extracted_text:
Ақмола облысының білім басқармасының « Шортанды ауданы,. Бозайғыр ауылы, №5
агротехникалық колледжі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі
Физика пәнінен арналған тәжірибе жұмыстары.
(Оқуәдістемелік жинақ)
2017 жыл. Бозайғыр.
Құрастырғын:  жоғары дәрежелі физика пәнінің оқытушысы
 Нурсейт Бағдагүл

Бағдарлама әдістемелік кеңесте қаралды және келісілді
Хаттама № _ «  »____ 20_
Әдістемелік кеңес жетекшісі  _____  Шарипова Р.Ж.

Жинақтағы тәжірибелік жұмыстар колледж студенттерінің 1 курс студенттеріне
теориялық білімін нығайтуға арналған. Тәжірибелік жұмыстар студенттердің меңгерген
білімдерін зерттеу және тәжірибе жасау барысында терең қалыптастыруға бағыттталған. Алғы сөз.
Ұсынылған әдістемелік жинақ физика пәнінің  бағдарламасы  бойынша оқытылаған
тарауларға құрастырылды. Атқарылған жұмыстарда қоршаған ортада болып жатқан
құбылыстарды түсіндіруге назар аударылды. Физиканы оқу барысында студент теориялық
және тәжірибелік білімін ұштастыруға мүмкіндік беріледі. Осы өзара байланысты сезінуі
арқылы студенттер табиғатта және қоршаған ортада болып жатқан құбылыстард  өздігінен
түсіндіре білуіне мүмкіндік алады. Бұл студенттің пәнге деген қызығушылығын арттырады.
Тәжірибелік зерттеулік жұмыстарды орындау арқылы меңгерген білімдерін
түсінуге,дәлелдеуге дағдыланумен қатар логикалық ой өрісі дамып,құбылыстарды
зерттеуге деген қызығушылық пайда болады. Бұл тапсырмаларды орындау барысында
студенттің өздігінен ізденісі,оқуға деген құлшынысы артады.
Физика пәнінің күрделі заңдарын қарапайым қолжетімді құралдар арқылы тәжірибе жасау
арқылы меңгеруіп, ғылыми көзқарасы қалыптасады.
Тәжірибелік жұмыстарды орындау нәтижесінде: құбылыстарды бақылау, тәжірибені
жоспарлау, нәтижесін қортындылау, шамалардың өзара байланысын көру,қортынды шығару
т.б дағдылары қалыптасады.
Тәжірибелік жұмыстарды орындау арқылы меңгерген білімдерін қайталап, жаңа
құбылыстармен танысады.. Табиғат құбылыстарын зерттеп, түсіндіріп, қорытынды
шығаруды үйренеді. Тәжірибелерді жасау арқылы студенттердің ғылымға деген
қызығушылығы артып, ізденісі,шығармашылығы қалыптасады. Өз жұмысын қорғау үшін
презентациялар құрастырып, өз ойын толық жеткізуге жағдай жасалады.
Сонымен қатар жұмыстарды қарапайым үй жағдайында орындауға толық мүмкіндіктері
бар.
Тәжірибелік жұмыс тапсырмасы сыпайылылыққа назар аударту, сенімділікті
қалыптастыруды көздеп «сіз» деп жазылды.
Тәжірбелік жұмыстарды орындағанда төменгі ережелерді ұстану қажет.
1.Тәжірибелік жұмысардың тақырыптарын өздігіен таңдау
2.Жұмыстың мақсатын өздігінен қалыптастыру. Мақсаты нақты,іздеген сұрақтың жауабына
бағытталуы қажет.
3. Қолданылатын құрал жабдықтар тізімі
4.  Жұмыстың орындалу барысы нақты көрсетілу.Зерттеу нәтижелерін белгілейтін кесте .
Ісәрекет
бақылау
Сурет
 Кейбір жұмыстың нәтижелері график түрінде де көрсетіледі.
5. Есептеу нәтижесіне байланысты әдістәсілдер қолданылады.
6. Қорытынды: Мысалы:Тәжірибе барыснда анықталғандай төмендегідей қорытынды
шығаылады.(Қайдай нәтижелердің негізінде қорытынды шығарылғандығын тізіп жазу)
Қорытындыны студенттің қалауынша жазбаша, шығарма түрінде, кластер, тақпақ. Сурет,
сызба т.б түрінде шығаруға мүмкіндік беріледі. МАЗМҰНЫ
1. Алғы сөз.
2. Тәжірибелік жұмыстар:
Молекулакинетикалық теория негіздері.
Тепмература. Молекулалардың жылулық қозғалыс энергиясы
Термодинамика негіздері
Электродинамика
Электростатика
Магнит өрісі
Электромагниттік индукция
Тербелістер мен толқындар
Механикалық тербелістер
Оптика
Қолданылған әдебиеттер тізімі. Молекулакинетикалық теория негіздері.
Тәжірибелік жұмыс №1 .Беттік керілу коэффициентін анықтау.
Құрал жабдықтар: Салқын және ыстық су құйылған екі  шыны ыдыс.(стакан), дәргерлік
тамызғыш, бір кесек саз балшық,сымнан жасалғандиметрі 34 см  шығырық,сабын көпіршігі
кішкене сабын,ұнтақ (тальк), аздаған тұз жәнге қант.жіп.
Жұмысты орындау барысы:
1.   Сазбалшықтан  шармен
а)Сазбалшықтан 23мм диаметрлі домалақ шар жасау.Сымнан жасалған
шығырықтың көмегімен судың бетінежасалған шарды абайлап салып, шардың
айналасындағы су пішінін сызу қажет. Шардың айналасында болып жатқан
құбылысты бақылап,су пішінін сызыңыз. Судың бетінде орналасқан шарға қандай
күш әсер етеді? Шар неге судың бетіне ұсталып тұрады.
ә)Шарды ақырын суға батыру. Батырғанда қандай құбылыс байқадыңыз? Не себепті
шар суға батады?
б)Шығырықтың көмегімен шарды судың бетіне орналастырып,Дәргерлік сорғышмен
сабын көбігін тамызып, құбылысты мұқият бақылап, шардың батып кету себебін
анықтап, қандай құбылысқа негізделгенін жазыңыз.Шар неге батып кетті?
2.   Сымнан жасалған шығырық. а)Сабын көбігі бар  суы бар стаканға сымнан жасалған шығырықты   салып, шығырықта
сабын көбігі тұратындай етіп абайлап судан шығару.
ә)Шығырықтың жарты бөлігіне жіппен бөліңіз.. Құбылысты бақылап,қортынды жазыңыз..
3. Тамызғышпен бақылау
а) Тамызғышқа су толтырыңыз. Оны стаканның үстіне ұстап, сорғыштың резеңкесіне
қысып, тамшы тамызыңыз.
ә)Тамшы қалай пайда болатынын бақылаңыз. Бұл құбылысты бақылап,суретін салыңыз.
Тамшының бөлініп, құлап түсуіне неге уақыт қажет?
4.   Сұйықтың беттік керілу күшінің  сұйықтың температурасына және түріне
тәуелділігін анықтау
1.Ермексаздан диаметрі   23см болатын шарды дайында. Сымнан жасалған  шығырықтың
көмегімен шарды  суық суға, сосын ыстық суға салыңыз.
Тәжірибе нәтижесін салыстырып, түсіндіріңіз.
Сұрақтарға жауап беріңіз:
 Судың беттік керілу коэффициенті температураға тәуелді ме? Қандай белгісіне
қарап дәлелдей аласыз.
2. Стакандағы суық судың бетіне ұнтақты себіңіз.Ол  үшін марлмен жауып, су үстіне себу
керек.
3. Судың бетіне сабынды тигізіп, қантты, содан соң тұз себіңіз Бұл құбылыстан нені
бақыладыңыз.
Сұрақтарға жауап беріңіз:
1.Сабынмен араласқан кезде судың беттік керілу коэффициенті қалай өзгереді?
2.Қантпен араласқан кезде судың беттік керілу коэффициенті қалай өзгереді
3.. Тұзбен араласқан кезде судың беттік керілу коэффициенті қалай өзгереді
Қорытынды шығарып және мысал келдіріңіз.
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Тәжірибелік жұмыс №2.
Қажетті құралдар: суы бар стакан, су сорғыш қағаз,мата қиындысы,сызғыш, «Сұйықтың
беттік керілу коэффициентін» кестесі.
Жұмысты орындау барысы:
1. Сорғыш қағаз мен матаға бірбірінен  0,51 см аралықта белгі қою. Бірдей уақытта
белгі қойған жерге дейін суға батырып, екуіндегі судің көтерілуін бақылаңыз?
2. Судың көтерілуі тоқтаған кезде қай заттағы судың диаметрі үлкен екенін
анықтаңыз.
3. Қажетті мәліметтерді кестеге толтырып,екі заттағы сұйықтың ортаға жайылу
диаметрін есептеңіз.
Сұйықтың жайылу диаметрін есептейтін  формула:
беттік керілу коэффициенті
су тығыздығы
Еркін түсу үдеуі
Сұйықтың көтерілу биіктігі
4.Өлщеу нәтижесін кестеге толтырыңыз. Затттар
Сорғыш қағаз
Мата
Белгіленген жерден төменгі
көтерілу биіктігі
Сұйықтың диаметрі (мм)
Бақылау сұрақтары:
1. Судың бетіне тамызылған май тамшысы неге дөңгеленіп тұрады?
2. Май қағазға неге қалам жазылмайды?
3. Сулы көйлек неге денге жабысып тұрады?
4.
 Орамал қолдану қандай физикалық құбылысқа негізделген?
5. 0,5 мм радиусты түтікте спирт қандай биіктікке көтеріледі?
Кейбір заттардың беттік керілу коэффициенттері
(200С тепмературада)
Заттар
Азот қышқылы 70%
Анилин
Ацетон
 Бензол
Су
Глицирин
Мұнай
Сынап
Күкірт қышқылы
Этил спирті
Сірке қышқылы
Эфир спирті
Судағы сабын көпіршігі
Беттік керілу коэффициенті
103Н/м
59,4
42,9
23,7
29,0
72,8
59,4
26
465
57,4
22,8
27,8
16,9
40
Қортынды шығарыңыз
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар: таразы, сорғыш, колба, суы бар ыдыс.
Тәжірибелік жұмыс №3 Жұмысты орындау барысы: Судың массасын өлшейтін таразы болмаса, дәргерлік
шиприцті қолдануға болады. Су тамшысы  үзілген  кезде тамшының ауырлық  күшін
амшыға әсер етіп, беттік керілу күшімен теңеседі.
 Тамшының диаметрі  тамызғыштың ішкі диметрімен бірдей деп есептесек:

 бір тамшының массасы. кг
тамызғыштың ішкі диаметрі. м
тамшының саны                         өрнектесек
судың массасы. кг   .
 Н/м
N
кг
Н/м
d, м
Тәжірибе
№
1
2
3
4
5
6
Орташа
мәні
1Әр жағдайда беттік керілу коэффициентін есептеу (формула 1)
2. Беттік керілудің орташа мәнін есептеу.

3. Әр тәжірибенің абсолюттік қателігін есептеу.
4. Орташа мәнін есептеу.
5. Салыстырмалы қателігін есептеу.
6. Өлшеулер нәтижесін жазыңыз.

Бақылау сұрақтары:

