extracted_text:
ӘЛЕМДІ ӨЗГЕРТЕР КӨПТІЛДІЛІК
Саттыбаева Мейрамкүл Асқарқызы
Қазақ тілі және әдебиеті мұғалімі
Астана қаласы №36 ОМ
Тіл – халықтың ең басты  байлығы. Қазір заманға  сай үш тұғырлы тіл саясатын бәріміз
де қолдауға міндеттіміз.Бірнеше тіл білу уақыт сұранысы,талабы.«Өзге тілдің бәрін біл, өз
тіліңді   құрметте»   –   деген   даналық   сөзді   басшылыққа   алып   жүруге   тиіспіз.Тіл   білу   –
байлық. Әсіресе, өркениетті еліміздің алға ұмтылуына   үлес қосқымыз  келсе, көп тілді
игеру керек.Үш тілді қатар меңгеру жақсы қаруланған бәсекеге қабілетті ел  азаматының
міндеті.   Қазақстанның   білікті,   білімді   әр   патриоты   ғаламдық   ақпараттар   мен
инновациялық   ағынына   ілесіп   ағылшын   тілін   үйренуге   бет   бұруы   керек.Бұл   еліміздің
бәсекеге   қабілеттілікке   жетудің   ең   алғашқы   сатысы   болып   саналады.   Өйткені   қазіргі
уақытта бірнеше тілді меңгерген азаматтардың қай ортада жұмыс істесе де жолы ашық.
Мемлекеттік тіл мемлекет өмірінің барлық саласында «бүкіл қоғамымызды біріктіруші»
қызметін, орыс тілі ұлтаралық қатымқатынас тілі, ал ағылшын тілі әлемдік экономикаға,
әлемдік   қауымдастыққа   кірігуімізге   қызмет   етуде.   Классик   жазушы   С.Мұқановтың
«Әркімнің туған тілі  туған шеше, оған бала міндетті сан мың есе» деген сөздерін мысалға
ала отырып, түсіне, ұғына  білгенге адамдағы ұлттық мақтаныштың алғашқы ұшқындары да
жүрекке тіл  арқылы ұялайды. Өз ана тіліңді қадірлемей, елжұртыңды сүйе алмайсың. Әр
азамат ана тілінің бай қорын игерумен бірге орыс, ағылшын тілдерінің де асыл қазынасынан
сусындап, оны іске асыра білгені де жөн. Елбасы өз Жолдауында: «Қазақ тілі – біздің
рухани негізіміз... Біз қазақ тілін жаңғыртуды жүргізуге тиіспіз... Қазақстанның болашағы –
қазақ тілінде. Біз өз елімізде өз ана тілімізде, қазақ тілінде сөйлеуге міндеттіміз.
Өйткені,   тіл   –   біздің   қазақтығымыздың   кепілі.   Мемлекетіміздің   мызғымас   бөлігі.
Мемлекеттік тілге деген көзқарас өзгермей, ештеңе де өзгермейді. Қоғам мен қоғамдық
сана өзгерген сайын тіл де өзгеріп отырады.
Бүгінде   еліміз   жаңа   ғасыр   табалдырығын   аттап,жаңа   өмір   бастап   кетті.Елу   елдің
қатарына   енуге   бет   бұрғандықтан,ұрпағымыз   да   жанжақты   білімді   көптілді   болуы
керек.Үш тілді білуөмірден өз орнын таңдай алатын,өзара қарымқатынаста өзінөзі ұстай
алатын,кезкелген ортаға бейімделетін,білім мен білігін басқа ортада көрсете алатын,өзге
дамыған елдермен бәсекеге түсе алатын,еліміздің дамуына үлес қосатын  жеке тұлға болып
қалыптасуға ықпал  етеді.Бүгінгі жас ертеңгі елдің тірегі,келешектің келбеті.Сол себепті
олардың білімді, алғыр бәсекеге қабілетті және көптілді болып өсуі ел дамуындағы аса
маңызды   фактор.Біздің   алтын   діңгегіміз   –   қазақ   тілі,ал   жанжағынан   өзге   тілдер
мемлекеттік тілді қолдап уық секілді қадалады.Қазіргі уақытта еркін айналымда жүрген
бұл   ағылшын   тілі.Бұл   үшін   халықаралық     қатынас   тілі   болып   жүрген   ағылшын   тілін
үйрену   керек.Оның   қажеттілігі   уақыт   өткен   сайын   өткір   сезініп   келеміз.Ағылшын   тілі
қазақ жерінің жаңа әлемге ашар есігі.Ағылшын тіліәлемдік бизнес тілі,мемлекеттік тіл
ұлт тілі.Әлемдік ғаламдандыру тілі болып табылған ағылшын тілін білу –ағылшын тіліді
елдермен тиімді байланысқа түскен әлемдік деңгейде өз орынын ойып тұрып ала бастаған
Қазақстан үшін қажеттілік.Мәселен, М.Әуезовтың «Абай жолы» романы ағылшын тіліне
аударылмаса   Абайдай   ғажап   ақынымызбен   мақтана   алмас   едік.   ХХІ–ғасыр   білім
ғасыры,тек   қана   білімді   азаматтарымызбен   халқымыздың   жолы   дара,болашағы   жарқын
болар еді.Білімді азаматтары бар мемлекет қай жағынан жел соқса да,сол желге төтеп
беріп,тосқауыл бола біледі. [1] Қазақ халқының «Жеті түрлі білім біл,Жеті жұрттың тілін біл»  деген мақалы текке
емес.Көптіліді   болу   менің   ойымша,бәсекеге   қабілетті   қоғам   құрудың   негізін   қалауға
көмектеседі.Тілдің   адам   өміріндегі   маңыздылығын   әркім   түсінеді.Ол   танудың,
түсінудің,дамудың   негізгі   құралы.Көп   тіл   білу   біздің   мемлекетіміздің   халықаралық
байланыстарын   дамытуға   мүмкіндік   беретін   тұлғааралық   және   мәдениаралық   қарым
қатынастардың аса маңызды құралы болып табылады.Қазіргі кезде тілді меңгеремін деген
азаматтар үшін барлық жағдай жасалған.Көптілді білім алу мақсаты:
 Әлем бірлестігінің жағдайында бәсекеге түсе алатын көптілді тұлға болу;
 Тілік ортаны,мемлекеттік мәртебесін көтеру және дамытудың дұрыс жолын таңдау;
 Әртүрлі   деңгейдегіми   мәселелерді   шешуге   бағытталған     оқушылар   қатысатын
жобаларға,халықаралық сайыстарға қатысу;[1]
Бірнеше тілді білетін адамның миы жақсы жұмыс істейді деген пікір ғылыми тұрғыда
дәлелденген.Ол адам сөзден шектеліп қалмайды.Психологиялық ғылым баспасында жарық
көрген мақалаға сүйенсек,екінші тілді білу  тіпті есейген кезде үйренген адамдарға да, ана
тілінде   кітап   оқуына   әсер   етеді   екен.Яғни,екінші   тілді   білетін   адам   мәтінді   оқып
шыққаннан   кейін,сол   мәтінді   екінші   рет   қарап   шықпайды,сөздердің   мағынасын   жылдам
түсінеді делінген.
Бельгиядағы   Гент   жоғарғы   оқу   орнының   екі   тілді   психологы   Ева   Ван   Асше   өзінің
әріптестерімен   бірге   Даниялық   студенттерге   тәжірибе   жасаған.Тәжірибе   жасау   үшін
ағылшын тілін 1415 жасында үйренген 45 студентті таңдап алған.Олар өз тілінде берілген
мәтінді   оқып   шығады,ал   мәтін   екі   тілде   бірдей   қолданылатын   сөздер   болған.Мысалы:
спорт,тенис   т.б.Тәжірибе   барысында   студенттердің   мәтін   оқып   жатқан   кездегі   көз
қозғалысын   бақылаған.Бақылау   нәтижесі   бойынша   адамның   көзі   екі   тілде   бірдей
қолданылатын сөздерді жылдам оқып,өз тілдеріндегі сөздерге бірнеше секунд тоқтайтыны
анықталған.Осыдан,адам өз тілінде мәтін оқып жатқан кезде,оның білетін екінші тілі де
ықпал   ететіндігі   анықталған.Ван   Асше
  «Екі   тілді   болу   адамның   автоматикалық
қабілеттерін   дамытады»   деген   пікір   айтқан.Ол   екі   тілді   адамдардың   ақпаратты   есту
арқылы есте сақтау қабілеттеріндегі айырмашылықтарды анықтап,екі тілді жақсы білетін
адамдардың артықшылықтарын анықтаған.
Екінші зертеу барысында 30 шақты 63 жастағы адамдар қатысқан.Олардың жартысы
көптілді,жартысы бір тіл  білетін адамдар  болған.Берілген тапсырмалар  кезінде көп тіл
білетін   азаматтар   миы   жетік   және   жылдам   жұмыс   істейтіндігі   анықталған.Берілген
тапсырмалар кезінде олар жылдам ойланып тез жауап берген.[2]
Бізге берілген осы мүмкіндікті жібермей тіл үйреніп,көптілді азамат болу керек.
 «Тілдердің үш тұғырлығы» мәдени жобасын жүзеге асыруды ұстана отырып,қазақ елін
әлемдегі үш тілді қатар тұтынатын білімді де білікті ел ретінде танытуымыз қажет екенін
және мемлекеттік тіл қазақ тілі,ұлтаралық қарым –қатынас тілі –орыс тілі және жаһандық
экономикаға   кірігу   тілі   ағылшын   тілі   болуы   тиіс   екенін   ерекше   атап   өткен   болатын.
Қазақстан   халқына   арналған   Жолдауында   Елбасымыз   Н.Ә   Назарбаев   Қазақстанның
мәдениеті мен тарихы,тілі мен әдебиетінің қазақша, кей пәндерді ағылшын тілінде және
орыс     тілін   пән   ретінде   оқыту   мәселесіне   тоқталып   өткені   белгілі.   «Үш   тұғырлы   тіл»
мәселесі   дұрыс шешім.[3]Бұл тіл саясатының мақсаты көпұлтты мемлекеттердің ішінде
келісім мен достықты сақтап қалу нығайту.Бұл саясат дүниежүзіндегі басқа мемлекеттерде
де жүзеге асырылуда.Біздің  мемлекеттегідей  басқа да мемлекетте бұл мәселе өте өзекті
болып отыр.Ана тілі арқылы қосымша екі тілді үйрену адамның жан –жақты болуына ықпал
етеді.Тілді   үйретудің   негізгі   мақсаты   азаматтардың   тілдік   біліктілігін   арттыру   және
экономикалықәлеуметтік мәселелерді қиындықсыз шеше білуге мүмкіндік береді.
Лингвистика   заңы   бойынша   жалпының   жаппай   қолданатын   ерекше   тілдері
болады.Қазіргі кезде ол тілағылшын тілі.Елбасымыздың көтеріп отырған «Үш тұғырлы
тіл» саясаты және осы тілде білім беру мәселесі әлемдік тәжірибеде кеңінен қолданысқа еңген бағыт.Бұрын бұл ақылы мектептерде ғана болса қазіргі кезде бүкіл халықты сипатқа
ие   болып   отыр.Елбасы   тапсырмасының   жүзеге   асыуы   үшін   бүгінгі   бағыт   пен   сабақты
түбегейлі   өзгерту   қажет.Үш   тілді   оқытуды   тәжірибеге   еңгізу   үшін     оқулықтар   мен
педагогтар білім беру әдістерін жаңарту қажет себебі, олардың барлығы   бір тілді білім
беру айналасында құрылған.[3]
Бүгінді таңда жаңа бағытта білім алуға арналған CLIL (пән мен тілді кіріктіріп
оқыту) әдісі бар.Ол тілдерді оқыту әдістерінің ішінде өз орнын табады деген ойдамын .Ол
тілдерді қолдану аясын кеңейту құралы.Осыдан бір ғасыр бұрын Ж.Аймауытов «....баланы
тілге жаттықтырудың мағынасы:тбаланы сөйлеуге ,басқалардың сөзін ұғынуға ,өз бетімен
жазуға,оқуға   төстелдіру.Бірақ   бұл   мағынасыз     әдеттендіру,құрғақ   төселдіру   емес,тілге
жаттығумен     бірге   адам   ойлауға   да   жаттығады.Сөз   –   ойдың   анасы   .Ойсыз   сөз   –сөз
болмайды».Ой жетілуімен   тіл жетілуі қатар жүреді.Тілді ойдан бөлек   дамыту мүмкін
емес .Олдай болса  тілді жеке пән ретінде  оқыту дұрыс емес, яғни тілсіз ұғынатын пән жоқ
екені анық .
Тілді үйрену үшін адамға ең алдымен сол тілде ойлана алуы қажет.Кез келген тілді
үйрету үшін төрт қағидатты қамти алуымыз қажет.CLIL –дің негізгі төрт қағидаты  ол 4Cs
(content     communication   culture   cognition)   мазмұн,   коммуникация,   таным   ,мәдениет   деп
қарастырылады.[2]
Коммуникация   яғни,   тек   қана   тіл   аясында   ғана   емес   ,сонымен   бірге   сол   тілдің
негізін салған мәдениетті де түсіну жолы.Бүгінгідей жаһандану заманында,көптілді және
көпмәдениетті ортада тілді дұрыс қолдана білу ,олардың мәдениетін түсіну адамға қажет
дағдыларлың бірі.

