extracted_text:
ПРАЗДНИК ЦВЕТОВ
(игровая конкурсная программа)
На сцене композиции из цветов, выставка рисунков и открыток  о  цветах.
Звучит любая песня о цветах (к примеру, «Миллион, миллион, миллион алых
роз» в исполнении А. Пугачевой).
Под звуки музыки выходят двое  ведущих,  юноша и девушка (у юноши в
петлице костюма яркий цветок, девушка в белом платье, на голове венок из
цветов).
Юноша.  Мы   не   можем   представить   жизни   без   цветов.   Ценили   их   и   наши
предки.   Многие   народы   издавна   проводили   праздники   в   честь   цветов.   Так,
древние греки и римляне отмечали праздник гиацинтов и лилий, англичане –
незабудок и анютиных глазок, голландцы – тюльпанов.
Девушка. У славян тоже раз в году был праздник, когда цветам посвящались
песни, пляски, веселые шутки. Это был праздник Ивана Купалы.
Юноша. В ночь на Ивана Купалу люди собирали сбор цветов, полезных трав,
так как считали, что к этому времени в них накапливались целительные соки.
Девушка. Следуя народным традициям, мы тоже решили провести праздник
цветов   –   это   конкурс   знатоков   и   ценителей   цветов.   На   сцену   приглашаются
ребята помладше (дети одеты в костюмы цветов).
Девочка.                   Поглядите, поглядите,
Что за красный огонек?!
Это дикая гвоздика
Новый празднует денек.
А когда настанет вечер,
Лепестки свернет цветок:
«До утра! До новой встречи!» –
И погасит огонек.
Девочка.                   Их видимоневидимо,
(Гвоздика.)
Не сосчитаешь их!
И кто их только выдумал –
Веселых, голубых.
Должно быть, оторвали
От неба лоскуток,
Чутьчуть поколдовали
И создали цветок!
(Незабудки.) Мальчик.
Звать его нам нечего,
Он и сам придет;
Расцветет доверчиво
Прямо у ворот
Солнцем залитой
Лютик золотой.
Девочка.                   На лугу у той дорожки,
(Лютик.)
Что идет к нам прямо в дом,
Рос цветок на длинной ножке,
Белый с желтеньким глазком.
Я его сорвать хотела,
Поднесла к нему ладонь,
А пчела с цветка слетела
И жужжит, жужжит: «Не тронь!»
(Ромашка.)
Мальчик.                 Родился ландыш в майский день,
И лес его хранит;
Мне кажется, его задень –
Он тихо зазвенит.
И этот звон услышит луг,
И птицы, и цветы...
Давай послушаем. А вдруг
Услышим я и ты?
Девочка.                   У нас в палисаднике
(Ландыш.)
Возле терраски
Растут
Голубые анютины глазки.
Анютины глазки,
Анютины глазки,
Они распускаются
Быстро, как в сказке.
Мальчик.
(Анютины глазки.)
Одуванчик золотой
Был красивый, молодой,
Не боялся никого,
Даже ветра самого!
Одуванчик золотой Постарел и стал седой.
И как только поседел,
Вместе с ветром улетел.
(Одуванчик.)
На сцену выходят ведущие.
Юноша. Ну а теперь мы приступаем к нашему конкурсу знатоков и ценителей
цветов.
Звучит   фонограмма   легкой   инструментальной   музыки,   и   ведущие
приглашают участников конкурса.
Представляют членов жюри.
Девушка. Первое конкурсное задание – художественное чтение. Обязательное
условие только одно – стихи о цветах.
Юноша. А пока жюри подводит итоги первого задания, перед вами выступят
участники художественной самодеятельности. (Можно показать танец цветов,
спеть песни о цветах, например, песню Я. Френкеля «Калина красная».)
Девушка.  А   теперь   переходим   ко   второму   заданию.   Цветы   сопровождают
человека   всю   его   жизнь.   О   них   рассказывается   в   мифах,   легендах,   сказках,
поются   песни.   Этой   теме   и   посвящена   викторина,   которую   мы   предлагаем
конкурсантам в качестве следующего задания.
1. Назовите   три   женских   и   три мужских имени, которые переводятся с
латинского,     древнегреческого     и     других     языков     как     названия   цветов.
(Женские:   Анфиса   –   греч.   цветущая;   Роза   –   лат.   роза;   Сусанна   –
древнееврейск. лилия. Мужские: Корнелий – с лат. кизиловая ягода; Флор –
лат. цветок; Родион – древнегреч. роза.)
2. В заглавиях каких романов известных французских писателей, отца и сына,
упоминаются   названия   цветов?  (Дюмаотец   «Черный   тюльпан»,   Дюмасын
«Дама с камелиями».)
3.   Два   выдающихся   советских   композитора   написали   музыку   к   балету,   в
названии которого есть слово «цветок». Кто эти композиторы и как называются
их   произведения?  (С.   Прокофьев   «Каменный   цветок»,   Р.   Глиэр   «Красный
цветок».)
4. Какая знаменитая война названа именем цветов, и даже указаны их цвета? В
каком веке и в какой стране она происходила? (Война Алой и Белой Розы; XV
век, Англия.)
Девушка.  Пока жюри подводит итоги конкурсного задания, давайте вместе
споем   песни   о   цветах.  (На   сцену   выходит   аккомпаниатор,   он   наигрывает
музыку, зал поет.)
Юноша. Слово жюри. (Подведение итогов.)
Девушка.
  Всю жизнь цветы не оставляют нас,
Красивые наследники природы, Они заходят к нам в рассветный час,
В закатный час заботливо заходят.
Они нам продлевают радость встреч,
Откладывают время расставанья.
Мы душу и цветы должны беречь
От хищных рук, от зла и прозябанья.
Любая мысль возвышенной мечты
Тогда лишь перельется в ликованье,
Когда пред нею склонятся цветы,
Посредники живого пониманья.
Юноша. Наверное, не найдется в зале человека, который бы не любил кино.
Именно  ему  и посвящено  наше  следующее   задание.  Конкурсанты  по  очереди
называют художественные фильмы, в названии   которых   упоминается   цветок
(например: «Аленький цветочек», «Цветиксемицветик»). Игра продолжается до
тех пор, пока не определится победитель.
Девушка.
  Я не люблю цветы с кустов,
Не называю их цветами,
Хоть прикасаюсь к ним устами,
Но не найду к ним нежных слов.
Я только тот люблю цветок,
Который врос корнями в землю,
Его люблю я и приемлю,
Как северный наш василек.
Юноша. А теперь слово жюри.
Девушка. Кто из нас не составлял букеты? Сейчас признаком хорошего тона
считается   один,   три   цветка,   но   многие   попрежнему   предпочитают   большие
букеты. Ведь это так красиво! Мы не будем предлагать участникам конкурса
составлять большие букеты, а вот придумать красивую композицию из цветов им
необходимо.   Это   станет   вашим   следующим   заданием.  (Помощники   ведущих
выносят   на   сцену   разные   травы,   цветы,   ветки,   кладут   их   на   столы,
участники приступают к изготовлению композиций.)
Под песню «Мы едем, едем, едем...» заходят малыши в костюмах цветов.
1й малыш.
Очень добрым, очень светлым,
Золотистым ясным днем
Мы поедем в гости к лету,
В гости к солнышку пойдем.
Земляникой и цветами
2й малыш. 3й малыш.
4й малыш.
5й малыш.
Встретят нас и лес, и луг.
Наши песни вместе с нами
Будут птицы петь вокруг.
(Земляника.)
Колосится в поле рожь,
Там во ржи цветок найдешь.
Хоть не красный он, а синий,
Все на звездочку похож.
(Василек.)
Четыре яркокрасных
Блестящих лепестка,
И зернышки в коробочке
У этого цветка.
(Мак.)
Есть один такой цветок,
Не вместить его в венок,
На него подуй слегка –
Был цветок, и нет цветка.
(Одуванчик.)
Звучит 2й куплет песни, и ребята уходят со сцены.
Ведущий. На сцену приглашаются конкурсанты. Слово жюри.
Председатель  жюри  подводит  итоги  конкурсов,   называет   победителей,
вручает подарки.

file_name: праздник цветов.docx

title: "Праздник цветов"