1. Сұйықтың беттік керілуінің физикалық мағынасы қандай?
2. Сұйықтың беттік керілуі немен байланысты?
3. Температура өзгергенде сұйықтың беттік керілуі неге өзгереді?
Жұмыс нәтижесі бойынша қортынды жазыңыз:
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар: шыны, дәргерлік сорғыш, май шам, су
Тәжірибелік жұмыс №4 Жұмысты орындау барысы:
1. Шынының жартысына май шамды жағыңыз.
2. Сорғышқв су сорғызып, шынының майланған бетіне абайлап тамызыңыз.
3. Екінші тамшыны шынының таза бөлігіне тамызыңыз.
4. Тамшылардың пішінін бақылаңыз, бақылаған құбылысты суреттеңіз.
5. Шыныны қыйсайтып құбылысты бақылаңыз. Өз бақылауыңызды  жазыңыз.
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________.
Сұрақтар:
1.Шынының бір бөлігіндегі тамшы неге ағып кетті,ал (майланған бөлігіндегі) тамшы шар
тәріздес болып жиналған себебін түсіндіріңіз?
2.Осындай құбылысты табиғатта қайда кезіктірдіңдер?
3.Бұл құбылыстарды МКТның қай қағидасына негіздеп дәлелдеуге болады?
Тәжірибелік жұмыс №5
Қажетті құрал жабдықтар: екі шыны ыдыс (стакан),ыстық суы бар ұзыншақ ыдыс,картон
қағаз бөлігі (ламинатты емес) марганец ерітіндісі.
Жұмысты орындау барысы:
1. Екі жылтыр ыдысты алып,стаканның біреуінің ¾ бөлігін ыстық сумен толтырып,
бетін картон қағазбен жабыңыз. Картонның үстіне бос ыдысты түбімен қойып
бақылаңыз, бос стаканның қабырғасы терлегенін аңғарасыз.Өз баңылауыңызды
жазыңыз және суреттеңіз. Бұл тәжірибеден нені бақылауға болады?
2. Бір стаканға суық су ,келесі стаканға ыстық су құйыңыз. Екеуіне де марганец
ерітіндісі түйіршіктерін салыңыз. Өз бақылауыңызды жазыңыз және
суреттеңіз.Сұйықтағы диффузия құбылысының жылдамдығы температураға тәуілді
ме? Түсіндіріңіз?
3. Сізді қоршаған ортадан диффузия құбылысына мысал келтіріңіз?
ТЕМПЕРАТУРА. МОЛЕКУЛАЛАР ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ
ЖЫЛУЛЫҚ ЭНЕРГИЯСЫ. Тәжірибелік жұмыс №6.
Қажетті құрал жабдықтар: орташа ауа шары,жіп, ыстық су бар ыдыс (500С600С), суық
суы бар стакан.
Жұмысты орындау барысы:
1. Шарды үрлеп жіппен аузын байлаңыз.
2. Ыстық судың үстіне шарды біраз ұстап тұрыңыз.
3. Шардың үстіне суық су құйыңыз. Өз бақылауыңызды жазыңыз.
Бақылау сұрақтары:
1.Шарды үрлеген кезде оның ішкі қысымы қалай өзгереді? Не себепті?
2.Суық суды құйғаннан кейін шардың пішіні неге өзгерді?
3.Түрлі қысымның әсеріне байланысты  құбылыстарға мысал келтіріңіз?
Қортынды шығарыңыз:
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Тәжірибелік жұмыс №7.
Қажетті құрал жабдықтар: Шыны пластина, тамызғыш, екі стақан, аз мөлшерде сұйық
май, аз мөлшерде спирт,термометр, секундомер. Жұмысты орындау барысы:
1. Шыны пластинаға бір тамшы су және  бір тамшы спирт тамызыңыз. Уақытты
белгілеп, булану уақытын өлшеңіз. Нәтижесін жазыңыз.
2. Шыны пластинаға бір тамшы су және  бір тамшы спирт тамызыңыз. Тамшыны
үрлеңіз және булану уақытын өлшеңіз.
3. Шыны пластинаға бір тамшы  суық су және  бір тамшы ыстық су  тамызыңыз. Булану
уақытын белгілеп,нәтижесін жазыңыз.
4. Екі стаканға бірдей мөлшерде ыстық су құйыңыз.Бір стакандағы суға 45 тамшы
сұық май тамызыңыз. 45 минуттан соң екуінің де температурасын өлшеңіз. Тағы 35
мин тағы күтіп, тағы өлшеңіз. Тағы бірнеше рет өлшеңіз. (56)
5. Жасалған тәжірибе нәтижесі бойынша судың және майы бар судың булану
жылдамдығының уақытқа тәуелділік графигін сызыңыз. Сұйық буланған кезде неге
салқындайды?
 Табиғатта булану құбылысы қандай маңыз атқарады? Мысал келтіріңіз,
қортынды жазыңыз.
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар.
стол шамы (қызғырғыш шамы болу керек), термометр, ақ және қара қағаз.
Тәжірибелік жұмыс №8 Тапсырма: бірілген құралдарды пайдаланып ішкі жағдайға термометр көрсеткішінің
тәуелділігін зерттеңіз.
Жұмысты орындау барысы:
тәжірибе 1. Термометр алыңызда күн түсіп тұрған жердегі және көлеңкедегі
температураны өлшеңіз .(сурет 1)Күннің орнына шамды қолданыңыз. Бірінші рет  шамнан
1520 см қашықтықтықта қойыңыз, екінші рет термометрді қозғалтпай қара қағазды шамға
жақындатып көлеңке жасаңыз. Термометр көрсеткішін жазыңы з(1сурет)
1сурет
тәжірибе 2. Ақ және қара қағаздың үстіндегі температураны өлшеңіз. Бірінші ақ қағаздың
үстіне термометрді қойып, екінші рет қара қағаздың үстіне термометрді қойып өлшеңіз.
Термометр көрсеткішін жазыңыз. .(сурет 2)
2сурет
тәжірибе 3. Термометрдің үстіндегі шамды ақ қағазбен жауып температураны өлшеп
жазыңыз. Ақ қағазды қара қағазбен алмастырып тәжірибені қайталаңыз. .(сурет 3)
3сурет
  Жасаған тәжірибе негізінде ойланып қортындылаңыз. Даладағы ауаның температурасын
өлшеу үшін термометрді қайда орналастыруға болады?
Қосымша тапсырма:Термометрдің көрсеткіші бөлмеде орналасқан орнына тәуелділігін
зерттеңіз? Бөлмеде термометрді қай жерге орналастыру тиімді?
Тәжірибе нітижесін түсіндіріңіз және қорытындылаңыз: _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_
Тәжірибелік жұмыс №9
Қажетті құрал жабдықтар:
Термометр,  біраз мақта немесе мата  , бөлме температурасындағы суы бар аласа стакан,
психрометриялық кесте.
Жұмысты орындау барысы:
1. Бөлме ауасының температурасын өлшеңіз. Нәтижесін дәптерге белгілеңіз.
2. Мақта немесе матаны суға матырып, термометрдің төменгі бөлігін орап қойыңыз.
Ылғалды термометрді ауада біраз уақыт (510 мин) ұстаңыз. Терометр көрсеткіші
төмендеуін тоқтатқан кездегі термометр көрсеткішін белгілеңіз.
3. Құрғақ және ылғалды  температуралар айырмасын есептеңіз,кестені пайдаланып
ауаның салыстырмалы ылғалдылығын анықтаңыз.
4. Өлшеулер мен есептеулер нәтижесін кестеге жазыңыз.
№
tқұрғақ 0С
tылғал 0С
t0С
 Ауа ылғалдылығы
                %
5. Сұрақтарға жауап жазыңыз.
1. Ылғалды термометр көрсеткіші, құрғақ термометр көрсеткішінен неге
төмен?
 Екі температуралар айырмасы неге тәуелді?
2.
3. Қандай жағдайда құрғақ және ылғалды термометрлер көрсеткіші тең
болады?
4. Екі температураның айырмасының ауадағы су буының қысымына қандай
тәуелділігі бар?
5. Қанықпаған будан қандай әдіспен қаныққан бу алуға болады?
6. Температура жоғарлаған кезде идеал газдың қысымына қарағанда
қанықпаған будың қысымы  тез жоғарлайтын себебі неде?
7. Ыстықта жоғары ылғалдылықты көтеру өте қиын болатын себебі неде?
8. Ауаның салыстырмалы ылғалдылығын өлшейтін құралдардың құрылымын,
жұмыс жүйесін сызыңыз. Түсіндіріңіз. Қорытынды
жасаңыз._____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
ТЕРМОДИНАМИКА
.
Қажетті құрал жабдықтар:
Шыны түтік, ыстық су, текше мұз, қара көк немесе қара қағаз.
Тәжірибелік жұмыс №10
Жұмысты орындау барысы:
1.Бөтелкені  ыстық сумен абайлап толтырыңыз.
2.3 муниттан соң ең түбіне кішкене су қалдырып,қалғанын төгіңіз.
3.Бөтелкенің аузын жауып тұратындай етіп, мұзды үстіне қойыңыз.
4. Бөтелкенің артына қара қағаз қойыңыз.
5. Бақылаған құбылысыңызды жазыңыз.
6. Табиғаттағы конденсация құбылысына мысалдар келтіріңіз.
Қорытынды жазыңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар:
Термос, шыны мензурка, (өлшемі бар ыдыс),термометр, ыстық су (АБАЙЛАҢЫЗ!).
Тәжірибелік жұмыс №11 Жұмысты орындау барысы:
1.Термос пен шыны ыдысты бірдей көлемде ыстық сумен толтырыңыз. (Тәртіпті мұхият
сақтаңыз!)
2.Термос пен шыны ыдыстағы судың температурасын 10 мин, 15 мин,30 мин сайын өлшеңіз.
3. Температураның уақытқа тәуелділік графигін салыңыз.
Сұрақтар:
1. Графиктердің айырмашылығын түсіндіріңіз.
2. Бұл жерде жылу берілудің қандай түрін байқадыңыз?
Қорытынды жазыңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Тәжірибелік жұмыс №12
«ҚҰМ ЖӘНЕ МҮКПЕН ТӘЖІРИБЕ»
Қажетті құрал жабдықтар:
Екі  шыны  түтік  ,ыстық суы бар стакан (АБАЙЛАҢЫЗ!), құм, ағаш
мүгі,термометр,секундомер.
Жұмысты орындау барысы:
1. Шыны түтіктің біріне ағаш мүгін ,екіншісіне құмды себіңіз.
2. Екі шыны түті  де ыстық суы бар стаканға  салыңыз. 3. Термометр мен секундомер пайдаланып мүк пен құмның жылу өткізгіштігін
салыстырыңыз.
4. Тығыз жағдайда ағаш мүгі мен құмның жылу өткізгіштігін салысырыңыз.
« ҚАСЫҚПЕН ЖӘНЕ МҰЗБЕН»
Қажетті құрал жабдықтар: мұз, қағаз, фольга, мақта, қасықтар, ыстық суы бар саптыаяқ
секундомер.
Жұмысты орындау барысы:
1 тәжірибе: Бірдей үш кесек мұзды дайындаңыз. Бір кесегін фольгаға ,екіншісін қағазға.
үшіншісін мақтаға  ораңыз.Толық еріген уақытын анықтаңыз. Айырмашылығын түсіндіріңіз.
2 тәжірибе: Түрлі материалдардан жасалған қасықтарды таңдап алыңыз.(алюминий,
қалайы, ағащ, мельхиор т.б.) Оларды жартылай ыстық сумен  толтырылған ыдысқа
салыңыз. 12 минуттан соң қасықтар бірдей қызды ма,жоқ па тексеріңіз. Нәтижесін
анықтап, талдау жасаңыз.
Алған нәтижені жазыңыз. Түсіндіріңіз.
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Сұрақтар:
1. Заттардың жылу алмасуы дегеніміз не?
2. Бір заттың екінші заттан жылу өткізгіштігінің көп немесе аз болатын  себебі неде?
3. Борпылдақ  жағдайдағы мүктің тығыз жағдайдағы мүктің жылу өткізгіштігі неге
тәуелді.
Қортынды жасаңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
«СЫЙҚЫРЛЫ ҚАҒАЗ»
Қажетті құрал жабдықтар: жуан шеге, екі  қағаздың кесіндісі, спиртпен жанатын шам
немесе шам. Жұмысты орындау барысы:
1. Жуан шегені қағаздың қиындысымен  қысып орап, шамның жалынына ұстаңыз.
2. Қағаздан ұзыншақ түтікше шиыршықтап жасап алып оны да шам жалынына ұстаңыз.
(АБАЙЛАҢЫЗ!   Қағаздан жасалған түтікше жана бастағанда суы бар  ыдысқа
салыңыз.)
Сұрақтар:
1. Шеге оралған қағаз неге жанбайды?
2. Қағаздан жасалған түтікше неге тез жанып кету себебі неде?
Қортынды жасаңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
«ЗЫРЫЛДАУЫК»
Қажетті құрал жабдықтар:өшіргіш резеңкесі ( ағаш кесегі, тығын кесегі), ине,  жеңіл
қағаздан жасалған шаршы ( папирос немесе калька қағазынан)
Жұмысты орындау барысы:
1. Резенкеге ( ағаш кесегі, тығын кесегі),  инені  тік тұратындай үшын жоғары
қаратып кіргізіңіз., резеңкемен тік бұрыш жасайтындай орналастырыңыз.
(перпендикуляр).
2. Текше қағазды диагналы бойынша бүктеңіз.  Аударып келесі диагоналымен
бүктеңіз.
 Қағазды қайдадан айналдырыңыз.
3.
4. Диагоналдардың қиылысуында қағаздың орта нүктесі орналасады.Қағаз аласа
жайылған пирамида тәріздес  болуы тиіс. (қолшатыр) 5.
 Ине ұшына тығынды кіргізіп, оның үстіне қағаздан жасалған қолшатырды
кигізіңіз. Бізде иненің үшіна ауырлық ортасымен теңістірілген текше қолшатыр
пайда болды.
6. Алақаныңызды 510 рет қатты үйкелеп, қолшатыр қағаздан 2,5 см қашықтықта
алақаныңызмен қоршаңыз. Байқаған құбылысты бақылаңыз,жазыңыз. Болған
құбылысты дәлнелдеңіз.
Қортынды жасаңыз
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Тәжірибелік жұмыс №13
Қажетті құрал жабдықтар:
Тығынмен жабылған 0,5 л пластикалық бөтелке немесе ыдыс , термометр, суық суы бар
өлшегіш мензурка, парақ қағаз, « заттардың меншікті жылу сыйымдылығы» кестесі. Жұмысты орындау барысы:
1. Бөтелкеге кішкене су құйып оның температурасын өлшеңіз.
2. Бөтелкнің тығынын жауып, қағазға орап, бөтелкедегі суды 3040с уақыт
бойы қатты шайқаңыз.
3. Бөтелкені ашып судың температурасын қайта өлшеңіз.
4. Судың ішкі энергиясының өзгерісін есептеңіз.
5.
 Өлшеулер мен есептеулер нәтижесін дәптеріңізге жазыңыз.
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
Сұрақтар:
 Тәжірибеде судың ішкі энергиясын қандай әдіспен өзгерттіңіз?
1. Тәжірибе кезінде судың ішкі энергиясы қалай өзгерді?
2.
3. Су бар ыдысты тәжірибе барысында қағазға орап алған себебі неде?
4.
Істеген жұмыспен  ішкі энергияның өзгерінің қандай байланысы бар?
Қорытынды жасаңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
ЭЛЕКТРОДИНАМИКА НЕГІЗДЕРІ. ЭЛЕКТРОСТАТИКА. .
Тәжірибелік жұмыс №14
Қажетті құрал жабдықтар:
Екі пластмасса сызғыш, жіпке ілінген 0,5*0,5см шаршы пенопласт , ине, кішкене поролон,
теннис добы, фольга қағазы, парақ қағаз.
Жұмысты орындау барысы:
 Төрт түрлі электр өрісінің өлшеу аспабын дайындаңыз.
1.
Бірінші:  жіпке ілінген  кішкене пенопласт.
Екінші – фольгадан кішкене бағытты кескін кесіп (      ), оны иненің үшкір емес жағына
орналастырып, поролонга вертикаль орналастырыңыз. Дұрыс орналасуы үшін кескіннің
ұшын ақырын бүктеп, инеге қоятын жерді қолмен шұңқырайту қажет. Бағытты кескін өз
осьінде еркін айналатын болуы қажет.Осы өлшеу аспабы арқылы зарядталған
денелердің өзара тартылу және тебілуін бақылауға болады.
      Үшінші  құрғақ жеңіл қағаздан екіншімен бірдей өлшеу аспабын жасауға болады. Ішкі
өрістің әсерінен диелектриктер де  поляризацияланады.
2.Зарядталған металл шар дайындаңыз. Ол үшін  фольга қағазынансынан шар домалатыңыз.
Оны  графитпен жабуға болады (қарапайым жұмсақ қарындаш грифелімен бояуға болады).
Тәжірибелік құралдарды 1суреттегідей орналастырыңыз.
Пластмасса қаламды жүнге үйкелеп алып металл шарды зарядттаңыз.
          « Металл шар»                                       Пенопласт арқылы

           + Q                                          +q          зарядтталған шар

                                    Поролон                       бекіткіш
                                                                                1сурет
3.Бірінші индикаторды зарядталған шардың «экваторынан» бірдей қашықтықта
жылжытып, пенопластыда орналасқан жипке ілінген оң зарядқа әсерлесу  кезіндегі иненің
бағытын  суреттеңіз.
4.Шардың айналасында оның ортасынан «экватор» жазықтықта қалатындай индикаторды
араластыру. Екінші және бірінші жағдайда  күш векторларын сызыңыз. Электр өрісінің күш
сызықтарын өткізіңіз.
5.Үшінші және екінші индикатордың көмегімен электр өрісінің күш сызықтары шардың
айналасында араласқанда олар бағыттарын өзгертетініне көз жеткізіңіз. 6. «Экватор» жазықтығында өріс кернеулігінің векторы симметриялы қалатынына
индикатордың көмегімен пороландағы шарды айналдыру көрінісі арқылы көз жеткізуге
болады.
                                            индикатор
                                              бағыты

Поролон        сызғышсыз
7.  Пластмасса шардың фольгасын шешіп,«экваторлық» жазықтық ішіндегі бір ғана шардың
«нүктесін»  зарядтаңыз. Бұл жағдайда электр өрісінің суреттелуін зерттеңіз.Дәптерге
суретін салыңыз.
8.Суретте көрсетілгендей сызғышты фольгага орап оны изоляторға қойып зарядттаңыз,
одан соң сызғышқа өрістің әсер ету құбылысын бақылаңыз. Электр өрісінің күш
сызықтарының суретін салыңыз.
9.Бірінші және екінші индикатроға зарядталған пластмасса қаламды жақындатқанда
бағытты кескін бағытын қалай өзгертетінін бақылаңыз. Егер индикатор мен зарядтталған
қаламның арасына парақ қағазды, жалпақ фольга қағазын, айна қойып кескіннің бағытын
бақылап көріңіз.
10. Зарядтталған қаламды біреуге ұстатып индикатордың алдына мөлдір емес қағаз немесе
мата қойып,экранның  қай бетінде  электр өрісі ең жоғары кернеулік сызықтар пайда
болатынын бақылаңыз.
Қорытынды жасаңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар:
Полиэтиленді  пленка (2 дана),   қағаздың ұзыншақ кесіндісі
Тәжірибелік жұмыс №15
.
Жұмысты орындау барысы: 1.Екі полиэтилен пленканы бірбіріне параллель болатындай столдың үстіне қойыңыз.
Пленкаларды ұшынан көтеріп, ақырын жақындатып, алшақтатып өзара әсерлесуін
бақылаңыз.
2. Қолдарыңызбен үйкелеп,осы пленкалармен тәжірибені қайталаңыз. Пленканың өзара
әсерлесі күші қалай өзгерді?
3. Полиэтиленді пленка және ұзыншақ кесінді қағаздың көмегімен тәжірибені қайдалап
жасаңыз. Қағазға полиэтилен пленканы қойыңыз және қолыңызбен үйкелеңіз.(бірінші рет
ақырын, соңында қатты). Оларды бір біріне қосып және ажыратып өзара әсерлесуін
бақылаңыз.
4. Сұрақтарға жакуап беріңіз.





