extracted_text:
Ақтоғай ауданы
Агрономия орта мектебі
(оқу орыс тілінде жүретін жалпы білім беретін мектептер үшін)
59сыныптар
                                                     қазақ тілі мен әдебиет пәнінің мұғалімі
Құрастырушы:Байманова Жадыра Қасенқызы
2016
Кіріспе
Көрнекі   құрал   білім  сапасының  кепілі.   Осыны   ерте   түсінген   шығармашыл
ұстаздар  өзінің   әрбір   сабағында   көрнекілікті  орынды  пайдаланып,  сапалы   білім
беруге   ат салысады.
Шәкірттің  жақсы   болуы      ұстаздың   айтқан  сөзіне   ғана   емес,   көрсеткен
үлгісімен сабақтасып, байланысып жатады. Ұстазбәрінен бұрын тәрбиеші. Ол оқыту
мен тәрбиені қатар алып жүруші. Ұстазға қойылатын басты талап пен тілек ортақ. Ол
білімділік, имандылық, парасаттылық.
Әр   сабақта  сапалы,  тиянақты   білім   беру   үшін,  әсіресе  көрнекілік   принципі
басты роль атқарады. К.Д. Ушинский: «Көрнекілік оқыту кезінде затпен таныстыру,
заңын   өзі   үшін  екінші   дәрежелі;   көрнекілік  оқытудың   ең   негізгі   мақсаты
байқағыштыққа,  логикалық   түйінділікке  және   өзінің   көргендерін  сөзбен   дұрыс
жеткізуге, бұлардан логикалық қорытынды шығаруға жаттықтыру1»,деп айтты.[1.25]
Көрнекіліктің  ғылыми  негізі И.П.Павловтың жоғары  дәрежелі  нерв  қызметі  туралы
ілімі негізінде психология ғылымында түбегейлі   зерттелді. Оқыту   жүйесінде   Я.А.Каменский   көрнекілік   принципін  оқу   материалын
меңгерту   құралы   ретінде   қарастырып,  дидактиканың  алтын   ережесі   деп   атаған.
Оқушылардың  дүниетанымы  негізінде көрнекілік   арқылы   жүзеге  асырылады,  олар
заттардың өзін немесе бейнесін, көлемін тікелей көріп, байқап таниды.
Көрнекілікті   қолдануда   негізгі   мақсат   –   оқушылардың   қазақ   тілінен   алған
теориялық білімдерін нығайту, кеңейту және олардың коммуникативтік біліктілігін
арттыру арқылы қазақ тілін сөз мәдениеті талаптарына сай деңгейде дұрыс қолдана
білуге жетелеу.
 Көрнекілік  көрсету мақсатында  емес,   логикалық ойлауды дамыту құралы
ретінде пайдаланады. Оқушылар  заттарды көзімен   көрумен  қатар, қолымен ұстап,
түртүсін байқап, өзінің қажетіне   жаратады. Балалар қазақ тілін қуана үйрену үшін
көрнекіліктерді түрлендіріп колдану қажет.
Біріншіден: балалардың қазақ тіліне деген ықыласын қалыптастыру және осы
тілде сөйлеп үйренуге қызықтыру үшін.
 да   көрнекіліктер   қолданылады.  Көрнекіліктер
Екіншіден: балалардың білімін жоғары деңгейге арттыру үшін
Көрнекілік заттар мен құбылыстардың өзін тікелей көрсетуге          болмайтын
жағдайда
  оқушының
құбылыстарды   байқауға,   қабылдауға   деген  ынтасын  оятып,  ізденіс   дағдыларын
қалыптастырады.   Көрнекілік   бақылауға,   білуге,   салыстыру,   қатар   қоя   білуге,
абстракты   ұғымдарды   дамытып,  жетілдіруге  жол   ашады.   Көрнекілікті   оқытудың
белгілі  мақсатына  сай   қолдану   барысында   алғаш  оны  бүтіндей,  кейін    бас   және
қосалқы бөлшектерін,  соңында   тағы   да  бүтіндей көрсетуге  болады.  Көрнекілікті
сабақта ұстаз немесе оқушылардың  өздері   жасауға да  болады.

Көрнекіліктердің  түрлері. Орыс сыныптарында қазақ тілі мен әдебиет
сабағында көрнекіліктерді  пайдаланудың   маңызы.
Жазба, сызба көрнекіліктерді пайдалану.

Орыс   сыныптарында   қазақ   тілі   мен   әдебиет  сабағында  көрнекіліктерді
пайдалану   грамматикалық  ұғымдарды   немесе   ережелерді  түсіндіруге   көмектесіп
қана   қоймай,  сондайақ,   оқушылардың   пікір   алысуына  да   мүмкіндік   туғызады.
Көрнекі   құрал  мұғалімнің   сабақта  өткен   материалдарды  қайталау,   жаңа
материалдарды түсіндіру,бекіту мақсаттарында қолданылуы  мүмкін.
Сондықтан да көрнекілікті белгілі бір мақсат қоя отырып, пайдалану қажет.
Жазба  көрнекіліктер деп бір қағазға  жазылған   түрлі көрнекіліктерді айтамыз.
Олар:  сызба (схема, таблица),  кеспе (карточка)  грамматикалық  материалдар  үшін
және өзге ұлт өкілдеріне ауызекі сөйлеу тілін дамытуға көбірек қолданылады. Сызба
көрнекіліктер қабырғаға ілінеді. Көлемі жағынан  түрліше болып келеді. Кейде үлкен плакат   көлемінде,   кейде   оның  жартысындай   болуы   мүмкін.   Сызба   көрнекіліктер
қолдану   мерзіміне   қарай   екі   түрлі   болып   келеді.1)Ұзақ  уақыт   қолданылытын
көрнекіліктер.2)Бір сабақта қолданылатын көрнекіліктер.
Бұл көрнекіліктерді жаңа сабақ өткенде әр тақырыпқа байланысты пайдаланған
өте тиімді. Оқушылар жаңа сабақты  теория жүзінде  емес, практика жүзінде көзбен
көріп, өтілген сабақты ауызша оны қайталағаннан гөрі, көздерімен көріп, ұққандары
тез есте  қалады. Жаңа  сабақты өткенде көрнекілік арқылы жаңа сабақты тез ұғып,
тез меңгереді. Қазақ тілінің заңдылықтары күнде ауысып отырмайды, сондықтан бұл
көрнекіліктерді
 жылда   керек   кезінде  көрсетуге  болады.   Яғни,   ұзақ   уақыт
қолданылатын   көрнекіліктерге   жатқызуғаболады.  Сызба  көрнекіліктер   әр   сабақ
сайын қолданылады.  Бір ғана сабақта қолданылатын сызба көрнекіліктер де өте жиі
пайдаланылады. Ол таныс  емес  материалдарды нақты түсіндіруге, меңгертуге өте
ыңғайлы.
 фонетикалық,   орфографиялық,
Мұндай сызба көрнекіліктер қазақ  тілі  бойынша  мазмұнына қарай лексикалық,
морфологиялық,
 орфоэпиялық,   синтаксистік,
пунктуациялық  болып   бөлінеді.   Ал   қолданылуы   жағынан  салыстырмалы,  сөзді
көрсету, анықтау болып бөлінсе, түрі жағынан (формасы) жылжымалы болып келеді.
 мағынасын   түсіндіруге,   оқушының   сөздік   қорын
дамытуға,   лексикадан   ауызша   және   жазбаша   жаттығу   жұмыстарын   жүргізу   үшін
қолданылады.
Лексикалық     сызба   сөздің
           Орыс сыныптарына қазақ тілінен күнделікті қолдануға жазба   көрнекілік
ретінде төмендегі сызбаны іліп қоюға болады. Плакат ретінде және тағы басқадай
етіп қолдануға болады.Күнделікті қолданса, баланың көз алдына сол плакаттағы сөз
келеді. Яғни, қазақ тілі сабағында оқушы не істеу керек деген сұраққа жауап бере
алады.   Осы   жерде   біз   оқушының   сұрақжауап   әдісі   арқылы   ауызекі   сөйлеу   тілін
дамытамыз.
Қазақ тілі сабағында
     Тыңдаймыз-
     Оқимыз-
     Жазамыз-
     Тілдесеміз- Сөйлейміз-
Қазақ   тілінен   жоғарыда   берілген   көрнекіліктің   бұл   түрі   оқушыларды
сөйлетуге, қойған сұраққа жауап алуға өте ыңғайлы. 57сыныптарға күнделікті
қолданса,   оқушының   көзі   үйренісіп   қалады.  Оқушылар   өзөздеріне   есеп   бере
алады және нені үйренгендерін ортаға салады.
Қазақ тілі пәні бойынша  жасалған бірнеше көрнекілікті мысалға келтірейік.
Бұл көрнекіліктер грамматиканы меңгертуге арналған. Плакат түрінде істеуге
болады.   Оқушы   плакатты   көргенде   қызығушылығы   оянатындай   жасау   керек.
Мысалы,   5сыныпта   Зат   есімнің   ережесімен   таныстыру   үшін   мынадай   жазба
көрнекілікті қолданамыз.
ЗАТ ЕСІМ
Заттың атын білдіретін
сөзді зат есім дейміз.
Сұрағы: кім? не?
кімдер? нелер?
Мысалы: ата, суретші,
Мансұр
Сондайақ   грамматиканы   меңгертуге   бірнеше   сызба   және   жазба
көрнекіліктердің үлгісін жасадым.
СӨЗЖАСАМ
Тап (етістік)+ыс=табыс (зат есім)
Табыс (зат есім)+кер= табыскер (сын есім)
Шық (етістік)+ын= шығын (зат есім)
Кір (етістік)+іс= кіріс (зат есім) Синонимдік
қатар
Оқушы,
шәкірт
Аспан,көк, әуе
Синонимдер
Мысалдар
Сағила – Жақыпбектің оқушыларға үлгі
ететін адамдарының бірі еді.(М.И.) Мен
оны не алтыншы, не жетінші класта
оқитын шәкірт бола ма деп жобаладым.
(З.Ш.) Кешке қарай аспанды бүркеп
алатын күздің сұр бұлтты ол түні
жоқ еді.(С.М) Көктегі күн жер үстін
қарық қылып түр.(С.С) Әуе кемесі
дегеніміз — аспанға ұшатын аэроплан.
(С.С.)
Қай сөз табы,
сұраулары
Зат есім. Кім?
Зат есім. Не?
Сөздің тура және ауыспалы мағыналары
Сөздің тура мағынасы
Сөздің ауыспалы
мағынасы
Ауыспалы
мағынада
қолданылған сөздің
мәні
3
Туған жер, Отан
асыл. Берік, мықты.
2
Ел іші – алтын бесік (мақал).
Амантай қазақ еңбекші
бұқарасының ішінен шыққан
құрыш болат еді.
Мына топта Гроза жүргізген
саяси үгітті одан терең ұққан
кісі жоқ тәрізді. (С.М.)
1
Кішкентай Самат бесікте
ұйықтап жатыр. Машина
бөлшектері, трубалар, әр
түрлі аспаптар болаттан
тжасалады. (Химия
оқулығынан)
Су қазған арықтың терең
арнасы бойларынан келеді.
(С.Сарғ.)
Қатты жерге қазық қағу да
күшпен келеді ғой. (С.С.) Антоним сөздер
Антонимдер
Қай сөз табы,
сұраулары
Мысалдар
Жазқыс, қуанышқайғы,
досқас
Не? Кім? Зат есім.
Ботагөздің басында қайғы
мен қуаныш бірдей түйісті.
(С.М.)
Жаңаескі, ауыржеңл,
үлкенкіші, аққара.
Қандай? Сын есім
Ескі дүние тозды, жаңа
дүние озды.
Алуберу, жанусөну
Не істеу? Етістік
Ертекеш, жоғарытөмен
Қашан? Қайда? Үстеу
Туылғаныңа сен қуансаң,
бергеніме  мен қуанамын.
(Ғ.М)
Игіліктің ерте кеші жоқ.
(мақал)
7сыныпта   «Тәрбие   отбасынан   басталады»   модулі   боынша   төмендегі
кесте бойынша сабақтың тақырыбын ашып алуға қолайлы.Мақалмәтелдердің
аудармасын   тауып,   мағыналарын   түсіндіру   арқылы.Осы   жерде   құрмалас
сөйлемдерді теріп жазу.
Қазақ тілінде
Қыз – қонақ.
Әкең өлсе де, әкеңді көрген өлмесін.
Бес саусақ бірдей емес.
Ата –бәйтерек.
Бала –жапырақ
Атаңа не қылсаң, алдыңа сол келер.
Орыс тілінде
  так
Как   отблагодаришь   отца,
отблагодарят дети тебя.
Пять   пальцев   на   одной   руке,   и   все
разные.
Отец   –   дерево   могучее,   дети   –   его
листья.
Пока   живы   знавшие   отца,   жива   и
память о нем.
Дочь – гостья в доме
Плакатқа «Есте сақтаңыз!» деген сөзді жазып, плакат түрінде іліп қою. Қыстырм
а сөздер
• дегенмен, менің
ойымша,
біріншіден,
екіншіден
Көптік
жалғау
• -лар,-лер,-
дар,дер
• -тар,-тер
9сыныпта грамматикаға байланысты «Рай категориясы» берілген, соған
төмендегідей көрнекілікті көрсетуге болады.
Рай
категориясы
Ашық рай
(осы, келер,
өткен шақ)
Қалау рай
-ғы,-гі,-қы,-кі
+Т.Ж.+кел
барғым келеді
Шартты рай
-са,-се +
Ж.Ж.1/2ж
Бұйрық рай
Тапсырма немесе сұраққа жауап алу тұрғысынан да, жоғарыда көрсетілген
сызбалар сияқты дүниелерді жасау қолайлы.
5сыныпта   «Отбасы   мүшелері»   деген   тақырыпқа   байланысты:   «әкенің
қандай қасиеттері болуы керек деп ойлайсыздар?» деген сұраққа оқушы жауап
іздейді.
Қыстырма сөздерКөптік жалғауРай категориясыАшық рай(осы, келер, өткен шақ)Қалау рай-ғы,-гі,-қы,-кі +Т.Ж.+келбарғым келедіШартты рай-са,-се + Ж.Ж.1/2жБұйрық рай Тірек   сызбалар   бойынша   сөйлемдер   құрату   және   сол   сөздерді   сөз
құрамына   талдатып,   сөз   таптарын   еске   түсіруге   және   тағы   басқа   құнды
дүниелерді жасау ұстаз шеберлігіне байланысты.
Ақылды
Жақсы
Әке
Қамқоршы
Сыйлы

Зат есім + жатыс септік + зат есім (не?) + етістік
Зат есім + барыс септік + етістік
Қазақ әдебиет сабақтарында да жазба, сызба көрнекіліктерін  молынан
қолдану   тиімді.   Ақынжазушылардың   өмірі,   шығармашылығы   жайында
деректер   беруге   немесе   сызбаларды   толтыру   арқылы   оқушыларды   өз
беттерінше іздендіруге талпындырады.
5сыныпта ауыз әдебиеті үлгілерін таныстыру мақсатында төмендегідей
сызбаны ұсынуға болады: Ауыз
әдеби
еті
түрлер
і
      Шоқан Уәлиханов өмірі туралы мәлімет жинап, сызбаны толтыр.