extracted_text:
Ахуырадон программæ
Ирон литературон кæсынадæй
4 кълас
Ирæттæ сæ рæвзæрдæй фæстæмæ аудынц сæ мадæлон æвзагыл, уымæн
æмæ æмбарынц: цалынмæ æвзаг цæра, уæдмæ фидар уыдзæн национ культурæ,
национ хиæмбарынад.
Ног   (дыккаг   фæлтæры)   стандартты   домæнтæ   сты,   цæмæй   Уæрæсейы
цæрæг   алы   адæмæн   дæр   йе   взаджы   кад   се   хсæн   бæрзонддæр   ист   æрцæуа,
цæхгæр фæхуыздæр уа йæ ахуыр кæныны хъуыддаг. Уыцы хæстæ та æххæст кæны
райдайæн скъола.
΄
΄
Райдайæн   скъолайы   бындур   æвæрд   æрцæуы   сывæллæтты   алывæрсыг
рæзтæн.
Уымæ гæсгæ ирон æвзаг ахуыр кæныны хъуыддаг арæзт у ахæм нысан
æмæ хæстæ сæххæст кæнынмæ:
 хъуамæ сывæллæттæ сæ кæрæдзимæ иронау дзурын сахуыр уой. Уый
тыххæй та хъæуы фидар фæлтæрддзинад кæсын, фыссын æмæ хъуыды кæнынæй;
 иумæйаг ахуырадон зонындзинæдтæ бæрзонддæр кæнын; ныхасы рæзтыл
кусын; фылдæр базонынмæ æмæ интеллект уæрæхдæр кæнынмæ тырнын;
 мадæлон æвзаджы фæрцы сывæллоны алывæрсыгæй хъомыл кæнын;
 хъазты хуызы сывæллæтты эмоционалон уавæр рæзын кæнын;
 зонындзинæдтæ фылдæр кæнынмæ тырнындзинад рæзын кæнын.
Куыд зонæм, афтæмæй æппæтæй хуыздæр фадат уыцы нысантæ сæххæст
кæнынæн ис кæсыны урокты.
Кæсыны урокты хъæздыгдæр æмæ рæсугъддæр кæнынц сабиты миддуне,
ахъаз сын сты сæ эстетикон рæзтæн, æвзæрын сæм кæнынц алыхуызон бæллицаг
æнкъарæнтæ. Ахуыр сæ кæнынц Райгуырæн бæстæ уарзын, æрдзы рæсугъддзинад
æмбарын,   хистæрæн,   ныййарæгæн   кад   кæнын,   фæллой   уарзын   æмæ   а.д.
Иудзырдæй   сæ   алывæрсыгæй   хъомыл   кæнынц.   Хъомыл   кæнын   та,   В.Г.
Белинскийы загъдау, цытджын хъуыддаг у, адæймаджы хъысмæт уымæй аразгæ у.
Литературон кæсынад сабитæн æнкъарын кæны нывæфтыд ныхасы ад, йæ
аивдзинад, амоны йын  ныв æмæ фæлгонц уынын. Райдайæн кълæсты литературон
кæсынадæн йæ сæйраг нысан у скъоладзауты раст æмæ æмбаргæ кæсыныл сахуыр
кæнын.
Программæ домы, цæмæй скъоладзаутæ базоной тексты сæйрагдæр цы у,
уый рахицæн кæнын, уацмысы мидис хи ныхæстæй радзурын, дзырдты нысаниуæг
зонын, текстæн йæ аивадон æууæлтæ рахатын, сахуыр уой хъуыды кæнын, рæза
сæ аивадон æнкъарынад, цымыдис æмæ разæнгард кæной чиныг кæсынмæ.
1 модуль. Сæрды тыххæй мысинæгтæ
1 1 темæ. Найынмæ. Плиты Харитон
2 темæ. Зæрватыччы ахстон. Хъантемыраты Кларӕ
3 темæ. Абеты куывд. Хъодзаты Ӕхсар
4 темæ. Хъӕддаг бабызы лæппын. Дзасохты Музафер
5 темæ. Фӕсмон. Ситохаты Саламджери
6 темæ. Хинӕйдзаг уызын. Нывмæ гæсгæ куыст
7 темæ. Сой къӕвда. Цырыхаты Михал
8 темæ. Куысыфтӕг ӕмӕ Дурын. А р г ъ а у .  Коцойты Арсен
2 модуль. Фæззæг
1 темæ. Фӕззӕджы нывтӕй. Кочысаты Мухарбег
2 темæ. Хърихъупп Биппбипп. С к ъ у ы д д з а г .  Мамсыраты Дӕбе
3 темæ. Тута бæлас. Цæрукъаты Алыксандр
4 темæ. Фӕсмон. Н ы в м ӕ  г ӕ с г ӕ  к у ы с т
5 темæ. Къӕлиндар куыд фӕзынд. Сиукъаты Никъала
6 темæ. Бӕркадхон. Айларты Чермен
7 темæ. Бӕркадджын фӕззӕг. Цӕрукъаты Алыксандр
3 модуль. Царды бындур  фæллой кæнын
1 темæ. Фӕллойы зарӕг. Хацырты Сергей
2 темæ. Хӕххон бӕлццон. Айларты Чермен
3 темæ. Фыййауы бӕллиц  нард фосы дзуг
4 темæ. Арвы дидинджытӕ. Айларты Чермен
5 темæ. Цъырцъыраг. Чеджемты Ӕхсар
6 темæ. Мӕкъуылтӕ фервӕзын кодта. Дзесты Куыдзӕг
7 темæ. Зондджын тӕрхъус. Нывмæ гæсгæ куыст
8 темæ. Тегайы бӕлас. Дзесты Куыдзӕг
9 темæ. Цӕмӕ бӕллы бӕлццон. Джыккайты Шамил
10 темæ. Рӕсугъддӕр кӕй къухтӕ сты? И н д и й а г а р г ъ а у
2 11 темæ. Сауцъиу æмæ ӕхсыргур. Чеджемты Геор
12 темæ. Историйы урок. Уалыты Лаврент
13 темæ. Чи сæ растдæр у? Дауыраты Харитон
14 темæ. Аквариум. Боситы Ирбег
15 темæ. Нӕ уыд кӕстӕрӕн хистӕры цур бадӕн... Мыртазты Барис
16   темæ.  Ахболы  зæрдæ   хъæлдзæг  у.  С к ъ у ы д д з а г   п о в е с т ь   « Г а й т о й ы
х æ л а р »æй. Цӕрукъаты Валодя
17 темæ. Æмбаргæ куыдз. Боситы Ирбег
18 темæ. Сидзæр байраг. Хъӕрджынты Симӕ
19 темæ. Цæхæрадоны. Баситы Мысост
4 модуль. Ирон адæмы ивгъуыд дуджы цардæй
1 темæ. Фæдзæхст. Хъайтыхъты Азӕмӕт
2 темæ. Мӕгуыры зӕрдӕ. Хетӕгкаты Къоста
3 темæ. Рагон мӕсыг. Айларты Измаил
4 темæ. Таурӕгъ
5 темæ. Уӕййаг сывӕллӕттӕ. С к ъ у ы д д з а г  « С а у д а р æ г   ус»æй
Гӕдиаты Секъа
6 темæ. Къоста Херсоны. Кочысаты Мухарбег
7 темæ. Къостайӕн. Гулуты Андрей
5 модуль. Адæмон дзургæ сфæлдыстад
1 темæ. Цы хонӕм адӕмон сфӕлдыстад
2 темæ.Нæхи дада. Икъаты Владимир
3 темæ. Нарты Уырызмæг
4 темæ. Зæронд Уырызмӕджы фосы конд
5 темæ. Созырыхъойы ӕртӕ сыгъзӕрин нуазæны
6 темæ. Нартыл фыддуг куыд скодта
7 темæ. Нарты Сослан  тыхагурæг
3 8 темæ. Сырдон уӕйгуыты куыд асайдта
9 темæ. Сырдон тӕрхон куыд кодта
10 темæ. Сырдоны таурӕгъ
11   темæ.   Батрадз  Нарты  гуыппырсарты   куыд   фервӕзын   кодта   Дзерассæ
рæсугъды
12 темæ. Даредзанты Амран æмæ Пакъуындзæ
13 темæ. Ӕртӕ хӕзнайы. А р г ъ а у
14 темæ. Фæныкгуыз. А р г ъ а у
15 темæ. Амондджын хӕрӕг. а р г ъ а у
16 темæ. Уызын æмæ паддзах. А р г ъ а у
17 темæ. Мады зæрдæ. Лæгæндæ
18 темæ. Нӕртон симды зарæг
19 темæ. Кӕхцы зарӕг
20 темæ. Плиты Иссӕйы зарӕг
6 модуль. Зымæг
1 темæ. Зымӕгон хъӕзтытӕ. Нывмæ гæсгæ куыст
2 темæ. Ногбон алы бæстæты
3 темæ. Куырм бӕх. К. Д. Ушинский
4 темæ. Базон, цал сахаты уыдзӕн. Нывмæ гæсгæ куыст
5 темæ. Рувас бирæгъы куыд фæсайдта. Нывмæ гæсгæ куыст
7 модуль. Фыдыбæстæйы Стыр хæст Райгуырæн бæстæйы сæраппонд
1 темæ. Кард. Калоты Хазби
2 темæ. Хӕстон постхæссæджы хызын. Радзырд фыстæджытæй. Хъайттаты
Сергей
3 темæ. Мад. Гаджиты Георги
4 темæ. Азизы иӕ федтай? Чеджемты Геор
5 темæ. Фарны артдзӕст у мӕ бӕстӕ. Джыккайты Шамил
4 6 темæ. Доййаты Давид
7 темæ. Цы сусӕг кодта Днестры дон? Мамсыраты Мурат
8 темæ. Боныцъӕхтыл зындзынӕн. С к ъ у ы д д з а г .  Цӕрукъаты Валодя
9 темæ. Хърихъуппытæ. Расул Гамзатов, (ирон æвзагмæ йæ ратæлмац кодта
Тыджыты Юри)
10 темæ. Мӕ лӕппу уыд уый... Хъайттаты Сергей
11 темæ. Уӕрӕда. Таурæгъ. Агъниан (Цӕрукъаты Дзугка)
8 модуль. Уалдзæг
1 темæ. Уалдзӕг. Кочысаты Мухарбег
2 темæ. Арӕнхъахъхъӕнӕг. Нывмæ гæсгæ куыст
3 темæ. Хурты хуртӕ. Дзасохты Музафер
4 темæ. Ӕцӕг уалдзӕг. Тохты Иван
5 темæ. Уалдзӕг. Дзасохты Музафер
6 темæ. Хъусой. Коцойты Арсен
7 темæ. Боныхъӕд цавӕр уыдзӕн, уымӕн ис рагацау базонӕн. Сиукъаты
Никъала
8 темæ. Мӕнмӕ ис иу бӕллиц... Цӕрукъаты Алыксандр
9 темæ. Чи хуыздӕр радзурдзӕн. Нывмæ гæсгæ куыст
10 темæ. Адджын сыхаг. Ситохаты Саламджери
11 темæ. Хӕс. Цырыхаты Михал
12 темæ. Буармӕ куыд зилын хъӕуы?
13 темæ. Боны фӕтк  ӕнӕниздзинады хос
5

file_name: 4 класс чтение.doc

intro:
Ирæттæ сæ рæвзæрдæй фæстæмæ аудынц сæ мадæлон æвзагыл, уымæн æмæ æмбарынц: цалынмæ æвзаг цæра, уæдмæ фидар уыдзæн национ культурæ, национ хиæмбарынад.
Ног (дыккаг фæлтæры) стандартты домæнтæ сты, цæмæй Уæрæсейы цæрæг алы адæмæн дæр йе ΄взаджы кад се ΄хсæн бæрзонддæр ист æрцæуа, цæхгæр фæхуыздæр уа йæ ахуыр кæныны хъуыддаг. Уыцы хæстæ та æххæст кæны райдайæн скъола.
Райдайæн скъолайы бындур æвæрд æрцæуы сывæллæтты алывæрсыг рæзтæн.Ирæттæ сæ рæвзæрдæй фæстæмæ аудынц сæ мадæлон æвзагыл, уымæн æмæ æмбарынц: цалынмæ æвзаг цæра, уæдмæ фидар уыдзæн национ культурæ, национ хиæмбарынад.
Ног (дыккаг фæлтæры) стандартты домæнтæ сты, цæмæй Уæрæсейы цæрæг алы адæмæн дæр йе ΄взаджы кад се ΄хсæн бæрзонддæр ист æрцæуа, цæхгæр фæхуыздæр уа йæ ахуыр кæныны хъуыддаг. Уыцы хæстæ та æххæст кæны райдайæн скъола.
Райдайæн скъолайы бындур æвæрд æрцæуы сывæллæтты алывæрсыг рæзтæн.

