extracted_text:
Пәні: Математика
Сабақтың тақырыбы:Теңдік, теңсіздік, өрнек, теңдеу.
Сабақтың мақсаты
Білімділік:  теңдеу, теңдік, теңсіздік, өрнек туралы білімдерін жетілдіру, алған білімдерін таныс және жаңа оқу
жағдайларында пайдалана білуге үйрету.
Дамытушылық: математика бойыншабілімбілік жүйелерінигеру деңгейлерін; логикалық ойлауларын дамыту.
Тәрбиелік: әдептілікке, достыққа, ,сауаттылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау сабағы
Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ жауап, ойын.
Сабақтың көрнекілігі: кесте, сурет
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру бөлімі.
ІІ. Қызығушылығын ояту.
А) Ойын «кестеден тез тап» Сөздерді көлденеңінен де және тігінен де оқуға болады. (Теңдік, теңсіздік, теңдеу, өрнек)
ө
р
н
ч
у
е
д
з
е
б
ж
р
і
к
а
Ф
о
г
з
с
ж
т
ң
ш
д
ж
т
е
ң
к
у
н
т
т
с
е
д
а
р
ы
ң
с
і
а
р
ж
т
ц
в
у
з
д
і
к
е
и
Ы
щ
к
н
ъ
х
Ә) Математикалық диктант
7 саны 91 ден неше есе кем?
 68 шығу үшін 17ні неше есе арттыру керек?
8  шығу үшін 56ны нешеге бөлу керек?
 Бір кітапта 40 бет, ал екіншісінде 10 бет бар. Бірінші кітапта екінші кітапқа қарағанда неше бет артық?
 Тіктөртбұрыш пішінді журналдың ені 10см, ал ұзындығы 20 см. Осы тіктөртбұрыштың периметрі нешеге тең?
 Азайғыш  1000, азайтқыш – 450. Айырманың мәнін тап.
 Бөлінгіш 320. Бөлінді 4. Бөлінгішті тап.
Санның төрттен бір бөлігі 60қа тең. Сан нешеге тең
190 және 60қа тең. Сан нешеге тең?
Б) №1 тапсырма ауызша есептеу
ІІІ. Негізгі бөлім
А) Оқулықпен жұмыс  №2 жазбаша есептеп дұрыстығын тексеру.
109*4=436             56*8=448             60849=559
945:5=189              396:2=198            64+906=970
249:3=83                605:5=121            1000802=198
№3 есеп. А) ауызша талдау.
Ә) сөре х                            } барлығы150 кітап           шешуі: 30*х=150
х сөредегі кітаптар 30*х                                                             х= 150:30=5
б)  Жәшікте қалған кітап –х                                         шешуі: 3*30+х=155
3 сөредегі кітаптар – 3*30                                                          90+х=155
Кітапханаға әкелінген кітаптар – 3*30+х                                 х=15590=65
Барлығы – 155                                                                жауабы: Қорапта 65 кітап қалды
№5 Кестені пайдаланып тура теңдіктер мен теңсіздіктер құру
165:5=150117                         165:5<120*4
1000=333*2                             425+230>4*29
58*2=29*4                               58*2<120*4 n7 c7 c7
№6  Теңдеулерді шешу
96:х=3                       у230=110+265             5*х=150:3                       60*у=900420
Х=96:3                    у230=375                      5*х=50                            60*у=480
х=32                         у=375+230                     х=50:5                             у=480:60
96:32=3                   у=605                               х=10                                у=8
 IV. Өзіндік жұмыс Сурет бойынша теңдеу құрастыру.
25+135=к+20                                     з+27=20+50
К+20=160                                           з+27=70
к=16020                                             з=7027
к=140                                                  з=43
№8 тапсырма Фигуралардың периметрі мен ауданын табу.
Тіктөртбұрыш АВСД    АВ=5см       АД=3см   Р=?     S= ?     Р= (5+3)*2=16см        S=5*3=15кв.см
Шаршы  EFGH        EF= 3 см     Р=?см            S= ?кв.см         Р=3*4=12см          S=3*3=9кв.см.
V. Сабақты қорыту.
1.Бүгін қандай тапсырмаалар орнындадық? 2.Қандай есепті шығару сіздерге қиындық келтірді?
VІ. Үйге:  №4,9
VІІ. Бағалау.

file_name: Теңдік, теңсіздік, өрнек, теңдеу.docx

intro:
Сабақтың мақсаты
Білімділік:  теңдеу, теңдік, теңсіздік, өрнек туралы білімдерін жетілдіру, алған білімдерін таныс және жаңа оқу жағдайларында пайдалана білуге үйрету.
Дамытушылық: математика бойыншабілім-білік жүйелерінигеру деңгейлерін; логикалық ойлауларын дамыту.
Тәрбиелік: әдептілікке, достыққа, ,сауаттылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау сабағы
Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ жауап, ойын.
Сабақтың көрнекілігі: кесте, суретПәні: Математика
Сабақтың тақырыбы:Теңдік, теңсіздік, өрнек, теңдеу.
Сабақтың мақсаты
Білімділік:  теңдеу, теңдік, теңсіздік, өрнек туралы білімдерін жетілдіру, алған білімдерін таныс және жаңа оқу жағдайларында пайдалана білуге үйрету.
Дамытушылық: математика бойыншабілім-білік жүйелерінигеру деңгейлерін; логикалық ойлауларын дамыту.
Тәрбиелік: әдептілікке, достыққа, ,сауаттылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау сабағы
Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ жауап, ойын.
Сабақтың көрнекілігі: кесте, сурет
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру бөлімі.
ІІ. Қызығушылығын ояту.
А) Ойын «кестеден тез тап» Сөздерді көлденеңінен де және тігінен де оқуға болады. (Теңдік, теңсіздік, теңдеу, өрнек)
д	т	е	ң	в	о	ө	Ы
ж	т	б	с	у	г	р	щ
т	с	ж	і	з	з	н	е
е	е	р	а	д	с	ч	к
ң	д	і	р	і	ж	у	н
к	а	к	ж	к	т	е	ь
у	р	а	т	е	ң	д	ъ
н	ы	Ф	ц	и	ш	з	х

Ә) Математикалық диктант
-7 саны 91 ден неше есе кем?
- 68 шығу үшін 17-ні неше есе арттыру керек?
-8  шығу үшін 56-ны нешеге бөлу керек?
- Бір кітапта 40 бет, ал екіншісінде 10 бет бар. Бірінші кітапта екінші кітапқа қарағанда неше бет артық?
- Тіктөртбұрыш пішінді журналдың ені 10см, ал ұзындығы 20 см. Осы тіктөртбұрыштың периметрі нешеге тең?
- Азайғыш  -1000, азайтқыш – 450. Айырманың мәнін тап.
- Бөлінгіш 320. Бөлінді -4. Бөлінгішті тап.
-Санның төрттен бір бөлігі 60-қа тең. Сан нешеге тең
-190 және 60-қа тең. Сан нешеге тең?
Б) №1 тапсырма ауызша есептеу
ІІІ. Негізгі бөлім
А) Оқулықпен жұмыс  №2 жазбаша есептеп дұрыстығын тексеру.
109*4=436             56*8=448             608-49=559
945:5=189              396:2=198            64+906=970
249:3=83                605:5=121            1000-802=198
№3 есеп. А) ауызша талдау.
Ә) сөре- х                            } барлығы150 кітап           шешуі: 30*х=150
х сөредегі кітаптар -30*х                                                             х= 150:30=5
б)  Жәшікте қалған кітап –х                                         шешуі: 3*30+х=155
3 сөредегі кітаптар – 3*30                                                          90+х=155
Кітапханаға әкелінген кітаптар – 3*30+х                                 х=155-90=65
Барлығы – 155                                                                жауабы: Қорапта 65 кітап қалды
№5 Кестені пайдаланып тура теңдіктер мен теңсіздіктер құру
165:5=150-117                         165:5<120*4
1000=333*2                             425+230>4*29
58*2=29*4                               58*2<120*4 n7 c7 c7
№6  Теңдеулерді шешу
96:х=3                       у-230=110+265             5*х=150:3                       60*у=900-420
Х=96:3                    у-230=375                      5*х=50                            60*у=480
х=32                         у=375+230                     х=50:5                             у=480:60
96:32=3                   у=605                               х=10                                у=8
 IV. Өзіндік жұмыс Сурет бойынша теңдеу құрастыру.
25+135=к+20                                     з+27=20+50
К+20=160                                           з+27=70
к=160-20                                             з=70-27
к=140                                                  з=43
№8 тапсырма Фигуралардың периметрі мен ауданын табу.
Тіктөртбұрыш АВСД    АВ=5см       АД=3см   Р=?     S= ?     Р= (5+3)*2=16см        S=5*3=15кв.см
Шаршы  EFGH        EF= 3 см     Р=?см            S= ?кв.см         Р=3*4=12см          S=3*3=9кв.см.
V. Сабақты қорыту.
1.Бүгін қандай тапсырмаалар орнындадық?
2.Қандай есепті шығару сіздерге қиындық келтірді?

VІ. Үйге:  №4,9
VІІ. Бағалау.