1994   жылы   CLIL   терминің   көптілді   білім   беру   саласындағы     Дэвид   Марш
қолданысқа енгізген.Пәндерді қазақ,орыс, ағылшын тілдерінде оқыту басқа мәдениеттерді
барынша терең түсінуге қол жеткізуді кеңейтуге көмектеседі.[4]Бірнеше тілді меңгерген
бала жаңа технологияны емінеркін қолданатын,кезкелген ақпаратты іздеп таба алатын
,өзгерістерге   және   өзгертуге   дайын   өскелең   ұрпақ.Сондықтан   бұл   өскелең   ұрпақты
бұрынғы   әдістермен   оқытып   болашағын   тежемей,жаңа   жолға   салуға   міндеттіміз.Әрбір
азамат заман талабымен қоса өзгеруі қажет. Әдебиеттер тізімі
1. Мектептегі шет тілі. Республикалық әдістемелікпедагогикалық журнал. №4 (22), 2006
2. Designing Creative Resumes /Berryman  Greggrev. ed. Boston . MA/Thomson Learning
3. ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы.
4.  Солташұлы Ы. Заман Талабы ــ көптілді болу. // Ақиқат. 26 қараша 2012 ж. № 11. 1415
б.

file_name: СаттыбаеваӘлемді өзгертер көптілідлік.docx

intro:
Қазақстанды өзгертер көптілділіктің маңызы мен оның мән мағынасы сипатталған.Мақалада тілді үйренуге барлық адам мұқтаж.
Тіл – халықтың ең басты  байлығы. Қазір заманға  сай үш тұғырлы тіл саясатын бәріміз де қолдауға міндеттіміз.Бірнеше тіл білу уақыт сұранысы,талабы.«Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте» – деген даналық сөзді басшылыққа алып жүруге тиіспіз.Тіл білу – байлық. Әсіресе, өркениетті еліміздің алға ұмтылуына  үлес қосқымыз келсе, көп тілді игеру керек.Үш тілді қатар меңгеру жақсы қаруланған бәсекеге қабілетті ел  азаматының  міндеті.  Қазақстанның білікті, білімді әр патриоты ғаламдық ақпараттар мен  инновациялық ағынына ілесіп ағылшын тілін үйренуге бет бұруы керек.Бұл еліміздің бәсекеге қабілеттілікке  жетудің ең алғашқы сатысы болып саналады. Өйткені қазіргі уақытта бірнеше тілді меңгерген азаматтардың қай ортада жұмыс істесе де жолы ашық.Әлемді өзгертер көптілділік

title: Мақала"Әлемді өзгертер көптілділік"


extracted_text:
Здоровьесберегающие аспекты предметного обучения.
« Когда нет здоровья, молчит мудрость,
не  может расцвести искусство, не играют силы,
 бесполезен и бессилен разум.»
Геродот.
В мире существует две главные проблемы: здоровье нашей планеты и
здоровье   людей,   живущих   на   ней.   От   решения   этих   проблем   зависит   и
настоящее, и будущее человечества.
 Здоровый образ жизни   – это мера цивилизованности и человечности ,
характеризующая   как   отдельного   человека   ,   так   и   общество   в   целом.
Здоровый образ жизни складывается из ориентации на здоровье, на идеалы
личности,   семьи,   нации,   из   эффективных   мер   питания,   образования,
физкультуры и спорта , гигиены тела и духа.
Планете Земля в опасности, а то , что происходит сегодня в России со
здоровьем населения иначе как кризисом не назовешь. Естественная убыль
населения ( смертность) превышает рождаемость почти на 1 млн. человек в
год, 70% населения живет в неблагоприятных  местностях, 50%  употребляют
несоответствующую   санитарным   нормам   питьевую   воду.   К   сожалению,
медицинские   работники   констатируют   значительное   снижение   числа
абсолютно   здоровых   детей  (их   остается   не   более   1012%);   стремительный
рост числа хронических заболеваний, которые регистрируются более чем у
50 60% школьников;  резкое увеличение патологии нервной системы, органов
чувств,
  опорно
двигательного аппарата, почек и мочевыводящих путей; увеличивается число
школьников,   имеющих   несколько   диагнозов   (у   20%   старшеклассников
имеется   5   и   более   диагнозов),   15%   требуют   полного   освобождения   от
занятий физической культуры.
  сердечнососудистой   и   пищеварительной   систем,
Ухудшение   здоровья   детей   и   подростков   связано,   прежде   всего,   с
экологическим и социальноэкономическим кризисом в стране. Вместе с тем,
на здоровье школьника оказывает влияние и комплекс так называемых внутри
школьных   факторов:   чистота   кабинета, температура   воздуха   в   помещении,
освещенность   кабинета   и   доски,   обеспечение   правильного   положения
учащихся за партой, эмоциональный климат.
Проблема здоровья, развития и воспитания детей остаётся важнейшей
государственной   проблемой. Каждое  образовательное  учреждение призвано
обеспечить не только учебный процесс, но равно содействовать нормальному
развитию обучающихся и охране их здоровья. Это чётко оговорено в п. 51
“Закона об образовании”.
 В   связи   с   этим,   не   случайно,   одним   из   направлений   деятельности
современной школы является сохранение здоровья подрастающего поколения. Для этого используются здоровьесберегающие технологии, предполагающие
совокупность педагогических, психологических и медицинских воздействий,
направленных   на   защиту   и   обеспечение   здоровья,   формирование   ценного
отношения к нему.
Паспорт   здоровья   школы   на   начало   учебного   года   2010   ,
свидетельствует   о   том   ,   что   в   жизнь   вступает   «   больное   поколение».   В
процессе опросов учащихся , родителей и мед.персонала выяснилось , что на
учете   в   поликлиниках   состоят   учащиеся   со   следующими   заболеваниями:
заболевание   органов   зрения,   нарушение   осанки,   заболевание   щитовидной
железы   ,заболевание   желудочно   кишечного   тракта,   сердечнососудистых
заболевания , ЛОР –заболевания, заболевания нервной системы , заболевания
почек, дыхательные заболевания, заболевания кожи.
 Здоровье ребенка должно быть пред метом педагогического внимания,
начиная с раннего детства и до тех пор, пока у него не выработаются стойкие
стереотипы здорового образа жизни и безопасного поведения.
Цель   здоровьесберегающих   образовательных   технологий   обучения
обеспечить школьнику возможность сохранения здоровья за период обучения
в   школе,   сформировать   у   него   необходимые   знания,   умения   и   навыки   по
здоровому   образу   жизни,   научить   использовать   полученные   знания   в
повседневной жизни. Для достижения этой цели   педагоги школы   активно
работают по внедрению здоровьесберегающих технологий.
Применение   здоровьесберегающих   технологий   позволяет   повысить
мотивацию   к   учебнопознавательной   деятельности   и   реализовать   принципы
личностно ориентированного обучения.
В   учебный   план   начальной   школы   введен   учебный   предмет
«Окружающий мир».   Это интегрированный курс, на которых у школьников
формируются элементарные представления о природе, как среде обитания и
месте человека в ней. Знания о поведении в экстремальных ситуациях.
Предмет  «окружающий   мир»  играет   важную   роль,   его   преподавание
позволяет органично вписывать принципы здоровьесбережения в темы уроков,
в различные задания как на уроках, так и во время домашней работы. Одним
из   главных   направлений   здоровьесбережения   является   создание   здорового
психологического   климата   на   уроках   окружающего   мира   и   повышение
интереса   к   предмету.   В   связи   с   этим   важно   во   время   урока   чередовать
различные   виды   учебной   деятельности;
  использовать   методы,
способствующие   активизации   инициативы   и   творческого   самовыражения
самих обучающихся. Большое значение имеет также и эмоциональный климат
на уроке: «хороший смех дарит здоровье», эмоциональная мотивация в начале
урока, создание ситуации успеха.
Пожалуй,
  одним   из   важнейших   аспектов   является   именно
психологический   комфорт   школьников   во   время   урока.   С   одной   стороны,
таким   образом,   решается   задача   предупреждения   утомления   учащихся,   с другой   стороны,   появляется   дополнительный   стимул   для   раскрытия
творческих возможностей каждого ребенка.
Доброжелательная обстановка на уроке, спокойная беседа, внимание к
каждому   высказыванию,   позитивная   реакция   учителя   на   желание   ученика
выразить   свою   точку   зрения,   тактичное   исправление   допущенных   ошибок,
поощрение к самостоятельной мыслительной деятельности, уместный юмор
или   небольшое   историческое   отступление   –   вот   далеко   не   весь   арсенал,
которым может располагать педагог, стремящийся к раскрытию способностей
каждого ребенка.
Учащиеся входят в класс не со страхом получить плохую оценку или
замечание,   а   с   желанием   продолжить   беседу,   продемонстрировать   свои
знания, получить новую информацию. В процессе такого урока не возникает
эмоциональный   дискомфорт  даже   в том  случае,  когда  ученик  с чемто  не
справился,   чтото   не   смог   выполнить.   Более   того,   отсутствие   страха   и
напряжение   помогает   каждому   освободиться   внутренне   от   нежелательных
психологических   барьеров,   смелее   высказываться,   выражать   свою   точку
зрения.
Одна из проблем, остро стоящих не только в школе, но и в обществе в
целом,      гиподинамия.   Технический   прогресс   ведет   к   уменьшению
подвижности человека. Уменьшается не только время, посвященное активным
двигательным упражнениям, но и время, проведенное на открытом воздухе. В
связи   с   этим   в   структуру   уроков   необходимо   активно   внедрять
физкультминутки (расслабление кистей рук, массаж пальцев перед письмом,
дыхательная   гимнастика,   предупреждение   утомления   глаз),   следить   за
правильностью   осанки   учеников.   При   этом   учитываются   требования,
предъявляемые к двигательной активности ребенка: движения должны быть
разнообразными, проводиться на начальном этапе утомления, предпочтение
надо отдавать упражнениям для утомленных групп мышц, подбор упражнений
необходимо вести в зависимости от особенностей урока. Знакомя учащихся со
строением опорнодвигательной системы на уроках окружающего мира, надо
акцентировать внимание школьников на значении физических упражнений для
ее развития.
При   изучении   дыхательной   системы   желательно   осуществлять
тренировку дыхания, которая, не занимая много времени, позволяет не только
развивать органы дыхания, но и способствует повышению культуры общения.
          При изучении пищеварительной  системы дети знакомятся с составом
пищевых продуктов, их энергетической ценностью, с потребностью человека в
энергии, получаемой с пищей. Необходимо обращать внимание учеников на
необходимость   своевременного   и   сбалансированного   питания,   проводить
работу   по   повышению   культуры   приема   пищи,   соблюдению   основных
гигиенических требований.
Считаю, что для учителя очень важно правильно организовать урок, т.к.
он   является   основной   формой   педагогического   процесса.   Поэтому рациональная плотность урока должна составлять не менее 60 % и не более
7580   %;   в   содержательной   части   урока   должны   быть   включены   вопросы,
связанные   со   здоровьем   учащихся,   способствующие   формированию   у   них
ценностей здорового образа жизни и потребностей в нем; количество видов
учебной деятельности на уроке должно быть 47, а их смена осуществляться
через   710   мин.;   в   урок   необходимо   включать   виды   деятельности,
способствующие развитию памяти, логического и критического мышления; в
течение   урока   должно   быть   использовано   не   менее   2х   технологий
преподавания,   способствующих   активизации   инициативы   и   творческого
самовыражения учащихся; обучение должно проводиться с учетом ведущих
каналов   восприятия   информации   учащимися
(аудиовизуальный,
кинестетический   и   т.д.);   должен   осуществляться   контроль   научности
изучаемого   материала;   необходимо   формировать   внешнюю   и   внутреннюю
мотивацию деятельности учащихся, осуществлять индивидуальный подход к
детям   с   учетом   личностных   возможностей;   на   уроке   нужно   создавать
благоприятный   психологический   климат   и   обязательно   ситуации   успеха   и
эмоциональные   разрядки,   т.к.   результат   любого   труда,   а   особенно
умственного,   зависит   от   настроения,   от   психологического   климата   –   в
недоброжелательной
наступает
быстрее;  Использование игровых технологий, игровых обучающих программ,
оригинальных заданий и задач, введение в урок исторических  экскурсов и
отступлений позволяют снять эмоциональное напряжение. Этот прием также
позволяет   решить   одновременно   несколько   различных   задач:   обеспечить
психологическую   разгрузку   учащихся,   дать   им   сведения   развивающего   и
воспитательного плана, показать практическую значимость изучаемой темы,
побудить к активизации самостоятельной познавательной деятельности .
обстановке