чтение

group: Дисциплины

title: раб программа по осетинскому языку 4 класс


extracted_text:
ПУТЕШЕСТВИЕ В СТРАНУ СКАЗОК
Цель: развивать читательский интерес, расширять знания о богатстве устного
народного   творчества,   воспитывать   нетерпимость   к   человеческим   порокам   –
жадности, лжи, лени и т. д.
О   б   о   р   у   д   о   в   а   н   и   е:     фильмоскоп;   диафильмы   «Золушка»,   «Мороз
Иванович»; записи песен сказочных героев, сказок; сборник сказок, картинки и
иллюстрации к сказкам; предметы, зеркальце, красная шапочка, скатерть, яблоко
и блюдечко, перстень.
В е д у щ и й.   Ребята, чтобы отправиться в «Страну сказок», нам нужен
транспорт, хорошо, если он будет волшебным (коверсамолет).
Наш коверсамолет перенесет нас в сказочную страну, если мы дружно скажем
слова «Чикибрики, карамбабарамба».
В е д у щ и й. Вы, ребята, смелые?
Д е т и. Да!
В е д у щ и й. Вы, ребята, умелые?
Д е т и. Да!
В е д у щ и й. Находчивые?
Д е т и. Да!
В е д у щ и й. Сказки любите?
Д е т и. Да!
В е д у щ и й. А вы их знаете?
Д е т и. Да!
В е д у щ и й. Какие же сказки вы читали?
Итак, мы прибыли на место. Смотрите, ребята, а ворота сказочной страны
закрыты. Узнаем, в чем тут дело. Оказывается, сказки   просят, чтобы мы их
узнали.
А дорога – далека,
А корзинка – нелегка,
Сесть бы на пенек,
Съесть бы пирожок.
       («Машенька и медведь»)
Ах ты, Петяпростота,
Схлопотал немножко,
Не послушался кота,
Выглянул в окошко.
       («Петушокзолотой гребешок»)
Красна девица грустна,
Ей не нравится весна, Ей на солнце тяжко,
Слезы льет, бедняжка.
       («Снегурочка»)
Нет ни речки, ни пруда,
Где воды напиться?
Очень вкусная вода –
В ямке от копытца.
      («Сестрица Аленушка и братец Иванушка»)
Отворили дверь козлята,
И пропали все кудато!
      («Волк и семеро козлят»)
Я от бабушки ушел,
Я от дедушки ушел,
Отгадайте без подсказки,
Из какой ушел я сказки?
       («Колобок»)
В е д у щ и й. Страна сказок – самая удивительная и чудесная из всех стран на
свете.   Где   еще,   как   не   здесь,   можно   увидеть   в   небе   быстро   несущийся   под
облаками   коверсамолет,   гуляя   по   лесу,   встретить   говорящего   человеческим
языком серого волка или еще случайно набрести на ветхую избушку Бабы Яги?!
В   народных   сказках   с   незапамятных   времен   идет   яростная   борьба   межу
добром и злом: юный Иванцаревич храбро сражается со Змеем Горынычем и
побеждает его, простой крестьянин ловко одурачивает жадного попа и чертей, а
Василиса Прекрасная берет верх над жестокой Бабой Ягой.
Что же помогает героям сказок одерживать победы: хитрость, коварство, а
может   быть,   обман?   Ни   то,   ни   другое,   ни   третье...   Иванцаревич   побеждает
благодаря своей человечности и доброте, ведь он всегда сражается за слабых и
угнетенных,   крестьянину   помогает   его   житейская   мудрость   и   смекалка,   а
крестьянской   дочери   Василисе   Прекрасной   –   ее   мягкий   нрав,   трудолюбие,
умение делать все быстро да споро. В народе про Василису Прекрасную сложено
много сказок. Сегодня мы побываем в гостях у одной из них – интересной и
глубоко поучительной...
Итак,   ворота   «Страны   сказок»   распахнулись.   Мы   в   гостях   у   сказки
«Золушка».
Просмотр диафильма «Золушка».
Загадки о сказочных героях:
У отца был мальчик странный,
Необычный, деревянный,
Но любил папаша сына –
Шалунишку... (Буратино)
Он дружок зверям и детям,
Он живое существо,
Но таких на целом свете
Больше нет ни одного.
Потому что он не птица,
Не тигренок, не лисица,
Не котенок, не щенок,
Не волчонок, не сурок…
Но заснята для кино
И известна всем давно
Эта милая мордашка,
Что зовется...
                    (Чебурашка)
(Песня Чебурашки)
Всех на свете исцелит,
Лечит он больных зверей,
Он известен, знаменит,
Добрый доктор...
                            (Айболит)
Появилась девочка в чашечке цветка,
И была та девочка чуть больше лепестка.
Кто читал такую книжку,
Знает девочкумалышку?
                          (Дюймовочка)
Далее можно провести конкурсную программу:
1. Песенки из мультфильмов. Отгадайте голоса.
2. Отрывки из сказок (чтение). Отгадайте названия сказок.
3. Картинки и иллюстрации к сказкам. Какие сказки изображены?
4. Конкурс рисунков любимого героя сказок.
5. Инсценировка сказки.
6. Пересказ любимой сказки.
7. Назвать  сказки,  где  героями  являются:  Баба  Яга,  Серый  Волк и т.
д.
8. Отгадывание предметов из сказок.
А сейчас мы с вами покидаем «Страну сказок», но не прощаемся с ней. Вы еще
не раз побываете в этой удивительной стране в гостях у своих любимых героев и
познакомитесь с новыми сказками.

file_name: путешествие в страну сказок.docx

intro: Праздники на каждый день в лагере – это важная воспитательная составляющая в работе воспитателя или вожатого.  Составление мероприятий разноплановых, интересных на каждый день работы в лагере – достаточно кропотливая и непростая работа. Предлагаемая методическая  разработка может  быть использована для проведения одного из тематических дней в лагерной смене. Может быть адаптирована для любого возраста детей.

title: "Путешествие в страну сказок"


extracted_text:
ə
Т рбие  дістері
ə
Жоспары
ə
ə
ə
ə
ə
1. Т рбие  дістері мен т сілдері жөнінде түсінік
2. Сана қалыптастыру  дістері
3. Іс рекет ұйымдастыру  дістері
4. Ынталандыру  дістері
5. Педагогикалық қолдау, оның м ні ж не ұйымдастыру жолдары
6. Тәрбие әдістерін таңдау
ə
ə
ə
ə
1. Т рбие  дістері мен т сілдері жөнінде түсінік.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Ə
ə
ə
ə
Т рбие  дістері –бұл т рбие көздеген мақсатқа жетудің жолдары, т сілдері.
Мектеп т жірибесіне орай  дістердің ж не бір анықтамасы – қажетті сапаларды
қалыптастыру   мақсатымен   т рбиеленушілердің   санасына,   еркіне,   сезіміне   ж не
қылық рекетіне ықпал жасау т сілдері.
ə
Ə
дістер   түрі   саналуан   да   шексіз   көп.   Ал   оның   нақты   көрінуі   өз
ə
ш кірттерінің білімдік күшқуаты мен жалпы мүмкіндіктерін жете танып, оларды
өтілетін материал сипатына байланыстырып ж не басқа да көп оқу жағдаяттарын
зерделі саралай білген педагог  рекетіне т уелді. Қай тұлға, қанша тұлға араласса,
ə
діс  формасы  да  сондай  рі  сонша –  бұл заңдылық.  лбетте,  дістердің  б рі
бірдей тиімді деп айту қиын. Ол үшін сол  дістің түзілу, қолдану жағдайларын
білу қажет. Нақты мақсатқа байланысты дайындалған көп  дістердің ішінен біреуі
ғана   тиімді   болуы   мүмкін.   Т рбие   т жірибесі   алдымен   ежелден   келе   жатқан
ə
д стүрлі  дістерге арқа сүйегенді т уір көреді. Алайда, көптеген жағдайларда
олардың   да   тиімсіз   болып   қалатыны   бар,   сондықтан   да   т рбиеші   рдайым
ə
т рбиенің нақты шарттарына сай келер көздеген мақсатқа үлкен үнем ж не мол
табыспен   ,   жылдам   жеткізетін   жаңа   дістерді   іздестіруге   м жбүр.   Т рбие
ə
дістерін құрастыру, таңдау ж не дұрыс қолдану – педагогикалық шеберлік шыңы.
ə
Т рбие т сілі – жалпы  діс бөлігі, нақты жақсаруға жеткізетін жеке  рекет.
Көркемдеп айтатын болсақ, т сіл т рбиешінің өз ш кірттерімен бірге мақсатқа
тезірек жету үшін таптап өткен соқпағы. Егер осы т сілмен басқа да т рбиешілер
пайдалана бастаса, т сілдер уақыт озуымен даңғыл жолға   дістерге айналады.
Ə
дістер мен т сілдер байланысының тығыз екені осыдан көрінеді.
ə
ə
ə
ə
Т рбие   құралжабдықтары.   Т рбие   жеке   ықпалдарды   байқатса,   құрал
жабдықтар т сілдердің жиынтығынан құралады. Мысалы, еңбек –т рбие құралы,
ал   көрсету,   еңбекті   бағалау,   жұмыс   қателігін   білдіру   –т сілдер.   Сөз   (кең
мағынада) – т рбие жабдығы, ал ілікпе сөз,  зіл ескертпе, ескертпе теңеу – осы
жабдық құрамындағы т сіл. Бұл тұрғыдан кейде т рбие  дісін көзделген мақсат
үшін қолданылатын т сілдер мен құралжабдықтар жүйесі деп те атайды.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Ə
діс баламалары өте көп. Олар арасынан мақсаттар мен нақты жағдайларға
сай келетіндерін таңдап алу үшін оларды қандай да бір ретке келтіріп, топтастыру,
яғни   классификациялау   қажет.   дістер   классификациясы   дегеніміз   қандай   да
Ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə ə
белгісі бойынша бір топқа келтірілген  дістер жүйесі. Осы классификацияға арқа
сүйеп,   педагог   барша   жүйені   анық   білуімен   бірге   оның   қажеті   мен   өзіне   т нə
сипаттарын тереңірек түсінеді.
ə
Т рбие  дісі көп өлшемді құбылыс, оның жүйелесуіне негіз болар белгілер
саналуан. Солар арасында аса танымал болғандарын атап өтейік. Сипаты бойынша
ə
ə
дістер – сендіру, жаттықтыру, мадақтау ж не жазалау. Мұндағы «сипат» м ні –
ə
дістің бағытбағдарын, қолдану аймағын, ерекшеліктерін ж не т.б. білдіреді.
ə
ə
ə
2. Сана қалыптастыру  дістері
ə
ə
ə
ə
ə
ə
  ұғымдарын,
  Адамның   көзқарастарын,
ə
Т рбие   процесінің   жалпы   құрылымынан   байқағанымыздай,