Ауыз әдебиеті түрлері Шоқан
7сыныпта «Жыраулар поэзиясы» берілген. Сол тақырыпқа байланысты
төмендегі сызбаны пайдаланамыз.
туған елі, оған
деген сүйіспеншілігі
Жыраулар
шығармаларының
өзекті тақырыптары
елдің бірлігі,
бүтіндігі
7сыныпта   Дулат   Бабатайұлының  «О,  Ақтан   жаса,  Ақтан   жас»  өлеңі
бойынша «Пікірлер ағашын толтыр»:
ШоқанЖыраулар шығармаларының өзекті тақырыптарытуған елі, оған деген сүйіспеншілігіелдің бірлігі, бүтіндігі Дәл осы сыныпта Сүйінбай Аронұлының «Жақсы мен жаман адамның
қасиеттері» атты өлеңіне сүйене отырып сызбаны толтырту.
ЖАҚСЫ АДАМ
ЖАМАН  АДАМ
Абай Құнанбаев барлық сыныптарда берілген. Бұл кісі жайында білмеу
ол   өте   ұят   нәрсе.   Сондықтан   әр   сыныпта   күн   шұғыласын   толтыру   артық
болмас.
Аба
й
С.Торайғыров   жайында   78сыныптарда   берілген.   8сыныпта   өтпес
бұрын, 7сыныпта алған білімдерін сызбаны толтыру арқылы тексеріп алуға
өте жақсы. Оқушының ойында не барын біліп аламыз. Сұлтанмахмұ
т
1893-1920
жж
Ақмола
облысының
Қызылту
ауданында
туған
Поэмалары:
"Кедей",
"Адасқан
өмір",
"Айтыс"
Өлеңдері:
"Дін",
"Шығамын
тірі болсам
адам болып"
Мағжан өмірі туралы мәліметтерді теріп, сызбаны толтыр. Бұлай алуымыздың
себебі,   8,9сыныпта   өтетін   болсақ,   төменгі   сыныптарда   Мағжан   Жұмабаев
таныс болдық. Сол себептен осындай тапсырма берсек өте жақсы.
1893-
1938
Алғашқы кітабы
"Өзек"
Өлеңдері 14 жасынан бастап жарық
көре бастады
1912 ж "Шолпан" жинағы шықты, 1922 ж "Батыр Баян"
поэмасы  "Сана" журналында жарияланды
Мағжан Жұмабайұлы
4.   Абай   мен   Жамбыл   туралы   9сынып   оқушыларыңа   ақпарат
толтырыңдар.
СұлтанмахмұтӨлеңдері: "Дін","Шығамын тірі болсам адам болып"1893-1938Алғашқы кітабы "Өзек"Өлеңдері 14 жасынан бастап жарық көре бастады1912 ж "Шолпан" жинағы шықты, 1922 ж "Батыр Баян" поэмасы  "Сана" журналында жарияландыМағжан Жұмабайұлы Қ
а
з
а
қ
т
і
л
і
с
а
б
а
Сызба,   жазба  көрнекіліктері   қазақ   тілі   мен   әдебиет   сабағының   қай
кезеңінде   болмасын   қолдану   өте   тиімді.   Оқушылар   көрнекіліктер   арқылы
білімдерін толықтырады, көзбен көріп, есте сақтау қабілеттері дамиды.
Көрнекіліктерді жасау кезіңде эстетикалық тұрғысынан көп көңіл бөлу
керек, өйткені біз оқушылардың бойына көрнекіліктер арқылы адамгершілік,
сұлулық қасиеттерді дарытамыз.
Кеспе және перфокарта көрнекіліктер түрін қазақ тілі мен әдебиет
сабағында пайдалану.
Жазба көрнекіліктердің түрі  кеспе  көрнекіліктері.  Бұл көрнекіліктер
сабақта   жиі   қолданылады, оны   пайдалану   өте ұтымды.
Қазақ   мектебіне   арналған   тұңғыш  әліппеде   А.Байтұрсынов  кеспе
көрнекіліктің   талай  үлгісін  берген.  Заманның  ағымына   қарай   кейінгі   кезде
кеспе  көрнекіліктер   сабақта   күнделікті  қолданылып   отырады.Үлестірмелі
кеспе   әр  оқушының  ерекшелігіне   қарай   жеке   жұмыс   жүргізуіне   өте
ыңғайлы.Үлестірмелі   кеспедегі   тапсырмалар   қарапайым,   орта,   жоғары
деңгейге сай жасалуы керек. Өйткені сыныптағы оқушылардың білім деңгейі
әр   түрлі   болып   келеді.Үлестірмелі   кеспе  өтіліп   жатқан   материалдың
мазмұнына қарай, әр сабақта пайдаланылады.
  Бұл үлестірмелі кеспе оқушылардың сабаққа  деген ынтасын  арттырып,
пәнге деген қызығушылығын арттырады. Жаңа сабақты өткенде ғана қолданып
қоймайды, әр кезеңінде де қолайлы.
Қазақ   тілінен   59сыныптарына   төмендегідей   үлестірмелі   кеспелерді
жасап оқушыларға таратып беруге өте ыңғайлы. 1кеспе
1. Жүрегі алып ұшты қобалжыды.
2. Төбесі көкке жетті ...
3.  Бармағын тістеді....
4.  Жермен жексен етті....
5.  Қол ұшын берді. ...
Бұл  кеспе  арқылы оқушы тұрақты  тіркестің беретін мағынасын  өздері
тауып дәптерлеріне жауабын жазады.
Синоним сөздерді топтап жаз:
Нөсер,   уәде,   көрікті,   ұстаз,   әдемі,   жәрдем,   сөз   беру,   қатты
2 кеспе
жаңбыр, көмек, мұғалім.
3 кеспе
Сөздерден дұрыс сөйлем құрастыр:
Сынып, біздің, мынау
Оқушы, 25, бар, сыныпта
Үстінде, жатыр, дәптер, оқулық, үстелдің, қалам, күнделік
Алдында, үстел, тұр, терезенің
Отырамын, бесінші, қатарда, екінші, партада, мен
Сөйлемдерді қазақ тіліне аударып жаз:
4  кеспе
Наша школа. Школа наша.
Моя школа маленькая. Маленькая школа моя.
Мой дом. Дом мой.
Берілген тіркестер құрамындағы сөздерді тура және ауыспалы
мағынаны білдіруіне қарай бөліп жазыңдар.
Терең сай, терең білім, терең адам, терең құдық, терең су, терең
сезім.
5кеспе
6кеспе
Көп нүктенің орнына керекті сөздерді қойып, сөз тіркестерін
Асыл ... . Қара ... . Кең ... . Қысқа ... . Сұрғылт ... . Сары ... . Қалың ...
толықтырып жазыңдар.
Терең ... . Тіл туралы мақалмәтелдерді жатқа жазу.
7кеспе
8кеспе
Сөйлемнің баяндауышын тауып жазыңыз.
Көктемде Жайық өңіріне аққулар қосқостан ... . Сыртта тұрып,
сыбызғының үніндей сыңғырлаған аққулар дыбысын ... . Тобымен орман
ішіне ... .
Таңертең ерте оянып, тысқа ... . Шығыс жақ қызыл шапақ шашып
тұр. Сүрлеумен өзенге қарай ... . Кеше кешкісін қармақ құрып кеткенбіз.
Келсем, жағада бір аққу қанатымен су сабалап, ұша ... . Қармақ аяғына
кіріп кетіпті.
Қажетті сөздер: Шықтым, қонды, тыңдадым, алмай жүр,
жүгірдім, ұшып келеді.
Бастауыш пен баяндауышты табыңдар. Олардың арасына тиісті
9кеспе
тыныс белгісін қойыңдар.
Ғаламның шырағы күн, адамның шырағы білім. Білімі бар, білігі
жоқ. Көркем сөз көрікті ойдың жемісі. Сөз тасқыны толастар емес.
Жақсының соңынан сөз ереді.
Төмендегі сөздермен жақсыз, толымсыз сөйлемдер құрастырыңдар.
Кәсіпкер, дұрыс, қаржы
10кеспе
Одағайларды тауып, орыс тіліне аударыңдар.
Әй, анау кім? ПаҺ, Неткен дауыс! Уһ! Неткен ыстық! Алақай! Біз
11кеспе
киноға баратын болдық. Қап, трамвай кетіп қалдыау! Ойпырмай, күннің
суығынай!
Төменде берілген етістіктерден тұйық етістік формасын жасаңдар.
Кеңесті,   бастады,   сыйлайсың,   көреді,   таптайсың,   дайындады,
12кеспе
құттықтаймын, жапсырды, әдеміледі, қойылды, сүйді.
Көп нүктенің орнына қажетті жалғауды қойыңыз.
Рауза   сәнді   куртка...   ұнатады.   Саят   әдемі   галстук...   ұнатады.
13кеспе
Санат қысқа тон... ұнатады. 14кеспе
Сөйлем құраңыз.
А) мамандығым, хирург, менің
Ә) жұмыс, бос орны, бізде. Бар
Б) хабарландыру, бойынша, келдім, мен
В) несие, қажет, маған
15кеспе
Көп нүктенің орнына «ү» немесе «і» әріптерін қойыңыз.
Т...ск..., д...йсенбі, сәрсенб..., кезект..., ...з...л...с..., ...ссапар
Қазіргі заманда орыс сыныптарында әдебиетті оқыту өзекті мәселе. Оны
түрлендіріп   оқыту   керек   деп   ойлаймын.   Түрлендіріп   оқыту   ұстаздың
шеберлігіне байланысты болып келеді. Сондықтан қазақ әдебиеті сабағынан
төмендегідей кеспелерді ұсынуға болады.
Төрт түлік малға жататындарды атап беріңіз.
1кеспе
Ауыз әдебиеті түрлерін толықтырып айтып беріңіз.
2кеспе
Қазақ батырлары туралы әңгімелеңіз.Білетін батырларың туралы
мәлімет жазыңыз.
3кеспе
Сөйлемді толықтырып жазу.
... – қазақ елінің өткен тарихындағы ең ардақты ұлдары.
4кеспе
«Қобыланды   батыр»   жырынан   сан   есімдерді   теріп,   жыр
мазмұнына сәйкес сөйлемдер құраңыз.
5кеспе
6кеспе
Мақалды толықтыр.
А) ... туса – ел ырысы, жаңбыр жауса  ... ырысы.
Ә) ... елі үшін туады, елі үшін өледі.
Б) Батыл болмай, ... болмайсың
7кеспе Қазақ билері кімдер? Оларға мінездеме бер.
Құрамында  «айран»   және   «киіз»  сөздері   бар   мақалмәтелдерді
8кеспе
тауып жазу.
ӘлФарабидің   туған   жері   және   өмір   сүрген   жылдары   туралы
9кеспе
әңгімелеңіз.
«Әдебиет» сөзі қай тілден енген және қандай мағынаны білдіреді.
10кеспе
16 жасында оқу іздеп Бағдатқа барады. Кім туралы айтылған?
11кеспе
Абай   Құнанбайұлының  «Масғұт»,   «Ескендір»  поэмалары   бар   Тағы
қандай поэмасын білесіз? Абай Құнанбайұлы туралы әңгімелеңіз.
12кеспе.
13кеспе
Қазақ   балалар   әдебиетінің   атасы.   Қостанай   облысында   дүниеге
келген. Атасы Балғожа бидің тәрбиесінде өскен. Кім туралы айтылған?
Толықтай әңгімелеңіз.
Бұл  кеспелерді  оқушыларға   таратып,   оқушылардың  тақырыпты  қалай
меңгергендіктерін  берген   жауаптарына  қарай   байқап   отыруға   болады.
Әдебиет   сабағында   үлестірмелі   кеспені   бір   балаға   немесе   бірнеше   балаға
беруге   болады.   Кеспедегі   тапсырманы   оқушы   сыныптастарына   әңгімелеп
береді. Білмеген балалар тыңдап, түсініп алады. Осы кезде оқушылардың есте
сақтау, тыңдау қабілеттері дамиды.Орыс сыныбында оқушыларға тақырыпты
меңгертумен   қатар,   ауызекі   сөйлеу   тілін   дамыту.   Кеспе  оқушылардың   өз
бетінше жұмыс істеп, жеке жұмыс жасауына септігін тигізеді. Сонымен қатар
сапалы білім алуға көмектеседі.
Перфокарталармен   жұмыс жасау.
Сабақты  тартымды   өткізудің,  уақытты   тиімді  пайдалана  білім   берудің
және оқушылардың білімін тексерудің тиімді  тәсілдерінің  бірі үлестірмелі
перфокарталармен жұмыс жүргізу. Әр сабақта өтілетін сабақтың тақырыбына
байланысты   перфокарталар
  Қазақ   тілінен
  дауыссыз   дыбыстарды,
перфокарталарды   жаңа   сөздерді,
сөйлемдерді дұрыс құрау сияқты тағы басқа тапсырмалар жасауға болады.
Яғни, олардың айтылуы, жазылу ережелерін толық меңгерту үшін.
 жасалып   отырады.
  дауысты, Бұл   перфокарталар   сабақ   тақырыбына   сәйкес  жасалынып   отырады.
Перфокарталарды өтілген тақырыптың мазмұнына қарай   ауыстырып  отыру
қажет. Перфокарталар септік, көптік жалғауларын өткенде, оларды меңгерту,
бекіту  мақсатында  да  қолдануға   жайлы.   Перфокартаның  бірнеше   үлгісін
көрсетіп өтейін.
1перфокарта
Дыбыстар
Қатаң
В
Қ
Һ
Н
Л
Д
Бүктемелі
+
+
Ұяң
+
+
+
Үнді
+
+
қағаздарды   салып,
талдайды да, ішіндегі дыбыстарды қатыстырып сөйлем құрайды.
 перфокарталардың   ішіне   оқушылардың  өздеріндегі  ақ
 фамилияларын  жазып,   жоғарыда   көрсетілгендерді
2перфокарта
қыз
гүл
Бала
үй
кітап
есік
3перфокарта
вместе
Только в нем Лебединная
песня
ошибочное
Сөздер
жалғаула
р
лар,лер,
дар,дер,
тар,
тер,
Сөз
тіркестері
Аққу әні
Қанаттаса
жасайтын
Ағаттық
болар еді
Бір басында 4перфокарта
Сұраулық шылауларды қатыстырып сөйлем құру
ма, ме
ба, бе
па, пе
5перфокарта
Аялдама, орын
Жекеше
Көпше
І жақ
ІІ жақ
ІІ жақ
ІІІ жақ
Сөйлем
Біз жазда
өзенге ... .
6перфокарта
түсеміз
көреміз
шомыламыз
шығамыз
7перфокарта
Сөйлем мүшелері
Жақты сөйлем
Жақсыз сөйлем
Анықтауыш
Баяндауыш
Пысықтауыш
Бастауыш
Толықтауыш
8перфокарта
Сөйлемді мағынасына қарай толықтырыңдар
Мен
Сен
Сіз
Ол
Біз
Сендер
Сіздер
іштім
сәндедің
жасадыңыз
дайындады
бардық
күттіңдер
сатып
алдыңыздар
салат
жемісжидек
үстелді
қонақ
асқа
тамақ
ас Олар
тапсырыс берді
асханаға
9перфокарта
Сөйлемді аяқтаңдар
Асхананы жабдықтау үшін
Үстелдің үсті әрқашан
Асхана ыдыстары бірдей
Асхананың қабырғасына түрлі
Асхананың ауасы
Асханада тазалық әрқашан
...
...
...
...
...
...
Таза болуы керек
Болғаны абзал
Сақталуы керек
Тұрмыстық құралдар
қажет
Суреттер ілінгені
әдемі
Тазартылып тұруы
қажет
10перфокарта
мын
ді
сың
мін
йық
йік
сің
іңіздер
Жіктік
жалғауы
Етістік
әкел – е
сал – а
көр – е
аш – а
Әдебиет   сабағынан   да   осындай   перфокарталарды   қолдануға   болады.
Өзім әдебиет сабағынан көбінесе тақырыпты өткеннен кейін, бекіту кезеңінде
оқушыларға таратып беремін. Оқушы тақырыпты қалай меңгергендігін, мәтін
арқылы көру, есте сақтау қабілеттерін перфокарта арқылы аңғаруға болады.
Ақынжазушылардың   шығармаларын,   шығармадан   үзінді   немесе   орысша
баламаларын табу сияқты әр түрлі тапсырмалар беріледі.
1перфокарта
Тапсырма
Жауап
Ауыз әдебиетінің дәстүрін сақтаушы, батырлық,
тарихи, ғашықтық жырларды айтып таратушыны
кім деп атаймыз? Малдың
иесінің
аттары
Ешкі иесі
Қой иесі
Түйе иесі
Сиыр иесі
Жылқы
иесі
2перфокарта
«Қамбар
ата»
«Зеңгі
баба»
«Ойсылқара»
«Шопан
ата»
«Шекшек
ата»
+
+
+
+
+
3перфокарта
Сөйлем Жалқаулыққа Еріншектікке Жақсылыққа
Өтірік
айтуға
Мақал
мәтелдер
адамды ...
тәрбиелейді
Ол кім?
Жасы нешеде?
Қайғысы не?
Сөздер
Елеулі
Дүниеге келу
Зерек
Ескі
Қасиетті
+
4перфокарта
«Қобыланды батыр» жыры
Тоқтарбай
Аналық бәйбәше
5перфокарта
Синоним
Антонимдер
Мысалдар
6перфокарта Сөздер
Злость
Покусать
Пленник
М. Әуезовтің «Көксерек» әңгімесі
Оставить
в живых
+
Щенок
+
+
+

