ
Ғаламтор! Ғаламтор… Кейде жақсы, кейде… жаман тор!
Ең алдымен Ғаламторда отырған кезде сақталуы керек үлкенге де, кішіге де ортақ ережелерді еске түсіріп алайық:
Ал енді балаларымызға оралайық. Жас ерекшелігіне қарай балаңызға беретін кеңестер де әртүрлі болып келеді. Мәселен,7-8 жас аралығындағы балаата-анасы отыруға рұқсат етпейтін сайт немесе әлеуметтік желілерге кіруге тырысады. Олар аңғал, сенгіш болып келеді, сол себепті ата-ана ғаламторды қолдану мүмкіндігін шектейтін немесе жұмыста отырып үйде баласының ғаламторда не көріп, не оқып отырғанын бақылай алатын бағдарламаларды қолдануы керек. Нәтижесінде бала өзінің үнемі бақылауда екенін түйсінеді.
Кеңес
Ғаламторға кірудің үй жағдайындағы ережелер тізімін жасаңыз және оның орындалуын талап етіңіз.
Балаңыздан компьютер алдында отырғанда уақыт режимін сақтауын талап етіңіз. Сіз оны бақылағыңыз келгендіктен емес, оның қауіпсіздігі үшін уайымдайтындықтан қадағалайтындығыңызды және оған қашан да көмектесуге әзір екендігіңізді көрсетіңіз.
Ғаламтор желісіне қосылған компьютер отбасы мүшелеріне ортақ бөлмеде, ата-ананың бақылауында болуы керек.
Балаңыздың өзінің жеке электронды поштасы болмас үшін, отбасылық электронды пошта ашып қойыңыз.
Балаңызға Сіздердің рұқсаттарыңызсыз музыка немесе басқа да бағдарламаларды жүктеп алуға рұқсат етпеңіз.
Балаңызға әлеуметтік желілерде хабарлама алмасу функциясын қолдануға рұқсат етпеңіз.
Балаңыз шынайы өмірдегі достары туралы айта бастаса, одан ғаламтордағы достары туралы да сұрап, хабардар болып отырыңыз.
Балаңыз үлкендерге қатысты сұрақ қойса, жауап беруден жалтармаңыз. Өйткені ол Сіз бере алмаған жауапты ғаламтор желісінен іздеуі мүмкін және іздеу барысында «үлкендерге арналған» сайтқа тап болуы да ғажап емес.

Ал, енді мына жолдарды балаларымызға жаттатып қояйық.)))))))))))
Ал, менің ботақандарым,
Ақылды қошақандарым!
Айтамын Ғаламторда да,
Біз білмес талай сыр барын.
Тыңдаймын десең әнің бар,
Кітап та, дос та табылар.
Не керектің бәрі бар,
Ғаламторың бар – бағың бар!
Ғаламтор – сені таң қылар,
Отыртып таңды таңға ұрар.
«Айшылық алыс жерлерден,
Жылдам хабар алдырар».
Қарағын әркез сақ болып,
Көрінсе де дос болып,
Ол жердегі адамдар,
Кетеді кейде жат болып.
Сол себепті абайла,
Жан-жағыңа қарайла.
Менен алты кеңес бар,
Жадыңда сақта, жарай ма?
Ол жерде сені арбайтын,
Қыр соңыңнан «қалмайтын»,
Алаяқтар бар «Көп сыйлық
Алып берем» деп алдайтын.

«Ойыншық берем» десе де,
«Қыдыртамын» десе де,
Кездесу үшін онымен,
Шыға көрме көшеге.
Қалған сонау жұрттағы,
Жыбырлаған құрт дағы,
Көрінсе де қауіпсіз,
Оның көзін құрт тағы!
Мынаны да біл тағы:
Сүйкімсіз түр-тұрпаты,
«Вирус» дейтін сол құртың,
Файлдарыңды құртады.
Сол себепті үн қаттым,
Тыңда мені, қымбаттым!
Компьютерге көп созбай,
Антивирус орнатқын!
Әлеуметтік желіде,
Отырад(ы) сері, пері де.
Сене берме ондағы,
Ақпараттың бәріне.
Мекенжайыңды көрсетпе,
Нөміріңді де көрсетпе,
Осылайша өзіңді,
Қорғадым деп есепте.

                                 «Найзағай кезіндегі жүріс-тұрыс» ҚТ

Найзағай адам өміріне шынайы қауіп туғызып қана қоймай, апаттық жағдайға әкеледі. Аспан күркіреп, найзағай жарқылдай бастаған кезде Сіз қауіпсіз жерге жасырыныңыз. Найзағай басталар алдында ауа-райы тұмықтанып, жел бағытын өзгертіп, жылдам ауа-райы құбылады да, онан кейін жаңбыр басталады. Соның ішінде ең қауіптісі құрғақтылық, яғни жауын- шашынсыз ауа райындағы найзағай өте қауіпті болады. Найзағай кезінде: - орман ішінде аласа талдардың ішіне жасырыну керек; -тауда тік жардан 3-8 м қашықтықтағы жерге тығылу керек; -ашық алаңқай жерлерде қазылған құрғақ орларға, арықтарға, жыраларға жасырыну керек; - металл бұйымдарды адамдардан 15-20 м қашықта үйіп қою керек; - жасырынған кезде аяқтарды жинап, басты еңкейтіп екі қолмен жасыра, тізені бүгіп топ- талып отыру керек; -полиэтилен, ағаш жапырақтарын, тастарды, киімдерді жердегі топырақтан сақтану үшін аяқ астына үйіп қоюға болады; - жолда келе жатқанда бытыраңқы жүріп, бір-бірден асықпай жүру керек; - биік жерден аласа жерге түсу керек; - су ішінде-қорғағыш кенепті басына төсеп, мачта орналасқан жерден әріге кету керек, по- лиэтиленмен қорғанғанда ол сумен мачтадан қорғайтындай болуы шарт. Металл ұзын сым темір болған жағдайда өткізгіш құрал ретінде пайдалану үшін, сымнын бір ұшын мачтаға екінші ұшын суға матыру керек. - жай соққан кезде адамдарға алғашқы көмек көрсету керек. Тыйым салынатын жағдайлар: - жалғыз тұрған талға жасырынуға болмайды; -найзағай ойнағанда таулы шатқалдарға сүйенуге, жанасуға болмайды; -су ағып тұрған жерлерден, су қоймалары жанынан өтуге, тоқтауға тыйым салынады; – жүгіруге, түсініксіз әрекет жасауға болмайды; - биік жерде қалып қоюға, металл заттарының жанына тұруға болмайды.Қауіпсізідк техникасы бойынша әңгімелер

