extracted_text:
Түсінік  хат
  «Жас Эколог» 3сынып оқушыларына арналған факультатив  сабағының
бағдарламасы .
Аптасына 1 сағат 34 сағат  берілген.
Келешек ұрпаққа экологиялық мәдени тәрбие беру қазіргі заманда өзекті мәселе
болып табылады.Бастауыш мектепте  экологиялық білім беру баланың дүние
танымымының қалыптасуында  өте маңызды кезең деуге болады. Теориялық
және  әдістемелік экологияға байланысты шығармаларды талдау нәтижесінде
бастауыш  мектептегі экологиялық білім беру жұмысын жандандыру жөнінде ой
туғызды.
Басты мақсаттың бірі:
   Табиғаттағы өз орнын білетін, қоршаған ортамен өзара байланысты
  экологиялық сауатты тұлға қалыптастыру.Бағдарлама бойынша жұмыс
жүргізу барысында балалар қоршаған ортаны білуге қызығушылық, білім
құмарлықтарын көрсетті. Экологияға байланысты сұрақтарды  зерделеу
барысында белсенділік пайда болды. Балалардың көбінде туған өлкенің
табиғатын  зерделеп білуге құмарлық байқалды. Табиғи ортада өздерін дұрыс
ұстауға тырысатын болды.
           Бағдарламаның өзектілігі экологиялық тәрбиеге арналған жинақтардың
бастауыш сатыда жетіспеуінен туындап отыр. Бағдарлама бойынша өткізілген
жұмыстар барысында балалар қоршаған ортаға,түрлі қызықты мәліметтерге
қызығушылықтарын танытты.Олардың экологиялық тұрғыдағы сұрақтарға
жауап іздеуде белсенділік көрсетті.
           Балалардың көбісі қызығушылық танытып,туған өлкеге байланысты
тақырыптарды зерттеу жұмысына алып,ізденіс жұмыстарын бастап кетті.
Олардың осы сабақтардан кейінгі алған мәліметтерін атааналарымен
бөлісуі,естігенін есте қалдыруы сабақтың мазмұндылығына саяды.Білім
мекемелерінің баланың дамуына жағдай жасап,осы тәріздес сабақтар өткізуі
баланың толық дамыған жеке тұлға ретінде қалыптасады.
Табиғатпен үйлесім табуы, баланың бойында табиғатқа деген қамқорлығы,
жауаптылығы, жанашырлығы артады.
Бағдарламаның материалдары бастауыш сынып мұғалімдеріне жалпы
білім беру жұмысында,үйірме, сыныптан тыс  т.б. жұмыстарда «Қоршаған орта»
курсы бойынша қосымша материал ретінде қолдануға ұсынылады.
Және қосымша білім беру, балабақша даярлық тобының педагогтарына пайдалы
болуы мүмкін. «Жас эколог» бағдарламасының мақсаты:
бастауыш мектеп оқушыларының тәртібінің дамуын  экологиялық тұрғыда
қалыптастыру.
Бағдарламаны  іске  асырудағы  қойылатын міндеттері:
1.Табиғат құбылыстарының заңдылығы туралы, өлі және тірі табиғаттың
біртұтастығы туралы және адамқоғамтабиғаттың өзара байланыстығы туралы
білім қалыптастыру.
2.Табиғатта өзінөзі ұстау ережелері мен нормалар туралы санасезім
қалыптастыру және оларды өмірде қолдануға дағдыландыру.
3. Денсаулыққа, табиғатқа, өмірге жауапкершілікпен қарауды тәрбиелеу.
4. Кез келген табиғат объектінің ерекшелігі, қайталанбастығы және орны
толтырылынбастығы жөнінде сезім құру.
5.  Салауатты өмір салтын құру, қоршаған ортаны қорғауға белсенділік
білдіруге ынталандыру
6. Қоршаған ортаны бағалау және оның жағдайын болжау жөнінде білім,
біліктілігін дамыту.
Бағдарлама мазмұнының негізгі принциптері:
.  сана мен ісәрекеттің біртұтастығы
.  көрнекілік принципі
.  жеке тұлғалық принципі
.  өлкетанулық принципі
.  жүйелілік принципі
.  практикалық бағыт принципі
Бағдарламаның құрылымы:
Тәжірибелік әрекеттер арқылы саяхатта өзінөзі ұстау ережесін білу,
Табиғат құбылыстарының заңдылығын,өлі және тірі табиғаттың біртұтастығын,
адам мен табиғаттың өзара байланысты екенін теориялық біліммен «Жас
эколог», «дүниетану»сабақтарында білу,денсаулыққа жауапкершілікпен
қарауды салауаттану,
өзінөзі тану сабағында,табиғатқа,өмірге жауапкершілікпен қарауды өмір
қауіпсіздік,
жол ережелері сабақтарында көрсете білу, Кез келген табиғат объектінің
ерекшелігі, қайталанбайтындығы және орны толтырынбайтындығы жөнінде
сезімді құруды бақылау әдісімен дәлелдеу. Күтілетін нәтиже:
Баланың жеке тұлғалық көрсеткіштері:

табиғат әлемін білуге қызығушылығы

экологиялық тұрғыда әрекет жасаудың керектігі

адамның биосферадағы орны мен ролін ұғынуы
Оқушы нені білу керек:

байланысын

жағдайы мен  күту ережелерін

өсімдіктер мен жануарлардың негізгі түрлерін
адамның қоршаған ортамен жанжақты байланыстығын
Жер планетасы – біздің үлкен үйіміз
Күн   Жердегі өмірдің  шырағы
табиғаттағы өлі мен тіріні
тірі ағзалардың өмірінің адам әрекетіне байланыстығын
тірі ағзалар үшін жылудың, жарықтың, ауаның, топырақтың маңызы мен
өсімдіктер мен жануарлардың адам өміріндегі маңызын, оларды өсіру
 адамның денсаулығы мен өмірін және табиғатты сақтау жағдайларын
адамның жағымды және жағымсыз әрекеттерінің табиғатқа әсер етуі
қоршаған ортаны сақтау әдістерін
бақылау мен тәжрибе деген не?
экология – ортақ үйіміз туралы ғылым
табиғатта экологиялық тұрғыдағы тәртіп ережелерін орындау
табиғатты және өз денсаулығын қорғау үшін теориялық білімін қолдана
мәдени өсімдіктер мен үй жануарларын күте білу
салауатты өмір салтын құра білу
қоршаған ортаның (мекен жайы, ауласы, көшесі,жақын жердегі саябақ т.б.)

Оқушы не істей білу керек:

білу

жағдайын жақсартуға әрекет білдіру

құбылыстарын бақылау

ұсынған жоспар мен сұлба бойынша табиғаттың заттары мен
тірі және өлі табиғаттың объектілерімен қарапайым тәжрибелер жүргізу
адамдардың тәртібі мен әрекеттерін экологиялық тұрғыда бағалау өзінің табиғатқа, адамдарға деген көзқарасын ойынағанда және өмірде

суретпен,бұйымдар жасау арқылы, ертегі құру арқылы, шағын шығарма арқылы
т. б.  көрсете білу

«Жас эколог» бағдарламасының тақырыптық жоспары    Аптасына  1 сағат  34 сағат
№
Тақырыптар
Сағат
саны
Күні
Экология деген не?
Экология деген не?
Терезе сыртындағы  үй
Біз тұратын үй
Қоқыс қайдан келіп қайда кетеді ?
І
1
ІІ
2
3
ІІІ Мен және мені  қоршаған орта
4
5
6
ІҮ
7
8
9
10
Ү
11
12
13
ҮІ
14
15
ҮІІ Менің өлкем
16
17
18
19
20
21
22
23
Менің жанұям
Үйден мектепке дейінгі жол
Саябаққа топсеруен
Су – тіршілік көзі
Су – өмір көзі.Судың қасиеттері.
Судың өсімдіктер, жануарлар және адам өміріндегі маңызы.Суды үнемдей
біліңдер!
Қазақтандағы өзен,көлдердің экологиялық жағдайы
Практикалық жұмыс «Тісті қалай дұрыс тазалау керек?»
Біздің өміріміздегі Күн мен жарық
Біздің өміріміздегі Күн мен жарық
Жылу мен жарық менің үйіме қайдан келеді?
«Күн жүйесіндегі Жер планетасы»ауызша журнал
Ауа және денсаулық
Ауа және денсаулық
Практикалық жұмыс «Сынып бөлмесінің тазалығы»
Біздің өлкенің өсімдіктер әлемі.
Өсімдік – тірі ағза.Өсімдікті түсініп әлпештей білейік !
Біздің өлкенің жануарлар әлемі.
Өлкеміздің жойылып бара жатқан өсімдіктері мен жануарлары.Қызыл кітап
«Біздің ауланың құстары» виртуалдық саяхат
Табиғатты неге қорғау керек ? Диалог.
Өсімдіктердің өмір сүру уақыты
Мұражайға саяхат
1
1
2
1
1
3
1
1
1
4
1
1
1
1
3
1
1
1
2
1
1
8
1
1
1
1
1
1
1
1 ҮІІІ Өлі табиғат
Өлі табиғат.
24
25
Ауа райы.Климат. Ауа райын болжау
Ситуациялық таңдау құру «Екінші аяқ киім керек пе?»
26
Шығармашылық жұмыс «Өлі табиғаттың өтініші»
27
ІХ
    Өлі және тірі табиғат  арасындағы байланыс
Өлі және тірі табиғат арасындағы экологиялық байланыс
28
Тірі табиғат түрлерінің өмір жағдайларына бейімделуі
29
30
Біз экологиялық әдеттерді қолдаймыз! Ролдік ойын: «Мен табиғатта қонақтамын»
Табиғат әліеміне саяхат.Экологиялық белгілер сайысы
31
Балалар мен ересектер үшін экологиялық ескерту құру.Ұжымдық проект
32
«Табиғаттағы тәртіп сақтау ережелері»
Мектеп ауласын абаттандыру жұмыстары.Практикалық жұмыс
Қорытынды сабақ
33
34
4
1
1
1
1
7
1
1
1
1
1
1
1