.

.

.

.
7перфокарта
Ы
с
н
ы
т
л
А
Б
б
қ
а
п
қ
о
С
Ғ
п Ж
ы
у
а
м
й
А
е
р
і
с
ү
М
+

.
М
н
и
у
а
ғ
а
М
+

.
М
в
о
з
е
у
Ә
+
+
Күшік
Тірі
қалдыру
Тұтқын
Талап
тастау
Долылық
+

і
т
е
Р
Авторы
«Бір атаның
балалары»
«Көксерек»
«Әнші»
1
2
3
4
5
6
«Менің атым  Қожа»
«Өлімді жеңген ана »
«Әке мен бала»
+
+
+
8перфокарта
Кімге қатысты?
мәліметттер
Ақынжазушылар туралы
Қазақ балалар әдебиетінің атасы
Қазақ халқының ұлы ақыны
«Оян, қазақ!» деген жинағы бар.
Рет
і
1
2
3
4 Павлодар   облысының   Баянауыл
ауданындағы Қызылтау атырабында
туған.
«Құлагер» поэмасының авторы
5
9перфокарта
Әдебиет теориясы Столкновение Конфлик
т
Кульминанация Разрешение
Развитие
Сөз
Шиелені
с
10перфокарта
1964
1974
1954
Операның
атауы
«Қыз Жібек»
1934
+
Жоғарыда айтылғандай, үлестірмелі кеспе мен перфокарталарды орыс
сыныптарында қазақ тілі мен әдебиет сабағында қолдану өте тиімді. 35 минут
арасында   үлестірмелі   кеспелерді   немесе   перфокарталарды   орындауы   тиіс.
Жоғарыда берілген үлестірмелі кеспе және перфокартоларды өз сабағымда
жиі   қолданып   жүрмін.   Әр   ұстаз   өзгеше   жасауға   да   болады.   Өзім
жасағандарымды үлгі ретінде беріп отырмын.
Сюжетті   суреттерді қазақ тілі мен әдебиет сабағында қолдану
Қазақ тілі мен әдебиет сабағында сурет көрнекілігі де сабақты маңызды
өтуде  үлкен   орын   алады.   Сурет   көрнекілігі   көбінесе   оқушылардың  тілін
дамыту   мақсатында  қолданылады.  Суретке   тақырып   қою,   сурет   бойынша
сөйлемдер  құрау,   суреттің   тақырыбына  сай   мәтіндер   құрастыру   сияқты
жұмыстардың   түрін   жүргізуге  болады.Сонымен   қатар  сурет   тақырыбына
байланысты мазмұндама,шағын шығарма жаздыру тиімді тәсіл болып келеді.
Суреттер   арқылы   қазақ   халқының   салтдәстүрін,   ырымтыйымдары
жайында мәлімет беруге де қолайлы. Суреттер арқылы оқушылардың сабаққа
деген құлшыныстарын арттыру тиімді.
59сыныптарында   «Менің   отбасы   мүшелерім»,   «Менің   отбасым»,
«Отбасы»,   «Отбасындағы   асыл   адамдар»   атты   тақырыптар   берілген.   Сол
тақырыптарға   байланысты   төмендегі   суреттерді   аламыз.   Тапсырмалары   әр
түрлі болып келеді. Бұл суреттерді 5,6сыныптарға қолдануға ыңғайлы, ал
жоғары сыныптарға бұндай суреттерді қолдана алмаймыз.
5,6сыныптарға мынадай тапсырмалар береміз.
1. Суретке байланысты сұрақтар дайындаймыз:
А) суретте кімдер бейнеленген?
Ә) отбасында неше бала?
Б) сенің отбасын қандай?
В) үшінші суретте кімді көріп тұрсыңдар?
       2. «Менің әжем» тақырыбына әңгіме құрастыру. Суретке қарап. (3сурет)
       3. «Отбасымен бірге суретке түсу» диалог. (2сурет) 1сурет
2сурет 3сурет
89сыныптарға   басқадай   тапсырмалар   және   суреттер   беру   керек.
Тапсырмалары да күрделі түрде жасалуы керек. Осы жерде сыныптың білім
дәрежесін ескеруіміз қажет. Тапсырмалар үлгісі төмендегідей.
1. Суретке ат қой.
2. Суреттегі отбасы мүшелерін ата.
3. Сурет бойынша диалог құрастыр.
4. Сурет бойынша тұйық етістіктерді қатыстырып 3 сөйлем құрастыр.
5. Суретке   байланысты   шағын   шығарма   жазу,   құрмалас   сөйлемді
қатыстырып.
5сыныпта   «Қазақстанның   елордасы   –   Астана   қаласы»   тақырыбы
берілген. Сол тақырыпқа мынадай суреттерді қолданамыз:
4сурет 5сурет
6сурет
Осы суретке байланысты мынадай тапсырмалар дайындау:
1. Есімдіктерді қатыстырып 23 сөйлем құрастыру;
2. Астана   қаласы   жайында   диалог   құрастыру,   ілік,   барыс   септігін
қатыстырып;
3. «Астананың сұлу жерлері» деген тақырып төңірегінде әңгімелеле.
8сыныпта     «Табиғат   және   біз»,   «Табиғатты   қорғау»   деген   тақырыптарға
байланысты,   оқытушы  тақтаға   жылдың   төрт  мезгілінің  суретін   іледі,
оқушылар суретке қарап отырып, жаз, қыс, көктем, қыс деген мағыналарға сай
келетін тұрақты тіркестерді тауып жазады.
Мысалы:
1.  Жаз. жаны жаз, көңілі жаз. т. б.
2. күз жылауық күздей, балапанды күзде сана т. б. 7сурет
8сурет 9сурет
Сурет бойынша оқушылардың қазақ тілінен білімін жанжақты пысықтап,
толықтырып отыруға  болады. Сурет  бойынша оқушыларға  жазба   жұмысын
жаздырып,   тіл   ұстарту   жұмыстарын,   тіл   дамыту   жұмыстарын   жүргізуге
болады.  Сурет бойынша белгілі тақырыпта оқушыларға шығарма жаздыруға
да  болады.   Сурет   бойынша   шығарма  жаздыру  оқушылардың   ойын,   тілін
дамытумен   бірге,   суретте  бейнеленген  зат   пен   құбылыстарды  бейнелі   сөз
өнерімен  өрнектеуге   үйретеді.   Баланың   эстетикалық   талғамын  күшейтіп,
шығармашылық қиялын дамытады.
Соған үлгі ретінде бірнеше суреттерді беріп, шығарманың тақырыбын
«Табиғатқа жақын бол» деп алуға болады. Төмендегі суреттерді бірбірімен
байланыстыра   отырып,   шығарманы   жазады.   Яғни,   көз   алдына   табиғатта
берілген сұлулықты сезіне алады. 10сурет
11сурет
12сурет 13сурет
Сурет бойынша мазмұндама жаздыруға да қолайлы. Ол төменгі сынып
оқушыларына   тиімді.   Мазмұндаманың   мәтіні   алдынала   дайындалады.   Сол
мәтінге байланысты мазмұндама жазылады.
Сурет бойынша жаздыратын мазмұндаманың мынандай түрлері бар:
1.   Белгілі  бір   әңгіме   мазмұнына   арналған  бірнеше   сюжет   арқылы
жаздыратын   мазмұндама.
2. Белгілі бір оқиғаға  арналған бір сурет бойынша мазмұндама жаздыру.
3. Сурет ілініп тақырыбына сәйкес мазмұндама жаздыру.
Суреттер  бойынша   жаздыратын   мазмұндамаларды   бір   сарынды  емес,
түрлендіріп  отыруға   мүмкіншілік   бар.  Атап  айтқанда,  сюжетті   суреттер
бойынша өткізілетін мазмұндама мәтініндегі сөйлемдердің орнын ауыстырып,
оны сурет тәртібіне орай  түзеттіріп  немесе орны ауыстырылған  суреттерді
мәтін  бойынша бір жүйеге  келтіріп те мазмұндама жазуға  болады.  Мұндай
жұмыстар   оқушының   ойлау  қабілетін   дамытып,   шығармашылық  икемін
арттырады.
5сыныпта сурет бойынша мазмұндаманы былай жүргізуге болады:
1. Тақтаға жазғы демалысқа байланыстыжайлау, суреті ілінеді.
2. Мұғалім кіріспе әңгімесінде балаларға жазғы демалысты қалай өткізу
жайында қысқаша әңгімелеп өтеді.
14сурет 15сурет
16сурет
Балаларға   мұндағы   оқиға   желісіне   зерделі,   мұқият   қараулары
тапсырылады.   Балалар   біраз   уақыт  ойланғаннан   кейін,   мұғалім  жалпы
сыныпқа мынандай сұрақтар қойып, оған берілген жауаптарды   іріктейді.
  Суретте демалыстың қай кезі бейнеленген?
   Жазғы демалыс екенін қалай дәлелдейсіңдер ?
   Ауа райы қалай болып тұр?
    Оқушылар қай жерде демалуда?
    Қойдың төлдеу кезеңі туралы не білесіңдер?
    Оқушылардың көңілкүйлері қалай бейнеленген?
Осы сұрақтарға толық, дұрыс жауап алғаннан соң,  мұғалім :
 Енді  осы суретке қандай тақырып қойсақ екен?,   деп сұрайды.
Балалар  түрлі
 «Жазғы   демалыс»,
 «Демалыс
кезінде», «Демалыстағы көңілкүй». Мұғалім осы суреттер бойынша даярлап
келген мәтінді мәнерлеп оқиды.
 тақырыптар   ұсынады.
«Жазғы демалыстағы көрініс» деген тақырып қояды. Мұғалім тақырыпты
белгілеп болған соң былай деп сұрақ қояды.
1. Балалар демалыстағы көріністері қалай суреттелген кім тауып оқиды.
Екі   оқушы   мәтіннен   жазғы   демалыс  туралы   айтылған   сөйлемдерді   тауып,
мәнерлеп оқиды. Бұл сөйлемдер суреттеп салыстырылады. Мұғалімнің:   «Жазғы   демалыста   оқушылар   қайда   шомылады?»,   деген
сұрағына бір оқушы мәтіннен жауап тауып, дауыстап оқиды.
Мәтіннің   қалған  бөліктері   де   осылай   сұрақ     жауап   тауып,   дауыстап
оқылады.
Мәтінге мұғалімнің көмегімен  жоспар түзіледі. Жоспар үлгісі:
1. Жазғы демалыстағы көріністер.
2. Көлде шомылуы.
3. Көбелекті тамашалауы.
Сюжетті   суреттерді  пайдаланып,   әр   сабақта  сөйлем  құратуға,  мәтін
жаздыруға,   сол   мәтіндегі   сөйлемдер   арқылы  фонетика,   морфология,
синтаксис саласы бойышна талдау жасатуға болады.
Қазақ әдебиеті сабақтарында да сюжетті суреттерді және сол суреттер
арқылы тапсырма орындатуға болады.
Қазақ халқының ауыз әдебиеті тарауы кезінде, тақтаға төрт түлік малдың
суреті ілінеді. Сол суреттер бойынша тұрақты сөз тіркестерін тауып айту.
1  қатар.
Түйе  суреті  бойынша, түйе сөзі қатысқан тұрақты сөз тіркестерін тауып
17сурет
жазу керек. Мысалы:
1. Түйені түгімен жұту.
2. Түйе үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман.
3. Түйе үстінен сирақ үйіту .
4. Түймедейді түйедей ету.
2  қатар. Қойдың суреті бойынша.
1.  Қой аузынан шөп алмас.
2.  Қой мінезді . т.б.
18сурет
3 – қатар.
19сурет
Сиыр суреті бойынша.
1.  Сиырдың бүйрегіндей.
2.  Өгіздей өкіру. Т. Б.
Жылқы суреті бойынша. 20сурет
1. Жылқы мінезді.
2. Тайға таңба басқандай.
3.  Тайлы тұяғымен.
4.  Ат шаптырым жерде.
Оқушылар  түлік   малдың  суретіне  байланысты  басқа   да  тұрақты
тіркестерді  тауып,   олардың   мағыналарын   ажыратып,  дәптерлеріне  жазады.
Кім көп тұрақты тіркес тапса, оқытушы оны марапаттап, қалған оқушыларға
үлгі етіп көрсетеді.
Сонымен   қатар,   осындай   жұмыстардың   бірі   тұрмыссалт   жырларына
байланысты – наурыз жыры. Наурыз жырына да бірнеше түрде суреттер алуға
болады.   Наурыз   жыры   туралы   қарапайым   сөзбен   айтып   қойғаннан   гөрі,
суреттер көрсеткенде, оқушының есінде жақсы қалады.
21сурет 22сурет
23сурет
Жоғарыдағы суреттер арқылы сұрақтар дайындап, сол сұрақтарға жауап
алу.   Яғни,   оқушының   білімін   тексереміз,   ауызекі   сөйлеу   тілін   дамытамыз.
Сұрақтар үлгісі:
1. Наурыз қандай мейрам?
2. Наурыз мейрамын халық қалай атаған?
3. Наурыз күні қандай тағам дайындалады?
4. Үлкен адамдар не берген?
5. Мектепте наурыз күні қандай салтдәстүрлерді көрсетесіңдер
Осындай   сұрақтарды   56сынып   оқушыларына   ұсынамыз.Оқушылардың
сабаққа деген қызығушылықтары оянады. Бір суретті таңдап алып шағын өлең
шығаруларына да болады. Мақалмәтелдер мен жұмбақтар тақырыбына келіп тоқталатын болсақ,
алдынала   оқушыларға   мақалмәтелдер   мен   жұмбақтар   кітапшасын   алып
келулерің   өтінеміз.   Сабаққа   келген   соң   тақырыпқа   байланысты   тапсырма
беріледі. Бірнеше суреттер  береміз, соған байланысты мақалмәтелдер  мен
жұмбақтарды теріп жазады. Әр балаға әртүрлі суреттер береміз, кім көбірек
жазады. Төмендегі суреттерден де басқа беруге болады. Үлгі ретінде бірнеше
суреттер алып отырмын. Мысалы:

24сурет
25сурет
26сурет
7,8,9сынып   оқушыларына   ақынжазушылар   жайында   беретін   болсақ.
Олардың   портреттерін,   кітаптар   көрмесін,   киген   киімдері,   олар   жайында
жазылған пікірлерін суреттер арқылы көрсету.
Сәкен Сейфуллин жайында мынадай деректерді көрсетеміз. 27сурет
28сурет Ш.   Құдайбердіұлы   жайында   оқушыларға   толықтай   түсіндіру   үшін,
суреттерді қолданамыз. Кітапта өмірбаяны берілгенмен, оқушылар суреттер
арқылы көріп тамашалайды. Көз алдарыңда қалып қояды. Сабақты қосымша
мәліметтермен толықтырып отыруымыз қажет.
29сурет
30сурет
31сурет
Осындай   суреттерді   молынан   қолдансақ   нұр   үстіне,   нұр   болар   еді.
Сабаққа   дайындаған   материалдарымыз   құнды   дүниелер   болуы   тиіс.   Сонда
ғана көздеген мақсатымыз жүзеге асады. Техникалық  құралдардың   еш  уақытта  да   мұғалімнің   ролін  атқара
алмайтыны   түсінікті.  Ол   мұғалімге  көмекші  құрал   ғана   болады.   Өйткені
«мұғалім оқушылар үшін білімнің көзі, оқу    процесінің жетекшісі ғана емес,
еліктейтін  үлгісі де.
Оқушылардың   ойөрісін,   талғамын,   қабілетін   арпыруда техникалық
құралдардың тиімділігі ерекше. Мысалы, деректі фильмдерді   көру   арқылы
шет       елдердің,      Отанымыздың       ауыл  шаруашылығындағы,   ғылымдағы
техникадағы,   спорттағы   жаңалықтарды  күнбекүн   көріп   естумен,   қатар,
көптеген  материалдармен  танысады.   Жоғарыда   берілген   суреттерді   де
түрліше слайдтар жасап көрсете аламыз.
Әрқашанда   техникалық   құралдардың   көмегіне   жүгіне   беруіміз   қажет
емес. Керек кезінде қолданып, шамадан тыс қолданбау қажет. Әрі кеткенде
1015   минут   аралығында   ғана   POWER   POINTта   жасалған   дүниелерімізді
көрсете алуымыз тиіс.
Сондықтан   әрбір   ұстаз   жазба,   сызба,   үлестірмелі   кеспелерді,   сюжетті
суреттерді эстетикалық талғаммен жасап алғаны жөн. Қолмен жасалған дүние
әрқашан құнды. Қорытынды.
Ұстаз  шәкірттерге  білім   бергенде,   тіл  факторын  үйреткенде,   олардың
логикалық ойын дамыту тәрбиесін қатар жүргізеді. Бұл мақсатта ғылымда
балаларға   білім   мен  тәрбие  беру  міндеттерін   сабақ   үстінде  бірлікте   іске
асырудың тиімді жолдары, қолайлы әдістерін   іздестіреді.
  Жоғарыда атап өткен көрнекі құралдардың түрлері  оқушыларға жан
жақты білім беруде, олардың  сөйлеу мәдениетін қалыптастыру, сөздік қорын
байыту,   логикалык   ойөрісін   дамыту,
 өз   бетімен  жұмыс  жасай   білу
дағдыларын тәрбиелеуде белсенді қызмет  етеді.
Орыс   сыныптарында   қазақ   тілі   мен   әдебиет   сабағында  көрнекіліктің
қандай   түрі   іске   асырылатындығын  атап  көрсетуге   тырыстым.   Әр   сабақта
көрнекіліктің түрлерін пайдаланып отырса, сабақ сапалы да,  нақты  болады
деген ой туындайды. Көрнекіліктердің  оқу процесінде атқаратын қызметінің
мол екенін дәлелдей келе, сызба көрнекіліктермен жазба көрнекіліктер оларға
жататындар: кесте, үлестірмелі  кеспелер, схема, карточкалы  дәптер, плакат,
суреттер,   оқулықтар,   перфокарталар,   және   техникалық   құралдар   екенін
олардың   сабақта   қолданудың   маңыздылығы   айтылды.   Сабақ   процесінде
техникалық  құралдарда   үлкен   рөл   атқаратындығы  ескерілді.   Қай  кезде
болмасын   тәжірибелі   педагогтар   өз   сабақтарында  көрнекті  құралдарды
пайдаланып, сабақ сапасын арттыруда аянбай еңбек етіп сабақ технологиясын
жаңартып  отыруы тиіс. Көрнекіліктің қай түрі болмасын әр сабақта алатын
орны ерекше болып табылады.
Нағыз мүғалім – маманкәсіби шеберлік иесі, ізгілікті тұлға, зерттеуші,
ізденуші. Мұғалімнің психологиялық, педагогикалық, әдістемелік білімділігі,
өз   пәнін   терең   игеруі,   кәсіптік   көрегендігі   жеке   тұлғасы   оқушыға   барлық
жағынан үлгі болуға тиіс. Пайдаланған   әдебиеттер.
1. И.Ұйықбаев. Мектепте қазақ тілін оқыту мәселелері. А, 1957 жыл.
2. Әлжанов Д,  Маманов Ы. Қазақ тілін оқытудың методикасы. А,  1965
жыл.
3. А.Жаппаров. Қазақ тілі сабақтарында тіл ұстарту. Шымкент, 2000жыл.
4. А.Ысқақов. Қазақ тілі мен әдебиетін оқытуды  жақсартайық. А.  1957
жыл.
5. Орыс сыныптарына арналған қазақ тілі мен әдебиет оқулықтары.
    59сыныптар

file_name: көрнекіліктер.docx

description:
1сурет
2сурет

description:
7сурет
8сурет

description:
10сурет
11сурет
12сурет

description:
27сурет
28сурет

intro: Көрнекілік заттар мен құбылыстардың өзін тікелей көрсетуге          болмайтын жағдайда  да көрнекіліктер қолданылады. Көрнекіліктер     оқушының  құбылыстарды байқауға, қабылдауға деген ынтасын оятып, ізденіс дағдыларын қалыптастырады. Көрнекілік бақылауға, білуге, салыстыру, қатар қоя білуге, абстракты ұғымдарды дамытып, жетілдіруге жол ашады. Көрнекілікті оқытудың белгілі мақсатына сай қолдану барысында алғаш оны бүтіндей, кейін  бас және қосалқы бөлшектерін, соңында  тағы  да бүтіндей көрсетуге болады. Көрнекілікті сабақта ұстаз немесе оқушылардың  өздері   жасауға да  болады.

title: Көрнекіліктер


extracted_text:
.   Метапредметная контрольная работа по географии в 9 классе
I  . Формирование регулятивных действий
1. Использовать разные источники географической информации
На контурной карте цифрами 1 – 5 обозначьте географические объекты. 1 (полуостров Ямал)

2.(хребет СихотэАлинь)      3 (река Индигирка)      4  (пролив Лаперуза)
   5  (Финский залив)    .
Определите гео. координаты устья реки Индигирка.
2. Читать и анализировать разные источники географической информации
Субъект Федерации
Рождаемость, промилле
Смертность, промилле
Псковская область
Республика Тыва
Приморский край
10  12
20  30
10  12
18  21
10  12
12  15
Укажите субъект Федерации с большим естественным приростом населения:
1)Псковская область    2)Республика Тыва     3)Приморский край
3. Работа с диаграммой
По диаграмме рис. 161 определите вклад ЗападноСибирского региона в хозяйство России.
II. Формирование познавательных действий.
4. Умение делать вывод.
Установите соответствие между особенностью географического положения России и её следствием
(природными особенностями).
5. Устанавливать причинноследственные связи.
А) Выберите субъект Федерации  с самыми благоприятными условиями для жизни населения:
1.Мурманская область     2.Белгородская область     3.Хабаровский край
4.Республика Коми
Б) Какой из перечисленных субъектов Федерации находится в пределах главной полосы расселения?
1) Мурманская область  2) Республика Саха (Якутия)  3) Новосибирская область  4) Ненецкий АО
6. .Решение проблемного задания.
Какие трудности осложняют освоение природных богатств Западной Сибири?
III
 . Формирование коммуникативных действий
7. Выделять существенные признаки понятий
О каком социальноэкономическом процессе в России идет речь в приведенном ниже тексте?
В середине прошлого столетия доля городского населения в общей численности населения России составляла
примерно 45%. В настоящее время доля горожан в общей численности населения России составляет
примерно 73%. В крупных городах (с численностью населения от 500 тыс. человек и более) проживает более
43% всего городского населения России.            Ответ:  __________________________
8. Сравнивать признаки объектов, явлений
Какой народ надо исключить из данного ряда?
На основании какого признака? Марийцы, удмурты, карелы, башкиры
9. Преобразование информации, изложенной в тексте учебника на стр.293 (Коммун).
В какой части Западной Сибири национальный состав наиболее пёстрый? С какими факторами это связано?
10. Составление вопросов.
Составьте 2 вопроса к рисунку 180 на с.307 учебника. Объясните друг другу ответы на них.

file_name: Метапредметная контрольная работа по географии в 9 классе.docx

intro: Данная диагностика помогает "настроить" учебный процесс на индивидуальные возможности формирования УУД каждого ученика. В работе проверяются умение использовать разные источники географической информации для поиска и извлечения информации, умение устанавливать причинно-следственные связи, решать проблемные задания, умение осмысливать и оценивать географическую информациюВ метапредметной контрольной работе проверяются УУД  по географии в 9 классе.

география

group: Дисциплины

title: Метапредметная контрольная работа по предмету "География" в 9 классе. Изд. центр "Вентана-граф"


extracted_text:
Турнир знатоков русского языка
 Дорогие ребята, сегодня у нас не  совсем обычная встреча. Нас ждет
увлекательный турнир знатоков русского языка. Сколько хороших слов
сказано о русском языке! Писатель Алексей Николаевич Толстой говорил:
«Русский народ создал русский язык – яркий, как радуга после весеннего
ливня, меткий, как стрелы, певучий и богатый, задушевный, как песня над
колыбелью…»
В нашем турнире  принимают участие  учащиеся 25 класса.
 А что такое турнир?  (состязание, соревнование)
Наши  ребята покажут свои знания и умения в области русского языка,
проверят себя на внимание, творчество, быстроту. Сегодня будут звучать
самые необычные, самые запутанные, самые весёлые вопросы.
Мы смекалку очень любим,
Ей готовы жизнь отдать.
На вопросы все мы будем
По порядку отвечать.
Кто весел, тот смеется,
Кто хочет, тот добьется.
Кто ищет, тот всегда найдет.
 Итак, предлагаю начать наш турнир.
И пусть острей кипит борьба,
Сильней соревнованье:
Успех решает не судьба,
А только ваши знания!