Зарядталған денелердің өзара әсерлесуін қай белгісіне қарап дәлелдейсіз?
Зарядталған полиэтилендер өзара қалай әсерлеседі?
Зарядталған екі денеге де электр өрісі әсер ете ме?
Зарядталған денелердің өзара әсерлесу күші неге тәуелді?
Зврядталған делердің өзара әсерлесу күші зарядтардың мәні мен олардың
арақашықтығына қандай байланысы бар?
Қортынды жасаңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар:
Пластмасса сызғыш.,бір үзім мақта.
Тәжірибелік жұмыс №16
Жұмысты орындау барысы:
 Кішкене мақтаны алып сызғыштың үстіне қойығыз.
1. Пластмасса сызғышты столдің үстіне қойып, оны қағазбен үйкелеңіз.
2.
3. Электрленген сызғышты көтеріп, мақтаның мамық бөлігіне ақырын үрлеңіз.
4. Сызғышты тез төмен түсіріп,мақтаның талшықтарын көтерілуін, электр өрісінің
мамыққа әсерлесуін бақылаңыз.( мамық сызғышқа жабысып тұрса оны  тағыда үрлеп
тәжірибені  тез қозғалтып тәжірибені қайталаңыз.)
5. Сұрақтарға жауап беріңіз:
Мамық  сызғышқа қатысты қандай зарядты болды. Бірдей ме? Қарамақарсы ма?
Мамыққа қандай күш әсер етеді?
Мамық неге электр өрісінде құламайды?
Қортынды жасаңыз:
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________ Тәжірибелік жұмыс №17
Қажетті құрал жабдықтар:
 Пластмасса қаламның сырты, шырша жылдырағы,  резеңке өшіргіш немесе «киндер
сюрприз» қорабының жартысы., сызғыш, жүн кесегі.
Жұмысты орындау барысы:
1.Пластмасса қаламның негізгі бөлігіне шырша жылтырағын басына бекітіп,резеңкеге
немесе «киндерсюрприз» қорабына орналастырыңыз. Екі дана жасау керек.
2. Жүнге сызғышты үйкелеңіз.Сызғышты біреуіне жақындатып, құбылысты бақылаңыз.
3.Екі данасында зарядтаңыз.Ол үшін жүнге үйкелген сызғышты шыршы жылтырағы тұрған
орынға жақындатыңыз.
Сұрақтар:
 Шырша жылтырақтары неге электрленген сызғышқа тартылады?
 Электрлендіру әдісі қалай аталады?
4.Екі дана шырша жылтырақтарын бірбіріне жақындатыңыз. Не бақылағаныңызды
жазып,суреттеңіз.
Сұрақтар: Электрлендірудің бұл түрі қалай аталады?
Теориялық біліміңді пайдаланып ,құбылысты түсіндіріңіз.
5. Шырша жылтырақтарын қолмен ажыратыңыз?
6. Біреуін теріге үйкелеген сызғышпен,екіншісін целлофан пленкамен үйкелеп зарядтаңыз.
Бақылаңыз және нәтижесін сызып,жазып қорытындылаңыз.
Сұрақтар: Өз бақылауларыңызды теориялық білім негізінде дәлелдеңіз.
Қорытынды жасаңыз: _____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар:. Ине, фольга қағазы, парақ қағаз, пластмасса қалам, өшіргіш
резеңке, кесек тері немесе целлофан,теннис добы.
Тәжірибелік жұмыс №18
Жұмысты орындау барысы:
1.Электр өрісіні сезгіш  аспабын дайындаңыз. Қағаздан орташа үшбұрыш қиып алып,
резеңкеге ұшы жоғары қарап бекітілген иненің ұшына орналастырыңыз.  Қағаздың
ортасын қолмен шұңқырайтып,бұрыштарын ақырын еңкейтіп
койыңыз.Орналастырылған үшбұрыш қағаз өз осьмен еркін айналатындай болуы қажет.
2.Теріге үйкелеу арқылы пластмаса шарды электрлеңіз. Оны өшіргішке тесік жасап
орналастырыңыз.
3.Электр өрісін сезгіш аспабын зарядталған шардан бірдей қашықтықта қозғалтып,
инедегі қағаз үшбұрыштың бағытын сызыңыз.
4. Электр өрісін сезгіш аспабын электрленген  шардан алыстау қашықтықта
қозғалтыңыз.Электр өрісінің күш сызықтарын сызыңыз. Зарядтталған шардың күш
сызықтарын бағытын сызып,қорытынды жасаңыз.
5. Целлофанға немесе теріге пластмасса қаламды үйкелеу арқылы электрлеңіз.
6. Электр өрісін сезгіш аспабын зарядталған қаламның айналасымен жылжытыңыз.
Құбылысты бақылып,суретін салып,қортынды жасаңыз. Зарядталған қалам және электр
өрісін сезгіш аспабын  қашықтықта өзара әсерлесу күшін анықтап,жазыңыз.
7. Электр өрісін сезгіш аспабы мен зарядталған қаламның арасына қағаз немесе фольга
парағын қойғанда инедегі үшбұрыш қағаз бағыты қалай өзгеретінін бақылаңыз. Бақылау
нәтижесін жазыңыз.
Бақылау сұрақтары: 
 Электр өрісін сезгіш аспабы мен зарядталған шардың өзара әсерлесуі қалай
жүзеге асады?
 Электр өрісі дегеніміз не?
 Электр өрісінің кернеулігі дегеніміз не?
 Электр өрісінің күш сызықтары қалай анықталады?
 Электр өрісінің күш сызықтары өзара қабаттасу немесе қыйылысуы мүмкін бе?


 Оң және теріс зарядттардың электр өрісінің күш сызықтары қалай бағытталады?
Зарядталған денелердің өзара әсерлесуі қай заңда жазылған? Бұл заңды
жазып,баяндаңыз.
 Қорытынды жасаңыз:
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
ЭЛЕКТРОДИНАМИКА НЕГІЗДЕРІ.
МАГНИТ ӨРІСІ.
Тәжірибелік жұмыс №19
Құрал жабдықтар: Екі жалпақ магнит, темір үгіндісі салынған елегіш
тесіктері бар ыдыс,қағаз бекіткіштер, әр түрлі металлдан жасалған заттар.
(мысалы: кілттер)
Жұмыс барысы: 1. Столға әр түрлі кілттер, карындаш,резеңке, қағаз және
басқа заттарды қойыңыз. Кезекпен магнитті жақындату арқылы оның магниті
зат екенін анықта.
2.Магнитті жатқызып бекіткіштерді бір полюсіне тізбектеп, қаншалықты ұзын
тізбек болғанша жалғастыру қажет.
3.Горизанталь жатқан магнитке бекіткіштің біреуін  тартып алып,  екінші
магниттің бірдей полюсіне тигізіңіз.Құбылысты бақылап,нәтижесін
түсіндіріңіз. 4.Магниттің магниттік әсері полюстерінде  күшті байқалатынына көз
жеткізіңіз.
5.Столдың үстіне жалпақ  магнитті орналастырыңыз. Оның үстіне қағаз қойып,
үгіндіні себіңіз. Астындағы магнитті жылжытыңыз.Магнит өрісінің әсерінен
пайда болған құбылысты бақылап, суреттін сызыңыз.
6  Қағаздың астына екі  магнитті біртекті полюсымен, одан кейін әртүрлі
полюсымен жылжытып магнит өрісінің күш сызықтарын қараңыз. Бақыланған
құбылыстың суретін  сызыңыз.
7.   Алынған магнит өрісінің күш сызықтарының суретін салыңыз.
Бақылау сұрақтары:
1. Магнит тілшесі жердің белгілі бағытына сәйкес орналасытыны неліктен?
2. Магнитке тартылып тұрған екі шеге, қарсы бағыттағы бос ұштарының
тебілетіні неліктен?
4.
3. Шегенің қалпақты жағына солтүстік полюсті  жалпақ магнитті
жақындатсақ шегенің үш жағында қандай полюс пайда болады?
 Компостың құрылысна мыс, алюминий,пластмасса қолданады. Темірді
қолданбайтыны неліктен?
ЭЛЕКТРОМАГНИТТІК ИНДУКЦИЯ.
Құрал жабдықтар: миллиамперметр,катушкаорам,магнит
Тәжірибелік жұмыс №20
Жұмыс барысы:
1.Тогы бар өткізгішке магнит өрісінің әсерін бақылау.
Суретте көрсетілгендей әр түрлі әсерлесу жағдайында тогы бар катушка
және магнит жолағының өзара әсерін бақылау.
 Әр жағдайда магнит пен катушканың өзара қалай әсерлесетінін суреттеу. 2. Электромагниттік индукция құбылысын бақылау.

 ( бағыттың
 ).
 бағыты.
Катушканы миллиамперметрге қосып суретте көрсетілгендей (а,б,в,г)
әсерлерді жасаңыз. Тәжірибе жасау барысында катушка ауыстырылмайды,
магниттің полюстері суретке сай алмастырылып отырады.
Әр тәжірибе нәтижесі бойынша индукциялық токты алу әдісін анықтаңыз:
а)Катушка арқылы өткен магнит ағынының өзгерісі
көмегімен
 бағыты .
б) Катушкадағы өрістің магнит индукция векторының
в) катушкадағы индукциялық тоқтың магниттік индукциялық өріс
векторының
г) Индукциялық токтың бағыты.
Бекітуге арналған сұрақтар:
1.Магнитті катушка жақындатып алыстатқан кезде магнит өрісінің ағыны
қалай өзгереді?
2. Катушкадан    және
өскенде және азайғанда  магнит ағыны
3. Катушкадан өткен магнит ағынының өзгеріс жылдамдығы индукциялық
токтың күшіне тәуелділігі туралы не айтуға болады?
 векторларының бағыты магнит ағыны
 қалай өзгереді?
Қорытынды жасаңыз:
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
ТЕРБЕЛІСТЕР МЕН ТОЛҚЫНДАР.
МЕХАНИКАЛЫҚ ТЕРБЕЛІСТЕР.
.
Тәжірибелік жұмыс №21 Құрал жабдықтар: жіп,  массасы  белгілі кішкене жүк, сағат, бір парақ
қағаз, қағаз бекіткіштер.