                                        Бағдарламаның мазмұны
Қысқа мазмұны
Тақырыбы
Экология деген не? Экология дегеннің не екенін
анықтау.Экология адамның,
өсімдіктердің,жануарлардың – бәріміздің
ортақ үйіміз – Жердің өмірін зерттейтін
ғылым.Тірі және өлі табиғат арасындағы
байланысты реттеу. Мысалдар ды талдау
нәтижесінде экология ның маңыздылығын
түсіндіру
Әркімнің өз үйінің сыртқы
көрінісі.Ауылдағы және қаладағы
үйлер.Тазалық пен тәртіп сақтау.
Терезе сыртындағы
менің үйім
Қоқыс қайдан келіп
қайда кетеді?
Қоқыстың қайдан келіп қайда кететінін
анықтау
№
1
2
3
4. Мен және мені
қоршаған орта
Менің үйім, жанұям. Жер үстіндегілердің
бәрімен көршіміз. Жанұядағы,жалпы
бәрімен сыйластық,татулық.
Мен қиялымдағы үй. Біздің жақын
достарымыз (жануарлар әлемі)
5
Үйден мектепке
дейінгі жол
Көшеде , жолда қаупсіздік сақтау
ережелерін қолдана білу
Әдіс түрлері
Әңгімелеу
Қорытынды
Диалог
«Тірі  өлі»
ойыны.
Сурет
 «Қайың және
оның маңай
ындағылар»
Әңгімелеу
Диалог
Ойын
Эксперимент
«Егер оқушы
лардың
әрқайсысы
қағаз шашып
тастаса не
болады?»
Әңгімелеу
Диалог
Ойын
Сурет «Менің
үйім», «Мен
ауылда тұра
мын» әңгіме
Шағын
шығарма
«Біздің сыны
бымыз,үйіміз,
ауылымыз таза
болу үшін не
істеу керек?»
Біз ұнататын
мерекелер.
Әдептілік
ережелері
Сурет салу
«Сүйіспенші
лік гүлі» 6
7
8
9
10
11
Саябаққа
топсеруен
Ағаштарды  бақылау,салыстыру.Оларды не
үшін егеді?
Су өмір
көзі.Судың
қасиеттері
Су үйге қайдан келеді,қалай
падаланады,қайда кетеді?Су қанша тұрады?
Неге оны үнемдеу керек
Судың тіршілік
өміріндегі маңызы.
Суды үнемдей біл!
Судың өсімдіктердің, жануарлардың
өміріндегі орны.Су адамға не үшін қажет?
Су адам ағзасында қалай пайда
болады,қайда кетеді?
Қазақтандағы өзен,
көлдердің
экологиялық
жағдайы
Еліміздің өзен,көлдерінің экологиялық
жағдайын анықтау
Тісті дұрыс тазалау Неге тісті тазалап, қолды үнемі жуып отыру
керек?
Біздің өміріміздегі
Күн мен жарық
Күн – күндізгі табиғи жарық пен жылу
беруші. Ай мен жұлдыздардың түнгі жарығы.
Өсімдіктер мен жануарлар үшін Күн мен
Айдың жарығы мен жылуының маңызы
Жарықтың адам өміріндегі ролі
Әңгімелеу
Бақылау
«Әр ағашқа
сәйкесті сөз
тап»ойыны
Ситуациялық
жағдаяттар
Тәжрибе
Әңгімелеу
Тәжрибе
Әңгімелеу
Әңгімелеу
Бақылау
Іздену
Әңгімелеу
Әңгімелеу
Бақылау
Эксперимент
12 Жылу мен жарық
менің үйіме қайдан
келді?
ТЭЦ, АЭС, газқұбырлары және олардың
планетаның экологиялық жағдайына
тигізетін  әсері
Әңгімелеу
13
«Күн жүйесіндегі
Жерпланетасы »
ауызша журнал
Күн жүйесіндегі 9 планета.Әр планетаның
ерекшелігі және олрдың біртұтастығы
14 Ауа және
денсаулық
Ауаның қасиеттері.Ауа неге керек?Ауа таза
болу үшін не істеу керек? Тыныс алу
мүшелерінің аурулары Шылым түтінінің
зияны.Тыныс алу гимнастикасы
Әңгімелеу
Ролдік ойын
«Жер – біздің
туған үйіміз»
Тәжрибе.Ауа
жұту және
шығаруды
бақылау.
Үрлеу
шарларымен
ойын
Сурет «Күзгі
орманның
көрінісі»
Сурет «Суды
қорғау»
Су тамшысы
туралы ертегі
Ертегіні
жалғастыр:
«Бір бала
болыпты.Ол
жуынуды
ұнатпапты...»
Қазақстанның
өзен,көлдері
нің экология
лық жағдайы
туралы хабар
лама дайындау
Сурет
Тісті күту
алгоритмі
Бөлме
өсімдіктерін
орналастыру
практикумы
Сурет «Аспан»
Хабарландыру
«Жылу мен
жарықты
қалай
үнемдейміз»
Ермексаздан
«Күн жүйесі
моделін» жасау
Сурет «Біз Жер
планетасының
тұрғын
дарымыз»
Шағын
шығарма
«Шылым
шегетін
адамдарға
қандай кеңес
берер едің» 15 Практикалық
жұмыс «Сынып
бөлмесінің
тазалығы»
Сынып болмесін тазарту жұмысы.
Желдеткіштерді ашып таза ауа жіберу
Практикалық
жұмыс
16
Біздің өлкенің
өсімдіктер әлемі.
Өлкеміздің өсімдіктер әлемі.Оның негізгі
топтары.
Әңгімелеу
Бақылау
17 Өсімдіктірі ағза.
Өсімдікті күтіп
әлпештейік
Балалардың өсімдіктер туралы білімін
жүйелеу.Өсімдіктермен қоршаған орта
арасындағы байланыс
18
Біздің өлкенің
жануарлар әлемі.
Өлкеміздің жануарлар әлемі.Оның негізгі
топтары.Олардың ерекшеліктері.
Практикалық
жұмыс
«Өсімдікті
әлпештейік»
ситуациялық
таңдау
Әңгімелеу
Бақылау
тазалық
сақтауға
арналған
ескертулер
құрастыру
Өлке өсімдігін
бейнелеу
Ұжымдық
панно жасау
«Мен сүйетін
өсімдік»
Өлке жануарын
бейнелеу
өлкеміздің жойылып бара жатқан өсімдіктері
мен жануарларын оқып білу
Әңгімелеу
Бақылау
Іздену
Өлкенің
«Қызыл
кітабын» құру
19 Өлкеміздің
жойылып бара
жатқан өсімдіктері
мен жануарлары.
Қызыл кітап
Біздің ауланың
құстары
Виртуалдық саяхат
20
Қала өміріне бейімделген құстар,олардың
ерекшеліктері,құстардың адам өміріндегі
орыны,қиын жағдайлардағы құстарға көмек
Виртуалдық
саяхат
21
Табиғатты неге
қорғау керек?
22 Өсімдіктердің өмір
сүру уақыты
Табиғатты неге қорғау керек?Диалог«Адам
өлі табиғатсыз өмір сүре алама?»
Өсімдіктерді өмір суру мерзіміне қарай
топтау
Диалог
Пікірталас
Әңгімелеу
Бақылау
Іздену
23 Мұражайға саяхат
Өлкеміздің өсімдіктері мен жануарлар әлемі
саяхат
24 Өлі табиғат
Өлі табиғат,оның алуан түрлілігі жөнінде
түсінік қалыптастыру.Маңайымыздағы өлі
табиғат заттары мен құбылыстары
25 Ауарайы. Климат.
Ауа райын болжау
26
Ситуациялық
таңдау «Екінші аяқ
киім керек пе?»
27 Шығармашы лық
жұмыс «Өлі
Ауа райы, климат туралы жалпы түсінікАуа
райын бақылау,оны талдау.Ауа райын кім
болжайды және бұл не үшін керек?
Екінші аяқ киім  қолданбаудың
әсері,денсаулыққа зиян.Шаң – адамның ,тірі
ағзаның жауы
Шығармашылық жұмыс
 «Өлі табиғаттың өтініші» (бұлт,жел,су
Пікірталас
«Адам өлі
табиғатсыз
өмір сүре
алама?»
Практикалық
жұмыс
Талдау
Практикалық
жұмыс
Талдау
Ролдік ойын
Диалог
Сурет «Біздің
ауланың
құстары»
Әңгіме құру
«Құстарға қиын
жағдайда көмек
ситуациялық
ойын құру
Өмір сүру
мерзіміне
байланысты
кесте құру
Өлкеміздің
флора мен
фаунасының
тізімін құру
Дидактикалық
ойын:
«Өлітірі»
Өлі табиғатты
суреттеу
Іскерлік ойын
«Синоптиктер
хабарлайды»
Газет шығару
«Екінші аяқ
киім керек»
Сурет сайысы
«Мен және өлі табиғаттың өтініші» тамшысы,тас)
28 Өлі және тірі
тадиғат арасындағы
экологиялық
байланыс
Тірі табиғат
түрлерінің өмір
жағдайларына
бейімделуі
Біз
экологиялық
әдеттерді
қолдаймыз!
Ролдік ойын «Мен
табиғатта
қонақтамын»
Экологиялық
белгілер сайысы
29
30
31
32
33 Ұжымдық проект
«Тәртіп сақтау
ережелері»
Мектеп ауласын
абаттандыру
жұмыстары.
34
Тірі және қлі табиғат арасындағы байланыс
жөнінде білім қалыптастыру
Пікірталас
Болжау
табиғат»
Сурет «Менің
саябағым»
Өсімдіктер мен жануарлардың әртүрлі
жағдайларға бейімділігі жөнінде түсінік
қалыптастыру
Әңгімелеу
Практикалық
жұмыс
Өсімдік,
жануар атынан
хат жазу
Экологиялық тұрғыда ойлау және әрекеттер
жасау. Экологиялық белгілердің керектігі
Табиғатта өзінөзі ұстау мәдениеті
«Табиғаттақалай мәдениетті сақтау керек?»
ситуациялық ойын құру
Балалар мен ересектер үшін экологиялық
белгілер жасап қорғау
Әңгімелеу
Практикалық
жұмыс
ситуациялық
ойын құру
Сайыс
Балалар мен ересектер үшін экологиялық
белгілер жасау Ұжымдық проект «Тәртіп
сақтау ережелері»
«Жасыл ел» бағдарламасының бағытын
түсініп,жүзеге асыру
Ұжымдық
проект
Практикалық
жұмыс
«Экологиялық
белгілер» сурет
Ролдік ойын
«Мен табиғатта
қонақтамын»
«Менің
белгімді тауып
ал» ойыны
экологиялық
белгілер жасау
Мектеп
ауласына
гүлдер,шыбықт
ар егіп, күту
                              Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
«Жәндіктер туралы»
1.
Жүсіпбек Аймауытов. «Балауса» баспасы. Алматы – 1992ж
       2. «Юный эколог»
         Ю.Н.Александрова.,Л.Д.Ласкина.,Н.В.Николаева.
         Издательство  «Учитель»  2008ж
2.
Бастауыш мектеп журналы. 2001,2002,№1,2,3
      3. Жаратылыстану негіздері және дүниетануды оқыту әдістемесі.
      М.К.Естұрсынова, Ш.С.Набидоллина. «Фолиант» баспасы. Астана – 2007ж
Дүниені тану.
4.
К.Жүнісова.,Қ.Аймағамбетова,З.Олейник. «Атамұра»баспасы – 2009ж
Аң – құстар әлемі.
5.
Жәрдем Кейкін. «Мөлдір бұлақ» журналы. – 20007 ж
Бастауыш сынып оқушыларының экологиялық білімін дамыту.
6.
А.Қ.Сәтова.,Б.У.Байтоқова. «Дарын»орталығы.Астана – 2002ж
Театр здоровья.
7.
В.Левкина. «Начальнач школа»  2003ж.№20. Головоломки по темам «Окружающего мира».
8.
Т.Рыжова. «Начальная школа». – 2003ж.№20.
9.
Ж.Қайдарова. «Мөлдір бұлақ»  2009ж. №15.
Жандылардың ерекшеліктері.

                                                                                Мазмұны
Түсініктеме хат ..........................................................................................................2
«Жас эколог» бағдарламасының мақсаты ...............................................................3
Бағдарламаның құрылымы ....................................................................................45
«Жас эколог» бағдарламасының тақырыптық жоспары ....................................68
Бағдарламаның мазмұны .......................................................................................913
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ..........................................................................14

file_name: Жас Эколог 3сынып оушыларына арналан факультатив  сабаыны бадарламасы--.doc

intro:
«Жас Эколог» 3-сынып оқушыларына арналған факультатив  сабағының
бағдарламасы .
Аптасына 1 сағат 34 сағат  берілген.
Келешек ұрпаққа экологиялық мәдени тәрбие беру қазіргі заманда өзекті мәселе болып табылады.Бастауыш мектепте  экологиялық білім беру баланың дүние танымымының қалыптасуында  өте маңызды кезең деуге болады. Теориялық және  әдістемелік экологияға байланысты шығармаларды талдау нәтижесінде бастауыш  мектептегі экологиялық білім беру жұмысын жандандыру жөнінде ой туғызды.
Басты мақсаттың бірі:
 -  Табиғаттағы өз орнын білетін, қоршаған ортамен өзара байланысты
 - экологиялық сауатты тұлға қалыптастыру.Бағдарлама бойынша жұмыс жүргізу барысында балалар қоршаған ортаны білуге қызығушылық, білім құмарлықтарын көрсетті. Экологияға байланысты сұрақтарды  зерделеу барысында белсенділік пайда болды. Балалардың көбінде туған өлкенің табиғатын  зерделеп білуге құмарлық байқалды. Табиғи ортада өздерін дұрыс ұстауға тырысатын болды.Түсінік  хат
  «Жас Эколог» 3-сынып оқушыларына арналған факультатив  сабағының
бағдарламасы .
Аптасына 1 сағат 34 сағат  берілген.
Келешек ұрпаққа экологиялық мәдени тәрбие беру қазіргі заманда өзекті мәселе болып табылады.Бастауыш мектепте  экологиялық білім беру баланың дүние танымымының қалыптасуында  өте маңызды кезең деуге болады. Теориялық және  әдістемелік экологияға байланысты шығармаларды талдау нәтижесінде бастауыш  мектептегі экологиялық білім беру жұмысын жандандыру жөнінде ой туғызды.
Басты мақсаттың бірі:
 -  Табиғаттағы өз орнын білетін, қоршаған ортамен өзара байланысты
 - экологиялық сауатты тұлға қалыптастыру.Бағдарлама бойынша жұмыс жүргізу барысында балалар қоршаған ортаны білуге қызығушылық, білім құмарлықтарын көрсетті. Экологияға байланысты сұрақтарды  зерделеу барысында белсенділік пайда болды. Балалардың көбінде туған өлкенің табиғатын  зерделеп білуге құмарлық байқалды. Табиғи ортада өздерін дұрыс ұстауға тырысатын болды.
           Бағдарламаның өзектілігі экологиялық тәрбиеге арналған жинақтардың бастауыш сатыда жетіспеуінен туындап отыр. Бағдарлама бойынша өткізілген жұмыстар барысында балалар қоршаған ортаға,түрлі қызықты мәліметтерге қызығушылықтарын танытты.Олардың экологиялық тұрғыдағы сұрақтарға жауап іздеуде белсенділік көрсетті.
           Балалардың көбісі қызығушылық танытып,туған өлкеге байланысты тақырыптарды зерттеу жұмысына алып,ізденіс жұмыстарын бастап кетті.
Олардың осы сабақтардан кейінгі алған мәліметтерін ата-аналарымен бөлісуі,естігенін есте қалдыруы сабақтың мазмұндылығына саяды.Білім мекемелерінің баланың дамуына жағдай жасап,осы тәріздес сабақтар өткізуі баланың толық дамыған жеке тұлға ретінде қалыптасады.
Табиғатпен үйлесім табуы, баланың бойында табиғатқа деген қамқорлығы, жауаптылығы, жанашырлығы артады.
	Бағдарламаның материалдары бастауыш сынып мұғалімдеріне жалпы білім беру жұмысында,үйірме, сыныптан тыс  т.б. жұмыстарда «Қоршаған орта» курсы бойынша қосымша материал ретінде қолдануға ұсынылады.
Және қосымша білім беру, балабақша даярлық тобының педагогтарына пайдалы болуы мүмкін.

«Жас эколог» бағдарламасының мақсаты:
бастауыш мектеп оқушыларының тәртібінің дамуын  экологиялық тұрғыда қалыптастыру.

Бағдарламаны  іске  асырудағы  қойылатын міндеттері:
1.Табиғат құбылыстарының заңдылығы туралы, өлі және тірі табиғаттың біртұтастығы туралы және адам-қоғам-табиғаттың өзара байланыстығы туралы білім қалыптастыру.
2.Табиғатта өзін-өзі ұстау ережелері мен нормалар туралы сана-сезім қалыптастыру және оларды өмірде қолдануға дағдыландыру.
3. Денсаулыққа, табиғатқа, өмірге жауапкершілікпен қарауды тәрбиелеу.
4. Кез келген табиғат объектінің ерекшелігі, қайталанбастығы және орны толтырылынбастығы жөнінде сезім құру.
5.  Салауатты өмір салтын құру, қоршаған ортаны қорғауға белсенділік білдіруге ынталандыру
6. Қоршаған ортаны бағалау және оның жағдайын болжау жөнінде білім, біліктілігін дамыту.

