extracted_text:
Күні: 17.05.17
Сынып: 8
Сабақ тақырыбы
Осы сабақта қол
жеткізілетін оқу
мақсаттары (оқу
бағдарламасына
сілтеме)
Сабақ мақсаттары
Сабақ түрі
Тілдік мақсаттар
Құндылықтарды
дарыту
Пәнаралық
байланыстар
АКТ қолдану
дағдылары
Бастапқы білім
Мектеп: Заңғар орта жалпы білім беру мектебі
Мұғалімнің атыжөні: Туймебаева Алтынай Туракуловна
Қатысқандар саны:14
Қатыспағандар саны:0
Тұлға және оның қабілеттілігі:тұлғаның
қалыптасуы,қажырлылық,мінез,қызығушылық,икемділік.
 Тұлға және оның қабілеттілігі:тұлғаның
қалыптасуы,қажырлылық,мінез,қызығушылық,икемділік
қасиеттерін  сипаттау.
 Адам бойындағы үдерістерін сипаттайды.
Адамның өсу мен даму үдерістерінің кезеңдерін анықтайды.
 Танымдық тапсырмалар арқылы оқушылар өздерінің мінезі мен
қызығушылығын  анықтайды.
Жаңа ақпараттармен танысу
Оқытудың тілдік мақсаты: Суреттердегі адамның  кезеңдерін
ретімен орналастырып, ерекшеліктерін ауызша  түрде айтады.
Пәнге тән лексика мен терминология: шартты және шартсыз
рефлекс, темперамент, тұлға, мінезқұлық, кезеңдер,қабілеттілік,
сәби (сәбилік), бала (балалық), жасөспірім/жасөспірімдік, үлкен
адам (кемелденген шақ)
Ынтымақтастық:мұғалім сыныпта ынтымақтастық пен
жағымды психологиялық атмосфераны орнатады.Оқушылар
мұғаліммен бірге сабақтың тапсырмаларын орындайды.
Өзіне және айналадығыларға құрмет:Оқушылар бір – бірінің
ойын тыңдайды, өзара сыйластықты қалыптастырады. Жұпта,
топта жұмыс істейді. Белсене қозғала отырып,
сымбаттылықтарын сақтауға жаттығу жасайды.
Академиялық әділдік:оқушылар бірбірлерін әділ
бағалайды,себебін түсіндіреді.
Өмір бойы оқу:алған білімі өмірде керек болатынын түсінеді.
Биология,өзінөзі тану пәнінен алған  пәнінен алған білімдерін
қолдана алады.
Интерактивті тақта мен ғаламторды пайдаланады.Керекті
ақпараттарды өздігінен іздеп табады.Компьютерді белсенді
пайдалану дағдыларын дамыту.
Оқушылар 56 сыныптың «Жаратылыстану»  курсынан тірі
ағзаларға тән қасиеттерді сипаттай алады, тірі ағзаларға тән
үдерістерді модельдеу  және түсіндіру,  ағзалардың
ерекшеліктерін өсімдіктер мен жануарлардың  түрлерін анықтау
үшін пайдалана алады. Сабақтың
жоспарланға
н кезеңдері
03 минут
Сабақтың
басында
05 мин
0510 мин
2535мин
Сабақ барысы
           Сабақтағы жоспарланған ісәрекет
Ресурстар
Оқушылармен амандасу,танысу  және түгендеу
Оқушылардың көңіл –күйінлерін  сұрау.
Топтарға бөлу.1 тоқа ес,2 топқа ойлау,3 топқа
түсіну
     1.Төмендегі сөздерді мағынасы бойынша
танымдық үдерістердің қандай түрлеріне
жататынын белгілеңіз?
Ес.
Ойлау.
Түсіну.
Қиял.
2.Берілген сөздерден анықтама құрастыру
ұсынылады.
        Балалардың құрбы
құрдастарымен,ересектермен қарым
қатынасының маңызды әдісі сөз.Бала сөз арқылы
өз ойын білдіреді,білімімен бөліседі,жаңа білім
алады,білік,дағдысы қалыптасады.
Зейін –біздің барлық психикалық ісәрекетіміздің
біз үшін маңызды заттар мен құбылыстарға
бағытталуы,шоғырлануы.
Адамның мінез құлқыорганизм қажетсінуін
қанағаттандыруға бағытталған
бейімділік,қозғалтқыштық әрекеттердің күрделі
кешені.
Шартты рефлекстерді сипаттаған орыс ғалымы
И.П.Павлов.
Таратпа
материалдар
Адамның өсуі
мен дамуы
кезеңдері
көрсетілген
суреттер
Адамның өсуі
мен дамуы
кезеңдері
сипаттамалары

Көңіл күйді сұрау оқушылардың
3.Коллаборатиті ортаны құру: дамино
Нәресте
1 айдан 1 жасқа дейінгі
бала жасы,көп
үйықтайды,тек қарны
ашқанда ойянады,таза
және температурасы
тұрақты жерде дамиды.
1 жастан 3 жасқа дейін
қарқынды өседі.ересек
Ерте балалық шақ Мектепке дейінгі кезең
Мектеп жасы
Жасөспірім
Бойжеткен
Бозбала
Кемелденген
адам жейтін тамақты
жейді.жүре бастайды,
дүниені өзінше танып
білуге ұмтылады.
3 жастан 7 жасқа дейінгі
білуге құштар,сұрақтар
сатысы деп аталатын
кезең.
7ден 17 жасқа дейінгі
кезеңде барлық мүшелері
мен жүйелер әрекетінің
қайта құрылу жүреді.
1215 жас (қыздыр)
1316 жас
(ұлдар)Баланың өсуі мен
дамуында жаңа өзгерістер
пайда болады.Ұлдар мен
қыздардың дене бітімінде
бірбірінен өзгешеліктер
пайда болады.Мұның бәрі
жыныстық жетілумен
байланысты болады.
1620 жас (қыздыр)
1721 жас (ұлдар)
Ағзадағы барлық
мүшелері мен мүшелер
жүйесі
дамып,қалыптасады.Жүй
ке  жүйесі мен ішкі
секреция бездерінің
қызметі бірбірімен
үйлесімді
жүреді.Эстетикалық
көңіл күй,ақыл –
ой,жауапкершілік
қасиеттер толық
қалыптасады
2155 жас (әйелдер)
2260 жас (ерлер)Ақыл
ой санасы,ойлау қабілеті
жетіліп,шығармашылық
ісәрекеттері табыстарға
жетелейді.Қоғам
алдындағы
жауапкершілігі
артады.Белгілі бір
мақсатқа жетуге
ұмтылады.
       Адамның өсуі мен дамуы кезеңдері: сәбилік,
балалық, жасөспірім, толысқан шақ талқылау.  Әр кезеңнің ерекшелігін сипаттау үшін, даму
кезеңдерінің суреттерін хронология ретімен
орналастырып, сипаттамаларымен
сәйкестендіреді.Жаңа сабақтың тақырыбын ашады.

4.Жұптық жұмыс. 1. Мәтінді зерделеп оқу;
Тізімдегі терминдерді пайдалана отырып,
сөйлемдерді толықтырыңыз.
5 . 1. Мәтінді зерделеп оқу; «дұрыс» немесе
«дұрыс емес» деп Шартты және шартсыз тежелуге
байланысты жауап беру. Көрсетілген
сөйлемдердің қайсысы дұрыс, ал қайсысы дұрыс
емес екенін белгілеңіз.
Кері байланыс,стикерлер қойп шығу.
«ҮЙРЕНГІМ КЕЛЕДІ – ҮЙРЕНЕ АЛАМЫН – ҮЙРЕНУ
КЕРЕК».
ҮЙРЕНГІМ КЕЛЕДІ – бұл талап  тілектің, мақсат пен
мүдденің, ынта мен ықыластың кеңістігі;
ҮЙРЕНЕ АЛАМЫН – қабілет  қарымның, таланттың,
денсаулықтың кеңістігі;
ҮЙРЕНУ КЕРЕК – еңбек рыногындағы сұраныстардың,
аймақтағы әлеуметтік  экономикалық
проблемалардың, әлемдік экономикалық даму
тенденцияларының кеңістігі.
Сабақтың
соңы
3545мин
Саралау –оқушыларға
қалай көбірек қолдау
көрсетуді
жоспарлайсыз? Қабілеті
жоғары оқушыларға
қандай міндет қоюды
жоспарлап отырсыз?
Барлық оқушылар
білу қажет:
Шартты және шартсыз
тежелуді және Мінез
құлық ,темперамент,адам
тұлғасы біледі сипаттама
бере алады.
Көпшілік   оқушылар
білу қажет.
Адамның   мінезқұлық
,темпераментін   ажырата
алады
Кейбір   оқушылар   білу
Бағалау – оқушылардың материалды
меңгеру деңгейін қалай тексеруді
жоспарлайсыз?
Денсаулық
және
қауіпсіздік
техникасының
сақталуы
Оқушыларды  өсімдіктер мен адамның
онтогенез кезеңдерін ретімен
орналастырып, ерекшеліктерін
сәйкестендіру арқылы  анықтап, күтілетін
нәтижеге бағыттау.
Өз бетімен іздену дағдыларын дамыту
барысындағы іс әрекеттерін бақылау.
топтық, жұмыс
кезінде бір
бірінің ойын
сыйлап,
құрметпен
қарауға
тәрбиелеу.
Жеке, жұптық және топтағы жұмыс
барысындағы жұмыс нәтижелері бойынша
өз ойларын жеткізуге мүмкіндік беру. қажет:
Адамның кейбір
кезеңдеріндегі
ерекшеліктерді өмірмен
байланыстырып,
мысалдар келтіре алады
Сабақ бойынша
рефлексия
Сабақ мақсаттары/оқу
мақсаттары дұрыс
қойылған ба?
Оқушылардың барлығы
ОМ қол жеткізді ме?
Жеткізбесе, неліктен?
Сабақта саралау дұрыс
жүргізілді ме?
Сабақтың уақыттық
кезеңдері сақталды ма?
Сабақ жоспарынан қандай
ауытқулар болды,
неліктен?
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқытутуралы да, оқу туралы да
ойланыңыз)?
1:
2:
Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың
жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу
қажет? Тізімдегі терминдерді пайдалана отырып, сөйлемдерді толықтырыңыз.
Назар
 – Тиімді әрекет бағдарламаларын таңдау және олардың жүзеге асуының үнемі
қадағалануы.
Жігер
 – Өзіңнің тілектеріңді, алдыңа қойған мақсаттарыңды, танымдықпен қоса заттай
практикалық, орындау қабілеті.
Жады
 – Адам өмірінің түрлі кезеңдерінде қабылданған ақпараттарды жинақтау, сақтау
және пайдалану үдерісі.
Ойлау
 – Адам миының заттардың жалпы қасиеттерін және сыртқы әлемнің
құбылыстарын таныпбілуі, олардың арасында байланыс орнатуынан көрінетін
психикалық үдеріс.
Әсерлер
 – Сезім мүшелері арқылы өз ағзамызда және қоршаған ортада дұрыс бағыт
бағдар таба білу мүмкіндігі. Елестету
 – Жинақталған ақпараттар негізінде алшақ болашақтағы шараларды болжау.
Қабылдау
 – Заттар мен құбылыстарды олардың қасиеттерін жинақтап көрсететін
танымдық үдеріс.
Танымдық үдерістер
 – Келіп түскен ақпараттың қабылданғаннан практикалық әрекетке дейінгі өзгеру
сатыларының қатары.
Төмендегі сөздерді мағынасы бойынша танымдық үдерістердің қандай түрлеріне
жататынын белгілеңіз? Есте сақтау
Жылдамдық
Қарқындылық
Ашушаңдық
Сақталу
Елестеушілік
Жаңғырту
Дауыс қаттылығы
Қиял
Ұғымталдық
Эмоциялар
Жігерлік
Тембр
Болжам
Арман
Шығармашылық
Кейіп
Ес
+
+
+
+
+
Ойлау
Түйсіну
Қиял
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+ Сөйлемге тізімдегі мағынасы бойынша сәйкес келетін сөздерді қойыңыз.
Тамақ
шартсыз тітіркендіргіш
 болып табылады. Ол ағзаға түскенде
шартсыз рефлекстерді
 : сілекей бөлу, асқазан сөлін бөлу және т.б. Бірақ сілекей бөлуді тек тамақтың өзі
емес, оның табиғи белгілері – түрі мен иісі де тудыруы мүмкін.
Шартты және шартсыз тежелуге байланысты көрсетілген сөйлемдердің қайсысы
дұрыс, ал қайсысы дұрыс емес екенін белгілеңіз.

Дұрыс
Дұрыс емес
Шартсыз тежелу туа біткен болады, шартты тежелу
белгілі бір жағдайларда пайда болады.
Шартты тежелу қалыптасуы үшін белгілі бір уақытты
қажет етеді.
Шартсыз тежелу белсенді үдеріс болып табылады, ағзадан
үлкен энергия шығындарын қажет етеді.
Шартты тежелу белсенді үдеріс болып табылады, ол ағза
үшін өте қиын ісәрекеттер нәтижесінде пайда болады.
Шартты тежелу шартты тітіркендіргіш шартсызбен
күшейтілген кезде пайда болады.
+
+
+
+
+ Психологияда «жеке
көбі мына түсінікке келіп
1. Тұлға және топқа психологиялық сипаттамасы. Адам индивид болып туылады,
тұлға   болып   қалыптасады.   Егер   адам   өзіндік   санаға   ие   болып   өз   бетінше
жаңғыртушы   іс-әрекет   орындауға   қабілетті   болса,   онда   ол   адамды   «тұлға»
дейміз.   Тұлғаның   психологиялық   құрылымына   оның   мінезі,   қабілеттілігі,
темпераменті   жатады.   Тұлғаның   тұлға   болып   қалыптасуына   педагогикалық
қарым-қатынастың ықпалы өте үлкен  және маңызды. Оның қалыптасуына тек
қана   педагог,   ата-ана   ғана   емес   қоршаған   орта,   айналасындағы   араластын
адамдардың да әсері баршылық.
дамуы мен қалыпасуы мәселесінің

Жеке тұлғаның
көп аспектілі және әртүрлі
көп ғасырлық тарихы бар. Ол
ғылымдардың тоғысында қарастырылады.
Ертедегі грек ғалымдары жеке
тұлғаның дамуына биологиялық факторлар да әсер етеді деп есептеген. Адам
даму процесі мен оның нәтижесі үш өзекті жағдаяттардың бірлікті әрекетімен
жасалады, олар- тұқымқуалаушылық, қоршаған орта, іс-әрекет және тәрбие.
тұлға» деген ұғымның әртүрлі