title: Қауіпсіздік ережелері әңгімелері


extracted_text:
I. ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА
Федеральный закон от 29.12.2012 №273 ФЗ «Об образовании в Российской
Программа разработана на основе:
1.
Федерации»
2.
Устав МБОУ СОШ №4
3.
Федеральный   государственный   образовательный   стандарт   начального   общего
образования (утвержден приказом Министерства образования и науки РФ от 6 октября
2009г №373)
Примерная   основная   общеобразовательная   программа   начального   общего
4.
образования (одобрена решением  федерального учебно – методического объединения по
общему образованию, протокол от 8 апреля 2015года №1/15)
5.
22.07.2016«О   формировании   учебного   плана,
образовательными организациями Иркутской области на 20162017 учебный год»
6.
СОШ №4. (Утверждена приказом директора МБОУ СОШ №4 № 48 от 05.05.2011года)
7.
изменений в основной образовательной программе НОО»
8.
Аавторской   программы   «Окружающий мир» автора А.А.Плешакова,  Концепции
духовнонравственного развития и воспитания личности гражданина России, планируемых
результатов начального общего образования.
Письмо   министерства   образования   Иркутской   области   №55      37   7456/16   от
  плана   внеурочной   деятельности
Основная общеобразовательная программа начального общего образования МБОУ
Приказ   директора     МБОУ  СОШ  №4  №   39од  от  19.05.2015г  «Об  утверждении
Специфика курса «Окружающий мир» состоит в том, что он, имея ярко выраженный
интегративный характер, соединяет в равной мере природоведческие, обществоведческие,
исторические   знания   и   даёт   обучающемуся   материал   естественных   и   социально
гуманитарных   наук,   необходимый   для   целостного   и   системного   видения   мира   в   его
важнейших взаимосвязях.
Изучение   курса   «Окружающий   мир»   в   начальной   школе   направлено   на   достижение
следующих целей:
—  формирование целостной картины мира и осознание места в нём человека на
основе   единства   рациональнонаучного   познания   и   эмоциональноценностного
осмысления ребёнком личного опыта общения с людьми и природой;
—  духовнонравственное   развитие   и   воспитание   личности   гражданина   России   в
условиях культурного и конфессионального многообразия российского общества.
Основными задачами реализации содержания курса являются:
1) формирование уважительного отношения к семье, населённому пункту, региону,
в   котором   проживают   дети,   к   России,   её   природе   и   культуре,   истории   и
современной жизни;
2) осознание ребёнком ценности, целостности и многообразия окружающего мира,
своего места в нём;
3) формирование модели безопасного поведения в условиях повседневной жизни и в
различных опасных и чрезвычайных ситуациях;
4)   формирование   психологической   культуры   и   компетенции   для   обеспечения
эффективного и безопасного взаимодействия в социуме.
II. ОБЩАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА УЧЕБНОГО ПРЕДМЕТА.
Отбор   содержания   курса   «Окружающий   мир»   осуществлён   на   основе   следующих
ведущих идей:
1) идея многообразия мира;
2) идея целостности мира;
3) идея уважения к миру. Многообразие как форма существования мира ярко проявляет себя и в природной, и в
социальной   сфере.   На   основе   интеграции   естественнонаучных,   географических,
исторических   сведений   в   курсе   выстраивается   яркая   картина   действительности,
отражающая многообразие природы и культуры, видов человеческой деятельности, стран и
народов.   Особое   внимание   уделяется   знакомству   младших   школьников   с   природным
многообразием, которое рассматривается и как самостоятельная ценность, и как условие,
без которого невозможно существование  человека,  удовлетворение  его  материальных  и
духовных потребностей.
Фундаментальная идея целостности мира также последовательно реализуется в курсе;
её реализация осуществляется через раскрытие разнообразных связей: между неживой при
родой   и   живой,   внутри   живой   природы,   между   природой   и   человеком.   В   частности,
рассматривается значение каждого природного компонента в жизни людей, анализируется
положительное   и   отрицательное   воздействие   человека   на   эти   компоненты.   Важнейшее
значение для осознания детьми единства природы и общества, целостности самого обще
ства,   теснейшей   взаимозависимости   людей   имеет   включение   в   программу   сведений   из
области экономики, истории, современной социальной жизни, которые присутствуют в про
грамме каждого класса.
Уважение   к   миру   —  это  своего   рода   формула   нового   отношения   к  окружающему,
основанного   на   признании   самоценности   сущего,   на   включении   в   нравственную   сферу
отношения   не   только   к   другим   людям,   но   и   к   природе,   к   рукотворному   миру,   к
культурному достоянию народов России и всего человечества.
В   основе   методики   преподавания   курса   «Окружающий   мир»   лежит   проблемно
поисковый   подход,   обеспечивающий   «открытие»   детьми   нового   знания   и   активное
освоение   различных   способов   познания   окружающего.   При   этом   используются
разнообразные методы и формы обучения с применением системы средств, составляющих
единую   информационнообразовательную   среду.   Учащиеся   ведут   наблюдения   явлений
природы и общественной жизни, выполняют практические работы и опыты, в том числе
исследовательского характера, различные творческие задания. Проводятся дидактические
и ролевые игры, учебные диалоги, моделирование объектов и явлений окружающего мира.
Для   успешного   решения   задач   курса   важны   экскурсии   и   учебные   прогулки,   встречи   с
людьми   различных   профессий,   организация   посильной   практической   деятельности   по
охране среды и другие формы работы, обеспечивающие непосредственное взаимодействие
ребёнка с окружающим миром. Занятия могут проводиться не только в классе, но и на
улице, в лесу, парке, музее и т. д. Очень большое значение для достижения планируемых
результатов имеет организация проектной деятельности учащихся, которая предусмотрена