Бағдарлама мазмұнының негізгі принциптері:
.  сана мен іс-әрекеттің біртұтастығы
.  көрнекілік принципі
.  жеке тұлғалық принципі
.  өлкетанулық принципі
.  жүйелілік принципі
.  практикалық бағыт принципі

Бағдарламаның құрылымы:
Тәжірибелік әрекеттер арқылы саяхатта өзін-өзі ұстау ережесін білу,
Табиғат құбылыстарының заңдылығын,өлі және тірі табиғаттың біртұтастығын,
адам мен табиғаттың өзара байланысты екенін теориялық біліммен «Жас эколог», «дүниетану»сабақтарында білу,денсаулыққа жауапкершілікпен қарауды салауаттану,
өзін-өзі тану сабағында,табиғатқа,өмірге жауапкершілікпен қарауды өмір қауіпсіздік,
жол ережелері сабақтарында көрсете білу, Кез келген табиғат объектінің ерекшелігі, қайталанбайтындығы және орны толтырынбайтындығы жөнінде сезімді құруды бақылау әдісімен дәлелдеу.

Күтілетін нәтиже:
Баланың жеке тұлғалық көрсеткіштері:
-	табиғат әлемін білуге қызығушылығы
-	экологиялық тұрғыда әрекет жасаудың керектігі
-	адамның биосферадағы орны мен ролін ұғынуы
Оқушы нені білу керек:
-	Жер планетасы – біздің үлкен үйіміз
-	Күн  - Жердегі өмірдің  шырағы
-	табиғаттағы өлі мен тіріні
-	тірі ағзалардың өмірінің адам әрекетіне байланыстығын
-	тірі ағзалар үшін жылудың, жарықтың, ауаның, топырақтың маңызы мен байланысын
-	өсімдіктер мен жануарлардың адам өміріндегі маңызын, оларды өсіру жағдайы мен  күту ережелерін
-	өсімдіктер мен жануарлардың негізгі түрлерін
-	адамның қоршаған ортамен жан-жақты байланыстығын

-	 адамның денсаулығы мен өмірін және табиғатты сақтау жағдайларын
-	адамның жағымды және жағымсыз әрекеттерінің табиғатқа әсер етуі
-	қоршаған ортаны сақтау әдістерін
-	бақылау мен тәжрибе деген не?
-	экология – ортақ үйіміз туралы ғылым
Оқушы не істей білу керек:
-	табиғатта экологиялық тұрғыдағы тәртіп ережелерін орындау
-	табиғатты және өз денсаулығын қорғау үшін теориялық білімін қолдана білу
-	мәдени өсімдіктер мен үй жануарларын күте білу
-	салауатты өмір салтын құра білу
-	қоршаған ортаның (мекен жайы, ауласы, көшесі,жақын жердегі саябақ т.б.) жағдайын жақсартуға әрекет білдіру
-	ұсынған жоспар мен сұлба бойынша табиғаттың заттары мен құбылыстарын бақылау
-	тірі және өлі табиғаттың объектілерімен қарапайым тәжрибелер жүргізу
-	адамдардың тәртібі мен әрекеттерін экологиялық тұрғыда бағалау
-	өзінің табиғатқа, адамдарға деген көзқарасын ойынағанда және өмірде  суретпен,бұйымдар жасау арқылы, ертегі құру арқылы, шағын шығарма арқылы т. б.  көрсете білу

«Жас эколог» бағдарламасының тақырыптық жоспары    Аптасына  1 сағат  34 сағат
№	Тақырыптар	Сағат саны	Күні
І	Экология деген не?                        	1
1	Экология деген не? 	1
ІІ	Терезе сыртындағы  үй	2
2	Біз тұратын үй	1
3	Қоқыс қайдан келіп қайда кетеді ?	1
ІІІ	Мен және мені  қоршаған орта	3
4	Менің жанұям	1
5	Үйден мектепке дейінгі жол	1
6	Саябаққа топсеруен	1
ІҮ	Су – тіршілік көзі	4
7	Су – өмір көзі.Судың қасиеттері.	1
8	Судың өсімдіктер, жануарлар және адам өміріндегі маңызы.Суды үнемдей біліңдер!	1
9	Қазақтандағы өзен,көлдердің экологиялық жағдайы	1
10	Практикалық жұмыс «Тісті қалай дұрыс тазалау керек?»	1
Ү	Біздің өміріміздегі Күн мен жарық	3
11	Біздің өміріміздегі Күн мен жарық	1
12	Жылу мен жарық менің үйіме қайдан келеді?	1
13	«Күн жүйесіндегі Жер планетасы»ауызша журнал	1
ҮІ	Ауа және денсаулық 	2
14	Ауа және денсаулық	1
15	Практикалық жұмыс «Сынып бөлмесінің тазалығы» 	1
ҮІІ	Менің өлкем	8
16	Біздің өлкенің өсімдіктер әлемі.	1
17	Өсімдік – тірі ағза.Өсімдікті түсініп әлпештей білейік !	1
18	Біздің өлкенің жануарлар әлемі. 	1
19	Өлкеміздің жойылып бара жатқан өсімдіктері мен жануарлары.Қызыл кітап	1
20	«Біздің ауланың құстары» виртуалдық саяхат	1
21	Табиғатты неге қорғау керек ? Диалог.	1
22	Өсімдіктердің өмір сүру уақыты	1
23	Мұражайға саяхат	1
ҮІІІ	Өлі табиғат	4
24	Өлі табиғат.	1
25	Ауа райы.Климат. Ауа райын болжау	1
26	Ситуациялық таңдау құру «Екінші аяқ киім керек пе?»	1
27	Шығармашылық жұмыс «Өлі табиғаттың өтініші»	1
ІХ	    Өлі және тірі табиғат  арасындағы байланыс 	7
28	Өлі және тірі табиғат арасындағы экологиялық байланыс	1
29	Тірі табиғат түрлерінің өмір жағдайларына бейімделуі	1
30	Біз экологиялық әдеттерді қолдаймыз! Ролдік ойын: «Мен табиғатта қонақтамын»	1
31	Табиғат әліеміне саяхат.Экологиялық белгілер сайысы	1
32	Балалар мен ересектер үшін экологиялық ескерту құру.Ұжымдық проект «Табиғаттағы тәртіп сақтау ережелері»	1
33	Мектеп ауласын абаттандыру жұмыстары.Практикалық жұмыс	1
34	Қорытынды сабақ	1

                                        Бағдарламаның мазмұны
№	Тақырыбы	Қысқа мазмұны	Әдіс түрлері	Қорытынды
1	Экология деген не?	Экология дегеннің не екенін анықтау.Экология адамның, өсімдіктердің,жануарлардың – бәріміздің ортақ үйіміз – Жердің өмірін зерттейтін ғылым.Тірі және өлі табиғат арасындағы байланысты реттеу. Мысалдар- ды талдау нәтижесінде экология ның маңыздылығын түсіндіру	Әңгімелеу

Диалог

«Тірі - өлі» ойыны.

Сурет
 «Қайың және оның маңай- ындағылар»
2	Терезе сыртындағы менің үйім	Әркімнің өз үйінің сыртқы көрінісі.Ауылдағы және қаладағы үйлер.Тазалық пен тәртіп сақтау.	Әңгімелеу

Диалог
Ойын	Сурет «Менің үйім», «Мен  ауылда тұра- мын» әңгіме
3	Қоқыс қайдан келіп қайда кетеді?	Қоқыстың қайдан келіп қайда кететінін анықтау	Эксперимент «Егер оқушы -лардың әрқайсысы қағаз шашып тастаса не болады?»	Шағын шығарма «Біздің сыны- бымыз,үйіміз,
ауылымыз таза болу үшін не істеу керек?»
4.	Мен және мені қоршаған орта	Менің үйім, жанұям. Жер үстіндегілердің бәрімен көршіміз. Жанұядағы,жалпы бәрімен сыйластық,татулық.
Мен қиялымдағы үй. Біздің жақын достарымыз (жануарлар әлемі)	Әңгімелеу

Диалог
Ойын
	Біз ұнататын мерекелер.
Әдептілік ережелері Сурет салу
«Сүйіспенші-лік гүлі»
5	Үйден мектепке дейінгі жол	Көшеде , жолда қаупсіздік сақтау ережелерін қолдана білу

6	Саябаққа
топсеруен

	Ағаштарды  бақылау,салыстыру.Оларды не үшін егеді?	Әңгімелеу
Бақылау
«Әр ағашқа сәйкесті сөз тап»ойыны	Сурет «Күзгі орманның көрінісі»

7	Су- өмір көзі.Судың қасиеттері	Су үйге қайдан келеді,қалай падаланады,қайда кетеді?Су қанша тұрады? Неге оны үнемдеу керек	Ситуациялық жағдаяттар Тәжрибе Әңгімелеу
	Сурет «Суды қорғау»
Су тамшысы туралы ертегі
8	Судың тіршілік өміріндегі маңызы.
Суды үнемдей біл!	Судың өсімдіктердің, жануарлардың өміріндегі орны.Су адамға не үшін қажет? Су адам ағзасында қалай пайда болады,қайда кетеді?

Тәжрибе Әңгімелеу
	Ертегіні жалғастыр: «Бір бала болыпты.Ол жуынуды ұнатпапты...»
9	Қазақтандағы өзен, көлдердің экологиялық жағдайы	Еліміздің өзен,көлдерінің экологиялық жағдайын анықтау	Әңгімелеу
Бақылау
Іздену	Қазақстанның өзен,көлдері-нің экология-лық жағдайы туралы хабар- лама дайындау

10	Тісті дұрыс тазалау	Неге тісті тазалап, қолды үнемі жуып отыру керек?
Әңгімелеу	Сурет
Тісті күту алгоритмі
11	Біздің өміріміздегі Күн мен жарық	Күн – күндізгі табиғи жарық пен жылу беруші. Ай мен жұлдыздардың түнгі жарығы. Өсімдіктер мен жануарлар үшін Күн мен Айдың жарығы мен жылуының маңызы Жарықтың адам өміріндегі ролі	Әңгімелеу
Бақылау
Эксперимент	Бөлме өсімдіктерін орналастыру практикумы

Сурет «Аспан»

12	Жылу мен жарық менің үйіме қайдан келді?	ТЭЦ, АЭС, газқұбырлары және олардың планетаның экологиялық жағдайына тигізетін  әсері
Әңгімелеу
	Хабарландыру «Жылу мен жарықты
қалай үнемдейміз»
13	«Күн жүйесіндегі Жерпланета-сы » ауызша журнал	Күн жүйесіндегі 9 планета.Әр планетаның ерекшелігі және олрдың біртұтастығы	Әңгімелеу
Ролдік ойын «Жер – біздің туған үйіміз»	Ермексаздан «Күн жүйесі моделін» жасау
Сурет «Біз Жер планета-сының тұрғын- дарымыз»
14	Ауа және денсаулық	Ауаның қасиеттері.Ауа неге керек?Ауа таза болу үшін не істеу керек? Тыныс алу мүшелерінің аурулары Шылым түтінінің зияны.Тыныс алу гимнастикасы	Тәжрибе.Ауа жұту және шығаруды бақылау.
Үрлеу шарларымен ойын	Шағын шығарма «Шылым шегетін адамдарға қандай кеңес берер едің»
15	Практикалық жұмыс «Сынып бөлмесінің тазалығы»	Сынып болмесін тазарту жұмысы.
Желдеткіштерді ашып таза ауа жіберу	Практикалық жұмыс	тазалық сақтауға арналған ескертулер құрастыру
16	Біздің өлкенің өсімдіктер әлемі.	Өлкеміздің өсімдіктер әлемі.Оның негізгі топтары.	Әңгімелеу
Бақылау
	Өлке өсімдігін бейнелеу
17	Өсімдік-тірі ағза. Өсімдікті күтіп әлпештейік	Балалардың өсімдіктер туралы білімін жүйелеу.Өсімдіктермен қоршаған орта арасындағы байланыс	Практикалық жұмыс
«Өсімдікті әлпештейік»
ситуациялық таңдау	Ұжымдық панно жасау «Мен сүйетін өсімдік»
18	Біздің өлкенің жануарлар әлемі.	Өлкеміздің жануарлар әлемі.Оның негізгі топтары.Олардың ерекшеліктері.	Әңгімелеу
Бақылау
	Өлке жануарын бейнелеу
19	Өлкеміздің жойылып бара жатқан өсімдіктері мен жануарлары. Қызыл кітап	өлкеміздің жойылып бара жатқан өсімдіктері мен жануарларын оқып білу	Әңгімелеу
Бақылау
Іздену	Өлкенің «Қызыл кітабын» құру
20	Біздің ауланың құстары Виртуалдық саяхат	Қала өміріне бейімделген құстар,олардың ерекшеліктері,құстардың адам өміріндегі орыны,қиын жағдайлардағы құстарға көмек	Виртуалдық саяхат	Сурет «Біздің ауланың құстары»
Әңгіме құру «Құстарға қиын жағдайда көмек
21	Табиғатты неге қорғау керек?	Табиғатты неге қорғау керек?Диалог«Адам өлі табиғатсыз өмір сүре алама?»	Диалог Пікірталас	ситуациялық ойын құру
22	Өсімдіктердің өмір сүру уақыты	Өсімдіктерді өмір суру мерзіміне қарай топтау	Әңгімелеу
Бақылау
Іздену	Өмір сүру мерзіміне байланысты кесте құру
23	Мұражайға саяхат	Өлкеміздің өсімдіктері мен жануарлар әлемі	саяхат	Өлкеміздің флора мен фаунасының тізімін құру
24	Өлі табиғат	Өлі табиғат,оның алуан түрлілігі жөнінде түсінік қалыптастыру.Маңайымыздағы өлі табиғат заттары мен құбылыстары	Пікірталас «Адам өлі табиғатсыз өмір сүре алама?»	Дидактикалық ойын:
«Өлі-тірі»
Өлі табиғатты суреттеу
25	Ауа-райы. Климат.
Ауа- райын болжау	Ауа райы, климат туралы жалпы түсінікАуа райын бақылау,оны талдау.Ауа райын кім болжайды және бұл не үшін керек?	Практикалық жұмыс
Талдау	Іскерлік ойын «Синоптиктер хабарлайды»
26	Ситуациялық таңдау «Екінші аяқ киім керек пе?»	Екінші аяқ киім  қолданбаудың әсері,денсаулыққа зиян.Шаң – адамның ,тірі ағзаның жауы	Практикалық жұмыс
Талдау	Газет шығару «Екінші аяқ киім керек»
27	Шығармашы лық жұмыс «Өлі табиғаттың өтініші»	Шығармашылық жұмыс
 «Өлі табиғаттың өтініші» (бұлт,жел,су тамшысы,тас)	Ролдік ойын Диалог
	Сурет сайысы «Мен және өлі табиғат»
28	Өлі және тірі тадиғат арасындағы экологиялық байланыс	Тірі және қлі табиғат арасындағы байланыс жөнінде білім қалыптастыру	Пікірталас
Болжау	Сурет «Менің саябағым»
29	Тірі табиғат түрлерінің өмір жағдайларына бейімделуі	Өсімдіктер мен жануарлардың әртүрлі жағдайларға бейімділігі жөнінде түсінік қалыптастыру	Әңгімелеу
Практикалық жұмыс
	Өсімдік, жануар атынан хат жазу
30	Біз
экологиялық
әдеттерді қолдаймыз!	Экологиялық тұрғыда ойлау және әрекеттер жасау. Экологиялық белгілердің керектігі	Әңгімелеу
Практикалық жұмыс
	«Экологиялық белгілер» сурет
31	Ролдік ойын «Мен табиғатта қонақтамын»	Табиғатта өзін-өзі ұстау мәдениеті «Табиғаттақалай мәдениетті сақтау керек?» ситуациялық ойын құру	ситуациялық ойын құру	Ролдік ойын «Мен табиғатта қонақтамын»
32	Экологиялық белгілер сайысы	Балалар мен ересектер үшін экологиялық белгілер жасап қорғау	Сайыс	«Менің белгімді тауып ал» ойыны
33	Ұжымдық проект «Тәртіп сақтау ережелері»	Балалар мен ересектер үшін экологиялық белгілер жасау Ұжымдық проект «Тәртіп сақтау ережелері»	Ұжымдық проект	экологиялық белгілер жасау