тіреледі:
түсіндірмелері бар, бірақ олардың
іс-
жеке тұлға дегеніміз
әрекеттің субъектісі ретіндегі   индивид. Жеке тұлғаның   ең   басты   белгісі-   оның
әлеуметтік   мәнінің   болуы   және   оның   әлеуметтік   қызметтерді   (болмысқа,
адамдарға,   өзіне,   еңбекке,   жалпы   қоғамға   қатысты)   атқаруы.   Жеке   тұлға,
сондай-ақ, психологиялық дамудың белгілі бір деңгейіне ие (темперамент, мінез-
құлық, қабілеттілік, ақыл-ой дамуының деңгейі, қажеттіліктер, мақсат-мүдделер).
    Психологиялық   ғылымда   "тұлға"   категориясы   іргелі   ұғымдардың   қатарына
жатады. Бірақ "тұлға" ұғымы тек психологияға тән емес, ол барлық қоғамдық
ғылымдармен   зерттеледі,   оның   ішінде   философиямен,   әлеуметтанумен,
педагогикамен, т.б. Сонда психологиялық ғылым шеңберінде тұлғаны зерттеу
спецификасы   неде   және   психологиялық   тұрғыдан   тұлға   дегеніміз   не?
Алдымен сұрақтың екінші бөлігіне жауап беруге тырысқан жөн. Мұны жасау оңай
емес, себебі тұлға деген не деғен сұраққа барлық психологтар түрліше жауап
береді.  Олардың  жауаптары  мен  ойларыны әр  қилы болуы  тұлға феноменінің
күрделі екендігін білдіреді. Осы орайда И.С.Кон былай деп жазады: "Бір жағынан,
он   нақты   индивидті   әрекет   субъектісі   ретінде,   оның   барлық   жеке   бас
қасиеттерімен, әлеуметтік рөлдерімен  бірге  белгілейді. Екінші жағынан, тұлға
әлеуметтік қатынастар мен саналы Ерік-жігер
  Бірақ адам   бір
  оны
-
іске   асыруға дайындығы және   оны
механизмі дегеніміз
нерсені істерде алдымен еркін
іске   асыру жөн бе,
индивидтің әлеуметтік қасиеттері ретінде, осы адамның басқа адамдармен тура
немесе жанама өзара әрекеттесуі нәтижесінде түзілген бойындағы әлеуметтік
маңызы   бар   қасиеттердің   жиынтығы   ретінде   түсіндіріледі.   Тұлғамен   қарым-
қатынасқа түсетін адамдар оны еңбек, таным және қарым-қатынас субьектісінде
көреді.
Ғылыми   әдебиеттегі
  тұлға   анықтамаларының   әрқайсысы   тәжірибелік
зерттеулермен   және   теориялық   негіздеулермен   бекітілген,   сондықтан   "тұлға"
ұғымын қарастырғанда оларды ескеру керек.
Тұлға деп жиі әлеуметтік даму барысында бойына әлеуметтік және өмір үшін
маңызды қасиеттерді жинаған адамды атаймыз. Демек, тұлға сипаттамалары
қатарына адамның генотиптік және физиологиялық ұйымдасуымен байланысты
ерекшеліктер жатқызылмайды. Адамның танымдық психикалық процестерінің
немесе әрекеттерінің жеке дара стилі, даму ерекшеліктерін сипаттайтын
қасиеттер тұлға қасиеттері қатарына  жатқызылмайды, ал адамдар мен қоғамға
қатысты көрініс беретін қасиеттер тұлғаның қасисттері болып саналады. Қазіргі
кезде психологияның ерекшелігі психиканы зерттеуші бағыттың көптігі, тұлға
теориясының кеңдігі мен мәселенің күрделілігі психологияның алдында тұрған
теориялық міндеттерге және ғылымның дамуының ішкі қажеттіліктеріне
байланысты.
іске   асуы,
Тұлға   — жеке   адамның   мақсатының   орындалуы,   ерік-жігерінің
іске
өзі жөніндегі ойын   еркін
  адамның өзіне
асыруының нәтижесі.
тән қасиеттерін іске асыруы. Адам ойына келген іс-әрекетті іске асыруда   ерікке
жол береді.
ақыл-
парасат таразысына   салып,
  басқалар   оған
қалай қарар екен?   -деген ойға   қалады.   Ерік-жігердің   іске   асырылуы   ақыл
мен санаға бағынышты.
    Алайда,  әр  тұлғаның  эмоциялық сезім  дүниесі  әр  басқа.  Біреу   жауыздықты
көргенде   айғайлап,   бақырып,   ішкі   сезімінің   сыртқа   шығуына   еркіндік   берсе,
екінші біреу іштей булығып, көгеріп-сазарып, тас-түйін болып қатып қалады. Бұл
әр тұлғаның эмоциялық сезімі өзін-өзі ұстай алу еркіне байланысты құбылыс.
   Тұлға   теориясы   -   бұл   болжамдардың   жиынтығы   немесе   тұлға   дамуының
табиғаты мен механизмінің болжамы.
Тұлға   теориясын   тек   түсіндіруге   тырысып   қана   қоймай,   ол   адамның   жүріс-
тұрысын сипаттайды.Мінез-құлықты түсіндіру жолдары бойынша, барлық тұлға
теорияларын психодинамикалық, социодинамикалық және интеракционистік деп
бөлуге болады.
Психодинамикалық  теориялар психологияның немесе ішкі сипаттамаларына орай
тұрғанын сипаттайды, адамның жүріс-тұрысын түсіндіреді. Ал социодинамикалық
теориялар   бойынша   тәрбие   детерминациясындағы   басты   рөл   сыртқы
жағдайларға   беріледі.   Интеракционистік   теориялар   сыртқы   және   ішкі
факторлардың өзара әрекеттесу принципіне негізделген. Мұндай өзара әрекеттер
адамның өзекті әрекеттерін басқарады.
       Тұлға теорияларын жіктеу кезінде көңіл бөлінетін нәрселер: ішкі қасиеттері,
тұлғаның қырлары мен қасиеттері немесе олардың сыртқы көріністері, мысалы,
мінез-құлқымен жасаған іс-әрекеттері. Қазіргі кезде тұлға зерттеуде жеті негізгі
тұлға теориялары дамыды. Әрбір бағыт өзінің теориясымен және өзінің әдісімен,
құрылысымен ерекшелінеді.

Тәрбиелеу   объектісі ретінде    жеке   тұлғадан   гөрі   әртүрлі   сипаттар   бойынша
біріктірілген   адамдар   топтары   қарастырылады.   Адам   тұлға   ретінде   топта
қалыптасады,   топ   ішіндегі
  қатынастарды   тікелей   көрсететін   амалданған
көрсеткіш. Тұлға үшін топтың маңыздылығы  мынада:  топ – белгілі  бір әрекеттер жүйесі. Топтың өзі белгілі  бір әрекет түрінің  субъектісі  болады және сол арқылы
қоғамдық қатынастардың  жүйесіне енед
Tags: БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІ, БІЛІМДІ ЖӘНЕ ҚҰЗЫРЕТТІ ТҰЛҒА ҚАЛЫПТАСТЫРУ МЕН
ДАМЫТУ
 Темперамент туралы теориялар.
Темперамент- жүйке жүйесінің тума қасиеттерінен туындайтын адамның жеке
өзгешеліктерінің   бірі.Ол   адамдардың   эмоциялық   қозғыштығынан,қимыл
қозғалысынан,   жалпы   белсенділігінен   жақсы   байқаладыСангвиник   сезім
темпераменті-   олардың   сезімдері   сырттай   күшті   көрінгенімен,   терең   және
тұрақты   емес.Меланхолик   сезім   тенмпераменті   –   сырттай   күйзелістері,   онша
күшті   емес,   бірақ   іштей   терең   әрі   ұзақ   болып   келеді.Сангвиник   іс-әрекет
темпераменті—оптимист,   сенімі   мол,   қалжыңбас.Ол   тез   ашуланып,   тез
қайтады.Меланхолик   іс-әрекет   темпераменті   –   себебі   ол   сангвиникке   қарама-
қарсы,   көңіл-күйі   төмен   адам.Холерик   іс-әрекет   темпераменті   –   ашуланшақ
адам.Мұндай адам өте қызба және ұстамсыз.Флегматик – суық адам.Ол күрделі,
белсенді жұмыстан гөрі, қол бастылыққа қалайды.
Л.С. Выготскийдің пікірі бойынша, адамның тұлғасы өзінің енген қарым –
қатынастарының кешенді әсерінің нәтижесінде дамиды. Тұлға – бұл  қоғамдық  –
тарихи дамудың өнімі. Адамның қоғамдық  қатынастар  жүйесінде  алатын  орны,
оның орындайтын іс - әрекеті – бұл оның  тұлғасының  қалыптасуын  анықтайтын
жағдайлар. Тұлғаның қалыптасуын адамның мінездемесі үшін маңызды орын  алуы,
яғни оның мінез –  құлық  пен  іс  -  әрекетінің  жоғары  саналы  формаларын
қамтамасыз етіп, оның ақиқатқа  байланысты  барлық  қарым  –  қатынастарының
бірлігін құрайды. Нәтижесінде адамның кез –  келген  реакциялары  және  ішкі
аффективті өмірінің құрылымы оның әлеуметтік тәжірибе барысында  жинақталған
тұлғаның ерекшеліктерімен анықталады. Тұлғаның қалыптасуы  биологиялық  және
әлеуметтік факторларға  байланысты  екені  мәлім.  Сонымен  қатар,  тұлғаның
дамуында негізгі болып нақтылы тарихи орта саналады. Оқушылардың  тұлғасының
дамуы,  механизмді  құрастыратын  көптеген  ішкі  және  сыртқы   факторларға
тәуелді болып келеді.
      Л.С. Выготскийдің «баланың психикасы әлеуметтік табиғатқа ие» -  деген
пікірі осыған негізделеді.
      Л.С.  Выготскийдің  айтуы  бойынша,  баланың  тұлғалық   дамуы,   оның
дамуындағы әлеуметтік жағдайлармен байланысты.
      Сонымен, тұлға – біріншіден әлеуметтік қатынас  пен  саналы  әрекеттің
субъектісі ретіндегі индивид.  Екіншіден,  бұл  индивидтің  жүйелі  қасиеті,
оның қоғамдық қатынасқа енуімен,  анықталып  және  де  біріккен  әрекет  пен
қарым – қатынаста қалыптасып отырады.
Сангвиник  қарымқатынасшыл, ашық, әңгімешіл, еті тірі, ынталы, бастаған ісін үнемі аяғына
дейін жеткізе бермейді. Еңбекшілдігін, жаңашылдыққа ұмтылуын мадақтау қажет, бірақ оған берген жүктемелерді үнемі бақылауға алу керек, өйткені жасаған істері ақылға сай болу
үшін. Тәртіптілікті жаттықтыру қажет, жұмыстағы анықтықты үренуі керек.
Холерик  көңілкүйі үнемі өзгеріп отырады, белсенді, сондайақ импулсивті, реңжігіш және
агрессивті болады, көбінде оптимист. Айқын лидерлік қасиетіне орай, қоршаған ортамен
позитивті қатынасын бақылауға алу. Конфликт кезінде қатынасты талдай бермей, кейін
тыныш орында пайда болған мәселені талдау, басқа адамдарды өзіне бағындыруға ұмтылуын
бақылауға алу, бар күшін өзін эстетикалық тәрбиелеуге жұмсау.
Флегматик  салмақты, сенімді адам, әлем сүйгіш, бірақ пассивтілігімен ерекшеленеді. Өзінің
әлеуметтік интеллектісін жаттықтыру қажет (адамдарды түсіну, басқалардың бастан
кешіруін бақылау, контактіні жайғастыру және т.б.). Тұйықтықтан өзінөзі бағалауы әрқашан
адекватты болмауы мүмкін, сондықтан осындай жағдайда өзінөзі бағалауын көтеру қажет.
Меланхолик  өте сезімтал адамдар, сақ, сондықтан да мазасыз, қарымқатынасқа аз түседі,
тез ашуланады және көп қайғырады, пессимист. Өзінің басқаларға деген қатынасын
рефлексиялау және бақылау (әсіресе біреудің авторитетіне сенуден қашу), жұмыстың
табыстылығына ұмтылу, Контактіні, қарымқатынасшылдықты дамыту үшін, басқа
адамдармен түрлі өзара қатынасқа түсуге мүмкіндік беретін қоғамдық жүктемелерді алу
керек.
Сангвиник темпераменті көңілді адамдарға тән. Ол болашаққа сенімді, әзілкеш болып
келеді. Ол тез қызбаланады, бірақ тез сабасына түседі, жақында ғана өзін баураған нәрсеге
қызығушылығы тез басылады. Сангвиник көп уәде береді, бірақ өзінің уәдесін орындай
бермейді. Ол бейтаныс адамдармен тез және оңай тіл табыса алады. Ақкөңіл және әрдайым
көмек беруге дайын түрады.. Оны ауыр ой мен дене еңбегі тез шаршатады.
Меланхолик темпераменті көңілсіз адамға тән. Ондай адамның, әдетте, ішкі өмірі күрделі
және ауыр болып келеді. Ол өзіне қатыстылардың бәріне үлкен мән береді, тынымсыз және
нәзік жанды болып келеді. Ол көбінесе және уәде берер кезде өзін ерекше бақылай алады,
өзі орындай алмайтын нәрсе үшін ешқашан уәде бермейді. Меланхолик темпераментінде
түйсік (сезім) сырт кезге онша байқалмайды, бірақ іштей өте терең және үзақ болып келеді. р/с
1. Шақалақ
Кезеңдері
Жасы
110 күн аралығы
2.
Емізулі нәресте
11 күннен 1 жас
3.
4.
5.
Алғашқы
балалық (сәби)
13 жас
Бірінші   балалық
(естияр)
47 жас
Екінші     балалық
(ересек)
811 жас (қыздыр)
812 жас (ұлдар)
6. Жасөспірім
1215 жас (қыздыр)
1316 жас (ұлдар)
7.
Бойжеткен
Бозбала
1620 жас (қыздыр)
1721 жас (ұлдар)
8.
Кемелденген
2155 жас (әйелдер)
2260 жас (ерлер)
9.
Мосқал тартқан
5674 жас (әйелдер)
6174 жас (ерлер)
10. Қарттық
(кәрілік)
7590 жас (ерлер  және
әйелдер)
Ерекшелігі
  кезең.
Нәрлі   уыз   сүтін   емеді.   Уыз   сүтінде   шақалақтың
ағзасына қажетті тағамдық заттар өте мол.
Ана сүтімен қоректенеді. 67 айдан бастап қосымша
тамақтанады. Көп уақыты ұйқымен  өтеді. Қарқынды
өседі. Қозғалыс әрекеттері дамиды: мойыны бекиді,
отырады, еңбектейді, жүруге талпынады. Сүт тістері
шығады,   жеке   сөздерге   тілі   келеді.   Омыртқа
жотасында   иілімдер   пайда   болады.   Қол   –аяқ
бұлшықеттері де дами бастайды.
Сәби еркін жүреді, сөйлейді.Ойлау қабілеті дамиды.
Жаңадан   шартты   рефлекстер   қалыптасады.   Сүт
тістері (20) толық шығып үлгереді.
Мектеп   жасына   дейінгі
  Баланың
айналасындағы   болып   жатқан   жағдайларға
қызығушылығы   артады,   ми   көлемі   артып,   дамиды.
Бала   үшін   ойын   маңызы   зор.   Ойын   арқылы   өседі,
көңіл күй қалыптасады.
Бала   мектеп   тәртібіне   бағынуына   байланысты   іс
әрекеттерге талпынады, жаңа дағдылар қалыптасады,
жауапкершілікті,   тәртіпті   сезінеді,   ойлау   қабілеті
дами   бастайды.   Бойының   ұзындағы   140150   см,
салмағы 30 кг болады.
Баланың өсуі мен дамуында жаңа өзгерістер пайда
болады.Ұлдар   мен   қыздардың   дене   бітімінде   бір
бірінен   өзгешеліктер   пайда   болады.Мұның   бәрі
жыныстық жетілумен байланысты болады.Қыздарда
етеккір
бездері
дамиды.Ұлдарда   дауыс   жуандайды,көмекейі   айқын
байқалады,жыныс   мүшелері   өседі,
  сақалмұрт
шығады.Зат алмасу қарқындылығы артады.
Ағзадағы   барлық   мүшелері   мен   мүшелер   жүйесі
дамып,қалыптасады.Жүйке
  жүйесі   мен   ішкі
секреция   бездерінің   қызметі   бірбірімен   үйлесімді
жүреді.Эстетикалық
–
ой,жауапкершілік   қасиеттер   толық   қалыптасады.
Дене еңбегі мен ой еңбегінің жұмыс істеу қабілеті
арта