Теориялық бөлімі:
1.Бір тербелістің  уақыты аз амплитудасы кезінде уақыт амплитудаға
тәуелді болмайды.
2.Тербелістің белгілі бір уақытта қайталануы период Т деп аталады.
3.Тербелістің өшуі уақыт релаксациясы деп аталады.
амплитудасы  кемитін уақыт е=2,7есе
  Тербеліс
4.
   -тербеліп тұрған дененің массасы.
     Жұмыс барысы:
1. Ұзындығы бір метрдей жіпке жүкті іліңіз.(маятник)
2. Маятниктің тепетеңдік  қалпына 150 ,300, 450, 900 бұрыштар сызылған
қағазды  бекіткішпен мықтап бекітіңіз.
3. Жіпті  сызық бойынша 300қа тартыңыз.
4. Амплитудасы 2 есе азайған уақыттағы тербеліс санын анықтаңыз.
5. Маятникті хmax қашықтыққа бұрып тәжірибені қайталаңыз
6. Әр бұрышқа сәйкес амплитудасы 2 есе азайған уақыттағы тербеліс
санын анықтаңыз.
7. Өлшеу нәтижесін кестеге толтырыңыз.
Сұрақтар: 1.Тербеліс амплитудасының  уақытқа тәуелділігін анықтауға мұмкіндік
болды ма?
2.Тербеліс саны  қандай шамаға тәуелді?
Қорытынды жасаңыз:
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
Тәжірибелік жұмыс №22
Құрал жабдықтар: тарақ,картон қағаз, механикалық қоңырау,
мақта,мата бөлігі,табақ,  әр түрлі 4 шыны бөтелке, капрон жіп (2м),
металл қасық, екі сіріңке , жүн жіп (2м), екі қағаз стакан, пластмасса
бөтелке (2л), ауа шары d=dбөтелке , шам.
1.Әнші тарақ.
Тарақтың түзімен картон қағазды немесе қалың қағазбен тез сосын
ақырын жүргізіңіз. Әр түрлі тарақта тәжірибе жасаңыз. Қай жағдайда
дыбыс ең жоғары болды?
Дыбыстың жоғарылығыі неге тәуелді? Дыбыс қалай пайда болады? Қорытынды жасаңыз:___________________________________________
2. Дыбыстар үндестігі.
Столға механикалық қоңырауды қойыңыз. Сіз  1м қашықтықта тұрсаңыз
оның сыртылы естілеме? Қоңыраудан сондай қашықтықта столға
құлағыңызды төсеп тыңдаңыз. Бұл жағдайда дыбыс
естілеме,салыстырыңыз? Қоңырауды қағаздың , мақтаның,матаның,
табақтың үстіне қойып тәжірибені қайталаңыз? Әр түрлі денеде дыбыстың
жеткізілуін салыстырып қортынды жасаңыз.
3. Бөтелкелер оркестрі.
Әр түрлі көлемді бос шыны бөтелкелерді  алыңыз. Оларды карындашпен
соғыңыз. Қай бөтелке зор дыбыс шығарады? Қайсысы төмен дыбыс
шығарады? Бұны қалай түсіндіре аласыз?
Бірнеше бірдей бөтелке алып,оны әр түрлі деңгейдегі сумен
толтырыңыз.Оларды қарындашпен соғыңыз.Қай бөтелке жоғары дыбыс
шығарды?  Қайсысы төмен дыбыс шығарады? Бұл құбылысты қалай
түсіндіресіз?
Бірнеше бірдей бөтелке алып, әр түрлі деңгейде суға толтырыңыз. Оларды
қарындашпен соғыңыз. Қай бөтелке жоғары дыбыс шығарды?  Қайсысы
төмен дыбыс шығарады
Жасалған тәжірибеден қандай қорытынды шығаруға болады? Жаңалық
ашуға тырысыңыз?
Қорытынды жасаңыз? _________________________________________
_____________________________________________________________
4.Қасықтан шыққан сыңғырлы дыбыс.
2м капрон жіпті алып,  асхана қасығының (алюминий емес ортасына
байлаңыз) жіптің соңын бармақпен қысып,құлақты жабыңыз.
Қасық еркін айналатындай төмендетіп, столдың аяғына соғыңыз. Дыбыс
неге естіледі? Дыбыс неге сонша қатты естіледі? Бұл тәжірибеде дыбыс
қалай жеткізіленді?
Қорытынды жасаңыз? _________________________________________
_____________________________________________________________
5. Ең қарапайым телефон. Арзан телефон ,бірақ токпен жұмыс істемейді.
Дыбысты белгілі бір қашықтыққа жеткізетін телефонды жасауға
болады. Ол үшін қалың емес  картон қағаздан екі кішірек стакан
жасаңыз.(қағаз стакандарды алуға болады). Олардың түбін тесіп,
суреттегідей бау өткізетіндей жасау қажет. А ғаш білеушемен
стаканның түбіне бауларды бекітіңіз. Баудың ұзындығы 20м немесе одан
да көп болуына болады.Екі қатысушы бау арқылы әңгімелеседі. Баудың ұзындығына сәйкес екі жаққа  тұруы қажет.Біреуі сөйлесе
екіншісі стаканға құлағын тосып, ақырын айтылған сөзді естуге
мүмкіндік алады.Неліктен дыбыс жақсы естіледі?
     Қорытынды жасаңыз? _________________________________________
_____________________________________________________________
7. Соғылған дыбыс толқынны.
Дыбысты сақина. Кейбір жағдайда шағын дыбыстың өзі  ауада арнайы
тербеліс тудырады. Бұл сақиналар өзінде ерекше қуаты болады.
Ауа шары мен пласстмасса бөтелкеден дыбыс генераторын жасаңыз.Бос
бөтелкенің түбін кесіңіз,кесілеген жерін майдалау қажет.(шетін
сіріңкемен тегіс күйдіріңіз). Ауа шарынан бөтелкенің түбін жауып, екі
сантимердей асып тұратын қылып қиып алыңыз.Бөтелкенің түбін
шармен жауып, резеңкемен мықтап бекітіңіз. Негізі барабан тәріздес
болуы шарт. Енді абайлап тартылған шардың ортасынан шымшып алып,
жоғары тартып  қайта жіберіңіз. Құбылысты бақылаңыз.
Жанып тұрған шамды үрлеп, дайындалған құралға бағыттап,
мембранасын тартып,қайта жіберіңіз. Бөтелкеден түтін әсерінен пайда
болған дыбыс сақинасын байқауға болады.  Бақылаған құбылысты
түсіндіріңіз.
Қорытынды жасаңыз? _________________________________________
_____________________________________________________________
ОПТИКА
.
Тәжірибелік жұмыс №23.
Безендіру талаптар: Жұмысты презентация түрінде безендіру қажет.
1слайд. Жұмыс атауы, орындаған авторының атыжөнін жазу
2слайд. Жұмыстың барысы толық жазылады. Жұмыс барысын бірнеше
нұсқада қарастыру (жарық жылдамдығын кім қашан ашқанын қысқаша
әрі, тәжірибелік сызба негізінде). Кейбір деректер төмендегі кестеде
көрсетілген. Осы тәжірибені жазған соң, жарық жылдамдығын
анықтайтын өз әдісіңізді сипаттап жазыңыз. Өз суреттеріңізді міндетті
түрде қосарластыру қажет. Есептеулерді толық жазып,қортынды
шығаруды ұмытпаңыз.. Құрал жабдықтар:қысқа толқынды пеш, пештің түпкі кемерасымен
бірдей мөлшердегі картон қағаз,төртбұрышты шоколод немесе ірімшік,
үккіш,сызғыш, калькулятор.
Теориялық бөлімі. Пеш камерасында қысқа толқынды
электромагниттік толқын пайда болады. Ол толқын адам көзіне
көрінбейді. Қысқа толқын коэффициенті жоғары жарықты шығарады да,
қыздыруға жұмсайды. Сондықтан кемераның ішінде  көлденең толқын
пайда болады. (1 сурет).
 1-сурет
Көлденең толқынды анықтау үшін, бірнеше метр ұзын бауды алып, бір
ұшын бекітіп, оны аздап қолмен серпіп,екінші ұшын тербелмелі
қозғалысқа келтірсе,баудың бойымен толқын жүгіреді. Бауды неғұрлым
күштірек  қозғасақ толқынның жылдамдығы соғұрлым үлкен болады.
Толқын бауды бекіткен нүктеге жетіп барып шағылады да кері қайтады.
Мұнда толқын таралу кезінде баудың пішіні өзгереді.Толқын баудың
бойымен тарағанда баудың жеке бөліктері толқынның таралу бағытына
перпендикуляр бағытта тербеледі. Осындай толқындар көлденең
толқындар деп аталады
Жұмыс барысы:
1.Үгілген шоколод (ірімшікті) картон қағазға жайыңыз.
2. Пештің айналатын бөлігін алып тастаңыз.
3. Картонды пешке қойып, 10 секундқа қосыңыз.
4. Шоколодтты пештен алғанда белгілі бөліктері ғана еріп кеткенін
байқайсыз.(шоколадттың толық еріп кетуі,уақытқа тәуелді болуы
мүмкін. Тәжірибені уақытты көбейтіп,азайтып бақылауға болады.)
5.Шоколодтың еріген бөлігінен орталық нүктесіне дейінгі қашықтықты
сызғышпен өлшеңіз. Нәтижесін метрмен өрнектеңіз.Бұл сіздің
электротолқынды пешіңіздің толқын ұзындығының жартысы болады.
6. Сіздің электротолқынды пешіңіздің қабырғасында электромагниттік
кесте жазылған ақпаратты парақша болуы қажет. Көптеген пештердегі
жиілік 2450МГц.   Ескерту: 1МГц=106Гц.
7.Төмендегі өрнекті пайдаланып жарықтың жылдамдығын анықтаңыз.
           Кестедегі бос орынды толтырыңыз. Мерзімі
XVII  ғасыр
атауы
Иогани Кеплер Жарықтың
әдісі
нәтижесі.
1607 жыл
Галилео
Галилей.
1676 жыл
Олаф Ремёр
1862 жыл
 Леон Фуко
1927 жыл
Альберт
Майкельсон
таралуы туралы
ұсыныс
жарықтың
айналардан қайта
шағылуы
Астрономиялық
әдіс (Шолпан
ғаламшары
арқылы бақылау)
айналмалы айна
әдісі
Айналып тұрған
айналарды
сәтсіз аяталуы
215000км/с
298000км/с
299796км/с

       Қорытынды шығарыңыз:
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
Тәжірибелік жұмыс №24
Безендіру ережесі.
1. Жұмысты 2 адам немесе топпен орындауға болады.
2. Жұмыс тек электронды нұсқада презентация түрінде
орындалады.
3. Істеген жұмыстың нәтижесін фотосуреттер арқылы көрсету
4. Презентация құрылысы:
5. 1слайд. Жұмыстың тақырыбы. Кім орындағаны
2слайд . Жұмыс мақсаты,қолданылатын құралжабдықтар.
3және т.б .Жұмыс барысында фотосуреттер мен тәжірибенің
сипаттамасын қосу қажет.
Соңғы слайдта: Тәжірибе қорытындысы, бақылау сұрақтарының
жауабын жазу қажет.
1.Бос қораптың қабырғаларын тесіңіз.
1 бөлім. 2. Бос қорапты электр шамына кигізіңіз. Қорап столдың бетіне тегіс
жататындай болуы шарт.
3.Бөлмедегі шамды сөндіріп, кораптың ішіндегі шамды жағыңыз.
4. Кораптың тесігінен шашыраған жарықтың таралу бағытын бақылаңыз.
5. Бақылау нәтижесін жазыңыз.
2 бөлім.
1.Қабырғаға ватман немесе ақ парақ бекітіп қойыңыз. Бұл сіздің экраныңыз болады.
2.Столға қойылған шамды жағыңыз бұл  жарық көзі болады.
3.Шамнан экранға дейінгі қашықтық 1 метрден аз болмауы қажет. Жарық көзінің орнына
шамды алуға болады.
4. Экран мен шамның арасына үлкен емес бір затты қойып, көлеңкенің енінің өзгерісін
арақашықтыққа сәйкес өзгеруін зерттеңіз.экрандағы жартылай және толық көлеңкені
суреттеңіз.
5. Денеден экранға дейінгі арақашықтықты 5 рет өзгертіңіз. Нәтижесін кестеге жазыңыз.
Тәжірибе №
Шам мен экран
арасындағы қашықтық, м
Зат пен экран
арасындағы қашықтық
( L) ,м
Көлеңкенің ені
 (d) м
1
2
3
4
5
6. Әр тәжірибе нәтижесі бойынша L  және d  шамаларының математикалық
байланысын анықтап, есептеулер нәтижесін жазыңыз.
Бақылау сұрақтары: 1. Жердегі  адамның  көлеңкесінде аяғы нақты ал басы бұлыңғыр көрінетін себебі
неде?
 Егер ай күннен 2 есе үлкен болса жерден бақылаған адам үшін күннің тұтылуы
қалай көрінер еді?
 Адам өзінің көлеңкесінен жылдам жүгіруге бола ма? Жауапты дәлелдеңіз.
2.
3.
Қорытынды шығарыңыз:_________________________________________________
_________________________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар:. Ток көзі, тістері алыс тарақ, айна.
Тәжірибелік жұмыс № 25
Жұмысты орындау барысы:
 Стол шамы мен  қатты ақ қағазды бірдей деңгейде ,аралары 2 метр қашықтықта
орналастыр.
2. Жарық ағынының жолына ұлкен тісті тарақты орналастыр. Осы тістерден үзын
1.
3.
4.
паралелль қөлеңкелер түседі.
 Кішірек төртбұрышты айна алып қағаздың үстіне жарықтың жолына
орналастыр.
 Қағазда ақ қара жолақтар пайда болады. Айнаны  қанша айналдырсақ та  айнаға
түсетін жарық , шағылған жарық сызықтары өзара перпендикуляр болатынын
бақылаңыз.
Сұрақтар:
1. Жасалған тәжірибе қай заңды дәлелдейді.
2. Бұл заңды  қайда қолданады. Мысал келтіріңіз?
3. Қоршаған ортада бұл заңды қайда бақылауға болады?
Қорытынды шығарыңыз:_________________________________________________
_________________________________________________________________________ Тәжірибелік жұмыс № 26
      Қажетті құрал жабдықтар:. Әр түрлі ақ парақтар.
Жұмысты орындау барысы:  Бір парақ қағаз алып, жайып ұстаған  бұрышымен
әйнекке қарау керек.(бұл тәжірибені күн ашық болғанда жасау ). Сіздің көз жанарыңыз
қағаздың деңгейімен бірдей болу қажет.
 Сіз одан аспанның бұлыңғыр шағылуын, ағаш, үйлердің бұлыңғыр бейнесін байқайсыз.
Қағаз мен көз жанарының арасындағы бағытталған бұрыш аз болған сайын шағылысу
нақты болары анық. Қағазда шам немесе электр жарығының шағылуын нақты бақылауға
болады. Тәжірибені әр түрлі қағазда қайталап жасап, қандай қағазда шағылу жақсы
болатынын анықтаңыз.
Теориялық бөлімі: Қағазтар түрі түсі бойынша әр түрлі болады. Қағаздардың кейбірі
өте майда болса да айна сияқты шағылдыра алмайды.Қағаздан жарық сәулелерінің
шашырауын болдырмай, шағылуын көруге болады.
Сұрақтар:
1. Жарықтың шағылуының неше түрін атай аласыз?
2.
3. Қағаз бетіндегі суреттер неге өшкін көрінеді?
 Әр түрлі жазықтықтан жарық сәулесінің шағылуын суреттеңіз.
Тәжірибелік жұмыс № 27
Қажетті құрал жабдықтар:.  Суы бар жұқа қабырғалы цилиндр пішінді  шыны стакан.
Жиі түзі бар тарақ, жарық көзі.
Жұмысты орындау барысы:
1. Шай құятын стаканға шақ келетіндей қағаздан дөңлелек қиып алыңыз.
2. стакандағы су мен жарық шамының арасына 1,52 метр арақашықтыққа тарақты
орналастырыңыз. Паралелль  сәулелер стакан арқылы өтіп, цилиндр линзадан
өткен сәулелер секілді сынып, қайта тарайтынын байқауға болады. 3.
 Стаканнан өткен сәуле бір нүктеде қиылыспай, шашыраңқы түрде болары анық.
(себебі бұл стакан цилиндр линзаның міндетін атқармайды.)
4. Егер стаканның артынан жарық көзіне қарасақ, жарық кішірейіп көрінеді.Егар
ваоол аудару
Сұрақтар:
1. Бұл тәжірибеде қандай құбылысты бақыладыңыз?
2.
3. Қандай линзалар болады оларды қайда қолданады?
 Линзада пайда болған сәуле жолын сызыңыз.
Тәжірибелік жұмыс № 28
Қажетті құрал жабдықтар:.   Суы бар мөлдір стакан, Аласа мөлдір емес
стакан,карындаш,  тиын, қақпағы бао шыны банка.
Жұмысты орындау барысы:
а) карындашпен
1.Стаканның  2/3 бөлігін сумен толтыр.
2. карындаштың  ұшы стакан түбі мен су деңгейінің ортасында боларлықтай  тік
төмен түсіріңіз. 3. Су бар стаканға жанынан қараңыз. Бақылаған құбылысты жазыңыз. Өз суретіңізді
түсіндіріңіз.
ә) тиынмен
1.Тиынды бос аласа стаканға салыңыз.
2. Тиын  түбінен көрінбей қалғанша кейін шегініңіз.
3. Жаныңыздағы адам стаканға суды тиын көрінгенше құйсын. Бақылаған
құбылысты түсіндіріңіз.
4.Есеп шығарыңыз.Бұлақтың түбінде тас жатыр.Ұл бала сол тасты қолындағы
ағашпен итергісі келеді. Бала ағашты 450 бұрышпен таяқшаны ұстап тұруды
жоспарлады. Егер бұлақтың тереңдігі 50см болса , бұлақтың түбіне тастан қандай
қашықтықта салынады.
б) тиынмен2.
1.Банкеге су қүйып қақпағын жабыңыз.
2.тиынның үстіне банкені қойыңыз.
3. Алыстау қашықтықа тұрыңыз.Тиын орнында тұр ма? Бақылаңыз? Тиын неге
көрінбейді?
4.Жарық сәулелерінің таралуын суретте,біз неге тиынды көре алмаймыз?
Қорытынды шығарыңыз:
Тәжірибелік жұмыс № 29
Қажетті құрал жабдықтар:.   Суы бар  кең ыдыс,айна, айна қойғыш, жарық көзі,
хрусталь ыдыс, тырнақ бойайтын лак, кішкене сүт, шыны банка.
Жұмысты орындау барысы:
а) айнамен
1. Кең ыдыстағы суды стол үстіне қойып, айнаны салыңыз.Айнаны қырымен қойюға
болады.
2.Су бетімен айнаның арасындағы бұрыш 250 болатындай орналастырыңыз. 3. Қалта шамының артына және жанына ақ қағазды ұстаңыз. Қағазды кемпірқосақ
көрінкенше айналдырыңыз.Егер жарық сәулесі айнаға түссе нәтижесінде шағылған
жарық суда жарық суда сыну нәтижесінде қабырғада кемпірқосақ пайда болады.
Құбылысты сызыңыз және көрген құбылысты түсіндіріңіз.
ә). ыдыспен
1. Хрусталь ыдысты ақ қағаздың үстіне қойыңыз.
2.Ыдыспен  жарық сәулесін ұстаңыз. Парақта түрлі –түсті кемпірқосақ пайда
болады. Көрінген құбылысты суреттеңіз әрі түсіндіріңіз.
б)  жарық интерференциясын бақылау.
1. Суға лак тамызыңыз. Судың үстінде жұқа шеңберлі  қабат пайда болады.
2. Пайда болған  жұқа қабатқа сәуле түскенде оның жанжағында түрлі –түсті
кемпірқосақ пайда болғанын бақылаңыз. Бақылаған нәтижені суреттеңіз?
Пайда болған суретті түсіндіріңіз.
Бұл құбылысты тағы қайда бақылауға болады?
в) Түнгі және кешкі аспан
1. Суретте көрсетілгендей шыны ыдысқа жарты қасық сүт құйыңыз. Ақшыл сұйық
пайда болатындай су құйыңыз.
2. Бөлмені қараңғылап қалта шамынан  ыдыстың қабырғасына жарық сәулесін
түсіріңіз. Шыны ыдыстығы сұйық қандай түсті болды? Суреттеңіз.