  дұрыс
ұйымдастырылған т рбиенің бірінші сатысы оқушылардың өздерінде қалыптасуы
қажет  рекетқылық нормалары мен ережелерін білу (түсіну).
Ең алдымен қандай
да сапаны туындатып, орнықтыру үшін, сол сапаның м нмағынасын жете түсініп
алу   міндетті.
  нанымсенімдерін
кемелдендіруге   бағытталған   дістер   тұлға   санасын   қалыптастыру   дістері
атамасын алған. Бұл топ  дістері екінші кезеңде іске қосылатын – сезім, көңілкүй
толғаныстарын   қалыптастыруда   аса   қажет.  Егер   оқушы   педагогикалық   ықпалға
бейтараптылық пен немқұрайлылық танытатын болса, т рбие процесі шабандайды,
мақсатқа жете алмайды. Егер оқушы қабылдаған идеясын өзін толғантқан жарқын
бейнеге айналдыра алса ғана, оның бойында ізгі де жарқын сезімдер туады. Өткен
жылдар   оқулықтарында   бұл   дістер   тобы   сендіру   дістері   деп   аталған,   себебі
олардың міндеті – тұрақты нанымсенімдер қалыптастыру болған. Оқушы  рекет
қылығына дем беретін оның білімі мен білігі емес, ең алдымен ол көзделген адами
сапаның   қоғамдық   қажеттігі   мен   өзіне   пайдалылығын   танып,   оны   өз   нанымы
негізінде  рекетқылыққа айналдыруы, ал бұл сана қалыптасуымен бірге жүретін
психикалық құбылыс. Т рбие мазмұнымен белгіленген іс рекетке бала белсенді
араласуға дайын болған жағдайда ғана қолданылатын  діс өз н тижесін береді.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Нанымсенімге оқушыны  рқилы  дістермен жеткізу мүмкін. Өткен ғасыр
басындағы   мектептерде   бұл   үшін   тағылымтарихи   өсиеттер,   хадистер   мен
мысалдар   кең   қолданылған.   Ал   қорытынды   шығару   баланың   өз   еркіне   берілді.
Өкініштісі, бүгінде біз мұндай аса құнды  дістерді пайдаланудан мүлде қалғанбыз,
олардың орнына тура, қарабайыр, ойға жетелемейтін уағыздау  дісіне көшкенбіз.
Құрғақ   уағыз   айтып,   шексіз   бір   жақсы   көрсетпенұсқау   беруден   түскен   өнім
шамалы.   Сондықтан,   ұмыт   болған   дістерді   жаңғыртып,   мұғалімдер   өз
сабақтарында ислам хадистерін, ақынжыраулар тағылымдарын, шешен билердің
ұлағатты кеңестерін, ғұлама Абайдың «Қара сөздерін» ж не т.б. тағылымт рбие
көздерін молынша пайдалануда. Сондайақ  дептілікимандылық тақырыбындағы
ə
ңгімелер,   ұғындыру,   түсіндіру,   дептілік   сұхбаттары,   насихаттау,   сендіру,
көрсетпе беру  дістері де өз қолданымын табуда. Сендірудің аса маңызды  дісі
өнегеүлгі.  дістердің  рқайсысы өз ерекшелігі мен қолданымына ие. Сырт көзге
қарапайым   көрінгенмен,   бұл   топ   дістерінің   б рі   де   жоғары   педагогикалық
бірлікті қажет етеді  рі жүйелі түрде басқа  дістермен бірге қолданылады.
Ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə Ə
ə
ə
ə
ə
Этикалық тақырыптағы  ңгіме – инабаттық мазмұнға негізделген деректер
мен оқиғалардың үлкен көңіл көтеріңкілігімен  серлі баяндау  дісі. Сезімге ықпал
ете отырып,  ңгіме моральдық бағамдар мен  рекетқылық нормаларының м нін
түсініп, ұғуға ж рдемдеседі. Ол адамгершілік ұғым, түсініктерінің мазмұнын ашып
қоймастан,   оқушылардың   инабаттылық   талаптарына   с йкес   болымды   тұлғалық
ə
рекеттеріне деген ұнамды қатынас өрбітіп, мінезқұлықтың оңды өзгерісіне ықпал
жасайды.  дептілік  ңгімелері бірнеше қызмет жасайды: 1) білім көзі; 2) тұлғаның
адамгершілік сапаларын басқалардың имандылық қасиеттерімен толықтырады; 3)
ə
т рбиелік ұнамды үлгіөнегені өрнек ретінде ұсынады.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
дептілік  ңгіме тиімділігі келесі шарттарға байланысты:
ə
ə
  ңгіме оқушылардың  леуметтік т жірибесіне с йкес болу қажет. Ол – қысқа,
ə
түсінікті, балалар толғаныстарына орай;
ə
ə
   ңгіме   көрнекілік   дісін   бірге   қолдану   арқылы   жүргізіледі   (көркемөнер
туындылары, көркем фотосуреттер, халық қолөнер бұйымдары),  ңгіме мазмұнын
қабылдауға  нкүй үлкен ж рдем береді.
ə
ə
ə
ə
ə
  дептілік  ңгіме өткізу үшін қолайлы үйжай, жағдай қажет.
ə
ə
ə
ə
Қоршаған жайжағдайлардың  семдігі мен ондағы дүние заттары, олардың
адам   көңіліне   көтеріңкі   сері   ңгіме   тақырыбы   мен   мазмұнына   с йкес   болуы
қажет   шарт.   Педагогикалық   құралжабдықтар   қорында   қай   жағдайда   да
жарасымды   ңгімелер   молшылық   (шеру   алаулары   төңірегі,   автокөлікті   саяхат
барысында,   кең   дала   төсінде   не   жайлы   бөлмеде,   үлкен   қала   алаңында   немесе
көктем бағында).
ə
ə
   ңгіменің   сері   к сіптік   дайындыққа   байланысты.   Ебедейсіз,   дөрекі   тілді
адамнан шешен  ңгімеші шықпайды, ондайдан бала құлағы тынып, қашуға м жбүр
болады.
ə
  ңгіме мазмұны тыңдаушыларды еліктіруі шарт. Одан алған  сер көп уақытқа
ə
ə
ə
ə
ə
ə
дейін ұмытылмауы тиіс.
ə
ə
ə
ə
ə
Ұғындыру – т рбиеленушілерге эмоционалсөздік ықпал жасау  дісі. Бұл
ə
дістің қолданылуы сынып ұжымы мен  р баланың тұлғалық сапаларын танып,
білуге көзделген. Бастауыш мектеп балаларына қарапайым т сілдер мен құрал
шараларды   пайдаланудың   өзі   жеткілікті.   Кіші   жастағы   оқушы   «Осылай   істеу
керек»,   «Осылай   істеп   жатыр»      деп   жай   ескерткеннің   өзіндеақ,   педагог
айтқанына ере салады. Ұғындыру  дісі, егер т рбиеленуші қандай да талаптың
ə
м ніне жете алмай жатса, жаңа адамгершілік сапа жөніндегі ақпарды ой елегіне
түсіріп, қабылдауға қиналса, яғни қалай болғанда да оның санасы мен сезіміне
түрткі салу қажетінде қолданылады. Ал мектепте қоғамдағы жай, айқын да ақиқат
ережелерді ежелеп түсіндіре ұқтырудан аулақ болған жөн, мысалы, партаны сызба,
тұрпайы сөз айтпа, еденге түкірме ж не т.б. Бұл орайдағы ұғындыру емес, шектеу
ə
дістерін қолданған дұрыс. Аталған  діс негізінен: а) жаңа моральдық сапа мен
ə
рекетқылық формасын қалыптастыру  рі бекіту үшін; б) т рбиеленушілердің
қандай да болған қылыққа дұрыс көзқарасқатынасын қалыптастыру  ниетімен
қолданылады.
ə
ə
ə
ə
ə ə
ə
ə
Қандай да ұғымның орнығуы, баланы оған сендіре білуге байланысты. Сенім
кейде мұғалім сөзін сынсарапқа сала алмаудан шалыс, қателікті болуы мүмкін.
Сенімнің   санаға   еніп   жатқанын   адам   сезе   бермейді,   осыдан   ол   ырықсыз   сеп
түрткілер жетегінде қалып, тұтастай тұлғалық сапаларын өзгертуіне тура келеді.
Педагог   сендіру   дісін   оқушыға   нақты   нұсқауталапты   қабылдату   үшін,   басқа
ə
т рбие  дістерінің ықпал  серін күшейту мақсатында қолданады.
ə
ə
Т рбие   т жірибесінде   ұғындыру   мен   сендіруге   қоса   үгіттеу   дісіне   де
жүгінуге   тура   келеді.   Үгіттеу   рекеті   т рбиеші   ұстанған   қатынас   формасына
түгелдей   т уелді.   Үгіттеу   арқылы   педагог   т рбиеленуші   тұлғасында   ұнамды
қалыптарды   жобалайды,   жақсылық   сезімін   ұялатады,   жоғары   н тижелерге
жететініне   сендіреді.   Үгіттеуден   болатын   тиімділік   т рбиеші   абыройына,   оның
жеке адамгершілік болмысына т уелді, өз сөздері мен  рекеттерінің дұрыстығына
кепіл бола алған жағдайда ғана оның үгіті мақсатына жетеді. Бала т рбиесінде
ұнамды   үлгіөнегеге   арқа   сүйеу,   мадақ,   өз   қадірін   сезіну,   арнамысты   қолдан
бермеу секілді алғы шарттарды пайдаланған педагог қай күрделі жағдайда да үгіт
жұмысының өз нысанына жетіп, жемісті боларына толық сенуіне болады.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Үгіттеу арқылы кейде оқушыны өз қылығынан ұялу, өкіну сезіміне келтіруге
болады.   Педагог   баланың   мұндай   сезімдерін   оятып   қана   қоймастан,   келеңсіз
ə
рекеттерін   түзетудің   жолдарын   да   көрсетеді.   Бұл   жағдайларда   орынсыз
ə
рекеттің,   оның   салдарының   м нін   д лелді   ашып   берумен   бірге   т рбиеленуші
мінезіне   ұнамды   ықпал   жасаушы   т рбие   көздерін   тауып,   қолданады.   Кейде
орынсыз қылық білместіктің салдарынан болады. Мұндайда үгіт ұғындыру ж неə
сендірумен бірге қолданылып, оқушы өз қателерін мойындап, мінезін оң қалыпқа
келтіргендей  серде жүргізіледі.
ə
ə
ə
ə
ə
дептілік   сұхбаты      екі   тарап   өкілдері   –   т рбиеші   ж не   т рбиеленуші
қатысуымен болатын жүйелі де бірізді білімдер талқысы. Сұхбаттың  ңгімелеу
мен көрсетпе беруден айырмашылығы  т рбиеші өз сұхбаттасы – т рбиеленушінің
пікірін тыңдайды ж не онымен есептеседі, олармен болған өз қатынасын құқық
теңдігі   ж не   қызметтестік   принциптері   негізінде   түзетеді.
дептілік
сұхбаттарының негізгі арқауы адамгершілік, инабаттықимандылық проблемалары.
Сұхбат   мақсаты   –   ізгілік   ұғымдарын   нығайту,   тұрақтандыру   бұл   бағыттағы
білімдерді   қорытындылау   ж не   бекіту,   адамилық   көзқарастар   мен   сенімдер
жүйесін қалыптастыру.
Ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə

