extracted_text:
«Ақтоғай ауданының білім бөлімі» мемлекеттік мекемесі
Әдістемелік кабинет
Педагогтерді аттестаттауды
ұйымдастыру жұмыстарын
тиімді үйлестіру
Риза Маней, әдіскер
Ақтоғай ауданы, Ақтоғай ауылы, 2013 жыл Жинақта педагог  қызметкерлерді аттестаттау ережесіне сай
мектепішілік   аттестаттау   шаралары,   аттестаттау   жұмысында   қолданылған
құжаттар   үлгілері   берілген.  Жинақ   мектепішілік   аттестаттау   комиссиясы
мүшелеріне  аттестатталушы мұғалімдерге арналған.
Аттестаттау   материалдары     құрастырылғаннан   кейін   практикада,   іс

жүзінде   апробациядан   өткен,   сондықтан   мектепішілік   аттестаттауда,
  пайдалы   болады   деген   сенімдеміз.   Жинақтың
мектепішілік   басқаруда
практикалық   маңыздылығы:   аталған   үлгікестені   әр   білім   беру   ұйымында
қолдануға лайықты.

  Педагог   қызметкерлерді   аттестаттау   жұмысындағы   туындайтын
проблема   көп:   білім   беру   ұйымдарында   педагогтердің   аттестациясын
ұйымдастыру   жұмыстарының   тиімді   үйлестірілмеуі,   осы   тақырып   аясында
мемлекеттік тілде басылған әдістемелік құралдың аздығы, аталған мәселенің
әдістемелік тұрғыда зерттелмеуі.
Білім   беруді   жаңғырту   стратегияларын   жүзеге   асыру   педагог
кадрлардың сапасына тікелей байланысты. Бүгінгі білім жүйесінде Д. Дьюи
атап   өткендей,   «Үлкен   өзгерістер   басталды.   Ол   маңызы   жағынан,
К. Коперниктің жаңалығына (Күн астрономиялық орталық, басқа планеталар
оның айналасында шоғырланады, оны айнала қозғалады) тең болып отыр, яғни
«оқушы тұлғасы орталыққа айналып, барлық педагогикалық әрекеттер оның
айналасына шоғырландыра жүргізіледі». Бұл жаңа жүйе – біз үшін               12
жылдық білім беруге көшу болып отыр.
Жаңа мектеп мұғалімі «дайын» білім көзі ғана болмай, оқушылардың
танымдық ісәрекеттерінің ұйымдастырушысы және үйлестірушісі бола білу,
білімнің   құндылық   ретіндегі   сипатына   терең   мән   бере   білу,   нәтижеге
бағытталған   білім   беруде   жаңаша   жолдар   мен   әдістер   табуға   дағдыланған маман   болуы   қажет.   Ал   оқушының   танымдық,   шығармашылық   қабілетінің
ресурс ретінде дамытылуы үшін мұғалімнің өзі де шығармашылық жұмыспен
айналысуы тиіс. Демек, 12 жылдық мектептің ұстазы өскелең заман талабына
сәйкес шығармашылыққа бейім, зерттеу жұмысы тәсілдерін қолдана алатын
маман   болуы   тиіс.  Ы.   Алтынсариннің  «Мұғалім  –   мектептің     жүрегі»   деп
айтқанындай,   барлық   күш   мұғалімге   түспек.   Мұғалімнің   шығармашылық
жұмысында   кәсіптік   шығармашылық   дамуы   жөнінде   В.А.   Афанасьев,   Н.Д.
Хмель, Ш.Т. Таубаева, А.А. Бейсенбаева, М.Ә. Құдайқұлов, А.К. Ахметов
және   т.б.   ғалымдар   педагогикалық   кәсіби   шеберлікті   шыңдау   жөнінде
көптеген   еңбектер   жазған   [7,   65б.,   18,   298б.,   27,   31б.,   33.].   Аталмыш
ғалымдардың пікірі бойынша мұғалімнің кәсіптік зерттеушілік ұстанымы өз
кәсібін   шығармашылық   деңгейде   жетік   меңгерген   кезде   ғана   айқындала
түседі.   Мұғалімнің   кәсіби   шеберлігі,   білімділік   деңгейі,   шығармашылығы
туралы Ы. Алтынсарин, Ж. Аймауытов, А. Байтұрсынов, П.П. Блонский, М.
Жұмабаев, Н.К. Крупская, А.В. Луначарский, А.С. Макаренко, С.Т. Шацский,
В.А.   Сухомлинский   қарастырған   [20,   6б.,   27,   64б.,   122,   67б.].   Қазіргі
білімнің жаңа үлгісін құру барысында Қазақстан ғалымдары өз еңбектерінде
тыңғылықты   мәселелерге   тоқталады.   Олар   өз   еңбектерінде   шебер   мұғалім
ғылыми   ізденіс   мәдениетімен   қарулану   керек   дейді.   Мұғалімнің   кәсіби
шеберлігі, зерттеушілік қызметі мұғалімдік жұмысқа дайындық барысында, іс
тәжірибеде және қайта даярлау кезінде қалыптасып тәрбиеленеді [77].
Ал, педагогтердің кәсіптік деңгейін көтерудің бірденбір тәсілі педагог
кадрлардың аттестациясы болып табылады.
Педагогтерді аттестаттау  – педагог қызметкердің біліктілік деңгейінің
квалификациялық   талаптарға   сәйкестігін   анықтау   мақсатымен   жүзеге
асырылатын   ісәрекеттердің   тұтас   бір   жүйесі.   Аттестаттау   білім   беру
ұйымдарында   кезең   кезеңдерімен   өткізілетінін   бәріміз   білеміз.   1кезеңінде
мұғалім   аттестацияаралығында   жасаған   педагогикалық   әрекетіне,   өз   білімі мен   біліктілігін   арттыру   бағытында   жүргізген   жұмысына  ішкі   сараптама
жүргізіеді,   бұл   кезеңде   педагог   өзінің   педагогикалық   ісәрекетіне   өзіндік
талдау   жасайды,   істәжірибесін   жинақтайды,   жинақтаған   тәжірибесі   мен
педагогтерді аттестаттау ережесінің талаптарына сай келетін жетістіктерінің
негізінде   білім   беру   ұйымының   аттестаттау   комиссиясының   төрағасының
атына   біліктілігін   көтеру   жөнінде   (немесе   растау)   өтініш   жазады,   2кезеңі
сыртқы сараптама деп аталады, мұнда білім беру ұйымындағы аттесттаттау
комиссиясы педагогтің ісәрекетіне талдау жасайды, 3кезеңінде аттестаттау
комиссиясы   аттесттаттау   ережесі   негізінде   педагогтің   өтінген   санатына
сәйкестігіне баға беріледі.
Мұнда   ең   өзекті   мәселе   аттестациядан   өтетін   педагогтермен
өткізілетін   жұмыстың   негізгі   мазмұны   мен   оның   заман   талабына   сай
ұйымдастыру тұрғыда тиімділігінде болып отыр.
Білім беру ұйымында (мектеп, мектептен тыс мекеме, балабақша, т.б.)
жылдық жұмыс жоспарындағы педагогтердің біліктілігін жетілдіру тармағы
негізінде ағымдағы оқу жылының басында және келесі оқу жылының басында
педагогтердің   аттестациясын   ұйымдастыру   және   өткізу     ісшараларының
жоспары   жасалынады   (5   жылдық   перспективалық   жоспардың   негізінде).
Жоспарлау – білім беру ұйымындағы әдістемелік жұмысты басқарудың тиімді
әдістемелерінің   бірі   [5,   10б.].     Сондықтан  педагогтің   құзыреттілігінің
үздіксіз артуы, аттестацияға сапалы дайындығы білім беру ұйымында
ұйымдастырылып   өткізілген   ісшаралар   мазмұны   мен   түрінің
өнімділігіне тікелей байланысты.
Жұмыс жоспары бойынша педагогикалық ұжым нормативтікқұқықтық
құжаттармен   (айталық,   Педагогтерді   аттесттаттау   ережесімен)   толық
танысқан   болу   керек   (біріншіден,   мектеп   басшылығы   бұл   нормативтің
мазмұнын   жақсылап   оқып,   зерделеп,   таныған   болу).   Егер   нормативтің мазмұнын   педагог   толық   білмесе,   оның   аттестацияға   дайындығы   сауатты
болып табылмайды.
Білім   беру   ұйымдарының   басшылары,   әдістемелік   бірлестіктің
жетекшілері   ұжымдағы   әр   педагогтің   аттесттациядан   өту   мерзімін   5
жылға арналған перспективалық жоспар бойынша ашық және көрнекі
түрде бақылап отыру міндет.   Егер ақпарат ашық әрі көрнекі түрде болса,
әр педагогтің бойында жоспарлы жұмыс жасау қабілеті қалыптасады. Әрі оқу
жылының   соңындағы   педагогикалық   кеңесте   келесі   оқу   жылында
аттестталатын   педагогтердің,   тегі,   атыжөні   анықталып,   нормативтік
құжаттармен таныстырылады. Аттестаттау ережесінде, әсіресе, жас мамандар
үшін   түсінуге   ауырлық   танытатын   педагогикалық   терминдер   бар,   сондай
термин сөздердің глоссарийін жасау басшылықтың міндетіне жатады. Сондай
ақ, ағымдағы жылы аттестатталатын педагогтердің аттестациядан өту кестесі
жасалған болу керек.
Келесі   кезекте   педагог   білім   беру   ұйымының   басшысына   немесе
аттестаттау комиссиясы төрағасының атына санат алу немесе санатын көтеру
бойынша өтініш жасайды.
Осы сәттен бастап білім беру мекемесінің аттестаттау комиссиясының
ағымдағы   жылы   аттестаттаудан   өтетін   педагогпен   жұмысы   (2кезең)
басталады. Оқу жылы басында аттестаттау комиссиясы мүшелері аттестаттау
комиссиясының   қызметімен,
  Аттестаттау
  міндеттерімен   танысады.
комиссиясы   педагогтердің   өтініштерін   қарайды,   аттестатталатын   педагог
қызметкерлердің   мәліметтер   базасын   жасайды   және   олардың   қызметінің
қорытындыларын   талдамалық   жалпылауды   жүргізеді.     Біліктілік   тестілеу
нәтижелері бойынша екінші, бірінші, жоғары біліктілік санаттары үшін екінші
кезең   өткізіледі.   Педагог   қызметкерлерді   тестілеудің   оң   нәтижесі   екінші
кезеңге   жолдама   алуға   негіз   болып   табылады.   Екінші   кезең   соңында
аттестаттау комиссиясы Педагог қызметкерлерге біліктілік талаптарына беру немесе растау туралы шешімді шығарады. Білім беру ұйымының аттестаттау
комиссиясы   педагог   қызметкерлерге   екінші   санатты   бекітуді   қарастырады
және бекітеді. Педагог қызметкерлердің аттестаттау материалдарын аудандық
аттестаттау   комиссиясына   қарастыруға   ұсынады.   Аттестаттау   комиссиясы
жоқу жылы басында жұмыс жоспарын құрады және жүзеге асырады. Жұмыс
жоспары   аттестатталатын   педагогтің   өзінің   педагогикалық   тәжірибесін
жинақтау, аналитикалық талдау жұмыстарымен қатар жүреді. Жұмыс желісі
мынадай болады:
1.   Мектеп   әкімшілігі   немесе

  аттестаттау   комиссиясының
аттестатталатын педагогтермен өткізетін жылдық жұмысы (үлгі)
№ Мектеп әкімшілігі немесе   аттестаттау комиссиясы
1 Педагогикалық кеңес
2 Аттестациядан өтетін педагогтерге өтініш жазу мәселесі
бойынша   әдістемелік   кеңес   беру,   аттестатталатын
мерзімі
мамыр
мамыр
педагогтерді   аттестаттау   ережелерімен,   нормативтік
құжаттардың мазмұнымен толық таныстыру
3 Аттестациядан   өтетін   педагогтердің   өтініштерін
25 мамырға дейін
қабылдау
4 Алдағы   оқу   жылында   аттестаттаудан   өтетін
2628 мамыр
педагогтердің тізімін, мәліметтер базасын жасау
5 Алдағы   оқу   жылында   аттестаттаудан   өтетін
25   мамырдан   10
педагогтерді анықтау
6 Алдағы оқу жылында аттестациядан өтетін педагогтерді
ағымдағы   жылы   жасалатын   жұмыс   мазмұнымен
таныстыру
маусым
аралығында
Маусым
7 Аудандық   білім   бөліміне   аттестациядан   өтетін
10
  маусымға
педагогтердің тізімін, мәліметтер базасын ұсыну
8 Аттестаттау   комиссиясының   жылдық   жұмыс   кестесін
әзірлеу
дейін
Маусым
қыркүйек 9 Аттестаттау   комиссиясының   жұмыстық   жиналыста
аттестатталатын   педагогтермен   өткізілетін   жұмыс
қыркүйек
1
0
1
1
1
2
1
3
1
4
1
5
1
6
1
7
1
8
1
9
жоспарын қарау
Аттестациядан   өтетін   педагогтер   үшін   өзінің   кәсіптік
құзыреттілігін   бағалауға   арналған   сауалнама   өткізу,
қазан
нәтижені бағалау
Атааналар мен оқушылардың арасында педагог жайлы
сауалнама өткізіп, нәтижені бағалау
Педагогтің аттестацияға дайындық құжатының мазмұны
қараша
қараша
мен рәсімдеу сапасына баға беру, әдістемелік кеңес беру
Аудандық,   облыстық   деңгейде   өткізілетін   ашық
сабақтар,   сыныптан   тыс   жұмыстар,   тәрбие   сағаттарын
Қараша, қаңтар
әзірлеуге әдістемелік көмек көрсету
Педагогтің   өзінің   5   жылдық   ұстаздық   істәжірибесін
жинақтау (обобщение) жұмысын зерттеу
Педагогтің   өзінің   5   жылдық   ұстаздық   істәжірибесіне
қаңтар
наурыз
сараптама, сараптамалық түйіндеме немесе қорытынды
жасау
Аттестаттау парағын әзірлеу
20 наурызға дейін
Білім   беру   ұйымының   аттестация   комиссиясының
қорытынды отырысын өткізу
Аудандық,   облыстық   сараптама   комиссияларының
2022   наурызға
дейін
Ақпан
түйіндемелерін алу
Аттестаттау комиссиясының жұмыстық жиналысы
23 наурызға дейін
Білім   беру   ұйымының   аттестаттау   комиссиясы   мен
1 сәуір
педагогтің   аудандық   аттестация   комиссяисының
отырысына қатысуы
2. Педагог тарапынан жасалатын шаралар №
1 Аттестациядан өтуге өтініш жазу
Педагог тарапынан жасалатын шаралар
2 Аттестаттау   комиссиясына   мәліметтер   базасын   жасауы
31
дейін
31
мерзімі
  мамырға
  мамырға
үшін   өзі   жайлы   жеке   басын,   білімін,   пән   бойынша
біліктілік деңгейін, пән бойынша ПҚБАИда курста білім
дейін
жетілдірген   жылын,   еңбек   өтілін,   өтініш   жазуға   негіз
болған жетістіктер мен жағдайларды растайтын құжаттар
ксеро көшірмесін ұсыну
3 Тестіге   дайындық   жасау,   пән   бойынша   авторлық
Жыл бойы
құралдарға рецензия алу
Аудандық тамыз конференциясында өз білімін жетілдіру
тамыз
тақырыбы аясында баяндама оқу
4 Білім беру ұйымының және аудандық әдістемелік кабинет
қазан
тарапынан өткізілген сауалнамаға қатысу
5 Әдістемелік портфолио жасау
6 Әдістемелік бірлестікте өткізілетін кеңеске қатысу
7 Аудан,   облыс,   республика,   халықаралық   деңгейде
Қазанқараша
қазан
өткізілетін
оқушыларын қатыстыру, өзі қатысу
конференция,