утомление

 Нужно   включать   в   урок   технологические   приемы   и   методы,
  необходимо
способствующие   самопознанию,
производить целенаправленную рефлексию в течение всего урока и в итоговой
его части.
  самооценке   учащихся,
Огромную   роль   в   укреплении   здоровья   учащихся   играет   и
экологическое пространство: проветривание, озеленение, освещение кабинета.
 Благотворно   на   здоровье   и   настроение   влияют   запахи,   лучший   источник
которых   –   растения.   Кроме   этого   решается   воспитательная   задача:   дети,
привлеченные к уходу за растениями, приучаются к бережному отношению к
ним, ко всему живому, получая основы экологического воспитания.
От   уровня   гигиенической   рациональности   урока   во   многом   зависит
функциональное   состояние   школьников   в   процессе   учебной   деятельности,
возможность   длительно   поддерживать   умственную   работоспособность   на
высоком   уровне   и   предупреждать   преждевременное   нарушение   утомления.
Нельзя забывать и о том, что гигиенические условия влияют и на состояние
учителя, его здоровья. А это, в свою очередь, оказывает влияние на состояние
и здоровье учащихся. Забота о здоровье учеников неотделима от заботы учителя о своем
собственном здоровье. Педагог должен подавать пример своим образом жизни
и своим здоровьем, так как собственный пример лучше всяких слов
познакомит детей с правилами здорового образа жизни
Здоровьесберегающие   технологии   не   могут   быть   вырваны   из   общей
системы   образования,   они   способствую   грамотному   и   рациональному
использованию других приемов и средств обучения, развития и воспитания.
Основой   современной   педагогики   является   не   только   стремление   к
максимальному развитию творческих и познавательных способностей каждого
отдельного индивидуума, но и забота о воспитании физически и нравственно
здорового поколения граждан.
В настоящее время общество в большой степени заинтересовано в том,
чтобы   его   граждане   были   способны   самостоятельно   активно   действовать,
принимать решения, гибко адаптироваться к изменяющимся условиям жизни,
для   чего   перед   образованием   ставится   задача   сформировать   устойчивые
качества   самореализующейся   творческой   личности   и   подготовить   ее
физически, психофизически и духовно к предстоящей самостоятельной жизни
в постоянно изменяющихся условиях общества и природной среды.
При   комплексном   использовании   различных   технологий,
ориентированных   как   на   развитие   творческого   потенциала,   так   и   на
сохранение   здоровья   учащихся,   можно   добиться   хороших   результатов   в
достижении поставленной цели.
Здоровьесберегающие   технологии   не   могут   быть   вырваны   из   общей
системы   образования,   они   способствую   грамотному   и   рациональному
использованию других приемов и средств обучения, развития и воспитания.
Основой   современной   педагогики   является   не   только   стремление   к
максимальному развитию творческих и познавательных способностей каждого
отдельного индивидуума, но и забота о воспитании физически и нравственно
здорового поколения граждан.
«Здоровье не всё,
но всё без здоровья – ничто!»
Сократ.

file_name: Здоровьесберегающие аспекты предметного обучения.doc

intro:
"Здоровьесберегающие аспекты предметного обучения". « Когда нет здоровья, молчит мудрость,
не  может расцвести искусство, не играют силы,
 бесполезен и бессилен разум.»
Геродот.
В мире существует две главные проблемы: здоровье нашей планеты и здоровье людей, живущих на ней. От решения этих проблем зависит и настоящее, и будущее человечества.«Здоровье не всё, но всё без здоровья – ничто!» Сократ.Здоровьесберегающие аспекты предметного обучения.

воспитательная работа

group: Дисциплины

title: Статья "Здоровьесберегающие аспекты предметного обучения".


extracted_text:
Что такое кристаллы?
Под   термином   "кристалл"   следует   понимать   вещество,   в   котором   мельчайшие
частицы, атомы, располагаются в определенном порядке. Они образуют кристаллическую
решетку – трехмернопериодическую упорядоченную пространственную укладку.
Вследствие   этого   внешне   кристаллы   имеют   вид   правильных   симметричных
многогранников.   Они   могут   сильно   различаться   по   форме   и   иметь   от   четырех   и   до
нескольких   сотен   граней,   которые   пересекаются   под   определенными   углами   друг   с
другом.
Составляющие   данное   твёрдое   вещество   частицы   образуют   кристаллическую
решётку. Если кристаллические решётки пространственно одинаковы или сходны (имеют
одинаковую   симметрию),   то   геометрическое   различие   между   ними   заключается,   в
частности, в разных расстояниях между частицами, занимающими узлы решётки.
Часто   твёрдые   вещества   образуют   (в   зависимости   от   условий)   более   чем   одну
форму   кристаллической   решётки;   такие   формы   называются   полиморфными
модификациями. Например, среди простых веществ известны ромбическая и моноклинная
сера, графит и алмаз, которые являются гексагональной и кубической модификациями
углерода.
Таким образом, углерод встречается нам каждый день на уроках внутри карандаша
–   это   рисующая,   оставляющая   след   на   бумаге   сердцевина   из   графита.   Другой   вид
кристаллической   решетки   углерода   –   алмаз,   обрабатывают,   шлифуют,   получают
бриллиант, который используется в ювелирных украшениях.
Каждый   из   нас   при   слове   «кристалл»   представляет   себе   прозрачные,   крупные,
бесцветные   или   яркие   многогранники   с   блестящими   идеальными   гранями.
Исключительными качествами они обязаны своему строению: кристаллы и аморфные тела
отличаются существованием во внутреннем строении первых кристаллической строгой
решётки. Если представить, что человек уменьшился в миллион раз и оказался внутри
стеклянного куба, то вокруг себя он бы увидел беспорядочные нагромождения различных
молекул. Но если заглянуть внутрь даже самого мелкого кристалла, то можно увидеть
совсем другую картину: по разным сторонам бесконечно тянутся жестко упорядоченные
шеренги молекул, ионов или атомов, которые подчиняются законам строгой симметрии,
правящим в мире правильных кристаллов. Выращивание кристаллов соли в домашних условиях
Создать настоящий кристалл из соли мы можем вырастить сами.
Для этого нам понадобится:
1. Ёмкость.
2. Поваренная соль.
3. Палка для перемешивания раствора.
4. Кристаллик соли.
5. Нитка.
Теперь приступим непосредственно к созданию кристалла соли.
В стеклянную ёмкость необходимо налить холодной чистой воды. Туда небольшими
порциями добавляется соль и перемешивается палкой. Соль сыпем до тех пор, пока она
не перестанет растворяться в воде (раствор становится пересыщенным). Получившийся
соляной раствор нужно немного подогреть на водяной бане или в кастрюле  с тёплой
водой. Полученный раствор процеживаем через фильтровальную бумагу, таким образом,
исключая  твёрдые  примеси. Смесь  выливаем   в ёмкость,  где   в  последующем  вырастет
кристалл.
Нам  понадобится «затравка»,  на основе   которой  вырастет   кристалл.  В  качестве
«затравки» нельзя использовать металлические элементы. Итак, берем кристаллик соли и
привязываем   к   нему   нитку.   С   другой   стороны   привязываем,   например,   карандаш. Опускаем   нитку   с   «затравкой»   в   ёмкость,   а   сверху   нитка   на   ёмкости   держится   при
помощи перемычки – карандаша.
Помните, что чем медленнее будет остывать наша соленая жидкость, тем больше по
размеру получатся кристаллы. Желательно прикрыть стакан бумагой и поставить его в
темное место, защищенное от сквозняков. Спустя 23 суток вы увидите, как ваш камешек
обрастет маленькими кристалликами. Внимательно следите за тем, чтобы раствор все
время полностью покрывал «затравку». Также следует еженедельно очищать жидкость от
пыли и лишних кристаллов, формирующихся на дне стакана. По мере испарения нужно
доливать в емкость сильно концентрированный солевой раствор. Следите за тем, чтобы он
был   чистым   и   нехолодным   (комнатной   температуры).   Кроме   того,   необходимо
периодически удалять корку, появляющуюся на дне емкости. Спустя дветри недели ваш
кристалл достигнет примерно 23 см в длину. А для того чтобы получить более крупный
экземпляр, потребуется больше времени – порядка 6 недель.

Наш   эксперимент   получился   немного   не   так,  как   рассчитывали:   оставив   стакан
вечером на батарее для более быстрого испарения, рано утром мы обнаружили «иней» на
стенках стакана. Процесс образования кристаллов соли в нашем случае был похож на
природный процесс замерзания воды, превращения её в лёд, преобразования из жидкого
состояния в твёрдое. Кристаллы образовались не только на нитке, но и на стенках стакана, соединившись
друг с другом – они образовали один большой кусок «льда». Соль в природе
Чтобы осознать, насколько вещества с кристаллическим строением распространены
в окружающей природе, стоит просто вспомнить о том, что большинство горных пород
состоит из кристаллов. А ведь вся кора Земли строится именно из горных пород.
В природе соль (хлорид натрия) чаще всего встречается в виде минерала галита. Он
имеет кубическую решётку. Бесцветный, прозрачный минерал, со стеклянным блеском.
Распространённый  минерал соленосных толщ. Образуется при осаждении в замкнутых
водоёмах, а также как продукт сгона на стенках кратеров вулканов. Составляет пласты в
осадочных породах лагунных и морских фаций, штокоподобные тела в соляных куполах и
тому подобных.
Каменной солью называют осадочную горную породу, состоящую в основном из
галита. Галит также часто называют каменной солью. Эта осадочная горная порода может
быть бесцветной или снежнобелой, но чаще она окрашена примесями глин, талька (серый
цвет),   оксидами   и   гидроксидами   железа   (жёлтый,   оранжевый,   розовый,   красный),
битумами (бурая).
По   условиям   формирования   месторождений   каменную   соль   подразделяют   на
следующие виды:
 рассолы современных соляных бассейнов
 соляные подземные воды
 залежи минеральных солей современных соляных бассейнов
 ископаемые залежи (важнейшие для промышленности).
В нашей области находится крупное месторождение каменной соли.
Илецкое   месторождение   каменной   соли   представляет   собой   соляной   купол   с
выведенным   на   поверхность   соляным   ядром.   Соляный   купол   находится   на   верхней
террасе р. Илека, протекающий в 57 км к югу от соляного купола. В равнинном степном
рельефе купол выражен только Гипсовой горой, и представляющий останец кепрока –
каменной шляпы соляного купола. Соляный купол покрыт и окружен в верхней части
рыхлыми песчаногалечниковыми отложениями третьей террасы р. Илека, которые здесь
достигают большой мощности. Буровые скважины, пройденные для определения южной
границы купола, на глубине 50100 м не вышли из аллювиальных галечников, прослоенных
глинами и суглинками.
Добыча соли ведется подземным способом камерной системы отработки на глубине
280330   м.   Камеры   отрабатываются   послойно   с   использованием   горнопроходческих
комбайнов,  отбивающих   соль.  Доставка   соли   к  стволам   осуществляется   самоходными
вагонами и конвейерами.
По   уникальности   месторождения   илецкая   соль   не   требует   дополнительного
обогащения, и поэтому её переработка заключается в дроблении на вальцевых станках и
сортировке   по   фракциям   на   грохотах.   В   целях   профилактики   йоддефицитных
заболеваний   часть   соли   обогащается   йодом   и   готовая,   отсортированная   соль
упаковывается и поставляется потребителям.