 «Вопросответ»
Вопрос 2 кл.
Сколько букв в русском алфавите? (33)
   Вопрос 4кл.
Слова   какой   части   речи   могут   заменять   существительные   в
предложениях?      (местоимения) Вопрос 3 кл.
Как называется часть речи, обозначающая действие предмета?  (глагол)
Вопрос 5 кл.
Сколько согласных букв? (21)
Вопрос 2 кл.
Сколько гласных букв? (10)
Вопрос 3 кл.
Как называется главный член предложения, отвечающий на вопрос «кто?»
или «что?»   (подлежащее)
Вопрос 4 кл.
Какая часть слова служит для связи слов в предложении? (окончание)
    Вопрос 5 кл.
Первый звук в слове Яблоко? (й)
Конкурс «Весёлая грамматика»
Из предложенных слогов составьте слова:
Лу мон  ли но ня на ре мер ма ня мо ма
Найдите и выпишите слова, которые перемешались. ё  сто   ки   за
л   ро   ас   ро   ра
жи   т   го
ра   д   бо   та
Игра «Найди лишнее»
2 кл.
Будьте внимательнее! Есть лишние слова. Объясните, почему одно слово
является «лишним»
Дождь, снег, град, луна
Тетрадь, книга, дневник, самолёт
3 кл.
Будьте внимательнее! Есть лишние слова. Объясните, почему одно слово
является «лишним»
Земля, серая, жёлтая, зелёная
Увидеть, покрасить, краска, добежать
4 кл.
Будьте внимательнее! Есть лишние слова. Объясните, почему одно слово
является «лишним»
Белый, белизна, белеет, белка
Вкусный, интересный, искусный, грустный
     5 кл
Будьте внимательнее! Есть лишние слова. Объясните, почему одно слово
является «лишним» Белый, белизна, белеет, белка
Вкусный, интересный, искусный, грустный
Отгадай ребусы. Выполни математические действия и запиши получившееся слово: (все)
СПОР + А – РОСА + АР + ТА = ________________________
ЗИМА + ВОТ  ТОМА + ОН  И + ОК = _________________
СОМ + ТИ  СИМ + МЕТЛА – ЛА + КА = _______________
Добавь одну букву в начале слова, чтобы получились новые слова:
ДАЧА  ______________,  ПОРТ  ______________,
РИС  ________________,  КЛАД  ______________.
2 класс
 Раздели текст на предложения. Поставь точку там, где
это необходимо:
ПОДУЛА   ЗИМА   ХОЛОДОМ   СВЕРКАЕТ   ПЕРВЫЙ   ЧИСТЕНЬКИЙ
СНЕЖОК   ПОЛЕТЕЛИ   ЛИСТЬЯ   С   ДЕРЕВЬЕВ   РУМЯНИТ   ЩЕКИ
ЛЕГКИЙ МОРОЗ. 3 класс
Исправь ошибки в тех словах, которые записаны неправильно:
ПРАВЕЛО,   ЛОПАТА,   ПИТУХ,   ПАЛЬТО,   ВЯЗАНКА,   БАЛЛКОН,
ДИРЕВНЯ, НАПРИМЕР, СОСЕД, ПИНАЛ.
4 класс
Подчеркни слова, в которых буква Я обозначает два звука:
МЯЧ      ОБЪЯВЛЕНИЕ      МАЯК      РЕБЯТА      ЯГОДА
5 класс
Объясни одним словом значение фразеологических оборотов:
КАК СНЕГ НА ГОЛОВУ  ____________________________
С ГЛАЗУ НА ГЛАЗ  _________________________________
ОДНА НОГА ЗДЕСЬ, ДРУГАЯ ТАМ  __________________
ДЕРЖАТЬ ЯЗЫК ЗА ЗУБАМИ  _______________________
РАБОТАТЬ СПУСТЯ РУКАВА  _______________________
Загадки
О каких знаках препинания идет речь? Когда слова гремели и блистали,
Я в моде был, я был на пьедестале!
Однако время новое настало –
Оно меня и свергло с пьедестала.
(Восклицательный знак)

Что о себе сказать могу?
Согнула жизнь меня в дугу.
За свой характер я плачу –
За то, что много знать хочу.
(Вопросительный знак)
Известно миру с давних пор,
Что знак я немаловажный
И не окончен разговор:
И начинает думать каждый.
(Многоточие)

Он очень вежлив:
Не любит споров он и драк.
Он всем старается помочь,
Он в слове, "мать" и в слове "дочь"
И в тихом лунном слове "ночь"
Чтоб никого не огорчать,
Он все старается смягчить. (мягкий знак)
Отгадай, что это?
Он в голове у легкомысленного человека; его советуют
искать в поле, когда кто-то бесследно исчез; на него бросают
слова и деньги те, кто их не ценит.

file_name: Турнир знатоков руского языка.docx

intro: Это мероприятие приурочено к "Недели русского языка и литературы в начальной и основной школе".Проводиться с целью проверить знания русского языка  в занимательной, интересной форме.  В ходе проведения мероприятия ребята должны проявить не только знания, но и  внимание, память, воображение, фантазию, смекалку.Мероприятие подготовлено к "Недели русского языка" в начальной и основной школе.

title: Мероприятие "Турнир знатоков русского языка"


extracted_text:
Конспект урока по математике в 6 классе
Предмет: математика, класс: 6, авторы учебника: Н.Я. Виленкин, В.И. Жохов, А.С.Чесноков, С.И. Шварцбурд
Тема урока: Признаки делимости на 2,5,10.
Тип урока: урок изучения нового материала
Цель урока: организация условий достижения учащимися образовательных результатов по теме «Признаки делимости на 2,5,10»


приобретение учебной информации;
применение знаний и умений;
контроль усвоения теории;

 формирование метапредметных УУД (регулятивных, познавательных, коммуникативных).
Задачи урока: освоение учащимися предметного(теоретического и практического) содержания по теме «Признаки делимости на 2,5,10»:



умение применять знания и умения по теме;
контроль уровня освоения материала;
развитие метапредметных универсальных учебных действий.
Планируемые образовательные результаты
Предметные
Метапредметные результаты (УУД)
Личностные
Регулятивные
Познавательные
Коммуникативные
Знать: признаки
1.1.принимать

учебную 2.1. осознавать
3.1. вступать в учебный
4.1. положительное отношение делимости на 2,5,10.
Понимать: как найти
число, делится на
2,5,10; зачем это нужно
в повседневной жизни
Уметь: применять
признаки делимости

задачу;   1.2.   планировать   (в
сотрудничестве с учителем и
одноклассниками
или
самостоятельно)
необходимые
действия,

операции,   действовать   по
плану;   1.3.   контролировать
  и   результаты
процесс
деятельности,
вносить
необходимые   коррективы;
1.4. адекватно оценивать свои
осознавать
достижения,
возникающие
трудности,
искать   их   причины   и   пути
преодоления.

познавательную задачу;
2.2. читать и слушать,
извлекая нужную
информацию, понимать
информацию, выполнять
УУД; 2.3. осуществлять
для решения учебных
задач операции анализа,
синтеза, сравнения; 2.4.
устанавливать причинно
следственные связи,
делать выводы.
диалог с учителем,
одноклассниками,
участвовать в общей беседе,
соблюдая правила речевого
поведения; 3.2. задавать
вопросы, слушать и отвечать
на вопросы других,
формулировать собственные
мысли, высказывать и
обосновывать свою точку
зрения; 3.3. строить
небольшие монологические
высказывания; 3.4.
осуществлять совместную
деятельность в парах и
рабочих группах с учетом
конкретных учебно
познавательных задач.
к учению, к познавательной
деятельности, желание
приобретать новые знания,
умения, совершенствовать
имеющиеся; 4.2. осознавать
свои трудности и стремиться
к их преодолению; 4.3.
осваивать новые виды
деятельности, участвовать в
творческом, созидательном
процессе.
Этапы урока
Задачи этапа
Деятельность учителя
Деятельность учащихся
Средства обучения:
учебник, презентация
Организационная структура урока
Организационный
момент
УУД: 4.1
Вхождение в тему
урока и создание
условий для
осознанного
Уточнение направления
актуализации изученного
материала. Положительный
настрой на урок
Приветствует учащихся,
проверяет готовность
учащихся к уроку.
Приветствуют учителя,
проверяют свою готовность к
уроку.
Повторение и актуализация
опорных знаний. Мотивация
учебной деятельности.
Предлагает учащимся
устные задания на тему
«Делители и кратные»
Необходимо вспомнить
следующие темы: делители и
кратные, приемы
рационального счета при восприятия нового
материала
УУД: 1.3, 1.4, 2.2, 3.1 –
3.3, 4.1, 4.2.
УУД: 1.1, 2.1, 2.2 – 2.4,
3.1 – 3.3, 4.1
Организация и
самоорганизация
учащихся в ходе
усвоения материала.
Организация
обратной связи.
УУД: 1.2, 2.2 – 2.4,
3.1, 3.2
Практикум
УУД: 1.2, 1.3, 2.2, 2.3,
3.1 – 3.3, 4.1
делении, свойства делимости
Определение темы, цели и
задач урока.
Самоопределение в
деятельности.
Организация деятельности
учащихся по освоению
учебной информации на
уровне «знание»
Подводит итог того, что
ученики уже много знают
и умеют.  Подводит
учащихся к
формулированию цели и
задач урока, предлагая
каждой группе свое
задание на открытие
признака делимости
Предлагает сверить свои
выводы и догадки с
определением признаков
делимости  в учебнике
Находят значения выражений.
Обсуждают полученный
результат. Формулируют цель
и задачи урока и план своей
деятельности.
Самостоятельно
формулируют признаки
делимости.
Проверяют себя по учебнику
на стр.9,10
Организация деятельности
учащихся по освоению
учебной информации на
уровне «умения».
Предлагает учащимся
выполнить задания из
презентации, № 32 на стр.
10(устно),  №35,36 (с
подробным
комментированием у
Работают устно, а затем в
тетрадях Релаксация
УУД: 4.3
Практикум
УУД: 1.2, 1.3, 2.2, 2.3,
3.1 – 3.3, 4.1
Проверка
полученных
результатов
УУД: 1.3, 1.4, 2.2, 4.2,
4.3
Подведение итогов.
Рефлексия.
Домашнее задание.
УУД: 1.4, 4.2
Снятие напряжения,
разгрузка
Организация работы
доски и в тетрадях).
Выполняет упражнения
психологической
разгрузки
Выполняют упражнения
психологической разгрузки
под музыку
Предлагает учащимся
выполнить задание № 37
на стр.11(самостоятельно)
Работают в тетрадях.
Устно приводят алгоритм
выполнения задания.
Организация деятельности
учащихся по осознанию ими
результата освоения учебной
информации
Проведение самоанализа и
самооценки собственной
деятельности. Обеспечить
понимание учащимися цели,
содержания и способов
выполнения домашнего
задания.
Организует
самостоятельную работу
в парах, выполняя тест
Работа в парах. Обсуждают
особенности каждого
результата.
Тест по теме «Признаки
делимости на 2,5,10»
Организовывает
подведение итогов. Дает
качественную оценку
работы класса и
отдельных учеников.
Записывает домашнее
задание: проработать
пункт 2 учебника; задание
№ 34, 40, 42 на стр. 1011.
Повторяют, что нового
узнали, какие умения и
навыки отрабатывали и
закрепляли. Анализирую
ткачество собственной
работы на уроке, отвечая на
вопрос: «Что нового я
узнал?»
Осознают продвижение в
своем умственном развитии,
отвечая на вопросы: «Какие
признаки делимости узнали и
для чего они нужны?».
Отвечают на вопрос: «Зачем нужно выполнять ДЗ?» и
записывают домашнее
задание в дневники

file_name: урок ФГОС 6 кл.docx

intro: Данный конспект урока математики по учебнику Виленкина Н.Я.  для учеников 6 класса составлен в соответствии с принципами фгосовского урока, расписаны  предметные, метапредметные и личностные результаты. Это урок изучения нового материала. В технологической карте расписан каждый этап урока, деятельность учителя и учеников.

title: Конспект урока  по теме "Признаки делимости на 2,5,10" (6 класс)