ə
дептілік   сұхбаттары   т рбиеленушілерді   өздерін   толғантқан   барша
сұрақтар   бойынша   дұрыс   баға   беріп,   пікір   жүргізуге   ж рдем   береді.   Болған
жағдай,   оқиғалар   мен   рқандай   қылықтарды   талқыға   сала   отырып,   балалар
олардың   м нмағынасын   жеңіл   түсінуге   мүмкіндік   алады.   Көп   жағдайларда
ə
дептілік сұхбаттарды да өткізуге нақты дерек, оқиға, балалардың қылығы себеп
болады. Мұндай сөйлесулерді болған оқиғалардың «ізін суытпай» не сол оқиғаның
кін к рі с л өзіне келіп, «жүрегі орнына» түсіп, м нжайды аңғаратындай болған
соң ұйымдастырған жөн.
ə ə
ə
ə
ə
ə
Ə
ə
Ə
ə
ə
ə
Ə
ə
т уелді:
дептілік   сұхбаттарының   тиімді   болуы   келесідей   маңызды   шарттарға ə
1.  Сұхбаттың   проблемді   сипатта   болғаны   өте   маңызды.  Осыдан   көзқарастар,
идеялар, пікір сайыстары өрбиді. Т рбиеші тосын, қалыпқа келмейтін сұрақтардың
туындауына себепші болып, өз ш кірттерін оларға жауап іздеп, табуға баулиды.
ə
ə
2.   Сұхбаттың   жаттанды   дайын   не   үлкендердің   құлаққа   салған   жауаптары
бойынша өтуіне жол бермеңіз. Балаларды не ойлағанын ашық айтуға тартыңыз,
басқалар пікірін сыйлауға үйретіңіз, шыдаммен д лелді тұжырымдар топшылауға
жетелеңіз.
ə
3. Сұхбатыңыз т рбиеші көпіре сөйлеп, т рбиеленушілер үндемей тыңдайтын
ə
д рісбаянға айналып кетпесін. Сұхбат барысында ашық та анық айтылған пікір
балаларды   дұрыс   қорытындыға   келтіреді.   ңгімесұхбат   н тижелілігі   екі   адам
ортасындағы көңіл табысудан, пейіл жылуынан шығады.
Ə
ə
4. Сұхбат үшін таңдалған материал т рбиеленушінің эмоционалдық кейіпіне сай
болғаны жөн. Талқыланатын тақырып оқушыларға жете түсінімді болмай, олардан
сөзжарыс,   пікір   талас   белсенділігін   күту   не   талап   етуге   болмайды.   Шынайы
ə
т жірибеге негізделген сұхбат қана өзінің болымды н тижесін береді.
5. Сұхбат   барысында  барша  көзқарастарды  айқындап, салыстыра   білу  қажет.
Ешкімнің   де   пікірін   жоққа   шығаруға   болмайды   –   бұл   ділдік   шынайылылық,
қатынас м дениетінің ізгілікті белгілері.
ə
ə
ə
ə
ə
6.  дептілік сұхбатында дұрыс басшылық – м ні  т рбиеленушілерге өз ынта,
ə
рекетімен   дұрыс   шешім   қабылдауға   ж рдем   беру.  Бұл  үшін   т рбиеші   болған
оқиғаларға т рбиеленуші тұрғысынан көз салып, оның ойы мен сезімін түсінуге
тырысуы қажет.
ə
ə
ə
ə
Сұхбат   өзінен   өзі   бола   қалады   деу   –   қате   пікір.   Жоғары   маманданған
педагогтар  дептілік сұхбаттарын не болса соны сылтау қылып, өткізе салмайды,
оған   тыңғылықты   дайындық   көреді,   ш кірттерін   де   байыппен   дайындайды.
Мектепте   дептілік   сұхбаттары   жалқылау   (индуктив)   не   жалпылау   (дедуктив)
жолымен жүргізіледі: нақты деректер талқыланады, баға беріледі, соңынан жалпы
қорытынды жасалады немесе алғашқыда үлкен проблема қойылып, кейін ол дара
бөлшектеніп, шешіледі.
ə
ə
Ə
ə
ə
ə
ə
Жазықты   балалармен   сұхбаттасу   үлкен   к сіби   шеберлікті   қажет   етеді.
Мұндай   ңгімелесу   кезінде   екі   ортада   психологиялық   кедергі,   түсініспестік
болмауы тиіс. Егер оқушы болған жағдайды дұрыс түсінбейтіні байқалса, оның
намысына   тимей,   кемшілікқателігін   бетіне   баспай,   рекетқылығының   шалыс
екенін   ұғындырып   бағу   қажет,   көпшілік   кезінде   бұл   сұхбат   қысқа   да   нұсқа,
байсалды,   жуа   сықақсыз   өткені   дұрыс.   Өз   т рбиешісінің   шынайы   көңілін,
ə
ж рдем пиғылын сезінсе ғана, ол айтқан ақылкеңеске құлақ түреді, жазатайым
болған   келеңсіз   ісін   енді   қайталамауға   у де   береді,   қайтып   ондай   рекетке
бармайды   да.   Оқушымен   жекелеп   сұхбаттасу   т рбиеші   мен   т рбиеленуші
арасындағы кейіп түсінігімен өтсе, оның толық н тижеге жеткені.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Үлгіөнеге  өте  серлі т рбие  дісі. Бұл  діс негізінде жатқан заңдылық:
көрумен   қабылданған   санада   тез   рі   жеңіл   бекиді,   себебі   оны   ойланып   сөзбен
таңбалап   не  таңбасын  ауыстырып   жатудың  қажеті   жоқ.  Үлгі  бірінші,  ал  сөз –
екінші сигналдық жүйе деңгейінде  сер етеді. Үлгі еліктеу үшін нақты өрнек беріп,
ə
ə
ə
ə
ə
ə ə
сана, сезім, сенімді белсенді қалыптастырып, іс рекетке қозғау салады. «Уағыз
жолы ұзақ, үлгі жолы қысқа»  деген байырғы Рим ғұламсы Сенека. Бала өміріндегі
Ə
дебиет,   фильм
тұңғыш   жанды   өрнек      атаана,   т рбиеші,   досжаран.
ə
кейіпкерлері,   тарихи   қайраткерлер,   ұлы   ғалымдар   да   үлкен   т рбиелік   ықпал
жасайды.   Үлгінің   психологиялық   негізі   –   еліктеушілік.   Осыған   орай   бала
ə
леуметтік  ж не инабаттық  т жірибе  жинақтайды. Мектеп  жасындағы   балалар
өздері   аса   ұнатқан   адамдарға   еліктейді.   Сондықтан,   баланың   адамгершілік
дамуына қамқорлық жасауда оның өнегелі ортаға араласуына басты назар аудару
қажет.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Өмір   өнегесі   ұдайы   оңды   болса,   тіпті   жақсы,   бірақ   олай   бола   бермейді,
балаға   сер   етуші   кері   өрнек   аяқ   астында.   Оқушылар   назарын   өмір,   адам
келеңсіздіктеріне   аударып   бару,   болымсыз   қылықтар   салдарын   талдап,   олардан
қорытынды шығару –міндетті шарт. Мезетімен орынды пайдаланған ұнамды үлгі
ə
т рбиеленушіні жаман қылықтан сақтандыруға ж рдем беретінін де ескерген жөн.
ə
Т рбие   т рбиешінің   жеке   басы   үлгіөнегесіне,   оның   қылық рекетіне,
қамқорлығындағы балаларға қатынасына, дүниетанымына, іскерлігі мен абыройына
ə
т уелді.   Ұстаз   үлгісінің   оңды   ықпалы   оның   сөзі   мен   ісінің   жарасымдылығына,
балалардың   б ріне   бірдей   ақ   пейілді   қатынасына   орай   арта   түседі.   Бұл
ə
т рбиешінің беделіне, ол бастаған істің жүйелілігі мен бірізділігіне де байланысты.
Сонымен,   сана   қалыптастыру   дістері   тұлғаның   ізгілену   т рбиесінде
маңызды   рөл   атқарады.   Мұндай   дістер   түрі:   дептілік   ңгімелері,   түсіндіру,
ұғындыру,  дептілік сұхбаттары, үгіттеу, сендіру, көрсетпе нұсқау, үлгі т рбие
ə
дістерінің тиімділігі олардың қалай қолданылуына, педагог таңдаған гуманистік
бағытқа т уелді.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
3. Іс рекет ұйымдастыру  дістері
ə
ə
Т рбие көзделген  рекетқылық (поведение) типін қалыптастыруы міндетті.
ə
Тұлға т рбиелілігі түсінік, ұғымнан көрінбейді, ол адамның нақты іс рекетімен
бағаланады.   Бұл   тұрғыдан   іс рекет   ұйымдастыру   мен   қылық   қалыптастыру
ə
т рбие процесінің өзегі ретінде қарастырылады. Аталған топтағы  дістердің б рі
ə
т рбиеленушілердің   практикалық   іс рекетіне   негізделген.   Мұндай   іс рекетті
басқару үшін педагог оны құрамды бөліктерге – нақты істер ж не қылықтарға
жіктейді.
Қажетті   тұлға   сапаларын   қалыптастырудың   жалпыланған
ə
дісі   –
жаттықтыру. Балада қалыптасатын қылық,  рекеттің қайқайсысы да жаттығып,
дағдыланудан. Балаға  басқалардың   қалай  жазатынын   ңгімелеп,  жазуға, атақты
күйші   өнерін   көрсетіп,   домбыра   тартуға   үйрету   мүмкін   емес.   Т рбиеленушіні
мақсатты   бағытталған   белсенді   рекетке   ынталандырмай,   жоспарланған   мінез
бітісін де орнықтыруға болмайды. Жаттықтыру м ні – талап етілген  рекеттерді
көп   м рте   қайталаумен   автоматты   орындалу   д режесіне   жеткізу.   Жаттығулар
ə
н тижесі – тұлғаның бекіген сапалары:  деттер мен дағдылар.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Жаттықтыру істерінің тиімділігін келесі шарттар анықтайды: 1) жаттығулар
жүйесі; 2) олар мазмұны; 3) түсініктілігі мен жеңілдігі; 4) көлемі; ə
ə
5) қайталау жиілігі;  6) бақылау  мен түзету; 7) т рбиеленушілердің тұлғалық
сапалары; 8) жаттығулардың орындалу мерзімі мен орны; 9) жекедара, топтық,
ұжымдық жаттығулар формасы; 10) жаттығу септүрткілері мен оған деген ынта
себептері. Жаттығулар жиілігі, көлемі ж не жетіскен н тижелер арасында тікелей
ə
т уелділік бар: жаттығу неғұрлым көп орындалса, олар ж рдемімен қалыптасушы
сапалар   дамуы   да   соғұрлым   жоғары   келеді.   Бұл   т уелділік   тұлғалық
ерекшеліктерімен реттеліп барады. Бірдей тең деңгейлі сапаны қалыптастыру үшін
ə
р   оқушының   орындайтын   жаттығуларының   саны   рқилы:   бір   бала   көзделген
сапаға   аз   санды   жаттығудан   жететін   болса,  екінші   біреуінде   ондаған,  жүздеген
жаттығу  рекеті қажет. Сапа неғұрлым күрделі келсе, оған байланысты  деттерді
қалыптастырып, тұрақтандыру үшін соғұрлым көп жаттығу орындап, көп м ртеə
қайталау керек.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Жаттығулар   жүйесін   жоспарлауда   т рбиеші
  ең   алдымен   өз
ə
т рбиеленушілеріне   қандай   дағдылар   мен   деттерді   қалыптастыруы   қажет
болатынын ойластырып алғаны жөн. Жаттығулардың көзделген қылық рекетке
ə
с йкес   болуы   (адекватность)   –   дісінен   баланың   өмірлік   қажетті,   м нді   ж не
пайдалы   дағдылары   мен   деттері   қалыптасады.   Сондықтан   жаттығулар   қалай
болса,   солай   ойдан   шығарылмай,   өмірден   алынуы   тиіс.   Бірінші   кезекте   жалпы
адамзаттық ізгілі сапалар тұрғызушы жаттығулар пайдаланылады.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Тұрақты дағдылар мен  деттер қалыптастыру үшін жаттығуларды мүмкін
болғанша   ерте   жастан   қолданған   дұрыс.   Жас   организм   қай   серді   де   тез
қабылдайды.  деттенген адам өз сезімін басқара біледі, құмарлықтарына тоқтау
береді,   өз   ниеттерін   басқалар   мүдделерімен   салыстырып,   бағалай   алады.
ə
ұстамдылық, өзіндік бақылау, ұқыптылық, т ртіптілік, қатынас м дениеті – б рі