олимпиадасайыстарға
8 Өзінің   5   жылдық   ұстаздық   істәжірибесін   әдістемелік
желтоқсан
бірлестік ішінде әріптестері арасында презентациялауы
9 Өзінің   білім   жетілдіру   бойынша   жұмысын,   5   жылдық
желтоқсан
ұстаздық істәжірибесін жинақтау (обобщение)
Өзінің   5   жылдық   ұстаздық   істәжірибесін   білім   беру
желтоқсан

ұйымында
комиссиясының
әріптестері

арасында

қатысуымен)

(аттестаттау
презентациялауы,
шығармашылық есеп беруі
Ашық   сабақтар,   сыныптан   тыс   жұмыстар,   тәрбие
сағаттарын,  мектепішілік,  аудандық,  облыстық   деңгейде
желтоқсан
ақпан
ашық шаралар, өз жұмысын жинақтап, презентация өткізу
Жоғары   санатқа   аттестатталатын   педагогтер   облыстық
әдіскерден істәжірибеге баға берген пікірін алу (жоғары
Ақпан
1
0
1
1
1
2 1
3
1
4
1
5
1
6
санатқа)
1санатқа   аттестатталатын   педагогтер   аудандық
аттестация   бойынша   сараптама   комиссиясының
Ақпан
түйіндемесін алу
Білім беру мекемсіндегі аттестаттау комиссиясымен және
әдістемелік   бірлестік   мүшелерімен   бірлесіп   аттестаттау
1

дейін
наурызға
парағының мәліметтер базасын әзірлеу
Аттестаттау   комиссиясының   жұмыстық   жиналысына
қатысу
Білім   беру   ұйымының   аттестаттау   комиссиясы   мен
23   наурызға
дейін
1 сәуір
педагогтің   аудандық   аттестация   комиссиясының
отырысына қатысу
Жоғарыда көрсетілген балама жобалар, бір жағынан қарағанда,
педагогті аттестациядан өткізуге арналған жұмыстың жүйесі болғанымен, осы
ісәрекет білім ұйымының басшылары тарапынан нормативтік құжаттардың
талаптарына сәйкес сауатты да шебер, үйлесімді жүргізілген жағдайда,
сондайақ мекеме мен педагог арасында тығыз байланыс пен түсіністік
орнаған жағдайда, педагогті басшылық тарапынан әрі ынталандырып, қолдап,
әрі сауатты түрде талап ете білген жағдайда ғана оңтайлы жүзеге асырылады.
Оқу жылының соңында білім беру ұйымындағы аттестация комиссиясының
жетекшісі жыл бойы мектеп тарапынан өткізіліген жұмысқа және педагогтің
жұмыс нәтижесіне сапалы талдау жасайды.
        Педагог қызметкерлерді аттестаттауда мынадай терминдер мен
анықтамалар қолданылады:
      1) педагог қызметкерлерді аттестаттау  педагог қызметкердің біліктілік
деңгейінің біліктілік талаптарына сәйкестігін айқындау мақсатында
жүргізілетін рәсім;
      2) біліктілік санаты – жұмысты орындаудың күрделілігін көрсететін
қызметкердің біліктілігіне қойылатын талаптардың деңгейі; 3) ерікті біліктілік тестілеу (бұдан әрі – тестілеу) – мерзімінен бұрын
біліктілік санатты жоғарылату және растау кезінде кәсіби құзыреттілік
деңгейін айқындау үшін өткізілетін педагог қызметкерлерді аттестаттауды
өткізу рәсімінің бір түрі;
      4) қызмет қорытындыларын талдамалық жалпылау – педагог қызметкердің
кәсіби қызметін жүйелі, бірізді және оң зерделеу негізінде кәсіби
құзыреттілігін бағалауды қамтитын аттестаттау кезеңдерінің бірі.
Қосымшалар
Педагог қызметкерлерді
сынама біліктілік тестілеуден  өтуге дайындау жоспары
Мерзімі
Жауапты
Іс  шаралар
№
1 Пед.ұжымды жалпы орта білім беретін
ұйымдардағы педагог қызметкерлерді
сынама біліктілік тестілеуден өткізу
ережесімен таныстыру
2 Деректер базасын құру
,тестіленушілердің тізімін бекіту
3 Тестілеуді ұйымдастырушылардың
міндеттерін анықтау
4 Тестілеу өткізу үшін компьютерлік
сыныпты әзірлеу
5 Мұғалімдерді Заңдармен,құжаттармен
қамтамасыздандыру
6 Тестіленушілерді психологиялық
дайындау
7 Біліктілік тестілеуге әзірлік,байқау
тестару
8 Біліктілік тестілеуден өту және  оның
нәтижесін талдау
«Бекітілді:»
Мектеп директоры
«___»___________ 20132014 оқу жылы мұғалімдерді аттестаттау комиссиясының жұмыс
жоспары
Мақсаты:Аттестатталушы мұғалімдерді аттестаттауға сапалы дайындау.
№ Ісшаралар
мерзімі
жауапты
Күтілетін
нәтиже
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Аттестаттауға өтініш беру
жайлы кеңес
Аттестаттауға және
бекітуге өтініш қабылдау
Осы оқу жылында жоспар
бойынша аттестатталатын
мұғалімдер тізімін жасау
Эксперттік топ құру
Аттестаттлушы
мұғалімнің аттестаттаудан
өту жоспарын құру және
корректілеу
Аттестатталушының 5
жылғы жұмысы жайлы
мәлімет жасауы
І ж.ж. бақылау
жұмысының талдауы
(мәтін түрінде)
құжаттарды сараптау
атааналар мен оқушылар
арасында анкета алу
Аттестатталушы мұғалім
портфолиосын жасау
Ашық сабақ өткізу, өз
білімін жетілдіру бойынша
есеп беру
10 Эксперттердің шешімі
11 Аттестатталушы
портфолиосын зерттеу.
Берілген мәліметтердің
толықтығы мен
дұрыстығын тексеру
12 Аттестатталушы
педагогтармен
аттестаттаудың  аяқталуы алдындағы кездесуі
13 Аттестаттау
комиссиясының
қорытынды отырысы
14 Аттестаттаудың аяқталуы
жөнінде мектептің ӘБ
алдында аналитикалық
есеп беру
Мектепішілік аттестаттау шаралар кестесі
Айы
08
Б
09
10
11
12
01
02
03
04
БАҚ Ав.ж
СТ
ЖББ
Кө
ШЕ
ПА
С МАтт
т
Мәселе:
Мақсаты:
Міндеттері:
Аттестатталушы
мұғалімнің
Т.А.Ж.
Шартты белгілер:
1 кезең:
ТС – тест
2 кезең:
ЖБЖ – жазбаша білім бақылау
АС – ашық сабақ
СТ – сыныптан тыс жұмыс
Кө – көрме ААЖ– атааналар жиналысы
ПН – пән апталығы
О – олимпиада
ӨП – өзінпрезентация
Ав – авторлық жұмыс
БАҚ –  газет, журнал беттеріне  басылым
Сем – семинарпрактикум
ШТ – шығармашылық топ
ШЕшығармашылық
Б  баяндама
Аттестатталушы  мұғалімнің педагогикалық қызметін, пәнді оқыту
жағдайын тексеру
Тексеру барысында  аттестатталушы педагогтың жұмысы және оқу жоспарына
негізделген келесі құжаттар қарастырылады:
1. Пән бойынша бағдарламаның болуы және күнтізбелік – тақырыптық
жоспардың бағдарламамен сәйкестігі,күнделікті сабақ жоспарлары
2. Мұғалімнің сабағына қатысу. Сабақтардың қазіргі күн талабына жауап
беруі, оқытуды жаңа тәсілдері мен әдістерін қолдануы,нәтижелілігі
3. Оқушылардың ББД бақылау (бақылау жұмыстары, тесттер т.б.)
4. Пән бойынша сынып журналының жағдайы (журналды жүргізу, бағаның
жинақталуы оқушылардың сабаққа қатысуы, үй жұмысының мөлшері,
тоқсандық бағаның дұрыс қойылуы, бақылау, практикалық жұмыстарға
баға қойылуы)
5. Пән бойынша дәптердің жағдайы (мұғалімнің дәптерлерді  тексеру
жиілігі, дәптер жүргізуге қойылатын талаптарды орындалуы)
6. Бақылау  жұмысы дәптерлері: оқушылардың білімі мен іскерлігін
есепке алу, мұғалімнің білім сапасын бақылауға алуға, мониторинг
жүргізуі 7. Оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту бойынша дарынды
балалармен жұмыс
8. Пән  бойынша  сабақтан тыс жұмыс
9. Пән кабинетінің жағдайы:
а)Санитарлық – гигиеналық жағдай
ә) Кабинеттің безендірілуі
б) Техникалық құралдармен жабдықталуы
в) Дидактикалық материалдар мен қосымша әдебиеттерді жүйеге келтіру
10.Мектеп әдістемелік бірлестігінің жұмысы (мұғалімндің ӘБ жұмысына
қатысуы, докладтар, олардың тақырыптары) өзіндік білімін жетілдіруі
10.Мұғалімнің жұмысын бағалау,сараптама қорытындысы
11.Тұжырымдамалар және ұсыныстар
Біліктілік талаптарына сәйкес барлық санаттағылар үшін  білім беру
ұйымдарының аттестаттаудан өтетін педагог қызметкерлердің қызметін
талдауға арналған материалдар:
       педагогикалық тәжірибесі туралы материалдар (өздігінен білім беру
жөніндегі сабақтардың, оқуәдістемелік құралдардың әзірлемелері);
       шығармашылық конкурстарға, ғылымипрактикалық конференцияларға,
семинарларға, дөңгелек үстелдерге, педагогикалық оқылымдарға
қатысқандығы туралы;
       эксперименттік қызметке қатысқандығы туралы;
       оқуәдістемелік кешендердің, оқубағдарламаларын сараптауға
қатысқандығы туралы;
       әдістемелік бірлестіктердің, шығармашылық топтардың жұмысына
(басшылығы) қатысқандығы туралы;
       ұйымдастыру және тәрбиелеу қызметіне қатысқандығы туралы;
       оқушылар мен тәрбиеленушілерінің оқу жетістіктері, пән
олимпиадаларының, конкурстардың, байқаулардың, ойындар мен
жарыстардың жеңімпаздары туралы;  педагог қызметкердің кәсіби құзыреттілігін тәуелсіз бағалау
материалдары; пікірлер, оқушылармен және тәрбиеленушілермен, ата
аналармен жүргізілген сауалнамалардың нәтижелері.

 Қараоба орта мектебінің мұғалімдерін
аттестаттау құжаттары
№
1 Педагогикалық қызметкерлерді аттестаттау. Нормативті
Мазмұны
құжаттар
2 Бұйрықтар
3 Мұғалімдерді аттестаттау комиссиясы
4 Аттестаттау комиссиясының хаттамалары
5 Аттестатталушының өтініштерін тіркеу журналы
Тестілеуге дайындық
6
7 Аттесталушы мұғалімге көмек
8 Аттестаттау материалдары
9 Мұғалімдерді аттестаттау нәтижесі,сараптамасы
10 Аттестаттау парақтары
11 Куәліктерді тіркеу журналы
12
20132014 о.ж.       мұғалімдерді аттестаттауды қорытындылау
№
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
20132014 оқу жылында аттестаттаудан өтетін
мұғалімдерге  бекітілген эксперттер.
№ Аттестатталушы
Эксперттің аты – жөні
мұғалімнің аты – жөні «Бекітімін»
Мектеп директоры:
«  » _________ 2013ж
№ Мұғалімнің
Аты жөні
1
2
3
4
5
  20132018 оқу жылы  аттестаттаудан өтетін мұғалімдердің тізімі
Перспективті  жоспардан көшірме
Пәні
Санаты
2014
Соңғы
аттестатта
у
2015
2016
2017
2018
  20132014 оқу жылы
Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдерінің аттестаттаудан өту кестесі
/Перспективті жоспардан көшірме/
№ Мұғалімні
ң аты жөні
Пәні Сынып Оқыт
санаты Жылы Жоспа
орындалуы
у
тілі
р
Аттестатталушы қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдерінің
20132014 оқу жылы
ашық сабақ кестесі № Мұғалімнің аты
Пәні
Сынып Оқыту
Мерзімі Орындалуы
жөні
тілі
1
2
Аттестатталушы қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдерінің    сабақтарына
20132014 оқу жылы
қатысу кестесі
№ Мұғалімнің
аты жөні
Пәні
Сынып
Оқыту
тілі
Айы  Күні  Орындалуы
1
2
Аттестатталушы қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдерінің  курстық
дайындықтан өту кестесі
Перспективті жоспардан көшірме
№ Мұғалімні
ң аты жөні
Пәні Сынып Оқыт
у
тілі
Курста
н өткен
жылы
Пәні Курстық
Жоспар
орындалу
ы
1
2