title: Математика:Теңдік, теңсіздік, өрнек, теңдеу 3 сынып


extracted_text:
МБОУ «сош им. П.Н. Бережнова села Нижняя Покровка Перелюбского
муниципального района Саратовской области»
Сценарий
торжественной
линейки,
посвященной
празднику
Последнего
звонка. Подготовила и провела
 Роднова С.В.
Ведущий1: Мы живем в замечательном селе Нижняя Покровка.
Ведущий2:Мы учимся в средней общеобразовательной школе им. П.Н. Бережнова
Самой замечательной школе на свете,
А все остальные школы нам завидуют.
Ведущий1:Ведь только в нашей школе вместо «привет» говорят : «Дай алгебру
списать»
Ведущий2:Только в нашей школе две перемены по 20 минут
Ведущий1:Ведь именно мы в школе читаем Пушкина и Булгакова, а после
Орифлейм и Эйвон.
Ведущий2:Ведь это мы книжки носим только на контрольные.
Ведущий1:Только в наших классных кабинетах могут переписываться на партах.
Ведущий2:Только мы не любим, когда нас выгоняют с урока, потому что в
коридоре глючит вайфай.
Ведущий1:Только в нашей школе фраза «Привет! »сопровождается сотней
поцелуев. Ведущий2:Только мы придумали прятать сумки так, что даже тот, кто спрятал, не
может ее найти.
Ведущий1:Именно наша школа входит в десятку лучших в районе.
Ведущий2:Это наши ученики многие годы занимают призовые места в олимпиадах,
спартакиадах, конкурсах.
Ведущий1:Только в нашей школе самые чуткие и отзывчивые педагоги.
Ведущий2:Именно здесь время летит незаметно:
Совсем недавно был первоклассником – а сегодня тебе намекают, что пора…
( Звучит негромкая лирическая музыка)
Ведущий1:Дорогие гости! Мы рады вас приветствовать на нашем школьном
празднике.
Ведущий2:Школа! Внимание! Для открытия торжественной линейки мы
приглашаем выпускников 2017 года! Встречайте!
Ведущий2:Торжественную линейку, посвященную празднику «Последнего
звонка», объявляю открытой. (Звучит гимн)
Ведущий1:С чего начинается школа? С директора, прежде всего.
Слово для приветствия выпускников предоставляется директору школы
Ведущий 2: Так приятно отметить, что на нашем празднике сегодня, традиционно
много гостей! Слово предоставляется _
Ведущий 1: Поздравить Вас сегодня пришла глава администрации _.
Ведущий2:Оценить ученье чтобы,  мы дождёмся результатов.
Показателем учёбы  будут ваши аттестаты.
Ведущий1:Ну, а сегодня, сей же час послушаем следующий Приказ: Ведущий2:Приказ о допуске обучающихся 11го и 9 – го классов к сдаче экзаменов
зачитает _
Ведущий 1:  11 лет назад наши выпускники пришли в школу. Их взяли под своё
надежное крыло учителя начальных классов _.
Выпускник 1. Мы помним тот звонок весёлый,
                    Что прозвенел нам в первый раз,
                    Когда вошли с цветами в школу
                    В свой самый лучший первый класс.
    Выпускник2  . Как встретил у дверей учитель
                        Нам верный друг на много дней,
                         И шумная семья большая
                         Подружек новых и друзей.
Выпускник3 . Садясь за парту осторожно,
                     Чтоб школьной формы не измять,
                     Мы азбуки свои раскрыли,
                    Раскрыли чистую тетрадь.
Выпускник4 . Первый урок, радость первых открытий,
                          Первый успех, голубую  мечту –
                          Всё это дарил нам первый учитель.
                         Помним мы строгость его, доброту.
Ведущий1: Слово предоставляется учителю нач.кл..
Песня учителю начальных классов
Нам было около семи,
Нас мамы в школу привели,
Вы с нетерпением нас ждали.
Тогда, увидев в первый раз,
Влюбились по уши мы в вас
И все ромашки оборвали.
Вам первоклашкималыши
Цветы дарили от души, Цветов, мы помним, было много,
Готовы были всё отдать,
Стишок любимый прочитать,
Но вы смотрели слишком строго.
Учитель наш, учитель наш
Навек запомним образ ваш,
Запомним профиль и анфас,
Смотрели столько лет на вас
Мы будем верить в те года,
Что вместе нас свели тогда,
И встреча в тот урочный час
Счастливой стала и для нас
Ведущий2: Начальная школа.  Это всё уже в прошлом. Вы с грустью оглянетесь  на
прожитые годы, подарившие вам много хорошего, сделавшие вас умнее, лучше.
Ведущий1: Но к прошлому мы снова можем прикоснуться, можем вновь увидеть
чудеса: остановиться, и оглянуться,  и посмотреть прямо детству в глаза.
Ведущий2: А теперь вас приветствуют те, кого вы 1 сентября привели за руку в
школу,  наши первоклассники.
/Выступление первоклассников/
1 первоклассник: Вы здесь начинали со старта
По жизни стремительный бег,
Но старые школьные парты
Запомнятся вами навек.
2 первоклассник: Как время мчится! Радость и тревога!
Мы, например, вступили на порог.
А вы сегодня сходить с порога
И перед вами множество дорог.
3 первоклассник: Дорогие старшие ребята!
Вы окончили одиннадцатый класс,
Говорят,  вы были младшими когдато, В первый класс ходили, вроде нас
4 первоклассник: А теперь вы добры молодцы с картинки
Посмотрите на себя со стороны:
Сорок пятого размера вам ботинки
И костюмы дяди стёпины нужны.
5 первоклассник: Мы, конечно, помоложе,
Нам ещё расти, расти,
Но и мы мечтаем тоже
Людям пользу принести.
6 первоклассник: Мы прекрасно понимаем
Ваши трудности сейчас:
За окном весна в разгаре,
Но экзамены у вас.
7 первоклассник: В этих стенах вы успели
Очень многое узнать.
Мы желаем вам ответить
Все экзамены на «пять»!
8 первоклассник: Вы освоили ударно
Сотню правил и наук
Но ещё чуть – чуть осталось!
 В институте – 1000 штук!
9 первоклассник: Давно ли в светлом школьном зале
                            Стояли вы, как мы сейчас?
                            Вы первоклассников встречали,
                                 Теперь мы провожаем вас
10 первоклассник:
                        Желаем  вам шагать по жизни смело,
Желаем счастья каждому найти,
Пусть сбудется, что каждому хотелось.
В дорогу, друг! Счастливого пути! Поздравление первоклашкам
Дорогие первоклассники! Как и вы, когдато мы пришли в эту школу и
проучились здесь целых одиннадцать лет. Оглянувшись на эти долгие годы,
мы решили дать вам 11 советов:
1. Иногда главное – правильно выбрать соседа по парте.
2. Всегда есть много возможностей себя проявить.
3. Старшеклассники не такие взрослые, как кажутся, а иногда и больше дети, чем
вы сами.
4. Старайтесь радоваться каждому дню и искать в нём чтото особенное.
5. Все люди разные, и учителя тоже люди, уважайте их.
6. Не забывайте о своих обязанностях.
7. Будьте  примерными учениками.
8. Не всё, что мы изучаем, пригодится каждому из нас, но мы не можем знать, что
потребуется в будущем.
9. Когданибудь придёт пора задуматься о будущем. Будьте серьёзны, но
помните, что молодость – пора ошибок.
10. Сон – важная часть школьной жизни, а на уроках – само собой (главное
делать это незаметно).
11. Интересуйтесь всем вокруг, учитесь самым разным вещам, ведь упущенного
уже не наверстать. Выпускник :Дорогие учителя! Разрешите сказать вам «спасибо»,
Разрешите в глаза вам взглянуть,
На душе нашей тяжесть и глыба –
Отправляемся мы в новый путь!
Выпускник.:Мы прощаемся с вами и школой,
Мы прощаемся с классом родным,
Ожидает в жизни путь новый,
Знаем, он не будет простым!
Выпускник.:Вам спасибо за то, что нам дали
Возможность любить и мечтать,
Нам дарили все, что сами знали,
Мы по вам всем будем скучать!
Выпускник Не забудем мы школу родную,
По вам мы все будем скучать,
И вступая в жизнь не простую
Обещаем всёвсё изучать!
Приглашаем: (читаем по открыткам)
Песня учителям на мотив песни Натали «О, Боже, какой мужчина!»
 Мы ворвались в вашу жизнь нежданно, изменилась наша реальность.
Всё смешалось уроки, книжки, и контрольные без передышки.
На переменах невинный флирт – Так развивался наш внутренний мир.
Вы волшебники с другой планеты, вы Из нашей большой мечты!
О боже, какие дамы! О боже, какие мужчины!
Родители вам поручили и дочку, и сына!
Спасибо, родная школа, от сына и дочки.
Одиннадцать лет пролетели, и точка, и точка!
Мы «World of Tanks» и «Minekraft» в одном флаконе,
И днём, и ночью мы на телефоне.
Мы нанодети, мы с другой планеты,
Но на все вопросы Инет не даст ответы!
О боже, какие дамы! О боже, какие мужчины!
Родители вам поручили и дочку, и сына!
Спасибо, родная школа, от сына и дочки.
Одиннадцать лет пролетели, и точка, и точка! Звучит музыка. Дарят цветы учителям.
Выпускник: и еще мы хотим сказать спасибо нашему техперсоналу. (открытка)
Выпускник : Спасибо нашим поварам! . (открытка)
Ведущий1:Вы будете помнить всех учителей,
Но, есть один, и с этим все согласны,
Что всётаки дороже и милей,
Для вас родной руководитель классный.
Ведущий2:Слово предоставляется классному руководителю
Песня классному руководителю на мотив «Позови меня с собой»
1.Настает тот день, когда школьный звонок звучит печально.
Приглашая нас на последний урок и в час прощальный
Наш учитель с волнением смотрит на класс.
Понимаем мы только сейчас,
Что он сделал так много для нас.
Припев:
Покидая школьный класс,
Говорим мы: «До свиданья!»
Дорогой  учитель наш
Пожелаем на прощанье.
Чтобы все ученики
Как и мы вас полюбили,
Чтобы новые мечты
Обретали снова силу высоты.
2.Первый раз мы робко входили сюда, но миг настает.
Прозвучит последний звонок, и тогда нам грустно станет.
Оттого, что детство ушло навсегда,
Беззаботные наши года
Нам уже не вернуть никогда.
Припев.
Много будет в жизни еще перемен, но все же снова
Мы вернемся в уют и тепло школьных стен – даем вам слово. Мы с тобою посмотрим друг другу в глаза.
Школьных лет позабыть нам нельзя.
И опять мы хотим вам сказать.
Припев.
Выпускник. Сегодня мы прощаемся со школой. И с этого момента, мы просим
считать главой детской жизни в нашей школе – 10 класс!
Выпускник.: 10й класс, к передаче школьного пространства в ваши руки, готовы?
10й класс (хором). ГОТОВЫ!.
Выпускник Не хуже быть мало! Быть лучше должны!
Выпускник И школе вы вечно будьте верны!. .Клянитесь беречь ее, славить везде!
В районе, в области и во всей стране!
 (Ответное слово 10го класса.)
1.Мы поняли вас, все исполним железно!
Послушали вас, все разумно, полезно!
ПОДАРКИ УЗЕЛОК СЧАСТЬЯ
 В путь – дорогу собирали, узелки мы вам вязали.
 Дарим вам узелки памятные,
Да не простые, а с намёком.
 Мелок кладём, чтоб школу не забывали, да добром вспоминали.
 Сухарик, так как хлеб – всему голова,
Силушку подкрепить, да в дороге голод утолить.
 Медальку  шоколадку даём, чтоб дорога горькой не была,чтоб на ЕГЭ
спорились дела.
 А, чтоб об камень знаний зубы не затупились, чтоб белыми и здоровыми
становились  орбит в узелке лежит, вам дыханье освежит.
 Узелок вы наш примите, и на память сохраните.  Напоминаньем будет он, каким он был, ваш школьный дом.
 Пусть день замечательный этот, запомнится вам навсегда.
Говорим мы вам до свидания. Удачи, успехов, друзья!
Ведущий1: Одного мудреца спросили: "Скажи, что такое счастье?" Он ответил:
"Это когда я молод душой, когда со мной рядом любимая, когда живы и здоровы
мои родители".
Ведущий2:Дорогие выпускники! Рядом с вами всегда были папы и мамы,
И для них ваш звонок – тоже памятный самый.
Выпускник. Сегодня мы “спасибо” говорим,
Конечно, и родителям своим!
Выпускник. Спасибо вам, милые наши родители.
Простите нас, если вас чемто обидели,
Выпускник. За ночи бессонные, слёзы, волнение,
За юную гордость и нетерпение,
Выпускник. За седину на висках у отца
И за морщинки родного лица.
Все: В пояс поклонимся вам до земли,
Спасибо, родные, спасибо, спасибо!
Песня родителям на мотив Маленькая страна»
Мы посвящаем эту песню нашим родителям
Мир подарили нам чудесный, дали нам жизнь не зря
Столько заботы и участья с первых дней на года
Если вы рядом это счастье
Пусть будет так всегда
Припев:
Ваших сердец тепло, вашей любви крыло
Нас сохраняет и спасает, очень нам повезло
Как же красивы наши мамы и образованны
Папы умельцы на все руки, очень талантливы
Служите вы для нас примером верности, доброты Пусть исполняются желанья, сбудутся все мечты
Припев:
Ваших сердец тепло, вашей любви крыло
Нас сохраняет и спасает, очень нам повезло
Служите вы для нас примером верности, доброты
Пусть исполняются желанья, сбудутся все мечты
Припев:
Ваших сердец тепло, вашей любви крыло
Нас сохраняет и спасает, очень нам повезло
Ведущий1:Слово родителям выпускников
 Наши дети! Вами мы живем и дышим.
Выпускной у вас, 11й класс!
И хоть ростом вы родителей повыше,
Остаетесь все равно детьми для нас.
Мы желаем в жизни вам всего добиться,
Выбрать путь, который к счастью приведет,
Чтобы вами, дети, мы могли гордиться,
Наблюдая ваш успех и ваш полет!
В этих стенах вы постигли знаний много,
Школьный путь, как ни печально, завершен,
И спасибо, и поклон наш педагогам,
Ваших нервов здесь потрачено вагон!
  Готовы, с детством попрощаться?
Его на время отпустить,
Шары вы к небу поднимите,
И отпустите в небо нить!
Ведущий2: Притихли торжественно выпускники,
Смахнули слезы тихонечко мамы...
Разные в жизни бывают звонки,
А сейчас прозвенит самый главный.
Последний прощальный звонок.
Выпускник: Самый грустный. Тревожный, веселый Прозвучит последний наш звонок
Пусть мы не ушли еще из школы,
Но одной ногой ступили на порог!
Выпускник.И в этот час последний расстованья
Смешались вдруг и радость и печаль.
Не говорим мы детству «до свиданья»,
А шепчем тихо вслед короткое «Прощай»!
Выпускник:Никуда от этого не деться.
Для прощанья поднята рука…
Уезжает розовое детство
Под гудок последнего звонка.
Выпускник: Пусть же летит он по воздуху к звездам,
В сердце найди для него уголок.
Школьный, прощальный, печальный, хрустальный,
Звонкий, тревожный, последний звонок
Ведущий 2:
Наступает самая торжественная минута нашего праздника.
Право дать "Последний звонок предоставляется ученику 11 класса
и  ученице 1 класса
Ведущий 1:Вот и всё. Отбытие известно.
Манит в путь далёкая звезда…
Помните, что есть такое место,
Где вас встретят с радостью всегда.
Ведущий 2:Всех вершин вам, всех благополучий.
Всех возможных жизненных прикрас!
Ведь для нас вы лучшие из лучших, Любим. Ждём. Надеемся на вас.
Ведущий 1:Ну, вот и окончен наш маленький праздник,
Пусть каждый присутствующий, участник
Запомнит наш двор, нашу школу, детей,
И в школу вернется опять поскорей
Финальная песня «Белая сирень»
1. Плачут девчонки , мальчишки вздыхают
Мамы тихонько слезу вытирают
Кончилось детство , как птица вспорхнула
Взрослая жизнь нам в глаза заглянула

Припев
Белая сирень нам машет словно птица
Последний школьный день
Он в прошлое умчится
А мы сейчас сойдем
Со школьного крылечка
Лишь детскую мечту
Возьмем с собой на вечно

2. Вот и закончен  урок наш последний
Всё что учили возьмем без сомненья
В новую жизнь мы с тобою так просто
Детство умчалось и ты стала взрослой

3. Школьная парта цветет и тетрадка
Взгляд на соседку и лишь бы украдкой
Здесь мы учились влюблялись, дружили
Над чемто смеялись о чёмто грустили

file_name: последний звонок.docx

intro: Последний звонок в школе - это незабываемый, волнующий, момент в жизни каждого человека.Интересный сценарий торжественной линейки, посвященной празднику последнего звонка, поможет классному руководителю и организатору внеклассной работы.   Содержит тексты песен - переделок для первого учителя, учителей - предметников, классному руководителю и родителям.Сценарий "Последний звонок"

воспитательная работа

group: Дисциплины

title: Сценарий "Последний звонок"


extracted_text:
Пәні: Математика
Сабақтың тақырыбы:  Есептер шығару.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік:   Оқушылардың   жай және құрама есептерді шығару үшін білім, білік, дағдыларын жетілдіру
Дамытушылық:  Логикалық ойлауларын, есте сақтау, математикалық тілде сөйлеу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік: Үлкенді сыйлауға, достыққа, тазылыққа сауаттылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау сабағы
Сабақтың әдісі: өзіндік жұмыс, сұрақжауап,  түсіндіру, жұппен жұмыс
Сабақтың көрнекілігі: демонстрациялық материалдар
Сабақтың барысы:
Бүгінгі сабақта сендер бағасын, санын, құнын, сонымен қатар массаны табуға арналған есептерді қалай
Газет 15 теңге тұрады. Осындай 4 газет қанша тұрады?
Бақтиярдың 100 теңгесі болды. Ол 55 теңгеге журнал сатып алды. Бақтиярда қанша теңге қалды?
250 теңгеге 5 бірдей ашықхат сатып алынды. Бір ашықхаттың бағасы қанша?
Кітаптың 100 беті, журналдың 25 беті бар Журналда кітапқа қарағанда қанша бет кем?
Кітаптың 100 беті, журналдың 25 беті бар. Кітаптың беті журналға қарағанда неше есе артық?
Самат 30 бет оқыды, бұл кітаптың 1/3 бетін құрайды. Кітаптың неше беті бар?
Марат 65 теңгеге альбом және 70 теңгеге қарындаш сатып алды. Марат барлығы қанша ақша жұмсады?
Мектеп үшін 90 парта сатып алынды, бұл мұғалім үстеліне қарағанда 10 есе артық. Мектепке неше мұғалім
І. Ұйымдастыру бөлімі
ІІ. Математикалық диктант:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
үстелі сатып алынды?