де тұрақтанған  деттер негізінде туындайтын ізгілі адам сапалары.
Ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Жаттықтыру   дістерінің   тиімділігіне   себепші   маңызды   шарттардың   бірі
біртұтас   жаттығулар   жүйесінің   біртіндеп   күрделеніп   баруы.   Кіші   сынып
оқушыларында   мінезқұлық   м дениетін   қалыптастыруда   келесідей   шамалап
түзілген ілгерілі жаттығулар жоспарын ұсынуға болады.
ə
ə
ə
ə
Гуманистік т рбиеде де қатаң  дістер қолданылады. Бірақ  ңгіме оны қалай
пайдалануда.   Осындай   шешімді   деттердің   бірі   –   талап.   Т рбие   барысындағы
талап   т рбиеленуші   рекетінің   ынталылығын   көтеруге   не   оны   тежеуге   қажет
талаптар тікелей не жанамалы болып келеді. Тікелей талап – анық, д л, нақты.
Жанамалы талапта   рекетке келтіретін талаптың  (кеңес, өтініш, сенім, қолдау,
құлаққағыс   ж не   т.б.)   өзі   емес,   ал   сол   талаптан   туындайтын   психологиялық
жағдаяттар: толғаныс, күйзеліс, мүдде, ұмтылыс. Жанама талаптар арасында аса
көп қолданылатындары:
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Кеңесталап.   Бала   санасына   ықпал   жасаумен   педагог   қойған   талаптың
қажеттігін, пайдасын түсіндіреді. Мұндайда кеңестің қабылдануы не қабылданбауы
педагог беделіне, оның оқушымен қатынасына т уелді.
ə
Ойын талап.  рқандай талаптарды қою үшін т жірибелі мұғалім баланың
ойынға құштарлығын пайдаланады. Бала ойынды қызығушылықпен орындай жүріп,
Ə
ə ə
өзі байқамай талаптарды да қабылдайды. Бұл талап  дісінің өте ізгілікті ж не
тиімді формасы, бірақ оны қолдануда аса жоғары педагогикалық шеберлік қажет.
Сенім талап. Мұндай  діс,  детте, сыйластық жайлаған ортада іске асады.
Өтініш   талап.   Педагог   пен   т рбиеленуші   арасында   достық,   жолдастық
ə
ə
ə
ə
қарымқатынас болған жағдайда өз тиімділігін береді.
Үйретіп   көндіру   –   көзделген   сапаны   жылдам   рі   жоғары   деңгейде
қалыптастыру   үшін   қолданылады.   Кейде   бала   мұндай   талапты   ауырсынады,
өжеттікпен   қарсы   шығады.   Солай   болса   да,   көндіру   баланың   өзі   үшін   қажет.
Гуманистік   педагогика   адам   құқына   қарсы   қатаң   дістерді   қолданудан   аулақ,
дегенмен орынды жерінде бұл  дісті жұмсарта, басқа  дістермен,  сіресе ойынмен
бірлестіре   пайдаланғанды   жөн   санайды.   Үйретіп   көндіру   ж не   оны   ойынмен
бірлестіру бала табиғатына сай келеді.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Үйретіп көндіру т рбие процесінің барша кезеңдерінде де тиімді, бірақ бала
ə
дамуының алғашқы сатысында  бден қажет. Бұл  дісті пайдалану шарттары:
ə
1. Т рбие шарттарын екі тараптың да анық, дұрыс түсінуі. Егер т рбиеші
алдына қойған көндіру мақсатының м нін, пайдасын жете пайымдамаса, онда  діс
баланы   түгелдей   бағындырумен   орындалады.   Баланың   өзі   нені   қажетсінетінін
түбегейлі түсінген жағдайда ғана  діс өз н тижесін береді.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
2.   Қандай   да   талапқа   көндіруде,   айтар   ойыңызды   сөзбен   анық,   түсінімді
өрнектеңіз, ерекше пікіріңізді «олай бол да, солай бол» деп қайырмаңыз. Дұрысы
«Көршіңе с лем берсең – ол да жылы с лемдеседі», «Салақтың болашағы жоқ,
тырнағы   өскен,   құлағы   кір   –   адам   шоршытады»   сияқты   насихат   жолымен
ұғындырған жөн.
ə
ə
3.
рбір   уақыт   аралығына   қонымды,   оқушы   мүмкіндігіне   сай   рекет
жоспарлаңыз.   Асығыстық   мақсатты   жақындатпайды,   керісінше,   алыстатады.
Алғашында д л орындауға, кейін тез орындауға үйретіңіз.
ə
Ə
ə
4. Қалай орындалуын, одан болар н тижені көрсете біліңіз. Салақтық пен
тазалықты, ұқыптылық пен салғырттықты нақты мысалмен көрсете түсіндіріп, бала
жанын қозғаңыз, өз т рбиесіздігінен ұялып, оқушыны өзінің келеңсіз  рекетінен
жеркенуге м жбүр етіңіз.
ə
ə
ə
5.   Көндірудің   бірізді   –   параллель   схемасын   қолданыңыз.   Егер   тұлға
сапаларын біртіндеп, кезегімен т рбиелейтін болсаңыз – уақыт жеткізе алмаймыз.
Барша сапаларды параллель де қалыптастырып болмайды. Сондықтан, қай сапалар
өзара   табиғи   байланысты   болатынын   анықтап,   оларды   бірқатар   т рбиелеңіз,
екіншіде қай сапа қандай қасиетке негіз боларын біліп алып, оларды бірінен соң
екіншісін қалыптастырыңыз.
ə
ə
6. Көндіру тілектестік пен мүдделілікке негізделген, бірақ бірқалыпты қатаң,
үздіксіз   бақылау   бар   жерде   н тижесін   береді.   Бақылау   оқушының   өзіндік
бақылауына ұласуы қажет.
ə
7. Көндірудің педагогикалық тиімді н тижесі ойынмен бірге келеді. Бала
белгілі қағидаларды ойын барысында еш зорлықсызақ, өз қалауымен орындайды.
Көндіру үшін баланы ойынға тартудың себептері: 1) қажетті іс рекет мақсаты
ə
ə ə
оқушылар   үшін   тартымсыз   болса;   2)   мақсатқа   жету   жолы   іс   логикасына   орай
баланы жалықтыратын, қолайсыз болса.
ə
ə
Тапсырыстар   беру   –   балаларды   ұнамды   қылық рекеттерге   жетелеудің
тиімді   жолы.  Тапсырыстар   түрі   рқилы:   сырқат   жолдасынан   хабар   алып,   оның
оқуына ж рдемдесу; қамқорлыққа алынған балабақшаға ойыншықтар дайындау;
сынып бөлмесін мейрамға безендіру ж не т.б. Қажетті сапаларды дамыту үшін де
тапсырмалар қолданылады, мысалы, нақтылығы мен ұқыптылығы кем балаларға –
ə ə
д л   рі   орынды   жасау   рекеті,   шыдамсыздарға   –   байсалдылық   талап   ететін
жұмыстарды   тапсырып   т рбиелеуге   болады.   Тапсырыстың   орындалуын   ежелеп,
түсіндіріп жатудың қажеті жоқ.
ə
Т рбиелік жағдайлар – арнайы жасалған шарттарға орай т рбиеленуші іс
ə
рекеті мен мінезқылығын қалыптастыру  дісі. Т рбиелік жағдайлар (ситуация)
тиімділігін көтерудің екі жолын еске ұстаған жөн:
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
   жағдай   жалған,   жасанды   болмай,   нақты   өмірде   кездесетін   қарама
қарсылықтары   мен   қүрделіліктерден   құралуы   тиіс.   Т рбиеші   дейі   жағдай
туындатушы шарттарды түзеді, ал ситуациялар табиғи қалпында өтуі тиіс. Мектеп
өмірі мұндай ситуацияларға бай: «Оқушы – мұғалім», «Оқушы – жол т ртібінің
сақшысы»,   «Оқушы   –   ертеңгі   серуен   басшысы»   ж не   т.б.   тосын   жағдайлар.
Мұғалім ескертпесін күткен т рбиеленуші оған алдын ала дайындалады, ал  рекет
тосын   болса,   көп   жағдайда   бала   мұғалім   айтқанына   көнеді.   Оқушының   тосын
қылығына   мұғалім   кеңпейілділік,   қайырымдылық   танытуы   лазым.   Бірақ   бұл
жағдайдағы   басты   шарт:   бала   мұғалім   рекетін   дұрыс   түсініп,   оны   лсіздік,
сенімсіздік   демей,   жоғары   адамгершілік   тұрғысынан   қабылдауы   тиіс.   Қай
жағдайда да мұғалімнің ситуация дамуына тікелей араласпағаны жөн.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Аталған  діс басқа т рбие  дістерінің баршасымен тығыз байланысты.
Тұлға мінезқылығын қалыптастыру  дістері т рбиеде өте қажет. Олардың
ə
ə
б рі т рбие процесінің өзегін құрайды. Атап айтсақ, бұл  дістер: жаттықтыру,
талап, көндіру, т рбиелік жағдайлар (ситуациялар).
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
4. Ынталандыру  дістері
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Т рбиеленушіні   белгілі   іс рекетті   орындатуға   талаптандыру   ниетімен
қолданылатын   дістер   тобында   ынталандырудың   орны   өз   алдына.   Бұл   дістің
ежелденақ мадақтау мен жазалау түрі белгілі. XX ғасыр педагогикасы ж не бір
өте  серлі ынталандыру  дісі – жарыстыру  дісін алға тартып отыр. Кейінгі он
жылдықта д стүрлі ықпал  дістеріне қосымша субъективпрагматикалық  дістің
тиімділігі жариялануда. Ғылыми зерттеулер мен практика нақтылағандай, бүгінгі
жастардың ерекшелігі  өмірге болған прагматикалық (пайдакүнемдік) қатынасы.
Осыдан қазіргі заман оқушысы өзіне, өз жолдастарына т рбие маған не береді,
неге,  қай уақытта ол қажет,  одан түсер  пайда қандай  ж не  қаншалықты  деген
сұрақтарды үстемелеп қоятын болды. Осы секілді пайдакүнемдік – прагматикалық
бағытты ескере отырып, кейбір шет ел педагогикалық жүйелері т рбие процесін
ə
т рбиеші   мен   т рбиеленуші   арасындағы   коммерциялық   қатынас   сипатында
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə Ə
ə
ə
ə
бағалайды.   Ал   мұндай   қатынас   өзегі   –   пайда.   діс   лі   қалыптасып,   ресми
қабылданған   емес,   бірақ   тұрмыста   т рбиеші   мен   т рбиеленушілер   арасында
түзілетін келісімшарттар жүйесімен біртіндеп тұрақтануда.
ə
ə
Мадақтау – т рбиеленушілер  рекетіне ұнамды баға беру. Мадақтау ықпалы
оқушының ұнамды көңілкүй сезімін көтеруге негізделген. Осыдан да мадақтау
балада өзіне деген сенім орнықтырып, жұмысқа деген жағымды көңіл қатынасын
оятады, жауапкершілік  арттырады. Мадақтау түрліше орындалуы мүмкін. Олар
арасында   т рбие   процесінде   жиі   қолданылатындары   –   қолдау,   қуаттау,   алғыс
жариялау, құрметті құқықтар беру, мақтау қағаздары мен сыйлықтар беру ж неə
т.б.
ə
Қарапайымды бола тұра, мадақтау өте жауапкерлі де іс. Мадақ шектен тыс
ə
сіреге айналып кетпей, орынсыз кем де болмауы керек. Санамен сарапталмаған
ə
сіре  мадақ  баланы  бұзады. Осыдан  мадақтаудың  психологиялық   қырлары  мен
оның салдарын ескерген жөн:
1. Мадақмарапат сырттай көзге түсіп,  йгілену ниетімен емес, мақтаушы
мұғалім мен марапатталушы оқушының, яғни екі тараптың бірдей жан дүниелік
қалауы мен қабылдауынан болуы шарт.
2. Мадақтау арқылы т рбиеленушіні басқа балаларға қарсы қойып алмауды
да   ойластырған   жөн.   Сондықтан   тек   табысқа   жеткен   оқушыны   ғана   мақтап
шектелместен, шын ықыласымен еңбектенген, өз ісіне адалдық танытатындардың
ə
б ріне де жылы лебіз, мадақ сөзді аянбаған жөн.
ə
ə
