extracted_text:
«Сиқырлы дойбы»
Жобасына мектеп жасына дейінгі балаларға
арналған әдістемелік құрал
                                                                              Құрастырған: шағын орталық
                                                                                тәрбиешісі
            Тулкина Г.Е 1санатты 2015 жыл
Мазмұны
Глоссарий.....................................................................................................................................  3
Түсінік хат .....................................................................................................................................4
1. Өзектілігі.
2. Бағдарламаның жаңашылдығы.
3. Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері.
4. Оқутәрбие үрдісін ұйымдастурдың тәсілдері мен әдістері.
5. Сабақтарды ұйымдастыру.
6. Ойынды басқару ерекшеліктері.
7. Сабақтар нәтижелілігін тексеру түрлері.
8. Бағдарламаны игерудің болжалды нәтижесі.
Бағдарламаны іске асыру кезеңдері:

бірінші кезең – дайындық;
екінші кезең – бағдарламаны тәжірибелік іске асыру;
үшінші кезең – бағдарламаны шынайы әлеуметтікбілім беру тәжірибесінде тиімді
іске асыру аналитикасы.................................................................................................................9
Бағдарламаны әдістемелік және ақпараттық қамтамасыз ету.................................................10
Қорытынды...................................................................................................................................11
Пайдаланған әдебиеттер тізімі...................................................................................................12
1 қосымша. Дойбы ойнау дағдысы құрылуының диагностикасы..........................................13
2 қосымша. Курсты тақырыптық жоспарлау:...........................................................................15
Естияр топ
Ересек топ.....................................................................................................................................15
Даярлық топ..................................................................................................................................21
3 қосыша. Балаларды дойбы ойнауды үйрету..........................................................................25
4 қосымша. Дидактикалық ойындар.........................................................................................26
5 қосымша. Сабақ конспектілері.
Естияр топ «Дойбы ойынының негізгі ережелері»..................................................................28
Даярлық топ «Дойбы турнирі»...................................................................................................34
Ойынсауық сценарийі «Ертегілік патшалыққа саяхат».........................................................39
6 қосымша. Атааналарға арналған сауалнама «Отбасындағы дойбы»...............................42 7 қосымша. Атааналарға арналған кеңес «Балаларға дойбы мен шахмат үйретудің
маңыздылығы».............................................................................................................................43
8 қосымша. Диплом «Дойбыбалдырған».................................................................................45
Глоссарий
БИ – жарыстас торының соңғы қатарына жеткізілген және кез келген тор санына орын
ауыстыру құқығы бар дойбы.
ДИДАКТИКАЛЫҚ ОЙЫНДАР – арнайы құрылған немесе ойынды оқыту мақсаттары
үшін бейімделген ойындар.
ДИАГРАММА – дойбы тақтасында позициялардің графикалық бейнеленуі.
КӨРУ АНАЛИЗАТОРЫ – адам және жануарларда қабылдау және көру тітіркенуд
қамтамасыз ететін күрделі нейрорецепторлық жүйесі. К.а. – негізгі анаизаторлардың бірі,
ол фоторецепторлар мен онымен байланысты орталық нерв жүйесінің әртүрлі деңгейінде
орналасқан жолдар (көру нерві, көру жолы және т.б.) және нерв жасушаларын өткізетін көз
нейрондарынан тұрады: көздің ішкі тор қабығы, ортаңғы ми және үлкен жарты шар
қабығының желке бөлігі.
ОЙЫН – белгілі ережелерге сүйенген белгілі шарттарға негізделген белгілі
шынайылылықты жаңғырту.
КОМБИНАЦИЯ – материалдық немесе позициялық басымдылықты алу үшін құрбандар
тобы.
ОЙЛАУ – бұл жалпыланған және жанама түрдегі әлемді тану процесі.
ДАҒДЫ – құрамында жеке операциялар жаттығу нәтижесінде автоматтандырылған болып
қалған әрекет.
ПАРТИЯ – бірінші жүрістен соңғы нәтижеге дейін екі жақтың қақтығысу процесі.
ОЙЫНСЕРІК – кез келген ойынның қатысушысы, мысалы, дойбы.
ПАТОЛОГИЯ – нормадан кез келген ауытқу.
ДЕМЕУ – жәрдем, көмек.
ЕРЕЖЕ – бір мақсатқа жету үшін ұсталатын шарт.
ИКЕМДІЛІК белгілі ережелер бойынша кез келген әрекетті орынай алу қабілеті.
Сонымен бірге әрекет әлі автоматтандырылмаған. ТИЯНАҚТАУ тығыз, бекітілген – кез келген нәрсені белгілі жағдайда бекіту,
мәліметтерді, ойларды жазбаша түрде бекіту, сонымен қатар назарды кез келген нәрседе
аударту.
ЖҮРІС ойыншының кезекті шығуы.
ДОЙБЫ – 64 (орыс дойбысы) немесе 100 торлы (халықаралық дойбысы) тақтада ақ және
қара дөңгелектермен ( 4 бег дойбылар) ойнау, екі ойыншының әрқайсысы жарыстастың
дойбысын құртуға немесе оның жүріс жасау мүмкіндігін жоюға тырысады.
                                                           Түсінік хат
Ұсынылатын әдістемелік құралды әзірлеу және енгізу қажеттілігі арнайы мұқтаждықтары
мен қажеттіліктері бар балалар көру мүшесі бұзылған балалар құрайтынына негізделген.
Көру патологиясы және ол түрткі болған ауытқулардың сан алуандығы әр балаға арналған
білім   беру   қызметі   үшін   жағдай   жасауды,   жеке   –   оның   қажеттіліктері   мен   резервті
мүмкіндіктері, білім беру мазмұнының мектепке дейінгі балалар категориясы дамуының
психикалық физикалық ерекшеліктеріне бағытталу есебімен жеке дара көзқарасты қажет
етеді.
Көру мүшесі бұзылған балаларда объектілер арасында логикалық байланыстарды орнату
қиындықтары анықталады. Нашар көретін балаларда ойлау ісәрекетінің көрнекібейнелі
және көрнекіәрекет ету деңгейінің жеткіліксіз дамуы тән, ол нақтытүсінік ойлау дамуыны
ерекшелігімен анықталады.
  әртүрлі
Дамыту   ойындары   баланың   танымдық   қызығушылықтарын   кеңейтуге,
тәжірибешілік   дағдыларға   ие   болуға,   барлық   сақталған   анализаторларды   белсендіруге
мүмкіндік береді. Дамыту ойндарының бір түрі көру қабілетін дамытуға, көп сенсорлық
өзара   байланыстардың   құрылуына,   балалардың   ойлау,   адамгершілік   тәрбиесінің
қалыптасуына септігін тигізетін  дойбы ойыны. Дойбы балалардың бұзылған көру қызметін
түзету   құралы   болып   табылады:   ойын   барысында   жалпы   қызмет   ету   белсенділігі   мен
ажырату сезімталдық көру жүйесі артады, бинокулярлық фиксация құрылып, көруқозғалу
қызметі жаттығады.
Дойбы – бұл бір мезгілде демалыс әрі спорт, әрі өнер. Біздің елімізде дойбы ойына үлкен
атаққа ие, ережелері қарапайым және жалпыға қолжетімді. Массовость бойынша дойбы
ойыны басқа спорт түрлеі ішінен сегізінші орын алады. Бұл данышпан халық ойыны біздің тұрмысқа нық енді. Оның жасы 5 мың жастан кем емес. Интеллектуальдық спорт ретінде
дойбы жалпы адамзат мәдениетінің бір бөлігі ретінде танылды.
Швейцар   психологы   Жан   Пиаже   және   бірқатар   басқа   ғалымдар   балалардың   дәл   312
жасында «ойсөз», «ойәрекет» механизмінің құрылатынын анықтаған. Осыған байланысты
дойбы   балалардың   ойлау   қабілеттерінің   дамуында   және   көру   мүшесі   нашар   балаларда
ойлау   қабілетін   әрекет   етумен   бекітуде   маңызы   зор.   Көру   мүшесі   нашар   балалармен
жасалған жұмыс тәжірибесі дойбы ойынының балалардың қызығушылықтарын  енңейтіп,
көру   қызметін,   сонымен   қатар   мінезқұлықтың   жақсы   қасиеттерін         бекітеді   және
дамытатынына дәлел.
Дойбы   ойына   балаларда   тәртіптілік,   ұқыптықы,   мұқияттылық   және   логикалық   ойлауға
тәрбиелеуге көмектеседі.
Балабақшадағы көру мүшесі нашар тәрбиеленушілердің атааналары балалардың дойбы
ойынын   ойнауда   қызығушылықтарын   танытады.   Дойбы   ойыны   барысында   балалар   және
үлкен адамдар қоршаған ортамен танысып, бала эмоциялары мен басқа да бірқатар рухани
қасиеттерін   (өзінөзін   ұстай   білу,   ойынның   қалыптасқан   жағдаят   кезінде   керек   жүрісті
талқылау)   керек   бағытта   жаттықтырады.   Ойын   балаға   шынайы   өмірде   де   біз   сақтауға
мәжбүр ережелердің  барын көрсетеді.  Ойын  барысында балалар ұжымы бірігіп, отбасы
мүшелері эмоционалдық жақындасатыны аса маңызды. Осында біз ынтымақтастық туралы
айтуға болады: балақұрдасатаанапедагог.
Бірақ   атааналар   балаларға   ойын   үшін   үнемі   көңіл   бөле   алмайды.   Мектепке   дейінгі
жастағы балаларға дойбы ойынын оқыту әдебиеттері жеткіліксіз. Әрине, оқытушылар және
атааналар балаларға дойбы ойынын үйретеді, бірақ барлығы бір қателік жібереді: бірінші
сабақтардан   барлық   дойбыларды   орналастырып,   жүрістерді   көрсетеді.   Нәтижесінде
балалар ойынның негізгі ережелерін игереді: дойбылар мен билердің жүрістерін, бір немесе
бірнеше   дойбының   соғуын,   бірақ   өз   әрекеттерін   бірнеше   жүріс   алға   қарай   ойластыра
алмайды, дойбы тақтасында бағдарларын түзу ұстай алмайды, диаграммаларды, партиялар
комбинацияларын   оқи   алмайды.   Қала   және   облыстың   білім   беру   мекемелерінде   дойбы
ойыны   бір   реттік   сипатта   (топтағы   жарыстар,   балабақшаларда   турнирлер).   Сондықтан
дойбы   өнерінің   негіздері   бойынша   бірізді   және   жоспарлы   жұмыс   үшін   көру   мүшесі
бұзылған балалар үшін оқыту сабақтар циклін іске асыратын қосымша білім бағдарламасы
қажет.
Бағдарламаның идеясы: Дойбы ойынын көру мүшесі бұзылған мектепке дейінгі жастағы
балалардың логикалық ойлау қабілетін дамыту үшін қолдану. Бағдарламаның мәні: «Сиқырлы дойбы» бағдарламасы балаларға дойбы ойынын үйрету
әдістемесін   педагогикалық   тәжірибе   үрдісінде   әзіленген   мектепке   дейінгі   жастағы
балалардың ойын мотивациясы негізінде қолдануды меңзейді.
Бұл құралдың айрықша ерекшелігі «нөлден» бастайтын көру мүшесі бұзылған мектепке
дейінгі   жастағы   балаларды   дайындауға   назарын   аударту,   дойбы   ойынының   негіздерін
үйретуге   бағдарлау   болып   табылады.   Сонымен   мектепке   дейінгі   жастағы   балалардың
жалпы мәдениетінің құрылуына және дойбы ойынына интеллектуалдық демалыс ретінде
қызығушылықтарын   дамытуға,   көру   қабілетінің,   әлеуметтік   сәттілікті,   оқу   әрекеті
алғышарттарының   құрылуын,   мектепке   дейінгі   жастағы   балалардың   балабақша
түлектеріне   қойылға   мемлекеттік   талаптарына   сәйкес   денсаулықтарының   сақталуын
қамтамасыз ететін интегративтік қасиеттерінің дамуына бағытталады.
Бағдарламаның   тақырыптық   жоспарының   мазмұндық   байланысы   педагогқа   тәрбиебілім
беру   міндеттерін   (жеке   қабілеттері   мен   қызығушылықтарын   қанағаттандыру,   заманауи
әлемде табысты әлеуеттану үшін танымдық қабілеттерін дамыту) шешу кезінде білім беру
мазмұнын құруға септігін тигізеді, бұл баланың жеке тұлғасының танымдық, эмоционалдық
және тәжірибешілік саласын бірыңғай дамытуға мүмкіндік береді.
Қосымшаға   дойбы   ойнау   дағдысын   құру   диагностика   кестесі,   атааналар   сауалнамасы,
сабақтардың   болжалды   тақырыптары   (ұсынылатын),   балаларға   дойбы   ойынын   оқыту,
тәжірибешілік бөліммен бекітілетін материалдар блогы кіреді. Тәжірибешілік сабақтар –
дидактикалық   ойындар   балалардың   көру   мүшесінің,   шығармашылық   қабілеттерінің,
логкалық   ойлау   қабілетінің,   жадының,   сөйлеу   мәнерінің,   мұқияттылығының,   талдау,
жалпылау және шешім шығару дағдысының дамуына септігін тигізеді. Сабақтар мен ойын
сауықтардың болжалды сценарийлері кез келген тақырыпқа жазылған жеке сценарийлер
әзірлеу үшін қажет болуы мүмкін.
Бағдарламаның   мақсаты:   Дойбы   ойынын   үйрету   барысында   көру   мүшесі   бұзылған
тәрбиеленушілер жеке тұлғасының интеллектуалдық және ерікжігер әлеуетін ашу.
Міндеттер:
Білім беру:
дойбы ойынының техникасын оқыту;
балаларға дойбы ойыны теориясымен таныстыру;

 жазықтықта бағдар алу дағдысын оқыту.
Дамыту:

көру   қабілетін,   көру   қызметінің   белсенді   жаттығу   кезінде   көрукеңістік
бағдарын дамыту;  мектепке   дейінгі   жастағы   балалардың   ойлау   қызметін   белсендіру:   логикалық
және стратегиялық ойлауды, жады мен бақылағыштықты жаттықтыру;
ойлау қабілеттерін дамыту: бірнеше жүріс алға есептеме жүргізу, бейнелі және

аналитикалық ойлау дағдысы;
балаларды дербестікке талпынуға дамыту;
дойбы ойыны арқылы шығармашылық әлеуетін дамыту.