шығаратынын естеріңе түсіресіңдер. Ал есеп деген не? Есепте қандай элементтер міндетті түрде болады?
ІІІ. Оқулықпен жұмыс. №1 а) Кесте бойынша есептер құрастырып, оларды шығару. Тек шешуін ғана жаздыру.
1)
2)
3)
4)
5)
   Қораптың массасы               Саны                       Жалпы массасы
25кг                                      6қорап                               ?
20кг                                      ?қорап                       ?, 50кг кем
1)
2)
3)
Қосымша сұрақтар:

№3 Амалдар ретімен орындап есептеу.
579429:3+287= 623           655+225:536*4=749     1000147*3+241 = 800
№4 Периметрі белгілі тіктөртбұрыштың ұзындығы мен енінің мүмкін болатын нұсқаларын жазу.
Периметрі
Ұзындығы
315:7 = 45 (теңге)
726:6=121 (теңге)
432:9=48 (теңге)
Ә) Оқушылар өздері орындайды. Мәліметтерді өз қалаулары бойынша жазады.
№2 Есептің шарты кестеге қысқаша жазылады.
420мм
10мм
11мм
64м
15м
17м
46м
20м
3м
25*6=150(кг)печенье
15050= 100 (кг( прәндік
100 : 20 = 5 (қорап) прәндік
Барлығы қанша печенье және прәндік әкелінді? Печенье салған қорап қанша артық әкелінді?
№5 Көрсетілген өлшем бірліктеріне өрнектеу
         4ғ.25ж= 425ж.                     2сағ12мин = 132мин            3дм2см = 32см =320мм
         8м 10см = 810см                  2м 80см = 280см                  4тәул.10сағ = 106сағ
№7 Әр фигурада неше үшбұрыш барын санау. Атауларын жазу.
               BFE    ABC         ACD    GHD
          №8  «Емес» сөзін қолдануға арналған логикалық сираттағы тапсырма.
1қорапта кітап,  2қорапта – ойыншық     3қорапта – ыдыс
IV. Үйге № 6 (14 бет)
V. Сабақты қорыту. 1.Бүгін қандай тапсырмаалар орнындадық?
2.Қандай есепті шығару сіздерге қиындық келтірді?
VІ. Бағалау.

file_name: Есептер шығару.docx

intro:
Сабақтың мақсаты:
Білімділік:   Оқушылардың   жай және құрама есептерді шығару үшін білім, білік, дағдыларын жетілдіру
Дамытушылық:  Логикалық ойлауларын, есте сақтау, математикалық тілде сөйлеу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік: Үлкенді сыйлауға, достыққа, тазылыққа сауаттылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау сабағы
Сабақтың әдісі: өзіндік жұмыс, сұрақ-жауап,  түсіндіру, жұппен жұмыс
Сабақтың көрнекілігі: демонстрациялық материалдарПәні: Математика
Сабақтың тақырыбы:  Есептер шығару.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік:   Оқушылардың   жай және құрама есептерді шығару үшін білім, білік, дағдыларын жетілдіру
Дамытушылық:  Логикалық ойлауларын, есте сақтау, математикалық тілде сөйлеу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік: Үлкенді сыйлауға, достыққа, тазылыққа сауаттылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау сабағы
Сабақтың әдісі: өзіндік жұмыс, сұрақ-жауап,  түсіндіру, жұппен жұмыс
Сабақтың көрнекілігі: демонстрациялық материалдар
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру бөлімі
ІІ. Математикалық диктант:
1.	Газет 15 теңге тұрады. Осындай 4 газет қанша тұрады?
2.	Бақтиярдың 100 теңгесі болды. Ол 55 теңгеге журнал сатып алды. Бақтиярда қанша теңге қалды?
3.	250 теңгеге 5 бірдей ашықхат сатып алынды. Бір ашықхаттың бағасы қанша?
4.	Кітаптың 100 беті, журналдың 25 беті бар Журналда кітапқа қарағанда қанша бет кем?
5.	Кітаптың 100 беті, журналдың 25 беті бар. Кітаптың беті журналға қарағанда неше есе артық?
6.	Самат 30 бет оқыды, бұл кітаптың 1/3 бетін құрайды. Кітаптың неше беті бар?
7.	Марат 65 теңгеге альбом және 70 теңгеге қарындаш сатып алды. Марат барлығы қанша ақша жұмсады?
8.	Мектеп үшін 90 парта сатып алынды, бұл мұғалім үстеліне қарағанда 10 есе артық. Мектепке неше мұғалім үстелі сатып алынды?
-	Бүгінгі сабақта сендер бағасын, санын, құнын, сонымен қатар массаны табуға арналған есептерді қалай шығаратынын естеріңе түсіресіңдер. Ал есеп деген не? Есепте қандай элементтер міндетті түрде болады?
ІІІ. Оқулықпен жұмыс. №1 а) Кесте бойынша есептер құрастырып, оларды шығару. Тек шешуін ғана жаздыру.
1)	315:7 = 45 (теңге)
2)	726:6=121 (теңге)
3)	432:9=48 (теңге)
4)	Ә) Оқушылар өздері орындайды. Мәліметтерді өз қалаулары бойынша жазады.
5)	№2 Есептің шарты кестеге қысқаша жазылады.
   Қораптың массасы               Саны                       Жалпы массасы
25кг                                      6қорап                               ?
20кг                                      ?қорап                       ?, 50кг кем
1)	25*6=150(кг)-печенье
2)	150-50= 100 (кг(- прәндік
3)	100 : 20 = 5 (қорап) прәндік
Қосымша сұрақтар:
-	Барлығы қанша печенье және прәндік әкелінді? Печенье салған қорап қанша артық әкелінді?
№3 Амалдар ретімен орындап есептеу.
579-429:3+287= 623           655+225:5-36*4=749     1000-147*3+241 = 800
№4 Периметрі белгілі тіктөртбұрыштың ұзындығы мен енінің мүмкін болатын нұсқаларын жазу.
Периметрі 	420мм	64м	46м
Ұзындығы 	10мм	15м	20м
Ені 	11мм	17м	3м
№5 Көрсетілген өлшем бірліктеріне өрнектеу
         4ғ.25ж= 425ж.                     2сағ12мин = 132мин            3дм2см = 32см =320мм
         8м 10см = 810см                  2м 80см = 280см                  4тәул.10сағ = 106сағ
№7 Әр фигурада неше үшбұрыш барын санау. Атауларын жазу.
               BFE    ABC         ACD    GHD
          №8  «Емес» сөзін қолдануға арналған логикалық сираттағы тапсырма.
1-қорапта- кітап,  2-қорапта – ойыншық     3-қорапта – ыдыс
IV. Үйге № 6 (14 бет)
V. Сабақты қорыту.
1.Бүгін қандай тапсырмаалар орнындадық?
2.Қандай есепті шығару сіздерге қиындық келтірді?
VІ. Бағалау.