3. Мадақ қолдана отырып, кім, не үшін, қаншалықты сыйға тұрарлық екенін
сараптауды ұмытпаңыз.  сіре мадақ астамшылдыққа апарады.
Ə
Ə
ə
4.  рқандай мадақ жеке тұлғалық ерекшеліктерді ескерумен беріледі. Өзіне
сенімі жоқ, үлгерімі төмен оқушыны қолдапқуаттау қажет. Қандай да ұнамды
сапасын танып, педагог сол арқылы балада сенім оятады, ұмтылыс пен дербестік,
кедергілерден сескенбеу қасиетін баулиды. Өзіне т рбиеші, төңірегіндегі адамдар
сенімін артқан бала, өз кемшіліктерін де «жүгендеп», оңды жолға түсе бастайды.
ə
5.   Бүгінгі   мектеп   т рбиесіндегі   басты   міндеттерден   жазбау.   Мадақтау
ə
м селесін шешуде өз ш кірттеріңізбен пікір алысуды да жадтан шығармаңыз.
ə
ə
ə
Жарыс, б секе. Көп бала топтала қалса, сол бойда өзара бедел таластыра
бастайды. Балалар табиғатына аса т н құбылыс – б секелестік. Төңірегіндегілер
арасында   өз   беделін   танытып,   оны   бекіту   –   р   адамның   тума   қажеті.   Ал   бұл
қажеттілікті   іске   асыру   басқалармен   жарысуды   керек   етеді.   Жарыс   н тижесі
баланың ұжымдағы беделін ұзақ уақытқа айқындап, бекітеді.
ə
ə
ə
ə
ə
Жарыс   дісімен   баланың   б секелестікке   деген   табиғи   қажеттігін   жеке
тұлғаға ж не жалпы қоғамға сай қасиеттерді баулитын т рбие арнасына бұруға
болады. Өзара жарыса жүріп, оқушылар қоғамдық қылық т жірибелерін тез игеріп,
ə
т ндене,   адамгершілік,   эстетикалық   сапаларын   дамытады.   Жарыс
сіресе
үлгерімі   төмен   оқушылар   үшін   аса   қажет:   өз   н тижелерін   жолдастарының
жетістіктерімен салыстыра отырып, өз білімдері мен ептіліктерін көтеруге болған
қозғау   күш   алады,   оқуы   мен   өзіндік   т рбиесіне   ден   қоя   бастайды.   Жарыс
ұйымдастыру – оңай іс емес: балалар психологиясын жете тану қажет, біртұтас
ə
ə
ə
ə
ə
ə ə
маңызды шарттар мен талаптарды ұстану  рі орындау керек. Жарыс тиімділігі
оның   ұйымдастырылуында.   Бұл   үшін   жарыстың   мақсаттары   мен   міндеттері
айқындалады, бағдарлама түзіледі, баға өлшемдері белгіленеді, жарыстыру шарт
жағдайлары   жасалады,   қорытынды   шығарылып,   жеңімпаздар   марапатталады.
Жарыс өзіне сай күрделілігімен  рі қызықты өткізілуі тиіс. Сонымен бірге жарыс
ережелері   соңғы   н тижелерді   бағалап,   салыстыруға   келетіндей   нақты   болғаны
жөн.   қорытындылау   мен   жеңімпаздарды   анықтау   жариялы   болып,   бағалау
өлшемдері   қарапайым,   баршаға   түсінімді   болғаны   дұрыс.   Жарыс   бағдары   мен
мазмұны айқын болуы тиіс. Бүгінгі таңда мектеп т жірибесінде сынып, мектептің
озық оқушысы, п н білгірі атақтарын алу жарыстары өткізілуде.
ə
ə
ə
ə
Гуманистік педагогика жазалауды да жоққа шығармайды, бірақ оның шегін,
сипатын, орындалу жолдарын өзгертуді талап етеді.
ə
Жазалау –келеңсіз қылықтарды шектеп, тежеу үшін, басқалар алдында, өз
тұрғысынан   айыбын   мойындау   сезімін   ояту   мақсатында   қолданылатын
педагогикалық   ықпал   дісі.   Басқа   т рбие   дістері   секілді   жазалау   да   қылық
ə
рекеттердің   сырттай   себептерінің   тұлғалық   ішкі   ықыласниеттерге   ауысуына
негізделген. Мектеп т жірибесінде жазалаудың келесідей түрлері қолданылуда; 1)
қосымша міндеттер таңу; 2) кей құқықтардан айыру не шектеу; 3) моральдық сөгіс,
не   айып   тағу.   Т рбие   барысында   жазалаудың   келесі   формалары   қабылданған:
жақтырмау, ескерту, сөгіс жариялау, алдын ала сақтандыру, айыпқа сай талап қою.
ə
ə
ə
ə
Жазалау  дісінің тиімділігін анықтаушы шарттар төмендегідей:
ə
1. Оқушы «пір» тұтқан абыройлы адам тарапынан болған жаза  серлі келеді.
Келеңсіз   қылығы   тек   т рбиеші   емес,   дос,   жолдастарының   да   жақтырмауына,
ескертуіне ұшыраса, айып сезімі күштілеу болады. Сондықтан т рбиеші ұжымдық
пікірге көбірек жүгінгені жөн.
ə
ə
ə
2. Бүкіл сыныпқа жаза қолдануға болмайды.
3. Жаза шешімі қабылданса, ол орындалуы шарт.
4.   Жаза   тиімділігі   оның   оқушыға   түсінімді   болып,   оны   діл   деп
қабылдауынан. Өтелген жаза қайтып еске алынбайды, оқушымен қалыпты қатынас
жалғасын табады.
ə
ə
ə
ə
5. Жазала, бірақ оқушының намысына тиюші болма. Т рбиеші жазаны өз жек
көргендігінен   емес,   педагогикалық   қажеттіктен   қолданады.   «Келеңсіз   қылық
жаза» формуласы мүлтіксіз орындалуы шарт.
6.   Жазалау   м селесін   шешуде   негізінен   келеңсіз   қылықтарды,   болымсыз
мінез   бітістері   мен   дістерді   шектеу,   тежеуге   бағытталған   т рбие   рекеттері
тізбегін біртіндеп қолданып, басты, м ні нақты, ұнамды сапаларды орнықтыруға
қаратылған іс рекеттерге өту қажет.
ə
ə
ə
ə
7. Жазалау  дісін қолдануға негіз даудамайлы жағдай (ситуация). Бірақ
көрінген орынсыз қылық пен ережеден ауытқу жанжал туындатпайды, сондықтан,
парықсыз   жаза   қолдана   беруге   болмайды.   Жазалау   м селесінде   жалпы,   барша
жағдайға жаза тағайындау мүмкін емес,  рқандай т ртіп бұзу өзінің дара сипатына
ие:   оны   істеген   кім,   қандай   жағдайда   болды,   себептері   не   –   осы   ж йттерді
ескерумен жаза жеңіл не өте қатал болуы ықтимал.
ə
ə
ə
ə
ə ə
ə
ə
8. Жазалау  өте ауыр да  серлі  діс. Жаза таңдаудағы педагог қателігін
түзету өте қиын. Сондықтан, жүз берген жағдай жөнінде толық та анық түсінім
болмағанша,   асығыстықпен   жаза   қолдануға   болмайды.   Кері   жағдайда   жаза   өз
ə
ділдігі мен пайдасын жоғалтады.
9. Педагогикалық процестегі жаза – кек алу құралы емес. Балада жазаның
ə
оның өз пайдасы үшін қолданылып жатқанына сенім тудырыңыз.  рқандай жаза  р
баланың жеке ерекшеліктеріне орай қолданылғаны дұрыс.
ə
ə
Ə
ə
10. Жазаның жеке балаға,оны даралығына сай қолдануы –  ділдіктен ауытқу
емес.   Бұл   өте   маңызды   проблема.   Егер   педагог   оқушының   жеке   тұлғалық
ерекшеліктеріне м н беретін болса, жаза да, мадақтау да жікке келеді, ал, егер ол
тек келеңсіз қылықтың өзіне м н беріп, қай т рбиеленуші тарапынан болғанына
назар   аудармаса,   жаза   түрлері   жіктелінбей   қолданылып,   тұлғалық   бағыт
заңдылығына   қайшы   келеді.   Мұғалім   өз   педагогикалық   позициясын   балаларға
түсіндіруі шарт, сонда ғана ш кірттер жаза  ділдігін мойындайды.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
11.  рқандай жаза педагогикалық  дептілікті, жас кезеңдері психологиясын,
сонымен бірге тек жазамен істі оңғаруға болмайтынын түсінген жөн. Осыдан да
жаза басқа т рбие  дістерімен бірлікті қолданылады.
ə
Субъектив  – прагматикалық   діс  негізі  – т рбиесіздік  пен  білімсіздіктің,
ə
т ртіп   пен   қоғамдық   талаптарды   өрескел   бұзудың   пайдасыз   екенін   түсінуде.
Қоғамдық ж не экономикалық қатынастар баланы ерте жастан қатаң конкуренттік
тайталасқа қосып, өмірге тыңғылықты дайындық көруге м жбүрлейді. Осыдан да
нарықтық   экономикаға   ертерек   көшіп,   дамыған   елдердегі   мектептік   білім   мен
ə
т рбие   қарапайым   тұрмыстіршілік   қажетіне   (утилитарное)   бағытталып,   басты
мақсат – ш кірттерді оқу орнын бітірген соң жұмыс табу, тіршілік қамын жасауға
ə
т рбиелейді. Біздің өткен кеңестік д уірдегі т рбиеміз, керісінше, оқушыға б рін
білдірді,   бірақ   субъектив   –   прагматикалық   т рбиені   буржуазиялық   деп   жоққа
шығарғандықтан,   мектеп   түлегі   білгенін   тұрмыста   қолдана   алмай,   жеке   де,
қоғамдық та пайдаға жарата алмады.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Педагогтар   қоғамдықэкономикалық   тарығуларды   т рбие   мақсатында
қолданады.   Алдымен   олар   жоғары   сапалы   мектеп   т рбиесінің   р   адамның
нарықтық   леміндегі   орны   ж не   жағдайымен   байланысты   болатынын   баса
түсіндіреді, т рбиесі төмен, білімі кем адамдардың болашақта беделді қызметтен,
жоғары   жалақыдан   жұрдай   болатынын,   жұмыссыздар   қатарында   қалуы   мүмкін
екндігін  нақты  мысалдармен   көрсетеді.  Осыған  байланысты  т рбие  қатаң  жеке
тұлғалық  бағытта   жүргізіледі,  себебі   р  т рбиеленуші  мектеп  бітіруде  ұнамды
пікір, бағамен еленіп, жұмысқа орналасу мен оқуға түсу үшін негіз қалайды. Бұлай
болмағанда, жұмыс орындары мен мекеме басшылары оны қызметке алмайды. Егер
педагог академиялық табыс, яғни педагогикалық процестегі жетістік  р оқушының
қабілетіне байланысты болатынын  рі ол табысты қолға түсіру бала даралығына
орай екенін жете түсінсе, оның қолынан болымсыз түлек шықпайтынына  к мілə
сенуге болады.
ə
ə
ə
ə
ə
Субъектив   –   прагматикалық   дістің   нақты   іске   асыру   жолдары
ə
төмендегідей:  тараптар міндеттері анық көрсетіліп, т рбиеші мен т рбиеленуші арасында
ə
ə
жасалған келісімшарт (контракт);
   т рбиешілер   ж не   атааналар   ортасында   келісіммен   түзілген   жеке   өзіндік
ə
жетілу бағдарламасы (өзіндік т рбие мазмұны);
ə
 жеке қызығушылықты арттыру үшін оқушылар қалаулары бойынша түзілген
ə
ə
төлемді оқут рбие топтары;
ə
ə
   құқық   бұзуға   бейімді   балалармен   т рбие   –   сақтандыру   жұмыстарын   алып
баруға арналған «т рбиешілік топтары»;
ə
   ең   соңғы   техникалық   құралдар   ж не   электронды   –   есептеу   машиналары
ə
ж рдемімен   т рбиеленушілердің   мінезқұлығын,   леуметтік   дамуын   үздіксіз
бақылауға алу, яғни мониторинг жүргізу;
ə
ə
   техникалық   құралдармен   жинақталған   сандық   ж не   сапалық   көрсеткіштер
ə
н тижесі негізінде т рбиеленушінің жекедара даму бағытын анықтап, тұлғаның
қажетті   қасиетсапаларын   алдын   ала   жоспарланған   арнада   т рбиелеудің
«сценариін» түзу;
ə
ə
ə
 ұдайы өткізіліп тұратын ойын, жарыс, курстарға байланысты  рбір оқушының
ə
т рбиелік,
  азаматтық   д режесін   анықтау   үшін
ұйымдастырылатыны тестбайқаулар;
леуметтік   кемел,
ə
ə