в каждом разделе программы.
В   соответствии   с   названными   ведущими   идеями   особое   значение   при   реализации
программы имеют новые для практики начальной школы виды деятельности учащихся, к
которым   относятся:   1)   распознавание   природных   объектов   с   помощью   специально
разработанного для начальной школы атласаопределителя; 2) моделирование экологиче
ских связей с помощью графических и динамических схем (моделей); 3) экологоэтическая
деятельность, включающая анализ собственного отношения к миру природы и поведения в
нём, оценку поступков других людей, выработку соответствующих норм и правил, которая
осуществляется с помощью специально разработанной книги для чтения по экологической
этике.
Учебный курс «Окружающий мир» занимает особое место среди учебных предметов
начальной   школы.   Образно   говоря,   это   то,   что   «всегда   с   тобой»,   поскольку   познание
детьми   окружающего   мира   не   ограничивается   рамками   урока.   Оно   продолжается
постоянно   в   школе   и   за   её   стенами.   Сам   учебный   курс   является   своего   рода
системообразующим стержнем этого процесса. Вот почему важно, чтобы работа с детьми,
начатая   на   уроках,   продолжалась   в   той   или   иной   форме   и   после   их   окончания,   во внеурочной  деятельности.  Учителю  следует   также  стремиться  к  тому,  чтобы  родители
учащихся в повседневном общении со своими детьми, поддерживали их познавательные
инициативы,   пробуждаемые   на   уроках.   Это   могут   быть   и   конкретные   задания   для
домашних опытов и наблюдений, чтения и получения информации от взрослых.
III. ОПИСАНИЕ МЕСТА УЧЕБНОГО ПРЕДМЕТА В УЧЕБНОМ ПЛАНЕ.
На изучение курса «Окружающий мир» в каждом классе начальной школы отводится 2ч
в неделю. Программа рассчитана на 270ч: 1 класс —66ч (33 учебные недели), 2, 3 и 4 клас
сы — по 68ч (34 учебные недели).
IV. ОПИСАНИЕ ЦЕННОСТНЫХ ОРИЕНТИРОВ СОДЕРЖАНИЯ УЧЕБНОГО
ПРЕДМЕТА.
•  Природа как одна из важнейших основ здоровой и гармоничной жизни человека и
общества.
•  Культура   как   процесс   и   результат   человеческой   жизнедеятельности   во   всём
многообразии её форм.
•  Наука   как   часть   культуры,   отражающая   человеческое   стремление   к   истине,   к
познанию закономерностей окружающего мира природы и социума.
•  Человечество   как   многообразие   народов,   культур,   религий.   в   Международное
сотрудничество как основа мира на Земле.
• Патриотизм как одно из проявлений духовной зрелости человека, выражающейся в
любви к России, народу, малой родине, в осознанном желании служить Отечеству.
•  Семья как основа духовнонравственного развития и воспитания личности, залог
преемственности   культурноценностных   традиций   народов   России   от   поколения   к
поколению и жизнеспособности российского общества.
•  Труд   и   творчество   как   отличительные   черты   духовно   и   нравственно   развитой
личности.
•
 Здоровый   образ   жизни   в   единстве   составляющих:   здоровье   физическое,
психическое, духовно и социальнонравственное.
• Нравственный выбор и ответственность человека в отношении к природе, историко
культурному наследию, к самому себе и окружающим.
   В результате изучения курса «Окружающий мир» обучающиеся на уровне начального
общего образования:
получат возможность расширить, систематизировать и углубить исходные представления о
природных и социальных объектах и явлениях как компонентах единого мира, овладеть
основами практикоориентированных знаний о природе, человеке и обществе, приобрести
целостный взгляд на мир в его органичном единстве и разнообразии природы, народов,
культур и религий;
обретут чувство гордости за свою Родину, российский народ и его историю, осознают свою
этническую и национальную принадлежность в контексте ценностей многонационального
российского общества, а также гуманистических и демократических ценностных
ориентаций, способствующих формированию российской гражданской идентичности;
приобретут опыт эмоционально окрашенного, личностного отношения к миру природы и
культуры; ознакомятся с началами естественных и социальногуманитарных наук в их
единстве и взаимосвязях, что даст учащимся ключ (метод) к осмыслению личного опыта, позволит сделать восприятие явлений окружающего мира более понятными, знакомыми и
предсказуемыми, определить свое место в ближайшем окружении;
получат возможность осознать свое место в мире на основе единства рациональнонаучного
познания и эмоциональноценностного осмысления личного опыта общения с людьми,
обществом и природой, что станет основой уважительного отношения к иному мнению,
истории и культуре других народов;
познакомятся с некоторыми способами изучения природы и общества, начнут осваивать
умения проводить наблюдения в природе, ставить опыты, научатся видеть и понимать
некоторые причинноследственные связи в окружающем мире и неизбежность его
изменения под воздействием человека, в том числе на многообразном материале природы и
культуры родного края, что поможет им овладеть начальными навыками адаптации в
динамично изменяющемся и развивающемся мире;
получат возможность приобрести базовые умения работы с ИКТсредствами, поиска
информации в электронных источниках и контролируемом Интернете, научатся создавать
сообщения в виде текстов, аудио и видеофрагментов, готовить и проводить небольшие
презентации в поддержку собственных сообщений;
примут и освоят социальную роль учащегося, для которой характерно развитие мотивов
учебной деятельности и формирование личностного смысла учения, самостоятельности и
личной ответственности за свои поступки, в том числе в информационной деятельности, на
основе представлений о нравственных нормах, социальной справедливости и свободе.
В результате изучения курса выпускники заложат фундамент своей экологической и
культурологической грамотности, получат возможность научиться соблюдать правила
поведения в мире природы и людей, правила здорового образа жизни, освоят элементарные
нормы адекватного природо и культуросообразного поведения в окружающей природной и
социальной среде.
Человек и природа
Выпускник научится:






узнавать изученные объекты и явления живой и неживой природы;
описывать на основе предложенного плана изученные объекты и явления живой и
неживой природы, выделять их существенные признаки;
сравнивать объекты живой и неживой природы на основе внешних признаков или
известных характерных свойстви проводить простейшую классификацию изученных
объектов природы;
проводить несложные наблюдения в окружающей среде и ставить опыты, используя
простейшее лабораторное оборудование и измерительные приборы; следовать
инструкциям
и правилам техники безопасности при проведении наблюдений и опытов;
использовать естественнонаучные тексты (на бумажных и электронных носителях, в
том числе в контролируемом Интернете) с целью поиска и извлечения информации,
ответов на вопросы, объяснений, создания собственных устных или письменных
высказываний; 




использовать различные справочные издания (словарь по естествознанию,
определитель растений и животных на основе иллюстраций, атлас карт, в том числе
и компьютерные издания) для поиска необходимой информации;
использовать готовые модели (глобус, карту, план) для объяснения явлений или
описания свойств объектов;
обнаруживать простейшие взаимосвязи между живой и неживой природой,
взаимосвязи в живой природе; использовать их для объяснения необходимости
бережного отношения к природе;
определять характер взаимоотношений человека и природы, находить примеры
влияния этих отношений на природные объекты, здоровье и безопасность человека;
понимать необходимость здорового образа жизни, соблюдения правил безопасного
поведения; использовать знанияо строении и функционировании организма человека
длясохранения и укрепления своего здоровья.
Выпускник получит возможность научиться:

др.) для записи и обработки информации, готовить небольшие презентации по
результатам наблюдений и опытов; использовать при проведении практических
работ инструменты ИКТ (фото и видеокамеру, микрофон и

 моделировать объекты и отдельные процессы реального мира с использованием




виртуальных лабораторий и механизмов, собранных из конструктора;
осознавать ценность природы и необходимость нести ответственность за её
сохранение, соблюдать правила экологичного поведения в школе и в быту
(раздельный сбор мусора, экономия воды и электроэнергии) и природной среде;
пользоваться простыми навыками самоконтроля самочувствия для сохранения
здоровья; осознанно соблюдать режим дня, правила рационального питания и
личной гигиены;
выполнять правила безопасного поведения в доме, на улице, природной среде,
оказывать первую помощь при несложных несчастных случаях;
планировать, контролировать и оценивать учебные действия в процессе
познания окружающего мира в соответствии с поставленной задачей и
условиями её реализации.
Человек и общество
Выпускник научится:




узнавать государственную символику Российской Федерации и своего региона;
описывать достопримечательности столицы и родного края; находить на карте мира
Российскую Федерацию, на карте России Москву, свой регион и его главный город;
различать прошлое, настоящее, будущее; соотносить изученные исторические
события с датами, конкретную дату с веком; находить место изученных событий на
«ленте времени»;
используя дополнительные источники информации (на бумажных и электронных
носителях, в том числе в контролируемом Интернете), находить факты,
относящиеся к образу жизни, обычаям и верованиям своих предков; на основе
имеющихся знаний отличать реальные исторические факты от вымыслов;
оценивать характер взаимоотношений людей в различных социальных группах
(семья, группа сверстников, этнос), в том числе с позиции развития этических 
чувств, доброжелательности и эмоциональнонравственной отзывчивости, понимания
чувств других людей и сопереживания им;
использовать различные справочные издания (словари, энциклопедии) и детскую
литературу о человеке и обществе с целью поиска информации, ответов на вопросы,
объяснений, для создания собственных устных или письменных высказываний.
Выпускник получит возможность научиться:





осознавать свою неразрывную связь с разнообразными окружающими
социальными группами;
ориентироваться в важнейших для страны и личности событиях и фактах
прошлого и настоящего; оценивать их возможное влияние на будущее,
приобретая тем самым чувство исторической перспективы;
наблюдать и описывать проявления богатства внутреннего мира человека в его
созидательной деятельности на благо семьи, в интересах образовательной
организации, социума, этноса, страны;
проявлять уважение и готовность выполнять совместно установленные
договорённости и правила, в том числе правила общения со взрослыми и
сверстниками в официальной обстановке; участвовать в коллективной
коммуникативной деятельности в информационной образовательной среде;
определять общую цель в совместной деятельности и пути её достижения;
договариваться о распределении функций и ролей; осуществлять взаимный
контроль в совместной деятельности; адекватно оценивать собственное
поведение и поведение окружающих.
Ступень обучения (класс):    начальное общее образование (14 классы).
Количество часов  270 .
№
п/п
1
2
3
4
5
Разделы, темы
Человек и природа.
Человек и общество.
Правила безопасной жизни.
Проверочные работы.
Количество
часов
Примерная
программа
Рабочая
программа
139
89
25
17
270
139
89
25
17
270
Рабочая программа
по классам
1
кл.
38
18
6
4
66
2
кл.
34
21
8
5
68
3
кл.
37
18
9
4
68
4
кл.
30
32
2
4
68
Итого:
V.                        СОДЕРЖАНИЕ УЧЕБНОГО ПРЕДМЕТА.
1 КЛАСС (66 ч)
Введение (1 ч)
Знакомство с учебником и учебными пособиями.
Что и Кто? (20 ч)
Что такое Родина? Что мы знаем о народах России? Что мы знаем о Москве? Что у нас над
головой?   Что   у   нас   под   ногами?   Что   общего   у   разных   растений?   Что   растет   на
подоконнике? Что растет на клумбе? Что это за листья? Что такое хвоинки? Кто такие
насекомые? Кто такие рыбы? Кто такие птицы? Кто такие звери? Что окружает нас дома? Что умеет компьютер? Что вокруг нас может быть опасным? На что похожа наша планета?
Как, откуда и куда? (12 ч)
Как живет семья? Откуда в наш дом приходит вода и куда она уходит? Откуда в наш дом
приходит электричество? Как путешествует письмо? Куда текут реки? Откуда берутся
снег и лед? Как живут растения? Как живут животные? Как зимой помочь птицам? Откуда
берется и куда девается мусор? Откуда в снежках грязь?
Где и когда (11 ч)
Когда учиться интересно? Когда придет суббота? Когда наступит лето? Где живут белые
медведи? Где живут слоны? Где зимуют птицы? Когда появилась одежда? Когда изобрели
велосипед Когда мы станем взрослыми?
Почему и зачем? (22 ч)
Почему Солнце светит днем, а солнце ночью? Почему Луна бывает разной? Почему идет
дождь и дует ветер? Почему звенит звонок? Почему радуга разноцветная? Почему мы
любим кошек и собак? Почему мы не будем рвать цветы и ловить бабочек? Почему в лесу
мы будем соблюдать тишину? Зачем мы спим ночью? Почему нужно есть много овощей и
фруктов? Почему нужно чистить зубы и мыть руки? Зачем нам телефон и телевизор? Зачем
нужны автомобили? Зачем нужны поезда? Зачем строят корабли? Зачем строят самолеты?
Почему в автомобиле и поезде нужно соблюдать правила безопасности? Почему на корабле
и   в   самолете   нужно   соблюдать   правила   безопасности?   Зачем   люди   осваивают   космос?
Почему мы часто слышим слово «экология»?
2 КЛАСС (68 ч)
Где мы живем? (4 ч)
Родна страна. Город и село. Природа и рукотворный мир. Наш адрес в мире.
Природа (20 ч)
Неживая и живая природа. Явления природы. Что такое погода. В гости к осени. Звездное
небо. Заглянем в кладовые земли. Про воздух и про воду. Какие бывают растения. Какие
бывают   животные.   Невидимые   нити.   Дикорастущие   и   культурные   растения.   Дикие   и
домашние животные. Комнатные растения. Животные живого уголка. Про кошек и собак.
Красная книга.
Жизнь города и села (10 ч)
Что такое экономика. Из чего что сделано. Как построить дом. Какой бывает транспорт.
Культура и образование. Все профессии важны. В гости к зиме.
Здоровье и безопасность (9 ч)
Строение тела человека. Если хочешь быть здоров. Берегись автомобиля! Школа пешехода.
Домашние опасности. Пожар. На воде и в лесу. Опасные незнакомцы.
Общение (7 ч)
Наша дружная семья. В школе. Правила вежливости. Ты и твои друзья. Мы – зрители и
пассажиры.
Путешествия (18 ч)
Посмотри   вокруг.   Ориентирование   на   местности.   Формы   земной   поверхности.   Водные
богатства. В гости к весне. Россия на карте. Путешествие по Москве. Московский Кремль.
Город на Неве. Путешествие по Оке. Путешествие по планете. Путешествие по материкам.
Страны мира. Впереди лето.
3 КЛАСС (68 ч)
Как устроен мир? (6 ч)
Природа. Человек. Общество. Что такое экология. Природа в опасности!
Эта удивительная природа (18 ч)
Тела, вещества, частицы. Разнообразие веществ. Воздух и его охрана. Вода. Превращения и
круговороты воды. Берегите воду! Как разрушаются камни. Что такое почва. Разнообразие
растений.   Солнце,   растения   и   мы   с   вами.   Размножение   и   развитие   растений.   Охрана растений.   Разнообразие   животных.   Кто   что   есть?   Размножение   и   развитие   животных.
Охрана животных. В царстве грибов. Великий круговорот жизни.
Мы и наше здоровье (10 ч)
Организм человека. Органы чувств. Надежная защита организма. Опора тела и движение.
Наше питание. Дыхание и кровообращение. Умей предупреждать болезни. Здоровый образ
жизни.
Наша безопасность (7 ч)
Огонь, вода и газ. Чтобы путь был счастливым. Дорожные знаки. Опасные места. Природа
и наша безопасность. Экологическая безопасность.
Чему учит экономика (12 ч)
Для   чего   нужна   экономика.   Природные   богатства   и   труд   людей   –   основа   экономики.
Полезные ископаемые. Растениеводство. Животноводство. Какая бывает промышленность.
Что такое деньги. Государственный бюджет. Семейный бюджет. Экономика и экология.
Путешествия по городам и странам (15 ч)
Золотое кольцо России. Наши ближайшие соседи. На севере Европы. Что такое Бенилюкс.
В центре Европы. По Франции и Великобритании. На юге Европы. По знаменитым местам
мира.
4 КЛАСС (68 ч)
Земля и человечество (9 ч)
Мир   глазами   астронома.   Планеты   Солнечной   системы.   Звездное   небо   –   Великая   книга
Природы.   Мир   глазами   географа.   Мир   глазами   историка.   Когда   и   где?   Мир   глазами
эколога. Сокровища Земли под охраной человечества.
Природа России (10 ч)
Равнины   и   горы   России.   Моря,   озёра   и   реки   России.   Природные   зоны   России.   Зона
арктических   пустынь.   Тундра.   Леса   России.   Лес   и   человек.   Зона   степей.   Пустыни.   У
Черного моря.
Родной край – часть большой страны (15 ч)
Наш край.  Поверхность  нашего  края.  Водные  богатства  нашего  края.  Наши  подземные
богатства.   Земля   –   кормилица.   Жизнь   леса.   Жизнь   луга.   Жизнь   в   пресных   водах.
Растениеводство в нашем крае. Животноводство в нашем крае.
Страницы всемирной истории (5 ч)
Начало истории человечества. Мир древности: далекий и близкий. Средние века: время
рыцарей и замков. Новое время: встреча Европы и Америки. Новейшее время: история
продолжается сегодня. Жизнь древних славян. Во времена Древней Руси. Страна городов.
Из   книжной   сокровищницы   Древней   Руси.   Трудные   времена   на   Русской   земле.   Русь
расправляет крылья. Куликовская битва. Иван Третий. Мастера печатных дел. Патриоты
России. Петр Великий. Михаил Васильевич Ломоносов. Екатерина Великая. Отечественная
война 1812 года. Страницы истории 19 века. Россия вступает в 20 век. Страницы истории
1920 – 1930х годов. Великая война и великая Победа. Страна, открывшая путь в космос.
Основной закон России и права человека. Мы – граждане России. Славные символы России.
Такие разные праздники. Путешествие по России.
Современная Россия (9 ч) №
п/п
1.
2.
3.
4.
5.
6.
КАЛЕНДАРНОТЕМАТИЧЕСКОЕ ПЛАНИРОВАНИЕ