өсуі
тоқтайды.Жыныстық тұрғыда толық жетіледі.
Ақылой
қабілеті
жетіліп,шығармашылық   ісәрекеттері   табыстарға
жетелейді.Қоғам
алдындағы   жауапкершілігі
артады.Белгілі бір мақсатқа жетуге ұмтылады.
Бұл   кезде   адамның   қимыл   әрекеті   баяулайды.Зат
алмасу қарқыны бәсеңдейді.Жүйке жүйесінде тежелу
айқын   көрінеді.Ішкі   секреция   бездерінен   гармон
бөліну   азаяды.   Сүйек   құрамында   бейорганикалық
заттар мөлшері артады.
Барлық   мүшелер   жүйесінің   қызметі,жалпы   зат
алмасу   қарқыны   баяулайды.Адамның   есте   сақтау
қызметі баяулайды.
санасы,ойлау
келеді,денесі
мүшелерінің
түседі.Жеке
күй,ақыл

көңіл

өсіп,сүт

11. Ұзақ
жасаушылар
90 жастан жоғары қарай Ұзақ   жасаушыларды
ғылымды
герентология   деп   атайды.Бұл   әрбір   жеке   адамның
салауатты өмір сүру жағдайымен ерекшеленеді.
зерттейтін Холерик темпераменті қызба адамға тән. Мђндай адамды «ол өте қызба, шыдамсыз» дейді.
Алайда, оның айтқанын жөн санап, дүрыс деп қабылдаса ол мінезінен тез қайтады. Оның
қозғалысы шалт келеді.
 Флегматик темпераменті салқынқанды адамға тән. Ол ауыр және белсенді жүмыстан гөрі
әрекетсіздікке бейім. Мүндай адам әсерлене бермейді, алайда, әсерленсе сол күйде үзақ
болады. Мінез  бүл түлғаның адамдарға және орындалатын жүмысқа қатынасын
анықтайтын түрақты белгілерінің жиынтығы. Мінез ісәрекетте және қарымқатынаста
(темперамент сияқты) көрініс береді және ол адамның өзіне ғана тән қүлық ерекшелігін
білдіреді. Қарымқатынас мәнері тәрбиелі, инабатты немесе үстамсыз, сыпайы не дөрекі
болуы мүмкін. Темпераментпен салыстырғанда мінез жүйке жүйесінің қасиеттеріне ғана
байланысты емес, ол адам мәдениеті, оның тәрбиесіне де тәуелді.

file_name: биология 8 класс аш сабак.docx

intro:
Мектеп: Заңғар орта жалпы білім беру мектебі
Мұғалімнің аты-жөні: Туймебаева Алтынай Туракуловна
Қатысқандар саны:14
Қатыспағандар саны:0
Күні: 17.05.17
Сынып: 8
Сабақ тақырыбы	Тұлға және оның қабілеттілігі:тұлғаның қалыптасуы,қажырлылық,мінез,қызығушылық,икемділік.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)	 Тұлға және оның қабілеттілігі:тұлғаның қалыптасуы,қажырлылық,мінез,қызығушылық,икемділік қасиеттерін  сипаттау.
Сабақ мақсаттары	 Адам бойындағы үдерістерін сипаттайды.
Адамның өсу мен даму үдерістерінің кезеңдерін анықтайды.
 Танымдық тапсырмалар арқылы оқушылар өздерінің мінезі мен қызығушылығын  анықтайды.

Сабақ түрі	Жаңа ақпараттармен танысу
Тілдік мақсаттар
	Оқытудың тілдік мақсаты: Суреттердегі адамның  кезеңдерін ретімен орналастырып, ерекшеліктерін ауызша  түрде айтады.
Пәнге тән лексика мен терминология: шартты және шартсыз рефлекс, темперамент, тұлға, мінез-құлық, кезеңдер,қабілеттілік, сәби (сәбилік), бала (балалық), жасөспірім/жасөспірімдік, үлкен адам (кемелденген шақ)
Құндылықтарды дарыту	Ынтымақтастық:мұғалім сыныпта ынтымақтастық пен жағымды психологиялық атмосфераны орнатады.Оқушылар мұғаліммен бірге сабақтың тапсырмаларын орындайды.
Өзіне және айналадығыларға құрмет:Оқушылар бір – бірінің ойын тыңдайды, өзара сыйластықты қалыптастырады. Жұпта, топта жұмыс істейді. Белсене қозғала отырып, сымбаттылықтарын сақтауға жаттығу жасайды.
Академиялық әділдік:оқушылар бір-бірлерін әділ бағалайды,себебін түсіндіреді.
Өмір бойы оқу:алған білімі өмірде керек болатынын түсінеді.

Пәнаралық байланыстар	Биология,өзін-өзі тану пәнінен алған  пәнінен алған білімдерін қолдана алады.
АКТ қолдану дағдылары	Интерактивті тақта мен ғаламторды пайдаланады.Керекті ақпараттарды өздігінен іздеп табады.Компьютерді белсенді пайдалану дағдыларын дамыту.
Бастапқы білім
	Оқушылар 5-6 сыныптың «Жаратылыстану»  курсынан тірі ағзаларға тән қасиеттерді сипаттай алады, тірі ағзаларға тән үдерістерді модельдеу  және түсіндіру,  ағзалардың ерекшеліктерін өсімдіктер мен жануарлардың  түрлерін анықтау үшін пайдалана алады.

Сабақ барысы
Сабақтың жоспарланған кезеңдері	           Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет	Ресурстар
0-3 минут
	Оқушылармен амандасу,танысу  және түгендеу  Оқушылардың көңіл –күйінлерін  сұрау.

Сабақтың басында
05 мин

05-10 мин

25-35мин

	Топтарға бөлу.1 тоқа ес,2 топқа ойлау,3 топқа түсіну
     1.Төмендегі сөздерді мағынасы бойынша танымдық үдерістердің қандай түрлеріне жататынын белгілеңіз?
Ес.
Ойлау.
Түсіну.
Қиял.
2.Берілген сөздерден анықтама құрастыру  ұсынылады.
        Балалардың құрбы-құрдастарымен,ересектермен қарым-қатынасының маңызды әдісі сөз.Бала сөз арқылы өз ойын білдіреді,білімімен бөліседі,жаңа білім алады,білік,дағдысы қалыптасады.

Зейін –біздің барлық психикалық іс-әрекетіміздің біз үшін маңызды заттар мен құбылыстарға бағытталуы,шоғырлануы.
Адамның мінез құлқы-организм қажетсінуін қанағаттандыруға бағытталған бейімділік,қозғалтқыштық әрекеттердің күрделі кешені.
Шартты рефлекстерді сипаттаған орыс ғалымы И.П.Павлов.

Көңіл күйді сұрау оқушылардың
3.Коллаборатиті ортаны құру: дамино
Нәресте	1 айдан 1 жасқа дейінгі бала жасы,көп үйықтайды,тек қарны ашқанда ойянады,таза және температурасы тұрақты жерде дамиды.
Ерте балалық шақ	1 жастан 3 жасқа дейін қарқынды өседі.ересек адам жейтін тамақты жейді.жүре бастайды, дүниені өзінше танып білуге ұмтылады.
Мектепке дейінгі кезең	3 жастан 7 жасқа дейінгі білуге құштар,сұрақтар сатысы деп аталатын кезең.
Мектеп жасы	7-ден 17 жасқа дейінгі кезеңде барлық мүшелері мен жүйелер әрекетінің  қайта құрылу жүреді.
Жасөспірім	12-15 жас (қыздыр)
13-16 жас (ұлдар)Баланың өсуі мен дамуында жаңа өзгерістер пайда болады.Ұлдар мен қыздардың дене бітімінде бір-бірінен өзгешеліктер пайда болады.Мұның бәрі жыныстық жетілумен байланысты болады.
Бойжеткен
Бозбала	16-20 жас (қыздыр)
17-21 жас (ұлдар) Ағзадағы барлық мүшелері мен мүшелер жүйесі дамып,қалыптасады.Жүйке  жүйесі мен ішкі секреция бездерінің қызметі бір-бірімен үйлесімді жүреді.Эстетикалық көңіл күй,ақыл – ой,жауапкершілік қасиеттер толық қалыптасады
Кемелденген	21-55 жас (әйелдер)
22-60 жас (ерлер)Ақыл-ой санасы,ойлау қабілеті жетіліп,шығармашылық іс-әрекеттері табыстарға жетелейді.Қоғам алдындағы жауапкершілігі артады.Белгілі бір мақсатқа жетуге ұмтылады.
       Адамның өсуі мен дамуы кезеңдері: сәбилік, балалық, жасөспірім, толысқан шақ талқылау.  Әр кезеңнің ерекшелігін сипаттау үшін, даму кезеңдерінің суреттерін хронология ретімен орналастырып, сипаттамаларымен сәйкестендіреді.Жаңа сабақтың тақырыбын ашады.

4.Жұптық жұмыс. 1. Мәтінді зерделеп оқу;

Тізімдегі терминдерді пайдалана отырып, сөйлемдерді толықтырыңыз.
5 . 1. Мәтінді зерделеп оқу; «дұрыс» немесе «дұрыс емес» деп Шартты және шартсыз тежелуге байланысты жауап беру. Көрсетілген сөйлемдердің қайсысы дұрыс, ал қайсысы дұрыс емес екенін белгілеңіз.

Таратпа материалдар

Адамның өсуі мен дамуы кезеңдері көрсетілген суреттер
Адамның өсуі мен дамуы кезеңдері сипаттамалары

Сабақтың соңы
35-45мин
	Кері байланыс,стикерлер қойп шығу.
«ҮЙРЕНГІМ КЕЛЕДІ – ҮЙРЕНЕ АЛАМЫН – ҮЙРЕНУ КЕРЕК».
ҮЙРЕНГІМ КЕЛЕДІ – бұл талап - тілектің, мақсат пен мүдденің, ынта мен ықыластың кеңістігі;
ҮЙРЕНЕ АЛАМЫН – қабілет - қарымның, таланттың, денсаулықтың кеңістігі;
ҮЙРЕНУ КЕРЕК – еңбек рыногындағы сұраныстардың, аймақтағы әлеуметтік - экономикалық проблемалардың, әлемдік экономикалық даму тенденцияларының кеңістігі.

Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз? 	Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз? 	Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Барлық оқушылар білу қажет:
Шартты және шартсыз тежелуді және Мінез-құлық ,темперамент,адам тұлғасы біледі сипаттама бере алады.
Көпшілік оқушылар білу қажет.
Адамның мінез-құлық ,темпераментін ажырата алады
Кейбір оқушылар білу қажет:
Адамның кейбір кезеңдеріндегі ерекшеліктерді өмірмен байланыстырып, мысалдар келтіре алады	Оқушыларды  өсімдіктер мен адамның онтогенез кезеңдерін ретімен орналастырып, ерекшеліктерін сәйкестендіру арқылы  анықтап, күтілетін нәтижеге бағыттау.
Өз бетімен іздену дағдыларын дамыту барысындағы іс- әрекеттерін бақылау.

Жеке, жұптық және топтағы жұмыс барысындағы жұмыс нәтижелері бойынша өз ойларын жеткізуге мүмкіндік беру.	топтық, жұмыс кезінде бір-бірінің ойын сыйлап, құрметпен қарауға тәрбиелеу.
Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу
мақсаттары дұрыс қойылған ба?
Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?
Жеткізбесе, неліктен?
Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?
Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?
Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?
Жалпы баға
Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:
2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқытутуралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?
1:

2:
Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?

Тізімдегі терминдерді пайдалана отырып, сөйлемдерді толықтырыңыз.

Назар

 – Тиімді әрекет бағдарламаларын таңдау және олардың жүзеге асуының үнемі қадағалануы.

Жігер

 – Өзіңнің тілектеріңді, алдыңа қойған мақсаттарыңды, танымдықпен қоса заттай-практикалық, орындау қабілеті.

Жады

 – Адам өмірінің түрлі кезеңдерінде қабылданған ақпараттарды жинақтау, сақтау және пайдалану үдерісі.

Ойлау

 – Адам миының заттардың жалпы қасиеттерін және сыртқы әлемнің құбылыстарын танып-білуі, олардың арасында байланыс орнатуынан көрінетін психикалық үдеріс.

Әсерлер

 – Сезім мүшелері арқылы өз ағзамызда және қоршаған ортада дұрыс бағыт бағдар таба білу мүмкіндігі.

Елестету

 – Жинақталған ақпараттар негізінде алшақ болашақтағы шараларды болжау.

Қабылдау

 – Заттар мен құбылыстарды олардың қасиеттерін жинақтап көрсететін танымдық үдеріс.

Танымдық үдерістер

 – Келіп түскен ақпараттың қабылданғаннан практикалық әрекетке дейінгі өзгеру сатыларының қатары.

Төмендегі сөздерді мағынасы бойынша танымдық үдерістердің қандай түрлеріне жататынын белгілеңіз?

 	Ес	Ойлау	Түйсіну	Қиял
Есте сақтау

Жылдамдық

Қарқындылық

Ашушаңдық

Сақталу

Елестеушілік

Жаңғырту

Дауыс қаттылығы

Қиял

Ұғымталдық

Эмоциялар

Жігерлік

Тембр

Болжам

Арман

Шығармашылық

Кейіп

Сөйлемге тізімдегі мағынасы бойынша сәйкес келетін сөздерді қойыңыз.
Тамақ

шартсыз тітіркендіргіш

 болып табылады. Ол ағзаға түскенде

шартсыз рефлекстерді

 : сілекей бөлу, асқазан сөлін бөлу және т.б. Бірақ сілекей бөлуді тек тамақтың өзі емес, оның табиғи белгілері – түрі мен иісі де тудыруы мүмкін.

Шартты және шартсыз тежелуге байланысты көрсетілген сөйлемдердің қайсысы дұрыс, ал қайсысы дұрыс емес екенін белгілеңіз.
 	Дұрыс	Дұрыс емес
Шартсыз тежелу туа біткен болады, шартты тежелу белгілі бір жағдайларда пайда болады.

Шартты тежелу қалыптасуы үшін белгілі бір уақытты қажет етеді.

Шартсыз тежелу белсенді үдеріс болып табылады, ағзадан үлкен энергия шығындарын қажет етеді.

Шартты тежелу белсенді үдеріс болып табылады, ол ағза үшін өте қиын іс-әрекеттер нәтижесінде пайда болады.

Шартты тежелу шартты тітіркендіргіш шартсызбен күшейтілген кезде пайда болады.