file_name: Выращивание кристаллов.doc

intro: Научно-исследовательская работа "Выращивание кристаллов соли" содержит изложение определения понятия "кристалл", подробное описание веществ, встречающихся нам повседневно в кристаллическом виде; инструкцию по выращиванию кристаллов соли в домашних условиях, дополненную фотографиями; рассказ о том, как добывается поваренная соль в нашей Оренбургской области.Научно-исследовательская работа "Выращивание кристаллов соли"

родителям

group: Педагогика

title: Исследовательская работа "Выращивание кристаллов"


extracted_text:
Титульный лист
Отечество2017
Городской конкурс исследовательских краеведческих работ туристско
краеведческого движения учащихся «Отечество»
Земляки
Оренбургские Нобели
Подготовил:
Сидорова Елизавета Алексеевна,
МОБУ «СОШ№78», 8 «б» класс
Руководитель:
Ягодникова Наталья Олеговна,
Учитель математики 1 кв.кат.,
 МОБУ «СОШ№78»
Оренбург 2017год
Оглавление
Введение
Методика исследования
Результаты исследования и их обсуждение
Выводы
Заключение
Список источников и использованной литературы Введение
Время выдвигает своих героев. Это не обязательно герои военных действий. В
мирное время героями можно назвать людей, которые оставляют после себя, а
может и при жизни, чтото важное, то, благодаря чему их будут помнить
потомки. Знание истории малой родины, знание и память о своих земляках,
их делах долг каждого.
В своей работе я хочу рассказать о своем земляке, о беззаветном труженике,
меценате, всегда заботящемся о благополучии родного края, человеке, которым
должен гордиться наш город.
Актуальность темы исследования. Мотивом выбранной темы послужила
любовь и уважение к моему учителю математики Ягодниковой Наталье
Олеговне, которая не раз рассказывала нам о великих ученых, о Нобелевской
премии, о том, почему ее не дают математикам. А однажды она сказала, что наш
степной город тоже связан некоторым образом с этим шведским ученым и
поведала о нашем земляке.
Цель исследования:
Рассказать о человеке интересной судьбы, который внес  огромный вклад в
становление и развитие нефтяной отрасли нашего края, меценате, незаслуженно
забытым нашим соотечественнике.
Задачи исследования:
Проанализировать различные виды источников информации по теме проекта.
Систематизировать и обобщить собранный материал. Гипотеза исследования:
Могу предположить, что знание о людях, прославивших мою малую родину ,
может качественно повысить уровень патриотизма, положительно повлиять на
формирование личности.
История жизни нашего земляка, его вклада в развитие нашего края, может стать
образцом для каждого, кто бы хотел добиться успехов в жизни и прожить свою
жизнь достойно, может научить высшим жизненным ценностям: духовному
родству, доброте, трудолюбию, меценатству.
Объект исследования: Никифор Прокофьевич Савинков (земляк), его личный
пример, вклад в развитие современного общества.
Предмет исследования: Информация, полученная в библиотеке, из СМИ,
архивы газеты «Вечерний Оренбург»
Методы исследования:
анализ источников информации;
личная беседа;
наблюдение;
работа с архивными материалами;
обработка полученных результатов.
Основная часть
Вряд ли кто из нынешних больших учёных, писателей и прочей интеллектуально
творческой элиты не мечтает стать нобелевским лауреатом, и вряд ли кто из
мировых знаменитостей подозревает о том, какое значение в благородном деле Альфреда Нобеля сыграла далёкая от столиц Оренбургская губерния. Всё
началось, когда изобретателя, архитектора, предпринимателя из Швеции судьба
и финансовые интересы занесли на российские просторы. Помимо
многочисленных талантов Эммануэль Нобель имел четверых сыновей. Старший
– Эмиль погиб совсем молодым, 28 лет от роду, при испытании взрывчатых
веществ. Альфред стал гениальным учёным и основателем Нобелевского фонда.
Третьему сыну – Роберту суждено было стать основоположником российской
нефтяной промышленности, равно как и младшему Людвигу, всецело
посвятившему себя России и осуществлению на своей второй Родине
грандиозного нефтяного проекта. Именно Людвиг в 1879 году при помощи
капиталов отца и братьев утвердил «Товарищество нефтяного производства
братьев Нобель», или, «Бранобель». Введя самую совершенную по тем временам
технологию и намного удешевив производство, он объединил добычу, хранение,
переработку, транспортировку и продажу нефти и нефтепродуктов. Если бы
предприимчивые шведы Нобели не вложили так удачно деньги в самую
перспективную отрасль российской экономики, вряд ли бы у Альфреда нашлись
деньги для учреждения самой престижной премии в мире. А если бы Альфреду
не пришла в голову благородная идея – награждать лучшие умы планеты
ежегодной премией, то вряд ли до нас дошло имя талантливых предринимателей
Нобелей. Как бы то ни было, но именно российские нефтерубли, заработанные
«Бранобелем», стали основой самой знаменитой премии всех времён и народов.
Заслуги братьев Нобель отвечал ещё Д.И.Менделеев: «Компания обзавелась
многими прекрасными паровыми нефтяными судами на Каспийском море и
наливными баржами на Волге, устроила громадные хранилища для нефти и
нефтяных остатков, как в самом Баку, так и по всей России, начиная от
Царицына до Петербурга, завела свои наливные железнодорожные вагоны
цистерны и учредила в мировых масштабах вывоз русского керосина за
границу».
В конце 19 столетия нефтепродуктами в Оренбурге торговали исключительно мелкие лавочники. А самым популярным веществом, как для освещения
помещения, так и для обогрева, был керосин. Народ не представлял жизни без
этого горюющего материала. Керосин покупала деревня и степь киргизская.
Однако техника безопасности в те времена оставляла желать лучшего. Керосин
хранили в деревянных бочках, склады устраивали где попало, а посему
несчастные случаи были обычным явлением. Трудно поверить, но в конце XIX
столетия нефтепродуктами торговали мелкие оренбургские лавочники, храня их
в деревянных бочках. На страницах местных периодических изданий печатались
объявления: "В лавке Ануфриевой имеется для розничной и оптовой продажи
бакинский керосин высшего сорта товарищества братьев Нобель".
Скрывшись за инициалом "Г", сотрудник газеты "Оренбургский листок" делился
своими рассуждениями: "Из осветительных материалов главную роль в нашей
жизни играет теперь керосин и спрос на него так распространен, что в самой из
ничтожнейших лавочек города встречается в продаже керосин в значительном
количестве, керосин покупает деревня и степь киргизская. Между тем при его
воспламеняемости несчастья бывают так часты, что пора бы обратить внимание,
если не на способы хранения керосина, то на самовольно устраиваемые склады в
городе. На днях нам пришлось видеть на Введенской улице (ныне ул. 9 Января.
Т.С.) как во двор купчихи Ануфриевой ввозили сотни пудов керосина в
деревянных бочках".
Изменить положение дел взялся оренбургский купец Никифор Прокофьевич
Савинков. 15 октября 1884 года он обратился в городскую управу со следующей
инициативой: «Так как освещение и отопление в человеческой жизни составляет
весьма важное значение в экономическом отношении, и благодаря науке,
способы освещения во всех видах сведены в настоящее время к значительному
удешевлению, то я, Савинков, желая эти способы распространить в Оренбурге и
Оренбургском крае на более рациональных и широких началах, намерен устроить собственные вагоныцистерны». Особо первой гильдии купец нажимал
на тот факт, что помимо удешевления, эти цистерны совершенно
пожаробезопасны.
При этом оренбургский первой гильдии купец подчеркивал: "Цистерны для
хранения керосина построены в обеих столицах и многих губернских городах,
так как складыцистерны, кроме удешевления необходимого для всех и каждого
продукта, предоставляют незаменимую пользу для города тем, что они
совершенно безопасны от огня".
Городские чиновники вняли убедительным доводам господина Савинкова и
выделили ему участок земли в 1450 кв. сажень, с правом аренды на 24 года, но с
условием, чтобы кроме сооружений, необходимых для склада нефти, никаких
других складов и торговопромышленных заведений купец не устраивал. Так в
губернском центре появился первый цивилизованный склад нефтепродуктов.
Среди архивных материалов 115летней давности посчастливилось обнаружить
свидетельство о том, что Никифор Прокофьевич был знаком с Людвигом
Нобелем  представителем знаменитой шведской семьи, немало сделавшей для
процветания России. Осенью 1887 года местный житель утверждал: "Цены на
керосин стояли здесь издавна низкие, особенно с тех пор, когда Н.П. Савинков
устроил в Оренбурге для керосина цистерну и стал продавать это горное масло
по 50 к. за пуд. Мы часто слышали от бедных жителей много благословений и
благодарностей по адресу господина Савинкова.
Вдруг в ноябре керосин на рынке сразу поднялся в цене: мелкие торгаши стали
продавать его по 3 и даже по 4 копейки за фунт, ссылаясь на то, что и Савинков
поднял цены. Господин Савинков! Смилуйтесь над бедняками и спустите цену
на керосин до прошлогодних размеров. Конкуренции вам нет и господин Нобель
вам приятель. А за вашу умеренность опять польются вам благословения и благодарности, особенно если вы объявите ваши "наливные цены" для того,
чтобы маленькие лавочки не смели обирать нас".
На протяжении многих лет Н.П. Савинков  гласный (т.е. депутат) оренбургской
городской думы, в 1887 году даже выдвигался на должность городского головы,
но отказался баллотироваться. Сотрудник газеты "Оренбургская жизнь",
характеризуя Никифора Прокофьевича, в начале ХХ века писал: "Н.П. Савинков
был прогрессивным человеком и выгодно выделялся среди купечества. Он был
участником земского и городского съезда 1905 года, пользовался уважением в
городе и думе, оказал немало услуг Оренбургу, который не раз уполномачивал
его отстаивать свои интересы в Петербурге. К числу особых заслуг нужно
отнести одну, значение которой станет понятно всем именно теперь, когда
Оренбург превращается в железнодорожный узел. Благодаря его энергичным
стараниям и вовремя принятым мерам Ташкентская железная дорога стала
строиться от Оренбурга. Без него она могла отойти от Уральска на
АлександровГай".
Весной 1892 года открылась контора товарищества нефтяного производства
братьев Нобель для приёма  заказов на керосин, нефть и прочие горючие
вещества. А уже в 1897 доверенный товарищества «Бранобель» Иосиф
Александрович Баранов обратился в городскую управу с ходатайством об
отводе участка земли в размере 600 кв. сажень под устройство нефтяных
складов. Громкое имя иностранных предпринимателей и явный финансовый
интерес нашли отклик в расчётливых душах оренбургских чиновников. Они
выделили этот участок  с правом аренды на 12 лет и с условием своевременной
платы по 50 коп. за каждую кв. сажень. Нобели взялись за покорение
Оренбургского рынка со свойственным им размахом. Вскоре «Оренбургские
губернские ведомости», буквально захлёбываясь от восторга, писали, что
«проект на керосиновый склад фирмы «Нобель», рассчитанный на 25 пудов керосина, наконец, утверждён». От склада планировалось проложить
нефтепровод к запасному пути, где должны были располагаться вагоны
цистерны с керосином, который обещали перекачать посредством насоса. С
введением этого ноухау, корреспондент газеты прогнозировал значительное
удешевление керосина. Спустя всего пару месяцев, самые оптимистические
прогнозы начали сбываться. Технический осмотр новоиспеченного склада
«Бранобель» подтвердил его пригодность к эксплуатации. Новое предприятие
ещё до открытия вызвало понижение цен на керосин с 1 р. 60 к. до 1 р. 20 к. за
пуд. Фирмой Нобелей планировалось отпускать керосин вообще по бросой цене
– 1 р. 10 к. за пуд. Так началось взаимовыгодное сотрудничество знаменитого
товарищества « Бранобель» с губернским начальством и непосредственно с
оренбуржцами. В начале 1898 года «склад товарищества братьев Нобель в
Оренбурге близ скотобойни и вокзала открыл оптовую и розничную торговлю
керосином, минеральными маслами и мазутом». Весной в ходе жестокой
конкуренции оренбургский склад «Бранобеля» выиграл торги на поставку
нефтяных остатков для отопления паровых котлов на городской водокачке и
электрической станции. Интересы олигархов чудесным образом вновь совпали с
интересами города, и оренбургские депутаты к уже сданным в аренду 600
саженям добавили ещё столько же «под устройство помещения для керосина,
нефти и минеральных масел».
Но даже такие столпы, я бы  сказала, монстры нефтяного бизнеса, как Нобели не
всегда побеждали в конкурентной борьбе смекалистых оренбургских
предпринимателей. На рубеже 1920 веков в ходе торгов на поставку керосина
для освещения улиц, никто иной, как первой гильдии купец Никифор
Прокофьевич Савинков часто выигрывал у представительства компании «Братья
Нобель», соглашаясь отпускать керосин на одну копейку дешевле. Но
любознательные и предприимчивые шведы решили не ограничиваться только
торговлей, и в начале 20 столетия снарядили экспедицию на поиски нефти в
Оренбургские степи. В районе деревни Камышла, около Бугуруслана, начались буровые работы. И потекли нефтерублики в широкий карман семейства
Нобелей, от щедрот одного из членов которого – Альфреда и появилась самая
престижная  и самая знаменитая премия всех времён и народов. А у нас с вами
теперь есть вполне реальный повод ощутить некоторую причастность к лучшим
умам человечества.
"Оренбургская газета" в 1910 году огорчила читателей: "7 февраля в 2 ч. 10 м.
дня в г. Ташкенте после продолжительной болезни скончался коммерции
советник Никифор Прокофьевич Савинков. Тело умершего прибудет в г.
Оренбург 12 февраля, от станции вокзала железной дороги проследует в церковь
Покрова".
Местный журналист в начале 1914 года информировал: "В городе много говорят
о намерении О.Н. Савинковой (вдовы покойного Н.П. Савинкова, бывшего
видным и авторитетным гласным нашей думы ) построить на месте, где
предположена будущая новая городская больница, корпус для хронических
больных и обеспечить часть коек вечным вкладом. Кроме того, передают о
намерении госпожи Савинковой пожертвовать городу прекрасный особняк на
Инженерной улице (ныне ул.Володарского.  Т.С.) со всеми постройками и
намечают даже возможность помещения в этом доме городской публичной
библиотеки.
По поводу намерения О.Н. Савинковой нельзя не сказать, что они вполне
достойны ее покойного мужа. Создание ему культурных памятников в
Оренбурге, которому он отдал много труда и любви, вполне достойно завершит
его прижизненную работу на пользу города".
Вскоре газета "Оренбургская жизнь" под заголовком "Пожертвования"
сообщала: "В городскую думу вносится заявление вдовы О.Н. Савинковой об
отводе места для постройки убежища для хроников, на постройку и обеспечение которого, согласно словесной воле умершего мужа Савинковой, оставлен
капитал в 100000 рублей".
На заседании комиссии "по постройке хронического отделения на средства О.Н.
Савинковой" решено: "Место отвести на земле, занимаемой ипподромом; деньги,
жертвуемые распределить таким образом: 65 тысяч на постройку здания, 10
тысяч на обзаведение инвентарем и 25 тысяч в вечный вклад на проценты, с
которых будут содержать 10 коек хронического отделения».
Житель губернского центра восхищался: "Святое дело совершила О.Н.
Савинкова, пожертвовав городу средства на больницу для неизлечимых
больных. Массе народа жить очень тяжело: изнурительная, часто не по личным
склонностям работа, плохое питание, отвратительное жилище... Вот удел жизни
многих! Но наступает старость или хронические неизлечимые болезни, работать
уже нет сил…А выход один  хроническое отделение городской больницы.
Частицу большого народного горя не только ослабит жертва О.Н. Савинковой,
но и даст возможность несчастным людям перед смертью последние дни пожить
в хорошем помещении".
В жарких спорах 28 мая 1914 года местные думцы решали вопрос об отводе
земли под постройку больничных зданий. Сущность доклада управы сводилась к
тому, чтобы всю территорию, занимаемую ипподромом, "навсегда отвести под
больничный участок для расположения на нем как больницы О.Н. Савинковой
(для хроников), так и предполагаемой к постройке городской больницы".
Участок под больницу О.Н. Савинковой рекомендовалось отвести в северной
части ипподрома (1000 кв. сажен. После непродолжительных прений "гласные
принципиально соглашаются на то, что эта площадь никем и ничем, кроме
больницы, занята быть не может". Но лишь в январе 1938 года на перекрестке современных нам улиц Орской и
Терешковой появилось лечебное учреждение. Под заголовком "Новая победа
советского здравоохранения" областная газета "Оренбургская коммуна"
сообщала: "В Оренбурге открылась хирургическая больница. Огромное бледно
розовое здание. Как не похожа она на серые казарменные корпуса,
представление о которых связывается обычно с воспоминанием о больнице.
Сейчас на месте, где до революционных событий 1917 года находился ипподром
 целый больничный городок, ранее известный как медсанчасть
"Оренбурггазпром", а теперь  областная клиническая больница №2, где
работает моя мама.
Заключение
В мире все связано. Изучая историю своего района, мы волей – неволей,
знакомимся с людьми, жившими в ту или иную эпоху, людьми, родившимися на
этой земле или переехавшими по каким – то причинам.
Работая над проектом, я узнала о жизни человека, живущего в моем крае, моем
земляке, который своим каждодневным трудом, умом, предприимчивостью,
меценатством приносил пользу многим людям, работает на благо своего края и
процветания всей страны. Долг каждого человека уважительно относится к
истории родного села, края, России, научиться хранить память о земляках. Мы
должны помочь себе найти дорогу к добру, справедливости, милосердию,
испытывать чувство гордости и гражданского достоинства.
Завтра мы вступим в жизнь, и судьба России будет в наших руках. Мы должны
знать историю нашей страны, ее особенности и понимать, черты национального
русского характера. Задача нынешнего молодого поколения  не превращаться в
равнодушных, бесчувственных людей. Делать правильные ориентиры в жизни помогают  мои земляки, которые по своему делают историю, внося свой
посильный труд в наследие моей большой страны».
Изучая и исследуя материал о наследии нашего земляка, я поняла, что и будучи
обеспеченным человеком, нужно трудиться во благо людей, чтобы и через
столетие твое имя вызывало  восхищение, уважение.
В нашей области много интересных людей, о судьбах которых можно рассказать,
это мои планы на будущее. В дальнейшем, я планирую продолжить работу в
этом направлении. Многое еще мной не открыто, поэтому мне есть над чем
работать.
Список использованной литературы
1.Статья «Оренбургские Нобели» Н.Ермашова;
2.Статья «Предложена новая городская больница» газета «Вечерний Оренбург»
№10 от 5.03.2003г.Татьяна Судоргина;
3.Выдержки из статей газет «Оренбургская жизнь» и «Оренбургская газета»;
4. http://www.proza.ru ;
5.   http://globuss24.ru.