Кәсіптік біліктілікке арналған сауалнама
Мұғалімнің атыжөні:
Сабақ беретін пәні:
Білімі, аяқтаған оқу орны, аяқтаған жылы
№ өлшеуіштер
1
2 Диплом бойынша мамандығы, квалификациясы
3 Пед.өтілі, пән бойынша өтілі
4
5 Пән бойынша курс (қайда, өткен жылы, тақырыбы)
Біліктілік санаты, жылы (пәннен)
мұғалімнің жауабы 6 Өз білімін жетілдіру тақырыбы (осы тақырып аясында нешінші
жылында жұмыс жасап жүр)
7 Өз білімін жетілдіру тақырыбы аясында қашан, қайда баяндама
жасады
Тұрақты жазылып, оқитын ғылымиәдістемелік газетжурнал
8
9 Сабақта қолданатын жаңа педагогикалық технология, ақпараттық
технология
10 Жаңа педагогикалық технология, ақпараттық технологиялар
бойынша курстан қашан және қайда өттіңіз, қандай
технологияларды жақсы білесіз
11 Тереңдетіп оқыту сыныбының оқу сапасы, аталған сыныптағы
оқушылардың жетістіктері
12 Тереңдетіп оқытуда қандай мәселені басшылыққа аласыз
немесе пән бойынша ғылымның қай саласын тереңдетіп
оқытасыз
13 Бейіналды курс, атауы, бағдарламасы мен оқу құралы
рецензияланған ба (кім, қайда, қашан және оқушы копоненті ме
әлде мектеп компоненті ме)
14 Бейіндік курс, атауы, рецензиясы (кім, қайда, қашан және оқушы
копоненті ме әлде мектеп компоненті ме)
15 Мектепте немесе аудандық, облыстық деңгейдегі әдістемелік
бірлестіктің, шығармашылық, проблемалық топтардың
мүшелігіне жатасыз ба (қашаннан бері, еңбегіңіз жинаққа енді ме)
16 Педагогикалық баспаларда еңбегіңіз жарық көрді ме (қашан,
қандай басылым, №)
17 Авторлық бағдарлама, оқуәдістемелік құрал (атау, қай жылы).
Оның негізгі идеясы, мақсаты мен міндеттері, қандай мәселені
шешеді, қандай пәндермен байланысты,  мазмұны, құрылымы,
күтілетін нәтиже, көрсете білу деңгейі
18 Пән кабинетіңіз бар ма, заман талабына лайық жабдықталған ба
19 Соңғы аптада қандай жаңа еңбекті оқып жүрсіз (көркем әдебиет,
әдістемелік, зерттеу еңбегі, есептер жинағы т.б.)
20 Өз біліміңіз бойынша жетістіктер (жеңімпаз, жүлдегер, номинант,
қатысушы, еңбек жинаққа енген)
21 Тақырып бойынша жұмысыңызды қорытындылау мерзіміңіз
22 Әріптестеріңізбен ( мектеп, аудан, облыс, республикада) қандай
істәжірибеңізбен бөлісе аласыз?
Оқушылардың жетістіктері
23 Олимпиада, сайыс, марафон, турнир
24 Оқушыларыңыздың зерттеу немесе шығармашылық жұмыстары
жарық көрді ме (қашан, қандай басылым, №)
25 Оқушылардың пән бойынша білім сапасының 3 жылдық
салыстырмалы көрсеткіші

.
 26 Оқушы білімін бағалау жүйесі
27 ҰБТ нәтижесі (5 жыл)
28 ОЖСБ нәтижесі
29 Жетектеп жүрген оқушыңыздың ғылыми жұмысының тақырыбы,
бағыты, секциясы, сыныбы
30 Озық педагогикалық тәжірибе (зертттеу, жинақтау, тарату және
қолдану)
31 Соңғы 5 жылда мектеп үшін өз санатыңызға лайық қандай биік
нәтиже көрсеттіңіз
32 Марапат (қандай, қашан)
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2010 жылғы
22 қаңтардағы № 16 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы
2.  Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту
тұжырымдамасына түсіндірме // Қазақстан мектебі. – 2004.  №2.  316 б.
3.   Қазақстан Республикасында 12 жылдық жалпы орта білім беру
тұжырымдамасы // Жоба. – Астана, 2007.  39 б.
4.  Жексенбаева У.Б Диалог5. Основные направления
обновления содержания образования // Учитель Казахстана.  2006, 11
декабря. – С. 8.
 5.  Мигаль В.И. Мигаль Е.А. «Управление современной школой» Выпуск І.
Внутришкольный контроль и сетевое планирование. Изд. «Учитель», 2002 С 7
13.
6.  Рахимжанов А. Послание Президента народу Казахстанапрограмма
действий для организаций образования //Білімдегі жаңалықтар. – 2005.
№2(10). – С. 59.
7. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстан халқының әлауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» // Ел. – 2008.  №6 (134).  12 ақпан.
13 б.
8. Сүлейменова Қ. Оқытудың жаңа тәсілі // Қазақстан мұғалімі.  2007, 6
наурыз. – 8 б.
9. ҚоянбаевЖ.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика.  Алматы,
2002. – 382 б.
10. Храпченков В.Г. Тенденции и особенности развития всеобщего среднего
образования в Казахстане. –Алматы, 1996. – С. 221.
11. Құнантаева К. Қазақстанда халыққа білім беру ісінің дамуы (1917–1990).
Алматы.  1998. – 138 б.
12. Храпченков Г.М., Храпченков В.Г. История школы и педагогической
мысли Казахстана. – Алматы, 1998. С. 327.
13. Құнантаева К.Қ. Развитие образования в Казахстане (19172000). –
Алматы. – С. 207.
14. Әмір Ш.Қ. Педагогикалық инновацияны басқару негіздері ұлттық
гимназияның үлгісін жетілдіру п.ғ.к. ғылыми дәрежесін алу үшін дайын. дисс.
– Астана: ЕГИ,
2005. – 170 б.
15. Правила государственной аттестации организаций образования МОН РК
(20072011гг.)
16, Программа и методические рекомендации по организации и проведению
гос аттестаци и  самооценки организаций образования, реализующих учебные
программы начального, основного среднего и общего среднего образования
(2009г.)
17. Саттарова Ж.С. Рякина Е.С., Савкина М.П. «Организация и проведение
аттестации педагогических работников» , Павлодар, 2011, Павлодарский
ИПК ПК

file_name: Педагогтерді аттестаттауды ұйымдастыру.doc

intro:
Жинақта педагог қызметкерлерді аттестаттау ережесіне сай мектепішілік аттестаттау шаралары, аттестаттау жұмысында қолданылған құжаттар үлгілері берілген. Жинақ мектепішілік аттестаттау комиссиясы мүшелеріне  аттестатталушы мұғалімдерге арналған.
   	Аттестаттау материалдары  құрастырылғаннан кейін практикада, іс-жүзінде апробациядан өткен, сондықтан мектепішілік аттестаттауда, мектепішілік басқаруда  пайдалы болады деген сенімдеміз. Жинақтың практикалық маңыздылығы: аталған үлгі-кестені әр білім беру ұйымында қолдануға лайықты.
 	 Педагог қызметкерлерді аттестаттау жұмысындағы туындайтын проблема көп: білім беру ұйымдарында педагогтердің аттестациясын ұйымдастыру жұмыстарының тиімді үйлестірілмеуі, осы тақырып аясында мемлекеттік тілде басылған әдістемелік құралдың аздығы, аталған мәселенің әдістемелік тұрғыда зерттелмеуі.
Білім беруді жаңғырту стратегияларын жүзеге асыру педагог кадрлардың сапасына тікелей байланысты. Бүгінгі білім жүйесінде Д. Дьюи атап өткендей, «Үлкен өзгерістер басталды. Ол маңызы жағынан,                           К. Коперниктің жаңалығына (Күн астрономиялық орталық, басқа планеталар оның айналасында шоғырланады, оны айнала қозғалады) тең болып отыр, яғни «оқушы тұлғасы орталыққа айналып, барлық педагогикалық әрекеттер оның айналасына шоғырландыра жүргізіледі». Бұл жаңа жүйе – біз үшін               12 жылдық білім беруге көшу болып отыр.
Жаңа мектеп мұғалімі «дайын» білім көзі ғана болмай, оқушылардың танымдық іс-әрекеттерінің ұйымдастырушысы және үйлестірушісі бола білу, білімнің құндылық ретіндегі сипатына терең мән бере білу, нәтижеге бағытталған білім беруде жаңаша жолдар мен әдістер табуға дағдыланған маман болуы қажет. Ал оқушының танымдық, шығармашылық қабілетінің ресурс ретінде дамытылуы үшін мұғалімнің өзі де шығармашылық жұмыспен айналысуы тиіс. Демек, 12 жылдық мектептің ұстазы өскелең заман талабына сәйкес шығармашылыққа бейім, зерттеу жұмысы тәсілдерін қолдана алатын маман болуы тиіс. Ы. Алтынсариннің «Мұғалім – мектептің  жүрегі» деп айтқанындай, барлық күш мұғалімге түспек. Мұғалімнің шығармашылық жұмысында кәсіптік шығармашылық дамуы жөнінде В.А. Афанасьев, Н.Д. Хмель, Ш.Т. Таубаева, А.А. Бейсенбаева, М.Ә. Құдайқұлов, А.К. Ахметов және т.б. ғалымдар педагогикалық кәсіби шеберлікті шыңдау жөнінде көптеген еңбектер жазған [7, 65-б., 18, 298-б., 27, 31-б., 33.]. Аталмыш ғалымдардың пікірі бойынша мұғалімнің кәсіптік зерттеушілік ұстанымы өз кәсібін шығармашылық деңгейде жетік меңгерген кезде ғана айқындала түседі. Мұғалімнің кәсіби шеберлігі, білімділік деңгейі, шығармашылығы туралы Ы. Алтынсарин, Ж. Аймауытов, А. Байтұрсынов, П.П. Блонский, М. Жұмабаев, Н.К. Крупская, А.В. Луначарский, А.С. Макаренко, С.Т. Шацский, В.А. Сухомлинский қарастырған [20, 6-б., 27, 64-б., 122, 6-7-б.]. Қазіргі білімнің жаңа үлгісін құру барысында Қазақстан ғалымдары өз еңбектерінде тыңғылықты мәселелерге тоқталады. Олар өз еңбектерінде шебер мұғалім ғылыми ізденіс мәдениетімен қарулану керек дейді. Мұғалімнің кәсіби шеберлігі, зерттеушілік қызметі мұғалімдік жұмысқа дайындық барысында, іс-тәжірибеде және қайта даярлау кезінде қалыптасып тәрбиеленеді [77].
Ал, педагогтердің кәсіптік деңгейін көтерудің бірден-бір тәсілі педагог кадрлардың аттестациясы болып табылады.
Педагогтерді аттестаттау – педагог қызметкердің біліктілік деңгейінің квалификациялық талаптарға сәйкестігін анықтау мақсатымен жүзеге асырылатын іс-әрекеттердің тұтас бір жүйесі. Аттестаттау білім беру ұйымдарында кезең кезеңдерімен өткізілетінін бәріміз білеміз. 1-кезеңінде  мұғалім аттестацияаралығында жасаған педагогикалық әрекетіне, өз білімі мен біліктілігін арттыру бағытында жүргізген жұмысына ішкі сараптама жүргізіеді, бұл кезеңде педагог өзінің педагогикалық іс-әрекетіне өзіндік талдау жасайды, іс-тәжірибесін жинақтайды, жинақтаған тәжірибесі мен педагогтерді аттестаттау ережесінің талаптарына сай келетін жетістіктерінің негізінде білім беру ұйымының аттестаттау комиссиясының төрағасының атына біліктілігін көтеру жөнінде (немесе растау) өтініш жазады, 2-кезеңі сыртқы сараптама деп аталады, мұнда білім беру ұйымындағы аттесттаттау комиссиясы педагогтің іс-әрекетіне талдау жасайды, 3-кезеңінде аттестаттау комиссиясы аттесттаттау ережесі негізінде педагогтің өтінген санатына сәйкестігіне баға беріледі.
Мұнда ең өзекті мәселе аттестациядан өтетін педагогтермен өткізілетін жұмыстың негізгі мазмұны мен оның заман талабына сай ұйымдастыру тұрғыда тиімділігінде болып отыр.
Білім беру ұйымында (мектеп, мектептен тыс мекеме, балабақша, т.б.) жылдық жұмыс жоспарындағы педагогтердің біліктілігін жетілдіру тармағы негізінде ағымдағы оқу жылының басында және келесі оқу жылының басында педагогтердің аттестациясын ұйымдастыру және өткізу  іс-шараларының жоспары жасалынады (5 жылдық перспективалық жоспардың негізінде). Жоспарлау – білім беру ұйымындағы әдістемелік жұмысты басқарудың тиімді әдістемелерінің бірі [5, 10-б.].  Сондықтан педагогтің құзыреттілігінің үздіксіз артуы, аттестацияға сапалы дайындығы білім беру ұйымында ұйымдастырылып өткізілген іс-шаралар мазмұны мен түрінің өнімділігіне тікелей байланысты.
Жұмыс жоспары бойынша педагогикалық ұжым нормативтік-құқықтық құжаттармен (айталық, Педагогтерді аттесттаттау ережесімен) толық танысқан болу керек (біріншіден, мектеп басшылығы бұл нормативтің мазмұнын жақсылап оқып, зерделеп, таныған болу). Егер нормативтің мазмұнын педагог толық білмесе, оның аттестацияға дайындығы сауатты болып табылмайды.
Білім беру ұйымдарының басшылары, әдістемелік бірлестіктің жетекшілері ұжымдағы әр педагогтің аттесттациядан өту мерзімін 5 жылға арналған перспективалық жоспар бойынша ашық және көрнекі түрде бақылап отыру міндет.  Егер ақпарат ашық әрі көрнекі түрде болса, әр педагогтің бойында жоспарлы жұмыс жасау қабілеті қалыптасады. Әрі оқу жылының соңындағы педагогикалық кеңесте келесі оқу жылында аттестталатын педагогтердің, тегі, аты-жөні анықталып, нормативтік құжаттармен таныстырылады. Аттестаттау ережесінде, әсіресе, жас мамандар үшін түсінуге ауырлық танытатын педагогикалық терминдер бар, сондай термин сөздердің глоссарийін жасау басшылықтың міндетіне жатады. Сондай-ақ, ағымдағы жылы аттестатталатын педагогтердің аттестациядан өту кестесі жасалған болу керек.
Келесі кезекте педагог білім беру ұйымының басшысына немесе аттестаттау комиссиясы төрағасының атына санат алу немесе санатын көтеру бойынша өтініш жасайды.
Осы сәттен бастап білім беру мекемесінің аттестаттау комиссиясының ағымдағы жылы аттестаттаудан өтетін педагогпен жұмысы (2-кезең)  басталады. Оқу жылы басында аттестаттау комиссиясы мүшелері аттестаттау комиссиясының қызметімен, міндеттерімен танысады. Аттестаттау комиссиясы педагогтердің өтініштерін қарайды, аттестатталатын педагог қызметкерлердің мәліметтер базасын жасайды және олардың қызметінің қорытындыларын талдамалық жалпылауды жүргізеді.  Біліктілік тестілеу нәтижелері бойынша екінші, бірінші, жоғары біліктілік санаттары үшін екінші кезең өткізіледі. Педагог қызметкерлерді тестілеудің оң нәтижесі екінші кезеңге жолдама алуға негіз болып табылады. Екінші кезең соңында аттестаттау комиссиясы Педагог қызметкерлерге біліктілік талаптарына беру немесе растау туралы шешімді шығарады. Білім беру ұйымының аттестаттау комиссиясы педагог қызметкерлерге екінші санатты бекітуді қарастырады және бекітеді. Педагог қызметкерлердің аттестаттау материалдарын аудандық аттестаттау комиссиясына қарастыруға ұсынады. Аттестаттау комиссиясы  жоқу жылы басында жұмыс жоспарын құрады және жүзеге асырады. Жұмыс жоспары аттестатталатын педагогтің өзінің педагогикалық тәжірибесін жинақтау, аналитикалық талдау жұмыстарымен қатар жүреді. Жұмыс желісі мынадай болады:Түсінік хат
           Әдістемелік әзірлемені құрастыруда ҚР-ның Президенті           Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы,  осы Жолдауды жүзеге асыруға арнап Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 25 маусымдағы № 832 қаулысымен бекітілген «Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012 – 2016 жылдарға арналған ұлттық іс-қимыл жоспары», ҚР-ның 2007 жылғы 27 шілдедегі «Білім туралы» заңы (44-бабы 9-тармағы), ҚР-ның «2011- 2020 жылдары білім беруді дамыту» бағдарламасы, ҚР-ның «Тілдерді қолдану мен дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған бағдарламасы»,  ҚР-ның «Білім туралы» Заңның 5-бабы 25-тармағына сәйкес Қазақстан  Республикасының Білім және ғылым министрінің  2007 жылғы                            29 қарашадағы № 583 бұйрығымен бекітілген «Оқу-әдістемелік жұмысты ұйымдастыру және жүзеге асыру Ережесі» және т.б. нормативтік-құқықтық құжаттар басшылыққа алына отырып әзірленді.
	Мәселенің өзектілігі:  Бүгінгі шапшаң даму мен жаңарулар заманында жас мамандардың педагогика ғылымының қазіргі әдіснамалық жаңалықтарымен қаруланбағандығы, мемлекет тарапынан ұстаздар мен оқушыларға қойылатын талаптармен, нормативтік құжаттармен таныс еместігі,  әдістемелік көмекке мұқтаждығы.