1. Тұлға және топқа психологиялық сипаттамасы. Адам индивид болып туылады, тұлға болып қалыптасады. Егер адам өзіндік санаға ие болып өз бетінше жаңғыртушы іс-әрекет орындауға қабілетті болса, онда ол адамды «тұлға» дейміз. Тұлғаның психологиялық құрылымына оның мінезі, қабілеттілігі, темпераменті жатады. Тұлғаның тұлға болып қалыптасуына педагогикалық қарым-қатынастың ықпалы өте үлкен және маңызды. Оның қалыптасуына тек қана педагог, ата-ана ғана емес қоршаған орта, айналасындағы араластын адамдардың да әсері баршылық.
    Жеке тұлғаның  дамуы мен қалыпасуы мәселесінің  көп ғасырлық тарихы бар. Ол  көп аспектілі және әртүрлі  ғылымдардың тоғысында қарастырылады.  Ертедегі грек ғалымдары жеке тұлғаның дамуына биологиялық факторлар да әсер етеді деп есептеген. Адам даму процесі мен оның нәтижесі үш өзекті жағдаяттардың бірлікті әрекетімен жасалады, олар- тұқымқуалаушылық, қоршаған орта, іс-әрекет және тәрбие.
   Психологияда «жеке  тұлға» деген ұғымның әртүрлі  түсіндірмелері бар, бірақ олардың  көбі мына түсінікке келіп  тіреледі: жеке тұлға дегеніміз  әлеуметтік қатынастар мен саналы  іс-әрекеттің субъектісі ретіндегі  индивид. Жеке тұлғаның ең басты белгісі- оның әлеуметтік мәнінің болуы және оның әлеуметтік қызметтерді (болмысқа, адамдарға, өзіне, еңбекке, жалпы қоғамға қатысты) атқаруы. Жеке тұлға, сондай-ақ, психологиялық дамудың белгілі бір деңгейіне ие (темперамент, мінез-құлық, қабілеттілік, ақыл-ой дамуының деңгейі, қажеттіліктер, мақсат-мүдделер).
   Психологиялық ғылымда "тұлға" категориясы іргелі ұғымдардың қатарына жатады. Бірақ "тұлға" ұғымы тек психологияға тән емес, ол барлық қоғамдық ғылымдармен зерттеледі, оның ішінде философиямен, әлеуметтанумен, педагогикамен, т.б. Сонда психологиялық ғылым шеңберінде тұлғаны зерттеу спецификасы неде және психологиялық тұрғыдан тұлға дегеніміз не?
Алдымен сұрақтың екінші бөлігіне жауап беруге тырысқан жөн. Мұны жасау оңай емес, себебі тұлға деген не деғен сұраққа барлық психологтар түрліше жауап береді. Олардың жауаптары мен ойларыны әр қилы болуы тұлға феноменінің күрделі екендігін білдіреді. Осы орайда И.С.Кон былай деп жазады: "Бір жағынан, он нақты индивидті әрекет субъектісі ретінде, оның барлық жеке бас қасиеттерімен, әлеуметтік рөлдерімен бірге белгілейді. Екінші жағынан, тұлға индивидтің әлеуметтік қасиеттері ретінде, осы адамның басқа адамдармен тура немесе жанама өзара әрекеттесуі нәтижесінде түзілген бойындағы әлеуметтік маңызы бар қасиеттердің жиынтығы ретінде түсіндіріледі. Тұлғамен қарым-қатынасқа түсетін адамдар оны еңбек, таным және қарым-қатынас субьектісінде көреді.
Ғылыми әдебиеттегі тұлға анықтамаларының әрқайсысы тәжірибелік зерттеулермен және теориялық негіздеулермен бекітілген, сондықтан "тұлға" ұғымын қарастырғанда оларды ескеру керек.
Тұлға деп жиі әлеуметтік даму барысында бойына әлеуметтік және өмір үшін маңызды қасиеттерді жинаған адамды атаймыз. Демек, тұлға сипаттамалары қатарына адамның генотиптік және физиологиялық ұйымдасуымен байланысты ерекшеліктер жатқызылмайды. Адамның танымдық психикалық процестерінің немесе әрекеттерінің жеке дара стилі, даму ерекшеліктерін сипаттайтын қасиеттер тұлға қасиеттері қатарына  жатқызылмайды, ал адамдар мен қоғамға қатысты көрініс беретін қасиеттер тұлғаның қасисттері болып саналады. Қазіргі кезде психологияның ерекшелігі психиканы зерттеуші бағыттың көптігі, тұлға теориясының кеңдігі мен мәселенің күрделілігі психологияның алдында тұрған теориялық міндеттерге және ғылымның дамуының ішкі қажеттіліктеріне байланысты.
Тұлға — жеке адамның  мақсатының орындалуы, ерік-жігерінің  іске асуы, өзі жөніндегі ойын еркін  іске асыруға дайындығы және оны  іске асыруының нәтижесі. Ерік-жігер  механизмі дегеніміз - адамның өзіне  тән қасиеттерін іске асыруы. Адам ойына келген іс-әрекетті іске асыруда  ерікке жол береді. Бірақ адам бір  нерсені істерде алдымен еркін  ақыл-парасат таразысына салып, оны  іске асыру жөн бе, басқалар оған қалай қарар екен? -деген ойға қалады. Ерік-жігердің іске асырылуы ақыл мен санаға бағынышты.
   Алайда, әр тұлғаның эмоциялық сезім дүниесі әр басқа. Біреу жауыздықты көргенде айғайлап, бақырып, ішкі сезімінің сыртқа шығуына еркіндік берсе, екінші біреу іштей булығып, көгеріп-сазарып, тас-түйін болып қатып қалады. Бұл әр тұлғаның эмоциялық сезімі өзін-өзі ұстай алу еркіне байланысты құбылыс.
  Тұлға теориясы - бұл болжамдардың жиынтығы немесе тұлға дамуының табиғаты мен механизмінің болжамы.
Тұлға теориясын тек түсіндіруге тырысып қана қоймай, ол адамның жүріс-тұрысын сипаттайды.Мінез-құлықты түсіндіру жолдары бойынша, барлық тұлға теорияларын психодинамикалық, социодинамикалық және интеракционистік деп бөлуге болады.
Психодинамикалық  теориялар психологияның немесе ішкі сипаттамаларына орай тұрғанын сипаттайды, адамның жүріс-тұрысын түсіндіреді. Ал социодинамикалық теориялар бойынша тәрбие детерминациясындағы басты рөл сыртқы жағдайларға беріледі. Интеракционистік теориялар сыртқы және ішкі факторлардың өзара әрекеттесу принципіне негізделген. Мұндай өзара әрекеттер адамның өзекті әрекеттерін басқарады.
       Тұлға теорияларын жіктеу кезінде көңіл бөлінетін нәрселер: ішкі қасиеттері, тұлғаның қырлары мен қасиеттері немесе олардың сыртқы көріністері, мысалы, мінез-құлқымен жасаған іс-әрекеттері. Қазіргі кезде тұлға зерттеуде жеті негізгі тұлға теориялары дамыды. Әрбір бағыт өзінің теориясымен және өзінің әдісімен, құрылысымен ерекшелінеді.

Тәрбиелеу объектісі ретінде   жеке тұлғадан  гөрі әртүрлі сипаттар бойынша  біріктірілген  адамдар топтары қарастырылады. Адам тұлға ретінде топта қалыптасады, топ ішіндегі  қатынастарды  тікелей көрсететін  амалданған  көрсеткіш. Тұлға үшін топтың маңыздылығы  мынада:  топ – белгілі  бір әрекеттер жүйесі. Топтың өзі белгілі  бір әрекет түрінің  субъектісі  болады және сол арқылы қоғамдық қатынастардың  жүйесіне енед

Tags: БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІ, БІЛІМДІ ЖӘНЕ ҚҰЗЫРЕТТІ ТҰЛҒА ҚАЛЫПТАСТЫРУ МЕН ДАМЫТУ
 Темперамент туралы теориялар.
Темперамент- жүйке жүйесінің тума қасиеттерінен туындайтын адамның жеке өзгешеліктерінің бірі.Ол адамдардың эмоциялық қозғыштығынан,қимыл қозғалысынан, жалпы белсенділігінен жақсы байқаладыСангвиник сезім темпераменті- олардың сезімдері сырттай күшті көрінгенімен, терең және тұрақты емес.Меланхолик сезім тенмпераменті – сырттай күйзелістері, онша күшті емес, бірақ іштей терең әрі ұзақ болып келеді.Сангвиник іс-әрекет темпераменті—оптимист, сенімі мол, қалжыңбас.Ол тез ашуланып, тез қайтады.Меланхолик іс-әрекет темпераменті – себебі ол сангвиникке қарама-қарсы, көңіл-күйі төмен адам.Холерик іс-әрекет темпераменті – ашуланшақ адам.Мұндай адам өте қызба және ұстамсыз.Флегматик – суық адам.Ол күрделі, белсенді жұмыстан гөрі, қол бастылыққа қалайды.

Л.С. Выготскийдің пікірі бойынша, адамның тұлғасы өзінің енген қарым –
қатынастарының кешенді әсерінің нәтижесінде дамиды. Тұлға – бұл  қоғамдық  –
тарихи дамудың өнімі. Адамның қоғамдық  қатынастар  жүйесінде  алатын  орны,
оның орындайтын іс - әрекеті – бұл оның  тұлғасының  қалыптасуын  анықтайтын
жағдайлар. Тұлғаның қалыптасуын адамның мінездемесі үшін маңызды орын  алуы,
яғни оның мінез –  құлық  пен  іс  -  әрекетінің  жоғары  саналы  формаларын
қамтамасыз етіп, оның ақиқатқа  байланысты  барлық  қарым  –  қатынастарының
бірлігін құрайды. Нәтижесінде адамның кез –  келген  реакциялары  және  ішкі
аффективті өмірінің құрылымы оның әлеуметтік тәжірибе барысында  жинақталған
тұлғаның ерекшеліктерімен анықталады. Тұлғаның қалыптасуы  биологиялық  және
әлеуметтік факторларға  байланысты  екені  мәлім.  Сонымен  қатар,  тұлғаның
дамуында негізгі болып нақтылы тарихи орта саналады. Оқушылардың  тұлғасының
дамуы,  механизмді  құрастыратын  көптеген  ішкі  және  сыртқы   факторларға
тәуелді болып келеді.
      Л.С. Выготскийдің «баланың психикасы әлеуметтік табиғатқа ие» -  деген
пікірі осыған негізделеді.
      Л.С.  Выготскийдің  айтуы  бойынша,  баланың  тұлғалық   дамуы,   оның
дамуындағы әлеуметтік жағдайлармен байланысты.
      Сонымен, тұлға – біріншіден әлеуметтік қатынас  пен  саналы  әрекеттің
субъектісі ретіндегі индивид.  Екіншіден,  бұл  индивидтің  жүйелі  қасиеті,
оның қоғамдық қатынасқа енуімен,  анықталып  және  де  біріккен  әрекет  пен
қарым – қатынаста қалыптасып отырады.
Сангвиник - қарым-қатынасшыл, ашық, әңгімешіл, еті тірі, ынталы, бастаған ісін үнемі аяғына дейін жеткізе бермейді. Еңбекшілдігін, жаңашылдыққа ұмтылуын мадақтау қажет, бірақ оған берген жүктемелерді үнемі бақылауға алу керек, өйткені жасаған істері ақылға сай болу үшін. Тәртіптілікті жаттықтыру қажет, жұмыстағы анықтықты үренуі керек.
Холерик - көңіл-күйі үнемі өзгеріп отырады, белсенді, сондай-ақ импулсивті, реңжігіш және агрессивті болады, көбінде оптимист. Айқын лидерлік қасиетіне орай, қоршаған ортамен позитивті қатынасын бақылауға алу. Конфликт кезінде қатынасты талдай бермей, кейін тыныш орында пайда болған мәселені талдау, басқа адамдарды өзіне бағындыруға ұмтылуын бақылауға алу, бар күшін өзін эстетикалық тәрбиелеуге жұмсау.
Флегматик - салмақты, сенімді адам, әлем сүйгіш, бірақ пассивтілігімен ерекшеленеді. Өзінің әлеуметтік интеллектісін жаттықтыру қажет (адамдарды түсіну, басқалардың бастан кешіруін бақылау, контактіні жайғастыру және т.б.). Тұйықтықтан өзін-өзі бағалауы әрқашан адекватты болмауы мүмкін, сондықтан осындай жағдайда өзін-өзі бағалауын көтеру қажет.
Меланхолик - өте сезімтал адамдар, сақ, сондықтан да мазасыз, қарым-қатынасқа аз түседі, тез ашуланады және көп қайғырады, пессимист. Өзінің басқаларға деген қатынасын рефлексиялау және бақылау (әсіресе біреудің авторитетіне сенуден қашу), жұмыстың табыстылығына ұмтылу, Контактіні, қарым-қатынасшылдықты дамыту үшін, басқа адамдармен түрлі өзара қатынасқа түсуге мүмкіндік беретін қоғамдық жүктемелерді алу керек.
Сангвиник темпераменті көңілді адамдарға тән. Ол болашаққа сенімді, әзілкеш болып келеді. Ол тез қызбаланады, бірақ тез сабасына түседі, жақында ғана өзін баураған нәрсеге қызығушылығы тез басылады. Сангвиник көп уәде береді, бірақ өзінің уәдесін орындай бермейді. Ол бейтаныс адамдармен тез және оңай тіл табыса алады. Ақкөңіл және әрдайым көмек беруге дайын түрады.. Оны ауыр ой мен дене еңбегі тез шаршатады.