file_name: Оренбургские Нобели.docx

intro: Исследовательская работа, составленная по всем правилам,поэтому данную работу можно использовать как образец оформления краеведческой исследовательской работы, разработанной совместно классным руководителем и обучающимся 8 класса.Работа не содержит презентации.Ученица использовала интервью, газетные статьи разных лет издания, а также беседы с историками и писателями нашего края.Файл содержит грамотно оформленную исследовательскую работу ученицы 8 класса

title: Исследовательская работа по теме"Земляки"


extracted_text:
Сыныбы: 5
Күні:
Сынып:
Сабақтың
тақырыбы:
Жалпы
мақсаты:
Мектеп:
Мұғалімнің аты жөні: Аубакір Гүлдана Қабиденқызы
қатысқандары:                          / қатыспағандар:
А.Құнанбайұлының  «Қыс» өлеңі
Ақпарат көздерін тиімді пайдалану арқылы Абай Құнанбаевтың
«Қыс» өлеңінің мазмұны мен идеясын ашу.
Қызығушылығын оятып,танымдық көзқарастарын дамыту.Сауатты
сөйлеуге,жазуға уйрету.Оқушылардың сөздік  қорын молайту,жалпы
өмірде қолдана білуге үйретуғ
Қолданылатын
модульдер:
диалогтік оқыту, сын тұрғысынан оқыту, ОүБ және ОБ, АКТ қолдану,
талантты және дарынды балаларды оқыту, жас ерекшелігіне сәйкес оқыту
және оқу, оқытудағы басқару және көшбасшылық.
Қолданылатын
әдістәсілдер:
 «Болжау», «Кім жылдам?», «Мозайка», «Сұрақжауап», «Алтын баған»,
Сергіту жаттығулары, «Жұптас, ойлан, бөліс», «3 минуттық эссе», «Қосу,
алу, қызықты», «Жапондық бағалау», «Блоб ағашы».
Күтілетін
нәтиже:
Сабақ  кезеңдері:
Психологиялық
дайындық
Оқушыларды
топқа бөлу:
— бейнелі сөздердің мәтінмен байланысын анықтап, ауызекі тілде
қолдана біледі;
— жұптық және топтық әрекетте белсенділік танытады, сыни тұрғыдан
баға бере біледі;
— табиғаттың сұлулығын сезінеді, жауапкершілік сезімі нығаяды.
Сыныпта психологиялық ахуал орнату.
«Жылу сыйлау» тренингі. Бірбіріне жақсы тілектер айтады.
Мысалы: Құндыз — қайырымды, қарапайым оқушы.
Оқушылар өздеріне ұнаған түстерді ала отырып, сол түстер бойынша
топтарға бөліну.
Қыс айларына байланысты топқа бөліну.
   1топ. Желтоқсан   2топ. Қаңтар   3топ. Ақпан
Пәнге қатысты  сөздік қор  мен  терминдер:
 Мейіз – изюм
Тауып алады – нашел (а)
Қатығын төгеді – выливает кефир
Құйрығын кесіп алады – отрезает хвост
Жапырақ – листья
Шөлдеп тұрмын – сильно хочется пить
Жұмыртқа – яйцо
Дән – зерно
Тышқан – мышь
Көреді – увидит
Бас салады – хватает
Тары  пшено Диалог құруға \шығарма  жазуға арналған  пайдалы тіркестер:
Жағдаяттық сұрақтарға жауап беріңдер.
Балалар мысық пен тышқан дос болды ма?
Сендерге ертегі ұнады ма?
Дос болу үшін не істеу керек екен?
Талқылауға  арналған сұрақтар:
 Ертегінің авторы кім ?
Допты оқушыларға  лақтыру  арқылы
 үй  тапсырмасын сұрау.
 Жоспарланған  жаттығу  түрлері
1.Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу. «Жылу сыйлау» тренингі.
Бірбіріне жақсы тілектер айтады
1 тапсырма.
  Тапсырма.   «Хикая   картасы»   органейзері   бойынша   ертегі   мазмұнын
жүйелеңіз.
Үй жұмысын
тексеру.
Жоспарланған
уақыт:
Басы
Ортасы