title: Математика:Есептер шығару 3 сынып


extracted_text:
День славянской письменности и культуры
Цель: Расширять знания и представления учащихся об истории
возникновения славянской письменности и его роли в развитии человечества.
Задачи:
1. Пробудить интерес к истории письменности и культуры своего народа.
2. Развивать речь, мышление, творческие способности учащихся.
3. Воспитывать уважение и понимание русской культуры, славянских
традиций.
Ход классного часа:
Ведущий 1
Не каждый знает, что сегодня
Мы отмечаем день Кирилла и Мефодия.
 Для тех, кто слышит имена их в первый раз,
Последует сей наш рассказ.
(Звучит колокольный звон)
Ведущий 1
Все народы, что пишут кириллицей,
Что зовутся издревле славянскими,
Славят подвиг первоучителей,
Христианских своих просветителей.
 Ведущий 2
По широкой Руси – нашей матушке
Колокольный звон разливается.
Ныне братья святые Кирилл и Мефодий
За труды свои прославляются.
Ведущий 2
Вспоминают Кирилла с Мефодием –
Братьев славных, равноапостольных
В Белоруссии, Македонии,
В Польше, Чехии и Словакии.
Хвалят братьев премудрых в Болгарии,
В Украине, Хорватии,Сербии.
Ведущий 1
Русоволосые и сероглазые,
Лицом все светлые и сердцем славные, Древляне, русичи, поляне,
Скажите, кто вы?
МЫ – СЛАВЯНЕ!
Ведущий 2
В храмах Божиих братьев чтут,
К святым их причислили, благодарные,
Через их труды, по молитвам их
Стала Русь святой, Православною.
Ведущий 2
Своею статью все пригожие,
Все разные и все похожие,
Зоветесь ныне  россияне,
Издревле, кто вы?
МЫ – СЛАВЯНЕ!
Ведущий 1
Святые Кирилл и Мефодий пред нами,
Их праздник великий и славный мы чтим.
Украсьте же, дети, их лики цветами,
Пролейте слезу благодарности им.
Простые их буквы  не искры ли это?
Не брызги ли это небесных лучей?
Снопами великого вечного света
Они воссияли над жизнью людей.
Ведущий 2
На север славянский от светлого юга
Те искры святые они принесли,
И их не задула суровая вьюга,
Они разгорелись по лону земли.
Светильника их чудотворная сила
Святою лампадой горит в темноте.
Нет бури, что светоч бы тот погасила,
Нет моря, что искры бы залило те!
Ведущий 1
Вы, чистые, юные, милые дети!
Любите угодников этих святых!
И пусть перед вами в таинственном свете
Сияют их лики в венцах золотых.
В тяжелом сомнении, в житейской невзгоде,
В беде  призывайте вы их имена.
Учители наши, Кирилл и Мефодий, Хранят нас молитвой на все времена.
Ежегодно 24 мая в нашей стране отмечается День славянской
письменности и культуры. Связан этот праздник с именами святых
равноапостольных братьев Кирилла и Мефодия – славянских просветителей,
создателей славянской азбуки, проповедников христианства, первых
переводчиков богослужебных книг с греческого на славянский язык. Именно
они – болгарские просветители Кирилл и Мефодий, создали первую
славянскую азбуку, которой мы пользуемся по сей день. Азбука получила
свое название от имени младшего из братьев — кириллица. История
кириллицы неразлучно связана с православием. Пользуясь созданной азбукой,
братья выполнили перевод с греческого языка Священного Писания и ряда
богослужебных книг.
Первыми словами, написанными славянской азбукой, были начальные
строки пасхального Евангелия от Иоанна:
 В начале было Слово,
 И Слово было у Бога,
 И Слово было Бог.
 Жизненный подвиг Кирилла и Мефодия неслучайно приравнивают к
апостольскому, именуя их «первоучителями» славян. К лику святых
равноапостольные Кирилл и Мефодий причислены в древности. В Русской
Православной Церкви память равноапостольных просветителей славян
чествуется с XI века.
Торжественное празднование памяти святых Кирилла и Мефодия было
установлено в Русской Церкви в 1863 году. Установленный церковью день
памяти Кирилла и Мефодия  24 мая по новому стилю  отмечается сейчас в
России как государственный праздник.
День славянской письменности и культуры – это единственный в нашей стране
церковногосударственный праздник.
В Дни славянской письменности и культуры во многих городах проводятся
научные конференции, чтения, выставки и концерты. В храмах Русской
Православной Церкви совершаются праздничные Богослужения и
торжественные крестные ходы.
Праздник славянской письменности напоминает об истоках нашей
духовности, о том, что русская культура наследует древние и великие
традиции славянской культуры, о роли письменности в ее становлении и
развитии.  В 2013 году мир отметил 1150 лет со времени возникновения
славянской письменности – 24 мая 863 года в городе Плиске, тогдашней
столице Болгарии, солунские братья Кирилл и Мефодий огласили
изобретение славянского алфавита.
Настало время узнать о том, кто же такие Кирилл и Мефодий?
Когда – то на берегу теплого Эгейского моря в городе Солуни (сейчас
он называется Салоники), где кончалась Византия и начинались необъятные земли славян, жила семья, в которой было семеро детей – Мефодий был
старшим из семи братьев, а младшим был Константин. Имя Кирилл он
получил при пострижении в монашество уже перед самой кончиной. Отец
мальчиков по имени Лев был греком, занимал высокий пост помощника
управителя города.  Был он благоверен и праведен, храня все заповеди Божьи.
Мать Мефодия и Кирилла (тогда ещё Константина) была славянкой, и она
всегда говорила с детьми на своем родном языке, братья с детства знали
славянский язык так же хорошо, как и греческий.
Младший брат нередко задавал старшему один и тот же вопрос:
«Почему учитель все время говорит по–гречески, а в лавке он прекрасно
изъясняется по – славянски». Да то в лавке,  говорил брат,  а в школе можно
говорить только по – гречески, потому что книги, знания – все от греков».
  «А почему нельзя писать на славянском языке? Вот возьму и напишу
«дом»»,  не унимался Константин.
 «Не напишешь, так как нет таких букв»,  отвечал Мефодий.
Когда Константин обратился с подобным вопросом к учителю, тот ответил:
«В мире существуют два культурных языка – латынь и греческий. Остальные
грубые, и писать на них нельзя».
  « Нет, можно! Вот возьму и придумаю для славян буквы!» сказал
Константин.
 И придумал, а брат Мефодий ему помог. И взялся Константин за учение, уча
на память книги святого Григория Богослова (IV век). И овладел всей
грамматикой, и за иные взялся науки, учился же и геометрии, и диалектике, и
всем философским учениям, и риторике, и астрономии, и музыке, и так
изучил их все, как ни один из учеников, так как скорость в нем с прилежанием
слились, помогая одна другой.
Будущие славянские просветители получили прекрасное воспитание и
образование. Константин с младенчества обнаружил необычайные умственные
дарования. Как человек больших знаний, Константин был назначен
хартофилаксом (библиотекарем) при патриаршей библиотеке. Но это занятие
не соответствовало настроению Константина. Слух о даровитости
Константина достиг Константинополя, и тогда он был взят ко двору, где
учился вместе с сыном императора у лучших учителей столицы Византии. У
знаменитого ученого Фотия, будущего константинопольского патриарха,
Константин изучал античную литературу. Учился он также философии,
риторике (ораторскому искусству), математике, астрономии и музыке.
Константина ожидала блестящая карьера при императорском дворе,
богатство и женитьба на знатной красивой девушке. Но он предпочел
удалиться в монастырь.  И еще больше, чем способность к учению, проявлял
Константин кроткий нрав: с теми беседовал, с кем это было полезно,
уклоняясь от тех, кто склонен к кривым путям. И известен стал всем
Константин как самый мудрый философ христианский, и называть его стали Константин Философ. А Мефодий, старший брат его, правил в это время
славянским княжеством, как будто предвидя, что пошлет его Бог к славянам
как учителя и первого архиепископа, чтобы научился он всем славянским
обычаям.
В 857 году оба брата были посланы императором проповедовать
христианство в могучий тогда Хазарский каганат, угрожавший постоянными
разрушительными набегами Византийской империи. Задача обратить в веру
Христову этот враждебный народ, сделать его союзником Византии была
непростой. Прибыв к хазарам, святые братья дружественно и с любовью долго
беседовали с ними о сущности Православия. Убеждённый ими хазарский
князь вместе со своими приближёнными приняли христианство. Князь хотел
наградить своих учителей подарками, но они просили только отпустить с
ними на родину греческих пленников, захваченных хазарами во время набегов.
И он отпустил с ними 200 пленников.
В 862 году князь Ростислав Моравский (Моравия тогда была одним из
сильнейших славянских государств в Европе) попросил Византийского
императора прислать христианских проповедников.
В 863 году византийский император направил братьев в Моравию на
проповедь славянам. Прибыв в Моравию, святые братья создали славянскую
азбуку, перевели на славянский язык Евангелие, Псалтирь и многие
богослужебные книги. В православных храмах Моравии стали служить на
понятном местному населению языке. Это было главным делом жизни святых
Кирилла и Мефодия. Проработав более трех лет в Моравии, Константин и
Мефодий с группою своих учеников отправились в Рим, чтобы представить
папе сведения о своем деле. По пути они на некоторое время остановились в
Паннонии, где обучили около 50 учеников славянским книгам.
Слабый здоровьем, но проникнутый сильным религиозным чувством и
любовью к науке, Константин с детства мечтал об уединенной молитве и
книжных занятиях. Вся его жизнь была наполнена частыми трудными
поездками, тяжелыми лишениями и очень напряженной работой. Такая жизнь
подорвала его силы, и в 42 года он сильно заболел. Предчувствуя свой
близкий конец, он принял монашество, переменив свое мирское имя
Константин на имя Кирилл. После этого он прожил еще 50 дней, последний
раз прочел сам исповедальную молитву, простился с братом и учениками и
тихо скончался 14 февраля 869 года. Случилось это в Риме, когда братья в
очередной раз приехали искать у папы римского защиты своего дела
распространения славянской письменности.
Умирая, Кирилл сказал брату: « Вот, брат, были мы с тобой парой в
одной упряжке и пахали одну борозду. И я на поле падаю, окончив день свой.
Не смей оставлять учительство свое…»
Мефодий, похоронив брата, вернулся к славянам, но по ложному доносу был
заключен в темницу. На два с половиной года померк свет для того, кто сам нес свет людям. С огромным трудом ученикам удалось добиться
освобождения Мефодия. Его просветительская и учительская деятельность
продолжалась до самых последних дней.
Слава Вам, братья, славян просветители,
Церкви Славянской Святые Отцы!
Слава Вам, правды Христовой учители.
Слава Вам, грамоты нашей творцы!
Будьте ж славянству звеном единения,
Братья святые: Мефодий, Кирилл!
Да осенит его дух примирения
Вашей молитвой пред Господом сил!
Вы узнали сейчас о том, когда и кем была создана наша азбука. Сегодня
мы пользуемся с вами алфавитом, который нам кажется простым и удобным,
но не всегда наша азбука была такой, и выучить ее было гораздо труднее.
Глаголица и Кириллица – это первые славянские азбуки. Название
азбуки «Глаголица» происходит от слова ГЛАГОЛ, что обозначает «речь». А
«Кириллица» названа в честь её создателя. В Древней Руси глаголица
использовалась для передачи церковных текстов и просуществовала 3 века, а
в бытовой письменности использовали кириллицу. В кириллице 43 буквы,
впоследствии эта азбука стала основой русского алфавита.
Кириллица  то же, что кириллический (или кирилловский) алфавит: одна из
двух (наряду с глаголицей) древних азбук для старославянского языка.
Кириллица  система письменности и алфавит для какоголибо языка, основанные на старославянской кириллице. На основе кириллицы построены
алфавиты многих славянских языков, а также некоторых неславянских
языков, которые ранее не имели письменности либо имели другие системы
письменности и были переведены на кириллицу в конце 1930х годов.
Первоначально кириллицей пользовались восточные славяне и часть южных, а
также румыны; со временем их алфавиты несколько разошлись друг от друга,
хотя начертание букв и принципы орфографии оставались в целом едиными
(за исключением западносербского варианта, так называемой босанчицы).С
10 века на основе глаголицы и кириллицы на древнерусском языке
распространяется литература. Чаще всего это были церковные книги,
поучения, учёные труды.
Внешний вид букв славянского алфавита помогает нам увидеть мир
глазами наших предков. Каждая буква индивидуальна, неповторима и имеет
свое имя: веди, люди, буки, аз, земля.
Названия букв должны были напоминать людям о таких словах, которые
забывать нельзя: «добро», «живете», «земля», «люди», «покой».
Всего 44 буквысестрицы смотрят на нас со старинного свитка. Именно они
стали основой современной русской азбуки.
А теперь прочитаем название букв славянского алфавита. Так почему
названная книга, по которой вы учились читать  Азбука?
Посмотрим на первый славянский алфавит  кириллицу.
Аз – я; Буки – буквы, книги;
Веди – ведать, знать; Глаголь  говорю, слово; Добро – добро;
Есть – есть; Живете – жизнь; Земля  земля; И – и; Како  как;
Люди  люди; Мыслите – мыслите;
Почему буквы стоят именно в таком порядке?
Что хотели сказать потомкам создатели азбуки?
Какое важное значение хотели зашифровать Кирилл и Мефодий?
Попытайтесь найти след тайных слов азбуки. Составим текст.
(Я, книга, знающая слово добро, есть жизнь земли, и как люди мыслю.
Я – буквы, знающие и говорящие добро, есть жизнь земли, и как люди
мыслю.)
То есть азбука учит добру, она рассказывает о жизни земли.
В старину учились дети –
Их учил церковный дьяк,
Приходили на рассвете
И твердили буквы так:
А да Б – как Аз да Буки,
В – как Веди, Г – глаголь.
И учитель для науки
По субботам их порол.
Вот такой чудной вначале Наша грамота была!
Вот каким пером писали –
Из гусиного крыла!
Этот нож не без причины
Называли «перочинным»:
Очиняли им перо,
Если не было остро.
Трудно грамота давалась
Нашим предкам в старину,
А девицам полагалось
Не учиться ничему.
Обучались лишь мальчишки.
Дьяк с указкою в руке
Нараспев читал им книжки
На славянском языке.
Более 700 лет славянский язык и письменность просуществовали в
неизменном виде. Лишь при Петре I изменили количество букв, внесли новые
(Ё и Й).
 В 1918 г была проведена реформа русского языка  алфавит упростили:
в нем оставили лишь 33 буквы, которыми мы все пользуемся и по сей день.
Ведущий 1:
В любой старинной книжице ты можешь прочитать
Жила на свете ИЖИЦА, а с нею буква ЯТЬ
Но время быстро движется, и жизнь уже не та,
Где нынче буква ИЖИЦА? Где ЯТЬ? А где ФИТА?
Без них правописание сумело обойтись.
Новейшие издания без них вступают в жизнь.
Ведущий 2:
Уж так на свете водится, как говорил мудрец:
Когда без нас обходятся, то значит нам конец.
Мы благодарны просвещенью, наука – солнце, душу грей,
Рукой отцов благославленный иди в историю смелей.
К апостолам высокославным любовь святая глубока
Дела Кирилла и Мефодия в славянстве будут жить века. До сих пор
русский язык считается одним из красивейших в мире и вызывает восхищение
у большинства великих людей.
Будем же повторять заповедные нам строки великого русского поэта
Анны Ахматовой (отрывок из стихотворения "Мужество"), написанные в
феврале грозного 1942 года:
Не страшно под пулями мертвыми лечь, Не горько остаться без крова,
И мы сохраним тебя, русская речь,
Великое русское слово.
Свободным и чистым тебя пронесем,
И внукам дадим, и от плена спасем навеки.
Россия является многонациональным государством. В Российской
федерации помимо русских проживает свыше 180 других народов.
Кириллический алфавит как система письма родного (русского) языка
является основой вхождения ребенка в передаваемую из поколения в
поколение культуру родного народа. Родной язык и славянская азбука
основа формирования ребенка как языковой личности, его языковой картины
мира, его языкового сознания; это культурноисторическая среда,
формирующая национальную языковую личность, осознающую свою
причастность к родной культуре.
Кириллический алфавит является ключом к проникновению в
богатейший мир русской литературы, многие народы России успешно
пользовались кириллицей на протяжении полувека. За это время было создано
немало литературных произведений на национальных языках, развивалась
культура народов, выросло новое высокообразованное поколение, для
которого кириллические алфавиты были органической частью их родных
языков.
День славянской письменности и культуры является для нас
праздником просвещения, праздником родного слова, родной книги, родной
литературы, родной культуры. Обучаясь различным наукам на родном языке,
мы, по выражению древнерусского летописца, пожинаем то, что было посеяно
древнейшими просветителями Руси, воспринявшими письменность от
первоучителей славянских народов  святых Кирилла и Мефодия.
Солунские братья Кирилл и Мефодий – гордость всего славянского
мира.
Они говорили: «Разве не для всех светит солнце, разве не для всех идет
дождь, разве не всех кормит земля? Все люди равны, все люди – братья, все
равны перед Господом, и всем нужна грамота». Православная церковь братьев
Кирилла и Мефодия причислила к лику святых.
Ведущий
За алфавит мы благодарны
Грамоты нашей творцам!
Низкий поклон от всех нас братьям,
Церкви славянской святым Отцам!
Ведущий 2.
Все народы, что пишут кириллицей,
Что зовутся издревле славянскими,
Славят подвиг первоучителей, Христианских своих просветителей.
Ведущий 1.
Ныне братья святые Кирилл и Мефодий
За труды свои прославляются.
Ведущий 2.
Все народы, что пишут кириллицей,
Перед подвигом их преклоняются.
Ведущий: Уважаемые гости и дети наш классный час подошел к концу,
спасибо за внимание!

file_name: ДЕНЬ СЛАВЯНСКОЙ КУЛЬТУРЫ И ПИСЬМЕННОСТИ.docx

intro:
Цель мероприятия: расширить кругозор, познакомившись с истоками русской письменности. Задачи:
 1) познакомить с житием святых Мефодия и Кирилла, дать понятие о церковно- славянском языке;
 2) формировать уважительное отношение к родным истокам, русскому языку;
3) развивать познавательный интерес к истории русского языка.
Просвещение славян – одно из важнейших свершений 9 века, оно неразрывно связано с изобретением славянского письма и с приобщением славян к культурному достоянию греческой образованности и духовной жизни. А осуществилось оно в результате деятельности двух солунских братьев, Константина-Кирилла и Мефодия, ставших для славянских народов апостолами и учителями. Многие века письменное слово позволяет передавать из поколения в поколение нажитую мудрость, идеи красоты, добра, справедливости и нерушимости нравственных устоев.Будущее России главным образом определяется возрождением её духовности и культуры, гармоничным развитием всех населяющих её народов.

классное руководство

group: Педагогика

title: Разработка классного часа "день славянской письменности и культуры" 7-9 классы


extracted_text:
Теорема 1.
Если две стороны и угол между
ними одного треугольника
соответственно равны двум
сторонам и углу между ними
другого треугольника, то такие
треугольники равны.
Теорема 2.
Теорема 3.
Если сторона и два прилежащих к
ней угла одного треугольника со
ответственно равны стороне и
двум прилежащим к ней углам
другого треугольника, такие тре
угольники равны.
Если три стороны одного тре
угольника соответственно равны
трем сторонам другого треуголь
ника, то такие треугольники
равны.
Рассмотрим треугольники ABC и A1B1C1, у которых АВ = A1B1, АС = A1C1 ∠ А = ∠
А1 (см. рис.2). Докажем, что Δ ABC = Δ A1B1C1.
Так как ∠ А = ∠ А1, то треугольник ABC можно наложить на треугольник
А1В1С1 так, что вершина А совместится с вершиной А1, а стороны АВ и АС
наложатся соответственно на лучи А1В1 и A1C1. Поскольку АВ = A1B1, АС = А1С1, то
сторона АВ совместится со стороной А1В1 а сторона АС — со стороной А1C1; в
частности, совместятся точки В и В1, С и C1. Следовательно, совместятся стороны
ВС и В1С1. Итак, треугольники ABC и А1В1С1 полностью совместятся, значит, они
равны.
Выполним наложение данных в условии фигур. В результате данного действия вер
шины А и А1,
угольники в целом, то
, отрезки АС и А1С1 совпадают. Если рассматривать тре
 совпадет с
.
Выполним наложение данных в условии фигур:
1. Луч СС1 внутри
.
Равные треугольники АВС и А1В1С1
В таком случае
признаку.
1. Луч СС1 совпадает с одной из сторон
.
2. Луч СС1 лежит вне угла
.
по первому

intro: Геометрия 7 класс. Карточки с теоретическим материалом по теме "Признаки равенства треугольников". В карточках представлены теоремы признаков равенства треугольников, доказательства к теоремам, рисунки к доказательствам теорем. Доказательства на примерах. Понятные и доступные для учащихся 7 класса. Выполнять доказательства теорем лучше с помощью наложения фигур треугольников.Карточка+теория

title: Признаки равенства треугольников.