Тәрбиелік:

дойбы ойынына спорт және шығармашылық бағыты бар маңызды және пайдалы
сабақтар ретінде қарымқатынасты тәрбиелеу;
тұрақсыздықты,   мақсатқа   бағыттылық,   сенімділік   және   жеңіске   деген   ерікті
тәрбиелеу;
тәрбиеленушілерде алған білімдерін тәжірибеде қолдану дағдысын тәрбиелеу.
Оқутәрбие үрдісін ұйымдастыру тәсілдері мен әдістері

ойын   және   ойын   қарымқатынасу   (танымдық   белсенділікті   өрістететін
белсенділіктің пайда болуына септігін тигізеді);
проблемалықіздестіру әдісі (жоғары нәтижелерге жетуге септігін тигізеді);
ойынсайыстар;
ойынсаяхаттар;
ойынжарыстар;
интеллектуалдық ойындар (викториналар).
Бағдарлама келесі принциптерге негізделеді:
 Шығармашылық   принципі   (бұл   бағдарламада   балалардың   шығармашылық

қабілеттерін тәрбиелеу және дамыту үшін шексіз мүмкіндіктері бар);
Ғылыми принципі (балаларға дойбы ойынының шығу тарихы, дойбы ойынының
түрлері, дойбы ойынының ережелері және т.б.);
 Кезеңдік принципі (бірізділік, келесі кезеңге өту үшін алдыңғыны өтіп кетуге
болмайды);
 Серпінділік принципі (қарапайымнан күрделіге);
 Ынтымақтастық принципі (атааналармен жүргізілетін бірлескен жұмыс).
Бағдарламаның орны – Базистік жоспардың нұсқалық бөлігінде.

Топ
Ортаңғы
Жоғары
Дайындық
Нұсқалық   компонент:
дойбы
Сабақтар
(мин.)
ұзақтығы

0,5
2025
1,0
2530
1,5
3035 Сабақтарды ұйымдастыру.
Сабақтар   әртүрлі   ісәрекеттердің   кезектесуне   құрылған   (қарау,   тыңдау,   танымдық
әңгімелесу, шығармашылық тапсырмаларды орындау).
Дойбы ойыны қарапайы емес, көп қырлы. Дойбы ойынының өз ерекшеліктері бар, ондағы
соғу   басшылығының   күрделілігі   –   барлық   дойбылар   жауынгерегіздер.   Дойбы   бойынша
сабақтар   қарапайымнан   күрделі   түсіндіру   принципі   бойынша   жоспарланады.   Танымдық
материал   ертегілер   ретінде   баяндалады.   Сабақтар   теориялық   және   тәжірибешілік
жаңашылдық   элементтерін   ойындық   және   жарыс   дағдыларымен,   сондайақ   тәрбие
шараларымен кезектесе отыра, аралас тәсілмен жүргізіледі. Сабақтар барысында балалар
тәжірибешілік қызмет пен өмірде қажет болатын пайдалы шеберлік пен дағдылар кешенін
алады. Сабақтар жүргізу кезінде неғұрлым белсенді балаларға назар аудару керек, алайда
сабақтағы тәрбиеленушілердің басы бөлігі берілген материалды игергеніне талпыну керек.
Оқу   жылының   аяғында   қоырытнды   сабақтар   жүргізу   ұсынылады,   онда   әр   баланың
жетістіктері қарастырылып, дипломдар беріледі.
Сабақтар түрлері: сабақтардың тақырыптарына байланысты ұжымдық, қосымша топтық
және жеке.
Қарымқатынас өзара байланыс ерекшеліктері бойынша – ойын, жарыста, ойынсауықтар.
Тапсырмаларды   жұппен   орындауды   ұсынып,   балалардың   ұнатулары,   олардың   ойын
дағдылары, мінезқұлықтары есепке алынады.
Нұсқаудың ерекшеліктері.
Балалар дойбыойындық қызметінің нұсқауы ынтымақтастық негізінде жүзеге асырылады,
сонымен   бірге   жеке   баланың   мақсаттары   мен   міндеттері,   оның   қабілеттері   мен   жеке
мүмкіндіктері есепке алынады.
Ойынжарыстағы   жеңіс   және   жеңіліс   балалардың   танымдық   қызметін,   жаңаны   білу
қызығушылығын, өз ойөрісін кеңейтуге ынталандырады. Бұл жұмыс балалардың бірлескен
жұмысын қарастырады, бұл қарымқатынастың дамуына оң әсерін тигізеді, себебі жұмысты
өзара жеке бөлу, композицияны талқылау, оң нәтижеге жету үшін өзара көмек айқындау
қажеттілігі туындайды.
Сабақтар нәтижелілігін тексеру нысандары:  Жеке логикалық тапсырмалардың қолдан жасалған кітаптарды шығару;
 Сабақтарда балалармен «Ептілік сәтін» дайындау және өткізу;
 Құрдастар   арасында   дойбы   жарысын   өткізу:   үйірме   мүшелері,   балабақша
тәрбиеленушілері;
 Интеллектуалдық ойындарға қатысу.
Оқыту соңында балалар келесіні білу керек:
 Дойбы   терминдері:   ақ   және   қара   алаң,   көлденең,   тік,   диагональ,   орталық,
серіктестер, бастапқы жағдай, жүріс, алу, пат, тең ойын;
 Жүріс ережелері.
Оқыту соңында балалар келесіні үйрену керек:
 Дойбы тақтасына бейімделу;
 Әр фигурамен жеке және ережені бұзбай басқа фигуралармен бірге ойнау;
 Серіктестер арасында тақтаны дұрыс орналастыру;
 Ойын алдында фигурларды дұрыс орналастыру;
 Қарапайы дойбы міндеттерін шешу.
Бағдарламаны іске асыру қорытындыларын шығару нысандары: дойбы турнирі.
Бағдарламаны іске асыру кезеңдері
Бірінші кезең: дайындық кезеңі
Жұмыстың бағыты:
1. Жұмыс бағдарламасын іске асыру процедурасын әзірлеу.
2. Бағдарламамен берілетін оқудидактикалық және әдістемелік материалды
іріктеу.
3. Кезеңдер, мерзімдері мен орындаушылар құрылысы, міндеттер мен болжалды
нәтижелерді бөлу бойынша перспективтік жоспарды құру.
4. Мектеп жасына дейінгі баланың дойбы ойнау дағдысы деңгейінің кіріс
мониторингі.
Нәтижелер:
 Бағдарлама материалының құрылған оқуәдістемелік кешені
 Дойбы ойынын оқытудың ойындық әдістері мен тәсілдерін қолдану бойынша
 әзірленген ұсыныстар;
 Балалармен жасалатын жұмыстың перспективтік жоспары;
 Кіріс диагностикасының жалпыланған нәтижелері.
Екінші кезең: Бағдарламаны тәжірибешілік іске асыру
Жұмыстың бағыты:
1. Авторлық жобаны енгізу.
2.
3. Тәрбиешілер мен тар шеңберлі мамандар үшін МЖМ практикумсеминар
Ісәрекеттің барысын талқылау: педагогикалық кеңесте. өткізу.
4. Жұмыс бағдарламасын іске асырудың аралық мониторингі.
5. Бағдарламаның тиімді іске асыруды қамтамасыз ететін әдістемелік
ұсыныстарды әзірлеу.
Нәтижелер:
 Балалардың танымдық дамуының жетістігін қамтамасыз ететін білім беру
 мазмұнын енгізу нәтижелерін талдау;
 Бағдарламаны іске асырудың аралық мониторинг нәтижелерін талдау
(анықтама);
 Әдістемелік ұсыныстарды енгізудің тиімділігін бағалау.
Үшінші кезең: Шынайы әлеуметтікбілім беру тәжірибесінде бағдарламаны
 іске асыру тиімділігінің аналитикасы
 Жұмыстың бағыты:
1. Алынған деректерді талдау және жалпылау, нәтижелер және қойылған
 мақсаттар мен міндеттердің өзара ара қатынасын белгілеу.
2. Қызметтің барысы мен нәтижелерін сипаттау және ресімдеу.
3. Балалардың ойындық шахматтық ептіліктерін дамыту бойынша білім беру
 үрдісінің тиімділігін талдау.
4. Бағдарлама бойынша жұмыс тәжірибесін жалпылау және оны әдістемелік
 бірлестіктерде таныстыру.
Нәтижелер:
 Бағдарлама бойынша қызметтің нәтижелілігін бағалау бойынша аналитикалық
 анықтамасы;
 Дамудың кейінгі болашағын болжау;
 Әдістемелік бірлестіктерде Бағдарлама бойынша жұмыс тәжірибесімен
 таныстыру;
 Бағдарлама бойынша қызмет және жұмыс тәжірибесін жалпылау бойынша
 жариялау (БАҚ, ғылымитәжірибешілік жинақтарда).
Әдістемелік қамтамасыз ету
Жемісті жұмыс жүргізу үшін құралжабдықпен жеткілікті қамтамасыз ету қажет: дойбы
және дойбылық тақталар, шахмат сағаты, көрсетілім тақтасы, шахмат үстелдері, қарындаш, сызғыш, сурет салу қағазы, карточкадебюттер, тірек сызбалары, педагогтың дойбы туралы
әдебиеттері, компьютер (үй жағдайында).
Осылай,   қойылған   мақсаттар   көру   мүшесі   бұзылған   балаларды   дойбы   ойнауға   оқыту
құралы арқылы іске асырылған деуге әбден болады.
1 қосымша
Мектеп жасына дейінгі балаларды дойбы ойнау ептіліктерінің
бастапқы деңгейін анықтау
Балалардың дойбы ойнау ептілігін құру диагностикасы
(Давыдова   Т.Г.,   Атаян   Г.М.   Обучение   детей   игре   в   шашки.   –   Справочник   старшего
воспитателя. №8 август 2011)
Диагностика жүргізу әдістемесі: Көру қабілеті бұзылған балалардың дойбы ойнау ептлігін құру диагностикасы балаға сұрақ
қою, оны педагогпен, құрдастарымен ойын барысын бақылау, сонымен қатар атааналармен
баланың үйде дойбы ойнау сипаты туралы әңгімелерін қарастырады.
Диагностикалық карта
Баланы
ң тегі,
Дойбыны
алаңда
Ойынның
басталуы
Дойбыны
ң жүрісі
аты
орналастыр
у
Жарыстас
дойбысыны
ң соққысы
Диаграммалар
Би
ды шешу
жүріс
соққ
ы
Ойынды
соңына
дейін
апарады
Кестенің тармақтарына түсініктеме:
1. Балаға екі түсті 24 дана көлемінде дойбыларды орналастыру ұсынылады.
2. Педагог баладан ойынды кім бастайтыны және неліктен екендігін сұрайды? Ақ
 дойбылармен ойнаған баланы қалай анықтауға болады?
3. Педагог балаға ойынды бастауды ұсынып, оның жүрістерін бақылайды.
4. Ойында педагог баланың жарыстастың дойбысын бірден және бірнеше дойбымен
 соққы жасайтындай мүмкіндік береді.
5. Педагог белгілі жағдайға сәйкес диаграмма ойнатуды ұсынады.
6. Ойнаушының қарапайым дойбымен салыстырғанда бидің басымдылығын түсінуін
 тексеру ойын үстінде өтеді.
7. Тексерісті есейген , сондайақ құрбылармен өтетін ойында жүргізу орынды болады.
8. Егер бала партияны аяқталмаған күйінде қалдырса, педагог себебін анықтау керек.
 Партияны жеңілу, жарыстасқа деген реніш, жарыстас соққан дойбы санынан арттар қалу –
ойын мотивациясы дамуының төмен деңгейі ретінде қарастырылады.