3. Шыны ыдыстың қабырғасына қалта шамын тура түсіріңіз. Енді сұйықтың түсі
қандай болды? Суреттеңіз.
 Бақылған құбылысты түсіндіріңіз.
4.
5. Табиғатта бұл құбылысты қайдан көруге болады?
Қортынды шығарыңыз:
Тәжірибелік жұмыс № 30 Қажетті құрал жабдықтар: ақ қатты қағаз, қайшы , қарындаш, циркуль,қыл қалам,
бояу немесе түрлі түсті қарындаш.(фломастерлар)
Жұмысты орындау барысы:
1.Қатты қағазға шеңбер сызыңыз.
2.Шеңберді тең жеті бөлікке бөліңіз.
3. Секорларды қызыл, қызғылт сары, сары,жасыл,көгілдір, күлгін түске бояңыз.
4. Қайшының көмегімен шеңберді қиып алыңыз.
5. Шеңбердің айналып тұратындай ортасына қарындашты бекітіңіз.
6. Қарындашты бұрап айналдырыңыз.
7. Құбылысты бақылаңыз.
8. бақылаған құбылысты түсіндіріңіз.
Бақылау сұрақтары:
1. Егер жеті түсті бояуды араластырсақ ақ түс шықпайтын себебі неде?
2.
 Оптикалық сәулелердің заңдарын кім ашқан?
Қолданылған әдебиеттер:

file_name: тәжірибе 2.doc

intro:
Тәжірибелік жұмыс №1 .Беттік керілу коэффициентін анықтау.
Құрал жабдықтар: Салқын және ыстық су құйылған екі  шыны ыдыс.(стакан), дәргерлік тамызғыш, бір кесек саз балшық,сымнан жасалғандиметрі 3-4 см  шығырық,сабын көпіршігі кішкене сабын,ұнтақ (тальк), аздаған тұз жәнге қант.жіп.

Жұмысты орындау барысы:
1.Сазбалшықтан  шармен
а)Сазбалшықтан 2-3мм диаметрлі домалақ шар жасау.Сымнан жасалған шығырықтың көмегімен судың бетінежасалған шарды абайлап салып, шардың айналасындағы су пішінін сызу қажет. Шардың айналасында болып жатқан құбылысты бақылап,су пішінін сызыңыз. Судың бетінде орналасқан шарға қандай күш әсер етеді? Шар неге судың бетіне ұсталып тұрады.
ә)Шарды ақырын суға батыру. Батырғанда қандай құбылыс байқадыңыз? Не себепті шар суға батады?
б)Шығырықтың көмегімен шарды судың бетіне орналастырып,Дәргерлік сорғышмен сабын көбігін тамызып, құбылысты мұқият бақылап, шардың батып кету себебін  анықтап, қандай құбылысқа негізделгенін жазыңыз.Шар неге батып кетті?
2.Сымнан жасалған шығырық.
а)Сабын көбігі бар  суы бар стаканға сымнан жасалған шығырықты   салып, шығырықта сабын көбігі тұратындай етіп абайлап судан шығару.
ә)Шығырықтың жарты бөлігіне жіппен бөліңіз.. Құбылысты бақылап,қортынды жазыңыз..
3. Тамызғышпен бақылау
а) Тамызғышқа су толтырыңыз. Оны стаканның үстіне ұстап, сорғыштың резеңкесіне қысып, тамшы тамызыңыз.
ә)Тамшы қалай пайда болатынын бақылаңыз. Бұл құбылысты бақылап,суретін салыңыз. Тамшының бөлініп, құлап түсуіне неге уақыт қажет?
4. Сұйықтың беттік керілу күшінің  сұйықтың температурасына және түріне тәуелділігін анықтау
1.Ермексаздан диаметрі   2-3см болатын шарды дайында. Сымнан жасалған  шығырықтың көмегімен шарды  суық суға, сосын ыстық суға салыңыз.
Тәжірибе нәтижесін салыстырып, түсіндіріңіз.
Сұрақтарға жауап беріңіз:
•	Судың беттік керілу коэффициенті температураға тәуелді ме? Қандай белгісіне қарап дәлелдей аласыз.
2. Стакандағы суық судың бетіне ұнтақты себіңіз.Ол  үшін марлмен жауып, су үстіне себу керек.
3. Судың бетіне сабынды тигізіп, қантты, содан соң тұз себіңіз Бұл құбылыстан нені бақыладыңыз.
Сұрақтарға жауап беріңіз:
1.Сабынмен араласқан кезде судың беттік керілу коэффициенті қалай өзгереді?
2.Қантпен араласқан кезде судың беттік керілу коэффициенті қалай өзгереді
3.. Тұзбен араласқан кезде судың беттік керілу коэффициенті қалай өзгереді

Қорытынды шығарып және мысал келдіріңіз.
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Физиканың заңдылықтарына арналған қарапайым тәжірибелер

доп. образование детей

group: Другое

title: Физикалық  тәжірибе жұмыстары


extracted_text:
Тема урока: "Изменение величин".
Класс: 6
Форма проведения: Исследовательская работа
Тип урока: Изучение и первичное закрепления новых знаний и способов деятельности.
Цель:  Организовать   исследовательскую   деятельность   учащихся,   направленную   на   формирование
понятия «изменение величины» с математической точки зрения, подготовку  к усвоению правил действий
с отрицательными числами.
Учебные задачи:
1. Повторение понятий положительного и отрицательного чисел, модуль числа, расположения чисел на
координатной прямой.
2.Формирование навыков исследовательской работы, действий по алгоритму.
3.Развитие умения работать в парах, группе, выступать публично, сравнивать, анализировать, делать
выводы.
4. Первичное закрепление полученных знаний.
Оборудование:  учебник «Математика 6», индивидуальные карточки,   раздаточный материал и наборы
для  лабораторной  работы, презентация.
ХОД УРОКА
Добрый день, добрый час!
Как я рада видеть вас.
Друг на друга посмотрели
И тихонечко все сели.
I. ОРГАНИЗАЦИОННОМОТИВАЦИОННЫЙ ЭТАП
Здравствуйте, ребята.  Слайд 1. Мне хотелось бы начать урок со слов
Мало иметь хороший ум,
главное – хорошо его применять.
                             (Рене Декарт)
Рене Декарт   это французский математик,  физик и философ. Его работы способствовали признанию
отрицательных   чисел.   Он   предложил   геометрическое   истолкование   положительных   и   отрицательных
чисел – ввел координатную прямую (1637 г).
  Не секрет, что каждый день вы совершаете трудное, но очень увлекательное путешествие в страну
знаний. Что же это за путь, по которому мы идём все вместе? (Путь познания и открытий).
 Каждый день мы берём с собой в дорогу багаж знаний, который становится всё тяжелее и тяжелее. Как
вы думаете, приобретённый груз знаний облегчает вам путь или осложняет, ведь всётаки это тяжёлая
ноша? (Чем знаний больше, тем легче идти по дороге познания и открытий).
Ну что ж, друзья, я приглашаю вас в путь. Слайд 2.
Но чтобы отправиться в дорогу, нам необходимо захватить с собой «багаж знаний»
 II. АКТУАЛИЗАЦИЯ ЗНАНИЙ.
Ребята давайте с вами вспомним..
1. Что такое координатная прямая?  (прямая с выбранным на ней началом отсчета, единичным
отрезком и направлением)
2. Какие   числа   называются   противоположными?  (два   числа   отличающиеся   друг   от   друга
знаками)
3. Что называется модулем числа?   ( модулем числа а  называют  расстояние в ед. отрезках от
начала координат до точки  А (а))
Молодцы!!!
 Работа с классом.              А сейчас внимание на экран. Слайд 3
1)  Продолжите предложение:  (поднимаем руку)
 Число, показывающее положение точки на координатной прямой, называют …….координатой
точки.
 Натуральные числа, противоположные им числа и нуль называют ………целыми числами. 
  На горизонтальной   координатной прямой точка с большей координатой лежит ….  ПРАВЕЕ
точки с меньшей координатой.
 Числа со знаком «+» называют …….положительными.
 Числа со знаком «  » называют …….отрицательными.
 Число …нуль….. не является ни положительным, ни отрицательным числом.
 Любое отрицательное число …меньше….  любого положительного числа.
 Из двух отрицательных чисел больше  то,……….. модуль которого меньше.
2)   Слайд 4. Назовите все целые числа, расположенные на координатной прямой между числами:
                   а)    −6,1и1,4                         (6; 5; 4; 3; 2; 1; 0; 1)
                   б)    −11и−3 1
2                          (10; 9; 8; 7; 6; 5; 4;)
и−4 1
                   в)    −5 3
2                                 (5)
7
4)   Следующее задание – назовите число противоположное данному.
 Слайд 5.
5) Молодцы идем   дальше. Следующее задание игра «Молчанка». У вас на   партах лежат листочки.
Подпишите их,  почеркните номер варианта. На слайде и у вас на листочках примеры. Вам нужно молча
записать ответы. (1 мин.) Слайд 6.
А теперь проверьте себя. Возьмите в руки зеленую ручку. Если выполнено задание верно ставим «плюс»,
если неверно – «минус». Слайд 6.
Поднимите руки, кто с заданием справился без ощибок.
Молодцы.
6) Следующее задание СРАВНЕНИЕ ЧИСЕЛ.
 Возьмите карточку «Самостоятельная работа», подпишите ее и сравните числа.
 Кто у нас самый быстрый? Первым правильно у нас справился с заданием ________  Молодец!
 Время закончилось. А теперь обменяйтесь карточками с соседом по парте и сверьтесь с доской.
«5»   без ошибок;
«4»  12 ошибки
«3»  3 ошибки
«2»  больше 3 ошибок
 Какие у вас возникли вопросы по выполнению этой работы? У кого все правильно? Слайд 7
Давайте   с   вами   вспомним      Из   двух   чисел   на   координатной   прямой   больше   то,
……………….которое лежит правее, а меньше – левее. Слайд 8.
7) Самостоятельная работа по карточкам. Слайд 9. Поверка (поменяйтесь листочками)
Для чего мы повторяли изученный материал  и  взяли с собой этот «багаж знаний» (Чтобы двигаться
дальше).
III. ОТКРЫТИЕ НОВОГО ЗНАНИЯ.
Слайд 10  . За этой фотографией я спрятала величины. Мне нужно назвать эти величины, а так же
единицы их измерения.
 Что происходит с этими величинами в жизни?  (Изменения)
 Как вы думаете, какая тема сегодняшнего урока?  (Изменение величин)
Слайд 11. Запишите тему сегодняшнего урока «Изменение величин».
  Чтобы   доказать   или   опровергнуть   это   утверждение,   я   предлагаю   вам   стать   исследователями.
Представьте себе, что мы находимся в исследовательской лаборатории. Сегодня каждый из вас будет в
роли лаборантов, исследователей, экспертов. Вам предстоит провести ряд опытов. Опыты вы будете выполнять по предложенному алгоритму, указанному в научном дневнике. А я, с вашего позволения,
выступлю в роли научного руководителя.
Давайте поделимся на три группы.
 На ваших столах лежат розовые листочки,  переверните их. Это ваш научный дневник. В дневнике
указан алгоритм ваших действий.
Ребята  помогают раздать наборы для лабораторной работы.
Опыт 1. Работа с величиной ОБЪЁМ
Опыт 2. Работа с величиной ТЕМПЕРАТУРА
Опыт 3. Работа с величиной ДЛИНА
Исследователи сидящие на первом варианте – выполняют опыт, а исследователи сидящие на втором
варианте – отмечают в научном дневнике результаты опыта и помогают выполнять опыт. Вывод делаете
сообща.
 Исследовательская работа:
 Начнём исследовательскую работу.
 НАУЧНЫЙ ДНЕВНИК
Опыт № 1
Примечание:   Прежде   чем   проводить   измерения   физической   величины   с   помощью   измерительного
прибора, определите цену его шкалы.
1. Определите температуру воды в стакане.
T1=……………………………………………………….
2. Добавьте в стакан снег, измерьте температуру.
Т2= ……………………………………………………….
3. Как изменилась температура? На сколько?
……………………………………………………………………………………
4. Что можно сделать, чтобы температура увеличилась?
…………………………………………………………………………………………………………
Изменяется ли температура?
Вывод: …………………………………………………………………………………………………………
Опыт № 2
1. Определите длину пружины.
L1=……………………………………………………….
2. Растяните пружину, измерьте длину растянутой пружины.
L2= ……………………………………………………….
3. Как изменилась длина пружины? На сколько?
…………………………………………………………….
4. Что можно сделать, чтобы длина пружины уменьшилась?
……………………………………………………………………………………………………………………...
Изменяется ли длина пружины?
Вывод: …………………………………………………………………………………………………………….
Опыт № 3
Примечание:   Прежде   чем   проводить   измерения   физической   величины   с   помощью   измерительного
прибора, определите цену его шкалы.
1. Налейте в мензурку воды.
2. Чему равен объём воды.
V1=……………………………………………………….
2. Отлейте немного воды и запишите полученный объём воды.
V2= ……………………………………………………….
3. Как изменился объём воды?  На сколько?
…………………………………………………………………………………………………………………...
4. Что можно сделать, чтобы объём воды увеличился? ……………………………………………………………………………………………………………………
Изменяется ли объём?
Вывод:
……………………………………………………………………………………………………………………
Прошу озвучить результаты опытов.
Выводы: длина пружины, температура и объём воды изменяются.
А какие изменения происходили? (Либо увеличение, либо уменьшение)
А как вы думаете какими числами в математике обозначают увеличение величины? (Положительными
числами) А уменьшение? (Отрицательными числами)
Слайд 12. Вывод:


увеличение любой величины можно выразить положительным числом;
уменьшение любой величины можно выразить отрицательным числом.
Вы очень хорошо поработали. Молодцы.
VI. ФИЗМИНУТКА.
Слайд 1314. А теперь физкультминутка.
Дети по лесу гуляли,
За природой наблюдали!
 Вверх на солнце посмотрели,
 И их лучики погрели.
 Бабочки летали,
 Крылышками махали.
 Дружно хлопнем: раз, два, три, четыре, пять,
 Нам пора букет собрать.
 Раз присели, два присели,
 В руках ландыши запели.
 Посмотрите на ландыши – зеленый цвет успокаивает.
Молодцы. Садитесь.
VII. ЗАКРЕПЛЕНИЕ НОВОГО МАТЕРИАЛА.
Возьмите карточку «Работа в парах», подпишите ее и восстановите предложения.
Слайд 15
На столах лежат задания. После истечения определенного времени, на экране появляются ответы для
самопроверки.
Первыми правильно у нас справились с заданием ________  Молодцы!
 Время закончилось. А теперь сверьтесь с доской.
 А как это будет  выглядеть на координатной прямой?
Работа с учебником.
Давайте обратимся к нашему учебнику. Откройте страницу 168.
    Рассмотрим рисунок 68.
Точка на координатной прямой может перемещаться влево и вправо по этой прямой.
Перемещение
отрицательными числами.
  точки   вправо   обозначают   положительными   числами,   а   перемещение   влево   –
Таким образом, увеличение любой величины можно выразить положительными числами, а  уменьшение –
отрицательными. VIII. ИТОГ УРОКА
Время подошло подвести итог урока. Слайд 18.
 IX. ДОМАШНЕЕ ЗАДАНИЕ  Слайд 19
 Х. РЕФЛЕКСИЯ.
  Ребята, а сейчас я вам предлагаю оценить наш сегодняшний урок.
Мы начали урок словами «В путь». Посовещавшись в парах, оцените «наш путь», отметив магнитом на
координатной прямой точку со знаком «+»  или «  ».
 (Обучающийся от каждой пары крепит  магнит на координатной прямой).
Всем спасибо за урок.

file_name: изменение величин.docx

intro:
Урок построен в соответствии с ФГОС, использованы информационно-коммуникативные технологии.
Данный урок является завершающим для темы «Отрицательные и положительные числа» и подготовительным для изучения действий сложения и вычитания отрицательных чисел.Учебный материал урока соответствует принципу научности, доступности. Чётко прослеживались метапредметные связи: с физикой (опыты с физическим оборудованием) и геометрией (числовая прямая).