extracted_text:
Классный час в 3 «А» классе на тему:
Если хочешь быть
здоров!
Учитель начальных классов
 МБОУ «СОШ№ 10» г.Грозного
Махмудова Х.А. Тема:  «Если хочешь быть здоров»
Цель:  актуализировать  и развивать знания учащихся  о здоровье и здоровом
образе
          жизни;
           Формирование чувства личной ответственности за здоровый образ жизни;
           Обсудить различные варианты отношения к своему здоровью и возможные
пути его
            сохранения; воспитывать у учащихся негативное отношение к вредным
привычкам,
            внимательное отношение к своему здоровью;
Оборудование:  презентация слайдов, доска с необходимыми записями,
сигнальные карточки.
Ход занятия.
     1.Организационный момент.
Создание эмоционального настроя.
Ты готов начать урок?
Всё ль на месте,
Всё ль в порядке,
Ручка, книжка и тетрадка?
Беритесь, ребята,
Скорей за работу.
 2. Работа по определению темы урока.
Здравствуйте ребята.
Я  говорю  вам  «здравствуйте», а  это  значит, что я  вам  всем  желаю здоровья.
Задумывались  ли  вы  когда-нибудь  о  том, почему  в  приветствии  людей
заложено  пожелание  друг  другу  здоровья?  Наверно, потому, что  здоровье  для
человека – самая  главная  ценность
-Так какой теме будет посвящено наше занятие.
      (дети высказывают свои предложения)
   3. Беседа.
Дорогие ребята! Сегодня мы будем говорить о здоровье и как научиться быть
здоровым.
  Давайте  уточним, что же  такое  здоровье.
Здоровье человека – это главная ценность жизни каждого из нас. Его нельзя купить
ни за какие деньги и ценности. И что уже давно доказано, его нужно беречь с
самого первого дня появления на свет. Сначала о вас заботятся родители, но вы
растете и уже каждый из вас сейчас должен задуматься, как не навредить своему
здоровью.
Пожалуйста, поднимите  руки, кто  никогда  не  болел?
А  кто  болел  1  раз?
А  кто  болел 2 раза?
Посмотрите, мы  привыкли  к  тому, что  человеку  естественно  болеть!
А  ведь  это  неверная  установка! Давайте  изменим  установку  и  запомним: что  человеку  естественно  быть
здоровым!
Значит,  наше  здоровье  зависит  от  нашего образа жизни:
 наших  привычек, от  наших  усилий  по  его  укреплению.
        Большую часть занимает образ жизни. Что включает это понятие? (Слайд)
Рассмотрим каждую составляющую образа жизни.
Отношение к здоровью – это умение правильно рассчитывать свои силы и
возможности.  Слагаемые здоровья – это (и по слайду)
Следующий момент – это физическая активность. По  мнению  ученых, ежедневные
физические  нагрузки  замедляют  старение  организма  и прибавляют  в  среднем  6-
9  лет  жизни.
Надо  запомнить, что  чередование  физических нагрузок и  отдыха  необходимы.
Они улучшают  работоспособность, приучают  к  аккуратности, дисциплинируют
человека, укрепляют  его  здоровье.
   Однажды  ученые  поставили  эксперимент. Одной  группе  участников  был
предложен  комплекс  физических  упражнений, а  другой  группе  предстояло
пролежать  20  дней  неподвижно.
    И  что  получилось:  у  тех, кто  лежал, появилось  головокружение, они  не  могли
долго  ходить, им  было  тяжело  дышать, пропал  аппетит, они  стали  плохо  спать,
снизилась  работоспособность.
           Итак, физическая  нагрузка  необходима  для  организма. Но  упражнения
приносят  большую  пользу  в  том  случае, если  они  выполняются  постоянно.
 Твоим главным девизом должен стать девиз «постепенность и непрерывность».
Признаком  здоровья  считается  хороший  аппетит, однако  с  детства  не  следует
приучаться   к  обжорству.
Правильное  питание  подразумевает  меню, богатое  овощами, фруктами,
съедобными  целебными  травами. Ягоды, фрукты, овощи – основные  источники
витаминов и минеральных веществ. Большинство витаминов не образуются в
организме человека и не накапливаются, а поступают только вместе с пищей.
  В  рационе  должно  быть  ограничено  количество  соли, сахара, животных  жиров.
              Здоровое питание должно быть максимально разнообразным. Диетологи
составили так называемую «пирамиду здорового питания».
Основа рациона – хлеб, блюда из круп и макаронных изделий, картофеля. Их можно
употреблять несколько раз в день. Эти продукты – незаменимые источники энергии
и кладезь белков, углеводов, минеральных веществ и витаминов.
Не менее важная составляющая рациона – овощи и фрукты.
     Их необходимо употреблять несколько раз в течение дня и в количестве более
400 г в сутки. Овощи и фрукты – это богатство витаминов, минеральных веществ и
углеводов!
При соблюдении здорового питания не следует забывать о молоке, кефире, твороге,
сыре. Они богаты белком, кальцием и многими другими питательными веществами.
Здоровое питание не обходится без мяса и мясных продуктов. Но только
небольшими порциями! Мясо с высоким содержанием жира желательно полностью
исключить из рациона и заменить на его постные сорта, птицу, рыбу и бобовые. Эти
продукты являются ценным источником белка.
- А знаете ли вы, что отрицательно влияет на наше здоровье? Многие ребята
болеют  болезнью  века «телевидеокомпьютеромания». Я думаю вы знакомы с такой
болезнью. Она очень сильно влияет на зрение.
Большую нагрузку на глаза создают просмотр телевизора, игры на компьютере.
Детям можно смотреть детские передачи 2–3 раза в неделю. Нельзя после
просмотра телепередач сразу читать, писать, рисовать, шить. Смотреть телевизор
нужно хотя бы при небольшом освещении, так как яркий экран телевизора и
темнота в комнате создают неблагоприятные условия для глаз. Возле компьютера
следует находиться не более 30 минут. Чтобы обеспечить себе хорошее зрение,  необходимо поступление в организм
достаточного количества витаминов. Медикам хорошо известно, что глаза особенно
нуждаются в витаминах А, В и С.
Проведем небольшой тест. Каждый ответьте на вопросы и посчитайте количество
сколько у вас получилось ответов нет
Следующий момент – это поведение и привычки. Здесь большое значение
отводится режиму дня.
          Если  будешь  ты  стремиться
           Распорядок  выполнять –
           Будешь  лучше  ты  учиться,
           Лучше  будешь  отдыхать.
4. Физизкультминутка.
По дорожке, по дорожке
Скачем мы на правой ножке,
И по этой же дорожке
Скачем мы на левой ножке.
По тропинке побежим,
До лужайки добежим.
На лужайке, на лужайке
Мы попрыгаем, как зайки.
Стоп. Немного отдохнем
И домой пешком пойдем.              Ходьба на месте, руки в стороны,
                                                        вверх, вниз, выдох. Сесть за парту.
Подскоки на левой ноге.
Бег на месте.
Бег продолжается.
Подскоки на правой ноге.
Прыжки на месте на обеих ногах.
Присели.
5. Ролевое моделирование.
СЦЕНКА  «РЕЖИМ»
Действующие  лица: учитель  и  ученик  Вова.
- А  ты, Вова, знаешь, что  такое  режим?
Конечно! Режим… Режим – куда  хочу, туда  скачу!
- Режим – это  распорядок  дня. Вот  ты, например, выполняешь  распорядок  дня?
- Даже  перевыполняю!
- Как  же  это?
- По  распорядку  мне  надо  гулять  2  раза  в  день, а  я  гуляю – 4.
- Нет, ты  не  выполняешь  его, а  нарушаешь! Знаешь, каким  должен  быть  распорядок
дня?
- Знаю. Подъем. Зарядка. Умывание. Уборка  постели. Завтрак. Прогулка. Обед – и  в  школу.
- Хорошо…
- А  можно  еще  лучше!
- Как  же  это?
- Вот  как! Подъем. Завтрак. Прогулка. Второй  завтрак. Обед. Прогулка. Чай. Прогулка. И
сон.
Ну,  нет. При  таком  режиме  вырастет  из  тебя  лентяй  и  неуч.
- Не  вырастет!
- Это  почему  же?
- Потому  что  мы  с   бабушкой  выполняем  весь  режим!
- Как  это  с  бабушкой?
- А  так: половину  я, половину  бабушка. А  вместе  мы  выполняем  весь  режим.
- Не  понимаю – как  это?
- Очень  просто. Подъем  выполняю  я, зарядку  выполняет  бабушка, умывание – бабушка,
уборку  потели – бабушка, завтрак – я, прогулку – я, уроки – мы  с  бабушкой, прогулку – я,
обед – я,…
 - И  тебе  не  стыдно? Теперь  я  понимаю, почему  ты  такой недисциплинированный.
А как вы думаете, ребята, мальчик правильно  распределил  время?
Что же еще мешает нам быть здоровыми?
- Вредные привычки. 6.Тренинг по определению  положительных привычек.
Почему нельзя грызть кончик карандаша, ручки?
(Зубы будут неровными.)
Как часто и зачем нужно мыть голову?
(Чтобы волосы были чистыми, не заводились вши и блохи, мыть 1 раз в 5–7 дней.)
Подружка просит вас дать ей свою расчёску, чтобы поправить свою прическу. Что вы
сделаете?
а) предложите ей свою расчёску (0 баллов);
б) отдадите ей расческу, но потом больше ей пользоваться не будете, пока не помоете (1
балл);
в) вежливо откажете, объяснив, что нельзя пользоваться чужими расчёсками (3 балла).
Объясните, почему нельзя грызть ногти?
(Под ногтями находятся возбудители различных болезней, яйца гельминтов.)
Как избавиться от привычки или желания ковыряться в носу?
(Смазывать внутри маслом или вазелином и затем чистить нос  1–2 раза в день ватным
жгутиком, увлажнять воздух в комнате.)
К чему может привести привычка брать в рот несъедобные предметы?
(Можно проглотить предмет, можно перекрыть вход в трахею, можно проколоть нёбо или
щеку, заразиться болезнями.)
Почему нельзя меняться одеждой, обувью, брать чужие головные уборы?
(Можно заразиться кожными, инфекционными заболеваниями, вшами, грибковыми
заболеваниями.)
7.Рефлексия.
Что же можно и нужно, а что нельзя?
Соблюдать режим дня.
Делать зарядку.
Заниматься  спортом.
Правильно питаться.
Есть побольше витаминов.
Избавиться от вредных привычек.
НЕЛЬЗЯ:
        Смотреть часами телевизор и сидеть у компьютера.
        Вы знаете, ребята, с каждым годом растет число больных детей. Причиной многих
заболеваний является несоблюдение режима дня, неправильное питание, малоподвижный
образ жизни. Лекарства от всех болезней спрятаны в  загадках.
Спасибо за урок!

file_name: Если хочешь быть здоров.docx

intro: Все мы сегодня прилагаем усилия для сохранения здоровья наших детей. Каждый на уроках, на классных часах работает над этой проблемой. Я предлагаю в помощь нашим учителям разработку классного часа на тему "Если хочешь быть здоров". при проведении данного классного часа у учителя есть возможность еще раз повторить правила поведения для того, чтобы сохранить свое здоровье.

title: Классный час на тему "Если хочешь быть здоров"


extracted_text:
Жоспар
КІРІСПЕ
1. Дербес компьютерлерді іске қосу мен өшіру
2. Дербес ЭЕМнің базасы
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. ІВМ РС компьютерінің негізгі блоктары
2. Микропроцессор
3. ЭЕМнің жедел жады
4. Графиктік адаптерлер
5. Дискідегі мәлімет жинақтауыштар
6. Принтерлер мен плоттерлер
7. Компьютерге информация енгізу құрылғылары
ҚОРЫТЫНДЫ
1. Қосымша құрылғылар
 Қолданылған  әдебиеттер ДЕРБЕС  КОМПЬЮТЕРЛЕРДІ  ІСКЕ  ҚОСУ  МЕН  ӨШІРУ
Компьютерлерді іске қосу үшін мынадай әрекеттерді орындау қажет:
1. ДЭЕМге жалғанып тұрған шеткері құрылғыларды токқа қосу керек
(принтер, сканер және т. б. ток көзіне жалғау керек);
2. Жүйелік блокты іске қосу керек;
3. мониторды іске қосу керек.
Бұл   ісәрекеттерден   кейін   экранға   компьютерді   алғашқы   жүктеу   және
құрылғыларды     тексеру   жүріп   жатқаны   жайлы   мәліметтер   шығады.
Операциялық жүйе                  ( алғашқы орындалатын программа) іске
кіріскен соң, компьютер жұмыс істеуге дайын күйге енеді.
Жұмыс істеп болған соң компьютерді өшіру үшін:
1. істеп тұрған программалар жұмысын доғару керек;
2. ДЭЕМге жалғанып тұрған шеткері құрылғыларды токтан өшіру керек
( принтер, сканер және т. б.);
3. мониторды өшіру керек;
4. жүйелік блокты өшіру керек.
Есте сақтаңыздар! Компьютерді іске қосқаннан кейін оны өшіру үшін (
немесе өшірген соң , оны қайта іске қосу үшін )  кем дегенде 1 минут
уақыт өтуі тиіс.
Дербес ЭЕМ
Дербес ЭЕМ – нің элементтік базасы
Дербес ЭЕМ – нің  (ДЭЕМ) элементтік базасы болатын электрондық
компоненттері информация өңдеудің белгілі бір функциясын немесе оны
есте сақтау ісін атқарады. Мұндай компоненттер  интегралдық схемалар
деп   аталады.   Интегралдық   схема   металдан   не   пластмассадан   жасалған
қорапқа салынған жартылай өткізгішті кристалдардан тұрады. Жіңішке жіп
секілді   арнайы   сымдар   осы   кристалды   қораптың   шеткі   тұяқшаларымен
жалғастырылады.
Жартылай   өткізгішті   кристалл   көбінесе   өте   таза   кремнийден
жасалады, оны жасауда вакуумдық бүрку , тырналау , қоспаларды иондық
түрде енгізу, дәлмедәл фотолитография   және де басқа жоғары   сапалы
технологиялар
  техноолгиялар
нәтижесінде  кристалда  электр  схемасына  біріктірілген  “Электрондық
молекуляр”  жасалады.  Олар  бір кристал  көлемінде  /5х5мм/ жүз мыңнан
аса бірбірімен байланысқан  “электрондық  молекулаларды”   құрастырып,
  қолданылады.
  Осындай
  күрделі заттардың
атқаратын
  меңгерілген.
  Интегралдық
  молекулалары
өте     күрделі     информация     түрлендіру     жұмыстарын     орындай     алады.
Мүмкін     болашақта     осындай     схемалар     элементтері       ролін     тікелей
ұғымдағы
  шығар.
Интегралдық  схемаларды  жасау,   тексеру  бұлардың  сапаларын  бақылау
 барлығы да  автоматтандырылған,  оның  үстіне оларды  сериялы  түрде
шығару   да
  шығаруды
баспаханалардағы   кітапты көбейтіп   шығару   мен   салыстыруға   болады.
Олар   өздерінің   атқаратын     функцияларына     қарай   ЭЕМнің   әртүрлі
тетіктерінің       шифраторлардың,     сумматорлардың,     күшейткіштердің
түрлеріне     байланысты     бөлекбөлек     топтарға     жіктеліп,     серияларға
бөлініп  шығарылады.     Бұл  схемалардың   интегралдық  (біріктірілген)
деп     аталу     себебі      олардың     бір     кристалы     күрделі   логикалық
функциялардың     белгілі     біреуін     орындай     алады,     сосын     олардан
транзисторлар   мен     диодтардан     қүрастырылатын     сияқты     машина
қондырғылары  оңай  жасалады.
  схемаларды
ДЭЕМ     біріңғай   ақпараттық     жүйеге     біріктірілген     техникалық
электрондық  құрылғылар  жиынынан  тұрады.  ДЭЕМ  құрамына  кіретін
құрылғыларды   олардың   функционалдық  қызметіне  қарай  екіге  бөлу
қалыптасқан,   олар:   жүйелік   блок   және  перифериялық,   яғни   шеткері
құрылғылар.
  Жүйелік  блок  мыналардын  тұрады:
микропроцессор;
оперативті  (жедел)  есте  сақтау  құрылғысы ;
тұрақты  есте  сақтау  құрылғысы;
қоректену блогы мен  мәлімет  енгізушығару  порттары.
Ал,  шеткері  құрылғылар  құрамы:
мәлімет  енгізу  құрылғылары;
мәлімет  шығару  құрылғылары;
мәлімет жинақтауыштар.
ДЭЕМнің машинасының  мүмкін  болатын  ең минималды  құрамына
(конфигурациясына)
  шығару
құрылғылары  және  бір  информация жинақтауыш  құрылғы  кіреді.  ДЭЕМ
дегі   шығарылатын
  оның   минималды
конфигурациясын     қосымша     шеткері     құрылғыларды     қосу     арқылы
кеңейтуге  болады.
  бірбірден   енгізу,
  түрлеріне
  жүйелік
  есептер
  қарай
  блок,
Информация     мен     басқару         командаларын       енгізетін     негізгі
құрылғылар   болып   пернелік   (клавиатура), “тышқан”   тәрізді тетік
және сканер  (із  кескіш)  есептеледі.  Енгізу  жұмыстарын  жүргізе  алатын
осындай   құрылғыларғы   тағы   да жарық   қаламұштары,     жарық   сезгіш планшеттер,     джойстиктер     (ұршық     тәріздес     тетік)     және   де     басқа
шығарылатын  есепке  сәйкес  әртүрлі  жұмыс  атқара  алатын  құрылғылар
жатады.     Мысалы,       бұлардың     кейбіреулерін     жобалау     жұмыстарын
автоматтандыруда  қолдануға  болады.
ІВМ  РС  компьтерінің  негізгі  блоктары
         Әдеттте   ІВМ РС     компьютерлері келесі бөліктерден (блоктардан)
тұрады:
 жүйелік  блок (тік  немесе  жатық  қорапқа орналасқан)  1 блок;