Нәтижелерді бағалау критерийлері:
Жоғары деңгей – бала тапсырмамен өздігінен және дұрыс орындап шықты;
Ортаңғы деңгей – тапсырманы дұрыс орындау үшін балаға бірнеше жеке әрекеттер мен
педагогтың ойға салулары қажет;
 Төмен деңгей – бала педагогтың ойға салуынан кейін де тапсырманы орындаған жоқ. 2 қосымша
Курсты тақырыптық жоспарлау
Естияр топ
№ р/с
Тақырып
Мазмұны
Сағат саны
1
2
«Ұзын құлақпен кездесу»
Сабақ кейіпкерімен, оның
«Данышпан. Дойбының пайда
Дойбы түсінігімен танысу
сауығымен танысу
2
2 3
4
5
6
7
8
9
болуы туралы ертегі»
«Ақ және қара»
«Қоян заттары»
Ақ және қара дойбылармен
танысу
Дойбы тақтасымен танысу,
оның мәні. Ақ және қара
шаршылар не үшін керек.
«Тақтаны құр» дидактикалық
ойыны.
«Дойбылар қалай
«Дойбыларды орналастыр»,
орналасады?»
«Саяхат» ойыны.
«Алға жүру немесе диагональ
«Не болмады» немесе «Не
бойынша бос орынға жүру»
өзгерді» дидактикалық
«Дойбы жүрістерінің мәні
туралы әңгімелеу»
Дойбылардың жүрістерімен
танысу. «Көшеде қыдыру»
ойыны
«Дойбы қорапша сұрақтар»
Дойбы бойынша жеке турнир
Материалды бекіту
Материалды тәжірибешілік
ойыны.
бекіту
Барлығы:
2
2
2
2
2
2
2
18
Ересек топ
№ р/с
1
2
Тақырып
«Білім жолымен»
«Дойбылар
Мазмұны
Сағат саны
Дойбы ойынының шығу тарихын
еске алу. Салауатты өмір салты
туралы түсінік.
«Тақтаны құрастыр»
1
1
патшалығы» ертегі
басталды.
дидактикалық ойыны.
Материалды тәжірибелік бекіту.
Дойбы жүрістерінің
орындалуына арналған жаттығу. 2
1
1
4
2
3
«Дойбы тақтасы және
Ойындар: «Лифтпен
дойбылар»
4
«Ертегілік
көтеріліңіз» (керек санға дейін),
«Көшеде қыдырып кел» (а, в, с),
«Зырылдауықтар» (қара, ақ, ең
ұзын диагональдар, бес ақ
тордан тұратын диагональ, тқрт
қара диагональ бойынша ұшып
өту және т.б.). Ойын ережесін
үйрену. Дойбылардың
орналасуы.
Вертикаль түсінігімен танысу.
патшалықтың сиқырлы
өзектері»  «Дойбы
«Кім тік орналасқан заттарды
көп атап шығады». Мысалы:
жолдары»
5
6
7
«Дойбы жолдары»
Ағаш алқабында
кездесу «Қоян
дойбылары»
«Ашулар әлеміне
саяхат»  Дойбы
алаңдары.
ағаш, үйдің қабырғасы,терезе,
баған және т.б. Одан кейін
дойбы тақтасында орналасқан
көлденеңнің айырмашылығын
табыңыз.
«Көлденең» түсінігімен танысу.
«Кім көлденең орналасқан
заттарды көп атап шығады».
Келесі түсініктермен
таныстыру: Дойбылардың
жүрістері. Баяу жүріс. Соққы
жүріс. Соққы түрлері (алу).
«Орыс дойбылары  Қоян
дойбылары» көркем шығарманы
оқу. Балаларға тақтадағы әр
алаңда өз мекенжайы және
атауы болатынымен таныстыру.
Алаңдар сандар мен әріптермен
белгіленген. Ең алдымен тік
бойынша атауы айтылады, содан
кейін көлденең саны, яғни ең
алдымен әріп, сосын сан 8
«Дойбы білгірі –
Қоянда қонақта болу»
9
«Диагональ».
10
Дойбы ойынының
негіздері: флангтар
күші.
айтылады. Мысалы  1–алаң: d4
(дэ 4). «Ең үздік атқыш» ойыны.
Тәк ж»не көлденеңдерден
тұратын барлық алаңдарды
атау.
Матералды тәжірибешілік
бекіту. Пешкамен жүрістерді
орындау бойынша жаттығулар.
Маршрут бойынша және алаідар
бақылауы есебімен оларды алу,
фигуралардың қозғалғыштығын
шектеу бойынша дидактикалық
ойындар.
Диагональ түсінігімен
таныстыру – бұрыштармен
қосылған бір түсті торлардан
қисық сызық (екінші
айырмашылық). Тақтада әр
түрлі ұзындығы бар
диагональдары бар. Барлығы
тақтада 13 ақ және 13 қара
диагональ. Ең маңызды дойбы
диагоналі – үлкен жол немесе
большак. Ол ең ұзын – 8 тордан
тұрады. Төменгі сол жаө
бұрыштан оң жақ үстіңгі
бұрышқа барады.
Дойбы түсінігі флангмен
таныстыру. Материалды
тәжірибешілік бекту. Пешкамен
жүрістерді орындау бойынша
жаттығулар. Маршрут бойынша
және алаідар бақылауы есебімен
оларды алу, фигуралардың
2
2 қозғалғыштығын шектеу
бойынша дидактикалық
ойындар. Дойбы тақтасу туралы
білімді бекту бойынша
жаттығулар.
Дойбы түсініктерімен
таныстыру: с3, с5, d4, d6, е3,  е5,
f4, f6 орталық болып есептеледі,
бірақ орталық с5, d4, е5,  f4
болады. Бұл алаңдарда
орналасқан дойбылар орталық
дойбылар деп аталады.
Материалды тәжірибешілік
бекту. Пешкамен жүрістерді
орындау бойынша жаттығулар.
Маршрут бойынша және алаідар
бақылауы есебімен оларды алу,
фигуралардың қозғалғыштығын
шектеу бойынша дидактикалық
ойындар. Дойбы тақтасы туралы
білімдерді бекіту бойынша
жаттығулар.
Бірінші және соңғы көлденең
1
11
«Ақылды қоянның
орман мектебі»
Орталық
12
«Ақылды қоянның
орман мектебі»  Шет
алаңдар
алаңдары а1, с1, е1, g1; b8, d8,
f8, h8 және тік алаңдары а және
h: a1, a3, a5, a7; h2, h4, h6, h8
(алаңдар Х белгіленген). Барлық
алаңдар тақта шетінде
орналасқан: сол жақтан, оң
жақтан, үстінен, астынан. Бұл
алаңда орналасқан дойбылар
шет дойбылар деп аталады.
Материалды тәжірибешілік
бекіту. 13
«Ақылды қоянның
Қарсылас үшін соңғы көлденең
1
орман мектебі»  Би.
14
«Достарда қонақтау»
«Дойбылар жүрістері»
15
«Ережелер жақсы –
оны білу міндет»
дойбы ойынының
негізгі ережелері
2
2
қара алаңдары: ақ үшін 8
көлденең – b8, d8, f8, h8 (Х
белгіленген); қара үшін 1
көлденең а1, с1, е1, g1 (Х
белгіленген) – қарапайым
дойбының биге айналу
алаңдары.
Ережелермен таныстыру: дойбы
(қарапайым) егер ол басқа
дойбымен алмастырылмаса,
диагональ бойынша бір алаңға
тек алға қарай жүреді.
Дойбымен артқа жүруге
болмайды! Материалды
тәжірибешілік бекіту. Дойбы
тақтасы туралы білімдерді
бекіту бойынша жаттығулар.
Негізгі ережелермен танысу:
егер қарсыластың дойбысы
сіздің дойбыңызға тығыз
орналасқан болса (диагональ
бойынша көрші алаңда), ал
артында бос орын болса, сіз
жүрген кезде, қарсыластың
дойбысын жығуыңыз керек.
Жығылған дойбы жүріс аяғында
ойын алаңынан алынады. Артқа
жүруге болмайды, ал артқа
қарай жығуға болады.
Материалды тәжірибешілік
бекіту. Дойбымен жүрістерді
орындау бойынша білімдерді
бекіту бойынша жаттығулар. 2
2
2
16
«Ақылды қоянның
Жүрістерді орындау
орман мектебі»
Дойбы ойынының
жаттығулары. Маршрут
бойынша және алаідар бақылауы
негіздері: қақпан және
қысқа партиялар.
есебімен оларды алу,
фигуралардың қозғалғыштығын
шектеу бойынша дидактикалық
ойындар. Дойбы тақтасы туралы
білімдерді бекіту бойынша
жаттығулар.
Ережемен таныстыру: егер сіз
бір дойбыны құлатқан соң,
17
«Ақылды қоянның
орман мектебі»
Дойбы тақтасындағы
күрестің негізгі
сіздің дойбыңыз бір диагональда
қарсылас дойбысының алдында
тәсілдері.
18
«Ақылды қоянның
орман мектебі»
Дойбы ойынының
негіздері: бигу өту
тәсілдері.
тұрып қалса, ал қарсылас
дойбысының артында бос орын
болса, онда ол қарсылас
дойбысы жығылу керек. Егер
тағы да сондай жағдай
туындаса, бірақ басқа диагональ
бойынша, онда барлық
дойбылар дойбылар және
бұрылыстар санына қарамастан
жығылу керек.
Ережелермен таныстыру.
Қарапайым дойбы би алаңына
жеткен соң, биге айналады. Бұл
баяу жүріс (дойбының 7ші
көлденеңнен 8 –ге ақ үшін
немесе 2ден 1ге қара үшін)
арқылы, сонымен қатар соққы
жүріспен жетуге болады. Би
алға қарай және диагональ
бойынша артқа да жүре алады
(оған кез келген дойбы немесе алаң шеті кедергі болмаса). Би
дойбы сияқты соққыға жығады,
тек қарсылас дойбысы би
торынан кейін орналасуы
мүмкін. Қарсыластың дойбысын
аттап өтіп, би кез келген алаңға
қона алады.
Ойын барысындағы
ережелермен таныстыру: 1
ереже: ойын алдында және
соңында қарсыластар бірбірінің
қолын қсынып, жақсы ойын мен
жеңіс тілейді. Ойын соңында
жеңілген ойыншы қарсыласын
жеңіспен құттықтайды. 2 ереже:
Бастасаң – жүр! 3 ереже: егер
сіздің дойбыңыз ыңғайсыз тұрса
(2 немесе 4 алаңға) оны түзету
керек болса, сіз «түзетемін» деп
айтасыз және содан кейін
түзетесіз. 4 ереже: егер сізге
төрешінің көмегі қажет болса,
сіз қолыңызды көтеріп,
жүрістерді санап, тең ойын деп
есептету үшін төрешіні
шақырасыз. 5 ереже: ойын
барысында қарсыласпен немесе
көрші ойыншылармен сқйлесуге
болмайды.
Ойынжарыс «Фигураларды кім
бірінші орналастырады». Ойын
«Дойбыны алу».
Жыл қорытындысын шығару.
Бала бақшадағы ойыншылар
1
1
2
19
«Ойыншының әдебі»
Ойын барысында
тәртіп ережелері
20
«Көңілді күрес»
21
«Жарыстар» арасындағы жарыстар, дойбы
кездесулері, демалыстар, дойбы
турнирлері.
Барлығы:
36
Даярлық тобы
Тақырып
Мазмұны
Партияны қалай басту
Дидактикалық ойындар: «Кім
керек?
«Ойын мақсаттары
бірінші?», «Тақтаны құр».
Жүріс алгоритміне үйрету. Жеңіс, тең
және партия
нәтижелерін анықтау».
ойын, тең ойын түрлері. Жеңіске
арналған және әртүрлі жүрістерді
Сағат
саны
1
2
жаттығуларды орындау.
Жүріс алгоритміне үйрету. Жеңіс, тең
2
ойын, тең ойын түрлері. Жеңіске
арналған және әртүрлі жүрістерді
жаттығуларды орындау. Ойын «Басты
жол», көркем шығарманы оқу.
«Турнир кестесі» түсінігімен танысу.
Дойбы жүрістерін орындау
жаттығулары. Маршрут бойынша
және алаідар бақылауы есебімен
оларды алу, фигуралардың
қозғалғыштығын шектеу бойынша
дидактикалық ойындар. Дойбы
тақтасы туралы білімдерді бекіту
бойынша жаттығулар.
Дойбы жүрістерін орындау
2
2
№
 р/с
1
2
3
4
Қорғаныс тәсілдері.
Ашық және қосарлы
жүрістер.
«Тең партияның алуан
түрлері».
«Дойбы турнирінің
кестесімен танысу»
5
«Ұтымды жүрістер
жасаймыз» дойбы
тақтасындағы
жаттығулары. Маршрут бойынша
және алаідар бақылауы есебімен күрестің негізгі
оларды алу, фигуралардың
тәсілдері.
«Тиіндер
қонжықтар» турнирі
қозғалғыштығын шектеу бойынша
дидактикалық ойындар. Дойбы
тақтасы туралы білімдерді бекіту
бойынша жаттығулар. Ойын
«бұрыштар». Дойбы тақтасындағы
күрестің негізгі тәсілдері.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Дидактикалық тапсырмалар
Дойбы тақтасындағы
«Қарсыластың шабуылы».
Дойбы этюды. Берілген
күрестің негізгі
тәсілдері «Қарапайым
фигуралардың орналасуы жағдайында
ақ дойбыларға жеңіліс немесе тең
комбинациялар».
«Ақылды ұлдар мен
ойынға жол табу тапсырмасы.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
қыздар».
Дойбы тақтасындағы
күрестің негізгі
Диаграммалармен жұмыс жасау.
Ойын «жеңіл».
Позициялық ойын тәсілдері. Ойынның
негізгі қағидалары. Қарсылас.
тәсілдері
«Позициялық ойын
Ауыстыру кезінде қарсыластың
өзгеруі. Оқшауланған дойбылар.
6
7
8
9
негіздері».
10
«Орман сауығы»
11
Дойбы тақтасындағы
Жеңістің қарапайым позициялық
тәсілдері.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Дойбы жүрістерін орындау
жаттығулары. Маршрут бойынша
және алаідар бақылауы есебімен
оларды алу, фигуралардың
қозғалғыштығын шектеу бойынша
дидактикалық ойындар. Дойбы
тақтасы туралы білімдерді бекіту
бойынша жаттығулар.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
күрестің негізгі
тәсілдері «Дойбы
Ойын: «Ең үздік атқыш». Көркем
шығарманы оқу. Ойын алаңдарын
1
2
2
1
1
2 ойынында партия
белгілеу. Диаграммалармен жұмыс
басында Қақпанның
комбинациялық
жасау. «Өзен күресі» дидактикалық
ойыны.
12
13
14
15
тәсілдері».
«Қоян ұйқысы».
Дойбы тақтасындағы
күрестің негізгі
тәсілдері «Байлау».
«Қосымша қарқынды
қолдану»
Дойбы тақтасындағы
күрестің негізгі
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Көркем шығарманы оқу.
«Байлау» түсінігімен таныстыру.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Диаграммалармен жұмыс жасау.
«Қосымша қарқын» түсінігімен
таныстыру. «Кім дойбыны бірінші
жығады» дидактикалық тапсырманы
орындау.
«Дойбы соңдары» түсінігімен
таныстыру. Материалды
тәсілдері «Дойбы
соңдары»
тәжірибешілік бекіту. Дойбы
жүрістерін орындау жаттығулары.
16
«Қарапайым
комбинацияларды
шешу»
17
Дойбы тақтасындағы
Дойбы тақтасы туралы білімдерді
бекіту бойынша жаттығулар.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Дойбы жүрістерін орындау
жаттығулары. Маршрут бойынша
және алаідар бақылауы есебімен
оларды алу, фигуралардың
қозғалғыштығын шектеу бойынша
дидактикалық ойындар. Дойбы
тақтасы туралы білімдерді бекіту
бойынша жаттығулар.
«Ауыстыру» түсінігімен ауыстыру.
күрестің негізгі
тәсілдері «Ауыстыру»
«Қояннан берілген
сыйлықтар сайысы»
«Жоюға бағытталған ойындар»
дидактикалық ойыны.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Сөзжұмбақтарды шешу,
18
19
«Шлагбаум»
тапсырмаларды орындау,
дидактикалық ойындар.
«Шлагбаум» түсінігімен танысу.
1
1
1
2
2
2
1
2 20
«Жеңімпаз – ол мен»
21
«Пайдалы қарсыласқа
жету»
22
«Тапсырманы қалай
шешуге болады?»
Диаграммалармен жұмыс жасау.
Дидактикалық ойындар.
Ойынсауық. Материалды
тәжірибешілік бекіту. Маршрут
бойынша және алаңдар бақылауы
есебімен оларды алу, фигуралардың
қозғалғыштығын шектеу бойынша
дидактикалық ойындар.
«Пайдалы қарсылас» түсінігімен
танысу. Маршрут бойынша және
балалар бақылауы есебімен оларды
алу, фигуралардың қозғалғыштығын
шектеу бойынша дидактикалық
ойындар.
Диаграммалармен жұмыс жасау.
«Жеңіл» ойыны. Дойбыларды
орындау жаттығулары. Дойбы
тақтасы туралы білімдерді бекіту
бойынша жаттығулар.
23
«Мықтылар турнирі». Материалды тәжірибешілік бекіту.
24
25
26
«Қоян тапсырмасы»
«Дойбы балы»
«Ертегі патшалығына
саяхат»
27
28
«Орман турнирі»
Жарыстарға
Білімді жалпылауға тасырмалар мен
ойындарды іріктеу.
Диаграммалармен жұмыс жасау.
Дойбы этюды.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
«Кім дойбыларды тақтада жылдам
орналастырады» дидактикалық
ойыны.
Материалды тәжірибешілік бекіту.
Маршрут бойынша және алаңдар
дайындық. «Бала
бақшадағы
бақылауы есебімен оларды алу,
фигуралардың қозғалғыштығын
мықтылардың дойбы
кездесулері»
шектеу бойынша дидактикалық
ойындар. Дойбы тақтасы туралы
білімдерді бекіту бойынша
1
2
2
1
1
2
2
2 29
30
«Комбинациялар
тиімділігі мен
көркемдігі»
Достық кездесулері
Барлығы:
жаттығулар.
Жаттығулар. Білімдерін жалпылауға
ойындар мен тапсрмаларды іріктеу.
МЖМ ойыншылары арасындағы
жарыстар. Жыл қорытындысын
шығару.
2
2
48
Балаларды дойбы ойынына үйрету
3 қосымша
1. Ойынмен танысу. Педагог топтың барлық тәрбиеленушілерімен әңгімелеседі;
тақтаны қарастырады, қара және ақ алаңдарды белгілейді; фишкаларды қарастарады.
2. Тәрбиеші әрқайсысына 2 фишкадан (қара және ақ) таратып, олардың түсіне
  тәуелсіз   дойбылар   тек   қара   торлар   бойынша   қозғалатынын   түсіндіреді.   Бұл
қарсыластардың дойбылары ойында кездесу үшін маңызды.
3. Дойбылардың дойбы алаңында орналасуы. Балалрға дойбы алаңыңда
  дойбыларды     дұрыс   орналастыру   ұсынылады.   Тәрбиеші   ойын   алдында   әртүрлі   түсті
фишкалар өздерінің ойын алаңының жартысында орналасатынын түсіндіреді. Дойбыларды
өз жағындағы шеттен үш қатарда және қара торлаға ғана орналастыру керек.Сонымен бірге
орталық жүрістердә орындау үшін бос болады. (ең алдымен екі балаға бір түсті дойбылар
таратылады).
4. Жүрістерге үйрету (қосалқы топтар бойынша жұмыс). Дойбылар санын бірінші
 кезеңде 8ге дейін қысқарту дұрыс. 5. Ойын мақсаты. Мектепке дейінгі жастағы балалар дойбылар жүрітері туралы
  түсінік   алған  соң,   оларға   ойын   мәнін  түсіндіру   қажет.   Мақсат   –   өз   дойбыларын   алға
жылжытып, қарсылас дойбыларын жою.
6.
 Жаттығу ойыны. Алаңда санаулы дойбылар санымен өткізіледі. Балалар
  жүрістерді  үйреніп,   өз  дойбыларының   қарсыластың   дойбыларымен   диагональ   бойынша
көрші алаңдарда кездесуіне, ал қарсылас дойбысы артындағы алаң бос болған жағдайға тап
болады. Педагог бұл жағдайда жүіс жүріп, қарсылас дойбысын соғу керектігін түсіндіреді.
7. Дойбыбилер. Кез келген күресте соның ішінде дойбы ойыныныда кейіпкерлер
  болады.   Бұл   қарапайым   дойбылар,   олар   қарсыла   соңғы   алаңына   жетіп,   дойбыбиге
айналады және күресті жалғастырады. Би қарсылас дойбыларын жойып, ойын алаңының кез
келген диагоналі бойынша жүре алады. Ол аударылған дойбы күйінде болады.
Тәрбиеші міндеті – балаларға тақтадағы жағдайды бағалай отыра, ойын
алаңыңдағы   барлық   дойбыларды   бақылап,   жағдаяттың   дамуына   блжам   жасауға
үйрету.
4 қосымша
ДИДАКТИКАЛЫҚ ОЙЫНДАР