Жаңашылдық:
Аудандық деңгейде ауыл мектебіндегі жас мамандар мектебінің жұмысын жандандыру, жұмыс мазмұны мен  түрлерін жаңарту. Жас мамандарды кәсіби біліктілікке бейімдеуге, әр жеке тұлғаның әлеуетін анықтау мен дамытуға, оқушының функционалдық сауаттылығын арттыру контексіне арналған өңірлік жүйе құруды мұғалімдерге арналған менторинг, коучинг бағдарламаларын меңгерген педагогтердің тәжірибесіне негіздеу.
Мақсат:                                                                                Жас мамандарға рухани-ізгілік, психологиялық, моральдық-этикалық және кәсіби  тұрғыдан қолдау көрсету, пәндік білімдерін нығайтуға, жалпы құзыреттеліктерінің дамып жетілуіне жағдай жасау.
Міндеттер:                                                                                Нәтижеге бағдарланған білім беру жүйесінің қажеттілігіне сәйкес жас мұғалімдерді ұстаздық шеберлікке баулу, кәсіптік дайындықтарын жетілдіру, таным-түйсігі жан-жақты да терең, парасатты,  ақпараттық-коммуникативтік технологияларды меңгерген, заманға лайық шығармашыл ұстаздың өзіндік стилін қалыптастыру [2,106] .

Автордан

title: Педагогтерді аттестаттауды уйымдастыру жумыстарын  тиімді уйлестіру


extracted_text:
атематика 3сынып
Уақыты:8:30
Күні:13.03.2017 Мұғалім:Дисенова Н.И
Сабақтың тақырыбы: Ұзындық және аудан өлшем бірліктерінің кестесі.
Сілтеме
Математика оқулығының әдістемесі,мұғалімге арналған нұсқаулық
Сабақтың жабдығы
Сызба, деңгейлік тапсырма ,карточкалар
Жалпы мақсаттар
Оқыту  нәтижесі
1.Білімділікесептерді әр түрлі тәсілдермен шығару (тәсілдерін),
дағдыларын қалыптастыру, үш таңбалы сандармен жазбаша
есептерге қатысты білімдерін бекіту.
2.Дамытушылықесептеу және есте сақтау, логикалық ойөрістерін
дамыту.
3.Тәрбиелікжылдам, шапшаң ойлап есептей білуге үйрету өз ойын
еркін айтуға баулу, пәнге қызығушылығын арттыру. Ұқыптылыққа,
шапшаңдыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.
Топқа бөлу
Геометриялық фигуралар арқылы топтарға бөлу
Мұғалімнің ісәрекеті
Оқушының ісәрекеті
Осы айтқандарыңды орындауға бар
күш  жігерлеріңді саласыңдар деген
ойдамын, бәріне сәттілік пен бестік
баға тілеймін!
Ынтымақтастық
атмосферасы
Қол алысып, қәне, біз,
Достасайық бәріміз.
Айтарым бар сендерге,
Тез тұрыңдар шеңберге.
Қандай жақсы бір тұру,
Достарменен бір жүру!
Қандай жақсы дос болу!
Үй тапсырмасын сұрау Үй тапсырмасы жазылған дәптерлерді тексеру Қызығушылықты ояту
Мағынаны тану
Оқулықпен жұмыс.
1топ №1,2
2топ №2,3
3топ 4,5
Ар (белгілеу: а; лат. area — аудан) — ауданның өлшемдердің
метрлік жүйесіндегі өлшем бірлігі.
Сергіту сәті
Еркiн ұста денеңдi,
Оқушылар сергіп алады
Тарсылдатпай едендi
Орнымыздан тұрып ап
Жүгiрейiк бiр уақ.
Бiр, екi, үш, бiр, екi, үш.
Аяқты алға созайық
Тiк көтерiп, қозғайық.
Тым сылбыр да болмайық
Алға қарай озбайық.
Бiр, екi, үшi, бiр, екi, үш. Ой толғаныс
1. Фабрикада
Фабрикада 149 жұмысшы бар. Олардың алтауының жұмыс
істегендеріне бір жыл толған жоқ. Он тоғызының жасы отызға толған
жоқ. 78 жұмысшы көзілдірік тағады. 102 жұмысшы ер адамдар.
Фабрикада бір жыл және одан да көп уақыт жұмыс істеген,
көзілдірік тағатын және жастары отыздан төмен емес жұмысшы ер
адамдардың ең аз саны қанша?
2. Санжұмбақ
Сандар қатарындағы 2,3,4,5,6,7,8 және 9 цифрларының
әрқайсысының саны жиырмадан. Тек қана нөлдердің саны он бір.
Осы қатарда қанша бір бар? Бұл қандай қатар?
Үй тапсырмасы
№6,7 93бетте
Күнделіктеріне жазады
 Бағалау
 Оқушылар алдымен бір бірін бағалайды. Содан соң мұғалім барлық
оқушыларды бағалайды. Смайликтерді жабыстырады.

file_name: өлшем бірліктері.docx

intro:
1.Білімділік-есептерді әр түрлі тәсілдермен шығару (тәсілдерін), дағдыларын қалыптастыру, үш таңбалы сандармен жазбаша есептерге қатысты білімдерін бекіту.
2.Дамытушылық-есептеу және есте сақтау, логикалық ой-өрістерін дамыту.
3.Тәрбиелік-жылдам, шапшаң ойлап есептей білуге үйрету өз ойын еркін айтуға баулу, пәнге қызығушылығын арттыру. Ұқыптылыққа, шапшаңдыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.Қол алысып, қәне, біз,
Достасайық бәріміз.
Айтарым бар сендерге,
Тез тұрыңдар шеңберге.
Қандай жақсы бір тұру,
Достарменен бір жүру!
Қандай жақсы дос болу!

математика

group: Дисциплины

title: Поурочное планирование "Единицы измерение"


extracted_text:
Сабақтың тақырыбы:  НаурызҚош  келдің, Наурыз!
Күні: 13.03.2017
Сынып:4а
Сабақтың мақсаты:а) оқушыларға Наурызжыл басы, яғни дін мейрамы емес, ұлт
мейрамы екендігінің тарихи маңызын түсіндіру. Атабабамыздан ұрпақтанұрпаққа беріліп
келе жатқан ұлттық тәрбие туралы түсінік беру. ә)  өлең, мақалмәтелдер, жаңылтпаштар,
жұмбақтар арқылы тілдік қорларын жетілдіру. Өз ұлтына деген сүйіспеншілігін арттыру,
ойлау қабілеттерін дамыту. б)  қазақ халқының салтдәстүрін, тілін, дінін, әдетғұрпын
сақтауға, қастерлеуге тәрбиелеу. Сабақтың түрі: аралас  сабақ.Сабақтың әдісі: сұрақ –
жауап, түсіндіру, әңгімелеу,шығармашылық  жұмыс .Сабақтың  көрнекілігі: суреттер,
сызба,слайд..  т.б.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі: оқушылардың  зейінін  назарын
психологиялық  жаттығулар  орындау  арқылы  сабаққа  аудару  Балалар,  терезеге
қараңдаршы!  Далада  күн  сәулесі  жарқырап  тұр. Бізге  сәулесін  шашып  тұр. Сәуле
сендердің  тұла бойларыңа  тарап,  жандарыңды  жадыратып  тұр. Көңіл – күйлерің
көтеріледі. Қане, бір – бірлеріңе  жымиыңдар. Рахмет! Ендеше  сабағымызды  бастаймыз.
ІІ. Үй  тапсырмасын  сұрау.1.Көктемде ағашта қандай өзгеріс болады? 2.Көктемде қандай
еңбек түрлері басталады? 3.Бұлақ туралы не делінген?
ІІІ.  «Қош  келдің, Наурыз!»     Міржақып  Дулатов.  Міржақып Дулатов 1885
жылдың 25-қарашасында Торғай уезінің Сарықопа облысы Бірінші
ауылында(қазіргі Қостанай облысы Жанкелдин ауданында Қызбел
ауылында) дүниеге келген. 1935жылы тұтқында көз жұмады. Мансабы:
ақын, жазушы, саясаткер .Шығармалары: Алғашқы кітабы
«Оян,Қазақ!», «Азамат»,  «Терме» атты өлеңдер кітабы бар. Мағынаны
ашу:  (Тақырыпты  түсініп  оқу,мазмұнын  талдау, кітаппен  жұмыс).Сөздік  жұмысын
жасау:Байлаулы – байланыстыДеуге  сыяды – деуге  болады Тіршіліктің  арқауы –
тіршіліктің  негізі Шаруа  кенеледі – мал  тойынады
ІV. Сергіту  сәті:Күн  жарығын  алақанға  саламын,Жүрегіме  басып  ұстай  қаламын.
Ізгі  әрі  нәзік, әрі  жарық, мейірімді,Болып  кетер  сонда  жан – жағым. V. Қызығушылығын  ояту.1. Қазір  қай  мезгіл? (Қыс  мезгілінің  соңғы  күндері) 2. Қыс
мезгілінен  кейін  қандай  мезгіл  келеді? (Көктем)3. Көктем мезгілі несімен ерекшеленеді?
(Ауа райымен, табиғатымен,     мерекелермен)4. Көктем  айларын  ата? (Наурыз, сәуір,
мамыр) 5. Науырыз  айында  қандай  мерекелер  бар? (8 наурыз, 22 наурыз)
Наурыз мерекесінің ерекшелігі туралы түсіндіру. Наурыз  өте көнеден келе жатқан,
қазақ халқының тұрмыстіршілігінде, әдетғұрпында ерекше орын алатын мейрам. Ол жыл
сайын наурыз айының 22сіне тойланады. Өйткені сол күні күн мен түн теңеліп, қар еріп,
жердің тоңы кетіп, көк шыға бастайтын кез. Сондықтан наурыз күнін жаңа жылдың басы –
ұлыстың ұлы күні деп есептеп,жақсы тілек, зор қуанышпен қарсы алған.Бұл мерекесі тек
қазақтардың ғана емес, бүкіл мұсылман қауымының үлкен мерекесі.
VІ. Бекіту.  Сұрақжауап. І топ – сөзжұмбақ шешу.ІІ топ – сюжетті сурет арқылы мәтін
құрастыруі
ІІІ топ – Эссе жазу «Наурыз көже» Әр топтың оқушылары өздеріне берілген
тапсырмаларды орындайды.
І топ Өздері бірігіп сөзжұмбақ құрастырады
ІІ топ Суреттерден мәтін құрастырады.
ІІІ топ Эссе Наурыз көже — Ұлыстың ұлы күні жасалатын қасиетті ас.
Оған тары, арпа, бидай, бұршақ, күріш сияқты жеті түрлі дән мен ақ
қосылады. Түркі халықтарының ұғымында жеті саны қасиетті
саналғандықтан, наурыз көжеге жеті түрлі дәм қосылады. Оған қоса,
ол — тоқшылық пен ырыс құттың белгісі
VІІ. Ой  толғаныс. Бір  оқушы  Наурыз   мейрамына  байланысты бата береді. Үйге
тапсырма : «Наурыз – ұлттық  мейрам»  деген  тақырыпта  шығарма  жазып
келу. Тақырыпты  оқып  келу.

intro: :а) оқушыларға Наурыз-жыл басы, яғни дін мейрамы емес, ұлт мейрамы екендігінің тарихи маңызын түсіндіру. Ата-бабамыздан ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан ұлттық тәрбие туралы түсінік беру. ә)  өлең, мақал-мәтелдер, жаңылтпаштар, жұмбақтар арқылы тілдік қорларын жетілдіру. Өз ұлтына деген сүйіспеншілігін арттыру, ойлау қабілеттерін дамыту. б)  қазақ халқының салт-дәстүрін, тілін, дінін, әдет-ғұрпын сақтауға, қастерлеуге тәрбиелеу. Сабақтың түрі: аралас  сабақ.Сабақтың әдісі: сұрақ – жауап, түсіндіру, әңгімелеу,шығармашылық  жұмыс .Сабақтың  көрнекілігі: суреттер, сызба,слайд..  т.б.