математика

group: Дисциплины

title: Конспект урока "Изменение величин"


extracted_text:
Ақмола облысының білім басқармасының « Шортанды ауданы,. Бозайғыр ауылы,
№5 агротехникалық колледжі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі
Дайындаған: Физика пәнінің
жоғары дәрежелі  оқытушысы
Нурсейт Б
Қажетті құрал жабдықтар: шыны, дәргерлік тамызғыш, май шам, су
Тәжірибелік жұмыс №4
Жұмысты орындау барысы:
1.Шынының жартысына май шамды жағыңыз.
2.Сорғышқв су сорғызып, шынының майланған бетіне абайлап тамызыңыз.
3.Екінші тамшыны шынының таза бөлігіне тамызыңыз.
4.Тамшылардың пішінін бақылаңыз, бақылаған құбылысты суреттеңіз.
5.Шыныны қыйсайтып құбылысты бақылаңыз. Өз бақылауыңызды  жазыңыз.
Сұрақтар:
1.Шынының бір бөлігіндегі тамшы неге ағып кетті,ал (майланған бөлігіндегі)
тамшы шар тәріздес болып жиналған себебін түсіндіріңіз?
2.Осындай құбылысты табиғатта қайда кезіктірдіңіз?
3.Бұл құбылыстарды МКТның қай қағидасына негіздеп дәлелдеуге болады?
Қажетті құрал жабдықтар: екі шыны ыдыс (стақан),ыстық суы бар ұзыншақ
ыдыс,картон қағаз бөлігі (ламинатты емес) марганец ерітіндісі.
Тәжірибелік жұмыс №5 Жұмысты орындау барысы:
1.Екі жылтыр ыдысты алып,стаканның біреуінің ¾ бөлігін ыстық сумен
толтырып, бетін картон қағазбен жабыңыз. Картонның үстіне бос ыдысты
түбімен қойып бақылаңыз, бос стаканның қабырғасы терлегенін аңғарасыз.Өз
бақылауыңызды жазыңыз және суреттеңіз. Бұл тәжірибеден нені бақылауға
болады?
2.Бір стақанға суық су ,келесі стаканға ыстық су құйыңыз. Екеуіне де марганец
ерітіндісі түйіршіктерін салыңыз. Өз бақылауыңызды жазыңыз және
суреттеңіз.Сұйықтағы диффузия құбылысының жылдамдығы температураға
тәуілді ме? Түсіндіріңіз? Сізді қоршаған ортадан диффузия құбылысына мысал
келтіріңіз?
ТЕМПЕРАТУРА. МОЛЕКУЛАЛАР ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ
ЖЫЛУЛЫҚ ЭНЕРГИЯСЫ.
Қажетті құрал жабдықтар: орташа ауа шары,жіп, ыстық су бар ыдыс (500С
600С), суық суы бар стакан.
Тәжірибелік жұмыс №6.
Жұмысты орындау барысы:
1.Шарды үрлеп жіппен аузын байлаңыз. 2.Ыстық судың үстіне шарды біраз ұстап тұрыңыз.
3.Шардың үстіне суық су құйыңыз. Өз бақылауыңызды жазыңыз.
Бақылау сұрақтары:
1.Шарды үрлеген кезде оның ішкі қысымы қалай өзгереді? Не себепті?
2.Суық суды құйғаннан кейін шардың пішіні неге өзгерді?
3.Түрлі қысымның әсеріне байланысты  құбылыстарға мысал келтіріңіз?
Қорытынды шығарыңыз:
_____________________________________________________________________
_______________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар: Шыны пластина, тамызғыш, екі стақан, аз
мөлшерде сұйық май, аз мөлшерде спирт,термометр, секундомер.
Тәжірибелік жұмыс №7.
Жұмысты орындау барысы:
1. Шыны пластинаға бір тамшы су және  бір тамшы спирт тамызыңыз.
Уақытты белгілеп, булану уақытын өлшеңіз. Нәтижесін жазыңыз.
2. Шыны пластинаға бір тамшы су және  бір тамшы спирт тамызыңыз.
Тамшыны үрлеңіз және булану уақытын өлшеңіз.
3. Шыны пластинаға бір тамшы  суық су және  бір тамшы ыстық су
тамызыңыз. Булану  уақытын белгілеп,нәтижесін жазыңыз.
4. Екі стаканға бірдей мөлшерде ыстық су құйыңыз.Бір стакандағы суға 45
тамшы сұық май тамызыңыз. 45 минуттан соң екеуінің де температурасын
өлшеңіз. Тағы 35 мин тағы күтіп, тағы өлшеңіз. Тағы бірнеше рет өлшеңіз.
(56)
5. Жасалған тәжірибе нәтижесі бойынша судың және майы бар судың булану
жылдамдығының уақытқа тәуелділік графигін сызыңыз. Сұйық буланған
кезде неге салқындайды?
 Табиғатта булану құбылысы қандай маңыз бар? Мысал келтіріңіз,
қорытынды жазыңыз. __________________________________________________________________
_________________________________________________________
Қажетті құрал жабдықтар.
стол шамы (қызғырғыш шамы болу керек), термометр, ақ және қара қағаз.
Тәжірибелік жұмыс №8
Тапсырма: бірілген құралдарды пайдаланып ішкі жағдайға термометр
көрсеткішінің тәуелділігін зерттеңіз.
Жұмысты орындау барысы:
тәжірибе 1. Термометр алыңызда күн түсіп тұрған жердегі және көлеңкедегі
температураны өлшеңіз. (сурет 1)Күннің орнына шамды қолданыңыз. Бірінші рет
шамнан 1520 см қашықтықтықта қойыңыз, екінші рет термометрді қозғалтпай
қара қағазды шамға жақындатып көлеңке жасаңыз. Термометр көрсеткішін
жазыңы з(1сурет)
1сурет
тәжірибе 2. Ақ және қара қағаздың үстіндегі температураны өлшеңіз. Бірінші ақ
қағаздың үстіне термометрді қойып, екінші рет қара қағаздың үстіне
термометрді қойып өлшеңіз. Термометр көрсеткішін жазыңыз .(сурет 2)
2сурет тәжірибе 3. Термометрдің үстіндегі шамды ақ қағазбен жауып температураны
өлшеп жазыңыз. Ақ қағазды қара қағазбен алмастырып тәжірибені қайталаңыз.
(сурет 3)
3сурет
  Жасаған   тәжірибе   негізінде   ойланып   қорытындылаңыз.   Даладағы   ауаның
температурасын өлшеу үшін термометрді қайда орналастыруға болады?
Қосымша тапсырма:Термометрдің көрсеткіші бөлмеде орналасқан орнына
тәуелділігін зерттеңіз? Бөлмеде термометрді қай жерге орналастыру тиімді?
Тәжірибе нітижесін түсіндіріңіз және
қорытындылаңыз:____________________________________________________
_______________________________________________________________

file_name: қолданбалы тәжірибелер.docx

intro:
Ақмола облысының білім басқармасының « Шортанды ауданы,. Бозайғыр ауылы, №5 агротехникалық колледжі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Дайындаған: Физика пәнінің
жоғары дәрежелі  оқытушысы
Нурсейт Б

Тәжірибелік жұмыс №4
Қажетті құрал жабдықтар: шыны, дәргерлік тамызғыш, май шам, су

Жұмысты орындау барысы:
1.Шынының жартысына май шамды жағыңыз.
2.Сорғышқв су сорғызып, шынының майланған бетіне абайлап тамызыңыз.
3.Екінші тамшыны шынының таза бөлігіне тамызыңыз.
4.Тамшылардың пішінін бақылаңыз, бақылаған құбылысты суреттеңіз.
5.Шыныны қыйсайтып құбылысты бақылаңыз. Өз бақылауыңызды  жазыңыз.
Сұрақтар:
1.Шынының бір бөлігіндегі тамшы неге ағып кетті,ал (майланған бөлігіндегі) тамшы шар тәріздес болып жиналған себебін түсіндіріңіз?
2.Осындай құбылысты табиғатта қайда кезіктірдіңіз?
3.Бұл құбылыстарды МКТ-ның қай қағидасына негіздеп дәлелдеуге болады?Физика пәнінің заңдылықтарын зерттеу бағытындағы тәжірибелік жұмыстар

title: Қолданбалы физикалық тәжірибелер


extracted_text:
Ойлаудың
деңгейлері
(Б.Блум
бойынша)
1.Білу
Жалпы түсініктерін
байқау
Жағымды
психологиялық
ахуал
қалыптастырады,
топқа
бөледі,бақылайды,
Берілген әс
әрекетке белсене
араласу, қатысу ,
мәселені шешуге
талпыну
2.Түсіну
Берілген
тапсырманы жете
түсіну, жеткізе алу
Тапсырманы
түсінуге тырысу
Алғаш білімдерін
іс жүзінде жүзеге
асыруға
итермелеу,қайтада
н топқа бөлу
«Бекітемін» _____________________________________
 8сынып   «Қазақстан тарихы » пәнінен сабақ жоспары
Болатын уақыты:  27  қаңтар  2015 жыл
Сабақтың тақырыбы:
«Қазақтардың ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы материалдық м дениеті
»
ə
  Мақсаты
Мұғалімнің
әрекеті
Оқушының
әрекеті
Жұмыстың түрі
Нәтижесі
Бағалау
Ынтасы артады, өз
ойын айтуға үйренеді
 1.Толық анықтама
 берді2 ұпай
2.Жартылай
 анықтама берді 1 ұпай
3.Мүлдем ештеңе
айтпады ,орындамаған
0 ұпай
Оқушының
белсенділігі мен
қызығушылығын
арттыру
 Түсінігін толық айтып
жеткізді3 ұпай
Түсінігін жартылай
жеткізді2 ұпай
Түсінігін дұрыс жеткізе
алмады1ұпай
Мүлде ештеңе
айтпады0ұпай
Жеке жұмыс
Жұптық жұмыс
Топтық жұмыс
1.Тапсырма:
1.Киіз  үйлер  үлкенкішілігіне
қарай   неше  түрге  бөлінеді?
2.Шаруашылықтың қандай
түрлерін білесіңдер?
3.Мәдениет  неше  түрге бөлінеді?
4.Материалдық мәдениет дегеніміз
не?
Топтық
 2.Тапсырма:
1.Оқушылар оқулықтан мәтінді
оқып шығады.Әр топқа мына
тақырыпшалар беріледі:
1Топқа:1,2тақырыпша
Қазақ ауылы. Қазақтардың қысқы
және жазғы тұрғын үйлері
2Топқа: 3,10 тақырыпша
Мал шаруашылығы. Балық аулау.
3Топқа: 4,5,6,7 тақырыпша
Өрт қою. Жұт. Халықтық мал
емдеу тәсілі. Шөп шабу ісінің
дамуы.
4Топқа:  8, 9 тақырыпша Егіншілік кәсібі. Аңшылық.
 Оқулықтан оқушылар өздері
қажет деп санаған анықтамаларды
немесе сөйлемдерді дәптерлеріне
жазып алады. Сосын берілген
уақыт аяқталғаннан кейін,сұрақтар
беру арқылы түсініктерін анықтау
және берілген мәтіннен өздері
қажет деп санап ,жазып алған
себептерін сұрау.
Әр топқа тапсырмалар ұсыну:
1. Киіз үй құрылысы
2. Қазақтың ұлттық киімдері
3. Қазақтың ұлттық
аспаптары
4. Қазақтың ұлттық
тағамдары
5. Қазақтың ұлттық
жиһаздары
6. Қазақтың ұлттық әшекей
бұйымдары
7. Төрт түлік туралы мәлімет
беру
8. Қазақтың еңбек құралдары
мен қарулары
Топтық
3.Қолдану  Жаңа жағдайда өз
бетімен білімді
қолдану
Бақылап, бағыт
бағдар береді
Жеке,  жұптық,
топтық
жұмыстарға
қатысу
4.Талдау
Негізгі ойды
анықтау, өз
мақсатына жету
жолдарын талдай
Жағдаяттық шығу
жолдарын түрлі
тапсырмалар
арқылы жетектеу
Пікірін айтады,
ойын еркін
жеткізе бастайды
3Тапсырма:
«Қазақтың киіз үйі».
 Қандай ой түйгенін сұрау.
Әр топқа тапсырмалар ұсыну:
1 топқа: Киіз үйдің тиімділігі
2 топқа: Мал шаруашылығың пайдасы
3 топқа: Малды баптау тәсілі
4 топқа: Егіншілік пен аңшылық
кәсібінің пайдасы
4 Тапсырма:
Халқымыздың XIX ғасырлардағы
материалдық мәдениет игіліктері,
жүргізілген шаруашылық түрлері
Сенімділігі артады,
жауапкершілікті
сезінеді
Проблеманы өз
дәрежесінде шешеді,
өзгені тыңдай білу
дағдысы, өз пікірін
Ойларын толық айта
алды3 ұпай
Ойларын жартылай айта
алды2 ұпай
Ойларын дұрыс жеткізе
алмады1ұпай
Ойларын мүлде айта
алмады0 ұпай
1.Талдаудың дәлелдері
 толық ашылды2ұпай
2.Жартылай ашылды
1ұпай, алу
(Тағы топқа бөлу)
талдай білу дағдысы
қалыптасады
3.Мүлдем ашылған жоқ
0ұпай
қазіргі уақытта жүргізілеме? Және
қандай ұқсастықтары мен
айырмашылықтары бар деп
ойлайсыңдар?
1 Топқа: XIX ғасырлардағы
қазақтың баспаналары мен
қазіргі XXI ғасыр тұрғын
үйлерін салыстыру.
2 Топқа: XIX ғасырлардағы
мал шаруашылығы мен
балық аулау кәсібін қазіргі
кездегі кәсіппен салыстыру
3 Топқа: XIX ғасырлардағы
мал емдеу тәсілін айта
кетіп, қазіргі өмірдің
ерекшелігімен  салыстыру.
5.Синтездеу
Қорытынды
жасауға
машықтандыру
Оқушылар өз
ойларын жинақтап
айтуға
итермелеуді
ұйымдастырады
Өз мүмкіндіктерін
көрсетуге
тырысады
4 Топқа: Топқа: XIX
ғасырлардағы егіншілік пен
аңшылық кәсіптерін қазіргі
кездегімен салыстыру
5Тапсырма:
Тақырып негізінде жаңа сөздерді
талқылау. Әр топ өздеріне берілген
суреттің қашан және қайда
болғанын сипаттап, әңгіме
құрастыру.
 постер жасау, қорғау.
Білімдерін жинақтап,
нәтижесін бағалай алу
6.Бағалау
 «Бағалау кестесі»
арқылы
оқушыларды
бағалау.
Оқушылардың
білімін сараптап,
қорытындылау
  Оқушылардың
сабаққа қатысуы
мен белсенділігін,
үлгерімі,
тапсырмаларды
орындауына орай
толтырылған
«Бағалау кестесі»
бойынша білімдерін
сараптау, бағалау
«Бағалау
кестесін»
толтырып,ұпайла
рын анықтайды
 Әр оқушының белсенділігін,
білімін анықтау, бағалау.
Үйге тапсырма:

Өз нәтижесіне көз
жеткізеді
Өз біліміне сараптама
жасайды
Ойларын толық айта
алды3 ұпай
Ойларын жартылай айта
алды2 ұпай
Ойларын дұрыс жеткізе
алмады1ұпай
Ойларын мүлде айта
алмады0 ұпай
 Өзіндік бағалау

file_name: АШЫК САБАК ЖОСПАРЫ.docx

intro:
8-сынып   «Қазақстан тарихы » пәнінен сабақ жоспары Ойлаудың деңгейлері (Б.Блум бойынша)	 Мақсаты 	Мұғалімнің әрекеті	Оқушының әрекеті	Жұмыстың түрі	Нәтижесі 	Бағалау
1.Білу 	Жалпы түсініктерін
байқау	Жағымды психологиялық ахуал қалыптастырады, топқа бөледі,бақылайды,	Берілген әс-әрекетке белсене араласу, қатысу , мәселені шешуге талпыну	Жеке жұмыс
Жұптық жұмыс
Топтық жұмыс
1.Тапсырма:
1.Киіз  үйлер  үлкен-кішілігіне қарай   неше  түрге  бөлінеді?
2.Шаруашылықтың қандай түрлерін білесіңдер?
3.Мәдениет  неше  түрге бөлінеді?
4.Материалдық мәдениет дегеніміз не?

	Ынтасы артады, өз ойын айтуға үйренеді	1.Толық анықтама
 берді-2 ұпай
2.Жартылай
 анықтама берді-1 ұпай
3.Мүлдем ештеңе
айтпады,орындамаған-
0 ұпай
2.Түсіну	Берілген тапсырманы жете түсіну, жеткізе алу	Алғаш білімдерін іс жүзінде жүзеге асыруға итермелеу,қайтадан топқа бөлу	Тапсырманы түсінуге тырысу	Топтық
2.Тапсырма:
1.Оқушылар оқулықтан мәтінді оқып шығады.Әр топқа мына тақырыпшалар беріледі:
1-Топқа:1,2-тақырыпша
Қазақ ауылы. Қазақтардың қысқы және жазғы тұрғын үйлері
2-Топқа:3,10 -тақырыпша
Мал шаруашылығы. Балық аулау.
3-Топқа:4,5,6,7 тақырыпша
Өрт қою. Жұт. Халықтық мал емдеу тәсілі. Шөп шабу ісінің дамуы.
4-Топқа:  8, 9тақырыпша
Егіншілік кәсібі. Аңшылық.
Оқулықтан оқушылар өздері қажет деп санаған анықтамаларды немесе сөйлемдерді дәптерлеріне жазып алады. Сосын берілген уақыт аяқталғаннан кейін,сұрақтар беру арқылы түсініктерін анықтау және берілген мәтіннен өздері қажет деп санап ,жазып алған себептерін сұрау.
Әр топқа тапсырмалар ұсыну:
1.	Киіз үй құрылысы
2.	Қазақтың ұлттық киімдері
3.	Қазақтың ұлттық аспаптары
4.	Қазақтың ұлттық тағамдары
5.	Қазақтың ұлттық жиһаздары
6.	Қазақтың ұлттық әшекей- бұйымдары
7.	Төрт түлік туралы мәлімет беру
8.	Қазақтың еңбек құралдары мен қарулары	Оқушының белсенділігі мен қызығушылығын арттыру	 Түсінігін толық айтып жеткізді-3 ұпай
Түсінігін жартылай жеткізді-2 ұпай
Түсінігін дұрыс жеткізе алмады-1ұпай
Мүлде ештеңе
айтпады-0ұпай
3.Қолдану 	Жаңа жағдайда өз бетімен білімді қолдану	Бақылап, бағыт-бағдар береді	Жеке,  жұптық, топтық жұмыстарға қатысу 	Топтық
3-Тапсырма:
«Қазақтың киіз үйі».
 Қандай ой түйгенін сұрау.
Әр топқа тапсырмалар ұсыну:
1-	топқа: Киіз үйдің тиімділігі
2-	топқа: Мал шаруашылығың пайдасы
3-	топқа: Малды баптау тәсілі
4-	топқа: Егіншілік пен аңшылық
кәсібінің пайдасы	Сенімділігі артады, жауапкершілікті сезінеді 	Ойларын толық айта алды-3 ұпай
Ойларын жартылай айта алды-2 ұпай
Ойларын дұрыс жеткізе алмады-1ұпай
Ойларынмүлде айта алмады-0 ұпай
4.Талдау 	Негізгі ойды анықтау, өз мақсатына жету жолдарын талдай алу	Жағдаяттық шығу жолдарын түрлі тапсырмалар арқылы жетектеу
(Тағы топқа бөлу)	Пікірін айтады, ойын еркін жеткізе бастайды 	4- Тапсырма:
Халқымыздың XIX ғасырлардағы материалдық мәдениет игіліктері, жүргізілген шаруашылық түрлері қазіргі уақытта жүргізілеме? Және қандай ұқсастықтары мен айырмашылықтары бар деп ойлайсыңдар?
1-	Топқа: XIX ғасырлардағы қазақтың баспаналары мен қазіргі XXI ғасыр тұрғын үйлерін салыстыру.
2-	Топқа: XIX ғасырлардағы мал шаруашылығы мен балық аулау кәсібін қазіргі кездегі кәсіппен салыстыру
3-	Топқа: XIX ғасырлардағы мал емдеу тәсілін айта кетіп, қазіргі өмірдің ерекшелігімен  салыстыру.
4-	Топқа: Топқа: XIX ғасырлардағы егіншілік пен аңшылық кәсіптерін қазіргі кездегімен салыстыру	Проблеманы өз дәрежесінде шешеді, өзгені тыңдай білу дағдысы, өз пікірін талдай білу дағдысы қалыптасады	1.Талдаудың дәлелдері
 толық ашылды-2ұпай
2.Жартылай ашылды-1ұпай,
3.Мүлдем ашылған жоқ-
0ұпай
5.Синтездеу	Қорытынды жасауға машықтандыру	Оқушылар өз ойларын жинақтап айтуға итермелеуді ұйымдастырады	Өз мүмкіндіктерін көрсетуге тырысады	5-Тапсырма:
Тақырып негізінде жаңа сөздерді талқылау. Әр топ өздеріне берілген  суреттің қашан және қайда болғанын сипаттап, әңгіме құрастыру.
 постер жасау, қорғау.	Білімдерін жинақтап, нәтижесін бағалайалу	Ойларын толық айта алды-3 ұпай
Ойларын жартылай айта алды-2 ұпай
Ойларын дұрыс жеткізе алмады-1ұпай
Ойларын мүлде айта алмады-0 ұпай
6.Бағалау	Оқушылардың сабаққа қатысуы мен белсенділігін, үлгерімі, тапсырмаларды орындауына орай толтырылған «Бағалау кестесі» бойынша білімдерін сараптау, бағалау	 «Бағалау кестесі» арқылы оқушыларды бағалау. Оқушылардың білімін сараптап, қорытындылау	«Бағалау кестесін»  толтырып,ұпайла
рын анықтайды	Әр оқушының белсенділігін, білімін анықтау, бағалау.
Үйге тапсырма:
	Өз нәтижесіне көз жеткізеді
Өз біліміне сараптама жасайды	Өзіндік бағалау

«Қазақтардың ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы материалдық мəдениеті»ХVІІІ-ХІХ ғасырларда ақын-жыраулық поэзиямен қатар шығыстық ақындық дәстүр үлкен орын алды. Қазақтың дастандары араб-парсы әдебиетімен, фольклорымен байланыста болды. Абай қазақтың классикалық әдебиетіне дастандар алып келді. (“Ескендір”, “Масқұт”, “Әзімнің әңгімесі”). Абай (Ибраhим) Құнанбайұлы (1845-1904) өзі туған ортадан шоқтығы биік тұрды. Оның пікірінше, әрбір ойлы адам қоршаған өмір шындығына өзінің саналы көзқарасын қалыптастыруға тиіс. Абайдың бүкіл шығармашылығы әрекетсіздік пен жалған ұятқа деген ымырасыздық идеяларына толы. Ол ел ішінде бірлік пен татулық болғанда ғана қоғамның негізгі күштері - ғылым, алдыңғы қатарлы идеялар, мәдениет толық көлемде дами алады және бүкілхалықтық игілік әкеледі деп санады. Қоғамды алға дамыту жолдарын үнемі іздестіріп отырды. Яғни, бұл даму егіншілікті, қолөнерді, сауданы дамытумен тығыз байланыстырылды

ТХVІІІ-ХІХ ғасырларда ақын-жыраулық поэзиямен қатар шығыстық ақындық дәстүр үлкен орын алды. Қазақтың дастандары араб-парсы әдебиетімен, фольклорымен байланыста болды. Абай қазақтың классикалық әдебиетіне дастандар алып келді. (“Ескендір”, “Масқұт”, “Әзімнің әңгімесі”). Абай (Ибраhим) Құнанбайұлы (1845-1904) өзі туған ортадан шоқтығы биік тұрды. Оның пікірінше, әрбір ойлы адам қоршаған өмір шындығына өзінің саналы көзқарасын қалыптастыруға тиіс. Абайдың бүкіл шығармашылығы әрекетсіздік пен жалған ұятқа деген ымырасыздық идеяларына толы. Ол ел ішінде бірлік пен татулық болғанда ғана қоғамның негізгі күштері - ғылым, алдыңғы қатарлы идеялар, мәдениет толық көлемде дами алады және бүкілхалықтық игілік әкеледі деп санады. Қоғамды алға дамыту жолдарын үнемі іздестіріп отырды. Яғни, бұл даму егіншілікті, қолөнерді, сауданы дамытумен тығыз байланыстырыл


file_name: АШЫК САБАК ЖОСПАРЫ.docx

description:
Ойлаудың
деңгейлері
(Б.Блум
бойынша)
1.Білу
Жалпы түсініктерін
байқау
Жағымды
психологиялық
ахуал
қалыптастырады,
топқа
бөледі,бақылайды,
Берілген әс
әрекетке белсене
араласу, қатысу ,
мәселені шешуге
талпыну
2.Түсіну
Берілген
тапсырманы жете
түсіну, жеткізе алу
Тапсырманы
түсінуге тырысу
Алғаш білімдерін
іс жүзінде жүзеге
асыруға
итермелеу,қайтада
н топқа бөлу
«Бекітемін» _____________________________________
 8сынып   «Қазақстан тарихы » пәнінен сабақ жоспары
Болатын уақыты:  27  қаңтар  2015 жыл
Сабақтың тақырыбы:
«Қазақтардың ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы материалдық м дениеті
»
ə
  Мақсаты
Мұғалімнің
әрекеті
Оқушының
әрекеті
Жұмыстың түрі
Нәтижесі
Бағалау
Ынтасы артады, өз
ойын айтуға үйренеді
 1.Толық анықтама
 берді2 ұпай
2.Жартылай
 анықтама берді 1 ұпай
3.Мүлдем ештеңе
айтпады ,орындамаған
0 ұпай
Оқушының
белсенділігі мен
қызығушылығын
арттыру
 Түсінігін толық айтып
жеткізді3 ұпай
Түсінігін жартылай
жеткізді2 ұпай
Түсінігін дұрыс жеткізе
алмады1ұпай
Мүлде ештеңе
айтпады0ұпай
Жеке жұмыс
Жұптық жұмыс
Топтық жұмыс
1.Тапсырма:
1.Киіз  үйлер  үлкенкішілігіне
қарай   неше  түрге  бөлінеді?
2.Шаруашылықтың қандай
түрлерін білесіңдер?
3.Мәдениет  неше  түрге бөлінеді?
4.Материалдық мәдениет дегеніміз
не?
Топтық
 2.Тапсырма:
1.Оқушылар оқулықтан мәтінді
оқып шығады.Әр топқа мына
тақырыпшалар беріледі:
1Топқа:1,2тақырыпша
Қазақ ауылы. Қазақтардың қысқы
және жазғы тұрғын үйлері
2Топқа: 3,10 тақырыпша
Мал шаруашылығы. Балық аулау.
3Топқа: 4,5,6,7 тақырыпша
Өрт қою. Жұт. Халықтық мал
емдеу тәсілі. Шөп шабу ісінің
дамуы.
4Топқа:  8, 9 тақырыпша

description:
Егіншілік кәсібі. Аңшылық.
 Оқулықтан оқушылар өздері
қажет деп санаған анықтамаларды
немесе сөйлемдерді дәптерлеріне
жазып алады. Сосын берілген
уақыт аяқталғаннан кейін,сұрақтар
беру арқылы түсініктерін анықтау
және берілген мәтіннен өздері
қажет деп санап ,жазып алған
себептерін сұрау.
Әр топқа тапсырмалар ұсыну:
1. Киіз үй құрылысы
2. Қазақтың ұлттық киімдері
3. Қазақтың ұлттық
аспаптары
4. Қазақтың ұлттық
тағамдары
5. Қазақтың ұлттық
жиһаздары
6. Қазақтың ұлттық әшекей
бұйымдары
7. Төрт түлік туралы мәлімет
беру
8. Қазақтың еңбек құралдары
мен қарулары
Топтық
3.Қолдану  Жаңа жағдайда өз
бетімен білімді
қолдану
Бақылап, бағыт
бағдар береді
Жеке,  жұптық,
топтық
жұмыстарға
қатысу
4.Талдау
Негізгі ойды
анықтау, өз
мақсатына жету
жолдарын талдай
Жағдаяттық шығу
жолдарын түрлі
тапсырмалар
арқылы жетектеу
Пікірін айтады,
ойын еркін
жеткізе бастайды
3Тапсырма:
«Қазақтың киіз үйі».
 Қандай ой түйгенін сұрау.
Әр топқа тапсырмалар ұсыну:
1 топқа: Киіз үйдің тиімділігі
2 топқа: Мал шаруашылығың пайдасы
3 топқа: Малды баптау тәсілі
4 топқа: Егіншілік пен аңшылық
кәсібінің пайдасы
4 Тапсырма:
Халқымыздың XIX ғасырлардағы
материалдық мәдениет игіліктері,
жүргізілген шаруашылық түрлері
Сенімділігі артады,
жауапкершілікті
сезінеді
Проблеманы өз
дәрежесінде шешеді,
өзгені тыңдай білу
дағдысы, өз пікірін
Ойларын толық айта
алды3 ұпай
Ойларын жартылай айта
алды2 ұпай
Ойларын дұрыс жеткізе
алмады1ұпай
Ойларын мүлде айта
алмады0 ұпай
1.Талдаудың дәлелдері
 толық ашылды2ұпай
2.Жартылай ашылды
1ұпай,

description:
алу
(Тағы топқа бөлу)
талдай білу дағдысы
қалыптасады
3.Мүлдем ашылған жоқ
0ұпай
қазіргі уақытта жүргізілеме? Және
қандай ұқсастықтары мен
айырмашылықтары бар деп
ойлайсыңдар?
1 Топқа: XIX ғасырлардағы
қазақтың баспаналары мен
қазіргі XXI ғасыр тұрғын
үйлерін салыстыру.
2 Топқа: XIX ғасырлардағы
мал шаруашылығы мен
балық аулау кәсібін қазіргі
кездегі кәсіппен салыстыру
3 Топқа: XIX ғасырлардағы
мал емдеу тәсілін айта
кетіп, қазіргі өмірдің
ерекшелігімен  салыстыру.
5.Синтездеу
Қорытынды
жасауға
машықтандыру
Оқушылар өз
ойларын жинақтап
айтуға
итермелеуді
ұйымдастырады
Өз мүмкіндіктерін
көрсетуге
тырысады
4 Топқа: Топқа: XIX
ғасырлардағы егіншілік пен
аңшылық кәсіптерін қазіргі
кездегімен салыстыру
5Тапсырма:
Тақырып негізінде жаңа сөздерді
талқылау. Әр топ өздеріне берілген
суреттің қашан және қайда
болғанын сипаттап, әңгіме
құрастыру.
 постер жасау, қорғау.
Білімдерін жинақтап,
нәтижесін бағалай алу
6.Бағалау
 «Бағалау кестесі»
арқылы
оқушыларды
бағалау.
Оқушылардың
білімін сараптап,
қорытындылау
  Оқушылардың
сабаққа қатысуы
мен белсенділігін,
үлгерімі,
тапсырмаларды
орындауына орай
толтырылған
«Бағалау кестесі»
бойынша білімдерін
сараптау, бағалау
«Бағалау
кестесін»
толтырып,ұпайла
рын анықтайды
 Әр оқушының белсенділігін,
білімін анықтау, бағалау.
Үйге тапсырма:

Өз нәтижесіне көз
жеткізеді
Өз біліміне сараптама
жасайды
Ойларын толық айта
алды3 ұпай
Ойларын жартылай айта
алды2 ұпай
Ойларын дұрыс жеткізе
алмады1ұпай
Ойларын мүлде айта
алмады0 ұпай
 Өзіндік бағалау

intro:
Білімділік беру міндеті:
- оқушыларға ХІХ ғ.І жартысындағы қазақ әдебиетінің екі ағымы, көрнекті өкілдері туралы мағлұматтар беріп, қазақ халқының музыка өнері мен матеиалдық мәдениетіне тоқталу
Дамытушылық міндеті: - оқулықтың мәтінімен берілген жоспар бойынша, өз бетінше кесте толтырту, тірек-конспект жазып, ауызша сипаттама жасауға, интерактивтік тақтамен, Қосымша материалдар арқылы интеллектуалдық деңгейін көтеріп, оқушының пәнге қызығушылығын арттыру, тілін дамыту.
Тәрбиелік міндеті: - саяси-идеялылыққа, адамгершілікке, еңбекқорлыққа, табиғатты сүйе білуге, мамандық таңдауға, экономикалық және тарихи көзқарасқа, эстетикалық талғамын арттыруға, патриоттық сезімге, дүниетанымдылыққа, т.б. баулу«Қазақтардың ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы материалдық мəдениеті»

title: "Қазақтардың  ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы материалдық мәдениеті»


file_name: АШЫК САБАК ЖОСПАРЫ.docx

title: "Казактардын  ХІХ ғасырдын бірінші жартысындағы материалдық мэдениеті»


extracted_text:
БЮДЖЕТНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
ХМАОЮГРЫ
«НЯГАНСКИЙ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИЙ КОЛЛЕДЖ»
КОМПЛЕКТ КОНТРОЛЬНООЦЕНОЧНЫХ СРЕДСТВ
ПО УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЕ
ОП.14 Технологии парикмахерских работ и технологическое оборудование
___________________________________________________________________________
ПО СПЕЦИАЛЬНОСТИ 43.02.02 «Парикмахерское искусство»
____________Уткина В.М. председатель ПЦК
____________Шатских Е.В. преподаватель Годы обучения
20________
Паспорт комплекта оценочных средств
Контрольнооценочные   средства   (КОС)   предназначены   для   контроля   и   оценки
образовательных   достижений   обучающихся,   освоивших   программу   учебной   дисциплины
ОП.14 Технологии парикмахерских работ и технологическое оборудование, КОС разработаны
в соответствии с основной профессиональной образовательной программой по специальности
43.02.02. Парикмахерское искусство.
В   результате   аттестации   по   учебной   дисциплине   осуществляется   комплексная
проверка   следующих   умений   и   знаний,   а   также   динамика   формирования   общих   и
Объект(ы)
оценивания

нормативные
документы
к
основным
видам
продукции   (услуг)   и
процессов;
действующие
стандарты;

система единиц СИ;

систем качества;
 средства и приборы
измерений.
  международная
документация

профессиональных компетенций
Предмет(ы) оценивания

Задачи учебной дисциплины:
 создание современных моделей в
стрижках, прическах, в окрашивании;
 применение современных способов
парикмахерских работ в создании
моделей;
В результате изучения дисциплины
студент должен
уметь:
 применять современные технологии
и специальные инструменты по
обработке
волос с учетом направления моды на
текущий сезон;
 самостоятельно анализировать и
изучать новые виды парикмахерских
услуг и
тенденций моды, используя различные
источники профессиональной
информации;
 использовать современные препараты
по обработке волос;
 использовать современное
парикмахерское оборудование;
знать:
Показатели
оценки

в
и

в
с
Применение
оформление
технической
документации
соответствии
действующей
нормативной базой.
Использование

профессиональной
деятельности
документации,
подтверждающей
качество   продукции   и
услуг.
Перевод   несистемных
величин в соответствии с
действующими
стандартами
в
метрические   единицы
(СИ)
Определение
и
использование   единиц
измерений
для
характеристики
показателей  продукции
(услуг) и процессов. Использование
требований   к   форме
сертификат
соответствии,   и   умение
его заполнять
Умение   характеризовать
образцы   нормативно
технической
документации
Умение  использовать   в
профессиональной
деятельности
документацию   систем
качества
продукции
(услуг) и процессов.

  современное   парикмахерское
 о созданиях моделях стрижек,
окрашивании т.д.;
 основные виды парикмахерских
работ и технологический процесс их
выполнения;
 современные направления моды в
парикмахерском искусстве;
 современные препараты по
обработке волос;

оборудование;
ОК 1. Понимать сущность и
социальную значимость своей будущей
профессии, проявлять к ней
устойчивый интерес.
ОК 4.  Осуществлять поиск и
использование информации,
необходимой для эффективного
выполнения профессиональных задач,
профессионального и личностного
развития.
ОК 6. Работать в коллективе и
команде, эффективно общаться с
коллегами, руководством,
потребителями.
ОК 8. Самостоятельно определять
задачи профессионального и
личностного развития, заниматься
самообразованием, осознанно
планировать повышение
квалификации.
ОК 9. Ориентироваться в условиях
частой смены технологий в
профессиональной деятельности.
ПК 1.3. Определять и согласовывать
выбор парикмахерских услуг
ПК 2.1. Анализировать
индивидуальные пластические
антропологические особенности
потребителя.
ПК 2.2. Разрабатывать форму
прически с учетом индивидуальных
особенностей потребителя.
ПК 2.3. Выполнять прически
различного назначения (повседневные,
вечерние, для торжественных случаев)
с учетом моды.
ПК 3.1. Внедрять новые технологии и
тенденции моды. Формы промежуточной аттестации по общепрофессиональной дисциплине – Экзамен.
Комплект оценочных средств для сдачи экзамена в форме защиты проекта
1. Виды стрижек.
2. Приемы стрижек.
3. Методы моделирования стрижек.
4. Классификация бигуди.
5. Технология накручивания волос на бигуди.
6. Классификация препаратов изменяющих цвет волос.
7. Требования, предъявляемые к современным красителям.
8. Современные виды обработки волос.
9. Способы и методы выполнения химической завивки.
10. Парфюмернокосметические средства, применяемые при укладке волос.
11. Классификация стрижек.
12. Технология окрашивания волос.
13. Уровни осветления пигмента волос.
14. Современные способы окрашивания волос.
15. Способы мелирования волос.
16. Технология колорирования волос.
17. Выбор состава для химической завивки в соответствии с типом и состоянием
волос.
18. Современные методы химической завивки.
19. Уход за волосами после химической завивки.
20. Виды и типы волос, их характеристика и структура.
21. Основные факторы, влияющие на стрижку.
22. Фасоны и виды стрижек. Зоны волосяного покрова.
23. Операции стрижки. 24. Методы стрижки.
25. Виды и приемы стрижки.
Требования к выполнению проектной работы
Исследовательская работа обучающегося должна состоять из следующих частей (Приложение
1,2):
1.   План   исследования,   включающий   проблему/вопрос,   подлежащий   исследованию,   гипотезу,
предмет и объект исследования, подробное описание метода, библиографию.
2. Научная статья, состоящая из 3 частей:
а)   первая   часть   "Введение"   должна   обосновывать   актуальность   избранной   темы,   показывать
умение   автора   выделить   и   сформулировать   проблему,   цели   и   задачи   исследования,   новизну
работы.
б) вторая часть "Теоретическая" должна содержать изложение теоретического материала, на
которое   опирается   данное   исследование.   В   случае,   если   работа   опирается   на   эксперимент,
доклад   должен   содержать   "практическую"   часть,   состоящую   из   описания   проведенных
экспериментальных исследований с необходимыми рисунками, таблицами, схемами.
в) в последней части "Выводы" обучающийся анализирует результаты проделанной работы,
делает обобщающее заключение. Помимо общих выводов о работе, обучающийся отвечает на
вопросы рефлексивного характера: что я узнал, выполняя работу, какая часть работы вызвала
наибольшие трудности? Почему? Что изменилось во мне во время выполнения работы?
3. Далее располагается  приложение, включающее фотографии, рисунки, схемы, таблицы,
диаграммы и т.д. Каждое приложение начинается с новой страницы, нумеруется в правом
верхнем углу. В тексте должна быть ссылка на приложение.
4. Процедура защиты представляет собой
 краткое выступление автора работы (до 10 минут);
 ответы на вопросы;
 свободная дискуссия.
Требование к оформлению текста
 шрифт TimesNewRoman  12 кегль;
 формат(размер бумаги)  А4;
 поля верхнее   2см., нижнее  2см., левое  3см., правое  1см;
 межстрочный интервал полуторный;
 отступ  0,63 см;
 нумерация страниц сквозная;
 ориентация книжная;
 выравнивание по ширине
Все рисунки в тексте должны быть сгруппированы; обтекание текстом  по контуру или
вокруг рамки. бюджетное учреждение
профессионального образования
Ханты – Мансийского автономного округа – Югры
 «Няганский технологический колледж»
Приложение 1 Название работы
Автор:
____________________
Научный руководитель
____________________
Нягань, 20__ год
Название работы
Фамилия Имя отчество
ХантыМансийский Автономный округ – Югра, город Нягань
бюджетное учреждение профессионального образования
«Няганский технологический колледж», группа ___
Аннотация
Цель работы: Методы
Приемы
Полученные данные
Выводы
План исследования
(до 4х страниц)
Проблема/вопрос, подлежащий исследованию Гипотеза
Подробное описание метода
Библиография (не менее 3 источников)
Оглавление
Введение…………………………………………………………………………..3
Основная часть……………………………………………………………………5
Заключение……………………………………………………………………….12
Список литературы………………………………………………………………14
Приложение Научная статья, включая формулы и список литературы (не более 10 страниц)
Введение Теоретическая часть
Практическая часть
Приложение

file_name: КОС технология.docx

intro:
Результатом освоения профессионального модуля ПМ.01 Организация и выполнение технологических процессов парикмахерских услуг является готовность обучающегося к выполнению вида профессиональной деятельности ВПД Организация и выполнение технологических процессов парикмахерских услуг.
Для подтверждения такой готовности обязательна констатация сформированности у обучающегося всех профессиональных компетенций, входящих в состав профессионального модуля. Общие компетенции формируются в процессе освоения ОПОП в целом, поэтому по результатам освоения профессионального модуля возможно оценивание положительной динамики их формирования.Результатом освоения профессионального модуля ПМ.01 Организация и выполнение технологических процессов парикмахерских услуг является готовность обучающегося к выполнению вида профессиональной деятельности ВПД Организация и выполнение технологических процессов парикмахерских услуг.
Для подтверждения такой готовности обязательна констатация сформированности у обучающегося всех профессиональных компетенций, входящих в состав профессионального модуля. Общие компетенции формируются в процессе освоения ОПОП в целом, поэтому по результатам освоения профессионального модуля возможно оценивание положительной динамики их формирования.

title: КОМПЛЕКТ КОНТРОЛЬНО-ОЦЕНОЧНЫХ СРЕДСТВ  ПО ПРОФЕССИОНАЛЬНОМУ МОДУЛЮ  ПМ.01 Организация и выполнение технологических процессов  парикмахерских услуг  ПО СПЕЦИАЛЬНОСТИ 43.02.02 Парикмахерское искусство


extracted_text:
2 декабря.
Самостоятельная работа.
Вариант – 2.
Ф. __________________________
1. Запиши ответы на животике снеговика.
             1) Уменьши сумму 2 и 6 на 4.
             2) К разности 9 и 7 прибавь 2.
            3) Чему равно первое слагаемое, если сумма 10, а второе слагаемое 3?
            4) Уменьшаемое  7, разность 4. Найди вычитаемое.
            5) Чему равно уменьшаемое, если вычитаемое 4, а разность 3?
1.
                  2.                 3.                4.                 5.
2.  Вставь нужные числа, чтобы получились верные записи.
           3 + … = 7           6 - … = 2         10 - … = 4
           9 - … = 4              … - 2 = 7         … - 5 = 4
   7 + 2 - … =  4
 9 – 5 + … = 8
 … - 3 + 4 = 10
3. Запиши решения задач и ответ.
        1)  В выходные Оля прочитала 6 страниц книги, а Саша 3. Сколько всего
             страниц прочитали дети?
________________________
            Ответ: ____________________
    Что мы искали в этой задаче? Подчеркни нужное слово:
часть          целое

2)  Максим решил 9 задач. Из них 3 задачи на сложение, остальные на вычитание. Сколько задач на вычитание решил Максим?
             ________________________
            Ответ: ____________________
    Что мы искали в этой задаче? Подчеркни нужное слово:
часть          целое
4. Выбери одну из двух задач. Составь к ней схему.

file_name: Самостоятельная работа по математике..docx

intro: Самостоятельная работа состоит их четырёх заданий. Первое задание  на проверку устных вычислительных навыков. Детям необходимо прочитать математическое задание и записать ответ на животике снеговика. Затем нужно решить несколько примеров с пропущенным числом. Записать решения задач, определив, что нужно найти. Начертить схему к одной из задач на выбор.

title: Самостоятельная работа по математике, 1 класс