34	Мектеп ауласын абаттандыру жұмыстары.
	«Жасыл ел» бағдарламасының бағытын түсініп,жүзеге асыру	Практикалық жұмыс
	Мектеп ауласына гүлдер,шыбықтар егіп, күту

                              Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1.	«Жәндіктер туралы»
Жүсіпбек Аймауытов. «Балауса» баспасы. Алматы – 1992ж
       2. «Юный эколог»
         Ю.Н.Александрова.,Л.Д.Ласкина.,Н.В.Николаева.
         Издательство  «Учитель» - 2008ж

2.	Бастауыш мектеп журналы. 2001,2002,№1,2,3

      3. Жаратылыстану негіздері және дүниетануды оқыту әдістемесі.
      М.К.Естұрсынова, Ш.С.Набидоллина. «Фолиант» баспасы. Астана – 2007ж

4.	Дүниені тану.
К.Жүнісова.,Қ.Аймағамбетова,З.Олейник. «Атамұра»баспасы – 2009ж

5.	Аң – құстар әлемі.
Жәрдем Кейкін. «Мөлдір бұлақ» журналы. – 20007 ж

6.	Бастауыш сынып оқушыларының экологиялық білімін дамыту.
А.Қ.Сәтова.,Б.У.Байтоқова. «Дарын»орталығы.Астана – 2002ж

7.	Театр здоровья.
В.Левкина. «Начальнач школа» - 2003ж.№20.
8.	Головоломки по темам «Окружающего мира».
Т.Рыжова. «Начальная школа». – 2003ж.№20.
9.	Жандылардың ерекшеліктері.
Ж.Қайдарова. «Мөлдір бұлақ» - 2009ж. №15.

                                                                                Мазмұны
Түсініктеме хат ..........................................................................................................2
«Жас эколог» бағдарламасының мақсаты ...............................................................3
Бағдарламаның құрылымы ....................................................................................4-5
«Жас эколог» бағдарламасының тақырыптық жоспары ....................................6-8
Бағдарламаның мазмұны .......................................................................................9-13
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ..........................................................................14

title: «Жас Эколог»  факультатив


extracted_text:
Күн:24.10.16.
Мақсат: бір және екі амалмен  шығарылатын  есептерді  салыстырады, шешу
ерекшеліктерін талдату, екі амалмен шығарылған есепті шығаруға
дағдыландыру.
Ауызша есеп №1
1 билет
Мектеп жанында 36 ағаш өсіп тұр. Олардың 16сы жөке ағашы, қалғандары
қайыңдар. Мектеп жанында неше қайың ағашы өсіп тұр?
Мұз айдынында 12 бала сырғанап жүр еді. Екі ұл үйіне кетті де, бес қыз
келді.Енді неше бала сырғанап жүр?
2билет
3 билет
Асханаға түске дейін 20 кг картоп, түстен кейін 15 кг картоп әкелінді. Кешкі
тамаққа 5 кг картоп жұмсалды. Неше килограмм картоп қалды?
4 билет
Қапта 11 кг ұн бар еді. Оныың 2 кг жұмсалғаннан кейін, қапта тағы 3 кг ұн
қалды. Қаптағы  ұн енді неше килограмм болды?
5 билет
Бөшкеде 40 л су бар еді. Оның 20 литрін пайдаланғаннан кейін, бөшкеге тағы
5 л су үстемелеп құйылды. Бөшкедегі су енді неше литр болды?
6 билет
Асханаға  33 л айран әкелінді. Оқушыларға  таңертең 20 л, ал түстен 10 л
айран берілді. Асханада неше литр айран қалды?
7 билет
Әкем 6 шөлмек сусын және анам 4 шөлмек сусын сатып алды. Қонақтар
келгенде  7 шөлмек сусын ішілді. Неше шөлмек сусын қалды?
8  билет
Аулада 36 үйрек және олардан 6уы кем қаз жайылып жұр. Аулада неше қаз
жайылып жүр?
Әкем 13 кг алма және 5 кг алмұрт сатып әкелді. Әкем барлығы неше
килограмм жеміс сатып алды?
9 билет
10 билет
Дене шынықтыру сабағында балалар 10 минут жаттығу жасады және 30 минут
доп ойнады. Балалар жаттығуға қарағанда  доп ойнауға қанша уақыт артық
жұмсады?
11 билет
Балалар 20 минут дойбы, одан 5 минут  артық шахмат ойнады. Балалар
шахматты неше минут ойнады?
Әкесі 40 жаста , баласы одан 30 жас кіші. Баласы неше жаста?
12 билет Оқушылар гербарии ретінде 25 жапырақ жинады. Олардың 5уін мұғалімге
сыыйлады. Балаларда неше жапырақ қалды?
13 билет
Мұз айдынында 15 бала сырғанап жүр еді. Үш  ұл үйіне кетті де, бес қыз
келді.Енді неше бала сырғанап жүр?
14 билет
Асханаға түске дейін 15  кг картоп, түстен кейін 10  кг картоп әкелінді. Кешкі
тамаққа 4  кг картоп жұмсалды. Неше килограмм картоп қалды?
15 билет
16 билет
Мектеп жанында 25  ағаш өсіп тұр. Олардың 15сы терек ағашы, қалғандары
шыршалар. Мектеп жанында неше қайың ағашы өсіп тұр?
Асханаға  30  л айран әкелінді. Оқушыларға  таңертең 10  л, ал түстен 5  л
айран берілді. Асханада неше литр айран қалды?
17 билет Күн:05.12.16.
Мақсат: бұрыш түрлерін қайталау, сыза алу дағдысын дамыту.  Геометриялық
фигуралардың периметрін табу, теңдеуде шеше алуға дағдыландыру.
Ауызша есеп №2
1 билет
1.Сүйір бұрыш сыз
2.Шаршының қабырғасы 4 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: а+8=98
2билет
1.Доғал бұрыш сыз.
2.Тік төртбұрыштың ұзындығы 3 см, ені 2 см. Тік төртбұрыштың периметрін
тап.
3. Теңдеуді шеш:  а5=40
1.Тік   бұрыш сыз.
2. Шаршының қабырғасы 2 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: а6=32
3 билет
4 билет
1.Доғал бұрыш сыз.
2.Тік төртбұрыштың ұзындығы 2 см, ені 1 см. Тік төртбұрыштың периметрін
тап.
3. Теңдеуді шеш: х7=9
1.Тік   бұрыш сыз.
2. Шаршының қабырғасы 5  сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: 60+а=65
5 билет
1.Сүйір бұрыш сыз
2.Шаршының қабырғасы 1 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: 49х=43
6 билет
1.Сүйір бұрыш сыз
2.Шаршының қабырғасы 3  сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: 97х=7
7 билет
8  билет 1.Доғал бұрыш сыз.
2.Тік төртбұрыштың ұзындығы 5 см, ені 2 см. Тік төртбұрыштың периметрін
тап.
3. Теңдеуді шеш: х+40=100
9 билет
1.Доғал бұрыш сыз.
2.Тік төртбұрыштың ұзындығы 6 см, ені 1 см. Тік төртбұрыштың периметрін
тап.
3. Теңдеуді шеш: 100х=40
10 билет
1.Доғал бұрыш сыз.
2.Тік төртбұрыштың ұзындығы 2 см, ені 3 см. Тік төртбұрыштың периметрін
тап.
3. Теңдеуді шеш: х40=60
1.Тік   бұрыш сыз.
2. Шаршының қабырғасы 2 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: х+9=18
11 билет
12 билет
1.Доғал бұрыш сыз.
2.Тік төртбұрыштың ұзындығы 2 см, ені 1 см. Тік төртбұрыштың периметрін
тап.
3. Теңдеуді шеш: 18х=9
1.Сүйір бұрыш сыз
2.Шаршының қабырғасы 1 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: х9=9
13 билет
1.Сүйір бұрыш сыз
2.Шаршының қабырғасы 1 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: а+8=17
14 билет
15 билет
1.Тік   бұрыш сыз.
2. Шаршының қабырғасы 2 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: 17а=8
1.Сүйір бұрыш сыз
2.Шаршының қабырғасы 1 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
16 билет 3. Теңдеуді шеш: х8=9
17 билет
1.Тік   бұрыш сыз.
2. Шаршының қабырғасы 2 сантиметрге тең. Шаршының периметрін тап.
3. Теңдеуді шеш: 15х=7
Күн:23.02.17.
Мақсат: баған түрінде есептеу  дағдыларын дамыту. Қосу мен азайтуға
қатысты өрнектер құру және мәнін тапқызу.Математикалық тілдерін
жетілдіру.
Ауызша есеп №3
1 билет
1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
34+19         46+25
7218           5318
2.Бірліктерін қосқанда 10, ал ондықтарын қосқанда 9 шығатын екі таңбалы екі
санның қосындысын жаз. Оның мәнін тап. Қосуды азайтумен тексер.
3.Өрнек  құр және мәнін тап:
72 мен 28 сандарының қосындысынан 46ны азайт.
2 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
5017       6018
7124       10042
2.Бірліктерін қосқанда 17, ал ондықтарын қосқанда бір таңбалы сан шығатын
екі таңбалы екі санның қосындысын тап.Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу.
3 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
9257        7031
6538        14+82
2.Бірліктерін қосқанда  16, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
23 және 64 сандарының қосындысынан 45ті азайт
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
9135             16+44
4 билет 18+35            59+26
2. Бірліктерін қосқанда  14, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
65 және  34 сандарының қосындысынан 69ді азайту.
5 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
60+28              7318
4610               56+29
2. Бірліктерін қосқанда  15, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
23 және 64 сандарының қосындысынан 45ті азайт
6 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
47+53               10071
54+46               10038
2. Бірліктерін қосқанда  13, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу.
7 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
25+63            7739
38+39            8436
2. Бірліктерін қосқанда  12, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу.
8  билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
54+36                 36+12
50+13                 5011
2. Бірліктерін қосқанда  11, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу. 9 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
28+72                    6514
10056                   7018
2. Бірліктерін қосқанда  17, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу.
10 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
5017       6018
7124       10042
2.Бірліктерін қосқанда 17, ал ондықтарын қосқанда бір таңбалы сан шығатын
екі таңбалы екі санның қосындысын тап.Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу.
11 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
9257        7031
6538        14+82
2.Бірліктерін қосқанда  16, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
23 және 64 сандарының қосындысынан 45ті азайт
12 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
9135             16+44
18+35            59+26
2. Бірліктерін қосқанда  14, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
65 және  34 сандарының қосындысынан 69ді азайту.
13 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
60+28              7318
4610               56+29 2. Бірліктерін қосқанда  15, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
23 және 64 сандарының қосындысынан 45ті азайт
14 билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
47+53               10071
54+46               10038
2. Бірліктерін қосқанда  13, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу.
15 билет
1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
34+19         46+25
7218           5318
2.Бірліктерін қосқанда 10, ал ондықтарын қосқанда 9 шығатын екі таңбалы екі
санның қосындысын жаз. Оның мәнін тап. Қосуды азайтумен тексер.
3.Өрнек  құр және мәнін тап:
72 мен 28 сандарының қосындысынан 46ны азайт.
16  билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
5017       6018
7124       10042
2.Бірліктерін қосқанда 17, ал ондықтарын қосқанда бір таңбалы сан шығатын
екі таңбалы екі санның қосындысын тап.Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
94 және 67 сандарының айырмасына 58ді  қосу.
17  билет
 1.Баған түрінде жазып, есепте. Түсіндір.
9257        7031
6538        14+82
2.Бірліктерін қосқанда  16, ал ондықтарын қосқанда  бір таңбалы  сан
шығатын екі  таңбалы  екі санның  қосындысын жаз. Қосуды азайтумен тексер.
3. Өрнек  құр және мәнін тап:
23 және 64 сандарының қосындысынан 45ті азайт Күн:11.05.17.
Мақсат: күрделі есептерді шығара алу, теңдеу құрастырып шеше алу
біліктерін дамыту.
Ауызша есеп №4
№1
1.Математика олимпиадасына 8 сыныптың әрқайсысынан төрттөрттен
оқушылар қатысты. Алғашқы сыннан кейін 15 оқушы сайыстан шығып қалды.
қанша оқушы олимпиаданы жалғастырды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
№2
1.Олимпиадаға келген 16 оқушы қонақ үйдің бөлмелеріне төрттөрттен
орналасты. Оқушылар неше бөлмеге  орналасты?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
№3
1.Мектеп асханасына жәшіктермен 32 кг алма әкелінгді. Әр жәшікте 4 кг алма
болды. Мектеп асханасына неше жәшік алма әкелінді?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
1.Анар 16 жаста, ал сіңлісі одан 4 есе жас. Сіңлісі неше жаста?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
№4
№5
1.Сыйымдылығы 4 литрлік ыдыстарға 16 л күнбағыс майы және 20 л мақта
майы бөлін құйылды. Неше ыдыстарға май құйылды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
№6.
Мектеп ауласына 36 түп раушан гүлі 4 қатарға тең бөліп отырғызылды. Әр
қатарға неше раушан гүлі отырғызылды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
№7
1.Қарлығаштың 43 теңгесі бар еді. Оған апасы тағы57 теңге берді. ол осы
ақшасына бағасы 10 теңге тұратын дәптерлер сатып алды. Қарлығаш неше
дәптер сатып алды? 2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
№8
1.Шыңғыстың 100 теңгесі бар. Ол әрқасысы 10 теңге тұратын 4 қарындаш
сатып алды. Оның қанша ақшасы қалды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке бөлгенде нәтижесінде 4 шығатын санды тап.
№9
1.Бір сөреде 7 кітап бар. Осындай 3 сөреде неше кітап?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе кеміткенде нәтижеде 6 шығатын санды тап.
№10
1.21 кітап бірдей 3 бумаға бөлініп  буылды. Әр бумада неше кітаптан бар?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке көбейткенде  нәтижесінде 32 шығатын санды тап.
№11
1.Оқушылар кинозалда әрқайсысына 9 оқушыдан 3 қатарға отырды. 3 қатарда
барлығы неше оқушы отырды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе арттырғанда нәтижесінде 28 шығатын санды тап
№11
1.27 оқушы 3 қатарға бөлініп отырды. Әр қатарға неше оқушыдан отырды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе кеміткенде нәтижеде 6 шығатын санды тап.
№12
1.Киіз үй фабрикасы аптасына 4 киіз үй жасады. Фабрикада 3 аптада неше киіз
үй   жасайды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе арттырғанда нәтижесінде 28 шығатын санды тап
№13.
1.Бәйгеге  3 ауыл 12 сәйгүлік қосты. Егер әр ауылдың бәйкеге қосқан
сәйгүліктерінің  саны бірдей болса, онда бәйгеге әр ауыл неше сәйгүлік
қосқан?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4ке көбейткенде  нәтижесінде 32 шығатын санды тап.
№14 1.15 кітапты 3 бумаға бірдей етіп буды. Әр бумада неше кітаптан болды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе кеміткенде нәтижеде 6 шығатын санды тап.
№15
1.Сыныпаралық байқауға 3 сыныптың әрқайсысынан 6 оқушыдан қатысты.
Байқауға барлығы неше оқушы қатысты?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе арттырғанда нәтижесінде 28 шығатын санды тап
№16
Мектеп ауласына 36 түп раушан гүлі 4 қатарға тең бөліп отырғызылды. Әр
қатарға неше раушан гүлі отырғызылды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе арттырғанда нәтижесінде 28 шығатын санды тап
№17
1.Математика олимпиадасына 8 сыныптың әрқайсысынан төрттөрттен
оқушылар қатысты. Алғашқы сыннан кейін 15 оқушы сайыстан шығып қалды.
қанша оқушы олимпиаданы жалғастырды?
2.Теңдеу құр және оны шеш.
4 есе кеміткенде нәтижеде 6 шығатын санды тап.