title: Поурочное планирование "Наурыз"


extracted_text:
Сабақтың тақырыбы: Сын  қимыл үстеулері
Күні:13.03.2017
Сынып:4а
Сабақтың мақсаты: Үстеудің мағыналық топтарын ажырату.
Сабақтың міндеттері: а) Сөйлем ішінен үстеулерді тауып, сұрақ қою арқылы мағынасын тану,
үстеулердің ұқсастықтары мен іштей өзгешеліктерін салыстыру;
ә) Оқушылардың білім, біліктерін негізге ала отырып, өздігінен іздену
дағдысын, іскерлік қабілетін, ой қорытындысын жасай алуын дамыту;
б) Оқушыларды нақтылыққа, ұқыптылыққа баулу.
Сабақтың типі: қорытындылау сабағы
Сабақтың әдіс  тәсілдері: танымды іздендіру, сұрақ  жауаптар, салыстыру, талдау,
қорытындылау
Сабақтың көрнекілігі: түрлі  түсті шаршылар, сөздер жазылған қағаздар
Сабақ барысы:
І Алғашқы ұйымдастыру
 Оқушылар, жұмыс барысында көтеріңкі көңіл  күй мен сәттілік тудыру үшін бір  бірімізге
қарап жымиып, көңілімізді көтерер «зат есім» айтайық, «етістікпен» сәттілік тілейік, «сын
есіммен» еркелетейік.
Аружан, әдемісің, үміттенемін.
ІІ Негізгі бөлім
1. «Артық сөзді тап» Оқушылар берілген сөздердің ішінен артық сөзді сан жазылған
түстермен көрсетеді.
  үстеу, сын есім, қосымша, етістік
  мезгіл, сан, сын  қимыл, мекен
  қалай? қашан? қайда? кім?
  Кеше, жоғары, артта, төменде
  Түнде, түсте, таңертең, кеше
  Үстеу, үскірік, үміт, Үсен
Осы жаттығулардан соң «Үстеу» туралы білетінімізді қорытындылаймыз.
2. Оқулықпен жұмыс. 522  жаттығу Үстеулерді қатыстырып, сөйлемдер құрау.
І қатар  түсте, тез, қысы  жазы
ІІ қатар – бүгін  ертең, орын  орнына, бүрсігүні
ІІІ қатар  сыртта, қысы  жазы, оқта  текте
Тақтаға әр қатардан 1 оқушыдан шығып, 1 сөйлемнен жазады. Сөйлем мүшелеріне талдайды.
3. Көп нүктенің орнына үстеулер қою.
а)................. төрт түлігі сай бай болыпты.
ә) Серік мектепке менен.............. келді.
б)..................... жүрші, Көкшолақ,
..................... жүрші, Көкшолақ.
в) Керегені құшақтап,..................... құлады. («Қыз Жібек» жырынан)
г) Сен.................. артықтау кеттің, Жазықбай.
Керекті сөздер: баяғыда, кейін, олай, былай, етпетінен, тым.
4. Оқушыларға алдын  ала тапсырмалар берілген. Үстеулер қатыстырылған қазақ
жұмбақтары мен мақал  мәтелдерін жазып келу тапсырылған. 2 оқушының жұмысымен
танысу.
5. Дара және күрделі үстеулерді бөліп жазу.
Қыстай, күні кеше, анда  санда, ерекше, аз  аздан, әдейі, құлан  таза, дәл, бірте  бірте, бірталай, қазақша.
ІІІ Қорытынды
 Сонымен балалар, тапсырмаларды шапшаң әрі дұрыс орындап, ауызша және жазбаша
қимылдадыңдар. Кейбір балалар біле тұра өз деңгейін көрсетпеді, кейбір балалар өте
жоғары деңгейге шықты. Сонда да балалар, біздің класта әбден жаттыққан, айрықша білімді,
өңкей сауаттылар жиналған ғой.
 Мен неше үстеу пайдаландым? (9)
ІV Үйге тапсырма
Абайдың «Жаз», «Жазғытұры» өлеңдерінен үстеулерді теріп жазу.
V Бағалау
 Өз білімімді дұрыс көрсеттім дегендеріңіз қызыл түс, білімімді көрсете алмадым
дегендеріңіз сары түс көтеріңіздер.

file_name: сын қимыл үстеу.docx

intro:
Үстеудің мағыналық топтарын ажырату.
Сабақтың міндеттері: а) Сөйлем ішінен үстеулерді тауып, сұрақ қою арқылы мағынасын тану,
үстеулердің ұқсастықтары мен іштей өзгешеліктерін салыстыру;
ә) Оқушылардың білім, біліктерін негізге ала отырып, өздігінен іздену
дағдысын, іскерлік қабілетін, ой қорытындысын жасай алуын дамыту;
б) Оқушыларды нақтылыққа, ұқыптылыққа баулу.
Сабақтың типі: қорытындылау сабағы
Сабақтың әдіс - тәсілдері: танымды іздендіру, сұрақ - жауаптар, салыстыру, талдау, қорытындылау
Сабақтың көрнекілігі: түрлі - түсті шаршылар, сөздер жазылған қағаздар
Сабақ барысы:
І Алғашқы ұйымдастыру
- Оқушылар, жұмыс барысында көтеріңкі көңіл - күй мен сәттілік тудыру үшін бір - бірімізге қарап жымиып, көңілімізді көтерер «зат есім» айтайық, «етістікпен» сәттілік тілейік, «сын есіммен» еркелетейік.

title: Поурочное планирование "Сын қимыл устеу"


extracted_text:
Тест по литературному чтению в 3 классе.(«Люби живое»)
Дата:
Учитель:
1. В произведении И.С. СоколовМикитов каким был Листопадничек?  Выбери
нужные слова, которые подходят к описанию героя.
              любопытный                        любознательный                    смелый
           трусливый                            пугливый                                 решительный
2. Лидия ругала собаку за то, что она принесла двух щенят. Как  её звали ?
 Жучка                                    Полкан
  Трезор                                     Малька
3. В произведении В.В. Бианки мышонок Пик был:
 поваром                      солдатом                                   мореплавателем
4. Как мышонку Пик удалось перехитрить «соловьяразбойника»? Выбери.
 убежал                          спрятался под корни дерева             залез в норку
5. Рассказ  «Про обезьянку» написал:
 Б.С. Житков                 В.Л. Дуров                В.П.Астафьев
6. По характеру Яшка в рассказе «Про обезьянку» был:  ……..
Выбери правильный ответ.
        спокойным                     добрым                          шустрым
         хулиганом                       мстительным               сообразительным
7. В каком произведении у надзирателя повесили собаку?
        В.П.Астафьев «Капалуха»                          В.Л. Дуров «Наша Жучка»
         В.И.Белов «Малька провинилась»            В.В. Бианки «Мышонок Пик»
8. Капалуха в произведении В.П. Астафьева –это  ………
        воробей                                        дрозд
        кукушка                                        глухарка
9. Дениска поменял игрушечный самосвал на……….
        воздушный шарик                      светлячок
        плавательный круг                    мышонок
10. Кто написал произведение «Он живой и светится»?
       ВП. Астафьев                           В.Л.Дуров
      Б.С. Житков                               В.Ю.Драгунский
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
всего %
уровень

file_name: Тест по литературному чтению в 3 классе.doc

intro: Мы хозяева нашей природы, и она для нас кладовая солнца с великими сокровищами жизни... Охранять природу - значит охранять Родину.(Михаил Михайлович Пришвин).  Создание образовательной среды, способствующей тому, чтобы каждый ученик мог реализовать себя как субъект собственной жизни, деятельности и общения.Создание образовательной среды, способствующей тому, чтобы каждый ученик мог реализовать себя как субъект собственной жизни, деятельности и общения.


extracted_text:
Сабақтың
тақырыбы
Сабақтың
мақсаты
Міндеттері
Қысқа мерзімді сабақ  жоспары.
Аралас  сандарды азайту
   Аралас  сандарды  азайту жолдарын  пайдалана  отырып,есептер  шығаруға  дағды
қалыптастыру.
1. Білімділік:
Аралас  санадарды  азайтуға  машықтандыру
2. Дамытушылық:

а) математимкалық көзқарасын;
ә) есепті түсіндіруде сөйлеу қабілетін дамыту;
3 Тәрбиелік:
а) жұппен жұмыс жасауда өзара көмектесуге;
ә) оқушыны ұқыптылыққа,өз жұмысын және білімін дұрыс бағалауға
тәрбиелеу.
Күтілетін
нәтиже
Аралас сандарды азайта  алады,  есептерді  толық  орындап  жеке,жұп болып
жұмыс жасауды және   есептің шығарылу жолдарын   талдауды игереді
Сабақты өту тәсілі:оқытудағы жаңа тәсілдер,ой толғау,жеке және жұптық жұмыс,
Көрнекілік:оқу құралдары, таратпа материалдар
Мұғалімнің әрекеті
Оқушы әрекеті
Күтілетін нәтиже
Орындарын тауып,сабаққа
дайындалады
Оқушы күнделікті
тәртіпке үйренеді
Сабақтың
барысы
Сабақты
ұйымдастыру
Тапсырмалар
1.Ой қозғау.
1.Оқушыларды
түгелдеу
2.Оқу құралын тексеру
3.Үй тапсырмасын
тексеру
Бірнеше сұрақтар  қою
арқылы  аралас
сандарды  азайту
жолдарын  талдайды
2.Жұптық
жұмыс
Аралас
  сандарды
азайтуға  есептер  беру
№722 №723 №724
3.Ой толғаныс
Топтық
жұмыс
Тақтаға бірнеше дұрыс
емес есептер жазу
Оқушылар   топпен
жүмыс  жасап,
сұрақтарға  жауап
іздейді. Аралас  сандарды
азайту  жолдарын
қарастырады.
Екі оқушы дәптерге
есептерді
шығарады,өзара
орындалуы мен
жауаптарды талдайды
Сәйкестікті орнатып,
дәптерге жауап жазады
 Өткенді қайталап,
сабаққа көңіл
аударады
Өз бетімен жұмыс
жасайды,бірінбірі
бағалайды
Ой толғауды
үйренеді,
көшбасшы
басқаларға
 үлгі көрсетеді
Сергіту, шапшаңдық
Білімді үйде пысық
тайды
4.Сергіту сәті
Тапсырманы оқу
Қимыл әрекет жасау
Үйге тапсырма №725,
Күнделікке жазып қояды Тапсырмаларды
орындау нәтижесін
талдап,
оқушыларды бағалайды
Күнделік  ұсыну
Жасаған еңбегінің нә
тижесін  білу
Сабақты
қорыту
 Не сәтті өтті?
Не сәтсіз өтті?
Нені  дамыта
аласыз? Нені
өзгерткіңіз келеді?

file_name: Аралас  сандарды азайту.docx

intro:
1. Білімділік:
Аралас  санадарды  азайтуға  машықтандыру
2. Дамытушылық:
а) математимкалық көзқарасын;
ә) есепті түсіндіруде сөйлеу қабілетін дамыту;
3 Тәрбиелік:
а) жұппен жұмыс жасауда өзара көмектесуге;
ә) оқушыны ұқыптылыққа,өз жұмысын және білімін дұрыс бағалауға тәрбиелеу.Аралас сандарды азайта  алады,  есептерді  толық  орындап  жеке,жұп болып жұмыс жасауды және   есептің шығарылу жолдарын   талдауды игереді
1.Оқушыларды түгелдеу
2.Оқу құралын тексеру
3.Үй тапсырмасын тексеруСабақты өту тәсілі:оқытудағы жаңа тәсілдер,ой толғау,жеке және жұптық жұмыс,
Көрнекілік:оқу құралдары, таратпа материалдар

title: ССП "Аралас сандарды азайту" (5-сынып)


extracted_text:
Тақырыбы:
Мақсаты
Күтілетін нәтиже
Ресурстар
Қолданылатын әдістәсілдер
Пәнаралық байланыс:
Ұйымдастыру кезеңі:
Қыска мерзімді сабақ жоспары
Пәні:математика,5 «А»  сынып.Күні 26.01.2015ж
Аралас сандарды бөлу.
1.Білімділік: Аралас сандарды бөлуге есептер шығару арқылы машықтандыру.
2.Дамытушылық: Аралас сандарды бөлуді,қысқартуды толық үйренеді.
3.Тәрбиелік: Ұйымшылдыққа,жауапкершілікке,бір  біріне көмектесуге тәрбиелеу.
Аралас сандарды бөлуді орындай біледі.
Электрондық оқулық, кішітіректер.
« Т әдріпі» әдісі
Оқушылармен амандасу,түгендеу. «Менің арманым» әдісін қолданып,оқушылар өз армандарын,кім болғысы
келетінін сағат тілі бағытымен айтып,психологиялық жағымды ахуал қалыптастыру.
Сабақта орындалатын ісәрекеттер
Мұғалім әрекеті
I.Қызығушылықты ояту.14 минут
Оқушы әрекеті
Өткен тақырыптарды пысықтау мақсатында « Т әріпі» әдісі  қолданылады:
1)Жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшекке кері
санға көбейту керек.
Ережені әріптермен жазсақ:
a
b :
c
d  =
a
b  *
d
c .
Мұндағы  a  – натурал сан немесе 0 саны, b,c,d – натурал сандар.
Математикалық терминдерге байланысты 2 топқа бөлінеді:
«Жай сандар», «Натурал сандар».
« Т әріпі» әдісі бойынша екі топтың бірі жай бөлшектерді бөлуге, ал
екіншісі натурал сандарды жай бөлшекке бөлуге 10 мысалдан келтіреді.
Және анықтамаларын жатқа айтады.
Мысалдар: 1)
қысқаша:
4
7  :
2
3  =
2
3  =
4
7  *
4
7  *
3
2  =
3
2  =
6
7 ;
4
7  :
4∗3
7∗2  =
2∗3
7
6
7 ;
 = 2) 0:
5
6  = 0
Санды нөлге бөлуге болмайды.Себебі кез келген санды 0ге  көбейткенде көбейтінді 0ге
тең болады.
2)Натурал санды бөлшекке бөлу немесе бөлшекті натурал санға бөлу.
Бөлінгіш немесе бөлгіш натурал сан болған жағдайда натурал сан бөлімі 1 болатын бөлшек
түрінде жазылып, бөлшекті бөлшекке бөлу ережесі қолданылады.
Мысалы:
           4 :
2
3  =
4
1  :
2
3  =
4
1  *
3
2  = 6
Әріптермен жазсақ:    n:
a
b  =
nb
a ;
a
b  : n =
a
bn ;   nнатурал сан.
II.Мағынаны тану.23 минут
Сағат тілімен бағыттас есептерді шығарып,бір  бірін тексереді.
II.Аралас санды аралас санға бөлу үшін, оларды бұрыс бөлшек түрінде жазып алып,
бөлшекті бөлшекке бөлу ережесін қолдану керек.
2
5  : 1
7
9  =
22
5  :
16
9  =
22
5  *
9
16  =
99
40  = 2
Мысал.  1) 4
19
40 .