Меланхолик темпераменті көңілсіз адамға тән. Ондай адамның, әдетте, ішкі өмірі күрделі және ауыр болып келеді. Ол өзіне қатыстылардың бәріне үлкен мән береді, тынымсыз және нәзік жанды болып келеді. Ол көбінесе және уәде берер кезде өзін ерекше бақылай алады, өзі орындай алмайтын нәрсе үшін ешқашан уәде бермейді. Меланхолик темпераментінде түйсік (сезім) сырт кезге онша байқалмайды, бірақ іштей өте терең және үзақ болып келеді.
р/с	Кезеңдері	Жасы 	Ерекшелігі
1.		Шақалақ 	1-10 күн аралығы	Нәрлі уыз сүтін емеді. Уыз сүтінде шақалақтың ағзасына қажетті тағамдық заттар өте мол.
2.		Емізулі нәресте	11 күннен 1 жас	Ана сүтімен қоректенеді. 6-7 айдан бастап қосымша тамақтанады. Көп уақыты ұйқымен  өтеді. Қарқынды өседі. Қозғалыс әрекеттері дамиды: мойыны бекиді, отырады, еңбектейді, жүруге талпынады. Сүт тістері шығады, жеке сөздерге тілі келеді. Омыртқа жотасында иілімдер пайда болады. Қол –аяқ бұлшықеттері де дами бастайды.
3.		Алғашқы балалық (сәби)	1-3 жас	Сәби еркін жүреді, сөйлейді.Ойлау қабілеті дамиды. Жаңадан шартты рефлекстер қалыптасады. Сүт тістері (20) толық шығып үлгереді.
4.		Бірінші балалық (естияр)	4-7 жас	Мектеп жасына дейінгі кезең. Баланың айналасындағы болып жатқан жағдайларға қызығушылығы артады, ми көлемі артып, дамиды. Бала үшін ойын маңызы зор. Ойын арқылы өседі, көңіл күй қалыптасады.
5.		Екінші  балалық (ересек)	8-11 жас (қыздыр)
8-12 жас (ұлдар)	Бала мектеп тәртібіне бағынуына байланысты іс- әрекеттерге талпынады, жаңа дағдылар қалыптасады, жауапкершілікті, тәртіпті сезінеді, ойлау қабілеті дами бастайды. Бойының ұзындағы 140-150 см, салмағы 30 кг болады.
6.		Жасөспірім 	12-15 жас (қыздыр)
13-16 жас (ұлдар)	Баланың өсуі мен дамуында жаңа өзгерістер пайда болады.Ұлдар мен қыздардың дене бітімінде бір-бірінен өзгешеліктер пайда болады.Мұның бәрі жыныстық жетілумен байланысты болады.Қыздарда етеккір келеді,денесі өсіп,сүт бездері дамиды.Ұлдарда дауыс жуандайды,көмекейі айқын байқалады,жыныс мүшелері өседі, сақал-мұрт шығады.Зат алмасу қарқындылығы артады.
7.		Бойжеткен
Бозбала 	16-20 жас (қыздыр)
17-21 жас (ұлдар)	Ағзадағы барлық мүшелері мен мүшелер жүйесі дамып,қалыптасады.Жүйке  жүйесі мен ішкі секреция бездерінің қызметі бір-бірімен үйлесімді жүреді.Эстетикалық көңіл күй,ақыл – ой,жауапкершілік қасиеттер толық қалыптасады. Дене еңбегі мен ой еңбегінің жұмыс істеу қабілеті арта түседі.Жеке мүшелерінің өсуі тоқтайды.Жыныстық тұрғыда толық жетіледі.
8.		Кемелденген 	21-55 жас (әйелдер)
22-60 жас (ерлер)	Ақыл-ой санасы,ойлау қабілеті жетіліп,шығармашылық іс-әрекеттері табыстарға жетелейді.Қоғам алдындағы жауапкершілігі артады.Белгілі бір мақсатқа жетуге ұмтылады.
9.		Мосқал тартқан	56-74 жас (әйелдер)
61-74 жас (ерлер)	Бұл кезде адамның қимыл әрекеті баяулайды.Зат алмасу қарқыны бәсеңдейді.Жүйке жүйесінде тежелу айқын көрінеді.Ішкі секреция бездерінен гармон бөліну азаяды. Сүйек құрамында бейорганикалық заттар мөлшері артады.
10.		Қарттық (кәрілік)	75-90 жас (ерлер  және әйелдер)	Барлық мүшелер жүйесінің қызметі,жалпы зат алмасу қарқыны баяулайды.Адамның есте сақтау қызметі баяулайды.
11.		Ұзақ жасаушылар 	90 жастан жоғары қарай	Ұзақ жасаушыларды зерттейтін ғылымды герентология деп атайды.Бұл әрбір жеке адамның салауатты өмір сүру жағдайымен ерекшеленеді.

 Холерик темпераменті қызба адамға тән. Мђндай адамды «ол өте қызба, шыдамсыз» дейді. Алайда, оның айтқанын жөн санап, дүрыс деп қабылдаса ол мінезінен тез қайтады. Оның қозғалысы шалт келеді.
 Флегматик темпераменті салқынқанды адамға тән. Ол ауыр және белсенді жүмыстан гөрі әрекетсіздікке бейім. Мүндай адам әсерлене бермейді, алайда, әсерленсе сол күйде үзақ болады. Мінез - бүл түлғаның адамдарға және орындалатын жүмысқа қатынасын анықтайтын түрақты белгілерінің жиынтығы. Мінез іс-әрекетте және қарым-қатынаста (темперамент сияқты) көрініс береді және ол адамның өзіне ғана тән қүлық ерекшелігін білдіреді. Қарым-қатынас мәнері тәрбиелі, инабатты немесе үстамсыз, сыпайы не дөрекі болуы мүмкін. Темпераментпен салыстырғанда мінез жүйке жүйесінің қасиеттеріне ғана байланысты емес, ол адам мәдениеті, оның тәрбиесіне де тәуелді.Тұлға және оның қабілеттілігі:тұлғаның қалыптасуы,қажырлылық,мінез,қызығушылық,икемділік.Адам бойындағы үдерістерін сипаттайды.
Адамның өсу мен даму үдерістерінің кезеңдерін анықтайды.
 Танымдық тапсырмалар арқылы оқушылар өздерінің мінезі мен қызығушылығын  анықтайды.
Ынтымақтастық:мұғалім сыныпта ынтымақтастық пен жағымды психологиялық атмосфераны орнатады.Оқушылар мұғаліммен бірге сабақтың тапсырмаларын орындайды.
Өзіне және айналадығыларға құрмет:Оқушылар бір – бірінің ойын тыңдайды, өзара сыйластықты қалыптастырады. Жұпта, топта жұмыс істейді. Белсене қозғала отырып, сымбаттылықтарын сақтауға жаттығу жасайды.
Академиялық әділдік:оқушылар бір-бірлерін әділ бағалайды,себебін түсіндіреді.
Өмір бойы оқу:алған білімі өмірде керек болатынын түсінеді.