                                                   «ШАХМАТ САҒАТЫ»

МАҚСАТЫ: Баланың есте сақтау
қабілетін дамыту.Сағаттың
циферблатына дойбының
суреттерін қоя отырып,баланың
түспен болжау қасиетін дамыту. «ДОЙБЫ ТАҚТАЙШАСЫН ЖИНА» МАҚСАТЫ:балаларды ақ қағаз бетіне бағыт-бағдар жасауды үйрету. «Көлденең», «Қисық», «Тігінен» сөздерінің мағынасын білу.Дойбы тақтайшасының екі түстес алаңдарын жинағтай отырып,көзбен көріп есте сақтау қабілетін дамыту.
                                          «САЯТАТ ОЙЫНЫ»
МАҚСАТЫ:Балалардың тік,
көлденең,қисық жүрістерді
бекіту.Өздігімен дойбы
тақтайшасында қозғалу. 5 қосымша
                                       «Алтын дойбы» сайысының сценариі
Мақсаты: 1.Дойбы ойынының ойнау ережесін білу.
                 2.Балалардың логикалық ойларын, қиялын дамыту.
                 3.Топтықұжымдық жұмысқа тәрбиелеу.
Алдынала жұмыс: Дойбы ойынын ойнату,топтық жеңімпаздарды анықтау.
Қатысушылар: 56 жастағы балалар және Шахмат патшайымы
Сайыс басталды; Балалар вальс билеп отырады.
Жүргізуші: Құрметті балалар,қонақтар. Бүгін біз Дойбы еліне қонаққа келдік.
Бізде бүгін дойбы сайысы.бүгін ойнап дем аламыз.  Балалар сендер қандай үстелүсті ойындарын білесіңдер?
 Дойбы ойынына не керек?
 Дойбы тақтайшасы қандай пішінді?
 Қандай түсті тақтайша?
Сайысымыз «Алтын дойбы» әуен ойнатылады сол мезетте

Шахмат патшайымы кіреді:
 Мында мен не істеп жүрмін,қалай тап болдым.

Жүргізуші:
 Сіз кімсіз,қалай келдіңіз?

Шахмат патшайымы:
 Балалар сендер шахмат ойынын білесіңдер ме? Мен шахмат патшайымымын.Өз
меншігімді қараймын деп адасып кеттіппін. Мен қайдамын?

Жүргізуші:
 Құрметті ханшайым сіз дойбы әлеміндесіз.

Шахмат патшайымы:
 Қызық екен шахмат елінен басқа тағы да ел болуы мүмкін бе? Шахмат ойыны
ертеден патша кезден басталған. Ал дойбы?...

Жүргізуші: Тоқтаңыз қымбатты патшайым. Біз дойбы туралы көп білеміз. Ең алғашқы
дойбы Ежелгі Египетте пайда болған.Біздің елде 10 ғасырда пайда болған. Дойбыны көп
елде ойнайды. Англия,Америке,Италия,Канада және /тб елдерде. Дойбыны төртбұрышты
тақтайшада екіге бөлінген ақ жіне қара дойбылары орналастырып ойнайды.Екі қарсылас
ойнайды. Біреуінді ақ және екіншісінде қара дойбы.Ойынды ақ дойбы бастайды.Кезек
жүрістерден ойын жалғаса береді.Дойбы қиғаш сызықтар арқылы жүреді.Жәй жүрістегі
дойбы қарсыласын жеп отыра,қарсыластық тақтайшасының соңғы қатарына барса би
болады. Би ол барлық дойбылардың төресі.Ол дойбы тақтайшасының төрт жағынан секіріп
жүреді.
Дойбыны ақылды,алғыр балалар ойнайды.
Шахмат патшайымы: Сендер дойбы ойыны туралы көп білесіңдер екен.Ендеше менің
сұрағыма жауап бересіңдер ме?
1) 5 алмұрт емен өсіп тұр.Балалар келіп 2 қағып түсірді. Неше алмұрт қалды? (Еменде
алмұрт өспейді)
2) Көзді жабулы түрде не көресің?  (Ештеңе)
3) Адам бөлмеде қай кезде бассыз болады? (Әйнектен басын шығарғанда)
4) Кемпірқосақтың түсін ата? Жарайсыңдар балалар сендер ақылдысыңдар.Менің кеутім керек,болашақта тағы
кездесерміз.
Жүргізуші: Шахмат патшайымы сау бол!
Енді балалар сендермен сайсымызды бастаймыз. Ортаға командаларды шақырамыз.
Қымбатты бүлдіршіндер бүгін сендер қарсылассыңдар,сендерге тек сәттілік тілеймін.
1сайыс «Өз түсіңдң таңдап ал»
Балалар дойбы тақтайшаларын таңдайды.
2сайыс «Кім жылдам»
Дойбыны тақтайшаға орналастыру.
3сайыс «Дойбы ойыны»
Әр сайыс арасында музыкалық әуен ойнатылады.Әділқазы бағасы. Марапаттау.
Жүргізуші: Осымен сайысымыз өз мәресіне жетті.Қатысқан балаларға үлкен рахмет!
Келесі кездескенше сау болыңыздар.
Атааналарға арналған «Отбасындағы дойбы ойыны» атты тақырыптағы
сауалнама
6 қосымша
1.
Сіз қандай үстел үсті ойындарын білесіз?__________________________
________________________________________________________________
2. Сіз дойбы ойынымен таныссыз ба?
а) иә
ә) жоқ
б) жартылай
3. Қай жаста дойбы ойнуды үйрендіңіз?
а) 25 жас
ә) 68 жас
б) 911
в) 1215 жас
г) 1620 д) 2130
е) 340
ж) 4160
з) 60 және одан үлкен жаста.
4. Отбасымен дойбы ойнайсыз ба?
а) иә
ә) жоқ
б) кейде
5. Сіздің балаңыз қандай үстел үсті ойында ұнатады?___________________
_________________________________________________________________
6. Сіздің ойыңызша, баланы қай жастан дойбы ойнауды үйретуді бастау дұрыс
деп санайсыз?_____________________________________________
______________________________________________________________
7. Баланың жетілуі үшін дойбы ойнау қалай әсер етеді?_________________
________________________________________________________________
8. Дойбы ойыны балабақшадан үйретуді бастаса сіздің көзқарасыңыз?
________________________________________________________________
9. Сіздің балаңыз ойнай алады ма?
а) иә
ә) жоқ
б) кейде
в) қызыққан емес
10. Дойбы ойнауды қандай деңгейде білесіз?
а) өте жақсы
ә) жақсы
б) нашар ойнаймын
в)ойнай алмаймын
7 қосымша
Атааналарға кеңес
1. «Балаларды дойбы ойнауға үйрету»
Қазіргі   балалар   көп   уақыттарын   теледидар   алдында   немесе   пернетақта
алдында өткізеді. Атаана өз баласының бос уақытын тиімді ұйымдастыру, өз
қолдарында.   Дойбы   ойыны   кезінде   баланың   мүмкіндігі   кеңейеді,   басқа   да
ерекше қасиеттері дамиды. Осы мақсат барлығымызға бала кезімізден таныс,
дойбы   ойынын   алуға   болады.   Балаға   дойбы   ойынын   үйрете   отырып,   бала
бойына   мінсіз   қасиеттерді   қалыптастырамыз:   шыдамдылық,   алғырлық,
логикалық ойлауы дамыған бала қалыптасады. 1. 34 жастағы балаларға арналған дойбы тақтайшасы мен дойбы фишкаларын
балаларға   арналған   (ұшақ,   машина   тәріздес   ойыншықтар).   Ол   балаларға
қызығушылық әкеледі.
2. Балаға түсінікті түрде дойбынығң ережесін түсіндіру керек. Бұл ойынныңең
дұрыс таңдалған түрі «орыс дойбысы». Бұл ойын тақтайшада ойнатылады. 8х8
торкөзбен өлешенеді. Әр ойыншының 12 дойбысы бар. Ойын басында 3 қатар
қойылады.   Дойбыны   бос   қара   торкөздерге   қисығынан   жүруге   болады.
Қарсыластың дойбысын жеп жолдан алып тасталынып отырады. Бір шеттен
екінші  шетке  жеткен дойбы –би  атанады.  Би  барлық  жағдайда жолындағы
дойбыларды жеп қояды. Ойын мақсаты – қарсыластың барлық дойбысын жеп
қою.
3. Балаларға ойнау ережесіне байланысты мағлұмат беру.
4.   Баланы   дойбы   ойынына   үйреткенде   алға   талпынысын   байқауға   болады.
Ойын кезінде бала өзінен мықты қарсыласпен де әлсіз қарсыласпен де ойнауы
керек.
5. Бала ойын кезінде шатасып жатса, араласпау керек. Бала өздігінен ойланып
тығырықтан шыға білуі қажет.
6. Баланы міндетті түрде мақтау керек.
2. Балаларға арналған дойбы
Көптеген   атааналар   балаларының   ойлау   қабілеттері   дамуына   пайдалы
нәрселерді біле бермейді. Балаларға тән ойын түрі бұл – дойбы.
Балаларға арналған дойбы – баланың есте сақтау логикалық ойлау қабілетін
дамытады.   Осымен   қатар   бала   бойына   сезімталдық,   алғырлық,   шешім
қабылдай   алатын   сияқты   қасиеттерді   бойларына   сіңіреміз.   Келесі   сұрақ
туындайды: балаға қалай дойбы ойынын ойнатамыз. Бір қарағанда қиындық
туғызбайтын сияқты ойын ережесі оңай болғандықтан оны кішкентай балаға
дейін ұғынуы мүмкін. Істәжірибеде үйрету аз уақытты талап етеді. Дойбы
ойынының пайдасы болу үшін, дойбы үйірмесіне қатысу керек. Оған баланың
өзінің сұранысы, үйірмеге деген құлшынысы, сүйіспеншілігі болуы керек. Ең
басты мақсат – балаға дойбы ойынын қалай қызықты етіп үйрету. Бұл сұраққа
бірден жауап бере алмайды. Дойбы ойының кішкентай балалармен ойнаған
кезде әрбіреуіне жеке тұлға ретінде көңіл бөліп, үлкен тәжірибе арқасында
үйрету   керек.   Ең   басты   сәт   –   баланы   дойбыға   қызықтырғанда   өзін   бірге
қызығушылық таныту керек. Балаға қалай ойын кезіндегі қызықты айтып қана
қоймай, бірге сезіну керек. Осындай кезде бір нәтижеге жетуге болады.
1. Дойбыға туралы әдебиет, сайттарды оқындар.
 дойбы туралы жаңалықтар;
 өздігінен жүрістерді үйрену;
 шешім қабылдай алып, жай жүріс түрлерін түсіндіру;
 дойбы ойынындағы қызық жүрістерге үйрету.
2. Дойбыны адаммен немесе компьютер арқылы ойнау керек. 3. Балаға дойбы ойыны туралы қызықты ертегі кейіпкерлерін қосып әңгіме
айту керек.
4. Балаға дойбы ойынындағы жүрістердің үзінді жерлерін әрекетпен көрсету.
5. Баланы мадақтап отыру керек.
6. Баланың жетістігін айтып отыру керек
7. Баланы қинап ойнатпай қызықтыра үйрету.
8.   Асықпаңыз.   Бастысы   жүріс   үйрену   қызықты   және   баланы   талпынысқа
жетелейтін сезім тудыруы керек.
Осы   әдістәсілдер   арқылы   баланы   дойбы   ойынына   деген   қызығушылығын
артады деген сенімдеміз. Егер де балаға ойынды қызықтыра жеткізсеңіз онда
ол ойынға деген ынтасы артады.  Пайдаланлған әдебиеттер тізімі:
1. Барский Ю.П., Городецкий В.Б. Сеня, Храбрик и шашки. Правил шашек. Книга для
детей младшего школьного возраста. – М.: ладос, 1998
       2. Гришин В.Г. Малыши играют в шахматы. – М.: Просвещение,2007
       3. М.Бодров, В.М. Высоцкий. Центральная партия.М. Валдос,1999
       4. И.М. Бодров, В.М. Высоцкий. Курс шашечных окончаний. Часть 1. Две на две. –
           М.Валдос,2001
       5. А.А. Косенко. Избранные партиии И.А. Тимсковского и современная теория. –
           М.Валдос,2001
       6. Давыдова Т.Г., Атаян Г.М. Обучение детей игре в шашки. – Справочник старшего
          воспитателя. №8\август 2011
        7. Интернет сайт для любителей шашек
            http://www.kombinashki.ru/roditelyam.php

file_name: Дойбы әдістемелік құрал.docx

description: «ДОЙБЫ ТАҚТАЙШАСЫН ЖИНА»

intro:
Ұсынылатын әдістемелік құралды әзірлеу және енгізу қажеттілігі арнайы мұқтаждықтары мен қажеттіліктері бар балалар көру мүшесі бұзылған балалар құрайтынына негізделген. Көру патологиясы және ол түрткі болған ауытқулардың сан алуандығы әр балаға арналған білім беру қызметі үшін жағдай жасауды, жеке – оның қажеттіліктері мен резервті мүмкіндіктері, білім беру мазмұнының мектепке дейінгі балалар категориясы дамуының психикалық физикалық ерекшеліктеріне бағытталу есебімен жеке дара көзқарасты қажет етеді.
Көру мүшесі бұзылған балаларда объектілер арасында логикалық байланыстарды орнату қиындықтары анықталады. Нашар көретін балаларда ойлау іс-әрекетінің көрнекі-бейнелі және көрнекі-әрекет ету деңгейінің жеткіліксіз дамуы тән, ол нақты-түсінік ойлау дамуыны ерекшелігімен анықталады.