текстік   және   графикалық   информацияны   бейнелейтін   монитор
немесе  дисплей  2  блок;
әртүрлі   символдарды   компьютерге енгізуге арналған   перне тақта
немесе  пернелік – 3 блок;

     Компьтердегі  ең  негізгі құрылғы  болып  жүйелік  блок  саналады,  оның
ішінде     ДЭЕМнің     басты     құрылғылары     орналасқан.     Жүйелік     блок
құрамында     микропроцессор,     жедел       жад,     тұрақты   есте   сақтау
құрылғысы,  қоректену блогы мен  енгізушығару порттары  және  дискідегі
мәлімет жинақтауыш  болады.
         Бұларға қоса компьютердің жүйелік блогына мынадай құрылғыларды
жалғауға болады:
 қағазға текстік және графиктік мәліметтерді басып алуға арналған
принтер;
 джойстик   –   компьютерлік   ойындарда   қолданылатын   қолмен

басқарылатын тетік;
графиксызғыш немесе плоттер – сызуларды   (графиктерді)   қағазға
басатын құрылғы;
 CDROM   –   компактдискілерді   оқитын   құрылғы,   ол   қозғалатын
бейнелерді, текстерді және дыбыстарды шығару үшін пайдаланылады;
 Модем   –   телефон   желісі   арқылы   басқа   компьютерлермен   мәлімет
алмасуға қажет құрылғы;
 Стример   –   мәліметтерді   магниттік   таспада     (лентада)     сақтауға
арналған құрылғы;
 Желілік   адаптер   компьютерді   жергілікті   желіде   (   торапта   )
қолдануға мүмкіндік береді.
Сонымен, ДЭЕМнің басты блоктары болып процессор, компьютер жады
(жедел және сыртқы),  терминалдарды (енгізушығару құрылғылары)  және
мәліметтерді
  тасымалдау   құрылғыларын   компьютерге   жалғау
қондырғылары   (контроллерлер)   саналады.     Енді   соларды   қарастырып
өтейік. Микропроцессор
Микропроцессор  бір   кристалда   орналасқан   біріктірілген
  (үлкен)
интегралдық     схемалар       БИС,   олар   әртүрлі   типтегі   ЭЕМдер   жасауға
керекті   элемент   болып   табылады.   Оны   әртүрлі   логикалық   функцияны
орындайтын етіп программалау мүмкіндігі бар,   сондықтан программаны
өзгерту арқылы микропроцессорды арифметикалық құрылғы бөлігі  ретінде
немесе енгізушығару жұмыстарын басқарушы рөлінде қолдануға болады.
Микропроцессорге жедел және тұрақты жад,  енгізушығару құрылғылары
қосылады.
ІВМ РС  тәрізді компьютерлерде INTEL фирмасының және де соларға
сәйкес келетін басқа фирмалардың да микропроцессорлары қолданылады.
Микропроцессорлар   бірбірінен   өзгешелігі   олардың   типтерінде
(моделдерінде)     және   оның   қарапайым   амалдарды   орындайтын   жұмыс
жылдамдығының   көрсеткіші   –   мегагерц   –   МГц   бірлігімен   берілген
тактылық   (қадамдық )  жиілігінде жатыр.  Кең тараған модельдерге Intel
8088 ( _ 5МГц), 80286 ( _ 20МГц), 80386SX ( _ 25МГц), 80386DX   ( _
40МГц),  80486 ( 100Мгцке дейін ),  Pentuim ( 75МГцтен жоғары )  және
PentuimPro ( _ 200МГц) жатады, бұл тізім олардың жұмыс өнімділігі мен
соған   сәйкес   бағасының   өсуі   бойынша   реттеліп   келтірілген.   Кейде
конструкциялық   ерекшкліктеріне   қарай   бір   модельге   кіретін
процессорлардың   жиіліктері   әртүрлі   бола  береді  –  жиілігі   артқан   сайын
оның жұмыс жылдамдығы да өсе түседі.
Intel 8088, 80286, 80386 тәрізді бұрын шыққан микропроцессорлардың
аралас   сандармен   амалдарды   жылдам   орындайтын   арнаулы   командалары
жоқ,   сондықтан   олар   жұмыс   өнімділіктерін   арттыратын   қосымша
математикалық  сопроцессорлармен  ( Turbo  режимі ) жабдықталады.
Компьютерлер  алып жүруге ыңғайлы вариантта да  жасалады  (Laptop не
Notebook).  Мұндай ЭЕМ дерде жүйелік блок ,  монитор және пернелік бір
қорапта жасалған:  жүйелік блок пернелік астында орналасқан,  ал монитор
пернеліктің қақпағы тәрізді жасалған.
ЭЕМнің жедел  жады
Оперативті   есте сақтау   құрылғысы   немесе   ЭЕМнің   жедел
жады  (RАМ)     және   де   тұрақты     есте     сақтау     құрылғысы   (RОМ)
компьютердің  ішкі  жадын  құрайды,  осы  екеуімен процессор  жұмыс
кезінде   мәлімет алмасып  отырады.  Өңделуге  тиісті кезкелген  мәлімет
алдымен  компьютердің  сыртқы  жадынан (магниттік  дискілерден)  жедел
жадына  көшіріледі.
         Компьтердің   жедел   жадында   осы мезетте   дереу   өңделуге   тиіс
мәліметтер   мен   программалар     ғана     сақталады.     Информация     керек кезінде  магниттік  дискіден  жедел  жадқа  көшіріліп,   өңделген  соң  олар
қайта  сыртқы  жадқа  жазылып  қойылады.   Жедел  жадта  информация
тек  жұмыс  сеансы  кезінде  сақталып,  ондағы  мәлімет ЭЕМ  өшірілгенде
немесе   электр   торабында   ақау   болып,   тоқ   сөнген   шақтарда   ізсіз
жоғалады.  Осыған      байланысты  әрбір  адам   өзіне  ұзақ  уақыт  керек
болатын  информацияны  жоғалтып  алмауы  үшін  оқтыноқтын   магниттік
дискіге  жазып   отыруы  керек.
      Компьюетрдің  жедел  жадының  көлемі  өскен  сайын  оның  есептеу
жылдамдығы    да  артады.  Информация  көлемін  өлшеуде  8 биттен (бір
мен ноль)  тізбегі  тұратын  байт  бірлігі  қолданылатыны  белгілі.
     Осы  өлшем  бірлігі  арқылы  жедел  жадтағы  не магниттік  дискеттегі
сақталатын  информация  360 кб ,  720кб  немесе  1,2 Мб  болып  жазылуы
мүмкін.  Мұнда  1кб (1килобайт) = 1024байт, 1Мб = 1024кб,  ал  винчестер
аталып  жүрген атты  дискіде  500Мб,  1000Мб (1Гб)  және одан да көлемді
информация  жазылып  сақталады.
         Әдетте   ІВМ   РС ХТ   (бұрынғы   модель) компьютерлердің жедел
жадының   көлемі   640 кб,   ІВМ   РС АТ үшін – 1Мбтан   жоғары,   ал
олардың  жроғарғы  модельдері  1 –ден 8 Мбқа  дейін,   бірақ оның  көлемі
16,32Мб  не одан   да  жоғары  бола  береді – жедел  жадтың  көлемін  оның
негізгі  платасына  микросхема  қоса  отырып  үлкейтуге  болады.
     Компьютердің  жедел  жадынан  өзгеше  оның  тұрақты  жады  бар,  ол
өзгертілмейтін   мәліметті   сақтайды,     ешкім   оны   өшіріп   қайта   жаза
алмайды,   ол   мәліметті   тек   оқуға   болады.   Әдетте   тұрақты   жадтың
көлемі     шағын     3264   кб     шамасында.       Тұрақты     жадқа     керекті
программалар     оны     шығаратын     заводта       жазылады,     олар   көбінесе
компьютерді  тоққа  қосқан  кезде  оны  тексеріп  іске  қосу үшін  қажет.
         Компьютерлердің   көлемі   1Мб болып   келетін     жедел   жады екі
бөлімнен   тұрады – алғашқы     640кб     қолданылатын   программалар мен
операциялық  жүйе  үшін,  ал қалған  мөлшері   төмендегідей  мақсаттарға
қолданылады:
     операциялық  жүйенің  компьютердің  жұмысқа  жарайтынын тексеретін
және     төменгі     деңгейде     қарапайым     енгізушығару     жұмыстарын
атқаратын  бөлігі;
экранға бейнелер  шығару  үшін;