extracted_text:
Амурский областной институт повышения квалификации
и переподготовки кадров
Тема: «Учительгуманист: личность и профессионал»
РЕФЕРАТ
Бессараб Светлана Андреевна,
Учительначальных классов
Увальской СПОШ
Мазановского района
г. Благовещенск, 2005 г.
ПЛАН
1. Связь школы с жизнью
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.
1.5.
Задача учителя в развитии общества
Труд учителя – подвижничество
Можно ли стать хорошим учителем?
Что для этого нужно?
Какие трудности испытывают молодые учителя?
2. Учителягуманисты, профессионалы педагогического труда
2.1.
Взгляды на образование и воспитание детей:
К.Д. Ушинского
А.С. Макаренко
В.А. Сухомлинского
С. Соловейчика
Ш.А. Амонашвили
С.Н. Лысенковой
3. След учителя в жизни его учеников
4. А.М. Горький о значении образования и воспитания детей
Сейте разумное, доброе, вечное.
Сейте! Спасибо вам скажет сердечное Русский народ…
Н.А. Некрасов
Развитие   человека   не   может   совершенствоваться   вне   общества.   Если
хорошенько, поосновательнее разобрать человека, особенно его душевную сторону,
то   окажется,   что   большая   часть   его   существа   –   общественного   происхождения,
потому   что   общественная   среда   есть   духовный   воздух,   без   которого,   как   и   без
обыкновенного   воздуха,   человек   дышать,   т.е.   существовать,   не   может.   Из   этого
следует   тот   вывод,   что   общественнонравственное   развитие   есть   одна   из
существенных   сторон   развития   человека,   составляет   одну   из   насущнейших   его
потребностей.
Поэтому школа должна развиваться в связи с жизнью, отвечать на её запросы,
помогать обществу достигать улучшения в его складе, жизни и деятельности.
И первое место в обстановке  обучения и воспитания  детей  отводится личности
учителя.   Серьёзный,   настоящий   педагог,   желающий   честно   исполнять   свою
обязанность   по   отношению   к   Родине,   не   может   не   идти   рука   об   руку   с
потребностями времени и народа.
Учитель. Гордое и славное звание. Труд учителя сродни труду хлебороба и
строителя   –   из   зёрен   добра   и   справедливости   выращивает   он   нашу   душу,   из
кирпичиков знаний складывает наш разум. Чему учат нас учителя? Математике,
географии,   литературе.   Они   развивают   внимание   детей,   память,   воображение,
помогают   найти   путь   в   жизни.   А   главное   –   своими   делами   и   своим   словом
преподают самую трудную на свете науку – быть людьми.
Есть такое слово – подвижник. В нём сочетаются два очень важных понятия:
«движение» и «подвиг». Онито и выражают самую суть труда учителя, человека,
который   ведёт   детей   сквозь   годы   детства,   отрочества,   юности,   совершает
каждодневный. Незаметный  подвиг –  отдаёт  свои знания, вкладывает в каждого
ребёнка частицу своего сердца.
Учитель   является   в   школу,   чтобы   учить,   следовательно,   общаться   с
учащимися, прежде всего умственной стороной. Но будет влиять не одним умом и
знаниями, но он является определённой личностью, цельным человеком. Поэтому
значение учителя при преподавании нужно рассматривать с двух сторон: со стороны
его специальных учительских свойств и общечеловеческих качеств.
Можно ли стать хорошим учителем? Да, можно, если учитель будет любить
детей. Но, как сказал А.М. Горький: «Любить детей – это и курица умеет. А вот
уметь   воспитать   их   –   это   великое   государственное   дело,   требующее   таланта   и
широкого знания жизни».
Педагогическому   мастерству   учатся,   как   учатся   искусству   музыканта,
лётчика, даже если у вас есть талант. Что же для этого нужно? Прежде   всего   знать   свой   предмет.   Но   этого   мало.   Чтобы   успешно
преподавать, необходимо овладеть приёмами преподавания, методами объяснения,
организации   самостоятельной   работы   школьников.   Но   и   этого   мало.   Учитель
воспитывает. Ему надо овладеть методами педагогического воздействия, приёмами
работы   с   коллективом   и   отдельными   учениками,   отлично   знать   психологию.
Специфика  работы учителя такова, что  успех зависит от личности  учителя: его
культуры,   общих   знаний,   обаяния,   доброты,   искренности,   умения   подойти   к
ребёнку, терпения.
«Десятилетия   работы   в   школе,      вспоминает   М.Л.   Портнов,      научные
исследования   убедили   в   том,   что   каждый   нормальный   ребёнок   может   учиться,
может   усвоить   программу.   Если   правильно   организовать   учебновоспитательный
процесс. Но как невозможно научиться плавать, не побывав в воде, так невозможно
стать учителем, пока не попробуешь десятки разных способов объяснения, опроса,
вариантов самостоятельной работы и т.д.»
Являясь на урок, учитель должен захватывать с собой не только свой ум,
знания и метод преподавания, но и другие свои свойства: а это и манера держать
себя, характер речи, искренность и доброта, даже костюм и внешность учителя. Его
аккуратность и опрятность – всё это отразится и на учащихся.
Учащиеся  первую очередь обращают внимание на такое качество характера
учителя как справедливость. Отсутствие справедливости в отношении с учащимися
подорвёт   нравственный   авторитет   учителя   и   будет   препятствовать   успешности
обучения. Другое нравственное свойство учителя – это добросовестное отношение
его к своим обязанностям. Если учитель требует, чтобы ученики вовремя приходили
на   урок,   а   сам   имеет   привычку   опаздывать,   требует   хорошего   приготовления   к
уроку, а сам часто не готовится, требует выполнения домашнего упражнения в срок.
А   сам   не   находит   времени   их   проверить   и   т.д.,   то   авторитет   такого   учителя
невысок.
И   ещё.   Учитель   должен   быть   волевым,   решительным,   уметь   правильно
понимать   психологию   каждого   ученика,   а   не   быть   слабаком,   равнодушным,   не
попадать   самому  под   влияние  учащихся  и  идти  на  поводу  у  них,  уметь   понять
слабости характера того или иного ученика, уметь вовремя прийти на зов каждого и
оказать   необходимую   помощь,   быть   истинным   гуманистом   и   профессионалом
своего дела.
Какие же типичные трудности испытывает начинающий учитель?
Молодой   учитель,   за   редким   исключением,   не   владеет   методами
преподавания.   Ему   кажется,   что   самое   главное   –   это   объяснение.   Он   с
удовольствием рассказывает и далеко не безуспешно: дети его слушают. Но этого
недостаточно,   т.к.   пассивное   восприятие   не   даёт   знаний.   Следующая   трудность.
Молодой учитель  не владеет приёмами  дифференцированного  подхода. Он не в
состоянии   установить,   насколько   способен   ученик   к   предмету,   не   учитывает особенности   его   памяти   и   мышления.   И   ещё   молодые   учителя   с   трудом
«сколачивают» коллектив, не умеют провести классный час, экскурсию, не умеют
распределять время, захватывают часть перемен, затягивают опрос.
Нам известны имена многих учителейгуманистов, истинных профессионалов
педагогического труда. Это К.Д. Ушинский, А.С. Макаренко, В.А. Сухомлинский,
С. Соловейчик, Ш.А. Амонашвили, С.Н. Лысенкова и многие другие.
К.Д.   Ушинский   считал,   что   прежде   всего   нужно   выработать   научное
представление о том, кого педагог воспитывает, каковы его физические и духовные
возможности. Всё лучшее, что было в среде русских педагогов, тянулось к нему за
советом и поддержкой. Он был учителем русских учителей.
«С   каждым   годом,      писал   К.Д.   Ушинский,      у   меня   всё   больше   крепло
убеждение: одна из определяющих  черт  педагогической  культуры – это  чувство
привязанности к детям. Без постоянного духовного общения учителя и ребёнка, без
взаимного проникновения в мир мыслей, чувств переживаний друг друга немыслима
эмоциональная культура как плоть и кровь культуры педагогической. Важнейший
источник   воспитания   чувств   педагога   –   это   многогранные   эмоциональные
отношения   с   детьми   в   едином   дружном   коллективе,   где   учитель   –   не   только
наставник,   но   и   друг   и   товарищ.   Эмоциональные   отношения   немыслимы.   Если
учитель встречается с учениками только на уроке и дети чувствуют на себе влияние
педагога только в классе».
А.С. Макаренко не просто «воспитывал» и даже не «перевоспитывал»  он
строил человеческие характеры заново. А.М. Горький, описывая А.С. Макаренко,
говорил: «У него, видимо, развита потребность мимоходом, незаметно приласкать
малыша,   сказать   каждому   из   них   ласковое   слово,   улыбнуться,   погладить   по
стриженой голове».
«В годы обучения в 14 классах,  пишет В.А. Сухомлинский,  происходит
становление   человека.   Конечно,   этот   процесс   не   заканчивается   до   окончания
начальной школы, но как раз на эти годы приходится наиболее интенсивный отрезок
человеческой   жизни».   Важнейшая   задача   начальной   школы   –   дать   ученикам
определённый круг прочных знаний и умений: это умение читать, писать, наблюдать
явления окружающего мира, думать, выражать свою мысль словами. И ещё. Ребёнок
в этот период обязан не только готовиться к дальнейшему учению, накапливать
багаж знаний и умений, чтобы учиться дальше. Сухомлинский утверждал: «Детское
сердце чутко к призыву творить красоту и радость для людей – важно только, чтобы
за призывами следовал труд».
Тот,   кто   не   знает   границ   своим   желаниям,   никогда   не   станет   хорошим
гражданином. Эгоисты, шкурники, люди, равнодушные к горю и невзгодам других,
как раз и вырастают из тех, кто в детстве знает лишь свои желания и не обращает
внимания на интересы коллектива. Умение управлять желаниями – в этом источник человечности,   чуткости,   сердечности,   внутренней   самодисциплины,   без   которой
«нет совести, нет настоящего человека».
«Мне,    продолжает  Сухомлинский,   запомнились на всю  жизнь  слова из
маленькой   книжечки   на   польском   языке.   Когда   я   вскоре   после   войны   узнал   о
героическом подвиге Януша Корчака, его слова стали для меня заветом на всю
жизнь.   Януш   Корчак   был   воспитателем   сиротского   дома   в   варшавском   гетто.
Гитлеровцы обрекли несчастных детей на гибель в печах Треблинки. Когда Янушу
Корчаку предложили выбрать жизнь без детей или смерть вместе с детьми, он без
колебаний   и   сомнений   выбрал   смерть».   Господин   Гольдшмит,      сказал   ему
гестаповец,      мы   знаем   вас   как   хорошего   врача,   вам   не   обязательно   идти   в
Треблинку.»  «Я  не  торгую  совестью,»    ответил  Януш  Корчак.  Герой  пошёл  на
смерть вместе с ребятами, успокаивал их, заботясь, чтобы в сердца малышей не
проник ужас ожидания смерти. Жизнь Януша Корчака, его подвиг изумительной
нравственной   силы   и   чистоты   явились   вдохновением.   И   я   понял:   «чтобы   стать
воспитателем детей, надо отдать им своё сердце».
Человек,   который   встречается   с   учениками   только   на   уроке,      по   одну
сторону учительского стола учитель, по другую учащиеся, не знает детской души, а
кто не знает ребёнка, тот не может быть воспитателем. Учитель должен быть для
ребёнка   таким   же   дорогим   и   родным   человеком,   как   мать.   Вера   маленького
школьника   в   учителя,   взаимное   доверие   между   воспитателем   и   воспитанником,
идеал   человечности,   который   видит   ребёнок   в   своём   воспитателе   –   это
элементарные и вместе с тем самые сложные, самые мудрые правила воспитания,
постигнув которые учитель становится подлинным духовным наставником. Одно из
самых   ценных   качеств   воспитателя   –   человечность,   глубокая   любовь   к   детям,
любовь,   в   которой   сочетается   сердечная   ласка   с   мудрой   строгостью   и
требовательностью отца, матери.
Как вырастить  хороших людей  в дурных обстоятельствах? –  мыслит  С.Л.
Соловейчик.   Эта   старинная   проблема,   и   всегда   одни   люди   решали   её,   а   другие
находили   оправдательные   причины   для   объяснения   беспечности   и   недоброты
выросших своих детей: мир виноват. Но в одном и том же мире есть хорошие школы
и плохие, хорошие семьи и дурные, хорошие дети и ужасные. Воспитание зависит от
мира, но оно и не зависит от него, автономно. Любой народ состоит из честных и
добрых людей, в противном случае он распался бы, рассыпался. «Люди добрые! –
обращаются к миру. – Честной народ!» Мы не первые, мы не лучшие. Как оставлены
нам леса, озёра, поля, реки, земля, так оставлены богатства любви, совести. И точно
так же, как беспокоимся мы о сохранности тех природных богатств, должны мы
думать о сбережении богатств нравственных – в нашем доме, в нашей семье, в наших
детях. Мир многообразен, внушаем мы ребёнку, но тем не менее помни:
всё на свете честно или нечестно;
всё на свете или добро или зло; всё на свете или красиво или некрасиво.
И   не   путай!   И   не   ищи   середины!   Выбирай   честное,   доброе   и   красивое   –
таковы заповеди С.Л. Соловейчика.
И последнее. Хорошо учит, хорошо помогает детям в учении не тот, кто знает
науку,   а   тот,   кто   умеет   строить   мост   от   незнания   к   знанию,   кто   видит   и
противоположный тёмный берег незнания и непонимания. Нащупать, чего не знает
ребёнок, для учения важнее всего.
Воспитание,      говорит   Соловейчик,      это   стремление   предотвратить
появление жестокости в будущем взрослом человеке. Невоспитанный человек или
сам по себе становится жестоким, или его затягивают в лагерь зла. В отличие от
хищников,   люди   не   нуждаются   в   жестокости,   чтобы   выжить,   наоборот,   для
выживания   людей   необходимо   добро,   и   сейчас   больше,   чем   когдалибо.   На
жестокость   взрослых   необходимо   отвечать   жестокостью.   На   жестокость   детей
нельзя отвечать жестокостью. И первое и второе правило, взаимно дополняемые,
ведут к одной цели: к предотвращению, уменьшению жестокости среди людей. Если
хотя бы одно из них не выполняется, зло не исчезнет в мире никогда. Но чем выше
духовное развитие общества, тем в большей степени может оно позволить себе и ко
взрослым относиться так же великодушно, как к детям,  прощать их. Прощением
укрепляется совесть: прощая, мы учимся любить.
Каждый из нас,  подчёркивает в своих высказываниях Ш.А. Амонашвили,
творец нескольких сотен судеб, в наших классах, как в кузнице, куётся счастье
наших   воспитанников.   В   нас   должно   пленять   всё:   и   улыбка,   и   строгость,   и
сдержанность,   и   скромность,   и   одежда,   и   знания,   и   чуткость,   и   искренность,   и
интеллигентность, и общительность, и любовь к жизни.
Все эти нормы несут в себе личностные черты учителя. Гуманный педагог,
приобщая детей к знаниям, одновременно передаёт им свой характер, предстаёт
перед ними как образец человечности. «Думаю, не ошибусь,  продолжает Ш.А.
Амонашвили,      что   стану   утверждать:   учитель   должен   сам   быть   личностью,   он
должен   быть   высокогуманным,   ибо   гуманность   можно   привить   ребёнку   только
добротой души, обязательно быть широко образованным и творческим человеком,
ибо   страсть   к   познанию   может   зажечь   только   тот,   кто   сам   горит   ею,   учитель
доложен   быть   патриотом   и   интернационалистом,   ибо   любовь   к   родине   может
пробудить только любящий своё отечество. И весь педагогический процесс должен
предоставить ребёнку радость жизни.»
«Я очень люблю свою профессию,  говорит С.Н. Лысенкова. Вот уже почти
40 лет я работаю в начальных классах. С каждым годом всё больше моих коллег
приходят и приезжают ко мне с одной просьбой: «Дайте открытый урок!» Сколько
их   уже   дано   за   десятилетия!   Для   района,   для   города,   для   всех,   кто   хочет
перестроиться, кто хочет, чтобы не погас в глазах учеников огонёк познания, чтобы
учебный труд приносил детям радость успеха, а не муки и горечь неудач. Не сразу, по крупицам, по кирпичикам создавалась моя методика. Сначала стремилась к тому,
чтобы дети не молчали, больше говорили, чтобы найти способ включить каждого в
работу. Так родилась идея комментированного управления, комментирования. Я
учу не одна. Учит и каждый ученик в классе, когда, мысля вслух, объясняя свои
действия,   «ведёт»   за   собой   остальных   учеников.   Учить   детей   мыслить   вслух   с
самого первого дня учения – один из принципов моей методики. Отсюда начинается
развитие не только речи, но и мысли. Чувства ответственности перед товарищами и
самим собой за свои слова и действия, самоанализа, самооценки и саморегуляции
учебнопознавательной деятельности.
Для   того,   чтобы   работали   все   дети,   С.Н.   Лысенкова   пришла   к   идее
опережения   программы.   А   для   этого   потребовалось   поиному   строить   процесс
обучения, т.е. урок. Хозяева дорогого времени – учитель и ученики. Резерв времени
кроется   в   их   общении,   взаимодействии,   сотрудничестве,   в   понимании   учителем
особенностей   их   мыслительной   деятельности,   в   умении   управлять   ею,
активизировать и стимулировать.
Включить каждого ученика в активную деятельность на всех уроках, довести
представления по изучаемой теме до формирования понятий, устойчивых навыков
помогают так называемые опорные схемы.
  переключить   внимание,
Опоры   –   это   выводы,   которые   рождаются   на   глазах   учеников   в   момент
объяснения и оформляются в виде таблиц, наборного полотна, чертежа, рисунка. И
для   того,   чтобы   поддерживать   учебную   активность,   быть   внимательным   к   ним,
вовремя   заметить   усталость,
  чтобы   сохранить
работоспособность.   И   ещё.   Нужно   обязательно   помогать   учащимся   в   процессе
познания:   так   управлять   их   учением,   чтобы   дети   постепенно   овладели
саморегуляциейсвой деятельности, своего учебного труда. Так, комментированное
управление, работа по схемамопорам помогают детям осознавать, осмысливать всё
происходящее на уроке, объяснять, обосновывать, доказывать свои действия. Вот
почему   в   результате   все   ученики   умеют   хорошо   и   связно   говорить,   логически
рассуждать при решении задач, выполнении грамматических упражнений.
Опережение   в   изучении   важнейших   тем,   работа   на   перспективу   –   это   не
только глубокие и прочные знания. Но и резерв времени.
«Мы,  говорит Лысенкова,  работаем спокойно, не спеша и не торопясь, так
как   создавшийся   в   результате   опережения   резерв   времени   позволяет   быть
уверенным   :   любые   затруднения   можно   преодолеть,   неоднократно,   если   нужно,
обратиться к сложному материалу и проштудировать его.
Тысячи   и   тысячи   прекрасных   учителей   начальных   классов   были   и   есть   в
школах нашей страны. Каждый из них – не только светоч знаний для ребёнка, но и
наставник, учитель жизни в подлинном смысле этого слова. Какой   след   оставляет   учитель   в   жизни   нашего   современника?   В   чём
сказывается   его   влияние?   Чем   запоминается   он?   Надо   отдать   должное:   учитель
остаётся нужен и интересен своим ученикам и через 5, и через 50 лет.
Весна 75го года, День космонавтики. У Алексея Архиповича спросили, кого
хотел бы он поздравить помимо своих коллег.
   Тех,   без   кого   этот   праздник   был   бы   невозможен,   тех,   кого   мы   любим,
помним, чтим. – ответил Леонов. И как бы поясняя свою мысль, тут же прибавил:
Прежде всего наших наставников, начиная со школьных учителей. В жизни каждого
человека есть свой учитель,  говорил А.А. Леонов,  без которого всё дальнейшее
могло бы не состояться. Замечательные учителя были у Юрия Гагарина, Германа
Титова.   Владимир   Комаров   сразу   после   полёта   на  Восходе1   поспешил   к   своей
любимой   учительнице.   Владислав   Волков   и   после   института   продолжал   себя
чувствовать учеником родной 212й школы. «Самые дорогие воспоминания о своих
калининградских   учителях   Павле   Петровиче   Шахотине,   Елене   Анатольевне
Ленской,   классном   руководителе   Зинаиде   Михайловне   Морозовой,   а   также
Михаиле  Степановиче  Конюхове сохраняю  и я. Как и все ребята, ни я, ни мои
одноклассники не были идеальными учениками. Только с годами я понял, сколько
терпения,   энергии   и   сил   вложили   наши   педагоги   в   то,   чтобы   вырастить   нас
достойными людьми».
Л. Латынина, абсолютная чемпионка мира и Олимпийских Игр по спортивной
гимнастике,   благодарна   своему   учителю   Михаилу   Афанасьевичу,   благодаря
которому   она   стала   абсолютной   чемпионкой   мира   и   Олимпийских   игр   по
спортивной   гимнастике.   Она   говорит   олнём:   «Работал   он   по   ночам,   после
тренировки  подбирал  комбинации.  А наутро  –   обычные  уроки.  И для  них  тоже
нужно было запасать вдохновение. Потому что Михаил Афанасьевич был прежде
всего  учителем. Одним  из  тех сотен  тысяч  учителей  физкультуры,  которым  мы
обязаны   массовостью   советского   спорта.   Одним   из   тех   сотен   тысяч   учителей
физкультуры,   благодаря   которым   школа   из   поколения   в   поколение   укрепляет
здоровье ребят».
Писатель С. Крутилин вспоминает: «Как об удивительно цельных и чистых
людях, истинных наставниках, стремившихся поделиться с нами самым дорогим и
заветным, как об энтузиастах и бессребренниках, думаю о своих учителях. Такими
навсегда останутся в моей памяти Сордановский и Петухина. Таким останется в
моей памяти и наш учитель рисования Колотин, проложивший для нас дорогу в мир
прекрасного».
Е.   Федюнин,   бригадир   водителей   автокомбината   №   29   Главмостранса,
лауреат Государственной Премии СССР):
«Мама  проработала  в школе свыше  30   лет. В  деревне  она была для всех
родным   человеком.   Когда   она   умерла,   односельчане   собрали   деньги,   чтобы поставить ей памятник. Так и стоит на московском кладбище памятник учительнице
тамбовской деревни Андрияновки – знак благодарности учеников».
А. Покрышкин, трижды Герой Советского Союза, маршал авиации: «На своём
пути в авиацию я встретил поддержку старших товарищей, опытных пилотов. В
намерении летать укрепил меня прославленный лётчик Степан Супрун. Но тем, что
ещё будучи подростком, стал готовиться к поступлению в авиационное училище, к
службе   в   рядах   Вооружённых   Сил,   я   обязан   своей   первой   учительнице.   В
повседневной работе она умела приглядеться к каждому ученику класса, всегда
была в курсе наших помыслов и дел. Видимо, поэтому так велико было её влияние
на нас».
С.   Довлатова,   учительница:   «Лидия   Сергеевна   учила   нас   не   замыкаться   в
кругу личных проблем, не поддаваться мещанским настроениям. Она учила нас и
своей скромностью, непритязательностью, закоторыми всегда ощущалось неприятие
любогопотребительства,   радость   быть   нужной   людям,   стремление   находить
подлинные ценности в служении им».
Н. Колиберский заслуженный учитель школа РСФСР:
«Хороший учитель живёт в самых различных своих питомцах. В учениках,
идущих   следом,   он   должен   проявляться   вдвойне.   55   лет   я   отдал   школе.   Мне
отрадно сознавать, что в своей работе я продолжал традиции любимых учителей».
В 1917 году А.М. Горький в речи на публичном заседании Лиги социального
воспитания сказал: «Большинство людей обнаруживает в детском возрасте более
или   менее   острый   интерес   к   разным   специальностям.   Этот   интерес   обычно
заглушается   принятой   системой   воспитания,   и   это   есть   великий   грех   против
жизни… Чем больше разумной любви и внимания дадим мы ребёнку, тем ярче,
красивее станет жизнь.
В конце концов, все мы живём для тех, кто сегодня идёт сзади нас на пути к
счастью. Мы уйдём с земли, дети останутся. Позаботимся же о том, чтобы их жизнь
была легче нашей, чтобы они не мучились так страшно в терниях преступлений
наших, как мучаемся все мы, исправляя ошибки прошлого и творя новые.
Оставим   в   наследство   детям   лучшее   наше   –   наши   чарующие   мечты   о
всемирном братстве, наш идеализм, нашу любовь к разуму и красоте. Трудно живём
мы,   но   не   похвально,   многое   дурное   наше   можно   объяснить,   но   ничего   нельзя
оправдать. Попытаемся же воспитать из наших детей новое человечество; теперь мы
обладаем прекрасной возможностью свободно работать,  изработаем же наши силы
в лучшем направлении – для будущего!
Мы   так  легко   и  беззаботно   рождаем   детей,  но  как   мало   заботимся   мы  о
создании человека!
Я   призываю   вас   создать   для   детей   все   те   возможные   условия,   которые
помогли бы детям вырасти как можно менее похожими на нас. Мы все тоскуем о
какомто прекрасном, идеальном человеке, мы ведь тоскуем о нём, не правда ли? В нашей воле помочь ему явиться на земле! Так израсходуем же нашу волю
чтобы он явился скорее, и, может быть, мы будем вознаграждены за это счастье
видеть среди нас юных предтеч того, о ком так давно тоскует наша душа.»
Его мысли актуальны и сегодня.
ЛИТЕРАТУРА:
1. Антология педагогической мысли России первой половины 19 в.
2. П.Ф.Каптерев «Избранные педагогические сочинения»
3. С. Соловейчик «Педагогика для всех»
4. С. Соловейчик «Час ученичества» (жизнь замечательных учителей)
5. В.А. Сухомлинский «Сердце отдаю детям»
6. Е.И. Ильин «Герой нашего урока»
7. Н. Логинова «Детская тайна»
8. «Учитель, перед именем твоим» (сборник.Составитель Е.В. Селезнёва)
9. М. Л. Портнов «Уроки начинающего учителя»
10. Банин «Учитель в моей жизни»
11. «Умом и сердцем» (мысли о воспитании)
12. «Педагогический поиск» (составитель И.Н. Баженова)

file_name: реферат.docx

intro:
В данном  реферате  затрагивается  важная  тему о роли учителя в обществе. В реферате прослеживается связь школы с жизнью. Какой 	след оставляет учитель  в жизни его учеников ? Учителя-гуманисты, профессионалы педагогического труда высказывают своё мнение об учителе.
Учитель - личность, профессионал.В данном  реферате  затрагивается  важная  тему о роли учителя в обществе. В реферате прослеживается связь школы с жизнью. Какой 	след оставляет учитель  в жизни его учеников ? Учителя-гуманисты, профессионалы педагогического труда высказывают своё мнение об учителе.
Учитель - личность, профессионал.