№799.
Аралас сандардың бөліндісін есептеңдер.
1
5  : 2
2
15  ;            3) 6
1
2  : 1
6
7 ;               5) 5
3
11  : 2
1)3 7
11 ;           7) 5
5
14  : 2
1
7 ;
7
8  : 4
2
5  : 1
1
6 ;              4) 6
7
9
2)1
8) 6
2
3  : 2
7
9 ;               6) 5
1
3  : 3
5
9 ;
№808.
Амалдарды орындаңдар:
9
10 ;                   3) 2
1)
3
8  *
3
5  * ( 2
4
5  :
2
3  : 3
5)
1
5  );
2
5 ;                   4)
6
7  :
2)
3
5  * 1
1
3  : 1
1
8  * ( 9
6) 1
3
4 );
2
11  * 1
3
8  :
3
4 ;
11
23  * 3
2
7  : 5
1
2 ;
№809.
Амалдарды орындаңдар:
1
12  +
1
6  ):(
3
8
1
4  );       3) (
7
9
2
3  ):(
1
3  +
1)( 5
12  );                5) (
5
7
2
3  ):(
4
9
5
12  );
2)( 1
5
12  +
4
9  ):(
5
8  ):(
6) (
1
3
1
4  );          4) (
1
3
5
16  ):(
1
6
1
8  );
1
4  +
3
8  );
№810.
Теңдеуді шешіңдер.
1)( 1
7
10  ) х = 2
1
4 ;                            3) ( 3
1
8  + 1
3
4  ) х = 2
1
6 ;
1
4  +
1
5  ) х = 1
4
5 ;                             4) (2
1
12   1
5
6  ) х =
3
4 ;
2)(
№811.
1)Квадраттың периметрі 18
2
5  см.Квадраттың қабырғасы неше сантиметр?
2) Кубтың барлық қырларының қосындысы 69 см.Кубтың қыры неше сантиметр?
III:Ой толғаныс.5 минут Аралас бөлшектерді бөлуге мысалдар келтіру.
Әр оқушы 5 аралас бөлшекті бөлуге мысалдар келтіреді.
Сағат тілімен бағыттас, топтар  бірін  бірі тексеріп,бағалайды.
Үйге тапсырма
1мин
Бағалау 2мин
Рефлексия
№814, №815.
Формативті бағалау. « 2 жұлдыз, 1 тілек» әдісі бойынша топтар өзара бағаланады.

file_name: Аралас сандарды бөлу..docx

intro:
1.Білімділік: Аралас сандарды бөлуге есептер шығару арқылы машықтандыру.
2.Дамытушылық: Аралас сандарды бөлуді,қысқартуды толық үйренеді.
3.Тәрбиелік: Ұйымшылдыққа,жауапкершілікке,бір - біріне көмектесуге тәрбиелеу.
Аралас сандарды бөлуді орындай біледі.
Электрондық оқулық, кішітіректер.
« Т әдріпі» әдісі

Оқушылармен амандасу,түгендеу. «Менің арманым» әдісін қолданып,оқушылар өз армандарын,кім болғысы келетінін сағат тілі бағытымен айтып,психологиялық жағымды ахуал қалыптастыру.
Өткен тақырыптарды пысықтау мақсатында « Т әріпі» әдісі  қолданылады:

1)Жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшекке кері санға көбейту керек.
Ережені әріптермен жазсақ:
a/b: c/d = a/b * d/c.
Мұндағы a – натурал сан немесе 0 саны, b,c,d – натурал сандар.
Мысалдар: 1) 4/7 : 2/3 =  4/7 *  3/2 =  (4*3)/(7*2) =  (2*3)/7 = 6/7; қысқаша: 4/7 : 2/3   =  4/7 * 3/2   = 6/7;
                   2) 0:  5/6 = 0
Санды нөлге бөлуге болмайды.Себебі кез келген санды 0-ге  көбейткенде көбейтінді 0-ге  тең болады.

title: ССП "Аралас сандарды болу" (5-сынып)


extracted_text:
Окружающий мир. (2 класс)
Тема: «Если хочешь быть здоров».
Цель:
 познакомить учащихся с правилами, помогающие
 сохранять собственное здоровье;
сформировать представление о здоровье как одной из
главных ценностей человеческой жизни;
выделить компоненты здоровья человека


I. Орг. момент «Энергизирующая разминка». (дети встают в
круг)
Здравствуйте, слово какое чудесное
Красивое, доброе, чуточку нежное
Здравствуйте, скажем мы новому дню.
Здоровья желаем всем и всему.
                                (садятся)
 «Здравствуйте!» кажется, это на первый взгляд простое и
совсем обыкновенное слово. А какое оно солнечное! И сколько
радости, света несёт в себе! В нём всё: тепло встречи, и
рукопожатие друзей, и пожелания здоровья.
Мы с вами продолжаем работу по разделу учебника:
    «Здоровье и безопасность».
II.  Актуальность знаний.
 Чтобы говорить о здоровье, нужно хорошо знать строение тела
человека. На сколько хорошо вы знаете, мы проверим.
 Посмотрите на экран .
 Приготовьте карточки с цифрами.
   Я   буду   называть   части   тела   человека,   а   вы   показывать
соответствующий номер карточки.
                                                                (учитель называет, а дети
показывают)
Молодцы! Вы правильно показали.
А теперь вспомним внутренние органы человека.
Откройте рабочую тетрадь на стр. 31.
Послушайте   описание   внутреннего   органа     и   напишите   его
название под картинкой.
1.   Этот   орган   размером   немногим   больше   кулака   непрерывно
сжимается и разжимается. Гонит кровь в сосуды.        ( сердце)
2. Этот орган заведует нашими мыслями и чувствами, следит за
работой главных внутренних органов  сердца и лёгких. За это
его называют командным пунктом организма.                   ( мозг)
3.   Этот   орган   похож   на   две   розовые   губки.   С   помощью   него
человек дышит.                                      (лёгкие) 4.   В   этом   органе   выделяется   кислый   сок,   который   способен
переварить большую часть пищи. Этот орган называют главным
отделением «внутренней кухни».               ( желудок)
5. Этот орган похож на длинный извилистый «коридор».Пища в
нём окончательно переваривается (превращается) в прозрачные
растворы и впитывается в кровь.                (кишечник)
 6.Этот орган находится с правой стороны от желудка в верхней
части   живота.   Она   вырабатывает   желчь,   которая   поступает   в
кишечник и помогает переваривать пищу.              ( печень )
Проверка:     Внимание   на   экран.   Проверьте   себя.   Если   есть
ошибка, исправьте.
Кто не допустил ни одной ошибки?  ( если ошиблись, повторить эту
тему)
III.  Постановка проблемы.
Ребята, для чего мы с вами изучаем внутреннее строение
человека? (как они работают, как им помочь, что на них влияет).
 Как вы считаете, что влияет на здоровье человека? ( питание,
образ жизни, спорт….)
Сегодня на уроке мы постараемся выяснить, что же помогает
нам сохранить здоровье и выведем ряд правил.
 Тема нашего урока : « Если хочешь быть здоров».
К концу урока вы должны будете ответить на следующие
вопросы:
1. Почему нужно чистить зубы и мыть руки?
2. Почему нужно есть много овощей и фруктов?
3. Зачем мы спим ночью?
Ребята, что такое здоровье?  ( не болеем, активны, работают все
органы)
 Найдём значение этого слова в словаре.           (чит. 1 уч.)
Здоровьеэто правильная, нормальная
 деятельность живого организма.
Сегодня на уроке речь пойдёт о здоровье и как его беречь.
IV. Открытие новых знаний.
Все неприятности и в том числе болезни, которые сваливаются
на человека, похожи на снежный ком, проливной дождь, от
которых трудно спрятаться.
А где можно спрятаться от дождя и снега?            ( в доме)
 Давайте и мы с вами построим сегодня воображаемый «Дом
здоровья», то есть наметим пути, которые помогут нам вести
здоровый образ жизни.
1. Фундамент.
Мы можем начать «строительство». Ведь основой всего это
отношение человека к своему здоровью и понимание того,
почему необходимо вести здоровый образ жизни. 2.Зарядка.
Ребята, с чего должен начинаться день здорового человека?
(зарядка)
Предлагаю вам встать и сделать и сделать один из комплексов
зарядки.
«Зарядка» (под муз.)
Очень хорошо вы выполнили. Вот так ежедневно и выполняйте.
3. Режим.   Мальчик Серёжа тоже начинает свой день с зарядки.
Рассмотрите рисунки в учебнике на стр. 10.
Ребята, чем занимался мальчик в течение дня?     (дети
перечисляют)
Как вы думаете, что он должен ещё сделать, но на рисунке
пропущено?
(обед , прогулка, приг.д/з,  ужин, ночной сон)
Теперь мы знаем из чего состоит режим дня.
Значит в нашей жизни должен существовать порядок.
Посмотрите на экран.
Теперь, мы назовём правильный распорядок дня, который
должен соблюдать каждый человек.     (Дети читают по одному.)
А дома в рабочей тетради, вы составите свой распорядок дня.
(д/з)
Итак, режим является важным элементом здорового образа
жизни, который нужно соблюдать.
На фундамент мы закладываем первую часть нашего дома.
 Какое правило необходимо выполнять? (чит.1уч.)        (на Д!
появ. правило)
4. Больше двигайся.
Ребята, какие виды деятельности человека, связанные с
движением, помогают сохранить здоровье?   (спорт. коньки , игры…)
 Вы сказали всё верно.
Действительно, зарядка, спорт, активный отдых, физический
труд, подвижные игры все они связаны с движением.
Почему нужно двигаться?    (отвеч.дети)
 При движении улучшается кровообращение и дыхание,
активнее работают органы. А в старших классах вы более
подробно узнаете об этом.
 Что человек должен больше делать для сохранения здоровья?
(бол.двиг.)
Значит следующее правило здорового образа жизни «Больше
двигайся».
5. Соблюдай правила личной гигиены.
Мы продолжаем строить  наш дом дальше.
Послушайте отрывок из знакомой вам книжки и попробуйте
догадаться, почему с мальчиком произошло такое?
Учитель читает отрывок из «Мойдодыр». Так почему с мальчиком такое произошло? (отв: не умывался, не
мыл шею. нос, грязные брюки, чулки и башмаки)
Ребята, что нужно делать, чтобы этого с вами не произошло?
( следить за чистотой, соблюдать правило личной гигиены)
Поработаем в группах.
У вас на столе карточка.
На ней даны советы, которые помогут мальчику исправиться.
Ваша задача найти один лишний, который не подходит для
нашего героя.
Каждый работает на своей карточке.
Потом обсуждаете ваш выбор в группе.
Выбираете ведущего, который будет отвечать.
умываться
         мыть шею и нос
мыть руки,
                                            следить за чистотой одежды и обуви
                                          (надевать шапку в холодную погоду
                                              надевать панамку в солнечную
погоду
                                             одевать перчатки в холодную погоду)
Проверка:  Какой совет подходит к нашему герою?   (называет 1
группа)
                        Согласны с таким выбором?
                     Что не подходит?   (отвечает каждая группа)
Ребята, эти правила тоже о сохранении здоровья. но они не
относятся к личной гигиене.
 Теперь мы знаем, чтобы не быть похожим на героя нашего
рассказа, необходимо соблюдать правила личной гигиены.
Но у нас есть предметы личного и общественного пользования.
Работаем в группах.
На столе лежат предметы.
Вы должны их рассмотреть и распределить на 2 группы.
Предметы личного и общественного пользования).
Проверка:  Какие выбрали предметы для личного пользования,
для общественного? Почему?
И чтобы быть здоровым, нужно соблюдать правила личной
гигиены.
Вот в нашем доме появилось ещё одно правило.
6. Питание.
Что ещё нужно человеку, чтобы быть здоровым?
Ответ на этот вопрос вы найдёте в учебнике на стр. 12.
Прочитайте. (чит.)
 Так что ещё нужно человеку, чтобы быть здоровым? Найдите ответ в тексте.        (нужно питаться разнообразной пищей)
 Как получают люди эту пищу?    ( благодаря растениям и животным)
 Если пищу получают благодаря растениям, то какого она будет
происхождения?         (растительного происхождения)
 А благодаря животным?     ( животного происхождения)
Вывод:  Люди должны употреблять в пищу продукты и
растительного и животного происхождения.
Пища
                         растительного                               животного
                           происхождения                             происхождения
Рассмотрите рисунки на стр.12 и назовите продукты сначала
растительного, а потом животного происхождения.
                            ( растительного происхождения это…..
                                     животного происхождения это……)
 Ребята, какие продукты можно отнести к растительному
происхождению?
 А к животному происхождению?
 Данные перечисленные продукты полезные или вредные для
здоровья?   (полезные)
 А бывают продукты , которые вредны для нашего организма?
(да)
Может быть вы их назовёте?   (чипсы, сухарики, жеват. резинка,
лимонад, кокакола, анаком..)
Игра.
Я вам предлагаю поиграть в игру.
На поднос нужно положить полезные продукты питания, а в
корзину продукты, которые вредны для нашего здоровья.
     ( Дети по одному подходят и выбирают : чипсы, жевательная резинка,
сухарики, апельсин, молоко. морковь.)
Итак, на какие 2 группы делятся продукты питания?  ( растит. и
живот. происхождения;  вредные и полезные продукты питания)
И чтобы быть здоровым необходимо включать в свой рацион
разнообразные и полезные продукты. Это ….
             фрукты                 молоч.прод.              мясо
                овощи                   крупы                       рыба, яйцо
      Вот в нашем доме появилось следующее правило.
    Прочитайте его.
«Правильно питайся».
7. Крыша.
   С чего начиналось выполнение правил здорового образа жизни?
 ( с отношения человека к здоровью)
   Прочитайте эти правила.   (читают по одному)
   Посмотрите на наш дом : он прочный и крепкий.
   Если будем соблюдать правила, то крепким и прочным будет
здоровье.
   Вот теперь наш дом завершён и его объединяет общая крыша
это здоровье.  И чтобы этот дом стоял долго, необходимо захотеть быть
здоровым!
   Кто из вас хочет вести здоровый образ жизни? Поднимите
руку.
IV Проверка знаний.
 Ответь на вопросы:
1. Почему нужно чистить зубы и мыть руки?
2. Почему нужно много есть овощей и фруктов?
3. Зачем мы спим ночью?
Учащиеся выполняют задание на карточке:
Выбери правильный ответ:
1. Установленный порядок дня – это…
 Расписание
Режим
Правило
2.Что не относится к личным предметам гигиены?
расчёска
зубная щётка
шампунь
3.Чтобы быть здоровым, нужно питаться:
разнообразной пищей
только пищей растительного происхождения
только пищей животного происхождения
V Итог.
   Мы с вами хорошо поработали. Надеюсь, что здоровый образ
жизни войдёт у вас в привычку и не будет вызывать сложностей.
Учительраздаёт памятки – советы – «Дом здоровья» (Правила
здорового образа жизни)
Д/з – Учебник стр.11продолжить устно правила.
          Рабочая тетрадь стр.32 №3 (режим дня)

file_name: урок по окружающему миру.doc

intro:
Чтобы говорить о здоровье, нужно хорошо знать строение тела человека. На сколько хорошо вы знаете, мы проверим.Познакомить учащихся с правилами, помогающие  сохранять собственное здоровье на долгие годы. Сформировать представление о здоровье как одной из главных ценностей человеческой жизни.
Выделить компоненты здоровья человека.Познакомить учащихся с правилами, помогающие  сохранять собственное здоровье .