Дата
Тема урока
Тип урока
Планируемые предметные
результаты освоения
материала
Планируемые
метапредметные
результаты освоения
материала
1 четверть (18 часов)
Раздел «Земля и человечество» (9 часов)
+ 1 природная экскурсия из раздела «Родной край – часть большой страны» (по усмотрению учителя*)
Мир глазами астронома.
Входная диагностика
Планеты Солнечной
системы. Практическая
работа № 1 «Движение
Земли вокруг своей оси и
вокруг Солнца»
Звёздное небо – Великая
книга Природы.
Практическая работа №2
«Знакомство с картой
звёздного мира»
Мир глазами географа.
Практическая работа №3
«Поиск и показ изучаемых
объектов на глобусе и
географической карте»
Мир глазами историка
Когда и где?
Практическая работа №4
«Знакомство с
историческими картами»
Урок введения в новую
тему
Урокисследование
Урокисследование
Комбинированный
урок
Комбинированный
урок .
Урок развития умений
и навыков
Иметь общее представление о
строении Солнечной системы,
перечислять планеты в
правильной
последовательности в порядке
удаления от Солнца,
устанавливать причинно
следственные связи между
движением Земли и сменой дня
и ночи, сменой времен года,
моделировать движение Земли
вокруг своей оси и вокруг
Солнца, определять
направление на север по
Полярной звезде, сравнивать
глобус и карту полушарий,
рассказывать о мире с точки
зрения астронома, историка,
географа, определять век, в
котором происходили
исторические события,
различать год, век, арабские и
римские цифры, пользоваться
Работать с дополнительной
литературой, анализировать
представленные в учебнике
схемы, карты, принимать и
сохранять учебную задачу,
оценивать свою деятельность в
групповой и парной работе,
проводить самооценку,
обсуждать предлагаемые
ситуации, определять
правильность выполнения
заданий, аргументировать свою
точку зрения, находить и
выбирать нужную информацию,
готовить сообщения, совершать
с помощью Интернета
виртуальные экскурсии,
работать с терминологическим
словарём, формулировать
выводы, строить
монологические высказывания в
соответствии с заданной темой,
вести диалог, используя 7.
8.
9.
10.
11.
12.
Мир глазами эколога
Сокровища Земли под
охраной человечества.
Всемирное наследие.
Сокровища Земли под
охраной человечества.
Международная Красная
книга. Тест № 1
Комбинированный
урок
Комбинированный
урок
Урокисследование
терминами «историческое
время», «эпоха», «столетие»,
предлагать меры по решению
экологических проблем,
различать объекты Всемирного
природного и культурного
наследия.
различные средства общения,
соотносить свою позицию с
позицией партнера, проводить
наблюдения, объяснять новые
понятия.
+ 1 природная экскурсия из раздела «Родной край – часть большой страны» (по усмотрению учителя*)
Раздел «Природа России» (10 часов)
Проверим себя и оценим
свои достижения по разделу
«Земля и человечество»
Равнины и горы России.
Практическая работа №5
«Поиск и показ на
физической карте равнин и
гор России»
Резервные уроки для
проведения ВПР
Моря, озёра и реки России.
Практическая работа № 6
«Поиск и показ на
физической карте морей,
озёр и рек России»
Природные зоны России.
Практическая работа № 7
«Поиск и показ на карте
природные зоны России»
Комбинированный
урок
Урок развития умений
и навыков
Урокисследование
Находить и показывать на
физической карте России
изучаемые географические
объекты, природные зоны
России, различать формы
земной поверхности, моря
СеверногоЛедовитого, Тихого
и Атлантического океанов,
устанавливать причинно
следственные связи между
освещенностью Солнцем
поверхности Земли и сменой
природных зон, сравнивать
природные зоны, описывать их
характерные особенности,
особенности почв своей
местности, рассказывать об
экологических связях в
конкретной природной зоне,
Принимать и сохранять учебную
задачу, оценивать свою
деятельность в групповой и
парной работе, проводить
самооценку, осуществлять
взаимопроверку, обсуждать
предлагаемые ситуации,
аргументировать свою точку
зрения, находить и выбирать
нужную информацию из
дополнительной литературы,
Интернета, выполнять на
персональном компьютере
задания по теме урока, готовить
сообщения, делать выводы,
составлять рассказ на заданную
тему, используя различные
средства общения, высказывать
предположения, объяснять Урокисследование
новые понятия.
описывать природную зону по