 компьтердің  қосымша  құрылғылары мен бірге келетін  операциялық
жүйелердің   кеңейтілген  бөліктері.
      Жедел  жадтың  көлемін  көрсеткенде,  оның  бірінші  бөлігі  туралы
айтылады,    ал ол кейбір   программаларды   орындауға   жеткіліксіз болып
қалады.     Міне,     осындай     сәттерде     компьютердің     жедел     жадының
кеңейтілген  бөлігі  (extended)  мен қосымша  (expanded)  пайдаланылады. INTEL фирмасының  80286, 80386SХ  и 80486 SХ  процессорлары  16Мб
жедел  жад  көлемімен,  80386 и 80486  прцессорлар 4Гб көлемімен  жұмыс
істей   алады.   Бірақ   операциялық   жүйе   үлкен   көлемді   жадты   толық
пайдалана   алмайды.   Қосымша   жад көлемін   толық    пайдалану    үшін
aрнаулы     программалар       драйверлер    жасалып,     олар     процессордың
жедел   жадындағы   информацияны   сақтайтын,   әрі толық   пайдаланатын
режимге  көшуді  қамтамасыз  ете алады.
     Процессордың   өте  жылдам  істейтін  тағы  бір  шағын  көлемді  жады
бар,  оны   кэшжад   (Cash)  деп  атайды.   Ол  жедел жадпен процессор
арасында  дәнекерлік  роль  атқарып,   жалпы  жұмыс  өнімділігін  арттыру
қызметін  атқарады.
     Процессордан  бөлек  компьютер  құрамында:
 ЭЕМ     құрылғылары     (дисплей,     диск     және     т.с.с)   жұмысын
басқаратын  электрондық  схемалар ( контроллерлер ) ;
 Енгізішығару   порттары,   олар   жүйелік   блокқа   әртүрлі принтер,
график   сызғыш,   тышқан   тетігі   тәрізді   шеткері   құрылғыларды
тіркейтін  көп  разрядты  байланыс  құрылғылары  бар  болады.
         Енгізушығару   порттары   ішкі   негізгі   құрылғылармен    байланыс
жасайтын     арнайы    порттан    және       шеткері     құрылғылармен  (принтер,
тышқан  тетігі  т.с.с)   байланыстыратын   жалпы  мақсаттағы  порттардан
тұрады.   Жалпы  мақсаттағы  порттар    LPT1 – LPT3     деп белгіленетін
параллель  және  СОМ1  СОМ3  болып  белгіленетін  тізбекті  бөліктерге
жіктеледі. Параллель   порттар   жылдам   істейді,   бірақ   байланысу   үшін
көбірек     сым шоғырларын   керек   етеді (принтер мен   жалғасатын   порт
параллель,   ал   модем мен телефон   желісі   арқылы   байланысатын порт
тізбекті  түрге  жатады).
Графиктік  адаптерлер
Монитор  немесе      дисплей  –   ДЭЕМге     міндетті     түрде     қажет
шеткері   құрылғы,   ол   компьютердің жедел   жадында өңделіп   жатқан
информацияны   экранда   көру   үшін   қажет.     Экран   түстеріне   қарай
дисплейлер      монохромды   (аққара)     және    түрлі   түсті    болып,    ал
шығарылатын    информация     түрлеріне   байланысты   символдық    (тек
символдық   таңбаларды   бейнелеу)   және   графиктік   (символдық   және
оған  қоса  графиктік  мәлімет)  болып  бөлінеді.
         ЭЕМнің   экранда   мәлімет   көрсету   бөлігі екi   жартыдан   тұрады:
монитор  және адаптер.  Біз  тек  мониторды  көреміз,  ал адаптер  ЭЕМ
қорабының   ішінде   орналасқан.     Монитордың   өзінде   тек   электронды
сәулелі     түйікше   бар.   Ал,   адптерде   бейнелеу   сигналдарын     беретін
логикалық  схемалар  орналасқан. Электрондықсәуле  экранда  сикундтың  1/50  бөлігінде  жүріп өтеді,
бірақ   экран     бейнесі   одан   жай   өзгереді.   Сондықтан   экранның   бір
көрінісінің  бейнелеу  сигналы  бірнеше рет  қайталанып  беріліп  отыруы
керек.   Адаптерде  бейнелер  көрінісін  есте   сақтайтан  бейне  –жады  бар.
      Көбінесе  символдық  режимде  дисплей  экранында  80  таңбадан  25
қатар  мәлімет  орналасады.  (Барлығы – 2000  таңба,  стандартты  машинка
қағазының  көлемі),  ал  графиктік  режимде  экранның  бейнелеу  (көрсету
мүмкіндігі)  қабілеті адаптер  платасын  жүйелік  блокпен  байланыстыру
құрылғысының   мүмкіндіктеріне  сәйкес  болады.
     Экрандағы  бейне  көрінісінің  сапасы  графиктік  адаптердің  типіне
қарай  өзгеріп  отырады.
     Кең  тараған  адаптерлерге  мыналар  жатады:   EGA, VGA  және SVGA.
Қазіргі   кезде    VGA     және    SVGA  (Super   VGA)   кеңінен     қолданылады,
SVGAның  бейнелеу  мүмкіндігі  өте  жоғары.
          Адаптердің     бейнелеу     қабілеті   оның   графиктік   режимде   экранда
көрсетіле  алатын  қатардағы  нүктелер  (пиксельдер)   санына  байланысты.
Мысалы,     720*340   мүмкіндікті   монитор   вертикаль (тік) бағытта   348
нүкте  қатар,  ал  көлденеңі  бойынша  әр  қатарда   720  нүкте  көрсете
алады.   Баспахана жүйелерінде  800*600  немесе 1024 * 768 мүмкіндікті
мониторлар  қолданылып  жүр.  Бірақ  олар  өте  қымбат.
         Экран   бетінің   мөлшері   стандарт (14 дюйм)   бойынша   жасалады,
үлкейтілген  (15 дюйм)  және теледидар  (17, 20  және 21 дюйм дигоналы
бойынша  54 смге дейін)  тәрізді  болып   та жасалғандары   кездеседі,  олар
түрлі  түсті  (16млннан  бірнеше ондаған  млн  түстерге  дейін)   немесе  ақ
қара  болып  та  шығарыла  береді.
      Адаптерлер  стандарты  түрлі  түсті  монитордағы түстер  палитрасын  (жиынын)
анықтайды:     VGA (ескі     модель)   стандартты   режимде   төрт   түспен,   EGA – 64
түспен,  VGA –256 түске  дейін,  ал SVGA   1000000нан  аса  түстермен  жұмыс  істей
алады. Бірақ  символдық  режимде  көрсетілген  стандарттағ  экрандардың  барлығы  да
16  түсті  ғана  қолданады.
Жады түрлері
Ақпаратты  сақтауға  арналған  компьютердің  құрылғысы  жад  деп  аталады.
Компьютердiң  жады  iшкi  және  сыртқы  деп  екiге  бөлiнедi.  Компьютердiң
iшкi жады оның негiзгi түрi болып саналады, өйткенi процессор осы жадпен
жұмыс  iстейдi.  Компьютер iске қосылған соң iшкi жадта мәлiметтер мен
программалар орналасады. Онымен адамдар компьютер iске қосылған кезде
жұмыс   жасайды.   Бiрақ   компьютер   өшiрiлгеннен   кейiн,   ондағы   барлық
деректер де өшiрiледi. Ішкі жады жедел жадтайтын құрылғы (ЖЖҚ) және
(ТЖҚ) тұрақты жадтайтын құрылғы болып екіге бөлінеді. Сыртқы жады ақпараттарды ұзақ мерзiмде сақтау қызметiн атқарады. Оған
қатты   диск,   дискеттер   немесе   иілгіш   дискілер,   лазерлiк   дискiлер   және
басқа да ақпараттарды тасымалдаушы құралдар кiредi.
Ақпараттың  үлкен  көлемiн   ұзақ  мерзiмде  сақтау  үшiн сыртқы жады
қолданылады.
Иiлгiш
лазерлiк диск
  ақпаратты сақтау үшiн қолданылады.
және
 i  лер
қатты

магниттiк
дискiлер
немесе
Дискідегі  мәлімет  жинақтауыш
Мәлімет  жинақтауыштар – кезкелген  ЭЕМнің  қажетті  бөлігі
оларды     көбінесе     информацияны         сыртқы     сақтауыштар     немесе
компьютердің сыртқы  жады  дейді.  Олар  көлемді  мәліметті  ұзақ  уақыт
сақтай  үшін  қажет  және ондағы  мәліметтер  ЭЕМнің  күйіне  байланысты
болмайды.       Сыртқы     жадта     кезкелген     программа     немесе     жай
мәліметтер     сақтала   береді,     сол     себепті     оны     әрбір     адамның
мәліметтерінің  кітапханасы  деуге  болады.
      ДЭЕМдерде  мәлімет  жинақтауыш  рөлін    магниттік  дискілердегі
жинақтауыштар   атқарады,    оларда   мәліметтерді   тікелей   оқуға   не
жазуға  болады.  Соңғы  кездерде  ДЭЕМдер  үшін  магниттік  таспадағы
жинақтауыштар  стриммерлер  шықты,  бірақ олар  өте  көлемді  мәлімет
сақтай   алғанмен,   оқу,   жазу   жұмыстары   біртебірте   тізбектей   іздеу
арқылы  жай  жүргізіледі.   Сол  себепті  стриммерлер   магниттік  дискідегі
жинақтауыштарды  ауыстыра  алмайды,  тек  толықтырады.
Mагниттік  дискідегі  жинақтауыштар (МДЖ)  екі  түрлі болады:
иілгіш   магниттік     дискідегі     жинақтауыш     (ИМДЖ)  және    қатты
магниттік   дискідегі  жинақтауыш  (ҚМДЖ).

        Қатты     дискідегі     мәлімет     жинақтауыштар   (винчестер)
информацияны  тұрақты  түрде  сақтайды.  80286  процессорлары  ІВМ РС
де қатты   дискінің  мәлімет  сыйымдылығы 20 – 40Мб, 80386SX,  DX  және
80486SX   (SX – бір   процессорлы , DX екі   процессорлы ) 300 Мбға
шейін,     80486 DX –500600Мб ,   ал Pentium –3 Гбқа шейінгі   деңгейде
болады.
     Қатты  диск  орнынан  алынбайды,  ауа  кірмейтін  жабық    корпусқа
салынып,     жүйелі     блокта     орналасады.     Ол     екі     жағына   да   мәлімет
жазылатын     бір     дестеге     біріктірілген     бірнеше   дискілерден       тұрады.
Дискетке қарағанда  винчестерге  өте  көп  мәлімет  сияды,  сондықтан  оны
пайдаланған  өте  ыңғайлы
(2.2 сурет). Иілгіш  дискідегі (дискеттегі) жинақтауыштар      бір  компьтерден
екінші  компьютерге  мәлімет  аумастыру  үшін,  әзір  жұмысқа қажет  емес
информацияны     сақтап     қою     үшін,     қатты     дискідегі     мәліметтердің
архивтік (тығыздалған)  көшірмесін  алу  үшін  керек  болады.
Принтерлер мен плоттерлер
Принтер (баспа құрылғысы) текстік және графикалық  мәліметтерді
компьютердің жедел жадынан қағазға басып шығаруға арналған. Ол рулон
қағазды да, парақ қағаздарды  да пайдалана береді.
Қазіргі кезде принтерлердің   матрицалық,  лазерлік, сия бүріккіш
және термографиктік түрлері бар.
         Соңғы кезге дейін ең көп таралған, арзан, әрі пайдалануға қолайлы
матрицалық  (9, 24 не 48 инелік) принтерлер болып табылады, олардың
қағазға таңба салатын баспа тиегі тік орналасқан металл инелерден тұрады.
     Сия бүріккіш принтерлерде қағаздағы бейне арнайы сия тамшыларын
бүрку арқылы шығарылады. Бірақ олар қымбат тұрады және тұрақты түрде
қадағалап   қарап   тұруды   керек   етеді.   Бұл   принтерлер   матрицалық
принтерлерден жақсы, сапалы әрі дыбыссыз жұмыс істейді, көптеген шрифт
түрлерін қамтиды, дегенмен жоғары сапалы қағаз түрлерін және сияны жиі
керек етеді.
       Лазерлік принтерлер ксерография принципін қолданатын құралдарға
жатады,
  бұларда   әріп   бейнелері   электрлік   тәсілмен   бояу
жұқтырылған доңғалақ арқылы қағазға түседі. Сондықтан  Лазерлік
принтерлердің бағасы кішігірім ДЭЕМнің бағасымен бірдей.
          Плоттер  де   (график   сызғыш)   мәліметтерді,     негізінен   графиктік
информацияны қағазға шығарады.
     Компьютерге информация енгізу құрылғылары:
 Пернелік тақта ;
 Тышқан тәрізді қол тетігі ;
 Сканер.
Қосымша құрылғылар
         Модемдер   (модулятор – демодулятор ) компьютерлер арасында
мәлімет   алмасу   үшін   керек,   олар   негізінен   мәлімет   тасымалдау
жылдамдығына қарай бөлінеді. Қазіргі кезде олардың жылдамдығы 2400
бит/сек   –   25000   бит/сек
  Олар   мәлімет   алмасу
процедурасының белгілі бір стандарттары (протоколы)  бойынша жұмыс
атқарады.  Компьютер желісіне   (Internet, Relcom,  FidoNet, т.б.)  немесе
электрондық почтаға байланысты ең керекті құрылғы осы модем болып
саналады.
  аралығында. Бұлардан басқа  фаkсмодемдер бар,  олар модем мен  факсимильдік
байланыс   аппаратының   функцияларын   бірге   атқарады.   Факсмодемді
пайдаланып,   текстік мәліметті тек өз абоненттеріңіздің компьютеріне
емес жәй қарапайым факс аппараттарына да жіберуге және қабылдауға
да   болады.     Факсмодемдерден   өте   қымбат   емес,   бірақ   атқаратын
қызметі әлдеқайда мол.
         Қазіргі кездерде  ЭЕМнің мультимедия  мүмкіндігі жайында көп
айтылып   жүр.    Мультимедия  –   информация   бейнелеудің   ең   керекті
түрі.
  Ол   мәліметтерді   экранға   түрлітүсті   текстік,   графикалық,
дыбыстық мүмкіндіктерді біріктіре отырып шығарып,   ЭЕМнің барлық
жылжыту,  сөйлету, музыка беру жақтарын толық пайдаланады. Мұндай
мүмкіндікті   компьютердің   қосымша   дыбыстық   құрылғысы,    CDROM
дискісі бар және онда бейнелік фильмдерді, фонограммаларды, түрлі
түсті гаммаларды көрсету жақтары толық қамтылған. Мультимедиялы
компьютер   фотоаппараттарды,   бейне   могнитофондарын,
  бейне
камераларды   қосуға   арналған   арнаулы   бейнелік   платамен
жабдықталады,  көптеген бейнелік суреттерді өңдегенде қажет болады,
бірақ оның арзан тұрмайтыны да өзөзінен белгілі.
Әдебиеттер тізімі
1.   Информатикадан   30  сабақ.   Алматы “ Шартарап “  1998
Е. Қ. Балапанов,   Б. Бөрібаев,   А. Дәулетқұлов
2. Информатика мен есептеуіш техника негіздері.  Алматы  “Рауан”
А. Г. Кушниренко,  Г. В. Лебедев,  Р. А. Сворень
3. Жаңа ақпараттық технологиялар
Информационные технологии
     4.  ІВМ РС для пользователя.   Краткий курс.   Москва  1997
     В. Э. Фигурнов

file_name: ДК жинактауыш.doc

title: ашық сабақ "оперативті жады"


extracted_text:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
Пәні: Техникалық құралдар кешені.
Пән мұғалімі: Абсаттарова Б.С.
Топ: АЖ414  Күні: 29.09.16ж.
 .
Сабақтың тақырыбы:  Оперативті жады
Сабақтың мақсаты:  Компьютер құрылысының бір бөлігі жадымен танысып оқушылардың
түсініктерін жүйелеуге және кеңейтуге жағдай жасау. Тақырып бойынша сөйлеу дағдыларын
қалыптастыру.