title: Конспект урока по окружающему миру.  Тема: «Если хочешь быть здоров».(2 класс)


extracted_text:
В сердцах наших жить будут вечно
Герои минувшей войны.
Нам память о них дорога бесконечно,
И ею с тобой мы сильны.
Цель:
1. Воспитание патриотизма, чувства гордости за свою страну, за свой народ.
Задачи:
1. Познакомить ребят с понятием блокада;
2. Познакомить со страшным периодом в жизни нашей страны на основе
поэтического творчества;
3. Пробудить в детях чувство сострадания и гордости за стойкость своего народа в
период блокады Ленинграда и на протяжении всей Великой Отечественной войны с
помощью музыкальных произведений и поэтической литературы.
Ход урока:
Учитель:  Российское   правительство   27   января   объявило   Днем   воинской   славы
России. В этот день в 1944 г. была снята блокада города Ленинграда (ныне Санкт
Петербурга).
Подвигу   советских   людей   в   Великой   Отечественной   войне   против   фашистских
захватчиков посвящается наш классный час. Более 70 лет отделяют нас от суровых и
грозных   лет   войны.   Но   время   никогда   не   изгладит   из   памяти   народа   Великую
Отечественную войну 19411945 годов, самую тяжелую и жестокую из всех войн в
истории нашей страны.
Ужасную участь готовил Гитлер Ленинграду. Вот выдержка из секретной директивы
немецкого военноморского штаба «О будущности Ленинграда» от 22 сентября 1941
года.
«Фюрер решил стереть с лица земли город Ленинград… После поражения Советской
России   нет   никакого   интереса   для   дальнейшего   существования   этого   большого
населенного пункта.
Предложено   блокировать   город   и   путем   обстрела   из   артиллерии   всех   калибров   и
беспрерывной   бомбежки   с   воздуха   сравнять   его   с   землей.   С   нашей   стороны   нет
заинтересованности в сохранении хотя бы части населения этого большого города».
Для осуществления этого варварского замысла гитлеровское командование бросило к
Ленинграду   огромные   военные   силы      более   40   отборных   дивизий,   свыше   тысячи
танков и полторы тысячи самолетов. Немцев поддерживала 200 тысячная финская
армия   «   Голубая   дивизия»   Из   фашистской   Испании,   легионеры   Нидерландов,
Голландии, Бельгии, Норвегии. (слайд 1,2)
Стремясь сравнять город с землей, фашисты обрушили на него за время осады: 150
тысяч тяжелых снарядов, 5 тысяч фугасных, более 100 тысяч зажигательных бомб.
Ударная мощь налетов вражеской авиации была невиданная. Только за один заход
бомбардировщиков на город сбрасывалось до 1000 зажигательных бомб. От немецкой
бомбежки   сгорали   продовольственные   склады,   большое   количество   зданий,   в   том
числе имеющих культурную ценность. 8 сентября 1941 года, захватив город Шлиссельбург, фашисты прорвали на южный
берег   Ладожского   озера.   Ленинград   оказался   полностью   блокирован   с   суши.   На
защиту родного города поднялись все ее жители. В короткий срок он был превращен в
город крепость. В нем построили 35 км баррикад, 4170 дотов, 22 тысячи огненных
точек.
Вместе со взрослыми ребята дежурили на чердаках и крышах при налетах вражеской
авиации.   Они   тушили   зажигательные   бомбы,   возникшие   пожары.   Их   называли
часовыми ленинградских крыш. (слайд 6,7)
С   каждым   днем   в   городе   таяли   запасы   продовольствия.   Были   сокращены   нормы.
Рабочие получали в день хлеба по 250 грамм, а служащие и дети по 125 грамм. Муки в
этом хлебе почти не было, его выпекали из отрубей, опилок, целлюлозы. Хлеб был
почти единственным питанием ленинградцев. (слайд 8,9)
Зимой 19411942 года в городе не было топлива и электроэнергии. Люди, истощенные
голодом, измученные непрерывными бомбежками жили в неотопляемых домах.
Замерзли водопровод и канализация. За водой ходили на набережную Невы, делали
прорубь и набирали воду под обстрелами. (слайд 10)
Смерть входила во все дома. Свыше 640 тысяч ленинградцев погибло от голода.
Многие знают печальную историю 11летней ленинградской девочки Тани Савичевой.
Большая семья Савичевых жила на Васильевском острове. Блокада отняла у девочки
родных и сделала ее сиротой. В те жуткие дни Таня сделала в записной книжке девять
коротких трагических записей. (слайд 12)
•  (читает ученица) "Женя умерла 28 декабря в 12.00 ч. утра 1941 года"
•  "Бабушка умерла 25 января в 3 ч. дня 1942 года"
•  "Лека умер 17 марта в 5 ч. утра 1942 года"
•  "Дядя Вася умер в 2 ч. ночи 14 апреля 1942 года"
•  "Дядя Леша умер 10 мая в 4 ч. дня 1942 года"
•  "Мама умерла 13 мая в 7 ч. 30 мин. утра 1942 года"
•  "Савичевы умерли"
•  "Умерли все"
•  "Осталась одна Таня"
При первой же возможности Таню Савичеву вывезли с детским домом в Горьковскую
область. Но крайнее истощение, нервное потрясение сломили девочку, и она вскоре
умерла. 19 мая 1972 года на могиле Тани был поставлен памятник.
В школе №35 города С.Петербурга, где до войны она училась, открыт посвященный
ей музей. В осажденном городе работали 39 школ. Местом учебы стали и некоторые
бомбоубежища жилых зданий. Даже в жутких условиях блокадной жизни, когда не
хватало еды, воды, дров, теплой одежды, многие дети учились. А. Фадеев писал: "И
самый   великий   подвиг   школьников   Ленинграда   в   том,   что   учились.   Учились   ни
смотря, ни на что". Опасен и тяжел был путь в школу. Ведь на улицах часто рвались
снаряды, и идти приходилось через снежные заносы.
В   школах   и   бомбоубежищах   стоял   такой   мороз,   что   замерзали   чернила.   Ученики
сидели в пальто, шапках и рукавицах. Руки мерзли, а мел выскакивал из пальцев. Ученики шатались от голода. У всех была общая болезнь  дистрофия. А к ней еще
прибавилась цинга. Дети умирали не только дома, на улице по дороге в школу, но
случалось  и прямо в классе.
Учитель: Город не просто жил, он давал фронту танки и самолеты. Промышленность
города за 900 героических дней дала фронту более 2000 танков, 1500 самолетов, 150
тяжелых орудий, 12000 минометов и пулеметов, 10 миллионов снарядов и мин.
Но рабочих требовалось еще больше, так как прежние уходили в народное ополчение.
На   заводы   и   фабрики   пришли   мальчишки   и   девчонки,   досрочно   выпущенные   из
ремесленных училищ. Многие из них становились на подставки, чтобы достать рычаги
своих станков. (слайд 13)
Подросткирабочие работали в невыносимых условиях. Голодные, изможденные, они
по 1214 часов не выходили из промерзших цехов и вносили свой вклад в разгром
врага.
Страна   помогала   Ленинграду   в   его   героической   борьбе.   С   Большой   земли   в
осажденный   город   с   невероятными   трудностями   доставляли   продукты   и   топливо.
Оставалась   узкая   полоска   воды   Ладожского   озера.   Но   поздней   осенью   Ладога
замерзла и эта единственная ниточка, связавшая город со страной оборвалась.
И тогда по Ладожскому озеру проложили автомобильную трассу. От нее зависело
спасение жителей города, обеспечение фронта всем необходимым.(слайд 14)
22 ноября 1941 года по еще неокрепшему льду пошли первые грузовики с мукой.
«Дорогой жизни» шел к нам хлеб,
Дорогой жизни многих к многим.
Еще не знают на земле
Страшней и радостней дороги. (О. Бергольц)
Все, кто обслуживал ледовую трассу,  водители, дорожники, связисты, зенитчики,
регулировщики  работали в необычайно сложных условиях. В цепенящую стужу, в
слепящий буран, под непрерывными бомбежками и обстрелами. (слайд 15)
Учитель: Вплоть до 23 апреля 1942 года по Ладожскому озеру непрерывно двигались
автоколонны с продуктами, а обратно на Большую Землю вывозили детей, раненых,
истощенных людей.
Скольких людей спасла эта дорога!
Народ очень точно назвал ее «дорогой жизни». Наконец наступила весна 1942 года. Но
с весной пришли новые заботы. Зимой город не очищался. Людям угрожала эпидемия.
Голодные, измученные за зиму, они приводили в порядок дворы, улицы.
Летом была вскопана и засеяна каждая полоска земли: на пустырях, в парках.
Учителя,   ученики   для   школ   заготавливали   дрова,   разбирали   деревянные   дома.   22
декабря   1942   года   была   учреждена   медаль   «За   оборону   Ленинграда».   1500000
ленинградцев были представлены к награде. Из них 15249 детей. (слайд 17)
Войска Ленинградского и Волховского фронтов получили приказ  в январе 1943 года
прорвать блокаду!
18   января   1943   года   вражеское   кольцо   было   прорвано.   Но   окончательное
освобождение   наступило   только   через   год.   13   января   1944   года   войска
Ленинградского и Волховского фронтов при активной поддержке Балтийского флота
и отрядов партизан начали операцию по ликвидации вражеских группировок. За две недели они разгромили 18
немецкую   армию,   отбросили   оккупантов   на   6501000   километров   от   Ленинграда,
освободили   более   800   городов   и   деревень.   Город   полностью   был   освобожден   от
блокады.
В честь выигранного сражения 27 января 1944 года над Невой прогремели 24 залпа
торжественного салюта.
Учитель:   Битва   за   Ленинград   закончилась.   В   течение   900   дней   ленинградцы   и
советские   воины   при   поддержке   и   помощи   всей   страны   в   боях   и   упорном   труде
отстаивали город.
Ни голод и  холод,  ни  авиационные  бомбардировки  и  артиллерийские  обстрелы  не
сломили славных защитников города. Родина высоко оценила заслуги городагероя. 26
января 1945 года он был награжден орденом Ленина.
Мы чашу горя выпили до дна.
Но враг не взял нас никаким измором
И жизнью смерть была побеждена
И победили человек и город!
Год сорок второй…
Полгорода лежит в земле сырой
Неугасима память поколений
И память тех, кого так свято чтим,
Давайте, люди, встанем на мгновенье
И в скорби постоим и помолчим (В. Суслов)
Минута молчания

file_name: урок мужества.doc

intro: проведение урока к празднованию Дня Победы. Цель: напомнить детям о подвигах, совершенный во время войны. Рассказать о людях внесших вклад в победу и отдавших за это жизнь. Воспитать патриотизм и чувство гордости за страну и героических личностей. Рассказать о значимости праздникасценарий классного часа

классное руководство

group: Педагогика

title: Урок мужества (сценарий проведения)


extracted_text:
З.З.Наниз,
к.пед.н., учитель русского языка
                                                              и литературы МБОУ «СОШ №1
                                                           им.Ю.К.Намитокова»
                         а.Понежукая
Психолого – педагогическое обоснование развития
связной устной речи учащихся адыгейской национальной школы
Обучение любому языку, в том числе и второму, неразрывно связано с
возрастной   и   педагогической   психологией.   Знание   психофизилогических
процессов,   происходящих   у   ребенка   в   момент   усвоения   второго   языка,
позволяет   правильно   определить   меру   доступности   изучаемого   материала,
помогая разработать наиболее оптимальную систему обучения.
Ученыепсихологи   отмечают,   что   при   обучении   неродному   языку
качество, темпы усвоения даже при одинаковых условиях обучения бывают
разными.  Путем  экспериментальных  исследований   они  пришли  к  выводу  о
психофизилогической основе качества языковой способности и отмечают его
относительное постоянство и независимость от влияния обучения (Салистра
И.Д., Беляев Б.Д., Каспарова М.Г., Китросская И.И. и др.).
Соотношение   мышления   и   речи,   характер   речевой   деятельности
человека, его физиологический механизм представляют большой интерес в
исследовании   психологических   основ   овладения   неродным   языком.   По
учению   И.П.Павлова,
  речевая   деятельность   человека   подчинена
функционированию второй сигнальной системы, которая составляет основы
нервных механизмов речи. Вторая сигнальная система выполняет важную роль
в развитии мышления и высшей нервной деятельности человека. Она связана
со   словом,   потому   что   именно   слово   составило   вторую,   специально   нашу
(человеческую)   сигнальную   систему   действительности,   будучи   сигналом
первых сигналов.
При второй сигнальной системе высшая нервная деятельность человека
направлена не только на непосредственное восприятие предметов и явлений
объективной   действительности,   но   и   на   их   словесное   обозначение.
Следовательно,   вторая   сигнальная   система   физиологически   обеспечивает
образование у человека слов, их сочетаний, предложений, связной речи, т.е.
речевой   деятельности.   А   речевая   деятельность   человека   как   фактический
процесс общения людей друг с другом существует только на основе языка,
представляющего собой факт объективной действительности.
Целый   ряд   исследователей   выдвинул   различные   схемы   порождения
речевого   высказывания.   В   основе   всех   моделей   лежит   представление   о
многоуровневости,   этапности   процесса   создания   текста,   с   наибольшими
расхождениями лишь в количестве выделяемых этапов. Еще Л.Г.Выготский наметил и теоретически обосновал три основных
уровня порождения речевого высказывания:
1) Мысль или синтаксис словесных значений;
2) словесный синтаксис и грамматика слов;
3) физически звучащая речь.
Первый и второй уровни исследователь определяет как план внутренней
речи, а последний  как внешнюю речь [1, 1956].
В   моделях   порождения   речи   ряда   психологов   сохраняется
трехуровневая структура (Н.И.Жинкин, А.Р.Лурия, П.Я.Гальперин). Однако в
большинстве   исследований   современных   психологов   прослеживается
четырехуровневая схема речепроизводства: сохраняя и развивая с большей
или   меньшей   степенью   подробности   указанные   выше   уровни,   выделенные
Л.С.Выготским,   некоторые   психологи   вычленяют   четвертый   уровень   –
контроль   (А.А.Леонтьев,   А.К.Маркова,   И.А.Зимняя).   Каждый   уровень
динамической структуры – это определенный этап порождения связной речи.
Первый этап предполагает в условиях речевой ситуации ориентировку.
Этот   компонент   соотносится   с   понятиями   «мотива»   (Л.С.Выготский,
А.А.Леонтьев);   «побуждения»   (И.А.Зимняя).   На   данном   этапе   происходит
выбор формы высказывания (устная или письменная), его вида (монолог или
диалог), типа речи: повествование, описание, рассуждение (А.Г.Галятова).
Второй   этап   –   планирование,   соотносится   с   «общим   смысловым
образом»   (И.А.Зимняя),   с   «замыслом»   (Н.И.Жинкин),   с   «программой»
(А.А.Леонтьев). Он предусматривает составление программы высказывания.
Если первый этап, по мнению ученых, связан, главным образом, с понятийно
смысловым   планом   содержания   мысли,   то   второй   –   это   этап   словесно
грамматического   оформления   высказывания   во   внутренней   речи
(И.А.Зимняя),   где   выполняются   очень   важные   подготовительные   функции:
отбор слов и фраз для устного или письменного сообщения.
Следующий,   третий   этап   –   реализация,   «построение   внутренней
пространственной   схемы   высказывания»   (И.А.Зимняя).   Здесь   происходит
трансформация внутренней речи во внешнюю, то есть реализуется «словесный
синтаксис   и   грамматика   слов»   (Л.С.Выготский),   «грамматическое   и
семантическое   перекодирование»   (А.А.Леонтьев).   Этот   этап,   выделяемый
всеми   исследователями,   нашел   наиболее   полное   освещение   в   научной
литературе, поскольку именно он отражает процесс языкового оформления
мысли. В аспекте исследуемой нами проблемы представляет особый интерес
рассматриваемый   этап   –   модель   самого   грамматического   порождения   или
оформления, так как он связывается не только со структурированием, но и с
функционированием определенного механизма (И.А.Зимняя).
Четвертый этап – контроль. Он предполагает проверку итогов действия
в соответствии с задачами общения (А.А.Леонтьев, А.К.Маркова), определяет
действенность реализации языка (И.А.Зимняя). Такова общая структура речевой деятельности по составлению связной
речи   любого   типа.   Принятая   в   современной   методике   система   работы   по
развитию   связной   речи   учащихся   с   учетом   теории   речевой   деятельности
(Т.А.Ладыженская, А.Ю.Купалова, В.А.Капинос и др.) соотносится со всеми
четырьмя ее этапами.
В основе активной речевой деятельности лежит внутренняя речь, т.е.
речь беззвучная, мысленная, которая возникает тогда, когда мы думаем о чем
либо, решаем в уме какиелибо задачи, мысленно составляем планы, молча
читаем и пишем и т.д. По словам А.Н.Соколова «внутренняя речь – это и есть
речь про себя, или скрытая вербализация, с помощью которой происходит
логическая переработка чувствительных данных, их осознание и понимание в
определенной системе понятий и суждений» [3,  c.68]. Учеными отмечается
сложность   механизма   образования   внутренней   речи,   усвоения   ее   основ,   а
также ее важная роль в формировании и выражении мысли.
Часто возникает вопрос, чем объяснить, что нерусский ученик часто не
может выразить, не может передать свою мысль словами?
Здесь в основном действуют две причины:
недостаточное   уяснение   основной   мысли,   которую   хочет   выразить
ученик;
ограниченный   запас   словаря,   необходимого   для   оформления   своей
мысли;
недостаточное владение грамматическими формами слов;