плану, иметь представление об
освоении природных богатств,
о природоохранных
мероприятиях и заповедниках,
знать правила поведения в
лесу, парке, на море.
Урокисследование
Урокисследование
Урокисследование
Урокисследование
13.
14.
15.
16.
17.
Зона арктических пустынь.
Практическая работа №8
«Рассматривание
гербарных экземпляров
растений, выявление
признаков их
приспособленности к
условиям жизни в
Арктике»
Тундра.
Леса России.
Практическая работа
№10 «Рассматривание
гербарных экземпляров
растений, выявление
признаков их
приспособленности к
условиям жизни в зоне
лесов»
Лес и человек.
Проверочная работа №1
Зона степей.
Практическая работа
№11 «Рассматривание
гербарных экземпляров
растений, выявление
признаков их
приспособленности к
условиям жизни в зоне
степей» 18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
Урокисследование
2 четверть (14 часов)
Урокисследование
Пустыни. Практическая
работа №12
«Рассматривание
гербарных экземпляров
растений, выявление
признаков их
приспособленности к
условиям жизни в зоне
пустынь»
У Чёрного моря.
Практическая работа
№13 «Рассматривание
гербарных экземпляров
растений, выявление
признаков их
приспособленности к
условиям жизни в зоне
субтропиков»  Тест № 2
Раздел «Родной край – часть большой страны» (15 часов)
(  2 часа) две экскурсии проведены ранее в соответствии с климатическими условиями региона*
Обобщающий урок. Проверим и
оценим свои достижения Урок
игра "Природные зоны России"
Наш край. Практическая
работа №14 «Знакомство с
картой родного края»
Поверхность нашего края
Комбинированный
урок
Комбинированный
урок
Находить и показывать на
карте России свой регион,
описывать формы земной
поверхности, изготавливать
макеты знакомого участка
поверхности родного края,
разреза почвы, иметь
представление о водных
объектах своего региона, о
полезных  ископаемых своего
края, почвах, сравнивать
Проводить наблюдения,
фиксировать результаты
наблюдений, сравнивать их,
принимать и сохранять
учебную задачу, оценивать
свою деятельность в
групповой и парной работе,
выполнять тесты с выбором
ответа, обсуждать
предлагаемые ситуации,
определять правильность
Поверхность нашего края
Экскурсия №3
Водные богатства нашего края
Комбинированный
урок
Урокэкскурсия
Урокисследование изученные полезные
ископаемые, выявлять
экологические связи в лесу, на
лугу, в пресных водоёмах,
предлагать пути решения
экологических проблем,
описывать природные
сообщества по плану,
выявлять зависимость
растениеводства и
животноводства в регионе от
природных условий, различать
зёрна зерновых культур,
породы домашних животных.
выполнения заданий,
аргументировать свою точку
зрения, работать над
проектом, распределять роли,
проводить защиту проекта,
находить и отбирать нужную
информацию, готовить
сообщения, делать выводы,
строить монологические
высказывания в соответствии
с заданной темой, вести
диалог на заданную тему,
используя различные средства
общения, соотносить свою
позицию с позицией партнера,
проводить наблюдения,
объяснять новые понятия.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
Наши подземные богатства.
Практическая работа №15
«Рассматривание образцов
полезных ископаемых,
определение их свойств»
Земля  кормилица
Экскурсия в лес и на луг
Жизнь леса. Практическая
работа №16 «Рассматривание
гербарных экземпляров
растений леса и их
распознавание»
Жизнь луга. Практическая
работа №17 «Рассматривание
гербарных экземпляров
растений луга и их
распознавание»
Жизнь в пресных водах.
Практическая работа №18
«Рассматривание гербарных
экземпляров растений пресных
вод и их распознавание»
Экскурсия к водоёму.
Растениеводство в нашем крае.
Практическая работа №19
«Рассматривание гербарных
экземпляров полевых культур и
их распознавание»
Урокпрактика
Урок изучения
нового материала
Экскурсия
Урокисследование
Комбинированный
урок
Урокисследование
Урокэкскурсия
Урокисследование
33.
Животноводство в нашем крае
Урокисследование
3 четверть (20 часов) 34.
35.
36.
37.
38.
39.
Урокпроект
Проверим себя и оценим свои
достижения. Промежуточная
диагностическая работа.
Презентация проектов.
Тест № 3
 Резервные уроки для
проведения ВПР
Раздел «Страницы Всемирной истории» (5 часов)
Начало истории человечества
Мир древности: далёкий и
близкий
Средние века: время рыцарей и
замков