file_name: ауызша есеп.docx

intro:
Күн:24.10.16.
Мақсат: бір және екі амалмен  шығарылатын  есептерді  салыстырады, шешу ерекшеліктерін талдату, екі амалмен шығарылған есепті шығаруға дағдыландыру.
Ауызша есеп №1
1 билет
Мектеп жанында 36 ағаш өсіп тұр. Олардың 16-сы жөке ағашы, қалғандары қайыңдар. Мектеп жанында неше қайың ағашы өсіп тұр?
2-билет
Мұз айдынында 12 бала сырғанап жүр еді. Екі ұл үйіне кетті де, бес қыз келді.Енді неше бала сырғанап жүр?
3 билет
Асханаға түске дейін 20 кг картоп, түстен кейін 15 кг картоп әкелінді. Кешкі тамаққа 5 кг картоп жұмсалды. Неше килограмм картоп қалды?
4 билет
Қапта 11 кг ұн бар еді. Оныың 2 кг жұмсалғаннан кейін, қапта тағы 3 кг ұн қалды. Қаптағы  ұн енді неше килограмм болды?
5 билет
Бөшкеде 40 л су бар еді. Оның 20 литрін пайдаланғаннан кейін, бөшкеге тағы 5 л су үстемелеп құйылды. Бөшкедегі су енді неше литр болды?
6 билет
Асханаға  33 л айран әкелінді. Оқушыларға  таңертең 20 л, ал түстен 10 л айран берілді. Асханада неше литр айран қалды?
7 билет
Әкем 6 шөлмек сусын және анам 4 шөлмек сусын сатып алды. Қонақтар келгенде  7 шөлмек сусын ішілді. Неше шөлмек сусын қалды?
8  билет
Аулада 36 үйрек және олардан 6-уы кем қаз жайылып жұр. Аулада неше қаз жайылып жүр?
9 билет
Әкем 13 кг алма және 5 кг алмұрт сатып әкелді. Әкем барлығы неше килограмм жеміс сатып алды?

10 билет
Дене шынықтыру сабағында балалар 10 минут жаттығу жасады және 30 минут доп ойнады. Балалар жаттығуға қарағанда  доп ойнауға қанша уақыт артық жұмсады?
11 билет
Балалар 20 минут дойбы, одан 5 минут  артық шахмат ойнады. Балалар шахматты неше минут ойнады?
12 билет
Әкесі 40 жаста , баласы одан 30 жас кіші. Баласы неше жаста?

13 билет
Оқушылар гербарии ретінде 25 жапырақ жинады. Олардың 5-уін мұғалімге сыыйлады. Балаларда неше жапырақ қалды?

14 билет
Мұз айдынында 15 бала сырғанап жүр еді. Үш  ұл үйіне кетті де, бес қыз келді.Енді неше бала сырғанап жүр?Күн:24.10.16.
Мақсат: бір және екі амалмен  шығарылатын  есептерді  салыстырады, шешу ерекшеліктерін талдату, екі амалмен шығарылған есепті шығаруға дағдыландыру.
Ауызша есеп №1
1 билет
Мектеп жанында 36 ағаш өсіп тұр. Олардың 16-сы жөке ағашы, қалғандары қайыңдар. Мектеп жанында неше қайың ағашы өсіп тұр?
2-билет
Мұз айдынында 12 бала сырғанап жүр еді. Екі ұл үйіне кетті де, бес қыз келді.Енді неше бала сырғанап жүр?
3 билет
Асханаға түске дейін 20 кг картоп, түстен кейін 15 кг картоп әкелінді. Кешкі тамаққа 5 кг картоп жұмсалды. Неше килограмм картоп қалды?
4 билет
Қапта 11 кг ұн бар еді. Оныың 2 кг жұмсалғаннан кейін, қапта тағы 3 кг ұн қалды. Қаптағы  ұн енді неше килограмм болды?
5 билет
Бөшкеде 40 л су бар еді. Оның 20 литрін пайдаланғаннан кейін, бөшкеге тағы 5 л су үстемелеп құйылды. Бөшкедегі су енді неше литр болды?
6 билет
Асханаға  33 л айран әкелінді. Оқушыларға  таңертең 20 л, ал түстен 10 л айран берілді. Асханада неше литр айран қалды?
7 билет
Әкем 6 шөлмек сусын және анам 4 шөлмек сусын сатып алды. Қонақтар келгенде  7 шөлмек сусын ішілді. Неше шөлмек сусын қалды?
8  билет
Аулада 36 үйрек және олардан 6-уы кем қаз жайылып жұр. Аулада неше қаз жайылып жүр?
9 билет
Әкем 13 кг алма және 5 кг алмұрт сатып әкелді. Әкем барлығы неше килограмм жеміс сатып алды?

10 билет
Дене шынықтыру сабағында балалар 10 минут жаттығу жасады және 30 минут доп ойнады. Балалар жаттығуға қарағанда  доп ойнауға қанша уақыт артық жұмсады?
11 билет
Балалар 20 минут дойбы, одан 5 минут  артық шахмат ойнады. Балалар шахматты неше минут ойнады?
12 билет
Әкесі 40 жаста , баласы одан 30 жас кіші. Баласы неше жаста?

13 билет
Оқушылар гербарии ретінде 25 жапырақ жинады. Олардың 5-уін мұғалімге сыыйлады. Балаларда неше жапырақ қалды?

14 билет
Мұз айдынында 15 бала сырғанап жүр еді. Үш  ұл үйіне кетті де, бес қыз келді.Енді неше бала сырғанап жүр?

математика

group: Дисциплины

title: Тапсырмалар Ауызша есеп


extracted_text:
Тақырыбы: Психологиялық  саулық .
Жоспар
1. Сәлемдесу. «Қол алысу» жаттығуы.
2. «Сәлемдеме хат»
3. «Менің керемет есімім». «Ерке есімім» жаттығуы.
4. «Көңілкүй неге ұқсас» жаттығуы.
5. «Менің естеліктерім» жаттығуы.
6. «Сезімді тап» жаттығуы.
7. Психологиялық кеңес.
Қайырлы күн, құрметті оқушыллар!
Бүгінгі біздің тренингіміздің тақырыбы: Адамның психологиялық саулығы деп
аталады.
Психологиялық   саулық   дегеніміз   –   ол   жақсы   көңілкүй,   достары   көп,
адамдармен тіл табыса  білетін, мәселелері болса оны дұрыс шеше алатын,
қиындықтарды жеңе білетін адам.
1. «Сәлемдесу» жаттығуы.
Сәлем   –   сөздің   анасы.   Сәлемдесу   –   мәдениеттілікті   білдіреді.   Ортаға   екі
оқушы шығып, балалармен сәлемдеседі.
2.
 «Сәлемдеме хат» жаттығуы.
Әр қатысушыға парақтар таратылады. Олар өздерінің сәлемдемелерін жазып,
жәшікке   салады.   Ол   араластырып   қайтадан   өздеріне   таратылады.   Талдау
жасалады. Сәлемдемені алғанда қандай сезімде болдыңдар? Қиын болды ма?
3. «Менің ерке есімім»
Қатысушылар өзінің атаанасы, құрбыдостары оны еркелетіп айтатын есімін
айтып шығуы тиіс. Әр адам өзінің есімін жиі қайталап айтып, өзіне мақтау
сөздер айтқаны жөн.
4. «Көңілкүй неге ұқсас» жаттығуы.
Қатысушылар   бүгінгі   көңілкүйлері   неге   ұқсас   екенін   айтады.   (Қай   жыл
мезгіліне, ауарайына ).
Көңілкүй   әр   түрлі   болады:   жабыраңқы,   түңілген,   көңілді,   көңілсіз.
Психологиялық зерттеулердің көрсетуі бойынша адам өзінің суық көңілкүйін қарымқатынас   жасайтын   адамына   таратады   екен.   Егер   адам   ешкіммен
сөйлескісі, әзілдескісі, өз әсерімен бөліскісі келмегенде адам жанын жабыңқы
көңілкүйде жүру ортадағы адамға кері әсер етеді, жалықтырады. Яғни көңіл
күйді ортаға сай басқару керек.
5. «Менің естеліктерім» жаттығуы.
Өміріндегі ең қызықты кездерін еске түсіру. Жақсы сезім адамның көңілкүйін
көтереді, жанын шуаққа бөлейді, денсаулыққа да пайдасы мол.
6. «Сезімді тап» жаттығуы.
Жағымды сезім: қуану, шаттану, таң қалу.
Жағымсыз сезім: уайым, күйзеліс, кінәлау.
Мұнан кейін аз ғана уақыт беріліп кезкелген сезім түрін ымишара, қимылмен
көрсету керек. Басқасы қандай сезімді бейнелеп тұрғанын табуы қажет.
7. Психологиялық  кеңес.
Күнделікті  күйбең  тірлік, қарбалас жұмыстан соң, әсіресе көктем мен күз
айларында адамның ағзасы әлсіреп жүйкесі шаршайтын кез. Сондықтан ағзаға
қажетті   дәрумендер   қабылдап,   жүйкені   тыныштандыратын   жалбыз,   мэлиса
шөбінен   шай   қайнатып   ішкен   дұрыс.   Таза   ауада   серуендеп,   әдемі   ән
тыңдасаңыздар бұл сіздердің көңілкүйлеріңізді көтереді.