недостаточность   навыков   построения   предложения.   Отсюда   у
учащихся   появляются   неотчетливые   речевые   формулировки,   пропуски   в
высказываниях и т.д.
В процессе обучения русскому языку необходимо заниматься развитием
внутренней   речи   учащихся   национальной   школы.   Это   очень   важный
компонент речевого развития, потому что важной особенностью внутренней
речи является ее тесная связь с мышлением. Чаще всего она направлена на
возможного слушателя и в форме такой речи подготавливается последующая
внешняя речь.
Переход   внутренней   речи   к   внешней   Л.С.Выготский   считал   сложной
динамической   трансформацией   –   превращением   предикативной   и
идиоматической речи в синтаксически расчленяемую и понятную для других
речь     [1, с. 376].
  Устная   и   письменная   речь   тесно   взаимосвязаны   и   взаимодействуют
друг с другом. Наблюдения психолога Н.И.Жинкина показывают, что успехи
и недостатки в одном виде речи сейчас же отразятся на других ее видах       [2,
с. 67].
Глубокое   и   всестороннее   овладение   языком   может   быть   достигнуто
только   путем   постоянной   практической   тренировки   учащихся   в   речи
(слушание   и     говорение,   чтение   и   письмо).   Недостаточно   рассказывать
учащимся, например, о роде, числе и падеже имени существительного, а путем многократных   и   разнообразных   речевых   упражнений   добиваться
практического   овладения   ими,   правильного   употребления   в   речи   этих
категорий. Однако для глубокого овладения изучаемым языком недостаточно
одних   речевых   упражнений,   «практические   навыки   образуются   гораздо
быстрее  и  они  более  прочны,  если  многократное  повторение  опирается  на
осознание   закономерностей   русского   языка,
  речевая   практика
непосредственно   связана   с   теорией   языка.   Таким   образом,   обучение
неродному языку осуществляется через обучение речи на основе осознания
системных связей в изучаемом языке [4, с. 30].
   Основной задачей обучения русскому языку в национальной школе,
как   известно,   является   развитие   речи   учащихся,   привитие   школьникам
навыков   общения   на   русском   языке.   Решение   этой   важной   задачи
предполагает изучение русского языка через обучение речи. В связи с этим в
обучении неродному языку выделяются два момента:
1)   изучение   языка   для   познания   его   фонетической   и   лексико
грамматической структуры;
2) обучение речи для общения на этом языке.
Обучая учащихся адыгейской школы русскому языку, важно стремиться
к   тому,   чтобы   у   них   постепенно   развивалось   умение   логически   мыслить.
Нужно   научить  школьников   правильно   строить   речь,  в  которой  излагается
связь   мыслей,   а   не   оторванные   друг   от   друга   фрагменты   мысли.   В   речи
учащихся   не   должно   быть   существенных   пропусков   мысли,   а   также
противоречащих   друг   другу   мыслей,   так   как   связность   мысли   является
необходимой предпосылкой связности речи, речь выражает ход или процесс
мышления, связь мыслей.
Для того чтобы школьник научился мыслить не только на родном, но и
на русском  языке,  необходимо  добиться обособления в его  сознании  двух
разных   языковых   систем.  Это   достигается   в  результате   целенаправленного
развития   русской   речи,   которое   строится   с   учетом   особенностей   родного
языка учащихся. Как известно, родной язык может оказать и положительное,
и отрицательное влияние на усвоение русского языка и овладение русской
речи. Поэтому учителю важно знать структурнотипологические сходства и
расхождения   между   обоими   языками,   чтобы   на   каждом   уроке   учитывать
влияние транспозиции и интерференции на овладение русским языком.
Таким образом, работа по развитию речи представляет собой целостную
систему развития мышления и речи, позволяющую формировать у школьников
умения и навыки правильного выражения своих мыслей, в разных формах для
решения коммуникативных задач.
Литература
1) Выготский   Л.С.
  Избранные   психологические   исследования.
Мышление и речь: Проблемы психологического развития ребенка.М., 1956г. 2) Жинкин   Н.И   Психологические   основы   развития   речи.      В   сб.   «В
защиту живого слова», М., Просвещение, 1966, с. 67.
3) Соколов   А.Н.   Внутренняя   речь   и   мышление.   –   М.,   Просвещение,
1968, с. 68.
4) Шхапацева   М.Х.
  Лингводидактические   основы   обучения
синтаксическому  строю   русского  языка  в адыгейской  школе.  Автореферат
дис. докт. пед. наук. – М., 1986, с. 30.

file_name: Психолого – педагогическое обоснование развития.doc

intro: Обучение языку, в том числе и второму, неразрывно связано с возрастной и педагогической психологией. Знание психофизилогических процессов, происходящих у детей в момент усвоения второго языка,  позволяет правильно определить меру доступности изучаемого материала, помогая разработать наиболее оптимальную систему обучения. Это позволяет


extracted_text:
“Җыр булырлык сүзләр биргән,
Туган телем, рәхмәт сиңа!”
(21 февральТуган тел көненә багышлана) 1   а.б.  Хәерле   көн,   хөрмәтле   укытучылар,   балалар   бакчасы
хезмәткәрләре,  укучылар, нәниләр!
  Бүген – Туган тел көне. Берләшкән милләтләр оешмасы  2000 нче
елда 21 февральне Халыкара туган тел көне дип игълан итте.
Туган   тел!   Һәркем   өчен   дә   газиз   бу   сүз,   чөнки   берни   белән   дә
алыштыргысыз,   иң   кадерле   “әти”,   “әни”   сүзләрен   иң   башлап   туган
телебездә   әйтәбез.   Туган   йортыбызның,   авылыбызның   кадерле
булуын иң элек туган тел аша тоябыз.  Туган   телне өйрәткән өчен
без, атаанабызга рәхмәтле булырга тиешбез.
Бүгенге көндә дөньяда 6 меңнән артык телдә сөйләшәләр.  Безнең
туган телебезтатар теле Россиядә рус теленнән кала икенче урында
тора. Галимнәр планетабызның теләсә кайсы кешесе белән аралашу
өчен, 14 телне белү җитә дип саный. Күп гасырлык тарихы булган,
Каюм Насыйрилар, Тукайлар сөйләшкән татар телебез дөньядагы иң
дәрәҗәле әлеге 14 тел исәбенә кергән.
Безнең телебез – матур, бөек тел. Ә аның матурлыгы халык җырла
рында, әдипләребез иҗатында чагыла.
Туган телем күп еллардан бирле
Чәчәк ата йөрәк түрендә.
“Әнкәй” дигән иң беренче сүзне
Мин әйткәнмен татар телендә.
(ә хәзер укучыларыбыз туган тел турында өйрәнгән шигырьләрен сөйләп күрсәтерләр)
№
1 а.б.  Һәр кеше беренче чиратта  үз ана телен яратырга, сакларга
тиеш.
2 а.б.   Кара әле, Илзирә, син шулай дип әйтәсең дә бит, хәзерге
вакытта   бик күпләр татар теле нигә кирәк соң ул? Аны өйрәнү
кемгә кирәк? Аның белән кая барып була, диләр. Ә син үзең ничек
уйлыйсың?
1 а.б.  Минмин инде ул, ә менә башкалар ничек уйлый икән?
                                           (Җаваплар тыңлана) 2   а.б.
   Мин   андыйларга   Садри   Максуди     сүзләре   белән   җавап
бирер идем: “Телебезне өйрәнми башлаган көннән башлап без бетә
башлаячакбыз. Безнең бер милләт булып тора алуыбыз телебезне
саклый алуыбызга бәйледер. Телебезне саклый алсак, бер милләт
булып   тора   алырбыз,
  әгәр   телебезне   саклый   алмасак,
милләтебездән мәхрүм булырбыз”.
   1 а.б.   Үз татарыбыз арасында татар теле нигә кирәк ул, диючеләр
булса да,  телебезне  чит илләрдән  килеп  махсус өйрәнүчеләр  дә
шактый икән бит. Менә шушы дәлилләр татар теле нигә кирәк
диючеләргә җавап булып ирешсен иде! Ә хәзер әйдәгез туган телдә
бер җыр тыңлап китик.
№ Җыр: “Зәкәрия”
2 а.б. Халкыбыз элек – электән  тапкыр, зирәк булган.  Тел турында
мәкальләр,   әйтемнәр,   табышмаклар,   мәзәкләр     уйлап   чыгарган.
Хәзер дә бу эш дәвам итә. Без сезгә хәзер мәзәкләргә нигезләнгән
скетч тәкъдим итәбез.
Ике малай сөйләшә.
  1   нче   малай.    Минем   бабай   кичә   ике   рус   кешесенә   күрше   авылга   юл
өйрәткән.
  2   нче   малай.  Кит   аннан!   Башта   туры   барасы,   аннан   соң   уңга   борыласы
дигәнне әйтә алгандыр инде, зират яныннан үтәсе дигәнне ничек аңлаткан?
  1нче малай.  “Прямо пойдешь, потом направо повернешь, потом умрешь,”  –
дигән.
Рус кешесе (бабайга) Как проехать в соседнюю деревню?
Бабай. Тут прямо, тут пошел.
Рус кешесе. Чего? Чего?
Бабай. Чабачаба баралмассың, әле анда тау менәсе бар.
Бер карт белән карчык ашханәгә керәләр. Карчыкның ашыннан лавр яфрагы
килеп чыккан.
Карчык (официант кызны чакырып китерә) Бу нәрсә инде? Ашка ничек мунча
яфрагы эләккән?
Официант: Мунча яфрагы түгел ул, лавровый лист!
Карчык (картына): Нәрсә дип әйтте ул миңа?
 Карт (ачуланып) Нәрсә әйтсен, лыгырдамый эч, диде.
Аңла, балам... Илләр, телләр, диннәр алмашына –
Ниләр көтә адәм баласын?
Аңла, балам, сине үзең итеп
Туган телең саклап каласын.
                        Куштым сиңа сайлап матур исем –
                        Җисемеңә туры килсен ул.
                        Милләтеңнең бер мирасы итеп,
                        Әткәң  әнкәң биргән исем ул.
       Вакыт белән бергә үзгәрә бел
       Телләр өйрән, балам, дөнья күр.
       Йөз чөермә ләкин үз телеңнән:
       Бу – Ватанны сату белән бер.
                      Син тугач та, ана сөте белән
                      Иренеңә тамган туган тел.
                      Туган телең җуйсаң, әнкәеңне
                      Онытуың булыр, балам, бел!
                                                           (С. Әхмәтҗанова.)
1 а.б. Һәр халыкның туган теле – аның мәдәнияте, тарихи көзгесе.
Шуңа да телебез сафлыгы, матурлыгы, аҺәңлелеге өчен барыбызга
да армыйталмый көрәшергә, эшләргә кирәк.
   2 а.б. Безнең телебез – матур, күркәм тел. Әгәр милләтнең теле
кулланылмый башласа, ул юкка чыга. Моның өчен сугыш та, кан кою да
кирәкми. Телен бетерсәң, халыкның әдәбияты да, мәдәнияте дә,
гореф – гадәтләре дә бетә. Безнең, киләчәк буынның төп бурычы –
телебезне саклау ул.

file_name: туган тел.doc

intro: Туган тел! Һәркем өчен дә газиз бу сүз, чөнки берни белән дә алыштыргысыз, иң кадерле “әти”, “әни” сүзләрен иң башлап туган телебездә әйтәбез. Туган йортыбызның, авылыбызның кадерле булуын иң элек туган тел аша тоябыз. Туган  телне өйрәткән өчен без, ата-анабызга рәхмәтле булырга тиешбез.

title: Туган тел