extracted_text:
Итоговая контрольная работа по
биологии (тест) за курс 10 класса
ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА
Цель  итоговой контрольной работы оценить общеобразовательную подготовку учащихся по биологии
в соответствии с требованиями ГОС.
Объект – качество образования.
Форма ИКР – тест содержит задания с выбором ответа и задания с развернутым ответом.
Контрольная работа в двух  вариантах составлена в виде тестовых заданий, соответствующих темам,
изучаемым в 10 классе:
 биология как наука;
 структурнофункциональная организация организмов;
 размножение и индивидуальное развитие организмов;
 наследственность и изменчивость организмов.
В тестах представлены разнообразные задания по темам:
Часть А содержит 15 заданий с выбором одного верного ответа из четырех базового уровня сложности
(1 задание1 балл).
Часть В содержит 3 задания с выбором нескольких верных ответов, на установление соответствия и
определение последовательности биологических объектов, процессов и явлений. Эти задания
повышенного уровня сложности (1 задание2 балла).
В1  умение определять последовательности биологических процессов, явлений.
В2 умение проводить множественный выбор;
В3   умение устанавливать соответствие;
Часть С содержит 1задание с развернутым ответом (1 задание5 баллов).
На выполнение теста рекомендуется выделить 45 минут.
Элементы содержания.
Строение органических веществ (А1, А5)
Основные понятия генетики (А1, С1)
Изменчивость организмов (А4, А8,)
Метаболизм клетки (А6, А10, В3, С2)
Клеточные структуры (А3, А7, А9, В2)
Размножение организмов ( В, С) Итоговая контрольная работа по биологии в 10 классе.                Вариант 1
Задания группы А – найти один правильный ответ. По 1 тестовому баллу за каждое
задание. Итого 15 тестовых балла.
1. Укажите науку о зародышевом развитии организмов:
а) цитология, б) гистология, в) эмбриология, г) генетика.
2. Укажите ученого, открывшего неклеточные формы жизни – вирусы:
а) А. Левенгук, б) Карл Линней, в) Д.И. Ивановский, г) Луи Пастер
3. Сколько триплетов содержит цепь ДНК, кодирующая цепочку белка из 33 аминокислот:
а) 11, б) 33, в) 66, г) 99
4. Какой процесс происходит в световую фазу фотосинтеза:
а) израсходование  АТФ, б) образование кислорода, в) образование углекислого газа, г) цикл Кальвина
5. Сколько молекул АТФ и какой продукт реакции образуется во время гликолиза при дыхании:
а) 36 АТФ + углекислый газ и вода, б) 2 АТФ + углекислый газ и вода, в) 36 АТФ + молочная
кислота, г) 2 АТФ + молочная или пировиноградная кислота.
6. Какое азотистое основание не входит в состав молекулы ДНК:
а) цитозин, б) аденин, в) тимин, г) урацил, д) гуанин
7. Что представляет собой первичная структура молекулы белка:
а) цепь из аминокислот, сложенная спиралью; б) цепь из аминокислот, соединенных между собой
пептидными связями, в) несколько цепей, соединенных между собой, г) цепь из аминокислот,
свернутая в глобулу (шар)
8. Что такое углеводы:
а) полимеры, состоящие из моносахаридов, б) полимеры, состоящие из нуклеотидов, в) гидрофобные
вещества, состоящие из жирных кислот и глицерина, г) все гидрофильные соединения.
9. Какие из перечисленных структур являются двумембранными органоидами клетки:
 а) центриоли, б) хлоропласты, в) вакуоли, г) аппарат Гольджи.
10. Какой из органоидов клетки представляет собой разветвленную сеть трубочек и одиночных
цистерн, расположенных во всей цитоплазме клетки:
а) митохондрия, б) эндоплазматическая сеть, в) аппарат Гольджи, г) вакуоль.
11. Споры у растений и грибов служат для:
а) перенесения неблагоприятных условий, б) расселения, в) размножения, г) бесполого размножения и
расселения.
12. Развитие нового организма из неоплодотворенной яйцеклетки называется:
 а) андрогенезом, б) партеногенезом, в) дроблением, г) полиэмбрионией.
13. На рисунке профаза обозначена цифрой
14. Конъюгация и кроссинговер гомологичных хромосом происходит в: а) профазе 2, б) профазе 1, в)
метафазе 1, г) метафазе 2.
15. В результате митоза образуются: а) 2 дочерние клетки с диплоидным набором хромосом, б) 2 дочерние клетки с гаплоидным
набором хромосом, в) 4 дочерние клетки с диплоидным набором хромосом, г) 4 дочерние
клетки с гаплоидным набором хромосом.
Задания группы В.
По 3 тестовых балла за каждое из заданий. Итого 9 тестовых балла.
В 1. Установите последовательность стадий развития зародыша в эмбриогенезе позвоночных.
1) Нейрула   б)Бластула   в)Морула   г)Зигота    д)Гаструла
В 2. Выберите позиции, которые ассоциируются со вторым законом Г. Менделя – это:
1) Закон единообразия гибридов первого поколения,
2) закон расщепления,
3) Р:  Аа х Аа,
4) Р:  АА х аа,
5) расщепление по фенотипу 3:1,
6) расщепления по фенотипу и генотипу нет.
В3. Установите соответствие между особенностями и видами размножения
ВИДЫ РАЗМНОЖЕНИЯ
1) Бесполое размножение
2) Половое размножение
ОСОБЕННОСТИ РАЗМНОЖЕНИЯ
А) У потомства один родитель
Б) Потомство генетически уникально
В) Репродуктивные клетки образуются в
результате мейоза
Г) Потомство развивается из соматических
клеток
Д) Потомство может развиваться из
неоплодотворенных гамет
А
Б
В
Г
Д
Задание группы С.
Решите задачу. По 1 тестовому баллу ставится за правильно записанное условие задачи, генотипы родителей,
гаметы, генотипы гибридов первого поколения, фенотипы гибридов второго поколения . итого за задание – 5
тестовых балла.
Растение фасоли, гомозиготное по чёрной окраске, скрещено с белосемянным.
Определите фенотип потомства второго поколения, если чёрный цвет доминирует над белым.
Итого за работу 29 тестовых баллов.
Балл за работу
5
4
3
2
Тестовые баллы
2629
1925
1318
712 1
Итоговая контрольная работа по биологии в 10 классе .                Вариант 2
16
Задания группы А – найти один правильный ответ. По 1 тестовому баллу за каждое
задание. Итого 15тестовых балла.
1. Укажите раздел биологии, изучающий особенности строения и функционирования клеток:
 а) генетика, б) гистология, в) анатомия, г) цитология.
2. Каким термином обозначают вирусы, поражающие клетки бактерий:
 а) вироиды, б) бактериофаги, в) вирионы, г) прионы.
3. Сколько триплетов содержит цепь ДНК, кодирующая цепочку белка из 22 аминокислот:
 а) 11, б) 22, в) 66, г) 44
4. Какой процесс происходит в темновую фазу фотосинтеза:
а) синтез АТФ, б) образование кислорода, в) использование углекислого газа, г) образование
НАДФ*Н
5. Сколько молекул АТФ и какой продукт реакции образуется во время кислородного этапа
дыхания: а) 36 АТФ + углекислый газ и вода, б) 2 АТФ + углекислый газ и вода, в) 36 АТФ +
молочная кислота, г) 2 АТФ + молочная или пировиноградная кислота.
6. Какое азотистое основание не входит в состав молекулы РНК:
а) цитозин, б) аденин, в) тимин, г) урацил, д) гуанин
7. Что представляет собой третичная структура молекулы белка: а) цепь из аминокислот, сложенная
спиралью; б) цепь из аминокислот, соединенных между собой пептидными связями, в) несколько
цепей, соединенных между собой, г) цепь из аминокислот, свернутая в глобулу (шар)
8. Что такое липиды: а) полимеры, состоящие из моносахаридов, б) полимеры, состоящие из
нуклеотидов, в) гидрофобные вещества, состоящие из жирных кислот и глицерина, г)
гидрофильные соединения.
9. Какая из перечисленных структур клетки представлена пузырьками, содержащими
пищеварительные ферменты: а) лизосома, б) митохондрия, в) рибосома, г) ядро.
10. В каком из органоидов на кристах и в матриксе происходит кислородный этап дыхания:
а) в ядре, б) в хлоропластах, в) в митохондриях, г) в вакуолях.
11. Развитие однояйцевых близнецов называется:
 а) андрогенезом, б) партеногенезом, в) дроблением, г) полиэмбрионией
12. Бесполое размножение способствует: а) появлению адаптаций, б) появлению мутаций, в) быстрому
увеличению числа особей, г) увеличению разнообразия потомков.
13. На рисунке анафаза обозначена цифрой
14. Гомологичные хромосомы попарно выстраиваются по экватору клетки в:
 а) профазе 2, б) профазе 1, в) метафазе 1, г) метафазе 2.
15. В результате мейоза образуются: а) 2 дочерние клетки с диплоидным набором хромосом, б) 2
дочерние клетки с гаплоидным набором хромосом, в) 4 дочерние клетки с диплоидным набором
хромосом, г) 4 дочерние клетки с гаплоидным набором хромосом Задания группы В. По 3 тестовых балла за каждое из заданий. Итого 9 тестовых балла.
В1. Установите последовательность периодов сперматогенеза:
а) период формирования,    б) период размножения,   в) период созревания,  г) период роста.
В 2. Выберите позиции, которые ассоциируются с третьим законом Г. Менделя – это:
1) Закон независимого наследования признаков,
2) Закон расщепления,
3) Р: Аа х Аа,
4) Р: АаВb х АаВb,
5) дигибридное скрещивание,
6) расщепление по фенотипу в соотношении 3:1.
В 3. Установите соответствие между особенностями обмена веществ и организмами,
для которых характерны эти особенности.
ОСОБЕННОСТИ ОБМЕНА ВЕЩЕСТВ
А) использование энергии солнечного света
для синтеза АТФ
Б)  использование энергии, заключенной в пище для синтеза АТФ
В) использование только готовых органических веществ
Г) синтез органических веществ из неорганических
Д) выделение кислорода в процессе обмена веществ
ОРГАНИЗМЫ
1)автотрофы
2)гетеротрофы
А
Б
В
Г
Д
Задание группы С.
Решите задачу. По 1 тестовому баллу ставится за правильно записанное условие задачи,
генотипы родителей, гаметы, генотипы гибридов первого поколения, фенотипы гибридов
первого поколения . итого за задание – 5 тестовых балла.
Сибирский длинношерстный кот Васька скрещивался с соседской кошкой Муркой. В результате этого
скрещивания родились 4 короткошерстных и 2 длинношерстных котенка. Известно, что у кошек
короткая шерсть  доминантный признак. Определить генотипы Васьки, Мурки и всех котят.
Итого за работу 29тестовых баллов.
Тестовые баллы
Балл за работу
2629
5
4
1925
1318
3 2
1
712
16
Ответы
1 вариант
1в, 2в, 3б, 4б, 5г, 6г, 7б, 8 а, 9б, 10б, 11г, 12б, 134, 14б, 15а
В1 ГВБДА
В2 – 235
В3  12211
С. АА  х  аа
Гаметы А, а
Ф1 – Аа
Ф2 АА, 2Аа, аа – чер, чер, бел
2 вариант
1г, 2б, 3б, 4г, 5а, 6 в, 7г, 8в, 9а, 10в, 11г, 12в, 133, 14в, 15г
В1 – БГВА
В2 – 145
В3 – 12211
С Акороткий
Адлинный
Кот аа   х   кошка Аа
Гам  А, а
Ф1 Ао корот, аа длинн

file_name: контрольная работа 10 класс.doc

intro:
Цель  итоговой контрольной работы оценить общеобразовательную подготовку учащихся по биологии в соответствии с требованиями ГОС.
Объект – качество образования.
Форма ИКР – тест содержит задания с выбором ответа и задания с развернутым ответом.
Контрольная работа в двух  вариантах составлена в виде тестовых заданий, соответствующих темам, изучаемым в 10 классе:
- биология как наука;
- структурно-функциональная организация организмов;
- размножение и индивидуальное развитие организмов;
- наследственность и изменчивость организмов.
В тестах представлены разнообразные задания по темамИтоговая контрольная работа по  биологии (тест) за курс 10 класса

title: Контрольная работа 10 класс


extracted_text:
Longterm plan unit: Unit 7:
Food and drinks
School:  NIS, Taldykorgan
Date: 28/03/  2016
 Grade: 1A
Teacher name: Abisheva S.M
Theme of the lesson:
Things I like
Learning
objectives(s) that
this lesson is
contributing to
1.UE9 use basic present simple forms [positive and negative] to give basic personal
information
1.S3 pronounce basic words and expressions intelligibly
1.S5 produce words in response to basic prompts
1.S1make basic personal statements and simple statements about objects
Lesson objectives All learners will be able to:
listen and repeat the words, follow  the instruction according to the task

 Make up correct 1 positive and 1 negative sentence about the things they like
and dislike
Most learners will be able to:

recognise and name some words according to the topic, follow  the
instruction according to the task
 Make more than 2 sentences correctly using different sentence structure
Some learners will be able to:

recognise and name most of the words according to the topic, follow  the
instruction according to the task
 Make more than 4 sentences and read some of the words from the topic
Success criteria
Students will have succeeded in this class if they:
1. Name at least 6 out of 8 words correctly
2. Followed the instruction of the teacher immediately with support
3. Say at least 2 sentences about what they like and dislike correctly
Value links
Respect and cooperation by:
1. Listening to the teacher
2. Listening to each other
3. Take turns
4. Encourage each other
5. Helping each other
Cross curricular
links
ICT skills
Previous learning
Plan
Planned
timings
Beginning
5.7 min
Kazakh language and literature, Russian language and literature (naming things in
Kazakh, Russian and English)
Ppt By teacher, interactive websites
Story time – Practice the phrases: The witch has a black cat, not a white dog.
Revision of the words – colours, nature vocabulary, animals.
Planned activities (replace the notes below with your
Resources
planned activities)
 Get students ready to the class by greeting them, asking
questions about their feelings.
Hello! How are you today?
Warm up activity. T should divide Ls into 2 groups
Cards using two pictures with ice cream and chocolate.
 T gives to each group half of the cards of the food
and make them find the other half and guess what
the pictures are. T will encourage Ls to name them
in Kazakh /Russian language
(bread, soup, fish, ice cream, chocolate, chips,
pizza, cheese)

Tell the learners about what they are going to do today:
So let’s count how many words do you have?
One, two, three …. eight, and today we will learn 8
new words.
Middle
5 minutes
      3 mins
      5 mins
       57 mins
1. Teacher drills pronunciation of the words
correctly. Once they repeat after the T, then they
repeat individually.
PPT
2. SONG. Do you like …? Listen to the song and
repeat the gestures teacher shows. Then sing and
dance the song together.
3. Drill the sentences prompts I like \ I don’t like
Go back to the PPT and make up sentences together
with students.
 Do you like….? Yes, I do. It’s yummy
 Do you like ….? No, I don’t. It is yucky!
4. Pair work. T will invite one L and model to the
class the next activity.
 Ls have cards with new words. They should ask
their partner using these cards.
Do you like….? Yes, I do. It’s yummy
Do you like ….? No, I don’t. It is yucky! T will go around
the class and listen their conversation.
PPT/cards
flashcards
       5 mins
5. Speaking (FA) Before starting the activity T will
show Ls how to do it.
Call a student to go to the board. There will be all
the cards in a box or in a basket. L will take one
card and say the sentence: I like …./ I don’t like…
 rubrics
For example: I like ice cream. I don’t like cheese.
(differentiation) Teacher keeps the conversation by
asking questions: Is it yummy or yucky?
Peer assessment: others listen when somebody says
a sentence and corrects or helps to say. Choose one
more able student to assess others by giving a
sticker. But the teacher makes the final decision.
Feedback
T asks learners a word in their native language, Ls have to
show it.
Home task – learn the words (cards, make sentences)
End
3 minutes
2 mins
Additional information Differentiation –
struggling learners
will be given more
prompts to help
them speak.  More
able learners will be
encouraged to make
their speaking more
complex.
Assessment   by
the teacher, self
assessment may be
done by the
students as the
teacher asks
questions about
what they have
learnt when they
draw and do
crafting. Also the
result of the flower
will show which
words they

file_name: English Grade 1  unit Food and drinks  things I like LESSON PLAN.docx

intro:
1.UE9 use basic present simple forms [positive and negative] to give basic personal information
1.S3 pronounce basic words and expressions intelligibly
1.S5 produce words in response to basic prompts
1.S1make basic personal statements and simple statements about objects
All learners will be able to:
•	listen and repeat the words, follow  the instruction according to the task
•	Make up correct 1 positive and 1 negative sentence about the things they like and dislike
Most learners will be able to:
•	recognise and name some words according to the topic, follow  the instruction according to the task
•	Make more than 2 sentences correctly using different sentence structure
Some learners will be able to:
•	recognise and name most of the words according to the topic, follow  the instruction according to the task
•	Make more than 4 sentences and read some of the words from the topic1.UE9 use basic present simple forms [positive and negative] to give basic personal information
1.S3 pronounce basic words and expressions intelligibly
1.S5 produce words in response to basic prompts
1.S1make basic personal statements and simple statements about objects
All learners will be able to:
•	listen and repeat the words, follow  the instruction according to the task
•	Make up correct 1 positive and 1 negative sentence about the things they like and dislike
Most learners will be able to:
•	recognise and name some words according to the topic, follow  the instruction according to the task
•	Make more than 2 sentences correctly using different sentence structure
Some learners will be able to:
•	recognise and name most of the words according to the topic, follow  the instruction according to the task
•	Make more than 4 sentences and read some of the words from the topic