file_name: тренинг.docx

intro:
Тақырыбы: Психологиялық  саулық .
Жоспар
1.	Сәлемдесу. «Қол алысу» жаттығуы.
2.	«Сәлемдеме хат»
3.	«Менің керемет есімім». «Ерке есімім» жаттығуы.
4.	«Көңіл-күй неге ұқсас» жаттығуы.
5.	«Менің естеліктерім» жаттығуы.
6.	«Сезімді тап» жаттығуы.
7.	Психологиялық кеңес.
Қайырлы күн, құрметті оқушыллар!
Бүгінгі біздің тренингіміздің тақырыбы: Адамның психологиялық саулығы деп аталады.
Психологиялық саулық дегеніміз – ол жақсы көңіл-күй, достары көп, адамдармен тіл табыса білетін, мәселелері болса оны дұрыс шеше алатын, қиындықтарды жеңе білетін адам.
1.	«Сәлемдесу» жаттығуы.
Сәлем – сөздің анасы. Сәлемдесу – мәдениеттілікті білдіреді. Ортаға екі оқушы шығып, балалармен сәлемдеседі.
2.	 «Сәлемдеме хат» жаттығуы.
Әр қатысушыға парақтар таратылады. Олар өздерінің сәлемдемелерін жазып, жәшікке салады. Ол араластырып қайтадан өздеріне таратылады. Талдау жасалады. Сәлемдемені алғанда қандай сезімде болдыңдар? Қиын болды ма?
3.	«Менің ерке есімім»
Қатысушылар өзінің ата-анасы, құрбы-достары оны еркелетіп айтатын есімін айтып шығуы тиіс. Әр адам өзінің есімін жиі қайталап айтып, өзіне мақтау сөздер айтқаны жөн.
4.	«Көңіл-күй неге ұқсас» жаттығуы.
Қатысушылар бүгінгі көңіл-күйлері неге ұқсас екенін айтады. (Қай жыл мезгіліне, ауа-райына ).
Көңіл-күй әр түрлі болады: жабыраңқы, түңілген, көңілді, көңілсіз. Психологиялық зерттеулердің көрсетуі бойынша адам өзінің суық көңіл-күйін қарым-қатынас жасайтын адамына таратады екен. Егер адам ешкіммен сөйлескісі, әзілдескісі, өз әсерімен бөліскісі келмегенде адам жанын жабыңқы көңіл-күйде жүру ортадағы адамға кері әсер етеді, жалықтырады. Яғни көңіл-күйді ортаға сай басқару керек.
5.	«Менің естеліктерім» жаттығуы.
Өміріндегі ең қызықты кездерін еске түсіру. Жақсы сезім адамның көңіл-күйін көтереді, жанын шуаққа бөлейді, денсаулыққа да пайдасы мол.
6.	«Сезімді тап» жаттығуы.
Жағымды сезім: қуану, шаттану, таң қалу.
Жағымсыз сезім: уайым, күйзеліс, кінәлау.
Мұнан кейін аз ғана уақыт беріліп кез-келген сезім түрін ым-ишара, қимылмен көрсету керек. Басқасы қандай сезімді бейнелеп тұрғанын табуы қажет.
7.	Психологиялық  кеңес.
Күнделікті күйбең тірлік, қарбалас жұмыстан соң, әсіресе көктем мен күз айларында адамның ағзасы әлсіреп жүйкесі шаршайтын кез. Сондықтан ағзаға қажетті дәрумендер қабылдап, жүйкені тыныштандыратын жалбыз, мэлиса шөбінен шай қайнатып ішкен дұрыс. Таза ауада серуендеп, әдемі ән тыңдасаңыздар бұл сіздердің көңіл-күйлеріңізді көтереді.Тақырыбы: Психологиялық  саулық .
Жоспар
1.	Сәлемдесу. «Қол алысу» жаттығуы.
2.	«Сәлемдеме хат»
3.	«Менің керемет есімім». «Ерке есімім» жаттығуы.
4.	«Көңіл-күй неге ұқсас» жаттығуы.
5.	«Менің естеліктерім» жаттығуы.
6.	«Сезімді тап» жаттығуы.
7.	Психологиялық кеңес.
Қайырлы күн, құрметті оқушыллар!
Бүгінгі біздің тренингіміздің тақырыбы: Адамның психологиялық саулығы деп аталады.
Психологиялық саулық дегеніміз – ол жақсы көңіл-күй, достары көп, адамдармен тіл табыса білетін, мәселелері болса оны дұрыс шеше алатын, қиындықтарды жеңе білетін адам.
1.	«Сәлемдесу» жаттығуы.
Сәлем – сөздің анасы. Сәлемдесу – мәдениеттілікті білдіреді. Ортаға екі оқушы шығып, балалармен сәлемдеседі.
2.	 «Сәлемдеме хат» жаттығуы.
Әр қатысушыға парақтар таратылады. Олар өздерінің сәлемдемелерін жазып, жәшікке салады. Ол араластырып қайтадан өздеріне таратылады. Талдау жасалады. Сәлемдемені алғанда қандай сезімде болдыңдар? Қиын болды ма?
3.	«Менің ерке есімім»
Қатысушылар өзінің ата-анасы, құрбы-достары оны еркелетіп айтатын есімін айтып шығуы тиіс. Әр адам өзінің есімін жиі қайталап айтып, өзіне мақтау сөздер айтқаны жөн.
4.	«Көңіл-күй неге ұқсас» жаттығуы.
Қатысушылар бүгінгі көңіл-күйлері неге ұқсас екенін айтады. (Қай жыл мезгіліне, ауа-райына ).
Көңіл-күй әр түрлі болады: жабыраңқы, түңілген, көңілді, көңілсіз. Психологиялық зерттеулердің көрсетуі бойынша адам өзінің суық көңіл-күйін қарым-қатынас жасайтын адамына таратады екен. Егер адам ешкіммен сөйлескісі, әзілдескісі, өз әсерімен бөліскісі келмегенде адам жанын жабыңқы көңіл-күйде жүру ортадағы адамға кері әсер етеді, жалықтырады. Яғни көңіл-күйді ортаға сай басқару керек.
5.	«Менің естеліктерім» жаттығуы.
Өміріндегі ең қызықты кездерін еске түсіру. Жақсы сезім адамның көңіл-күйін көтереді, жанын шуаққа бөлейді, денсаулыққа да пайдасы мол.
6.	«Сезімді тап» жаттығуы.
Жағымды сезім: қуану, шаттану, таң қалу.
Жағымсыз сезім: уайым, күйзеліс, кінәлау.
Мұнан кейін аз ғана уақыт беріліп кез-келген сезім түрін ым-ишара, қимылмен көрсету керек. Басқасы қандай сезімді бейнелеп тұрғанын табуы қажет.
7.	Психологиялық  кеңес.
Күнделікті күйбең тірлік, қарбалас жұмыстан соң, әсіресе көктем мен күз айларында адамның ағзасы әлсіреп жүйкесі шаршайтын кез. Сондықтан ағзаға қажетті дәрумендер қабылдап, жүйкені тыныштандыратын жалбыз, мэлиса шөбінен шай қайнатып ішкен дұрыс. Таза ауада серуендеп, әдемі ән тыңдасаңыздар бұл сіздердің көңіл-күйлеріңізді көтереді.

title: Тренингтер


extracted_text:
Тематические задания по английскому языку для учащихся 1011 классов
Jobs and professions
I.
Vocabulary
1. Secretary
2. Vet
3. Librarian
4. Miner
5. Docker
6. Chef
7. Newsagent
8. Clerk
9. Estate agent
10.Architect
11.Surgeon
12.Lawyer
13.Dentist
14.Mechanic
15.Fireman
16.Psychologist
17.Barber| hairdresser
18.Shop assistant
19.Accountant
20.Electrician
21.Policeman
Exercises
II.
1. Who would you connect or call in the situations given below? Match the
situations in the left column with the name of the job or professions in the
right column.
1) A filling has come out of one of your teeth               a) a surgeon
2) You need to have your hair cut                                  b) a lawyer
3) You need legal advice                                                c) a dentist
4) You house is on fire                                                    d) a mechanic
5) Your granny’s knee needs an operation                      e) a fireman
6) In the shop you want advice on what sort of coffee to buy  f) a
psychologist
7) All the lights in your house have gone out                 g) a barber|
hairdresser
8) Your neighbour’s flat has been burgled                      h) an accountant
9) You don’t get on well with your parents                 i) a shop assistant
10) Your father needs somebody  to help                 k) a policeman his firm with money problems
2. You will have 10 sentences and 5 minutes to complete them with the
following words:
Successful, occupation, career, creative, architect, vet, responsible, prestigious,
noble, librarian, firefighter.
1. The profession of a photographer is very …
2. My sister says that teaching is a … profession.
3. We have always thought that any job in the hospital is …
4. Careers of computer programmers are very … nowadays.
5. My cousin wants to be an …
6. Will you write your … on this form?
7. A … is a person who works in the library and helps people to choose books
and magazines to read.
8. I am sure that the profession of a … is rather dangerous.
9. His … as a driver came to an end after a bad road accident.
10.I am going to be a … because I like animals and birds.
Key: creative, noble, responsible, successful, architect, occupation, librarian,
firefighter, career, vet.
3. Finish the following sentences with the names of jobs or professions given
below:
1) a person who deals with office correspondence and records is a …..
2) a person whose job is to treat sick animals is a ….
3) a person who checks in and out books and gives advice on what to read is
a …..
4) a person who gets coal from under the ground is a …..
5) a person who loads and unloads  ships in a port is a ….. 6) a person whose job is to cook in a restaurant is a …..
7) a person who sells newspapers and magazines is a ….
8) a person who works in a government office is a ….
9) a person whose job is to help people buy and sell houses is a …..
10)
a person who designs buildings is a …..
4. Read the list of jobs and professions below and sort them out in two
columns:
A geologist A shop assistant
A
businessman
A pop singer
A nurse
A journalist A bank manager A book
A book seller A teacher
A gardener A waiter|
A film star
waitress
A computer
operator
keeper
A tourist
guide
a bodyguard
A cook
An interpreter A bus driver
The jobs I’d like to do
The jobs I’d hate to do
Give at least three reasons why you’d like to have these jobs| professions:
e.g. I’d like to become a lawyer because:
a) This job is wellpaid
b) It helps people to solve their problems
c) It is rather prestigious now Give at least three reasons why you’d dislike to have these jobs| professions:
e.g. I’d hate to become a journalist because:
a) This job sometimes does more harm than good
b) It involves meeting too many people
c) It needs to much writing
5. Sort out the names of jobs and professions given below alphabetically. Add
some of your own.
A coal miner, a trainer, a physician, an architect, a gardener, an instructor, a
university professor, a pianist, an actor, an engineer, a teacher, a dancer, a
baker, an operator, an ecologist, a dentist, a tailor, a sailor, a cook, a nurse, a
farmer, an artist, a geologist, a chemist, a technician, a lawyer, a painter, a
janitor, a scientist, a musician, a pilot, a manager, a dressmaker, a reporter, an
inspector………
Try to sort out the jobs given above according to one of the following
principles:
 Necessity of higher education
 Manual or intellectual jobs
 Ondoor or outdoor jobs

Jobs demanding a special uniform
 Working more with people or working more with things
 Enjoying high salary and social prestige
Фонетическая зарядка
 Look at the blackboard and read the words that end with suffixes:
NOUNS:
cian physician,
ist physicist, er photographer, programmer, manager, cashier, teacher, fashion designer,
bricklayer, bus driver
or conductor, tailor
ant accountant
ADJECTIVES:
al rational, practical
ive communicative, creative
ic artistic
ful helpful
able sociable
Other helpful words: prestigious, organized, observant, reliable, imaginative,
humanities
Here are some professions: journalist, bricklayer, accountant, physicist, sports
instructor, interpreter, architect, manager, pharmacist, physician, announcer,
receptionist, cashier, conductor, interior decorator, programmer, fashion designer.
Listen to the definitions of professions, try to guess and name them.
1. someone who can count well and keeps the money records of a business
2. someone who makes walls with bricks
3. someone who designs clothes 4. someone who writes computer programs
5. someone who stands in front of the group of musicians or singers and directs
their playing or singing
6. someone who gets cash or pays out money in a shop
7. someone who works at the reception desk of a hotel
8. (Am.) a doctor
9. someone who changes spoken words from one language to another
10. someone whose job is to design buildings
11. someone whose job is to manage a company
12. someone who studies or works in physics
Look at the screen.
Professions can be prestigious, not prestigious, uptodate, outofdate, wellpaid,
lowpaid, rare and widespread.
Look at the pictures of rare and outofdate professions. They are: weaver, potter,
tailor, animal trainer, conductor, and bricklayer. Read the names of professions and divide them into groups.
photographer, school master, physician (doctor), conductor, bus driver, bricklayer
(каменщик), tailor (портной), weaver (ткач), judge, shopassistant, physicist,
manager, accountant, programmer, fashion designer, architect.
Prestigious jobs Not prestigious jobs
Wellpaid
Lowpaid
Uptodate
Outofdate
Rare
Widespread
Intellectual/mental Manual
Look at the traits of character and name 2 or 3 professions in which they are
necessary to use.
strength (сила)
responsibility (ответственность) – (pilot)
reliability (надежность) – (judge)
creativity (творчество) – (singer, photographer)
observation (внимание к деталям) – (judge)
patience (терпение) – (teacher)
common sense – (doctor)
logical mind – (programmer)
kindness – (doctor)
Work in pairs
Which characteristics are necessary for people of these professions: pilot,
teacher, doctor (physician), physicist, sportsman, bricklayer, programmer, and
accountant?
Make up the sentences. (A teacher should be patient, intellectual, loving children.)
 Look at the screen. You know that there are some professional fields: Sciences,
Law, Architecture and Urban Planning, Environmental Science, Agriculture and
Forestry, Journalism, Library and Information Science, Computer Science and so
on. Each profession requires definite traits.
Match the fields on the left with the traits on the right.
1. technical
2. art
3. humanities
4. working
class
5. service
a) imaginative, artistic, loving, big hearted
b) practical, active, energetic, organized.
c) logical, rational, fastthinking, coolheaded
d) expressive, observant professions
(наблюдательный)
e) helpful, communicative, reliable.
Which type of profession would you choose – 1, 2, 3, 4, 5?
(I would choose art as a profession)
Exercise. Look and say what are the traits of your character? Write down your
results to make a home essay.
(I am rather communicative,…)
Формы работы – фронтальная.
Test.
Theme «The jobs»
TASK 1.
Vocabulary.
Match the words to the definitions .
1. Perks ,bonus , vacancy ,to promote, shift ,challenges.
a. to give a more important job in an organization
b. a free job.
c. a period of time.
d. an additional salary.
e. extra money as a reward. f. difficult tasks requiring some skills.
TASK 2.
Fill in the gaps with the words from the box.
challenge trainees perks
promoted bonus shift
1. The new ….will start next week.
2 .I don’t have to pay for this mealit is one of the …of the job.
3. I’m looking for a job with a bit more ….
4. A lot of people are not prepared for …work –it’s difficult for them to work at
night or at unusual times.
5. The young army officer was …to the rank of captain.
6. People who stay more than two years in this job get a special ….
TASK 3.
Put the lines in the dialogue in the correct order.
B.: Good morning , Mr. Brown. I’m Dan Smith, the chief of the company.
Br.: How do you do ,Mr. Smith.
B.: And what university did you graduate from?
Br.: Yes, I’ve been working in the Microsoft Company for 3 years.
B.: Very well. Now let’s have a look on your application for employment. Your
name is John. Am I right?
Br.: Pascal,Turbo Pascal and others.
B.: Please , sit down. Well, you are interested in the job of a computer
programmer, don’t you ?
Have you ever worked as a programmer?
Br.:Eaton ,sir. I had the best diploma work.
B.:What about your bad health habits?
Br.: Yes , absolutely.
B.: What programmes did you work?
Br.:I’m fond of travelling.
B.:Good. Thank you very much, Mr. Brown. I’m sure you ‘ll get this job.We ‘ll let
come in touch with you tomorrow. Be ready to bring all papers.
Br. : I don’t smoke, don’t drink alcohol.
B.:What are your hobbies?
Br.: Thanks a lot .Goodbye, Mr.Smith.
TASK 4
QUIZ. Read the following definitions and choose the right answers
1. Someone who makes beautiful paintings is called
an _________. a) artist b) editor c) intern
2. A member of a symphony orchestra is called a
_________.
a) plumber b) musician c) singer
3. A person who grows crops and raises animals is
called a _________.
a) farmer b) fi sherman c) chef
4. Someone who cooks food in a restaurant is called a
_________.
a) chef b) manager c) cook
5. Someone who helps you learn in school is called a
_________.
a) doctor b) learner c) teacher
6. A person who builds furniture is called a
_________.
a) builder b) architect c) carpenter
7. Someone who plays professional sports is called an
_________.
a) artist b) athlete c) accountant
8. A person who takes care of people in a hospital is
called a _________.
a) nurse b) barber c) scientist
9. Someone who cuts men’s hair is called a
_________.
a) hairdresser b) barber c) fi re fi ghter
10. The person who takes care of your teeth is called a
_________.
a) doctor b) biologist c) dentist