  жұппен   жұмыс   жасауға,
Білімділік:  Кез  келген компьютердің ең негізгі құрамдас бөлігі ол – жады. Сол туралы
білімдеоін кеңейтіп өз беттерінше тақырыпты талқылап терең түрде ашу ,білімдерін жүйелеу
және кеңейтуме н дағдыларын қалыптастыру.
Дамытушылық: Ойлау, есте сақтау, көру қабілеттерін дамыту, ой түйіндеуге, пәнге деген
қызығушылығын   арттыру   топпен,
  бағалауға,
шығармашылықпен жұмыс істеуге жұмылдыру. Ойөрісін  кеңейту.
Тәрбиелілік:  Оқушыларды   уақытты   тиімді   пайдалануға,   бірінбірі   құрметтеуге,   өздеріне
деген сенімділікті, жүйелі ойлауға, ұқыптылыққа, шапшаңдыққа,  компьютерлік сауаттылыққа
тәрбиелеу.
Сабақтың типі: Жаңа  сабақ.
Сабақтың түрі:  дәріс.
Сабақтың әдісі: түсіндірмелі, зерттеушілік, сұрақжауап.
Жұмыс түрлері:  жұптық, топпен жұмыс, сұрақ жауап, бағалау, өзінөзі бағалау
Сабақтың көрнекiлiгi: дербес компьютер,  ,  электрондық оқулық,, ақпарат парағы, таратпа
тапсырмалар, стикер, маркер, слайд.
  өзінөзі
Сабақ барысы:
I.   Ұйымдастыру   кезеңі  жаңалыққа   құмарлығын   арттыру,   оқушыларды   ынтымақтастыққа,
бірігіп, белсенді жұмыс істеуге жұмылдыру;
Психологиялық ахуал «шырайлы шеңбер» тренингі
Мақсаты: Оқушылардың ойын тұрақтандыру, ақпараттық сауатты ойлауға дағдыландыру.
Ойын   барысы:  Әр   қатысушы   ақпараттық   терминдерді   пайдалана   отырып   бірбіріне   тілек
айтады. Мысалы: «Процессор сияқты ақылды достарын көп болсын!»
Топқа бөлу Оқушылар ортадан карточка таңдайды. Олардың түстері: қызыл, жасыл, көгілдір.
Әр карточкада сөздер жазылған. Мұғалімнің қойған сұрағының жауабы қай карточкада сол
оқушылар бірігіп бір топты құрайды. Сұрақтар:
1. Процессор дегеніміз не?  /ұяшық, ми, компьютер /
2.Процессордың қандай түрлерін білесіңдер, түрін ата. /AMD, INTEL,VTA /
3.Процессордың разряттылығы /логика, арифметика, формула/
  3 топқа топтастырып, көгілдір түсті карточканы таңдаған оқушы топ басшысы болатынын
ескерту.
 Топ басшыға бағалау парағы беріледі, бағалау парағына топ мүшелерінің атыжөнін жазады,
жұмыстарын жоспарлайды
II. Өткенді еске түсіру
өткенді еске түсіру арқылы өткен тақырып бойынша бұрынғы білім еске түсіріледі;
Үй   тапсырмасын   тексеру   мақсатында   тест   тапсырмасын   орындау   ұсынылады.     тестілеу
бағдарламасымен  сұраққа жауап беруге 5 минут уақыт беріледі.
Болған соң топ басшылары тестен алған топ мүшелерінің ұпайларын бағалау парағына жазады
III.Кіріспе әңгіме  /сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтау/  ойлау жұмысына ынталандырылады;
Тақырыпқа шығу:
 Біз бүгінгі сабағымызда т ақпарат туралы сөз қозғаймыз.
 Осы біз ақпаратты қалай сақтаймыз?Ақпаратты қалай қабылдаймыз?
Ұялы телефондарға тоқталайық. Оқушылар жауабы /Дербес компьютер, проектор, ұялы
телефондар, интерактивті тақта/
Сендер компьютер , телефонды қалай тандаймыз несіне көңәл бөлемізр? Оқушылар жауабы:
Оқушылар телефондардың фирмаларының аттарын айтады ,компьютердің
,телефонның түрі, жадысы, экраны, размері.
 Тақтаға назар аударайық мында түрлі ұялы телефондардың аты, шыққан жылы, өндіруші
ел, операциялық жүйесі жазылған
 ұялы телефондар туралы слайд көрсетіледі
Осы ақпарат қандай түрінде берілген? Оқушылар жауабы /мәтіндік/
Мәтіндік ақпаратты басқа түрде ұсынуға бола ма? Қандай? Оқушылар жауабы Өз ойларын
айтады
Мәтінде берілген шамаларды салыстырыңдар. Берілген ақпаратты есте сақтау оңай ма? Осы
мәтін   күйінде   берілген   ақпаратты   біз   бірден   қабылдай   аламыз   ба?   Оқушылар   жауабы   Өз
ойларын айтады.
Оқушылар жауабы өз ойларын айтады
Проблемалық сұрақ Мәтіндік ақпаратты тағы қандай түрде ұсынуға болады? Схема,
график, сызба, диаграмма түрінде
 Ақпаратты компьютердің,телефонның кандай құрылғысы сақтайды? ОЗУ, КЕШ.ЖАДЫ.
 Ендеше   бүгінгі   сабағымыздың   тақырыбы   қандай   екен?  Сабақтың   тақырыбы
«Оператифті жады»
 Оперативті деген сөзді қалай түсінеміз? Оқушылар жауап береді.
ІҮ. Сабақтың негізгі тақырыбы мен мақсатын анықтау
мақсат қою:
енді осы тақырып бойынша әркім дәптерлеріңе 2 сөйлеммен Смарт (ақылды) мақсат жаза
қойыңдар.  Әр оқушы дәптерлеріне бүгінгі сабаққа мақсаттарын жазады, 12 оқушыға
оқыту
Электронды  оқулықта берілген ақпаратпен жұмыс жасаймыз.SIN KAZ Модуль 1 компьютер
құрылғысы.
ұғым
Ұғым
Не үшін
керек?
Ол
не?
=
+
Слайдта көру
Ү. Оқушылардың жаңа тақырыпты меңгеруі
   оқушылар   өз   тәжірибелері   арқылы   жаңа   білім   туралы   өзіндік   түсінік   пен   пікір
қалыптастырады;
Бағыт беру /тапсырма бойынша/ Топта постермен жұмыс.
Әр   топқа   топтастырылған   тақырып   бойынша   мәтін   беріледі.   Әр   топ   берілген   мәтіндә
талқылайды
Жұппен жұмыс. Оқушылар карточканың түсі бойынша жұптасып отырады. «Көршіңе айтып
бер» тәсілі  бойынша жұппен талқылау ұсынылады.
І топ: Оперативті жады деген не?
ІІ топ: Жадының түрлері
ІІІ топ: Қандай қызмет атқарады? Мұғалімнің   қалауымен   әр   топта   орындықтың   артына   стикер   жабыстыру   арқылы   спикер
тағайындау жүзеге асады.
Постерге түсіру, қорғау ұсынылады.
 Ұтымды   жағын   қолдау   және   өз
Постерді   бағалау   дискрипторы   бойынша   бағалау
ұстанымдарына сәйкес   ұсыныстарын ортаға салу. Әр топ өз идеяларын постерге
түсіреді.
Сергіту сәті
Жады – мәліметтерді, программаларды сақтауға арналған құрлғы.
Ол Ішкі және Сыртқы болып екіге бөлінеді.
Дәріс жазады.
Ж
а
д
ы
Қатт
ы
диск:
Винч
естер
Сы
ртқ
ы
жа
ды
Иілгіш
диск:
CD
диск,
дискет
а
Ішкі
жады
(жедел,
ТЕ
Ж
операти
ЕС
СҚ
(П
Қ
(О
ЗУ
ЗУ
)
)
вті)

жады

ішкі

орындалу
ақпараттың
Сонымен   біз   сіздермен   өткен   сабағымызда   дербес   компьютердің   жабдықтарымен
танысқан болатынбыз.  Негізгі   жады – бұл ақпараттарды сақтау құрылғысы. Ол оперативті
және тұрақты еске сақтап отыратын құрылғылардан құралады. Оперативті еске сақтайтын
құрылғы (орысша баламасы ОЗУ), белгілі бір уақытта орындалатын программаларды дискіден
көшіріп отырады.Оны көбінесе  оперативті жады деп те атайды.
Дербес компьютердің негізгі жады сипаттамаларына шолу: Электронды есептеуіш машинаның
есте сақтау құрылғысы дегеніміз дербес компьютердегі мәліметтерді сақтап тұратын есте
сақтау құрылғыларының жиынтығы. Есте сақтау құрылғыларының ең басты назар аударатын
ерекшеліктері ол көлем, яғни ақпараттың мөлшері қанша көлемді алып тұр, және жылдамдық,
яғни
жылдамдығы.
Компьютер   құрамындағы   жадының   бірнеше   саласы   бар.   Өзінің   есте   сақтау   ерекшеліктері
бойынша
бөлінеді.
Ішкі жадыға регистрлік жады, жедел жад, кэш жады, оперативті жады, тұрақты жады жатады.
Регистрлер   процессордың   ішкі   жады,   процессордағы   өтпелі   ақпараттарды   сақтау   үшін
арналған деп есептеледі, оперативті жады процессордың кез келген ұяшықтарымен қатынас
жасай   алады,   кэш   жады,   басқаша   айтқанда   процессор   жадысы,   оны   өзіндік   буфер   деп
қарастыруға болады, . Жедел жад (ЖЕСҚ, ағылш. RAM – Random Access memory – ерiктi
жету   жады)   –   бұл   процессормен   тiкелей   байланысты   және   программалар   өңдейтiн
мәлiметтердi   жазу,   оқу   және   сақтауға   арналған   аса   үлкен   емес   көлемдi   жылдам   сақтау
құрылғысы.   Жедел   жад   мәлiметтер   мен   программаларды   уақытша   ғана   сақтау   үшiн
қоданылады,   өйткенi   машинаны   өшiрген   кезде   ЖЕСҚдағы   барлық   мәлiметтер   жоғалып
кетедi.
Жады  мультибағдарламалы операционды жүйе қатарынан түбегейлі басқаруды талап ететін
ең маңызды дерлік ресурстардың бірі болып табылады. Жадының бос бөліктерінің барлығы
бөлістіруге   болады.   ОЖ   жадыны   басқару   жөнінен   қызметтері:   бос   және   толған   жадыны
анықтау, жадыны үрдістерге бөлу мен олардың тамамдалуы кезінде жадыны босату, үрдістерді
оперативті жадыдан дискіге ығыстыру, оперативті жадыда орын босаған кезде оларды қайтара
көшіру, сондайақ бағдарлама мекенжайларын физикалық жадының нақты облысына саралау.
болып

сыртқы
және сәйкес

  мен
  мекенжайлар

  физикалық
Құбылмалы   және   командалар   идентификациясы   үшін   символды   атаулар,
виртуалды   мекенжайлар
қолданылады.
Символды   атауларды   тұтынушы   бағдарламаны   алгоритм   тілінде   немесе
ассемблерде   жазу   барысында   қолданылады.   Виртуалды   мекенжайларды   бағдарламаны
машина   тіліне   аударатын   транслятор   жасап   шығарады.   Осылайша,   аударылым   барысында
бағдарламаның оперативті жадының қай бөлігіне барып орнығатыны белгісіз болғандықтан,
транслятор   бағдарламаларға   құбылмалы   және   командаларға   виртуалды   мекенжайларды
беріп, бағдарлама нөлдік мекенжайдан басталатынын ескереді. Үрдістің виртуалды мекен
жайларының   жиынтығы   виртуалды   мекен   жай   кеңістігі   деп   аталады.   Әрбір   үрдіс   өзіндік
виртуалды мекен жай кеңістігіне ие. Виртуалды мекен жай кеңістігінің максималды көлемі
компьютердің   аталған   сәулетіне   тән   мекен   жай   разрядтылығымен   шектеледі,   сондайақ
физикалық
компьютердің
келмейді.
Физикалық   мекен
  жайлар   құбылмалылар   мен   командалар   орныққан
Оперативті   жадының   ұяшық   нөмірлеріне   сәйкес.   Виртуалды   мекенжайдан   физикалыққа
ауытқу екі тәсілмен жүзеге асады. Алғашқыда, алмастыруды арнайы жүйелік бағдарлама –
алмастырушы қосушы орындайды. Ол физикалық жадының бастапқы мекен жайы жөніндегі
ақпаратқа   сүйемдене   отырып,   бағдарламаның   қосылуын   іске   асырады.   Екінші   тәсілде,
бағдарлама виртуалды мекенжайда еш өзгертілімсіз қосылады, бұл ретте операционды жүйе
бағдарламалық  кодтың   виртуалды  мекен   жай   кеңістігіне   қатысты   орнығуын   бағдарлайды.
Бағдарламаның   орындалуы   барысында   оперативті   жадыға   төну   кезінде   виртуалды   мекен
жайдың физикалыққа түрленуі орындалады. Екінші тәсіл барынша тиімді болып табылады. Ол
бағдарламаның орындалуы кезінде оның жеңіл түрде орын алмастыруын қамтамассыз етеді, ал
алмастырушы қосушы бағдарламаны жады бөлігіне мықтап бекітіп тұрады. Сонымен қатар
алмастырушы қосушыны қолдану шығындар санын кемітеді, себебі виртуалды мекен жайдың
түрленуі қосылу барысында бір рет қана болады, ал екінші жағдайда аталған мекен жайға төну
кезінде   қайтара   орындалып   отырады.   Жадыны   басқарудың   барлық   тәсілдері   екі   классқа
жіктелуі   мүмкін:   оперативті   жады   мен   диск   арасында   үрдістердің   орын   алмастыруын
қолданылатын   тәсілдер,
  жасамайтын   тәсілдер.
  және   мұндай   әрекеттілікті
жадымен
 Қорытынды

Рефлексия
«Бес саусақ» тәсілі
Оқушылар   параққа   алақандарын   қойып,   оны   жиегімен   қаламмен   айналдырып   өтеді.
Осыдан  соң  олар  сабақ   туралы   мынандай   сұрақтарға  жауап   беріп,  салынған  саусақтарына
жазады:
Бас бармақ – басты мәселе. Бүгін сабақта ең құнды мәселе қандай болды?
Балалы үйрек – бірлесу. Мен топта/жұпта қалай жұмыс жасадым? Кімге көмек бердім?
Кімді риза жасадым? Кім маған көмек берді?
Ортан терек – ойлану. Мен бүгін қандай жаңа білім мен тәжірибе алдым?
Шылдыр шүмек – шынайылық. Сабақ маған ұнады ма? Неліктен?
Кішкентай бөбек – көңілкүй ахуалы. Мен сабақта өзімді қалайша сезіндім?
Алақан –  алға ұмтылу. Жұмысты жақсарту үшін не жасау керек? Білімімді қалайша
толықтырам?
 Бағалау      Бағалау жинаған ұпайлар сыны бойынша жүргізіледі.
Топ басшысы жинаған ұпайларын айта отырып бағалап шығады.
ХІ. Үй тапсырмасы туралы ақпарат
Жады түрлерін оқу, ұғып түсіну. Бағаларын қойғызып, үй тапсырмасын жазады.
Пән мұғалімі:
Абсаттарова Б.С.

file_name: Ашық сабақ опер жады  —АЖ-414.docx

intro: Компьтердің  жедел  жадында  осы мезетте  дереу  өңделуге  тиіс  мәліметтер мен программалар  ғана  сақталады.  Информация  керек  кезінде  магниттік  дискіден  жедел  жадқа  көшіріліп,   өңделген  соң  олар  қайта  сыртқы  жадқа  жазылып  қойылады.

title: ашық сабақ "оперативті жады"