title: Food and drink


extracted_text:
Урок внеклассного чтения  в 9 классе с использованием ИКТ
Тема:  От матери Божьей к матери человеческой
(по книге В. Закруткина «Матерь человеческая»)
                            Эпиграф: Всё прекрасное в человеке от лучей солнца и от молока матери.
                                                                                М. Горький
Тип урока: урок внеклассного чтения.
Форма: беседа с опережающими заданиями.
Выставка: по страницам книг от 25 книг:
    Алексеевич «У войны не женское лицо»
    Распутин «Живи и помни» и др.
Выставка  оформленного форзаца.
Рисунок – первая вступительная часть книги
Рафаэль «Мадонна с Иосифом», «Сикстинская мадонна»
Портрет В. Закруткина
Муз. Оформление: Шуберт «Аве Мария», Моцарт «Реквием», Вагнер «Вечно Живые»
Опережающие задания
1. Узнайте значения имен собственных и слов: контраст, обрамление, драма, хоругвие,
Аристотель, Искандер, Магомет.
2. Написать сочинение «Я расскажу о своей маме».
3. Подберите материал о Рафаэле Санти и его полотне «Сикстинская мадонна».
4. Подберите материал о писателе В.Закруткине.
5. Выучить наизусть стихотворение Исаковского «Русской женщине», о матери из
«Сказок об Италии» Горького.
6. Найти контраст сцены в повести Закрутнина «Матерь человеческая».
Начало урока
Эпиграф: Мы будем вечно прославлять ту женщину, чье имя мать.
     Все прекрасное в человеке от лучей солнца и от молока матери.
М. Джамиль
М. Горький
Проблемный вопрос: Что роднит образ, созданный Рафаэлем, музыкальный образ Шуберта
и образ матери в повести Закруткина «Матерь человеческая»?
Ход урока
Учитель: В этом году мы с вами изучили немало произведений, где познакомились с
прекрасными образами русских женщин. Изучили «Слово о полку Игореве», узнали
многое о Ярославне, жене князя Игоря; вы отметили замечательные черты характера
Татьяны Лариной (19 век) из «Евгения Онегина» А.С. Пушкина.
Погодина Людмила Ивановна, учитель русского языка и литературы
муниципального общеобразовательного учреждения «Средняя общеобразовательная школа №3»
г. Бузулука Оренбургской области
1 Красота, обаяние, богатое внутреннее содержание проявляется в них. Сегодня на уроке
мы коснемся трагических времен, испытаний, которые выпали на долю русской женщины
в нелегкие дни испытаний войной.
Тема урока : От матери божьей к матери человеческой (по повести Закрутнина «Матерь
человеческая»).
Цель урока: Показать близость красоты изображения реальной матери, в прозе, в
музыкальном произведении и на полотне художника.
 Воспитывать любовь к прекрасному, уважение к женщине, матери.
Форма проведения: беседа с опережающими заданиями.
Беседа. Начнем разговор с вопроса:
 Какие они, ваши мамы?
   В чем смысл счастья матери (прочитать выдержки из сочинений).
         Как вы понимаете назначение матери на Земле?
Звучит музыка Шуберта «Аве Мария», проецируется репродукция с картины Рафаэля
«Сикстинская мадонна»
Ученик рассказывает о создании «Сикстинской мадонны».
 Учитель: Это близкие произведения, хотя между ними 2 века. Но оба они – о Матери. Но
сегодня мы говорим о «матери человеческой» В. Закрутнина.
Слово о В.Закруткине (сообщение ученика)
Беседа с учащимися:
 Что толкнуло писателя написать это произведение?
 Какова роль обрамления в повести?
 Давайте определим время событий, описанных в повести.
 Какие эпизоды произвели на вас наибольшее впечатление?
 Расскажите о детстве и юности Марии, жизни ее до войны.
  Есть ли сцены, когда жизнь Марии автор показывает во сне?
 О чем сны Марии?
Звучит реквием. Учитель:
 Сейчас мы услышим, как погибли Иван и сын Васятка (чтение)
 Как показывает автор отчаяние Марии, затем принятое ею решение жить, наконец,
решение работать за всю бригаду, которую уничтожили фашисты?
Сцена, когда Мария впервые услышала человеческие голоса.
 Почему Мария не убила Вертера Брахта?
 Как Закрутнин показал, почему выжила и выстояла его героиня?
Чтение  отрывка (командир на коленях…)
 Как понять смысл названия повести?
(Девочка выступает с иллюстрацией первой страницы)
 Какие мысли и чувства вызвала у вас повесть? Чем она сильна?
 С какой целью автор сопоставляет библейскую Марию с реальной женщиной? (от нее
доброта, красота)
Погодина Людмила Ивановна, учитель русского языка и литературы
муниципального общеобразовательного учреждения «Средняя общеобразовательная школа №3»
г. Бузулука Оренбургской области
2 Задать проблемный  вопрос: «Что роднит образ, созданный Рафаэлем,
музыкальный образ Шуберта и образ матери в повести В.Закруткина «Матерь
человеческая?»
Чтение отрывка Горького «Сказки об Италии»
Чтение стихотворения Исаковского «Русской женщине»
Итог: Учитель читает эпиграф.
Будем же бережно и заботливо относится к матери, своей маме, ко всем другим
матерям, ведь все прекрасное, самое лучшее в нас от наших матерей.
Дома: Читать  книги, представленные на выставке.
Погодина Людмила Ивановна, учитель русского языка и литературы
муниципального общеобразовательного учреждения «Средняя общеобразовательная школа №3»
г. Бузулука Оренбургской области
3

file_name: 4 МАЯ Урок внеклассного чтения  по повести Закруткина.doc

intro: Данный урок имеет большое воспитательное значение, так как показывает подвиг простой женщины Марии, ставшей матерью для осиротевших детей и сумевшей преодолеть ненависть к немецкому солдату и отчаяние  от потери близких людей. Её образ подобен матери Иисуса Христа Марии,  тоже пережившей смерть сына.  Использование ИКТ на уроке позволяет школьникам видеть прекрасную  картину Рафаэля «Сикстинская мадонна» и одновременно слышать музыку Шуберта, посвящённую матери.


extracted_text:
Формирование математических классов в общеобразовательной школе
    Выявление одарённых детей, организация системной работы – одна из главных задач
современной школы и образовательной практики в условиях модернизации российской
системы   образования.   С   сентября     2011   года   во   всех   образовательных   учреждениях
нашей страны вводится Федеральный государственный образовательный стандарт (далее
ФГОС).   В   основе   ФГОС   лежит   системно      деятельностный   подход,   который,   среди
множества   планируемых   результатов,   предполагает:   воспитание   и   развитие   качеств
личности,   отвечающих   требованиям   современного   общества;   учёт   индивидуальных
особенностей   учащихся;   разнообразие   их   развития,   обеспечение   роста   творческого
потенциала   и   познавательных   мотивов.   Формирование   математических   классов   в
общеобразовательной   школе   –   одна   из   самых   сложных   задач,   которую   приходится
решать   администрации   школы   и     учителям.   Для   решения   данной   задачи   помимо
вступительных   контрольных   работ   по   математике   можно   предложить   провести
несложный психологический тест на определение математических способностей.
Психологический тест "Аналитические математические способности»
Предназначение.
  Данный   психологический   тест   предназначен   для   диагностики   аналитических
математических способностей. Аналитические математические способности относятся к
академическим.   То   есть   в   первую   очередь   они   позволяют   человеку   лучше   усваивать
учебный   материал,   в   данном   случае      математику.   Аналитические   математические
способности тесно коррелируют с показателем IQ, и поэтому большинство тестов на IQ
включают в себя субтесты на определение закономерностей в числовых рядах. Обладатели
высоких   показателей   по   аналитическим   математическим   способностям   проявляют
способности   к   анализу   не   только   в   области   математики,   но   и   в   иных   разнородных
проблемах.   Обладатели   низких   показателей   по   данному   качеству   не   проявляют   ни
способностей,   ни   склонностей   к   анализу,   зачастую   совершают   неоправданно
легкомысленные
поступки.
  Стимульный материал теста состоит из двадцати числовых рядов. Каждый ряд включает в
себя десять чисел, находящихся в определённой взаимосвязи между собой. Одно из десяти
чисел   пропущено   (отмечено   троеточием).   В   задачу   испытуемого   входит   найти   это
пропущенное
число.
  Методику можно проводить и в индивидуальной работе с испытуемым, и в группе. Время
прохождения теста: 15 минут. Запрещается пользоваться калькулятором и делать какието
вспомогательные
записи.
  Методику   можно   применять   и   в   школьной   психологии   при   анализе   математических
способностей обучающихся, и в процессе профотбора на профессии, требующие хорошо
развитых   математических   и   аналитических   способностей:   разного   рода   аналитики,
экономисты
др.
  Методика имеет четыре разные формы (А, Б, В и Г). Данная форма  форма А.
и

Оцениваемые качества. Аналитические математические способности
Возрастная категория. 12+ Порядок проведения
  Испытуемому   выдаётся   стимульный   материал   и   бланк   ответов.   Время   проведения
методики  15 мин.
Инструкция
Сейчас вы получите задания. Каждое задание представляет собой ряд чисел. Эти числа
находятся в определённой закономерности. Найдите эту закономерность. Одно из десяти
чисел в ряду пропущено. Используя найденную закономерность, определите что это за
число. Запишите это число в бланк ответов и приступайте к следующему заданию. Если
долго не получается решить одно задание, то переходите к другому. Время, которое у вас
есть: 15 минут.
Задания
  1) 196 175 154 133 112 91 ... 49 28 7
  2) 39 24 23 41 7 58 9 75 25 ...
  3) 31 30 55 1 79 ... 103 57 127 86
  4) 23 ... 57 74 91 108 125 142 159 176
  5) 155 ... 205 230 255 280 305 330 355 380
  6) 5 4 13 ... 31 40 49 58 67 76
  7) 15 1 4 9 8 9 ... 17 14 3
  8) 89 ... 73 83 57 70 41 57 25 44
  9) ... 28 16 12 8 4 0 20 8 36
  10) 11 18 12 ... 9 7 21 0 2 26
  11) 0 9 10 7 17 3 ... 25 4 21
  12) 6 8 1 1 15 6 ... 22 11 9
  13) 95 95 112 86 129 ... 146 68 163 59
  14) 92 105 106 133 120 161 ... 189 148 217
  15) 6 3 21 15 48 33 ... 51 102 69
  16) 120 ... 62 33 4 25 54 83 112 141
  17) 7 31 55 79 103 127 151 175 ... 223
  18) 2 13 27 29 ... 45 77 61 102 77
  19) 19 4 27 50 73 96 119 142 ... 188
  20) 38 28 18 ... 2 12 22 32 42 52 БЛАНК ОТВЕТОВ

   Ф.И.О.: ______________________________________
   Возраст (полных лет): ___________

  1. _____
  2. _____
  3. _____
  4. _____
  5. _____
  6. _____
  7. _____
  8. _____
  9. _____
  10. _____
  11. _____
  12. _____
  13. _____
  14. _____
  15. _____
  16. _____
  17. _____
  18. _____
  19. _____
   20. _____

Обработка результатов
  С помощью ключа посчитайте количество верных ответов. За каждый верный
ответ начисляется один балл. Таким образом, максимальный балл составляет
20.
  Ниже приводится таблица ориентировочных нормативов для разных
возрастов.

Возраст
12  13 лет 0  4
14  16 лет 0  6
Низкий уровень Средний уровень Высокий уровень
5  9
7  11
10  20
12  20 17+ лет
0  8
9  13
14  20
  КЛЮЧ
  1) 70
  2) 92
  3) 28
  4) 40
  5) 180
  6) 22
  7) 3
  8) 96
  9) 24
  10) 16
  11) 14
  12) 4
  13) 77
  14) 134
  15) 75
  16) 91
  17) 199
  18) 52
  19) 165
  20) 8

file_name: формир мат кл.docx

intro: Формирование математических классов в общеобразовательной школе – одна из самых сложных задач, которую приходится решать администрации школы и  учителям. Для решения данной задачи  в школах проводят вступительные контрольные работы по математике, но  можно предложить еще провести несложный психологический тест на определение математических способностей. Данный психологический тест предназначен для диагностики аналитических математических способностей.

title: Статья "Формирование математических классов в условиях общеобразовательной школы"


extracted_text:
Longterm plan unit:  7 Food and drink
School: NIS  Kokshetau
Date:
Theme of the lesson: Hot or cold
Teacher name:  Kim L.I.

CLASS: 1
Learning objectives(s)
that this lesson is
contributing to
Lesson objectives
Number present:
absent:
1.UE9 use basic present simple forms [positive and negative] to
give basic personal information
1.S5 produce words in response to basic prompts
1.L3 recognise with support simple greetings
recognise the spoken form of a limited range of basic and
everyday classroom words
1.S1 make basic simple statements about objects
All learners will be able to:
 name types of food  intelligibly
 produce some approval/disapproval sounds
Most learners will be able to:
respond appropriately to some yes/no questions
use some short form answers correctly
respond to some information questions about food
correctly




Some learners will be able to:
give some information about themselves and others using
covered grammatical structures correctly
Success criteria
Value links
 Learners have met this learning objective  L3, if they can
recognize  68   words
 Cooperation Respect : when students play, they will learn
to be polite and respectful to each other
Cross curricular links
ICT skills
Previous learning
 Knowledge of the world
 Smart board
Things I like  (I like … / I don’t like …)
Plan
Planned
timings
Beginning
Planned activities (replace the notes below with
your planned activities)
ORGANIZATIONAL MOMENT
Hello, boys and girls
Resources
How are you? What day is it today?
What is the weather like today?
 WARMING  UP
 Pupils watch a video. Pupils discuss what
characters like and what they don’t like’.
Middle
INTRODUCING NEW MATERIAL
 Teacher elicits hot and cold food/drinks using
visuals What’s this? E.g. hot milk/cold chips.
Teacher elicits reaction from learners about the
food and drinks e.g. hmm or I don’t like cold
chips.
Like Don’t Like –
Simple Skits
http://www.youtube
.com/watch?
v=W_siaVSv3Qs
English for
Children – Unit 11
http://www.youtube
.com/watch?
v=nf2zgpSHZeA

PPT

PRACTICE
 Teacher models using images of characters
smiley/sad faces and visuals of hot and cold
foods:  Does Ben like cold soup?  Does Lulu
like hot milk?   Yes he does. / No he doesn’t.
PPT
 Pupils make sentences looking at the pictures
of the worksheet.
Worksheet
Mum doesn’t like hot/cold ……
I don’t like hot/cold ….
PLAYING
 Before class, Teacher prints off pictures of
types of food onto A4 paper. Teacher holds up
each picture, elicits the fruit and walks around
the room taping them to the walls (at a height that the pupils can reach).
Then Teacher models the game: Say, “What fruit do I
like?” and then run around the room touching each
fruit that you like saying “I like ~” as you touch each
fruit. After that, pupils stand up. Teacher asks “What
fruit do you like?” Pupils run around the room
touching fruit (Teacher encourages them to say “I
like~” as they touch).
SPEAKING
 After this game Teacher nominates student and
asks question about other pupils in the class.
Pupil responds Yes, he / she does / No, he/she
doesn’t, e.g.: Arsen, does Amir likes apples? –
Yes, he does
pictures or
flashcards of fruits
https://www.google
.ru/search?
newwindow=1&tb
m=isch&q=pictures
+of+flashcards+of+
hot+cold+food
FORMATIVE ASSESSMENT
 Pupils listen the sentences and circle the picture
of food.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Mum doesn’t like cold eggs.
I don’t like cold chips.
Alina doesn’t like hot juice.
I don’t like hot milk.
Dad doesn’t like hot water.
Alen doesn’t like cold porridge.
Mum doesn’t like cold coffee.
I don’t like cold soup.
End
FEEDBACK
Images of smiles
Evaluation of the lesson by means of oral feedback
from students – images of smiles.
Teacher asks guiding questions:
 Can you name hot and cold food?
 Can you say I like/ I don’t like?
 Can you say He / She doesn’t like?
 Can you answer the questions?
Additional information
Differentiation – how do
you plan to give more
support? How do you plan
to challenge the more able
learners?
•
More support will be
given to weaker learners by
giving them a modified
Assessment – how are you
planning to check learners’
learning?
Health and safety check
ICT links
 through questioning and
the redirecting of
questioning in feedback
 White board is used no
more than 10 minutes worksheets in some tasks
with greater support
activities
 through observation of
playing
 through formative task
 Use water based pens
 Health promoting
techniques
 Breaks and physical
activities used.
 Points from Safety
rules used at this
lesson.
 Use video 10 minutes
Use the space below to reflect on your lesson. Answer the most
relevant questions from the box on the left about your lesson.
Reflection
Were the lesson
objectives/learning
objectives
realistic?
What did the
learners learn
today?
What was the
learning
atmosphere like?
Did my planned
differentiation
work well?
Did I stick to
Summary evaluation
What two things went really well (consider both teaching and learning)?
1:
2:
What two things would have improved the lesson (consider both teaching and learning)?
1:
2:
What have I learned from this lesson about the class or individuals that will inform my next
lesson?

file_name: English Grade 1 Unit 7 Food and drink Hot or cold LESSON PLAN.doc

title: Travel presentation


description:
Longterm plan unit:  7 Food and drink
School: NIS  Kokshetau
Date:
Theme of the lesson: Hot or cold
Teacher name:  Kim L.I.