2 тапсырма. Мысық қатық іздегенде қайсысына
қашан барғанын ретімен айтыңдар.
1. Мақта қыз
2. Сиыр
3. Ағаш
4. Қыздар
5. Дүкенші
6. Тауық
7. Тышқан
3 тапсырма . Мысық қайсысынан не алды?
1. Сиыр – қатық
2. Ағаш жапырақ
3. Қыздар – су
4. Дүкенші – сағыз
5. Тауық – жұмыртқа
6. Тышқан – тары
 4 тапсырма. Ертегіні рольге бөліп оқу.
Оқушылар
тренингке
қатысады.
Оқушылар үш
топқа бөлінеді
Оқушылар кезекпен
, қойылған
сұрақтарға жауап
береді.
ресурстар Соңы
Сергіту сәті:
Рефлексия
Слайдтан оқушылар  сергіту  сәтін орындайды.
мәтін
Еңбек тақырыбына постер қорғау
Кері   байланыс
Рефлексия парақтарын таратады
 Бағалау
Оқушылар бір-бірін бағалап шығу үшін,
бағалау парақтары берілді
Сөздерді жаттау.
Үй тапсырмасы
Оқушылар
бейнетаспаға қарай
отырып
ән айтады
Оқушылар
тақырыпты ашып,
өз ойларын айтып
шығады

file_name: мақта қыз бен мысық 2.docx

intro:
Қарапайым сөйлеу үлгілерін қолдану арқылы спортқа қатысты жаңа лексикалық атауларды меңгеру
Жаңа тақырып бойынша әртүрлі диалогтық минимумдар арқылы сұхбат құру мәдениетін
қалыптастыру. Қарапайым сөйлеу үлгілерін қолдану арқылы тілдесім барысында жағымды қарым-қатынас құра білуге тәрбиелеу.
1. Сөздікпен жұмыс
Шұғылдану-
Жүлдегер-
Жеңіс-
Жеңімпаз-
Үздік-
Болады-будет
Айналысады-занимается
Жетеді- добется
Оқиды- учится
2. Оқулықтағы мәтінмен жұмыс.
А) Сурет бойынша берілген сөйлемдерді, мәтінді оқиды, жаңа
Сөздерді қайталатады,оқушыларға
оқытады.Ол рекордшы

title: Ол рекордшы (  4кл каз яз)


extracted_text:
« Бекітемін»
                                                                       _____________
Мектеп директоры
1. Сабақтың тақырыбы: Автоматты (пулеметті) бөлшектеу және жинақтау.
2. Сабақтың  мақсаты:  Оқушыларға  автоматты  (пулеметті)  бөлшектеу  және  жинақтау  жүргізуге
үйрету.
3. Уақыты: 45 минут.
4. Өткізілетін күні:
5. Өткізілетін орны: 10 сынып, АӘД бөлмесі.
6. Көрнекілік құралдар: АӘД оқулығы, плакат,АК74 макеті,графопроектор,компютер.
7. Сабақтың барысы: 21.01.2017ж.
    а) Ұйымдастыру кезеңі – 2 минут.
Взвод   командирі   оқушыларды   сапқа   тұрғызады,   оқытушыға   рапорт   береді,   амандасу,   түгендеу,
оқушылардың сырт көрінісін тексеру.
       ә) Өтілген тақырыпты сұрау кезеңі
1. Үй тапсырмасын сұрау 8 мин.
     б) Негізгі бөлім  32 мин.

 Автоматты (пулеметті) бөлшектеу және жинау, қару және патронды қолдану кезіндегі қауіпсіздік
ережелері, жартылай бұзудан кейін автоматты жартылай бұзыпжинау.

Автоматты   (пулеметті)   бөлшектеу   толық   және   толық   емес   болуы   мүмкін:   толық   емес   бөлшектеу
автоматты   (пулеметті)   тазалау,   майлау   және   тексеру   үшін;   толық   бөлшектеужаңбыр   мен   қар   астында
қалғанда не жөндеу кезінде автоматты (пулеметті) қатты ластанудан тазалау үшін жүргізіледі. Автоматты
(пулеметті) толық емес бөлшектеу үстел үстінде немесе таза төсеніш жайылып жүргізіледі; бөлшектер мен
механизмдер бөлектенген ретімен қойылады.
Автоматты   (пулеметті)   жинақтау   кезінде   оның   бөлімдеріндегі   нөмірлерді   салыстыру   керек;   әр
автоматтың   (пулеметтің)   ұңғы   қорабындағы   нөмір   газ   құбырындағы,   бекітпе   ергенегіндегі,   бекітпедегі,
ұңғы қорабы қақпағындағы және басқа бөліктердегі нөмірге сәйкес келуі керек.
Автоматты (пулеметті) бөлектеу мен жинақтау аса сақтықпен ғана жүргізіледі.
Пулеметті бөлектеу алдында оның ұңғы бөлігін солға қарата сирағымен қою керек.
Пулеметті жинақтау соңында оны сол қолмен тік ұстап, оң қолмен оның сирақтарын аздап ажырата,
ұңғыға тақап және серіппелі ілмекпен бекіту арқылы оның сирақтарын жинайды.
Автоматты (пулеметті) толық емес бөлшектеу тәртібі:
1).   Оқжатарды   бөлектеу.  Автоматты  (пулеметті)   сол   қолмен   дүмінің
маңдайшасынан не құндағынан ұстап, оң қолмен оқжатарды орай ұстайды,
бас   бармақпен   бекіткішті   қысып,   оқжатардың   төменгі   жағын   ілгері
ұмсындырып, оны бөлектеп алады. Содан кейін оқтықта оқтың бар жоғын
тексереді, бұл үшін ауыстырғыш төменге түсіріледі, оны «АВ» ( автоматты
ату)   немесе   «ОД»   (жекелей   ату)   жағдайына   қойып,   бекітпе   жақтауының
тұтқасы кейін жылжытылады, оқтықты тексеріп, бекіткіш жақтауы жіберіліп,
шүріппені ұрыстық қайырудан (взводтан) босатады.
2) Жабдықтар пеналын дүм ұясынан шығарып алу. Оң қолдың сұқ саусағымен дүм ұясының қақпағын
пенал серіппенің әсерімен ұядан шығатындай етіп басады; пеналды ашып, одан сүрткішті, тазалағышты,
бұрауышты, қаққышты шығару қажет. етіп   ұңғыдан   тартып,   сүмбіні
3)   Сүмбіні   алу.  Сүмбінің   ұшын   оның   басы
қарауылдың   негізіндегі   тіректен   шығатындай
жоғары суырып алады.
4) Автоматтан – ұңғылық тежеуішкомпенсаторын, пулеметтен – жалын
сөндіргішін   бөліп   алу.
 Бұрауышпен   ұңғылық   тежеуіш   компенсатордың
орнықтырғышы батырылады.Ұңғылық тежеуіш компенсатор қарауыл негізіндегі
бұрандалы дөңестен сағат тіліне қарсы бағытта бұралып шығарылады. Ұңғылық
тежеуіш компенсатор (жалын сөндіргіш) тым қатты бұралған жағдайда ұңғылық
тежеуіш  компенсатордың  әйнегіне қойылған сүмбінің  көмегімен бұрап алуға
болады.
5)   Ұңғы   қорапшасының   қақпағын   бөлектеу.  Сол   қолмен   дүмнің   мойнын
қамти ұстап, осы қолдың бас бармағымен қайтармалы механизмнің бағыттаушы
өзегінің   дөңесін   басады,   оң   қолмен   ұңғы   қорабы   қақпағының   артқы   бөлігін
жоғары көтеріп қақпақшаны алады.
6) Қайтармалы механизмді бөліп алу. Автоматты (пулеметті) дүмнің мойнынан
сол қолмен ұстап тұрып, оң қолмен қайтармалы механизмнің бағыттаушы өзегін
оның   өкшесі   ұңғы   қорабының   бойлық   ойығынан   шыққанша   ілгері   қарай
ұмсындырады;   бағыттаушы   өзектің   артқы   шетін   көтеріңкіреп,   қайтармалы
механизмді бекітпе жақтауының арнасынан шығарады.
7) Бекітпемен қоса бекітпе жақтауын алу. Автоматты (пулеметті) сол қолмен
одан әрі ұстап тұрып, оң қолмен бекітпе жақтауын артқа тірелгенше тартып,
оны бекітпемен бірге көтеріңкіреп барып, ұңғы қорабынан бөлектеп алады. 8) Бекітпені бекітпе жақтауынан алу.  Бекітпе жақтауын бекітпе жоғарыда
болатындай етіп сол қолға алады; оң қолмен бекітпені кейін шегеріп, бекітпенің
жетекші   дөңесі   бекітпе   жақтауының   фигуралы   ойығынан   шығатындай   етіп,
бекітпені алға қарай шығарып алады.
9)   Ұңғылық   бастырмасымен   газ   түтігін   босатып   алу.
 Автоматты
(пулеметті)   сол   қолмен   ұстап   тұрып,   оң   қолмен   жабдық   пеналын   газ   түтігі
тұйықталғышының шығыңқысына тік бұрышты саңылаумен кіргізеді, жапқышты
өзінен  тік жағдайға  дейін  бұрып, газ түтігін  газ камерасының  келте  түтігінен
шығарып алады.
Автоматты (пулеметті) толық емес бөлшектеуден кейін жинастыру реті.
1)
Газ түтікшесін ұңғылық бастырмасымен қосу. Автоматты (пулеметті) сол қолмен ұстап тұрып, оң
қолмен   газ   түтігін   алдыңғы   шетімен   газ   камерасының   келте   түтігіне   ұмсындырады   және   ұңғы
бастырмасының   артқы   шетін   ұңғыға   қысады;   тұйықталғышты   оның   орнықтырғышы   көздеу   қалыбының
ойығына кіргенше бұрайды.
2)
Бекітпені бекітпе жақтауына қосу.  Бекітпе жақтауын сол қолмен оң қолға алып, оны цилиндрлі
бөлігімен жақтау арнасына сұғады; бекітпені оның жетекші дөңесі бекітпе жақтауының фигуралы ойығына
кіретіндей етіп бұрап, бекітпені алға қарай сұғады.
3)
Бекітпемен қоса бекітпе жақтауынұңғы қорабына қосу. Сол қолмен дүмнің мойыншасын қамти
ұстайды. Бекітпесіне қоса бекітпе жақтауын оң қолда бас бармақпен қысылған бекітпе алдыңғы жағдайда
болатындай етіп ұстап тұрып, газ поршенін көздеуіш қалыбының қуысына кіргізеді де ұңғы қорабының
қайырмалары бекітпе жақтауының ойықтарына кіретіндей етіп бекітпе жақтауын ілгері жылжытады, оны
сәлпәл күштеп ұңғы қорабына қосады да, ілгері ұмсындырады.
Қайтармалы механизмді қосу.  Оң қолмен қайтармалы механизмді бекітпе жақтауының арнасына
4)
кіргізеді, қайтармалы серіппені қысып, бағыттаушы өзекті ілгері итереді де, біршама төмен түсіріп, оның
өкшесін ұңғы қорабының бойлық ойығына кіргізеді.
5)
Ұңғы  қорапшасының   қақпағын  қосу.  Ұңғы   қорабының   алдыңғы   шетімен   көздеу   қалыбындағы
жартылай   шеңбер   ойыққа   кіргізіледі,   қақпақтың   артқы   шетін   оң   қолдың   алақанымен   қайтармалы
механизмнің бағыттаушы өзегінің шығыңқысы ұңғы қорабының қақпағының ойығына кіретіндей етіп алға
және төмен ұмсындырады.
6) Шүріппені ұрыстың қайырмасынан босатып, сақтандырғышқа қою.  Ағытқыш ілмекті басып,
ауыстырғышты тірелгенге дейін жоғары көтереді.
7)
Автоматқа   ұңғылытежеуіш   компенсаторды,   пулеметке   –   жалын   сөндіргішті   қосу.  Дүмді
тежеуішкомпенсаторды қарауыл бойындағы шығыңқы бөлікке тірелгенше бұрайды. Егер  ұңғылы тежеуіш
компенсатордың   (жалын   сөндінгіштің)   саңылауы   орнықтырғышқа   сәйкес   келмесе,     ұңғылы   тежеуіш
компенсатор ұңғысына немесе жалын сөндіргішті саңылау орнықтырғышқа  орналасқанша айналдырады (бір
айналымнан артық емес)
Сүмбіні қосу.
8)
9)
Пеналды   дүм   ұясына   салу.  Сүрткішті,   тазалағышты,   бұрауышты,   қаққышты   пеналға   салып,
қақпағын   жабады  да,  пеналды  түбімен  дүм  ұясына  қақпақша  жабылатындай  етіп кіргізеді.  Жиналмалы
дүмді автоматта пенал оқжатарға арналған сөмке қалтасына салынады.
10) Оқжатарды автоматқа қосу. Автоматты сол қолмен дүм мойыншасынан немесе шетмойыннан ұстап
тұрып, оң қолмен оқжатардың ілгішін ұңғы қорабының терезесіне енгізіп, оқжатардың ілмегі оқжатардың
тірек шығыңқысынан асатындай етіп өзіне бұрады. Автоматты (пулеметті) тексеріп қарау және оны атысқа дайындау.
Автоматтың (пулеметтің) атуға жарамдылығын, тазалығын, майдың сапасын тексеру және автоматты
атысқа   дайындау   үшін   автоматты   (пулеметті),   керекжарақтарды   және   оқжатарды   тексеріп   қарау
жұмыстыры жүргізіледі.
Жауынгерлер мен сержанттар автоматты (пулеметті):

күн сайын;
сабаққа шығар алдында, күзетке түсер алдында, ұрыс жағдайында – күніне бірнеше рет, жауынгерлік
міндетті орындау алдында;
тазалау кезінде тексеру керек.
Автоматтың (пулеметтің) оқжатарлары мен керекжарақтарының ақаулары дер кезінде жойылуы керек.
Автоматтың (пулеметтің) қалыпты жағдайын бұзатын негізгі ақаулары мыналар болып табылады:
қарауыл   майысқанда   немесе   соғылғанда,   бір   жағына   төменге   немесе   жоғарыға   қарай   орнынан
жылжығанда – оқтар қарауыл ұшының орнына қарамақарсы жаққа ауытқиды;
көздеу тақташасы майысқанда немесе қисайғанда – оқтар көздеу тақташасы қырының кесігі ауысуы
жағына ауытқиды.
ұңғы майысқанда – оқтар ұңғының ауыз жағындағы қайырма жағына ауытқиды.
ұңғы   арнасының   қажалуы,   ойық   өрістері   бұрыштарының   дөңгеленуі   мен   тозуы,   көздеу   тақташа,
қарауыл, дүм тербетілуі – мұның барлығы оқ шашырауын көбейтеді.