классное руководство

group: Педагогика

title: Реферат. Тема: "Учитель - гуманист: личность и профессионал"


extracted_text:
СЦЕНАРИЙ. «ПОСЛЕДНИЙ ЗВОНОК – 2017»
Цели и задачи:
 воспитание гражданственности и патриотизма;
   формирование   нравственных   качеств,   эстетического   вкуса,   повышение
общей культуры школьников
 воспитание уважительного отношения к труду учителя, бережного
отношения к традициям российской школы
Ход мероприятия
ВЕД: Добрый день, уважаемые ребята, родители, педагоги и гости школы! Вот и настал
торжественный   день   в   жизни   выпускников.   Сегодня   для   учащихся   9   и   11   классов
прозвучит  последний звонок!
ВЕД:  Каждый   год   в   этот   прекрасный   солнечный   день   по   всей   стране   в   школах
собираются вместе на торжественной линейке учителя, почётные гости, родители, чтобы
сказать   выпускникам   добрые   напутственные   слова   и   пожелать   им   успешной   сдачи
экзаменов.
Вед. Сегодня большой и волнующий день, праздник веселый и в то же время грустный.
Но в любом случае долгожданный.
ВЕД: Для учителей – это частица их жизни, которую они прожили вместе с ребятами,
отдавая им свои знания, опыт, любовь.
ВЕД:  Для родителей – это осознание того, что дети уже взрослые, и теперь их ждут
новые хлопоты.
ВЕД: Для самих ребят – это прощание с детством, с удивительным школьным миром.
ВЕД:  С   каким   волнением   и   трепетом   они   ждали   этот   день…   И   вот   он   настал!
Под   громкие   нескончаемые   аплодисменты,   мы   приглашаем   главных   героев   нашего
торжества   наших выпускников!
ВЕД:  Открывает   праздничное   шествие   выпускников   звёздный   11А   класс  вместе   с
классным руководителем Гудковой Валентиной Михайловной!
Вед.3  Здесь  собрались  звёзды  только  первой величины.  Говорят, что  нельзя  объять
необъятное, но они доказали обратное: становились победителями олимпиад различного
уровня; показали себя непревзойдёнными ведущими и успевали блеснуть в творческих и
интеллектуальных   конкурсах.   Являлись   активными   членами   школьного   парламента   и
великолепно   зарекомендовали   себя   на   научнопрактических   конференциях.   Об   этом
классе можно говорить бесконечно
ВЕД:  Встречаем   9   «А»   класс:   талантливые,   непредсказуемые,   изобретательные
Впереди   своих   выпускников   строгий,   но   справедливый   классный   руководитель   –
Борисова Наталья Анатольевна
ВЕД: Встречаем 9 «Б» класс обаятельные, задорные,  романтичные девушки и юноши и
классного руководителя Уторову Екатерину Анатольевну! ВЕД:   И, наконец, встречаем 9 «В» класс весёлые, активные, артистичные, со своим
классным руководителем – Мазовой Любовью  Николаевной!
Преподаватель ОБЖ:  Школа,   становись! Смирно! Равнение на середину! Товарищ
директор! Учащиеся школы №38 для проведения торжественной линейки,  посвященной
празднику последнего звонка,  построены! Преподаватель ОБЖ  Нежданов А.С.
Директор: Линейку считать открытой!
Преподаватель ОБЖ: Школа, смирно! Равнение на флаг! Государственный флаг РФ
внести! Вынос флага и его закрепление.
ВЕД: Право поднять флаг предоставляется  финалисту городского конкурса  «Ученик года»;
неоднократному  призеру республиканской олимпиады по английскому языку;  призеру
муниципальной олимпиады по обществознанию и английскому языку, победителю
республиканского конкурса учебноисследовательских и проектных работ по избирательному
праву Хусаиновой Кристине и  призеру муниципального этапа школьной всероссийской
олимпиады по физике, победителю школьных олимпиад по физике и математике, призеру
школьного конкурса «Ученик года2016» Зоткину Александру.
Звучит Гимн России
ВЕД: Дорогие выпускники! Мы понимаем, что у каждого из Вас был очень трудный и
особенный путь на этот праздник.
Вед.… И пусть слезы не кажутся вам удивительными, ведь в этот момент одно целое – класс,
будет разрываться на много мелких частичек…
ВЕД: Сколько теплых слов, добрых пожеланий вы, дорогие выпускники, услышите сегодня в
свой адрес.
ВЕД: А сейчас, по старой, доброй  традиции приглашается человек, который каждый день
отдает все свои силы, ум, энергию, и любовь родной школе. Слово предоставляется
заслуженному работнику образования Республики Мордовия, директору школы Лазареву
Сергею Ивановичу!
Выступление директора
Вед. Дорогие выпускники, в ваш адрес пришло обращение главы республики Мордовия,
разрешите его зачитать.
(зачитывает вед.)
ВЕД: Наверняка выпускники помнят о том, что 1 сентября их напутствовали на хорошую
учебу почетные гости. Сегодня они пришли поздравить вас и пожелать успехов в новой
самостоятельной жизни.  Давайте дружными аплодисментами поприветствуем наших гостей:
(называет почётных гостей, и вручают им цветы).
ВЕД:
 Руководитель исполкома Пролетарского местного отделения партии «Единая
россия»,– Шиндясова  Наталья  Александровна
Депутат Государственного Собрания Республики Мордовия БРЫКОВ  ВЯЧЕСЛАВ
ВЯЧЕСЛАВОВИЧ
Председатель Управляющего совета  школы –Пономарева Наталья Александровна ВЕД: Слово предоставляется: заместителю начальника Управления Образования городского
округа Саранск
Слово предоставляется: Депутату Государственного Собрания Республики Мордовия
БРЫКОВу  ВЯЧЕСЛАВу ВЯЧЕСЛАВОВИЧу
Слово предоставляется: Председателю Управляющего совета  школы –Пономаревой
Наталье  Александровне
Выступление гостей
Песня
ВЕД: Вот и закончилась прекрасная школьная пора. Неумолимо идет время, отсчитывая
секунды, минуты, часы, месяцы, годы...
ВЕД: Кажется, что это было очень давно, когда вы робко и неуверенно вошли в первый
класс.

ВЕД: Тогда для вас все было впервые: первая учительница, первое прочитанное слово,
первый звонок, первые радости и огорчения.
ВЕД: Первые открытия на этой планете вы совершили с человеком, который имеет самое
прекрасное звание на земле — первый учитель.
ВЕД: Своего первого учителя люди помнят всю жизнь, вспоминают о нем с благодарностью.
ВЕД: Одиннадцать лет назад, дорогие выпускники, вас встретили и проводили на ваш первый
урок ваши первые учителя: Федотова Елена Владимировна, Верижникова Таисия Ивановна,
Болдырева Валентина Сергеевна
ВЕД: И слово для приветствия выпускников предоставляется первой учительнице ….
Выступление первого учителя
ВЕД: А сегодня ваши первые учителя продолжают воспитывать малышей, таких же
любознательных непосед, какими были когдато и вы.
Вед. Чтоб память о весеннем празднике
Смогли надолго вы сберечь,
Вам произносят первоклассники
Свою клятвенную речь!
Выход первоклассников
Командир. Раздва!
Все первоклассники. Тричетыре!
Командир. Тричетыре!
Все. Раздва!
1й ученик. Кто шагает дружно в  ряд?
Все. Первоклассников  отряд!
Командир. Мы  зачем  сюда  идем?
Все. Как  дойдем – тогда  поймем!
Командир. Отряд, стой! Раздва!
                   Губки бровки  опустить,
                   Зачем  явились  доложить!
2й  Ребята, а куда это мы попали?
3й Мы попали в школу №38, на праздник Последнего звонка.
4й Праздник?! Вот здорово! А где же мороженое, пирожное, варенье? Объеденье!!!
5йТебе же сказано, праздник Последнего звонка, а не праздник сладкоежки.
1й  Что значит «Последний звонок»?
2й Ну, звонок может быть дверной, телефонный, трамвайный... иногда бывает звон в ушах.
3йТак почему же последний? Что, уже ничего и никогда звенеть не будет?
4й Давайте рассуждать логически. Мы попали на праздник Последнего звонка.
5й Звонком начинается и заканчивается каждый урок. Значит, сегодня последний урок?
Все: И последний звонок!!!
Командир Отряд! Смирно! Отставить разговорчики!  Перед нами кто?
Все: выпускники!
Командир: Ну, а   мы кто?
Все: Малыши!
Командир: Отряд, на клятву выпускным классам смирно!
1ученик Клянемся прибегать в школу к первому уроку с горящими глазами!
Все: Клянемся!
2ученик Бегать по коридорам только на цыпочках, не нанося ущерба плиткам.
Все: Клянемся!
3ученик  Твёрдо следовать главной заповеди школы «Если знаешь, что нельзя, но очень
хочется – то можно!»
 Все: Клянемся!
4ученик  Клянемся с честью нести почетное звание «ученик школы №38», чего бы нам это
не стоило.
Все: Клянемся!
5ученик Дежурные по клятвам, клятву сдали!
ВСЕ ВЫПУСКНИКИ: выпускники 2017 года клятву приняли!
Песня «Учат в школе»
ВЕД: Шло время. Из  начальной школы вы, сегодняшние выпускники, попали в  среднюю
школу с множеством кабинетов и огромным числом учителей. Как легко было затеряться в
этом шумном школьном море, если бы вас не встретили и не поддержали заботливые руки
вашего классного руководителя!
ВЕД: Они приняли вас под своё крыло, может быть, более сдержанные в проявлении своих
чувств, более строгие, но ставшие такими родными и близкими.
ВЕД: Уважаемые, Афанасьева Галина Викторовна, Мухаева Инара Равильевна, Гудкова
валентина Михайловна Вы не представляете, как вы сегодня отличаетесь от всех других
учителей. И не потому, что вы классные руководители, а потому, что в ваших глазах сейчас
без труда можно увидеть грусть от понимания того, что это последние дни вашего общения с
выпускниками. ВЕД: Но несмотря, ни на что, сегодня и Ваш день. Ваши советы помогали в трудную минуту.
И сейчас – одна из таких минут.
ВЕД: Слово  предоставляется классному руководителю 11А класса Гудковой Валенттине
Михайловне
Выступление классного руководителя
1 Есть люди на земле, которые переживают за вас сильнее всех, когда у вас чтото не
получается, и радуются больше всех на свете, когда у вас все хорошо.
В.Ваши родители – ваша жизнь.
ВЕД: Это они поднимали вас утром в школу и вручали тетрадь с задачками, которые решали
за вас ночью.
ВЕД: Это они белили осыпающиеся школьные потолки и красили парты, исписанные
нерадивыми детьми.
ВЕД: Это они краснели за вас перед учителями, когда вы убегали с уроков или получали
двойки.
ВЕД: Это они с гордостью смотрят на вас сегодня и радуются, что вы смогли выдержать все
испытания школьной жизни!
ВЕД: И сегодня вместе с вами на празднике, как и все эти годы те, кто надёжно прикрывал
ваши тылы  ваши родители.
ВЕД: От имени родителей к вам обращается Шаронов Марк Александрович
Выступление родителей
ВЕД: Для некоторых 9классников сегодня тоже прозвенит последний звонок.
ВЕД: Для них этот звонок – вопрос! Какой путь выбрать?
ВЕД: Хватит ли сил, чтобы достойно учиться в школе еще два года, или продолжить обучение
в училищах, техникумах, колледжах.
Девятиклассники:
 Для некоторых нас, девятиклассников, в этом году школьный звонок
прозвенит в последний раз, и впереди – поступление в колледж, техникум или
училище. Тем же, кто решил продолжить учебу в школе, торжественная
линейка в честь Последнего звонка означает лишь окончание очередного
учебного года.
Всем  помочь мы   хотим
и совет сейчас  дадим.
Чтоб в десятый поступать.
Экзамены вам надо сдать!
Дорогие первоклассники! Когдато мы думали, что 9 лет – это очень много. А
они пролетели очень быстро. И мы многого не успели. Не допускайте наших
ошибок.
 Мы закончили девятый, завершен учебный год. Не успели оглянуться  как экзамены  нас ждут!
Когдато веселый звонок вас встречал на пороге в 1 класс, а сегодня
он прозвенит в знак прощания со школой. Прощальные минуты всегда
наполнены яркими воспоминаниями и  грустью от того, что уходит в прошлое
нечто важное, дорогое, родное. Дорогие выпускники! Пусть каждый из вас
найдет свою дорогу в жизни.
Звонок отзвенит, и захлопнутся двери,
Откроются тысячи новых дверей.
И главное нужно в себя твердо верить,
Сберечь свой огонь в лучах фонарей.
ДОРОГИЕ УЧИТЕЛЯ! Девять лет вы вели нас по жизни. Учили видеть,
думать, понимать. Огромное вам спасибо за любовь, за строгость, за заботу. За
то, что школа стала нам вторым домом.
Всему научились мы в школе своей
и благодарны всегда будем ей!
А в школе все учителя уроки нам дают не зря.
Учителям сейчас своим за всё спасибо говорим.
ВЕД: Да, неумолимо бежит вперед время. Уйдут из школы сегодняшние выпускники, а их
место займет новое поколение – нынешние десятиклассники.
ВЕД: Итак, слово для приветствия предоставляется учащимся десятых классов.
Выступление 10х классов
1 ученик: Дорогие наши старшие друзья, у вас сегодня торжественное событие, которое нам
ожидать еще целый год. Но именно сегодня последний звонок возвестит вам, что ваше
детство закончилось и никогда не возвратится. Пусть будет много времени для любви,
улыбок, счастья. И совсем чутьчуть для слез, разочарований. Ведь без них не бывает. Пусть
каждый из вас найдет себя в хорошем и нужном деле, чтобы можно было безбоязненно
смотреть в будущее.
2ученик: И сегодня мы хотим вам дать несколько советов
3 ученик: Если дурные мысли будут лезть к вам в голову... ... то гоните их в шею!
4 ученик:  Когда вы будете выходить из себя... ... будьте добры, не заблудитесь!
5 ученик:  Не хватайте звезд с неба!
1 ученик: Если все будут хватать звезды с неба, что нам останется через год? ... да и
звездных ночей не будет!
2 ученик: Запомните: одна голова  хорошо... ... а двух  не бывает!
4 ученик: И наконец...
 Не плывите по течению...
Не плывите против течения... ... а плывите туда... ... куда вам надо! 5 ученик:  А если серьезно, мы очень вами гордимся и уважаем вас. И желаем вам в новой,
взрослой жизни всего самого хорошего, успехов, удачи и счастья.
1 ученик: Оставайтесь такими же веселыми, добрыми, отзывчивыми и интересными.
2 ученик:  А мы, наверное, вам немножко завидуем, хотя у нас есть еще целый год, чтобы
оставить в школе такой же яркий след, как и вы.
ВЕД: Дорогие выпускники, вы сегодня передаете символический альбом «Летопись школы
№38»  остающимся за старших десятиклассникам. Вы готовы?
выстраиваются по периметру линейки
 ВЫПУСКНИКИ: ГОТОВЫ!
ВЕД: Ну, а вы, уважаемые 10классники, принять альбом «Летопись школы №38» готовы?
10КЛАССНИКИ: ГОТОВЫ!
ВЫПУСКНИЦА(к): Передавая вам, альбом  надеемся, что вы не уроните чести нашей
школы, приумножите наши заслуги, будете достойными преемниками всех выпусков Школы
38.
10КЛАССНИК: Клянемся, что с честью пронесем альбом «Летопись школы №38», не
уроним чести, достоинства и звания выпускников нашей школы.
звучит музыкальный позывной, 11 кл. передают 10 кл. альбом «Летопись школы №38»,
стоит с высоко поднятой рукой
ВЕД: Учащиеся 10 класса, вы теперь самые старшие в школе, а значит, именно на вас
одиннадцатиклассники оставляют свою родную любимую школу.
10 – классники уходят
ВЕД: Дорогие выпускники! Сегодня вы услышали много хороших слов в свой адрес. Думаю,
что вам тоже есть что сказать.
ВЫСТУПАЮТ ВЫПУСКНИКИ
ВЫПУСКНИК: Дорогие друзья, любимые родители и уважаемые педагоги! Накопилось
столько слов благодарности и признательности всем вам — за труд, за поддержку, за любовь,
за дружбу, что кажется, будто начнешь говорить и закончишь только завтра после обеда.
ВЫПУСКНИК: Благодаря вам, наши уважаемые учителя
Лазарев Сергей Иванович
Солдатова Нина Павловна
Жилина Ольга Александровна
Марычева Нина Константиновна
Иванова Вера Ивановна
Семтина Татьяна Николаевна
Балашова Анна Юрьевна
Феклистова Елена Николаевна
Туртаева Таисия Ивановна
Курчин Михаил Николаевич
Афанасьева Галина Викторовна
Афанасьева Ольга Ивановна
Нежданов Анатолий Сергеевич
Безунов Сергей Евгеньевич
Лунькова Надежда Васильевна мы преодолели первую жизненную ступень. Сколько таких ступеней будет в жизни каждого
из нас, мы пока еще не знаем, однако не строим розовых иллюзий и не считаем, что всё нам
поддастся легко и без всяческих усилий.
ВЫПУСКНИК: Благодаря вам мы узнали, что такое настоящий, упорный труд. Мы поняли,
что ничего не дается в жизни просто. Честно говоря, оглядываясь назад, мы с уверенностью
можем сказать, что ни одна оценка не далась нам легко. Наверное, в процессе учебы нас это
даже немного злило, но теперьто мы понимаем, как важно приучить себя преодолевать
жизненные преграды своими силами.
ВЫПУСКНИК: Мы представляем, сколько вам пришлось пережить изза нас бессонных
ночей. Наверное, за чтото нам стоит попросить у вас прощения, дорогие наши учителя. Ведь
в процессе учебы мы не всегда понимали, что поступаем плохо и доставляем вам
беспокойство, а иногда и боль. Мы старались вести себя хорошо. Но сами понимаете, это не
всегда получается. Так что вы уж простите нас за шалости.
ВЫПУСКНИК: Спасибо вам за то, что вы нашли к нам подход, очаровали множеством
затей, своим умом, своим нравом, своей добротой.. Спасибо вам за то, что вы воспитали в нас
настоящих людей.
ВЫПУСКНИК: В наших душах останется и мелодия сегодняшнего дня, торжественная,
яркая с нотками грусти и сожаления. Давайте напишем ее вместе. Каждый из нас добавит в
мелодию свою ноту: благодарности, любви, верности, надежды.
ВЫПУСКНИК: Эту мелодию мы посвящаем Вам…
Песня «Когда уйдём со школьного двора» и выпускники дарят цветы
Выпускники встают на вальс
На последней строчке идут в центр выпускать шары
ВЕД: А сейчас торжественная минута! К своей торжественной дате выпускники приготовили
шары. С ними их мечты и пожелания.
ВЕД:            Пусть шары взлетают, дети пусть мечтают,
         Яркими мечтами, сказочных цветов.
         Ну а вы сегодня, став выпускниками,
         Отпустите в небо фейерверк шаров.
ВЕД: Дорогие выпускники! Давайте загадаем желания и под дружный счет, на раз, два, три
выпустим шары в небо!
ВМЕСТЕ: Раздватри!
Выпускники отпускают шары
ВМЕСТЕ: И  пусть Ваши мечты сбываются.!
Встают на свои места
ВЕД: Что ни говори, а все возвращается к школе. Без нее никак нельзя обойтись. Ее ничем
невозможно заменить. Никак нельзя избежать последнего в своей жизни звонка.
ВЕД: А вот и он, непременный герой и участник всех школьных событий (держит в руках
колокольчик)  радостных и печальных, праздников и буден – наш школьный звонок!
ВЕД: Вновь пришло время подать ему свой голос. Для вас и только для вас, дорогие
выпускники, поет школьный звонок. А помочь ему мы попросим выпускника 11 «А» класса
  Цыплакова Максима и  учащуюся  1А  класса Лебедеву Анну
Дают последний звонок ВЕД:  Дорогие выпускники! Вот и прозвенел для вас последний звонок. И хотя еще впереди
экзамены, школа прощается с вами. Перед вами открываются тысячи дорог. Выбирайте свою,
и идите по ней уверенно. Так учила вас школа!
ВЕД: Праздник «Последнего звонка» закончен. Право первыми уйти предоставляется нашим
выпускникам.
 Все: Аплодисменты выпускникам! Дорогу выпускникам 2017 года!
ВЕД:  Счастливого пути вам друзья!
ВЕД:  Эти аплодисменты звучат в вашу честь