изучения
изучения

Урок
нового материала
Урок
нового материала
Урок изучения
нового материала
Новое время: встреча Европы и
Америки
Новейшее время: история
продолжается сегодня. Тест №
4
Урок изучения
нового материала
Урок изучения
нового материала
Понимать роль археологии в
изучении первобытного
общества, определять по ленте
времени длительность
исторических периодов,
понимать роль появления и
развития письменности и
книгопечатания для развития
человечества, иметь общее
представление о мировых
религиях, рассказывать о
научных открытиях и
технических изобретениях ХХ
и ХХI вв., рассказывать об
особенностях быта людей в
разные исторические эпохи.
Принимать и сохранять
учебную задачу, оценивать
свою деятельность в
групповой и парной работе,
проводить самооценку,
обсуждать предлагаемые
ситуации, выполнять тестовые
задания, определять
правильность выполнения
заданий, аргументировать
свою точку зрения, находить и
отбирать нужную
информацию, работать с
терминологическим словарём,
готовить сообщения, делать
выводы, вести диалог на
заданную тему, соотносить
свою позицию с позицией
партнера, объяснять новые
понятия.
Раздел «Страницы истории России» (20 часов) 40.
41.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48.
49.
50.
51.
Урок изучения
нового материала
Проверим себя и оценим свои
достижения по разделу
«Страницы всемирной истории».
Жизнь древних славян.
Резервные уроки для
проведения ВПР
Во времена Древней Руси
Страна городов
Из книжной сокровищницы
Древней Руси
Трудные времена на Русской
земле
Русь расправляет крылья
Урок изучения
нового материала
Урок формирования
умений и навыков
Урок изучения
нового материала
Урок изучения
нового материала
Урок формирования
умений и навыков
Урок изучения
нового материала
Урок изучения
нового материала
Урокисследование
Урок
изучения
нового материала
Пётр Великий
Урокисследование
Михаил Васильевич Ломоносов  Комбинированный
Мастера печатных дел
Патриоты России
Куликовская битва
Иван Третий

урок
Находить и показывать на
исторической карте изучаемые
объекты, различать
географическую и
историческую карты,
рассказывать о жизни древних
славян, иметь представление
об устройстве древнерусского
города, понимать роль
летописей, рукописной книги и
начала книгопечатания в
развитии русской культуры,
рассказывать об особенностях
быта людей в разные
исторические времена,
осознавать роль важных
событий (Ледовое побоище,
Куликовская битва,
Бородинское сражение,
Октябрьская революция,
Великая Отечественная война)
в истории России, понимать
значение освобождения Руси
от монгольского ига, называть
имена наиболее известных
представителей разных
Принимать и сохранять
учебную задачу, оценивать
свою деятельность в
групповой и парной работе,
проводить самооценку,
высказывать предположения,
обсуждать проблемные
вопросы, сравнивать свои
высказывания с текстом
учебника, определять
правильность выполнения
заданий, аргументировать
свою точку зрения, находить и
отбирать нужную
информацию, «читать»
информацию, представленную
на карте или в виде схемы,
готовить сообщения, делать
выводы, строить
монологические высказывания
в соответствии с заданной
темой,  вести диалог на
заданную тему, соотносить
свою позицию с позицией
партнера, объяснять новые
понятия. 52.
Екатерина Великая.
Проверочная работа №2
Комбинированный
урок
исторических эпох (в рамках
изученного), рассказывать об
их вкладе в развитие общества
и его культуры, описывать
достопримечательности
Москвы, Петербурга и других
русских городов, осознавать
особую роль России в мировой
истории, различать (называть)
символы царской власти,
государственную символику
современной России (в разные
исторические эпохи), называть
их даты.
4 четверть (16 часов)
53.
54.
55.
56.
57.
58.
59.
Отечественная война 1812 года  Комбинированный
Страницы истории XIX века
урок
Комбинированный
урок
Комбинированный
Комбинированный
Россия вступает в XX век
Страницы истории 1920 – 1930х
годов
Великая война и Великая
Урок изучения
Победа
нового материала
Великая война и великая Победа Урокисследование
Страна, открывшая путь в
космос.
Тест № 5
Урок изучения
нового материала
Раздел «Современная Россия» (9 часов) 60.
61.
62.
63.
6465.
66.
67.
68.
Проверим себя и оценим свои
достижения по разделу
«Страницы истории России».
Основной закон России и права
человека. Резервные уроки для
проведения ВПР
Мы – граждане России
Славные символы России
Такие разные праздники
Путешествие по России (по
Дальнему Востоку, на просторах
Сибири)
Путешествие по России (по
Уралу, по северу европейской
России)
Проверим себя и оценим свои
достижения за II полугодие.
Итоговая диагностика
Презентация проектов.
Урок изучения
нового материала

Урок изучения
нового материала
Урок
умений и навыков
Урокисследование
Урокпутешествие
развития
Урокпутешествие
Урокконференция
Находить и показывать на
политикоадминистративной
карте РФ края, области,
республики, автономные
округа, города федерального
значения, осознавать, как
права одного человека
соотносятся с правами других
людей, различать права и
обязанности гражданина,
иметь представление о
прерогативах президента,
Федерального собрания и
правительства, различать и
называть символы
современной России, называть
имя президента РФ, различать
праздники государственные,
профессиональные, церковные,
народные, семейные,
рассказывать о разных уголках
России.
Принимать и сохранять
учебную задачу, оценивать
свою деятельность в
групповой и парной работе,
проводить самооценку,
обсуждать предлагаемые
ситуации, определять
правильность выполнения
заданий, аргументировать
свою точку зрения, работать
над проектом, респределять
роли, проводить защиту
проекта, находить и отбирать
нужную информацию,
совершать виртуальные
экскурсии с помощью
Интернета,  готовить
сообщения, делать выводы,
строить монологические
высказывания в соответствии
с заданной темой,  вести
диалог на заданную тему,
соотносить свою позицию с
позицией партнера, объяснять
новые понятия.

file_name: окружающий мир.doc

intro: Рабочая программа по окружающему миру к учебнику Плешакова для 4 класса по программе "Школа России". Подробная учебная программа, рассчитана на весь учебный год , с пояснительной запиской, целями, задачами, планируемыми результатами, календарно - тематическим планированием по разделам и четвертям. Для удобста вашей работы

окружающий мир

group: Дисциплины

title: Рабочая программа по окружающему миру