extracted_text:
Содержание
Пояснительная записка
Цели и задачи   программы
Структура и содержание программы
Условия  реализации
Литература
3
5
7
10
14 ПРОГРАММА
«Мы учимся танцевать»
ДЛЯ ДЕТЕЙ 35 лет
Пояснительная записка
  Актуальность.  Музыка      один   из   ярких   и   эмоциональных   видов
искусств, наиболее эффективное и действенное средство воспитания детей.
Она помогает полнее раскрыть способности ребенка, развить слух и чувство
ритма, научить его правильно воспринимать язык музыкальных образов.
  А.Артоболевская, выдающийся музыкальный педагог, в статье «Первая
встреча   с   музыкой»,     утверждает,   что   музыкальные   способности   детей
проявляются и развиваются прежде всего через движение с музыкой.
      Приобщение   малышей   к   музыке   идет   различным   путем.   В   сфере
музыкальноритмической   деятельности   оно   происходит   посредством
доступных и интересных упражнений, музыкальных игр, танцев, хороводов,
помогающих ребенку лучше почувствовать и полюбить музыку, проникнуться
ее   настроением,   осознать   характер   произведения,   понять   его   форму,
выразительные   средства.   Необходимо   поэтому   возможно   раньше   начать
вовлечение детей в интересную для них, увлекательную деятельность
музыкальное движение, ритмику.
  Дети младшего дошкольного возраста чрезвычайно непосредственны и
эмоциональны.   Движение,   особенно   под   музыку,   доставляет   им   большую
радость,
  хотя   движения   малышей   еще   недостаточно   точные   и
координированные,   плохо   развито   чувство   равновесия,   поэтому   объем   и
разнообразие   двигательных   упражнений   невелики   и   все   они   носят   игровой
характер.
Музыкальное   движение   объединяет   все   виды   движений,   связанные   с
музыкой:   основные   движения   (к   ним   относятся   все   виды   ходьбы,   бега,
прыжков), музыкальнообразные упражнения, этюды, танец.
Освоение основных движений в этом возрасте происходит с помощью
специальных   подготовительных   упражнений   (они   проводятся   без   музыки),
которые,   развивая   костномышечный   аппарат,   в   наибольшей   мере
способствует   физическому   развитию   детей.   Дети   младшего   дошкольного
возраста   постепенно   овладевают   всеми   видами   основных   движений,
происходит   их   количественное   накопление,   без   отработки   качества
3 выполнения   движений.   На   танцевальных   занятиях   идет   работы   и   над
освоением   простейших   танцевальных   движений.   Специальное   внимание
уделяется   мимике,   пантомиме,   выразительному   жесту,   позволяющим
создавать   пластические   этюды.   Эта   работа   идет   без   музыкального
сопровождения.
Особым и очень важным в этом возрасте является раздел, связанный с
развитием   ориентировки   в   пространстве.   Дети   учатся   строить   «цепочку»,
круг,   осваивают   движения   в   парах,   приобретают   свободу   движений   в
пространстве зала.
Все эти виды двигательной работы при всей их значимости являются
лишь   подготовительными   к   музыкально   образным   этюдам,   танцам   и
музыкально двигательной импровизации.
Всем  известно,  что   танцевать   дети  хотят  с  самого   раннего   возраста,
поскольку   испытывают   постоянную   потребность   в   движениях.
Красивая,эмоциональная   музыка   доставляет   детям   радость,   поднимает
настроение, вызывает желание двигаться под нее.
Танец   –   именно   и   есть   та   форма   самовыражения,   которая   так
необходима   детям.   Через   танец   дети   начинают   знакомство   с   жанровыми
понятиями   музыки:   вальс,   полька,   марш,   русский   народный   танец.
Необходимо объяснить детям, что музыка неразрывно связана с движением,
что она «душа танца» и сама подсказывает характер танцевальных действий.
Можно озорно, весело скакать или неторопливо двигаться в хороводе, весело
притопывать каблучками.
Чутко   откликаясь   на   музыку   и   овладевая   навыками   танцевальных
движений, дети увлеченно и с удовольствием принимают участие в создании
композиций танца.
Танец украшает любой детский праздник, является выражением эмоций,
настроения   в   движениях.   С   помощью   танца   можно   изобразить   растущий
цветок, листопад, озорное настроение в танце с леденцами, с балалайками,
красоту плавного хоровода и поэтического вальса.
Танец   имеет   большое
  воспитательное   значение.   Осваивая   его,
занимающиеся не только разучивают движения, но и создают художественный
образ, а для этого нужно понимать музыку и замысел автора, найти характер
движений.   Танец   оказывает   большое   эмоциональное   воздействие   на
исполнителей   и   зрителей,   поэтому   его   нужно   использовать   широко,   как
средство художественного, эстетического и нравственного воспитания детей.
Танцы   и   танцевальные     упражнения   могут   быть   одним   из   наиболее
эффективных средств    тренировки детского  организма. Используются, как
средство   тренировки     и   расслабления,   эмоциональной   разрядки,   снятия
физического и нервного напряжения, развития ритмичности и координации
движений.
4 Танцевальные   упражнения   могут   применяться   в   начале   занятия   для
общего «разогревания» организма и подготовки его к предстоящей работе, а
также с лечебными целями.
Танцы являются хорошим средством борьбы с гиподинамией, оказывают
благоприятное влияние на сердечно  сосудистую, дыхательную и нервную
систему   организма,   позволяют   поддержать   гибкость   позвоночника,
содействуют   подвижности   в   суставах   и   развивают   выносливость.   Они
способствуют формированию правильной осанки, красивой и легкой походки,
плавности,   грациозности   и   изящества   движений.   С   помощью   танцевальных
движений можно воспитывать внимание, умение ориентироваться во времени,
пространстве, способствовать развитию ловкости и координации движений.
Танцующий ребенок испытывает неповторимые ощущения от свободы и
легкости движений, от умения владеть своим телом; его радуют точность и
красота,   с   которыми   он   выполняет   танцевальные   упражнения.   Сам   танец
совместно с музыкой имеет психотерапевтический потенциал и воздействует
на   занимающихся   через   все   органы   чувств   ,   и   особенно   –   через   нервную
систему.   Отсюда   появляются   различные   направления   танцевальной
психотерапии,   основная   цель   которой   –   принести   облегчение   детям   с
неустойчивой нервной системой, эмоционально перегруженным.
Занятия   ритмикой   способствуют   физическому   развитию   детей:
совершенствуется   координация   движения,   улучшается   осанка,   повышается
жизненный тонус, что создает у ребенка  бодрое, радостное настроение и
Благоприятно сказывается на состоянии организма в целом.

ЦЕЛИ И ЗАДАЧИ   ПРОГРАММЫ.
1. Развитие музыкальности:

   воспитание интереса и любви к музыке в процессе совместных игр,
движений под музыку со сверстниками, педагогами.
   обогащение слушательского опыта – узнавание знакомых плясовых,
маршевых мелодий, народных и детских песен, пьес изобразительного
характера и выражений этого в эмоциях, движениях.
    развитие слухового внимания и умения передавать в движении характер
музыки и ее настроения ( контрастное – веселое  грустное, шаловливое,
спокойное)
 развитие умения передавать основные средства музыкальной
выразительности: темп (умереннобыстрый, умеренномедленный), динамику
(громкотихо), регистр (высоконизко), ритм (сильную долю, как  акцент,
ритмическую пульсацию мелодии), различать 23частную форму
произведения (с контрастными по характеру частями).
2. Развитие двигательных качеств и умений:
5  развитие способности передавать в движениях музыкальный образ,
используя следующие виды движений:
  а)  ОСНОВНЫЕ :
      ходьба  бодрая, спокойная, на полупальцах, на носках, топающим шагом,
                     вперед и назад, с высоким подниманием колена (высокий шаг),
                     ходьба на четвереньках
      бег        легкий, ритмичный, передающий различный образ («бабочки»
«птички», «ручейки») прыжковые движения – на 2х ногах, с продвижением
вперед, прямой   галоп –«лошадки», поскок.
  б) ОБЩЕРАЗВИВАЮЩИЕ ДВИЖЕНИЯ :
       на различные группы мышц и различный характер, способ движения
(упражнения на плавность движений, махи, пружинность, которые даются, как
правило на основе игрового образа)
  в)  ИМИТАЦИОННЫЕ ДВИЖЕНИЯ:
       разнообразные образноигровые движения, раскрывающие понятный
детям образ, настроение или состояние (веселый или трусливый зайчик,
хитрая лиса…)
  г)  ПЛЯСОВЫЕ ДВИЖЕНИЯ:
       простейшие элементы народных плясок, доступных по координации –
например, поочередное выставление ноги на пятку, притопывание одной  или
двумя ногами, пружинки.
 д)  РАЗВИТИЕ УМЕНИЙ ОРИЕНТИРОВКИ В ПРОСТРАНСТВЕ:
       самостоятельно находить свободное место в зале, перестраиваться в
круг, становиться в пары и друг за другом.
3.  Развитие творческих способностей:
      воспитание потребности к самовыражению в движении под музыку
      формирование умений исполнять знакомые движения в игровых
ситуациях, под другую музыку:
       развитие воображения, фантазии, умения находить свои, оригинальные
движения для выражения характера музыки        игрового образа
выразительными жестами, элементарными плясовыми вместе с  педагогом и
сверстниками.
4.  Развитие психических процессов:
     развитие слухового внимания, умения начинать и заканчивать движение
вместе с музыкой, способности координировать слуховые представления и
двигательную реакцию;
     развитие умения выражать эмоции в мимике и пантомимике, радость
грусть и т.д., т.е. контрастные по характеру настроения, например: «зайчик
испугался», «мишка радуется меду» и др.
6  развитие подвижности нервных процессов – умение изменять движения в
соответствии с различным темпом (умеренно быстрым и умеренно
медленным), формой (2х частной) и ритмом музыки;
     развитие восприятия, внимания, воли, памяти, мышления, умение
выполнять упражнения от начала до конца, не отвлекаясь – по показу
взрослого.