Let’s find out what characteristics are necessary for different jobs.
There are pictures and cards with adjectives. I would like you to make up sentences as
in the example. На доске картинки (a pilot, a doctor, a policeman, a teacher, a
journalist , a taxi driver etc.) и карточки с прилагательными (caring, creative,
responsible, kind, friendly, clever, sociable, athletic, intelligent etc.) Ученики
выходят к доске строят предложения и записывают их в тетрадь.
 should be clever sociable athletic responsible I have recently had a telephone interview for a job back home in England. I have
had many facetoface job interviews before, and normally I do not get particularly
nervous. However, for a telephone interview, where I could not see the
interviewer, I was very apprehensive! I did not know what he thought of my
answers and it sometimes there were silences where he was writing down my
answers, so I could not tell whether he liked what I said or not!
My friends and family helped me prepare by asking me lots of questions before the
interview. Sometimes, big companies ask strange questions unrelated to the job,
such as, ‘what does your book collection say about you?’ or ‘if you were stranded
in the desert, which three items would you take with you and why?’. The strangest
question I have ever been asked in an interview was ‘if you could be a children’s
TV character, which would you be and why?’.
I was especially worried about being asked to do a maths question on the spot,
because maths isn’t my strongest subject! But luckily, they didn’t ask me. When I
applied for my first job in a cafe when I was sixteen, I was asked a maths question.
Luckily, I got it right, but I was worried, because I paused to think about it for a
long time!
My best interview was for my job at a cafébar at university. My interviewer was
so friendly and I was the last person of the day to be interviewed. This meant that
he wasn’t too rushed, and we got on really well. I knew I had the job when I left
the interview room, even though he didn’t tell me until he telephoned me the next
day!
I like writing, and so filling in a long application form doesn’t bother me. I’ve had
some parttime jobs where I didn’t need an interview at all! But my favourite stage
of a job application is when it gets to the final interview…then it gets very
exciting!
In the future, my dream job is to work for a company I like, in a strong team of
people, and to enjoy it! I’m looking at a career in marketing or something where I
can be creative and fairly sociable. I love to talk, and so, although I don’t mind
interviews, I wish they weren’t so nervewracking!
Have you ever had a job interview? What would your dream job be, and
why?
‘Dry clean only’ is probably a phrase that you have seen before. You see it on the
labels of certain pieces of clothing – like smart jackets, trousers and skirts, and ties or other silk garments. Next to the words, or above them, you’ll also so a capital
‘P’ with a circle around it. It’s the ‘P’ my mum always taught us to avoid when
buying clothes. ‘P’ means it has to be drycleaned, and dry cleaning is expensive.
‘P’ stands for ‘perchloroethylene.’ That’s the chemical that is used in the machine
to ‘dry clean’ the clothes because water would damage – stretch, shrink, fade – the
fabric. I know quite a lot about this because every Saturday from the age of 15 to
18 I worked at a dry cleaning shop. I greeted customers, advised them about their
clothes, pinned tickets onto anything we took in, sorted the clothes into ‘loads’,
sent them to the machine, steamed them when they came out, sent them to be
pressed, put plastic bags on them when they were done, hung them up in numerical
order, and took the money for them when they were collected. At the end of the
day, I helped to clean the floor, and once I even cleaned the walls. It was my first
job: it was not particularly fun, and it was not at all glamorous, but, looking back, I
think it was important.  I’ll try to explain why.
The only reason why it was important back then was the money. For the first year I
earned four pounds an hour, and after that it was five. It’s almost unbelievable
now: that’s the physically hardest job I’ve ever had and the least I’ve earned. But it
paid for my social life, my mobile phone credit, a weekly copy of the NME, a
holiday to Portugal after my 'A' Levels, and, thanks to extra shifts in the summer
holidays before university, my first laptop.

One of the reasons why that job seems important now is because it was the first
time I spent on an equal level with adults. As a teenager, the only adults you tend
to regularly spend time with are the ones who have authority over you: your
parents and your teachers. But having a job gives you a chance to mix with adults
who are doing the same task as you. And if you don’t do the task, they won’t shout
at you, or call you back after school, they’ll just tell you not to come back to work.
And then you won’t have any money for the things in the previous paragraph. This
is a handy thing to learn early. And it was also handy to learn that adults are okay –
that you can actually get along with people who don’t have the same hairstyle and
shoes and year of birth as you.
Then there’s the clothes. I love clothes. I think clothes are great. Working at the
dry cleaners gave me a chance to work with some beautiful, expensive, wellmade,
welltailored clothes. It gave me a chance to work with wedding dresses and
evening dresses, and to learn which materials can last through generations, and
which cannot. It’s probably the reason why I still prefer to repair old clothes – new
buttons, new zips, patchedup holes – than buy new ones.
But my time at that shop also taught me some important things about what
I didn’t want. I knew that I didn’t want to be cleaning other people’s clothes in the
future. I didn’t want to work on a tiny, suburban street where you saw the same people every Saturday. I didn’t want to kneel next to a basket folding a stranger’s
underpants and pairing their socks. I didn’t want to go home smelling like
chemicals. And so I went to university at 18 with no idea what I wanted to do or be
as an adult, but with my very own laptop and a good idea of what life wasn’t going
to be. It wasn’t going to be  ‘dry clean only.’
Do you have a parttime job? Do you think teenagers should work while they
are at school? Most people assume that babysitting is one of the easiest jobs available for young
people. Many imagine a bored teenager putting a few wellbehaved children to bed
at 9 o'clock and then continuing to watch television until the parents return home to
hand over some money. Well, I can tell you how wrong that stereotype is.
As I only work three days a week in France, I decided that a good way to get out of
the house – and earn some extra money – would be to look for a babysitting job. I
looked after children a lot when I was at school, and I remembered it as being quite
easy.
I now work all day on a Wednesday for a Ukranian family with three young boys. I
am there to look after them while their mother does errands and takes care of her
six month old baby. However, I am also there to improve their English by teaching
them songs and games in my native language.
Now, four months later, I get home at the end of the day absolutely exhausted!
Babysitting is not a job for the lazy – or the weak. I expected perfect children who
would behave well and listen to me all the time. Sadly, I don't think those kind of
children exist at all. While my two boys are usually polite and calm, they are
typical children and also like to fight, scream and throw tantrums for no real
reason.
Being a babysitter requires you to take on a hundred different roles throughout the
day. I have to be a friend when I play with the boys, but their teacher when I tell
them to do something. When they hurt themselves, I have to be their nurse, and
when they fight over silly things like sharing their crayons, I have to be a
negotiator. When lunchtime rolls around I am cook, and then maid as I clean up
after them. Finally, in English, if someone is very tolerant we say they have the
“patience of a saint”. I think I embody this expression sometimes!
Despite the exhaustion involved in my job, I usually do enjoy it. Working with
children is very rewarding, but I'm always relieved to leave them with their parents
and come home to a quiet house at the end of the day!
Have you ever babysat for younger siblings or someone else's children? Did
you find it easy or difficult? You can see here a table. Find the names of professions. 6 letters are unnecessary.
  You must cross out only across (to the right or to the left) and down.
L
D
T
A
D
R
I
O
C
X
I
I
B
M
T
O
E
V
R
A
N
R
R
A
A
G
A
R
I
N
R
E
V
E
R
A
I
R
E
T
I
A
A
R
S
E
E
N
N
U
F
C
B
D
Vocabulary area: Postman, policeman, fireman, businessman, housewife, a
photographer, a headteacher, a servant, a surgeon, an English teacher, a conductor,
a bus driver, a hunter, a bricklayer, a tailor, a tennisplayer , a shoemaker, a
construction worker,an office worker a dressmaker, a judge, a lacemaker, a lawyer,
a weaver, a shopassistant, a pharmacist a manager, a fashiondesigner, a
candlemaker, a glovemaker,a businessperson,an accountant, a litterman, a
computer programmer, an architect, a hairdresser, a nurse, a vet, a baker, an
astrologer, an engineer, a dentist, a politician, a musician, a scientist, a cashier, a
physician.
Speaking  In your opinion what is the most interesting job, and why? Compare
your ideas      with the class.
Try to guess the name of the profession.
“What is my job?” I work in an office.
I type letters and answer the phone.
I go to court and defend people’s rights.
I work in a hospital and take care of sick people.
I work in a school and help people learn.
You pay me when you buy something at the store.
I take care of sick animals.
I put out fires.
I wear a uniform and a badge.
I help keep your neighborhood safe.
I help keep your teeth clean.
I deliver letters and packages to your home.
Key: secretary, lawyer, doctor or nurse, teacher, clerk or salesperson, vet,
firefighter, police officer, dentist, mailman.
Read the adverts. Use the words in red to complete the vocabulary tables
We are looking for…
 People to work parttime in our busy call centre. Working hours are 5 p.m.
to 9 p.m., Monday to Friday. You will work in a small team, answering the
phone calls and dealing with the public. You will earn $10 an hour. The
work is challenging, but fun.
 We need an experienced receptionist to work fulltime in our bank. You
will be in charge of the reception desk and your role will be to greet
customers and answer queries. Applicants must be able to use a computer.
You will work on your own, and will report directly to the manager. Salary
negotiable.
 Labourers nedeed to work on a building site. 35hour week. Skilled and
unskilled workers required. No experience necessary – onthejob training
will be given. Places to work
1___________________
hospital
2___________________centr
e
laboratory
office
restaurant
school
shop
studio
surgery
Building______________
_
answer the 4___________
be in 5__________ of…
do paperwork
8___________ a computer
greet 10____________
do manual work
deal with the 6_________
work on your 7_________
work in a 9____________
Describing the work
stressful
11______________
boring
Fulltime
busy
menial
unskilled
13______________
fun
easy
12_______________
Look at the photos. Describe the jobs, using the words in the vocabulary tables
in the previous exercise. Complete the questions with the words in the box.
anything   clothes   dangerous   earn   hands   homes   office   outside   sell   travel
1 Doy you usually work________ ?
2 Do you buy or _________ anything?
3 Do you __________ a lot of money?
4 Do you wear special ________ for your work?
5 ls your job __________?
6 Do you visit people's __________?
7 Do you ________ a lot for work?
8 Do you work with your __________?
9 Do you make  __________?
10 Do you work in an ___________? Game “Guess my job”.Pupils work in pairs. The first student keeps in mind the
name of profession. The second student makes questions in order to quess the
name of the profession (the answers can be only Yes/No; students can use the list
of questions from the previous exercise and think of more questions).
Well, finish my phrase, please:
• a good judge should be….
• To my mind a good teacher should be…
• An engineer should be… etc.
Работа в группах.
Ученики делятся на 3 группы по 4 учащихся, и каждая группа получает
карточку с заданием.
The task: You should advise your classmate to make the right choice. You
should consider the personal  qualities of your classmates and the traits of
character. Discuss the task in groups. Card № 1.
… wants to be a computer programmer.
What personal qualities should he have?
Card № 2.
… wants to be an English teacher
What personal qualities should she have?
Card № 3.
… wants to be a journalist.
What personal qualities should she have?
(Ученики выполняют задания в группах 34 минуты. Затем отвечают вслух)
Listen to the teacher. Try to guess the name of the profession. Use the prases
given below:
To my mind this is a profession of…
I think…
It seems to me…
a). This profession reguires special education; the person should be kindhearted,
careful, courageous, sensitive to the need of others; should be sympathetic to the
pain of other people; should be very handy, devoted to this duty, selfless.
b). This profession requires special education; the person should be king, generous,
strict and just; should love children; should possess deep and broad knowledge of a
subject; should be responsive, honest, tactful, reserved, patient and tolerant.
c). This trade requires special qualities; the person should be careful; should have
quick reactions; should have vision and hearing; should know and observe the
traffic rules; should be a good mechanic. d). This profession requires special education and physical qualities; the person
should be very well educated in physics, mathematics, astronomy; should be in a
perfect state of health; should have good endurance and the ability to stand great
strain and the state of weightlessness; should be courageous and daring.
e). This profession needs special qualities; ability to stand heights or depths,
extremes of heat or cold, courage, curiosity, the sense of duty, the ability to risk,
good health, devotion to one’s idea, confidence in success.
f). This profession needs the following qualities; enterprise, the ability to foresee,
to analyze and to risk; the ability to keep promises; the person should be
disciplined, well behaved, communicative; should know foreign languages; to be a
good psychologist.
Work with proverbs:
  (A group of students prepared the list of English proverbs, connected
Speaking