CLASS: 1
Learning objectives(s)
that this lesson is
contributing to
Lesson objectives
Number present:
absent:
1.UE9 use basic present simple forms [positive and negative] to
give basic personal information
1.S5 produce words in response to basic prompts
1.L3 recognise with support simple greetings
recognise the spoken form of a limited range of basic and
everyday classroom words
1.S1 make basic simple statements about objects
All learners will be able to:
 name types of food  intelligibly
 produce some approval/disapproval sounds
Most learners will be able to:
respond appropriately to some yes/no questions
use some short form answers correctly
respond to some information questions about food
correctly




Some learners will be able to:
give some information about themselves and others using
covered grammatical structures correctly
Success criteria
Value links
 Learners have met this learning objective  L3, if they can
recognize  68   words
 Cooperation Respect : when students play, they will learn
to be polite and respectful to each other
Cross curricular links
ICT skills
Previous learning
 Knowledge of the world
 Smart board
Things I like  (I like … / I don’t like …)
Plan
Planned
timings
Beginning
Planned activities (replace the notes below with
your planned activities)
ORGANIZATIONAL MOMENT
Hello, boys and girls
Resources
How are you?

description:
What day is it today?
What is the weather like today?
 WARMING  UP
 Pupils watch a video. Pupils discuss what
characters like and what they don’t like’.
Middle
INTRODUCING NEW MATERIAL
 Teacher elicits hot and cold food/drinks using
visuals What’s this? E.g. hot milk/cold chips.
Teacher elicits reaction from learners about the
food and drinks e.g. hmm or I don’t like cold
chips.
Like Don’t Like –
Simple Skits
http://www.youtube
.com/watch?
v=W_siaVSv3Qs
English for
Children – Unit 11
http://www.youtube
.com/watch?
v=nf2zgpSHZeA

PPT

PRACTICE
 Teacher models using images of characters
smiley/sad faces and visuals of hot and cold
foods:  Does Ben like cold soup?  Does Lulu
like hot milk?   Yes he does. / No he doesn’t.
PPT
 Pupils make sentences looking at the pictures
of the worksheet.
Worksheet
Mum doesn’t like hot/cold ……
I don’t like hot/cold ….
PLAYING
 Before class, Teacher prints off pictures of
types of food onto A4 paper. Teacher holds up
each picture, elicits the fruit and walks around
the room taping them to the walls (at a height

description:
that the pupils can reach).
Then Teacher models the game: Say, “What fruit do I
like?” and then run around the room touching each
fruit that you like saying “I like ~” as you touch each
fruit. After that, pupils stand up. Teacher asks “What
fruit do you like?” Pupils run around the room
touching fruit (Teacher encourages them to say “I
like~” as they touch).
SPEAKING
 After this game Teacher nominates student and
asks question about other pupils in the class.
Pupil responds Yes, he / she does / No, he/she
doesn’t, e.g.: Arsen, does Amir likes apples? –
Yes, he does
pictures or
flashcards of fruits
https://www.google
.ru/search?
newwindow=1&tb
m=isch&q=pictures
+of+flashcards+of+
hot+cold+food
FORMATIVE ASSESSMENT
 Pupils listen the sentences and circle the picture
of food.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Mum doesn’t like cold eggs.
I don’t like cold chips.
Alina doesn’t like hot juice.
I don’t like hot milk.
Dad doesn’t like hot water.
Alen doesn’t like cold porridge.
Mum doesn’t like cold coffee.
I don’t like cold soup.
End
FEEDBACK
Images of smiles
Evaluation of the lesson by means of oral feedback
from students – images of smiles.
Teacher asks guiding questions:
 Can you name hot and cold food?
 Can you say I like/ I don’t like?
 Can you say He / She doesn’t like?
 Can you answer the questions?
Additional information
Differentiation – how do
you plan to give more
support? How do you plan
to challenge the more able
learners?
•
More support will be
given to weaker learners by
giving them a modified
Assessment – how are you
planning to check learners’
learning?
Health and safety check
ICT links
 through questioning and
the redirecting of
questioning in feedback
 White board is used no
more than 10 minutes

description:
worksheets in some tasks
with greater support
activities
 through observation of
playing
 through formative task
 Use water based pens
 Health promoting
techniques
 Breaks and physical
activities used.
 Points from Safety
rules used at this
lesson.
 Use video 10 minutes
Use the space below to reflect on your lesson. Answer the most
relevant questions from the box on the left about your lesson.
Reflection
Were the lesson
objectives/learning
objectives
realistic?
What did the
learners learn
today?
What was the
learning
atmosphere like?
Did my planned
differentiation
work well?
Did I stick to
Summary evaluation
What two things went really well (consider both teaching and learning)?
1:
2:
What two things would have improved the lesson (consider both teaching and learning)?
1:
2:
What have I learned from this lesson about the class or individuals that will inform my next
lesson?

title: Travel presentation


extracted_text:
«ШҚО Семей қаласының білім бөлімі» ММ «№ 11 ЖОББМ» КММ
КГУ «СОШ № 11» ГУ «Отдел образования г.Семей ВКО»
Математическая викторина
«В гостях у Пифагора»
34 класс
                                                                                Провела: Белянцева Т.А.,

учитель начальных классов Семей
2016г. Математическая викторина « В гостях у Пифагора»
привитие интереса к математике, расширение кругозора учащихся
Цель:

 Развить интеллектуальную культуру средствами математики
 Воспитание самостоятельности, культуры общения.
Оборудование: презентация, задания, жетоны, геометрические фигуры.
1.Организационный момент.
 Внимание! Внимание! Приглашаем всех мальчишек и девчонок на веселый праздник математики. Не
забудьте взять с собой быстроту, находчивость, смекалку. Наши команды уже прибыли, это лучшие
математики, которые не унывают, быстро считают, хорошо решают задачи, любознательны, живут
весело и дружно.
О, математика земная, гордись прекрасная собой.
Ты всем наукам мать родная и дорожат они тобой.
Твои расчёты величаво ведут к планетам корабли,
Не ради праздничной забавы, а ради гордости Земли!
В веках овеяна ты славой, светило всех земных светил.
Тебя царицей величавой недаром Гаусс окрестил.
Строга, логична, величава, стройна в полёте, как стрела
Твоя немеркнувшая слава в веках бессмертье обрела.
Я славлю разум человека, дела его волшебных рук,
Надежду нынешнего века, царицу всех земных наук!
Где нам нужна математика? Что интересного в математике?
2.Деление на группы.
Выбирают карточки с геометрическими фигурами и рассаживаются по группам.
               1 группа
                2 группа
                 3 группа
3. Задание разминка.
Выполнить примеры,  расставить ответы в порядке возрастания и  прочитать слово.
Найдите четвёртую часть от 40? (10)
Г
О
Сколько будет 72 ? (49)
А
Площадь квадрата 36 м². Чему равна сторона квадрата? (6)
П
Чему равен корень уравнения 3х=0? (0)
На руках 10 пальцев. Сколько пальцев на 10 руках? (50)
Р
И
На лесопильном заводе каждую минуту машина отпиливает от бревна кусок
в 1 метр. Через сколько минут машина распилит бревно в 5 метров?(4)
Одно яйцо варится 5 минут, за сколько минут сварится 4 яйца?(5)
Ф
 Название сегодняшней интеллектуальной игры называется «В гостях у Пифагора».
Портрет Пифагора.

Пифагор – древнегреческий ученый, жил и творил в VVI веках до нашей эры. Родители Пифагора
были Мнегирх и Партемида. Рождение Пифагора по древним легендам будтобы предсказала богиня
Аифия в Дельтах. Потому и назвали ребенка Пифагором, что означает «тот, о ком объявила Аифия».
Вед.: В частности Аифия сообщила, что Пифагор принесет пользы и добра людям столько, сколько не
принесет в будущем никто другой. Значительные труды: музыка сфер, теорема Пифагора, была
открыта Пифагорейская школа.
3.Математическая викторина (основная часть).
 Наша игра будет состоять из нескольких конкурсов. 1) КОНКУРС СМЕКАЛИСТЫХ.  Каждой команде задаётся по 3 задачи (1 балл)
1 команда:
1. Четверо играли в домино 2 часа. Сколько  часов играл каждый?(2 часа)
2. На грядке сидело 6 воробьёв. Кот Васька подкрался и схватил одного воробья. Сколько
воробьёв осталось сидеть на грядке? (0, так как все улетели)
3. Шла старуха в Москву. Ей навстречу 3 старика. Сколько человек шло в Москву? (1 старуха)
2 команда:
1.На одной ноге петух весит 3 кг. А сколько он весит на двух ногах? (3 кг)
2.Стоит в поле дуб. На дубе 3 ветки, на каждой ветке по 3 яблока. Сколько всего яблок?( На дубе
яблоки не растут)
3.Пассажир такси ехал в село. По дороге он встретил 5 грузовиков и 3 легковые машины. Сколько
всего машин ехало в село? (Одна машина – такси, остальные из села).
3 команда:
1.Тройка лошадей пробежала 30 км. По сколько километров пробежала каждая лошадь? ( по 30 км)
2. Что  легче: килограмм ваты или килограмм железа? (одинаково)
3. Несла женщина в корзине 100 яиц, а дно упало. Сколько яиц осталось? ( Все разбились)
4. Росло 4 берёзы. На каждой берёзе по 4 ветки. На каждой большой ветке по 4 маленькие. На каждой
маленькой ветке пот 4шишки. Сколько всего шишек? (0, шишки на берёзах не растут).
2)Назовите арифметические действия, которые вы знаете.
Используя эти арифметические действия , выполните следующее задание:
1 команда:
2222=8                              2+2+2+2=8
2 команда:
2222=44                            22+22=44
3 команда:
2222=111                          222:2=111
 3) Пока команды выполняют задания. поиграем со зрителями.
Задание для зрителей.
Я вам предлагаю отгадать математический фокус.
Я могу отгадать задуманное вами число.
Задумайте число от 1 до 20
Прибавьте к нему 5
Результат умножьте на 3
От того, что получилось , отнимите 15 и запишите ответ.
Если вы назовёте мне ответ, я скажу какое число вы загадали.( Для этого названный ответ
нужно разделить на 3).
4) КОНКУРС ВНИМАТЕЛЬНЫХ. Задачи не простые. Нужно слушать внимательно, так как вопрос
будет задаваться в конце. За каждую решенную задачу присуждается 2 балла.
Задачи:
1. В автобусе ехали 25 человек.
На первой остановке вышли 7 человек, зашли 4
человека.
На следующей остановке вышли 12 человек,
зашли 5 человек.
На следующей остановке вышли 8 человек, зашли
6 человек.
На следующей остановке вышли 2 человека,
зашли 16 человек.
На следующей остановке вышли 5 человек.
 3. Летняя задача.
На речке летали 12 стрекоз.
Явились 2 друга и рыжий Барбос.
Они так плескались, они так галдели,
Что 8 стрекоз поскорей улетели.
Остались на речке только стрекозы,
Кому не страшны ребятня и барбосы.
Но вот что моя голова позабыла:
Скажите, пожалуйста, сколько их было? (12
стрекоз) Сколько было остановок? (5 остановок)
2. У четы речных Медуз был всегда отменный
вкус,
И они гостей позвали, чтоб попробовать арбуз.
На обед пришел Тритон, и Морской знакомый
Слон
Ел арбуз ножом и вилкой, был любезен и умен.
А потом зашел Варан. Лег на кожаный диван.
Одиноким молчуном просидел весь вечер Сом.
И Бермудский крокодил тоже в гости заходил.
Славно было у Медуз! Съели гости весь арбуз!
Вопрос: Сколько гостей пришло к Медузам? (5
гостей)
5. Задача о глупом Кондрате.
Шел Кондрат в Ленинград, навстречу ему 12
ребят,
У каждого по лукошку, в лукошке  по кошке,
У кошки  по котенку, у котенка  по мышонку.
Задумался старый Кондрат: "Сколько котят и
мышат
Ребята несут в Ленинград?"
 4. На рынке.
Продавал Трофим на рынке топоры, ковры и
крынки,
Грабли, ведра и рубанки, огурцов соленых банки,
И кастрюльки, и корзинки, даже детские
машинки.
Продавал Трофим на рынке.
У прилавка все толпились, покупали, не
скупились.
И хвалили млад и стар и Трофима, и товар.
Вопрос: Сосчитайте, сколько видов разных
товаров продавал Трофим на трынке?
Ответ: [Глупый, глупый  Кондрат!
Он один лишь и шел в Ленинград.
А ребята с лукошками, котятами и кошками
Шли навстречу ему, в Кострому!]
5) КОНКУРС ГЕОМЕТРИЧЕСКИЙ.
Посчитать, сколько всего треугольников в квадрате?. (20)
1, 2,3 группа.
6)Игра со зрителями. Назвать пословицы и поговорки с цифрами.
Цифры в пословицах и поговорках
Один. Один за всех и все за одного.
Один в поле не воин.
В страду одна забота – не стояла бы работа.
От великого до смешного – один шаг.
Два. За двумя зайцами погонишься, ни одного не
поймаешь.
Два сапога – пара.
Одна голова – хорошо, а две лучше.
Скупой платит дважды, а лентяй дважды
работает.
Убить двух зайцев.
Три . Бог любит троицу.
У мужика в августе три заботы – и косить, и
пахать, и сеять.
Не узнавай друга в три дня – узнавай в три года.
Из третьих рук.
Обещанного три года ждут.
Четыре .Изба без четырех углов не ставится.
Конь о четырех ногах, да и тот спотыкается.
Жить в четырех стенах.
Пять .Знать, как свои пять пальцев.
Рассказывать с пятого на десятое.
Быть как пятое колесо в телеге.
Шесть. Шесть дён лайся, седьмой кайся.
Беда шестериком правит.
Семь  .Семь раз отмерь, один раз отрежь.
Семеро одного не ждут.
У беспокойной хозяйки семь пятниц на неделе.
Тайна за семью печатями.
Семеро с ложкой один с плошкой.
.Восемь
Весна да осень – на дню погод восемь.
Восьмое чудо света.
Девять
За тридевять земель, в тридевятом царстве.
Девятый вал.
Десять
В тридевятом царстве, в тридесятом государстве.
Не трусливого десятка.
Рассказывать с пятого на десятое.
4. Подведение итогов. 1) Подсчёт жетонов.
2) Объявление победителей.

file_name: Матем. викторина 3-4 кл.doc

description:
Семей
2016г.

intro: Презентация содержит основной материал: вступительное слово, задания, конкурсы, подведение итогов.

title: Внеклассное мероприятие по математике для 3-4 классов "В гостях у Пифагора"+ презентация.