5.  Развитие нравственнокоммуникативных качеств личности:
      воспитание умения чувствовать настроение музыки, понимать состояние
образа, переданное в музыкальном произведении и выражать его в пластике
( контрастные эмоции, например, веселый Чебурашка –грустный Чебурашка)
    воспитание умения вести себя в группе во время движения, формирование
чувства   такта   и   культурных   привычек   в   процессе   группового   общения   с
детьми   и   взрослыми:   пропускать   старших   впереди   себя,   мальчикам   уметь
пригласить девочку на танец и затем проводить ее на место.
6. Коррекционные задачи:
    активизация высшей психической деятельности через развитие
     зрительного и слухового внимания;
    увеличение объема памяти;
    развитие зрительного и слухового восприятия;
    формирование двигательных навыков.
Важнейшим   показателем   уровня   музыкальноритмического   развития
ребенка в этом возрасте является интерес к самому процессу движения под
музыку, выразительность движений и умение передавать в пластике характер
музыки, игровой образ. При недостаточной координации, ловкости и точности
движений (что в этом возрасте встречается довольно часто) выразительность
пластики детей выявляет творческую одаренность, музыкальность.
             Разнообразие выполняемых движений, соответствие их темпу, ритму,
форме   музыкального     произведения   свидетельствуют   о   высоком   уровне
музыкального и двигательного развития ребенка.
Структура и содержание программы
1)   музыкальноритмические   упражнения   на   освоение,   закрепление
музыкально
ритмических навыков и навыков выразительного движения
2) пляски
3) игры
4) хороводы
5) упражнения с предметами
7 Музыкальное воспитание средствами движения осуществляется в играх,
хороводах,   плясках,   танцах,   упражнениях,   драматизациях,   доступных   и
интересных детям.
1.  Музыкальная игра.
Игра  –  наиболее  активная творческая  деятельность,  направленная  на
выражение эмоционального содержания музыки, осуществляется в образных
движениях. Игра имеет определённый сюжет, правила, музыкальноучебные
задания, и, облегчённая в интересную форму, помогает лучшему усвоению
программных навыков.
2.  Пляски, танцы, хороводы.
Своеобразной формой музыкально  ритмических движений являются
детские   пляски,   танцы,   хороводы,   включающие   элементы   народных   и
классических танцевальных движений.
Исходя   из   поставленных   задач   и   общего   содержания,   их   можно
последовательно сгруппировать:
 пляски   с   зафиксированными   движениями, построение   которых
всегда зависит от структуры музыкального произведения;
 пляски   комбинированные, имеющие   зафиксированные   движения   и
свободную импровизацию;
 свободные пляски, которые носят творческий характер и исполняются
под народные плясовые мелодии. Дети, используя знакомые элементы танцев,
построений, упражнений, комбинируют их поновому, придумывают «свою»
пляску;
 хороводы   плясового   характера, чаще   связанные   с   народными
песнями,   исполняя   которые   дети   инсценируют   сюжет,   сопровождая   его
плясовыми движениями;
 детский   «бальный   танец», включающий   вальсообразные   движения.
Лёгкий,   оживленный   характер   музыки   сопровождается   всё   время
повторяющимися танцевальными элементами.
 характерный   танец, в   котором   «свободные»   плясовые   движения
исполняет какойлибо персонаж в свойственной ему манере (танец снежинок).
В плясках очень ограниченно используются самые простые движения,
так как детям трудно запомнить их последовательность.
3.Упражнения.
Музыкальноритмические навыки усваиваются главным образом в ходе
разучивания   игр,   плясок,   хороводов.   Однако   некоторые   из   них   требуют
дополнительных   усилий,   тренировок,
  упражнений.   Например,   надо
поупражнять   детей   в   точном   исполнении   ритмического   рисунка,   акцента.
Педагог   помогает   ребятам   с   ним   справиться.   Некоторые   упражнения
помогают навыкам выразительного движения в передаче игрового образа, в
8 ходьбе,   беге,   поскоках,   а   также   тренируют   в   усвоении   отдельных
танцевальных элементов.
Дети   рано   начинают   чувствовать   настроение,   характер   музыки,
воспринимая   её   сначала   в   совокупности   всех   средств,   выделяют,   отличая
отдельные,   наиболее   яркие   средства,   доминирующие   в   произведении
(например, форму, темп, динамику, метроритм) , передавая это в движениях.
Музыкальноритмические навыки осваиваются в процессе разучивания
игр, плясок, хороводов  и упражнений. Важно  научить  ребят  воспринимать
музыку целостно, схватывать общее настроение, характер. Однако в процессе
обучения  можно выделить  те  или  иные навыки,  которые  особенно хорошо
усваиваются при разучивании данного материала.
Разучивание   движений   только   тогда   будет   эффективно,   когда   оно
основано на знании возможностей ребенка, а так же требуется строгий учет
его   возрастных   психофизиологических   особенностей.   Танцуя,   ребенок,
включается   в   творческий   процесс.   Совершенствуются   его   двигательные
возможности и навыки.
Выполнение   двигательных   упражнений   способствует   общему
физическому развитию ребенка, обеспечивает силу, координацию движений и
другие качества необходимые для формирования умений и специфических
навыков.
Движение под музыку дополняет ряд задач занятий:
   дает   выход   и   разрядку   отрицательным   эмоциям,   снимет   нервное
напряжение;
 создает приподнятое настроение;
 развивает активность, инициативу;
   развивает   координацию   движений,   способность   произвольно   ими
управлять.
Знание   особенностей   детского   восприятия   в   34   летнем   возрасте
позволяет   преподавателю   наиболее   точно   и   грамотно   использовать
методические приемы обучения.
Особенность детского восприятия такова, что вырабатывать точность,
четкость, осмысленность движения помогает использование подражательных
движений или образное сравнение.
Занятия   ритмикой   доставляют   детям   радость   и   удовольствие.   Но
должны быть доступны и содержание, и характер движений. Некоторые дети
могут   проявлять   манерность,   напряженность   и   передавать   лишь   внешнюю
форму упражнений.
Каждое   упражнение   имеет   четкую   педагогическую   направленность,
является   средством,   при   помощи   которого   музыкальный   руководитель
направляет внимание детей на музыку.
Работа   по   закреплению   и   углублению   связи   движений   с   музыкой
  соблюдая
  если   музыкальный   руководитель,
проходит   успешно,
9 последовательность   задач   музыкального   восприятия,
  одновременно
воспитывает   и   развивает   движения   детей,   систематически   прививая   им
необходимые навыки.
Дети уже понимают смысл разучивания и совершенствования отдельных
движений и с удовольствием упражняются в них. В этом возрасте требуется
изучить   ряд   подготовительных   упражнений,   при   помощи   которых   детям
постепенно прививаются некоторые навыки, необходимые им для правильного
исполнения многих движений.
Занятия по программе позволяют ребенку не только в увлекательной и
игровой форме войти в мир музыки и танца, но и развивают умственные и
физические   способности,   а   также   способствуют   социальной   адаптации
ребенка.
Весь процесс обучения детей делится на 3 этапа.
1. Начальный этап обучения упражнению (отдельному движению).
2. Этап углубленного разучивания упражнения (движений, музыкально
ритмических композиций)
3.   Этап   закрепления   и   совершенствования   знаний   двигательных
навыков.
  подражая   педагогу.
  опробовать   упражнение,
Начальный этап обучения характеризуется созданием предварительного
представления об упражнении. На этом этапе обучения педагог рассказывает,
объясняет   и   демонстрирует   упражнения,   а   дети   пытаются   воссоздать
увиденное,
  Название
упражнений, вводимое педагогом на начальном этапе, создает условия для
формирования его образа, активизирует работу центральной нервной системы
детей. Показ упражнения происходит в зеркальном изображении. Объяснение
техники исполнения упражнения дополняет ту информацию, которую ребенок
получил   при   просмотре.   Первые   попытки   опробования   упражнения   имеют
большое   значение   при   дальнейшем   формировании   двигательного   навыка.
Успех   начального   этапа   обучения   зависит   от   умелого   предупреждения   и
исправления   ошибок.   При   удачном   выполнении   упражнения   целесообразно
его   повторить   несколько   раз,   закрепив   тем   самым   предварительное
представление   о   нем.   Этап   углубленного   разучивания   характеризуется
уточнением и совершенствованием деталей техники выполнения упражнений.
Основная задача этого этапа сводится к уточнению двигательных действий,
пониманию детьми закономерностей движения, усовершенствованию ритма,
свободного и слитного выполнения упражнения. Главным условием обучения
на   этом   этапе   является   –   целостное   выполнение   упражнения.   Количество
повторений в занятии увеличивается, по сравнению с предыдущим этапом.
На этапе углубленного разучивания дети приобретают некоторый опыт
в   исполнении   движений   по   показу   педагога   и   запоминают   несколько
композиций.   Все   это   способствует   развитию   у   детей   самостоятельно
выполнять выученные упражнения в целом.
10 Этап закрепления и совершенствования характеризуется образованием
двигательного   навыка   и   переходом   его   к   творческому   самовыражению   в
движении под музыку. На этом этапе необходимо совершенствовать качество
исполнения упражнений и формировать у детей индивидуальный стиль. Этап
совершенствования   упражнения   и   творческого   самовыражения   считается
завершенным   лишь  тогда,  когда   дети  начнут  свободно  двигаться  с  полной
эмоциональной и эстетической отдачей.
Условия реализации
На занятиях танцами  подбор упражнений соответствует возможности и
подготовленности   детей.   Продолжительность   занятий   обусловленное
возрастом занимающихся (34 года – 1520 минут;).
Занятие   состоит   из   подготовительной,   основной   и   заключительной
частей.
  Вводную   часть   составляют   упражнения   и   движения   динамического
характера,   воздействующие   на   весь   организм:   ходьба,   бег,   прыжки.   Затем
следует основная часть, которая начинается с поклона. Третья часть занятия –
музыкальноритмическая   –   наиболее   динамична.
  Здесь   включены
танцевальные   движения,   творческие   задания,   танцевальные   композиции,
хороводы, задания на построение и перестроение. В этой части задания дети
самостоятельно могут создавать музыкальные образы.
Упражнения   распределяются   с   учетом   возрастания   физиологической
нагрузки в основной части занятия.
В   подготовительной   части   объединяются   упражнения   простые   по
координации, малые по амплитуде и выполняемые в медленном умеренном
темпе; постепенное увеличение этих параметров движения и темпа приводит
к   усилению   нагрузки   в   основной   части;   в   заключительной   части   нагрузка
постепенно снижается.
Музыка   на   занятии   доступна   восприятию   ребенка.   Используется
детские   песни,   песни   из   мультфильмов,   эстрадные   и   классические
произведения. Музыкальные стили и темп на протяжении занятия меняются,
но основной темп – умеренный.
Музыкальноритмические   занятия   проводятся   с   применением
различных структур:
I. Тематическое занятие
II. Сюжетное занятие
III. Игровое занятие
IV. Импровизация
1. Тематическое занятие. Оно состоит из подготовительной, основной и
заключительной частей.
11 Цель   занятия:   Воспитание   интереса,   потребности   в   движениях   под
музыку,   развитие   гибкости,   пластичности,   развитие   способности   к
выразительному исполнению движений.
На занятие используются:
1. Основные виды движений:
а)   Ходьба   бодрая,   спокойная,   на   полупальцах,   на   носках,   топающим
шагом, вперед и назад (спиной), с высоки подниманием колена (высокий шаг)
в разном темпе и ритме, ходьба гусиным шагом.
б) Бег – легкий, ритмичный, передающий различный образ («бабочки»,
«птички», «ручейки» и т.д.), широкий («волк»), острый (бежим по «горячему
песку»).
в)   Прыжковые   движения   –   на   двух   ногах   на   мест,   с   продвижением
вперед, прямой галоп – «лошадки», легкое поскакивание.
2.   Общеразвивающие   упражнения   на   различные   группы   мышц.
Упражнения   на   развитие   гибкости,   пластичности,   точности   и   ловкости
движений, координации рук и ног.
3.   Плясовые   движения.  –  Элементы   народных   плясок,   доступных   по
координации.   Например,   поочередное   выставление   ноги   на   пятку,
притопывание одной ногой «выбрасывание» ног, полуприседание для девочек,
и полуприсядка для мальчиков и др. Разучивание танцевальных упражнений:
шаг польки, приставной шаг, поскоки и др., а также разучивание музыкально
ритмических композиций.
II. Сюжетные занятия. Сюжетное занятие выстраивается в соответствии
с   содержанием   русских   и   зарубежных   сказок.   В   сюжетном   занятии
преобладают   имитационные   движения   –   разнообразные,   образноигровые
движения,   жесты   раскрывающие   понятный   детям   образ,   динамику   его
настроений или состояний (в природе, в настроениях человека и животных, в
вымышленных игровых ситуациях)
Цель занятия: Развивать у детей умение сочувствовать, сопереживать
другим людям и животным – персонажем сказок. Развивать художественно
творческие   способности   по   средством   ритмической   пластики.   Сюжетное
занятие проводится по заданному сценарию сказки, или произведения.
Занятие состоит из основных трех частей.
Подготовительная   часть:   сюда   входят   разминка   и   общеразвивающие
упражнения, в которых отражен сюжет занятия, т.е. «сказочная зарядка»
Основная часть: это кульминация – наивысшая точка развития сюжета.
В   основную   часть   входят   музыкальноритмические   композиции,
соответствующие сценарию.
Заключительная часть – развязка на достижение целей, которые были
поставлены в начале занятия перед детьми. Можно использовать следующие
сюжетные темы: «На лесной опушке», «Новогодняя сказка», «Путешествие по
сказкам», «Теремок», «Осень в гости к нам пришла», «Весенняя карусель».
12 III.   Игровые   занятия.   Игровое   занятие   по   структуре   напоминает
сюжетное занятие.
Цель   занятия:   способствовать   развитию   у   детей   творческих   и
физических   способностей.   Содействовать   развитию   прыгучести,   ловкости,
координации движений, ориентирование в пространстве.
Занятие   состоит   из   трех   частей:   подготовительная,   основная,
заключительная.
В   подготовительной   части   проводится   разминка   и   общеразвивающие
упражнения.   Характер   упражнений   соответствует   теме   предлагаемой
педагогом по типу зарядки.
Основная часть занятия включает в себя подвижные игры, отражающие
тему занятия.
В   заключительной   части   используется   музыкальноритмические
композиции, соответствующие анной теме занятия.
Можно   использовать   следующие   темы   игровых   занятий:  «В   гостях   у
трех поросят», «Путешествие в Морское царство», «Поход в зоопарк», «В
гости к чебурашке» и др.
IV.   Занятие   импровизация   Занятие   импровизация,   как   правило,
проходит   в   конце   учебного   года.   У   детей   развиты   двигательные   навыки,
накоплен   разнообразный   музыкально–   ритмический   репертуар,
  что
способствует   творческому   мышлению,   воображению   и   фантазии.   Занятия
импровизации проходит в свободной импровизированной форме.
Цель занятия: повторить изученный материал по ритмическим танцам.
Учить импровизировать под музыку. Способствовать развитию импровизации,
творческих способностей детей.
Ход занятия
1. Дети входят под музыку в зал. Педагог и приветствует словами: –
Девизом сегодняшнего праздника будет – «Танцуй веселей с нами поскорей».
Конкурс – соревнование – итог года. Выбираем лучших танцоров. Конкурс
«разминка». Определяются те, кто лучше всех умеет повторить за педагогом
движения.   Выполнение   общеразвивающих   упражнений   по   музыку   –
импровизация на любую знакомую мелодию. 1. Конкурс на лучшее исполнение
танца. Танцы «Кузнечик», «Два веселых гуся», «Каравай» и др.
2. Конкурс повтори за мной. Танец «Если весело живется».
3.   Конкурс   на   лучшее   исполнение   танцевального   движения.   Танец
«Лавота».   Победителем   считается   тот,   кто   выполнит   все   задания   и   не
расцепит рук. Подведение итогов: определение и награждение победителей
медалями:   «Лучший   танцор»,   «Веселый   танцор»,   «Внимательный   танцор»,
«Талантливый танцор» и т.д.
Работа по реализации данного курса проводится в течение одного года.
Практическая значимость занятий:
13 Насыщенность, динамичность, яркая эмоциональность, игровая форма
занятия   не   даёт   детям   скучать,   ибо   без   интереса,   без   удовольствия
невозможно добиться у занимающихся полного сокращения мышц, волевого
усилия   при   исполнении   движений,   без   чего   нельзя   привить   новый   навык.
Использование такой структуры занятия даёт ощутимые результаты: к концу
обучения,   используя   простые   движения   и   несложные   комбинации,   дети
демонстрируют   навыки   артистического   перевоплощения   в   небольших
сюжетных танцах и миниатюрах.
Знания и умения детей:
 уметь ориентироваться в пространстве;
 правильно и выразительно выполнять основные движения под музыку,
танцевальные элементы, характерные и образные движения;
   сочинять   собственные   танцевальные   и   музыкально      игровые
импровизации на предложенную музыку;
 выполнять построения и перестроения в танцах и плясках;
 выполнять ритмические упражнения с музыкальным заданием;
   различать   простейшие   музыкальные   понятия,   понимать   характер
музыкального образа;
   выразительно   двигаться   в   соответствии   с   характером   и   ритмом
музыки.
Литература:
1. Радынова О. П. Музыкальное воспитание дошкольников: Пособие для
студентов пед. интов, учащихся пед. Учщ и колледжей, муз. руководителей
и   воспитателей   дет.   сада/О.   П.   Радынова,   А.   И.   Катинене,   М.   Л.
Палавандишкили.  М. : Просвещение Владос, 1994
2. Ветлугина Н.А. Содержание музыкального воспитания и обучения на
занятиях   //   Система   эстетического   воспитания   в   детском   саду.      М.:
Просвещение, 1992
3. Николаева   Е.В.   Музыкальнопластическая   деятельность   детей   на
музыкальных занятиях // Теория музыкального образования / Э.Б. Абдуллин,
Е.В. Николаева.  М.: Издательский центр «Академия», 2004
4. Суворова  Т.И. Танцевальная ритмика для детей   СПб.:Музыкальная
палитра,  2005 – 98 с.
5. Фёдорова Г.П. Поиграем,потанцуем. М.: Издательство:Детство
Пресс 2002.
6. Зарецкая Н.В. «Весёлая карусель»игры,танцы,упражнения для детей
24 лет. М.: Издательство АРКТИ 2004
14

file_name: Программа Мы учимся танцевать.docx

intro:
Актуальность. Музыка - один из ярких и эмоциональных видов искусств, наиболее эффективное и действенное средство воспитания детей. Она помогает полнее раскрыть способности ребенка, развить слух и чувство ритма, научить его правильно воспринимать язык музыкальных образов.
  А.Артоболевская, выдающийся музыкальный педагог, в статье «Первая встреча с музыкой»,  утверждает, что музыкальные способности детей проявляются и развиваются прежде всего через движение с музыкой.