with the theme of the lesson. The task is translation end oral explanation)
Pupil 1. A bad workman blames his tools.
Плохой работник всегда винит свой инструмент
A careless or unskilled person blames his tools to excuse himself for bad work,
while it is his own carelessness or lak of skill which is really to blame.
Pupil 2. Many hands make light wok.
Когда рук много, работа делается легко(Дружно не грузно а, врозь хоть
брось)
A job, duty, everything is to do if many people share the work.
Pupil 3. Action speak louder than words.
Поступки говорят громче, чем слова (Не по словам судят, а по делам)
People can say many things, because talking is easy, but it is more important what
a person does than what he says he will do.
Pupil 4.Never put off till tomorrow what you can do today.
Не откладывай на завтра то, что модно сделать сегодня.
You must carry out a lot a task or duty as soon as you can. If you leave it till
tomorrow, you may forget about it or not find time to do it and it may never be
done. Pupil 5. Jack if all trades master of done.
Джек на все руки мастер , а ни одним мастерством не владеет.(За все браться
ничего не cделать)
A person who works at many trades never becomes really expert at any one of
them. If is better to be really skilful at one trade than to have small knowledge of
many.
Pupil 6. The early bird catches the worm.
Ранняя птичка словит червяка. (Кто рано встает , тому Бог дает)
The person who get up early to work will be successful:
Those that arrive early at a place have the advantage over the latecomers.
Speaking. Questions for discussing.
Teacher: – Where can people look for a job? (from the magazines,newspaper
advertisements,TVshops)
Teacher: – What kind of jobs can people have? (fulltime, parttime, regular, odd
jobs)
Teacher: – Different jobs require different things. What does a job of a teacher
require?
(The profession of a teacher requires special education; the person should be
kindhearted,
careful, courageous, sensitive to the need of others; should be sympathetic to the
pain of other people; should be very handy, devoted to this duty, selfless.)
Teacher: –What does a job of a doctor require? (This profession requires special
education; the person should be kindhearted, careful, courageous, sensitive to the
need of others)
Teacher: – Who and what can help you to make your choice? (our teachers,
parents, friends) Teacher: – What are the most popular and important jobs at the turn of the century?
(Jobs change and new ones are constantly appearing. By reading and talking to
people who have different kind of jobs we’ll learn great opportunities. There will
be for us. The most popular and important jobs at the turn of the century are
designers, WEB designers, interpreters, doctors and others.)
Teacher: Sure. And what is the best way to prepare for any job? (To my mind the
best way to prepare for any job is to get a good education – to do well at school
and to learn all you can outside of school.)
Teacher:  Have you made up your mind what to be in the future? (It is difficult for
me to give a definite answer. As the years passed I changed my mind a lot of
times about which science or field of industry to specialize in. It’s not easy to
choose one of hundreds  jobs to which I might be better suited.)
Read the puzzle. What is the answer?
Comlete the sentences with the jobs in the box.
Labourer    midwife    mechanic    nurse    plumber    surgeon   architect 1 A ____________ repairs car engines.
2 An _____________ designs buildings.
3 A _______________ looks after children.
4 A ______________ performs operations.
5 A _____________ is an agricultural worker.
6 A ___________  is a person,  who is trained to assist women in childbirth.
7 A _____________ is a person that installs and repairs pipes and plumbing.
Which of them are supposed to be men’s and women’s work?
Read the texts given below. How do you think people react when they find out
about these people’s jobs?
In many ways, David Cunningham is a stereotypical Scottish man. In his free
time, he plays golf, goes to football matches, and meets his friends in the local pub,
all the things you'd expect a young, active man to do. And like many men, he isn't
very good at housework. He's untidy, hardly ever hoovers and he's never cooked a
meal in his life. However, one thing about him does not fit this stereotype: his job.
David Cunningham is a midwife.
Although some women are surprised when they find out tha their midwife is a
man, David has a good reputation in the part of Scotland where he works. In his
opinion, it's because of the way he carries out his duties. 'I really care about the
women that I look after' he says. He gets on well with the husbands too. 'Having another man there calms them,'he explains. And many of them feel more
comfortable asking a man questions.'
'I've been qualified for fourteen years and I've delivered hundreds of babies,'
says David, who used to be a coal miner. 'There are only five or six male midwives
ih Scodand. When I started, I expected more men to join the profession, but the
number hasn't really changed. People still see it as a job which only women do.'
Base 34 is a new garage in Montpellier, in the south of France. Customers who
take their cars there for repairs may be surprised to find that all the employees are
women.
When Herve Malige advertised for women who wanted to become mechanics,
he received 120 aplications. After tests and interviews, he chose fifteen. They
included a nurse, a secretary, a beauty therapist and two flight attendants. They all
wanted a chance to work in this traditionally male envitonment.
I think a lot of people instinctively trust women more. And female customers
might feel more comfortable with somebody who doesn't treat them as if they don't
understand anything!'
Altrough most car mechanics are still men, the situation is gradually changing.
Men are starting to leave the profession, and women are joining it. Why? In a
word, technology. In the past, being a mechanic was a physically tough and dirty
job. Now, cars are much more complicated than they used to be. You need patience
and intelligence to work out the problem is, not strength. Many people believe that
this makes the job more suitable for women than for men.
Are the sentences true or false? Correct the false sentences. 1 David Cunningham does not have the same hobbies as most other men in
Scotland.
2 Most women that David has worked with think that he is good at his job.
3 David gets on well with the women but not with their husbands.
4 David is not very experienced in his work.
5 There are not many male midwives in Scotland, but the number is increasing.
5 What is surprising about Base  34 is that no men work there.
7 Fifteen women applied to work at the garage.
8 The women had different jobs before working at the garage, but wanted a
change.
9 The job of mechanic is changing because cars are getting simpler.
10 Many people think that there will be more female car mechanics in the future.
Find the phrasal verbs(1 5) in the texts. Match them with the definitions( ae).
1 find out                                            a deduce
2 carry out                                          b care for
3 look after                                         c do
4 get on well/badly with                      d learn, discover
5 work out                                          e have a good/bad relationship with
Speaking. Discuss the questions.
1 Do you think men and women are better at different jobs. Or equally good at all
jobs?Give reasons.
2 Would you mind doing a job that is traditionally carried out by people of the
opposite sex? Why?/Why not? Read the dialogue.
Manager: How did you find out about the job?
Callum: I saw your advert in the local newspaper.
Manager: Have you worked in a shop before?
Callum:Yes,I have. I used to help out at my uncle's shop.
Manager: Right. What did you do there?
Callum:Everything. I’ve served customers, cleaned, I stacked shelves..
Manager: How long did you work there?
Callum:About two years, parttime.
Manager: I see. And why do you think you're the right person for this job?
Callum:Because I'm hardworking and reliable and I enioy dealing with the public.
I'm also good at            working in a team.
Manager: Well, thanks for comining in, Callum. We'll be in touch before the end
of the week.
Read the three job advertisements. Which job did Callum apply for? Now listen to the dialogue. Sarah is being interviewed for a job. Look at the
table. What questions do you think he asked Sarah? Fill in the table:
Name
Age
Applying for
Experience
Qualities
Available to start
training
Interviewer: Good morning, please take a seat. It’s Sarah Hodgkins, isn’t it?
Sarah: Yes, that’s right. Interviewer: Is that HODGKINS?
Sarah: Yes, it is.
Interviewer: … and how old are you, Miss Hodgkins?
Sarah: I’m 21, but I’ll be 22 in two weeks’ time.
Interviewer: Nearly 22. Ok, that’s fine. Now, you’re applying for the flight
attendant training course, is that right?
Sarah: The training course. Yes, that’s right.
Interviewer: OK. And what relevant experience do you have?
Sarah: Well, I haven’t worked in the tourist industry before, but I’ve got a lot of
experience of dealing with the public. I’ve been working as a hotel receptionist for
the last two years.
Interviewer: Oh right! Well, I’m sure the skills you’ve acquired as a receptionist
would be very useful for carrying out new duties.  So what other qualities do you
have that would make you a good flight attendant?
Sarah: Well, I think I have very good common sense and communication skills. I
get on well with people.
They say that I’m reliable too and I’m also a really good organiser. Yes, I’m really
organised.
Interviewer: Well, it’s definitely important for a flight attendant to be organised.
There can be a lot to do in a very short time on a flight! Now, if you are selected,
you will have to complete a twomonth training course. When would you be
available to start?
Sarah: Well, I have to give my current employer one month’s notice, so I would
be available from about 1st April.
Interviewer: 1st April would be fine. Well, thank you for coming, Miss Hodgkins.
You’ll receive a letter in about a week to let you know if you have been successful.
Sarah: Thank you very much. Goodbye.
Now when you’ve finished filling the table tell me please what kind of person can
work as a flight attendant? Well done! I want you to remember one very good saying: if you love your work
you’ll never work a day in your life. It is very important to make a right choice!
Be very careful and mind your wishes and abilities. And then your job will bring
you satisfaction and joy.
Work in pairs. Imagine the first student is a manager in the company, searching for
qualified worker. The second student is an applicant. Plan an interview. Act out
your dialogue to the class. The class votes on whether the applicant gets the job!
What factors are important while choosing a career? Take these cards and try to
continue the sentence. Stick on the blackboard.
I think the most important…
First of all I think about…
 …is (are) also very important.
Choosing a career I shouldn’t forget about…
Most of the teenagers think about…
It’s important for us to remember about…
Card: my skills and experience
my interests
my personal qualities
my further education
my parents’ opinion
money
the things I am good at
Reading
Teacher: Now you will work in groups. Read the different texts how four young
men decided on their career and then answer “Why the young men choose the
profession?”
1st group "Why did the young man choose the profession?"
John Andrews had to wear glasses ever since he was a small boy. So, shortly
before the time when he was to leave school, his parents suggested that he might
train to be an optician, John didn't have any strong feelings about what he warned
to do, so he agreed and started a course of training with the intention of becoming
an optician. He found the work interesting, and did not have any trouble in
qualifying at the end of the course.
After graduating he applied for a number of jobs and managed get one in the town
where he lived.
2nd group
"Why did the young man choose the profession?"
All his life Edward had lived with his parents in a big city, but he had always loved
the country, and he was particularly interested in science, so when he finished
school he decided to go to an agricultural college and learn how to be a farmer.
3rd group
"Why did the young man choose the profession?'
To study to become a nurse in England, one has to pass t certain examinations.
Then, after quite a long course of practical and theoretical study, one has to pass
more examinations. Timothy Lloyed, whose parents were both doctors, had always
wanted to work in medicine. Later at school, Timothy was particularly interested in
science, especially biology. Since he was more interested in practical things, he
wanted to become a nurse. He was gentle he believed that people should help one
another, and he was not afraid of blood, so he was a boy whose teachers all agreed
would make an excellent nurse.
4. The favourite subject at school for Ted Hughes [hju.z] was Geography, because
he had always wanted to travel. He studied various parts of the world so that he could feel as if he knew them a little. Ted liked children and was always ready to
have a joke with them.
So after finishing school he decided to be a teacher. He finished teachers training
college and became a teacher of Geography in a primary school.
G1: John Andrews decided to become an optician because he had to wear glasses
all his life.
G2: Edward decided to become a farmer because he had always loved the country
and he was interested in science.
G3: Timothy Lloyed decided to become a nurse because he was interested in
science, biology. He believed that people should help one another.
Work in pairs. Tell your partner about your dream job. Where would or
wouldn't you like to work? What would or wouldn't you like to do at work? Give
reasons. A NEW DREAM JOB?
A Mr Lim,24,i s an absolute pro.What used to be his hobby is now a profession
earning him about $3OO,000 only last year. Over the next couple of years he will
make much more.
B He lives in a small twobedroom apartment and, despite making a fortune, shares
it with nine other people. There's a computer for everyone but not much room for
anything more, except pizza boxes and bags filled with clothes. When,after a ten
hour training session Mr. Lim is ready to get some sleep, he simply rolls out a
mattress. Like many of his profession he prefers to sleep during the day and sit in
front of his computer most of the night. His private life is nonexistent and he
hasn't been on a date for ages.
C So what is Mr Lim's job? He is a professional computergame player and spends
his days wiping out countless armies and annihilating aliens pecies. This
profession appeared on the job market only a few years ago, but it's a booming
industry. In Korea, thousands of young people try out for the top teams. There are
over 200 pros, the best ones joining professional leagues founded in the late 90s.
The rules of selection are very strict, but anyone who thinks they've got what it
takes can register through a national system and then climb from one level to the
next to finally join the national delegation. These compete against each other in
Singapore at the world championships.
D Since the championships and online matches are watched by thousands, big
money is made on tickets and advertising. Korea even has T V channels covering
games roundtheclock and DVDs of famous. Faceoffs proved more profitable
than The Matrix. The champions are awarded lucrative cash prizes. Most of the
players are about 20; however there are also some in their 30s and 40s.
E It is too early to predict how long a career like this can last. Howeverw, with its
popularity on the rise, you might be set for life.So bring your  favourite mouse,
headphones and keyboard if you wish (computers are provided to prevent
cheating)and let the games begin. Speaking. Make a small presentation of your dream job. Give necessary reasons.

file_name: тематические задания по английскому языку.docx

intro: Тематические задания в дополнение к урокам английского языка по теме "Профессии. Работа". Задания направлены на отработку лексического материала по теме. Тексты для чтения с заданиями к ним. Задания ориентированы на подготовку учащихся средней школы к коммуникативному общению. по теме урока.