  в) Қорытынды бөлім – 3 минут.
1. Қосымша сұрақтарға жауап берген оқушыларға баға қою.
2. Үй тапсырмасын беру.
3. Оқушылармен қоштасу
Алғашқы әскери дайындық пәнінің
  ұйымдастырушы  оқытушысы:                        Д.М.Бибитбаев

file_name: Категория ашық сабақ.docx

intro:
1.	Сабақтың тақырыбы: Автоматты (пулеметті) бөлшектеу және жинақтау.
2.	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға автоматты (пулеметті) бөлшектеу және жинақтау жүргізуге үйрету.
3.	Уақыты: 45 минут.
4.	Өткізілетін күні:
5.	Өткізілетін орны: 10 сынып, АӘД бөлмесі.
6.	Көрнекілік құралдар: АӘД оқулығы, плакат,АК-74 макеті,графопроектор,компютер.
7.	Сабақтың барысы: 21.01.2017ж.
    а) Ұйымдастыру кезеңі – 2 минут.
Взвод командирі оқушыларды сапқа тұрғызады, оқытушыға рапорт береді, амандасу, түгендеу, оқушылардың сырт көрінісін тексеру.1.	Сабақтың тақырыбы: Автоматты (пулеметті) бөлшектеу және жинақтау.
2.	Сабақтың мақсаты: Оқушыларға автоматты (пулеметті) бөлшектеу және жинақтау жүргізуге үйрету.
3.	Уақыты: 45 минут.
4.	Өткізілетін күні:
5.	Өткізілетін орны: 10 сынып, АӘД бөлмесі.
6.	Көрнекілік құралдар: АӘД оқулығы, плакат,АК-74 макеті,графопроектор,компютер.
7.	Сабақтың барысы: 21.01.2017ж.
    а) Ұйымдастыру кезеңі – 2 минут.
Взвод командирі оқушыларды сапқа тұрғызады, оқытушыға рапорт береді, амандасу, түгендеу, оқушылардың сырт көрінісін тексеру.


extracted_text:
1
СЕКРЕТ
3
СЕКРЕТ ПРАКТИ
КА
ЗНАНИ
Я 2
СЕКРЕТ     ↑ ← Секреты программиста
1. ЗНАНИЯ
2. КОМАНДЫ
3. ПРАКТИКА
Изучи устройства компьютера
Учись задавать команды компьютеру
Рисуй волшебной кисточкой в «Час кода»
__________________________________________
__________________________________________
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Приглашение
на обучение секретам программиста
в МОУ «Профильная гимназия №122 г.
Донецка»
1 сентября 2017 года

file_name: Раздаточный материал.docx

description:
1
СЕКРЕТ
3
СЕКРЕТ

description:
ПРАКТИ
КА
ЗНАНИ
Я

description:
2
СЕКРЕТ     ↑ ←

intro: Плакаты на доску, удостоверения участников мероприятия, приглашения на обучение

title: Сценарий внеклассного мероприятия «Приходите к нам учиться!» (для 6-7 лет)


extracted_text:
Сценарий внеклассного
мероприятия «Приходите к нам
учиться!»
Группа из 15 человек делится на подгруппы по 5 человек и
следует по разным кабинетам гимназии.
Кабинет информатики (10  - 15 мин)
Предварительная работа
 Украшен класс
 Изготовлен большой кубик, на каждой грани которого
изображено устройство компьютера
 На доске плакаты, символизирующие секреты
 Карта сокровищ, с указанием маршрута движения при
помощи  команд ↑↓→ ←
 Грамоты за успешное изучение всех секретов и
прохождение «Час кода»
 Приглашение на обучение в гимназии
Ход мероприятия:
Здравствуйте, ребята!
У вас есть секреты? А хотите узнать секреты
программиста?
ЗНАНИЯ (3 мин)
Сейчас мы откроем первый секрет (на доске открываем)
1.
Вы знаете устройства компьютера? Давайте поиграем в
игру «Кубик знания». Станьте в кружок. Бросайте кубик друг
другу и называйте устройство, которое будет изображено на
выпавшей вам грани.
Давайте откроем следующий секрет
2. КОМАНДЫ (2 мин)
(на обратной стороне карта сокровищ)
Ребята, посмотрите! Это же карта сокровищ!
Нам нужно выполнять команды, которые там
зашифрованы. (Два человека берут карту и становятся на место X.
Остальные выполняют команды и находят сокровище -
следующий секрет)
3. ПРАКТИКА (4 - 8 мин)
Вы верите в волшебство?
У меня есть волшебная кисточка, которая умеет сама
рисовать. Ей нужно правильно задавать команды и тогда
предметы, нарисованные ею, оживают. Хотите попробовать?
Тогда приступим.
(Игра «Час кода» 1 класс, предварительно
зарегистрировано)
Сегодня вы узнали только 3 секрета, а их еще много.
Хочу пригласить вас учиться к нам в гимназию, чтобы
узнавать остальные.
(Выдаются грамоты и приглашения)

file_name: Сценарий внеклассного мероприятия.docx

intro: Конспект внеклассного мероприятия


extracted_text:
Сынып:
Пәні:
Сабақтың тақырыбы:
Оқу мақсаты:
2
Қазақ тілі
Түстерді ажырата білу, көктем туралы білімдерін толықтырып, гүлдердің түрлерімен таныстыру.
Гүлдердің атауларын, сырт келбетін, жеке бөлшек атауларын айтуын, оларды баптап, күту
ережелерімен таныстыру. Әдемілікті сезіне білуге, көктемдік талғамдарының жетілуіне ықпал
ету. Табиғатты қорғауға, адамгершілікке, ұқыптылыққа, бастаған ісін аяқтай білуге тәрбиелеу.
Барлық оқушылар:
а)тақырыпқа қатысты сөздерді
біледі
Көпшілік оқушылар:
а)Жаңа сөздермен мәтін  құра
біледі.
Табыс критертийлері
Жекелеген оқушылар:
а)гүл түрлерін  атай алады, сипаттама бере алады.
Уақыты Кезеңдері
Тапсырма
мақсаты
Мұғалім не істейді
Оқушылар не істейді
Бағалау
Ресурс
тар
 3 мин
Ұйымдастыр
у кезеңі
«Шаттық шеңбер» Оқушылар шеңберге
тұрып бірбіріне ізгі тілектерін айтады.
Сабаққа деген
мотивациясын ояту.
5 мин
Үй
тапсырмасы
н тексеру
Сұрақ –жауап
Оқушылар сыртқы және ішкі шеңбер құру
арқылы,берілген үй тапсырмасын сұрайды
Топқа бөлу смаиликтер арқылы.
7 мин
Ой қозғау
Видео көрсету
Есте сақтау қабілеттері
дамиды.Есте сақтау
арқылы самай
бөліктерінің жұмысын
жақсарту.
Оқушылардың сыни
ойлау дағдысын
қалыптастыру.
Визуалды қабілеттерін
дамыту .
Оқушылар бірбіріне
тілек айтуларын
ұйымдастырады
Шеңбер құруды
ұйымдастырады.
Ізгі тілектерің
достарына айтады.
Сыртқы шеңберде
тұрған оқушылар,ішке
шеңбердегі оқушыға
алма кезек сұрақ қояды.
Оқушыларға
тақырыпқа
байланысты видео
көрсетіледі.
Видео көру арқылы
балалар сабақтың
тақырыбын айтады.
Қолдау
қолпаштау
7мин
Жаңа сабақ
Жыл мезгілдерін еске
түсіре отырып сабақтың
Оқушыларға сабақ
түсіндіре
Мұқият
тыңдайды.Сұраққа 7мин
3 мин
Жаңа сөздермен жұмыс
Қар жауады – идет снег
Жел соғады – дует ветер
Аяз – мороз
Бүгін күн суық – сегодня холодный день

Сергіту сәті
Боран соғады оң жақтан
Боран соғады сол жақтан
Қар лақтырысып ойнасақ
Су өтеді қолғаптан
тақырыбын ашу.
отырып,оларды
сөйлеуге
дағдыландыру
жауап береді.
Сөздерді
оқиды,қайталайды.
Оқушылардың сөздік
қорларын дамыту
Жаңа создерді сөздік
дәптерге жазуын
қадағалайды.
Жаңа сөздерді
тыңдайды,оқиды,қайтал
айды
Сергіту сәті
Бүгін күн суық.Қазір қыс
мезгілі. Қыста күн суық
болады. Қыста қар жауады.
Жел соғады.
Сабаққа
қызығушылығын
арттыру
Қимылдарды рет
ретімен
көрсетеді,оқушылар
қайталайды
Мұғалім көрсеткен
қимылдарды оқушылар
қайталайды
Әсем әуен
Сүйемелде
нуімен
Мәтінмен
жұмыс.
Қорытынды
лау.
4 мин
«Кемпірқосақ» әдісі
Жаңа сөздерді қолдана
отырып сөйлем құруға
үйрену.