file_name: сценарий ПОСЛЕДНИЙ ЗВОНОК - 2017.docx

intro:
СЦЕНАРИЙ. «ПОСЛЕДНИЙ ЗВОНОК – 2017»
Цели и задачи:
- воспитание гражданственности и патриотизма;
- формирование нравственных качеств, эстетического вкуса, повышение общей культуры школьников
- воспитание уважительного отношения к труду учителя, бережного отношения к традициям российской школы
Мероприятие проходит в торжественной обстановке, с приглашением почетных гостей и выносом знамени.СЦЕНАРИЙ. «ПОСЛЕДНИЙ ЗВОНОК – 2017»
Цели и задачи:
- воспитание гражданственности и патриотизма;
- формирование нравственных качеств, эстетического вкуса, повышение общей культуры школьников
- воспитание уважительного отношения к труду учителя, бережного отношения к традициям российской школы
Мероприятие проходит в торжественной обстановке, с приглашением почетных гостей и выносом знамени.

воспитательная работа

group: Дисциплины

title: Сценарий праздника "Последний звонок"


extracted_text:
Класс:    9    Предмет:         химия        Урок №         43             Дата_________
Тема урока: «Обобщение темы « Неметаллы»»
Цели урока: 1. Обобщить и систематизировать знания учащихся о положении неметаллов в периодической
системе, строении их атомов, о физических и химических свойствах, о важнейших отраслях их применения.
2.   Продолжить   развивать   умение   применять   полученные   знания   на   практике   при   решении   расчетных   и
качественных   задач,   умение   использовать   химическую   терминологию,   умение   проводить,   наблюдать   и
описывать   химический   эксперимент,   совершенствовать   коммуникативные   умения   (умение   совместно
принимать   решения,   умение   отстаивать   свою   точку   зрения   и   уважать   мнение   другого   человека),
совершенствовать  навыки устной и письменной речи.
3.  Расширить кругозор учащихся,  развить познавательный интерес учащихся  к предмету; формировать у
учащихся чувство ответственности за выполненную работу.
Оборудование: учебник, таблицы
Тип урока:   систематизации и обобщения знаний и умений
ХОД УРОКА
 1) Организационный этап
2) Постановка цели и задач урока. Мотивация учебной деятельности учащихся
Ребята, сегодня у нас с вами заключительный урок по теме: «Неметаллы». На следующий урок вас ожидает
контрольная работа. Каковы задачи сегодняшнего урока?
3) Актуализация знаний
 «УДИВИТЕЛЬНЫЕ ВЕЩЕСТВА И ЭЛЕМЕНТЫ». (БЛИЦВОПРОС)
1.
2.
3.
4.
Какой элемент считают «царем живой природы»? (Углерод).
Какая кислота входит в состав желудочного сока? (Соляная).
Какое вещество составляет основу карандаша? (Графит).
О   каких   веществах   можно   сказать,   что   один   сверкал   в   короне   царской,   а   брат   его   чумазый
трубочист? (Об алмазе и аморфном угле).
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Как называются  кислые соли угольной кислоты? ( Гидрокарбонаты).
 Используется она в производстве спичек, бумаги, взрывчатых веществ, лекарств, но основной ее
потребитель – химическая промышленность. Назовите этот неметалл. (Сера).
 Назовите сильнейший окислитель. (Фтор).
 Как называется семейство элементов 7 группы главной подгруппы? (Галогены).
 Это вещество встречается в отбеливателях, чистящих средствах, оно способно возвращать белизну
белым тканям, дезинфицирует. ( Хлор).
  Какой элемент называют «элементом жизни и мысли?» ( Фосфор).
В состав зубных паст входит именно этот химический элемент (Фтор).
 Как называются соединения металлов с серой? (Сульфиды).
4) Обобщение и систематизация знаний
Работа в группах.  Выявить общие и отличительные признаки, отчёт о работе
представить в виде таблицы.
1 группа: неметаллы, как простые вещества     2 группа: высшие оксиды неметаллов
3 группа: кислоты            4 группа: соли
Вещества
Общие свойства
Отличительные свойства
Простые вещества –
неметаллы
1. С металлами
1.
Галогены вытесняют друг друга с растворов солей.
2. С неметаллами
2. Углерод и кремний реагирует с оксидами металлов Кислотные оксиды
1. С водой (кроме оксида кремния)
1. Углекислый газ и оксид кремния реагируют с магнием
2. С основными оксидами
2. Оксид кремния реагирует с углеродом
3. Со щелочами
3. Оксид кремния реагирует с солями, вытесняя более
летучие оксиды
Кислоты –
1. Изменяют окраску индикаторов
1. Плавиковая кислота реагирует с оксидом кремния
2.
3.
Реагируют с металлами
2. Азотная и концентрированная серная кислоты по особому
реагируют с металлами
Реагируют с основными и
амфотерными оксидами
3. При нагревании разлагаются азотная, угольная, кремниевая
кислоты
4. С основаниями и амфотерными
гидроксидами
5. С солями
Соли
1. С растворами солей
 1. При нагревании разлагаются нитраты, соли аммония, карбонаты
(кроме карбонатов щелочных металлов)
2. С кислотами
3. Со щелочами
4. С металлами
5) Применение знаний и умений в новой ситуации
Составьте  цепи превращений : 1 группа: азот  2 группа: фосфор    3 группа: углерод     4
группа: сера
6) Контроль усвоения, обсуждение допущенных ошибок и их коррекция
          Выберите правильный ответ.
1. Наиболее ярко выраженные неметаллические свойства проявляет:
а) Si,               б) C,                    в) Sn,                  г)Ge.
2. Химическая связь в молекуле аммиака:
а) ионная,   б) ковалентная полярная,  в) металлическая,  г) ковалентная неполярная.
      3. В качестве реагента на сульфатион используют  раствор, содержащий    катионы:
        а) Ba2+       б) H+         в) Cu2+     г) Fe2+
4. Электронная формула атома фосфора:
а) 1s²2s²2p³,      б) 1s²2s²2p63s² 3p³,          в) 1s²2s²2p5,         г) 1s²2s²2p63s² 3p5.
5. Формула вещества, обозначенного Х в схеме превращений веществ:
P
а) PH3  ,                б)P2O3,             в) P2O5 .
6. Оксид  углерода (IV) реагирует с обоими веществами пары:
а) кислородом и водой,  б) оксидами кальция и углерода (IV),
 →   X
 →    H3PO4, в) медью и серной кислотой.
7. Коэффициент перед формулой окислителя в уравнении реакции, схема которой
    H2S +  O2
 →   H2O +  SO2       равен:  а) 1,                 б)2,                    в) 3,                    г) 4.
8. Кремниевая кислота образуется при взаимодействии:
а) кремния с водой, б) оксида кремния с водой,  в) силиката натрия с соляной кислотой, г)
оксида кремния со щелочью.
9. Коэффициент перед формулой восстановителя в уравнении реакции магния с азотом равен:
а) 1,    б)  2,   в) 3,  г)4.
10.     Одним   из   продуктов   взаимодействия   концентрированной   азотной   кислоты   с     медью
является
а) оксид азота (II)    б)) оксид азота (IV)    в) нитрид меди (II) г) реакция не идёт
7) Рефлексия (подведение итогов занятия)
 Какие задачи мы ставили на урок? Добились ли мы результата? Какой вопрос по теме вам
кажется наиболее сложным? На что необходимо обратить особое внимание?
8) Домашнее задание: осуществить цепи превращений, составленные на уроке.

file_name: Обобщение по теме Неметаллы..docx

intro: Урок обобщения и систематизации знаний по теме "Неметаллы"  реализует следующие задачи:  обобщить, систематизировать и скорректировать знания, умения и навыки обучающихся по вопросам, касающихся строения, свойств и применения неметаллов и их соединений. Способствует развитию навыков самостоятельной познавательной деятельности, развитию умений сравнительного анализа, логического мышления, действий в нестандартной ситуации, а также способствует формированию и развитию личностных качеств, ответственности за свою работу, уверенности в своих знаниях. Формы работы на уроке: фронтальная и групповая. Для создания психолого-эмоционального настроя на учебную деятельность, используется притча "Всё в твоих руках". Приводятся тестовые задания для самоконтроля и подготовке к контрольной работе по теме "Неметаллы и их соединения".Конспект урока "Обобщение по теме "Неметаллы""

title: Конспект урока  "Обобщение темы "Неметаллы""