воспитательная работа

group: Дисциплины

title: ПРОГРАММА «Мы учимся танцевать»


extracted_text:
Цель:  создать условия для систематизации знаний  о сохранении  воздушной, водной ,наземной
среды обитания и развития познавательных интересов, потребности к самостоятельной поисковой
деятельности.
Вид: итоговое (обобщение и систематизация знаний и умений) занятия по проектной деятельности
«Планета Земля в опасности».
Приоритетная образовательная  область: "Познавательное развитие".
Интегрированные области:  "Речевое развитие", "Социальнокоммуникативное развитие",
"Физическое развитие", "Художественноэстетическое развитие".
Интеграция образовательных
областей
"Познавательное развитие"
"Речевое развитие"
"Социальнокоммуникативное
развитие"
"Художественноэстетическое
развитие"
Задачи
Через поисковопознавательную деятельность выявить
и закрепить знания о значении воздуха, воды и почвы
для существования живых организмов.
Создать условия для развития логического мышления,
зрительной памяти, целостного восприятия и
произвольного внимания.
Создать условия для применения математических
понятий «столько же», «больше на».
Создать условия для развития связной диалогической
и монологической речи, для воспитания любви и
интереса к художественному слову. Вызывать речевую
активность у ребенка через игру.
Создать условия для развития  экологической
грамотности детей,  желания беречь свою планету и
природу. Создать условия  для размышления,
обоснования своего мнения, формулирования и
обобщения результатов опытов, взаимодействия друг с
другом и со взрослым.
Создать условия для формирования эстетического
отношения к окружающему миру, миру природы;
создать условия . Содействовать проявлению
эмоциональной отзывчивости дошкольников через
слушание музыкального фрагмента..
"Физическое развитие"
Создать условия для развития мелкой моторики рук,
согласованности движений, внимания, быстроты реакции, снятия эмоционального напряжения.
Методы и приемы:  наглядные, словесные, практические.
Виды детской деятельности: игровая, коммуникативная, познавательноисследовательская,
музыкальноэстетическая, восприятие художественной литературы.
Предварительная работа: проектная деятельность, рассматривание карты, глобуса, чтение
художественной и научной литературы, просматривание презентаций и видеороликов по теме.
Материалы и оборудование:

Глобус
 Изображение планеты Земля, разрезанной на пазлы, слайды с изображением леса, воды,
почвы, экологические знаки;
 Аудиозапись звуков природы (шум «бульбышек» воды),  аудиозапись «голос Земли», Звук
летающей тарелки, музыка (««) песни «Ничего на свете лучше нету…» («Бременские
музыканты»); рингтоны на выход Лесовичка и Водяного.



2 горшка с посаженной фасолью , фасоль, лейка с водой, тарелочка, савочек;
 Корзинка, ведро, 4 контейнера под мусор;
«волшебный клубочек»;
 Ноутбук, презентация «Спасём Планету «Земля»
 Костюм  Лесовичка, Водяного;
 Декорации «Картина леса» (выносные деревья, пеньки, полянка), «Картина реки» (камыши,
река);

Заготовки ромашек с листиками (4 штуки), бабочек (5 штук), рыбок (9 штук);
 Фото с изображением последовательности роста фасоли;
 Магнитная доска; цифры, фломастеры (10 штук), клейкарандаш (10 штук)
 Авиаписьмо в виде самолётика, медали «Друзья планеты»
Ход непосредсвенно образовательной деятельности
 (звучит музыка, дети  вместе с воспитателем заходят в зал)
Воспитатель:  Ребята , посмотрите сколько сегодня у нас гостей. Давайте с ними поздороваемся,
подарим им свои улыбки и пусть в течение дня у всех будет хорошее настроение.
Воспитатель: Сейчас я загадаю вам  загадку и вы узнаете, о чем мы сегодня с вами будем
говорить:
Планета голубая,
Любимая, родная, Она твоя, она моя,
А называется…(земля)
Дети: Земля.
Воспитатель: Правильно, ребята, мы с вами сегодня будем говорить о планете Земля.  (берет
глобус в руки и вращает его)
Горы, пустыни,
Степи, леса,
Страны, реки, моря,
На нём поместилась,
Вся наша Земля!
На ноге одной стоит,
Вертит головою,
А на этой голове,
Суша вся и водный мир.
Воспитатель: Какая удивительная планета – Земля! Это огромный шар, где есть свежий воздух,
чистая вода, плодородная почва, растения , животные и мы с вами.
Раздаются радиосигналы (аудиозапись.)
Ребята, что это за странные радиосигналы?
Голос: Здравствуйте, дети! Я – Земля! И я рада слышать ваши голоса.
Воспитатель: Земля! Земля! Ты нас слышишь? Ты говоришь с нами?
Земля: Я вас всегда слышу, но и вы прислушайтесь ко мне. Я в беде и  не в силах исправить всё то
зло, которое творит человек;  не в силах спасти гибнущих зверей и птиц, очистить от пыли и гари
воздух, избавиться от мусора… Только вы, ребята, можете мне помочь….
Воспитатель: Земля, неужели ты можешь  когданибудь в будущем  действительно погибнуть?
 (в ответ тишина)
Воспитатель: Земля! Земля! Ребята, она нас не слышит! Что же случилось?
Давайте срочно отправимся в будущее на этой летающей тарелке и посмотрим все своими глазами.
 Внимание! Начинаем обратный отсчёт (10,9,8,7,6,5,4,3,2,1, поехали)
 Смотрите, неужели это наша Земля?
(видеоролик –«Разрушенная планета Земля»)
Ребята, но кто же так замусорил нашу планету? Кто довёл её до такого состояния?
Дети: (Дети высказывают свои предположения (Окружающую среду загрязняют люди и их
машины. Дым от фабрик и заводов загрязняет воздух, который выходит из труб, отходы заводов
сливают в реку от этого гибнет всё живое. Человек разбрасывает повсюду мусор, от которого
страдает природа. Пластмассы, которых в мире выпускают всё больше, к сожалению, плохо
утилизируются, а потому пластиковые пакеты и баночки грозят превратить Землю в планету
мусора. Битое стекло, старые автомобильные покрышки, использованная бумага, металлолом
стали мощными факторами загрязнения окружающей среды. С каждым годом на Земле становится
все меньше деревьев и все больше автомобилей, все меньше лесов и все больше пустынь.)) Воспитатель: Ребята, а  вы хотите помочь планете Земля, чтобы в будущем она не выглядела так
мрачно и печально?
Дети: Да
Воспитатель: Земля не успела сказать, как ей помочь, значит, мы сами должны найти путь к её
спасению. Что же нам нужно сделать, чтобы не довести нашу  планету в будущем  до такого
состояния?
Дети : Её нужно спасать.
 Воспитатель: Тогда летим обратно , нужно срочно спасать нашу планету Земля уже сегодня,
сейчас!   Наша летающая тарелка вмиг нас доставит назад.
 Внимание!  Начинаем обратный отсчёт (10,9,8,7,6,5,4,3,2,1, поехали)
Воспитатель: Чтобы помочь планете Земля, вам придётся пройти небольшие испытания и
доказать , что вы добрые, заботливые, дружные и можете работать в команде. Ведь только вместе
мы сможем спасти наш общий дом.  Вы готовы?
Дети: Да!!!
Воспитатель: Ребята,  но с чего нам нужно начать, куда идти? Ой, я вспомнила!  У меня есть
волшебный помощник клубочек , который укажет с чего мы начнём спасение планеты. Куда он
покатится, туда нам и нужно идти.  (Покатить клубочек в сторону «Леса»)
Воспитатель: Куда мы попали?
Дети: Мы попали в лес.
Воспитатель: Как лес влияет на окружающую среду? Какую пользу он ей приносит?
Дети: Лесэто среда обитания животных, растений, грибов. Лес сохраняет воду чистой. Лес играет
роль в распределении осадков. Лес задерживает таяние снега весной, предотвращает наводнение,
пересыхание рек. Лес защищает берега рек, предотвращает загрязнение водоёмов частицами почвы.
Лес очищает воздух от пыли .Испаряет воду, тем самым поддерживает повышенную влажность
воздуха .Хвойный лес выделяет вещества, которые убивают микробы. Деревья укрепляют почву,
защищают дороги и поселения от оползней..
Воспитатель:  Ребята, вспомните, как ещё называют лес?
Дети: Лес  называют «ЛЁГКИМИ планеты» Земля. Дерево дышит листьями. Оно вбирают в себя
грязный, заражённый воздух, который выбрасывают заводы, фабрики, машины, а отдаёт обратно
кислород – чистый воздух, необходимый для жизни людей и всех живых существ. Чем больше
деревьев, тем больше кислорода.  Деревья поглощают углекислый газ, а выделяют кислород,
который нам жизненно необходим.
Воспитатель: Посмотрите, всё ли в порядке в этом лесу?
Дети: Здесь мало деревьев. Их срубили.
Воспитатель: Как вы думаете, можно бездумно рубить деревья?
Дети: Нельзя бездумно рубить деревья. Рубят дерево: дерево погибает, погибают птицы и
насекомые, белки, высыхают ручейки, которые текли рядом с деревом, умирают рыбки. После
гибели дерева в лесу начинается обратный процесс  при разложении древесины используется
кислород из атмосферы, а обратно выделяется углекислый газ. То же самое происходит, если
древесина сгорает при лесном пожаре (или, например, сжигается в виде дров).
Воспитатель: Чем мы можем помочь ,чтобы на планете Земля стало больше кислорода? Дети: Посадить побольше деревьев, кустарников, трав, цветов; не ломать и не губить деревья и
другие зелёные насаждения.. С помощью растений на планете  Земля кислорода становится
больше.
Воспитатель: Ребята, а давайте мы с вами посадим деревья, чтобы на планете Земля стало больше
кислорода. Но сначала нам нужно убрать пенёчки.
(под музыку дети убирают пеньки, выносят и расставляют деревья «сажают деревья»)
(звучит музыка, появляется  Лесовичок с корзиной в руках )
Воспитатель: Ой, кто это?
 (заставка слайд «Картина леса)
Выходит Лесовичок.
Лесовичок: Я веселый старичок, старичок Лесовичок
Очень опасно стало в лесу.
Люди мусор раскидали,
За собою не убрали,
Все цветы завяли,
Бабочки пропали…
Я прошу, детки : «Помогите!»
Лесную полянку спасите!