Оқушыларды дұрыс
сөйлеуге дағдыландыру.
Мәтіндегі жаңа
сөздерді
тапқызады,олармен
жұмыс жасайды.
Оқушылар берілген
мәтіндегі жаңа сөздерді
табады
Оқушыларды
қадағалайды
Мұғалімнің көмегімен
сөйлем құрады 1
Бекіту
1)Не білеміз? (Что знаем?)
2) Не білгіміз келеді? (Что хотим знать?)
Оқушыларды өз ойын
еркін айтуға мүмкіндік
беру
Әрбір оқушының
ойын тыңдап,ой
қосуы мүмкін
Сабақта не
түсінгендерін айтады
Тақырыбы: Гүлдер
Мақсаты: Түстерді ажырата білу, көктем туралы білімдерін толықтырып, гүлдердің түрлерімен таныстыру. Гүлдердің
атауларын, сырт келбетін, жеке бөлшек атауларын айтуын, оларды баптап, күту ережелерімен таныстыру. Әдемілікті
сезіне білуге, көктемдік талғамдарының жетілуіне ықпал ету. Табиғатты қорғауға, адамгершілікке, ұқыптылыққа,
бастаған ісін аяқтай білуге тәрбиелеу.
Әдіс – тәсілдері: Түсіндіру, слайд көрсету, сұрақ - жауап, сергіту, мадақтау.
Көрнекіліктер: Слайд, бөлме, дала, емдік гүлдері, ашылған картоп, түрлі - түсті гуашь.
Педагог:
- Балалар, бүгін бізде өте ерекше күн, себебі бізге көптеген апайлар келіп отыр.
«Сәлем - сөздің атасы, деген халқым,
Сол халқымның сақтадық ғажап салтын,
Сәлем берейік иіліп баршаңызға,
Ізетпенен алдыңда осы қалпым»- деп, алдымен келген қонақтармен амандасып алайық.
- Сәлеметсіздер ме!
Балалар тәрбиешімен амандасады. Шаттық шеңберіне тұрып, бір - біріне жылы лебіздерін білдіреді.
Шаттық шеңбері:
«Сурет салсам - гүл саламын,
Гүлге толып тұрса алаңым»- деймін мен.
«Сурет салсам – күн саламын,
Күндей күліп тұрса маңым»- деймін мен.
«Сурет салсам - қала салам,
Болсын барлық баласы аман»- деймін мен.
«Сурет салсам - Адам салам, Қорған болсын, маған, саған»- деймін мен.
Педагог:
- Балалар, қазір жылдың қай мезгілі?
- Көктем мезгілі.
- Өткен оқу іс - әрекетімізде ненің суретін салдық?
- Үйдің суреті
- Үйдің нелері болады?
- Қабырғалары, шатыры, терезелері, есігі.
- Терезелердің алдында не тұрады?
- Гүлдер.
- Дұрыс айтасыңдар, ендеше бүгінгі ұйымдастырылған ашық оқу іс - әрекетімізде гүлдер туралы өтеміз.
- Гүл дегеніміз - өсімдік, олар өмір сәні, табиғат көркі. Гүлдер терезелердің алдына сән бергенімен қоймай, бөлме ауасын
тазартады, адамдарға жақсы көңіл - күй сыйлайды. Гүлдердің де жаны бар, адамдармен сөйлескендей олармен де
сөйлесіп, өз ілтипатыңды білдіріп, баптап, күтіп, сүйіспеншілікпен қарап, еркелетіп тұру қажет. Гүлдердің құрлысы:
тамыры, сабағы, жапырағы, тостағаншасы, күлтешелері, аталығы мен аналығы.
- Гүлдердің ұзақ уақыт ауырмай, жайқалып тұруының сыры неде деп ойлайсыңдар?
- Махаббатта.
Гүлдер өсіп тұрған бөлмеде біз өзімізді қуанышты сезінеміз, көңіліміз көтеріңкі болады. Олардың көптеген түрлері
болады. Түстері де әр түрлі болады.
Гүлдер үш топқа бөлінеді:
дала гүлдері, бөлме гүлдері, емдік гүлдері. (Слайд арқылы көрсету). Әр қайсысына жеке - жеке тоқталу. Мысалы:
Дала гүлдері: бәйшешек, раушан, қызғалдақ, бақбақ, астра. Бұл гүлдер көктемде, жазда өседі.
Раушан гүлі - хош иісті гүл. Бұл гүл далада өседі. Оны мерекелерде, сый құрметтерде беріледі
Бөлме гүлдері: әйел бақыты, доллар гүлі, кактус, фикус, пальма. Бұл гүлдер жылдың төрт мезгілінде бөлмеде өседі.
Әйел бақыты - тропикалық аймақта өсетін бұл гүл аса талғампаз, әрі күтімді қажет етеді. Гүлдің жақсы өсуі үшін жарық,
ылғалды ауа және бөлме температурасы бірқалыпты, яғни жылы болу керек.
Емдік гүлдері: алоэ, анис, адыраспан, түймедақ, қалампыр. Бұл гүлдер бөлмеде де, далада да өседі
Алоэ гүлі - оның жапырақтары тікенекті болғанымен қолымызға кірмейді. Алоэның емдік қасиеті бар, егер де жүгіріп бара
жатырып, жарақат алған жағдайда осы алоэ кескінін кесіп алып, жарақат алған жерге тигізіп біраз уақыт ұстап тұрсақ, жара жылдам жазылады.
(Балалар тыңдайды.)
- Балалар, мен сендерге тәжірибе жүзінде гүлді қалай отырғызу, қалай күтіп баптау керектігін көрсетемін. Алдымен,
гүлдің өскінін қиып алып, оның тамыры шыққанша суға салып қоямыз. Шелекке құнарлы топырақ салып, тамыры бар
өскінді сол топыраққа отырғызамыз. Тамыры топырақтың астында болады, олар көрінбейді, гүлдердің су ішуіне
көмектеседі, сондықтан да оларға су құйып тұру қажет. Гүлдердің тамыры дем алып тұру үшін, топырағын қопсытамыз.
Педагог гүлге су құйып, топырағын қопсытып көрсетеді.
(Балалар қарайды, үйренеді.)
- Балалар, гулдер өздерінше қуана да, мұңая да алады екен.
- Балалар, сиқырлар әлеміне барғыларың келе ме?
- Ендеше «ТАЙО» автобусымен барайық.
Слайд көрсету.
- Міне, «Сиқырлар әлеміне де» жетіп қалдық.
Педагог өзі сиқыршыға айналып, балаларды сиқырлап, суретшіге айналдырады.
- Ендеше балалар, қазір мен сендерге дала гүлдерінің суретін салдыртқым келіп тұр.
- Алдымен, мен сендерге жаңа әдіс, Триз әдісін қолдану арқылы, табиғатта өсіп тұрған гүлдердің суретінің салу жоспарын
көрсетемін. Триз әдісі дегеніміз - кез - келген нәрселермен сурет салу.
Балалар интербелсенді тақтаға назар аударады.
(Слайд арқылы табиғатта өсіп тұрған суретті көрсету)
Алдымен педагог, табиғатта өсіп тұрған гүлдердің суретін салып көрсетеді. Осы гүлдерді балаларға ұжымдық жұмыс
арқылы салдыру.
Сергіту сәті: слайд көрсету.
(Видео арқылы сергіту жаттығуын орындайды.)
Балалардан тақпақ сұрау, гүл туралы ертегі оқып беру, топқа оралу.
1. Жұмбақ жасыру:
Аналарға сыйлайтын,
Аралар бал жинайтын
Бұл немене, балалар, Үзуге адам қимайтын. (гүл)
2. Дидактикалық ойын: « Гүлді ретімен орналастыр!»
(Балалар ойынның шарты бойынша суреттерді рет - ретімен орналастырады).
Қорытындылау:
- Жарайсыңдар балалар! Сендер қандай гүлдермен таныстыңдар?
- Дала гүлдері, бөлме гүлдері, емдік гүлдері.
- Қандай дала гүлдерін, бөлме гүлдерін, емдік гүлдерін білесіңдер?
(Балалар гүлдердің аттарын атап өтеді.)
- Гүлдердің түстері қандай болады?
- Әр түсті, қызыл, сары, көк т. б.
Жапырақтарының түсі қандай?
- Жасыл
- Өте жақсы, бүгінгі ұйымдастырылған ашық оқу іс - әрекетімізге барлығыңыз да өте жақсы қатыстыңыздар! Гүлдердің
суретінде әдемі етіп салдыңдар.
Оқу іс - әрекетіне белсене қатысқан балалардың есімдерін атап өту. Қонақтармен қоштасып, бүгінгі ашық оқу іс -
әрекетімізді аяқтаймыз.
Жылулық шеңбері:
Гүлдер, гүлдер, көп гүлдер,
Қызыл гүлдер, көк гүлдер.
Өсе берші нұрланып,
Өсе берші ырғалып.
Көріскенше күн жақсы,
Сау – саламат болайық!
Күтілетін нәтиже:
Біледі: Гүлдердің түрлерін, олардың аттарын. Игереді: Есте сақтау қабілетін дамытады, табиғаттың, гүлдің суретін салуды
Меңгереді: Түстерді ажыратуды, ұжыммен жұмыс жасауды

intro:
Күш сынаспақ

Бұл ойын стол үстінде екі баланың білек сынасуымен орындалады.2 бала шынтақтарын столға тірек қол бастарын айқстырады.Кім білекті столға жықса сол бала жеңіске жетеді. Ағаш аттың үстінде аттың басын ұстап тұрып 2-ші қашан білектен тартысып сынасуға да болады.Бірақ баланың қауіпсіздігі қатаң бақыланады.Бала ойыны

title: Ойындар


extracted_text:
Значение
не оставлять следов
преступления
очень мало
ловко, хитро обманывать
ничего не делать,
бездельничать
очень быстро
умный
много
далеко
совсем близко
одинаковые
обмануть
ничего не получить
бездельничать
маленького роста
испытывать страх
испытывать удовольствие
усердно, прилежно
трудиться
быстро бежать
все без исключения
мгновенно
очень бледный
Приложение 5
Фразеологизмысинонимы
Фразеологизмы
замести следы, спрятать концы в воду
всего ничего, кот наплакал, капля в море
втирать очки (кому), водить за нос (кого), обводить вокруг
пальца (кого)
бить баклуши, валять дурака, гонять собак, лодыря гонять,
палец о палец не ударить, плевать в потолок, считать ворон
во весь дух, во весь опор, во все лопатки, на всех парусах,
со всех ног, очертя голову, как на пожар
голова на плечах, ума палата, семи пядей во лбу
несть числа, хоть пруд пруди, что песку морского
за тридевять земель  общеупотребительное, у черта на
куличках
в двух шагах, рукой подать, быть под боком
одним миром мазаны  два сапога пара, одного поля
ягоды
оставить с носом  оставить в дураках, обвести вокруг
пальца, отвести глаза (комуто), втереть очки (комуто) ,
взять на пушку, одурачить, провести, обойти, надуть,
объегорить, оболванить.
дырка от бублика, шиш (кукиш, фига) с маслом, ухо от
селёдки, от жилетки рукава
бить   баклуши,   валять   дурака,   лодыря   гонять,   лежать   на
печи, сидеть сложа руки, плевать в потолок, считать ворон
(мух), груши околачивать, собак (голубей) гонять
от горшка два вершка, метр с кепкой, под стол пешком
ходит
душа в пятки ушла, волосы дыбом встали, встал как
вкопанный, поджилки трясутся
быть на седьмом небе, бальзам на сердце, на верху
блаженства, как сыр в масле
не покладая рук, засучив рукава, не жалея сил, до седьмого
пота, в поте лица
со всех ног, сломя голову, что есть сил, что есть духу, во
все   лопатки,   во   всю   прыть,   только   пятки   засверкали,
мчаться на всех парусах
все как один, как один человек, от мала до велика, и стар и
млад
в одно мгновение, в один миг, не успел оглянуться, не успел
глазом моргнуть
как мел, как полотно, ни кровинки в лице, на нём лица нет очень тесно
говорить вздор
все одинаково хороши
повернуться негде, яблоку негде упасть, как сельдей в
бочке
нести ахинею, молоть ерунду, нести галиматью, нести
околесицу, пороть чепуху
все как на подбор, молодец к молодцу, один к одному
18.http://skorogovorki.com/frazeologizmyisinonimyiifrazeologizmyiantonimyi/.html
Фразеологизмыантонимы
возносить до небес
ни зги не видно
кот наплакал
спустя рукава
как кошка с собакой
за словом в карман не полезет
от горшка два вершка
потерять голову
с глазу на глаз
шаг за шагом
прикусить язык
в двух шагах, рукой подать
язык без костей
брать на буксир
лишиться ума
ума палата
набраться ума
идти ко дну
витать в облаках
играть на руку
лакомый кусочек
черепашьим шагом
во весь дух
бить баклуши
время терпит
гордиев узел
довести до белого каления
втаптывать в грязь
хоть иголки собирай
куры не клюют
засучив рукава
водой не разольёшь
язык проглотил
верста коломенская
иметь голову на плечах
выносить сор из избы
в мгновение ока, за один присест, в один
прыжок, с места в карьер, в два счета, в
один миг
трепать языком, действовать в открытую,
гнать волну (начинать сплетни, толки)
за семь верст, за тридевять земель, на краю
света, куда Макар телят не гонял
слова не вытянешь
оставить на волю судьбы, бросить в беде,
пустить в трубу, подставить ножку
прийти в себя, быть в своем уме
без царя в голове, абсолютный ноль, жить
чужим умом
потерять голову, выжить из ума
идти в гору, быть на плаву
смотреть в оба, держать ухо востро,
держать нос по ветру, держать руку на
пульсе
выходить боком (комуто) , быть не ко
двору
и даром не надо
не успеешь глазом моргнуть
плестись как черепаха
работать не покладая рук
время пошло
дело в шляпе
олимпийское спокойствие денег куры не клюют
капля в море
выеденного яйца не стоит
воспрянуть духом
семь пядей во лбу
чесать языком
набрать в рот воды
держать язык за зубами
кот наплакал
сколько душе угодно
цены нет
повесить голову
звёзд с неба не хватает
хранить молчание, язык проглотить
трещать без умолку
болтать на всех углах, по секрету всему
свету, заливаться соловьем, вставить слово,
иметь длинный язык
Нужно учесть, что для некоторых выражений (особенно таких как "витать в облаках" или
"держать язык за зубами") нужен контекст, чтобы определить соответствующий антоним.

file_name: Приложение 5.docx

title: Внеурочное занятие "Язык и логика. Фразеологизмы"