Воспитатель: Ребята,  посмотрите сколько мусора! Разве можно так поступать? Как себя надо в
лесу вести?( ответы детей)
Воспитатель: Давайте очистим лесную полянку от мусора!
 Лесовичок:  А я вам и корзину приготовил. (отдает детям)
( ребята собирают мусор)
Лесовичок:  Ой, порадовали деда. А поиграть со мной не хотите?
 Игра «Если я приду в лесок». Я буду называть вам ваши действия, а вы скажите, правильные ли
они. Если поступки будут хорошими,  встаёте, хлопаете в ладоши и говорите "да", а если плохими
  топаете ногами и говорите "нет"!
Если я приду в лесок
И сорву ромашку? (Нет.)
Если съем я пирожок
И выброшу бумажку? (Нет.)
Если хлебушка кусок
На пеньке оставлю? (Да.)
Если ветку подвяжу,
Колышек подставлю? (Да.) Если разведу костер,
А тушить не буду? (Нет.)
Если сильно насорю
И убрать забуду. (Нет.)
Если мусор уберу,
Банку закапаю? (Да.)
Я люблю свою природу,
Я ей помогаю! (Да.)
Лесовичок: Ребята, помогать природе нужно не только словом, но и делом. Помогите мне
украсить лесную полянку бабочками и цветочками.
Воспитатель: Ребята, сколько грибов  растёт под деревом?
Дети: Под деревом растёт  4 гриба.
Воспитатель: Сколько надо посадить цветов, чтобы их было столько же сколько  и грибов?
Дети: Четыре цветочка.
Воспитатель: Сколько надо бабочек, чтобы их было на 1 больше, чем цветов?
Дети: Пять бабочек.
Воспитатель: Ребята, вам  нужно подойти к столу и сделать 4 цветочка и  5 бабочек. Цветочкам
нужно приклеить кружочки в серединку и листики, а бабочкам украсить крылышки.
(дети за столами изготавливают 4 бабочки и 5 цветочков и украшают ими полянку)
Молодцы, ребята, красивые у вас получились бабочки и цветочки.
Лесовичок:  Ой, молодцы!!!
Я хочу, чтоб мой лесочек
Содержался в чистоте.
Охранять природу надо.
Реки, рощи и поля.
И тогда цветущим садом
Станет русская земля.
 Порадовали вы  меня, ребята
Вот вам за это награда (вручает пазл). Сюрприз вас ждет впереди, счастливого пути!!!
(уходит)
Мы продолжаем свой путь. Ведь на этом наши испытания не заканчиваются. Где еще требуется
наша помощь? Ответ нам подскажет загадка…
Слайд с землей
Воспитатель  загадывает загадку:
Её необходимо,
Конечно, сохранять.
Рыхлить, кормить системно,
Следить, не засорять. (почва)
 Ребята, человек загрязняет не только лес легкие нашей планеты Земля, но и почву. Если  мы с
вами  будем  засорять почву , что же тогда произойдёт? Давайте вспомним наш эксперимент. (показ слайдов как дети сажали фасоль)
Воспитатель: Мы взяли 2 горшка .В первый горшок  насыпали чистой земли, посадили  фасоль,
полили водой, поставили ближе к свету. Фасоль в первом горшке поливали каждый день. Во второй
горшок мы тоже посадили фасоль. Но решили посмотреть, будет ли она расти,  ЕСЛИ в почву
закопать жестяную крышку и накрыть  сверху пакетом, чтобы  не попадал свет.
Воспитатель : Ребята ,посмотрите какая хорошая фасоль выросла в первом горшке.
Здесь фотографии с изображением роста нашей фасоли, всего их 4 штуки, вы должны определить
в какой последовательности их надо расположить. (Дети ставят  нужную цифру для каждой
фотографии, определяют последовательность роста фасоли.)
А  почему не выросла такая же фасоль во втором горшке.
Дети: Почва загрязнена металлическими отходами и полиэтиленом . Были нарушены условия для
нормального роста фасоли.
Воспитатель: Что же нам делать, нужно помочь этой почве. Ктонибудь знает как? (очистить
почву).
(ребёнок выдёргивает за ниточку из почвы металлическую крышку, которая мешала росту
корням фасоли и убирает пакет, который закрывал свет; под пакетом находится пазл)
 Ребята, посмотрите здесь ещё один пазл!
 Почва всегда  благодарит людей, которые ее берегут.
Так какие нужно было создать условия, чтобы вырастить  фасоль? (чистая почва, свет, полив)
 Давайте мы в эту очищенную почву тоже посадим фасоль, польём её и потом будем наблюдать,
как она теперь будет прорастать. (ребёнок сажает фасоль во второй горшок)
 Воспитатель: Молодцы, ребята, очистили почву. А если  почва загрязнена жидкими веществами
(краской, бензином и т.д), то рано или поздно  вредные вещества обязательно попадут в воду.  Мы
с вами пьем эту воду, купаемся в речках и озерах. Должно пройти очень много лет, прежде чем
вода снова станет чистой!
Воспитатель: Ребята, что же это получается?
                       Чтобы не было беды,
               Жить нельзя нам без  чистой... (Воды)
(слайд с изображением воды, слышится плеск воды)
Воспитатель: Ой, кто это?
(под музыку появляется Водяной)
Водяной:
Я — Водяной, я — Водяной!
Никто не водится со мной.
Но я ведь вовсе не плохой,
А просто , бедный, Водяной!
Прошу я помощи, друзья,
В опасности река моя.
Спасите речку, ведь она
Совсем, совсем засорена.
Все растения увяли, птицы улетели, рыбки заболели.
Ох, беда, беда, беда  помогите ей, друзья! Воспитатель: Ребята, давайте очистим реку от мусора и сложим в нашу корзину. (дети
вынимают из импровизированной реки мусор).
Водяной: Ребята, мне так скучно одному. Помогите мне завести друзей.
Воспитатель: Как вы думаете, кого не хватает  в реке? (рыбок)
Ребята, вот вам рыбки. Ваша задача украсить рыбок: обвести  в плавниках и хвостиках все линии,
нарисовать глазки и выпустить их в  реку.
 (дети выполняют задания и «выпускают « рыбок в реку.)
Сколько рыбок теперь живёт в этой реке?  (9 рыбок)
Водяной: Молодцы, ребята! Да только беспорядок у меня  не только в реке, но и на берегу.
 (высыпает из ведра  экологические знаки)
 Люди забыли, как нужно обращаться с природой. Может, ребятки, вы напомните?
Воспитатель: Так это же экологические знаки ! Что они запрещают?
Водяной: Молодцы! Вот вам подарок пазл за ваши знания и старания.
( ответы)
 ( пазл )
Воспитатель: Вы, ребята ,сегодня очень хорошо потрудились. Помогли и лесу,  и почве, и речке.
Набрали целую корзину мусора! Но, что мы с ним будем делать? Может его закопать? Или его
сжечь?
 Ответ детей: Пластмассовые бутылки и баночки, пакеты сжигать нельзя, когда они горят,
выделяется дым, который вреден для всего живого. Некоторый мусор, например, предметы из
металла, пластика, полиэтилена закапывать нельзя. Правильнее будет мусор сортировать. В
некоторых странах этот мусор сортируется, разный мусор помещается в разные контейнеры. Уже
давно люди научились использовать  старую бумагу, металл и стекло. Существуют специальные
места – пункты приёма мусора, где принимают бумагу, стекло , металл. Из бумаги делают
упаковочный материал, картон. Металл переплавляют и снова используют. Разбитое стекло
перерабатывают и добавляют в строительные материалы. Но и в нашей стране тоже стали
сортировать мусор в специальные контейнеры
Воспитатель: Хорошо. Мы тоже свой мусор сейчас будем сортировать.
Игра «Сортируй мусор» (Воспитатель высыпает мусор из корзины , на дне корзины
четвёртый пазл.) Перед вами 4 ведёрка. Ваша задача определить материал, из которого сделан
предмет и разложить предметы по нужным ведёркам: в 1 бумажные предметы, 2 пластиковые, в
3 жестяные, 4 полиэтиленовые.
(под музыку дети разлаживают мусор по ведёркам, на дне корзины находят ещё один пазл.) Не бросайте никогда корки, шкурки, палки –
Быстро наши города превратятся в свалки.
Если мусорить сейчас, то довольно скоро
 Могут вырасти у нас Мусорные горы.
Воспитатель: Но  ведь мусору можно дать и вторую жизнь
( слайд с поделками)
Воспитатель: Ребята, вы достойно прошли все испытания. За каждое такое испытание вы
получали  вознаграждение пазл. Давайте соберём все пазлы и посмотрим, что же у нас
получилось?
         (собирают картинку и вешают на магнитную доску)
Воспитатель: Что же у нас получилось?
                    ( ответ детей – планета Земля)
  Опишите, какая она ? ( ответ детей: круглая, чистая, голубая, родная, большая, красивая,
общая, великая, такая одна во всей Вселенной)
Ребята, помните и никогда не забывайте! Как будет выглядеть планета Земля зависит только от
нас с вами.
Итог НОД:
Воспитатель: Ну ,что, ребята, мы с вами хорошо поработали, были настоящей командой, смогли
помочь планете Земля и  предотвратить её гибель в будущем. Ребята, никогда не обижайте
природу. Мы должны помнить, что человек не губитель, а друг природы, садовник и врач.
Воспитатель:
Берегите, ребята, планету,
И цветы, и деревья, и луг,
И животных, и почву, и воду,
Ведь природа – надежный наш друг.
ДЕТИ ЧИТАЮТ СТИХИ (заставки на слайдах к каждым двум строчкам)
1. Наш дом родной, наш общий дом –
Земля, где мы с тобой живём!
2.Ты только посмотри вокруг,
Тут – речка, там зелёный луг.
3.Чудес нам всех не перечесть,
Одно у них названье есть;
4.Леса и горы, и моря –
Всё называется – Земля!
5. Взгляни на глобус шар земной,
Ведь он вздыхает как живой.
6.И шепчут нам материки:
«Ты береги нас, береги».
7.В тревоге рощи и леса, Роса на травах как слеза.
8.И тихо просят родники:
«Ты береги нас, береги».
9. Береги свою планету,
Во всей вселенной прекрасней нету!
Песня (на музыку  «Бременские музыканты» (исп. хоровое)
1. Ничего на свете лучше нету,
Чем беречь друзья свою планету
Тем, кто дружен, не страшны тревоги,
Вместе весело всегда в дороге – 2 раза
2. Мы свое призванье не забудем
Сохраним мы воду чистой людям,
Сбережем мы воздух, лес и реки,
Чтоб природу сохранить навеки – 2 раза
 (влетает бумажный самолётик)
Воспитатель: Ребята, что это за авиописьмо к нам прилетело. Интересно от кого оно. (читает :
«Ребятам детского сада от планеты Земля»).
Спасибо! Дорогие , дети! Сегодня я поняла, как много моих жителей меня любят и берегут. Я
очень рада, что у меня есть настоящие друзья, которые никогда не оставят в беде. Я очень
благодарна Вам! За ваши знания, трудолюбие и любовь ко мне посылаю Вам  медали «Друзья
планеты».
 (  воспитатель вручает медаль «Друзья планеты».
Воспитатель: Ребята, вам понравилось сегодняшнее занятие? (да) Я тоже получила огромное
удовольствие от нашей совместной работы.
                                                        (под музыку дети уходят) Песня (на музыку  «Бременские музыканты» (исп. хоровое)
1. Ничего на свете лучше нету,
Чем беречь друзья свою планету
Тем, кто дружен, не страшны тревоги,
Вместе весело всегда в дороге – 2 раза
2. Мы свое призванье не забудем
Сохраним мы воду чистой людям,
Сбережем мы воздух, лес и реки,
Чтоб природу сохранить навеки – 2 раза
3. На планету не взмахнёшь рукам
Ведь её мы губим только сами.
Пусть мы только маленькие дети,
Но сумеем мы помочь планете.
Вместе мы поможем всей планете.
Песня (на музыку  «Бременские музыканты» (исп. хоровое)
1. Ничего на свете лучше нету,
Чем беречь друзья свою планету Тем, кто дружен, не страшны тревоги,
Вместе весело всегда в дороге – 2 раза
2. Мы свое призванье не забудем
Сохраним мы воду чистой людям,
Сбережем мы воздух, лес и реки,
Чтоб природу сохранить навеки – 2 раза
3. На планету не взмахнёшь рукам
Ведь её мы губим только сами.
Пусть мы только маленькие дети,
Но сумеем мы помочь планете.
Вместе мы поможем всей планете.
Песня (на музыку  «Бременские музыканты» (исп. хоровое)
1. Ничего на свете лучше нету,
Чем беречь друзья свою планету
Тем, кто дружен, не страшны тревоги,
Вместе весело всегда в дороге – 2 раза
2. Мы свое призванье не забудем
Сохраним мы воду чистой людям,
Сбережем мы воздух, лес и реки,
Чтоб природу сохранить навеки – 2 раза
3. На планету не взмахнёшь рукам
Ведь её мы губим только сами.
Пусть мы только маленькие дети,
Но сумеем мы помочь планете.
Вместе мы поможем всей планете.

file_name: Береги свою планету!.docx

intro: (итоговое занятие по проекту "Планета Земля в опасности" для детей подготовительной группы).  Увлекательное интегрированное занятие в форме путешествия в будущее на летающей тарелке подскажет детям, как решить три важных экологических проблемы: помочь воздуху и водоёму быть чище, как бороться с с засоренной почвой, куда девать мусор.

title: "Береги свою планету!"


extracted_text:
Картотека дидактических игр. (3–4 года).
Тема «Посуда». «Накроем стол к чаю».
 Программное содержание.
 1. Активизация словаря. Ввести в словарь детей названия предметов посуды,
учить находить названные предметы среди прочих. Учить называть предметы
посуды, знакомить с назначением посуды.
 2. Связная речь. Учить отвечать на вопросы о назначении посуды.
 3. Обобщение. Дать обобщающее понятие «посуда».
 Оборудование. Кукольная посуда, кукольный стол, кукла, мишка, зайка.
 Методические указания.
 1 уровень. Воспитатель объясняет, что к кукле пришли гости (мишка и зайка).
Поэтому нужно накрыть стол к чаю. Дети выполняют поручения взрослого:
поставь в середину стола хлебницу, рядом поставь чашки с блюдцами и
положи чайные ложки. Что можно пить из чашки?
 2 уровень Игра «Чего не стало? ».
 Цель: Активизация словаря: учить узнавать и называть посуду на картинках,
 2. Грамматика. Учить согласовывать прилагательные и существительные
(большая (маленькая) чашка, красное (синее) блюдце. 3. Развивать зрительное
внимание, память. Оборудование. Картинки с изображением больших и
маленьких предметов посуды. 3 уровень. Дети соотносят изображения посуды
нарисованной и контуров. Тема «Транспорт» «Чудесная коробка».
 Программное содержание.
 1 активизация словаря. Дать представление о внешнем виде транспортных
средств (машина, её части, поезд, самолёт, пароход). Активизировать словарь
детей за счёт слов (руль, колесо, кузов, легковая, грузовая, сидение, летит,
едет, крылья, вагоны, труба, плывёт) .
 2. учить составлять целое из частей.
 3. Развивать наблюдательность, учить устанавливать простые связи между
предметами и явлениями, делать самостоятельные выводы.
 Оборудование. Коробка, красиво оформленная, машины грузовая и легковая,
самолёт, поезд, пароход, картинки с изображением транспортных средств,
разрезные картинки с изображением указанного транспорта.
 Методические указания.
 1. Уровень. Воспитатель по одной достаёт игрушки из коробки. Вместе с
ребёнком рассматривает и описывает внешний вид игрушек, уточняет
названия частей.
 2. Уровень. Дети складывают изображения транспорта из двух частей. 3.
Уровень. Дети отгадывают загадки о транспорте. Тема. «Зимующие птицы». «Покажи правильно».
 1Активизация словаря. Дать детям представление об общих признаках птиц
(крылья, клюв, хвост, две лапы, умеют летать). Ввести в словарь детей
существительные названия птиц (ворона, снегирь, синички. воробей, глаголы
(ходит, прыгает, летает, машет, клюёт) .
 2. Грамматика. Учить образовывать родительный падеж единственного числа
существительных.
 3. Связная речь. Учить отвечать на вопросы двусловным предложением.
 4. Развивать внимание, память.
 Оборудование. Предметные картинки с изображением зимующих птиц.
 Методические рекомендации.
 1 уровень. Взрослый показывает детям изображения зимующих птиц,
спрашивает, кого из птиц узнали дети. просит показать крылья, лапки,
хвостик, клюв у птиц, уточняя, что всё это есть у всех птиц. Все птицы машут
крыльями, летают, прыгают или ходят, клюют.
 2 уровень. Воспитатель убирает одну из картинок и спрашивает: «Кто
улетел? ». Дети отвечают: «Нет воробья» и т. д.
 3 уровень. Дети отгадывают загадки о птицах, выбирают изображения
угаданной птицы и показывают его другим детям. Тема «Домашние птицы» «Кто живёт во дворе? »
 Программное содержание.
 1. Активизация словаря. Ввести в активный словарь детей название домашних
птиц и птенцов: петух, курица – цыплёнок, утка – утёнок, гусь – гусёнок.
 2. Грамматика. Учить образовывать ед. и мн. число сущ. Курица  куры, гусь –
гуси, утка – утки, цыплёнок – цыплята, утёнок – утята, гусёнок – гусята.
 3. Связная речь. Побуждать отвечать на вопрос двусловным предложением,
используя местоимение Я и глаголы, обозначающие действия, изображённые
на картинках.
 Оборудование. Предметные картинки.
 1 уровень. Дети рассматривают картинки с изображением курицы, петуха,
утки, гуся. Потом подбирают каждой птице птенцов. 2. уровень. от утки,
курицы, гусыни убежали птенцы. Кто же убежал от курицы? Дети находят
картинку  цыплята. Находят птенцов для других птиц.
 3 уровень. Дети рассматривают картинку с изображением курицы и цыплёнка,
воспитатель задаёт вопросы по картинке: кто здесь нарисован? Что делает
цыплёнок? Догадайся, что сказала курица цыплёнку, чтобы он заснул? (спи,
что ответил цыплёнок? (я сплю) .

title: Карточки прогулок «Зима» (старший дошкольный возраст )