ə
   т ртіп   бұзушыларды   жазалау   мақсатында   қолданылатын   айыппұл   төлету,
құқықтары   мен   еркіндігінен   айыру,   леуметтікқоғамдық   басымдықтарын
(привилегии) алып тастау ж не т.б. секілді шараларды пайдалану.
ə
ə
Бұл  діс,  зірше еліміз мектептерінде кең өріс ала алмай отыр. Дегенмен,
тұрмысымызға қарқындай еніп жатқан  леуметтік ж не экономикалық өзгерістер
уақыт оздырмай, т рбие процесінің маңызды шарттарының бірі ретінде субъектив
прагматикалық  дістің алғы шепке шығуы – заңды күтілетін құбылыс.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
5. Педагогикалық қолдау, оның м ні ж не ұйымдастыру жолдары
ə
Т рбие   процесінің   н тижелілігі   көбіне   оған   болған   педагогикалық
қолдаудың   дұрыс   ұйымдастырылуына   т уелді.   Мұндай   қолдау   бүгінгі   таңда
төмендегідей қарастырылады:
ə
ə
 нақты адамға оның денсаулығы мен психикалық қалпына, оқуына, тұрмыстық
ə
рі к сіби бой тіктеуіне кедергілердің алдын алу ж не нақты іс рекеттік көмек
көрсету;
ə
ə
ə
   адамның   жеке   басы   ерекшеліктерінің   орнығу   процесін   қамтамасыз   етуге
бағытталған педагогикалық қызметтер;
   ауытқуға   бейім   қылық рекет   қиыншылықтарын   жеңуге   бағытталған
ə
ықпалдасты  рекеттердің ерекше түрі;
ə
ə
 келеңсіз мінез  рекеттеріне бейім жас өспірімге нақты жекеленген ж рдем
беру;
 баланы басшылықты жетекке алу;
 т лімт рбие мекемесінің педагогикалық қолдау проблемасын өзінің өмірлік
ə
ə
принципіне айналдыруы;
ə    балалардың   өзінөзі   тану   шартына   айналып,   оқу   мен   т рбие   шеңберін
ə
үйлестіруге бағытталған мұғалім мен оқушы ықпалдастығын күшейте түсу.
ə
ə
Педагогикалық   қолдау –  бұл:   а)   т рбиеленуші   сенімінен   шығу;  б)  көбіне
педагогикалық   қолдау   қажеттігін   өзі   сезбейді,   бірақ   оған   мұқтаж   болған
ə
т рбиеленушілерге қол ұшы ж рдемін беріп, қолдапқуаттау.
ə
Педагогикалық   қолдау   м ні:   жаймашуақ   психологиялық   жағдай   жасау;
тұлғаның өз бойындағы мүмкіндіктерін өзінше іске асыруына шартжағдайлар түзу;
өз   қадірқасиеті   мен   арнамысын   сақтап   қалуға   ж не   ұтымды   н тижеге   жету
жолындағы кедергілерді бірлікті жеңіп бару; «ж рдем бер» деп алақанын ашық
жайып   отырғанға   ғана   емес,   достық   ықыласниетке   мұқтаж   болғанның   б ріне
көмек   көрсету;   рқандай   т рбиешінің   өмірдегі   өз   орнын   табуға   құштарлық
білдірген   т рбиеленуші   проблемаларын   өз   назарында   ұстай   білуі;   т рбиешінің
ə
к сіби деңгейінің жоғары болуы.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Педагогикалық қолдаудың көрініс формалары – жылы лебіз; құлақ сала білу,
қажет   болса   –   кеңес   беру;   т рбиеленушіге   сенім;   оның   құқығын   қорғау;
ə
т рбиешінің балаға  болған қамқорлық  қатынасы;  ш кірттің  қандай да табысын
көре танып, оған ұнамды баға беруден жалықпау ж не т.б.
ə
ə
ə
Педагогикалық   қолдау   1)   т рбиеленушілердің   баршасына   бағытталып,
оларға   деген   қамқорлық   пен   сенім   қатынасында   көрінумен   өзара   сыйластық,
түсіністік,   қызметтестік   көңілкүй   жағдайын   түзуге   көмегін   тигізеді;   2)   жеке
тұлғаға   бағытталып,   оның   дамуына,   білім   игеруіне,   т рбиелілігіне,   өз   басы
проблемаларын шешуге ж рдем көрсетіп, азаматтың өзгерістерін диагностикалап
баруға мүмкіндік береді.
ə
ə
ə
Жеке тұлғаға арналған педагогикалық қолдаудың мазмұны – адамды алда
көздеген   н тижелерден   алшақтататын   кедергілерді   жеңу   жолдарын   қамтиды.
Мұндай кедергілердің түрі:
ə
 субъектив (тұлғалық) «Мен»  кедергілер: өз бетінше дербес шешім қабылдауға
қажет   ақпараттың   болмауы   (ақпарат   толықса,   кедергі   сол   бойда   жойылады);
адамның   қосымша   еңбектенуінің   қажеттігі   (қол   ұшы   ж рдем   беріп,   ынтасын
көтеру);   тұлғаны   күйзеліске   келтіретін   кемшіліктер   (т нденелік,   психикалық,
арақатынастық); білім ж не т жірибе жетіспеуі;  объектив ( леуметтік) «Олар»
кедергілер:   ( леуметтік   орта   –   мұғалімдер,   кімшілік,   досжарандар,   құрбы
қатарлар, отбасы ж не басқалар).
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
 материалдық кедергілер (отбасының қаржылық жағдайы ж не т.б.).
ə
6. Т рбие  дістерін таңдау
ə
ə
ə
ə
ə
Т рбие  дістерін таңдау – күрделі проблемалардың бірі.
ə
Т рбиешінің   к сіби   қызметтерін   орындау   барысындағы   т рбие   дістерін
таңдауы
рі   оларды   пайдалануы   көптеген   қалыптасқан   шарттар   мен
мүмкіндіктерге т уелді. Мұндай шарттар түрі: ниеттелген т рбие мақсаттары мен
міндеттері; т рбиеленушілердің жас ж не даралық ерекшеліктері; т рбие мезеті;
ə
ш кірттердің қызығулары мен қажеттері; оларды қоршаған  леуметтік жағдайлар;
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə ə
ə
ə
ə
ə
ə
т рбиеленуші   қатысқан   топтың   қалыптасу   деңгейі;   күтілген   н тижелер;
ə
т рбиешінің өз басы мүмкіндіктері.
ə
Т рбие   дісін   таңдау   негізінде   т рбиеші   мен   т рбиеленуші   арасындағы
гуманистік   қатынас   болуы   шарт.   Қолданылатын   дістердің   тиімділігі   келесі
жағдайларға   байланысты:   таңдалған   дістің   шынайы   рі   нақты   шарттарға
ə
с йкестенуі;   дісті   қолдану   мезетіндегі   т рбиеленушілердің   психологиялық
қалпын к сіби көрегендікпен сезе білу;  рқилы т рбие  дістерін өзара үйлестіре
пайдалану; таңдалған  дісті т рбие шараларымен толықтыра түсу;  рбір  дісті
қисынды н тижеге жеткенше орынды пайдалану.
ə
ə
Т рбие   дісін   таңдай   отырып,   т рбиеші   рбір   т рбиеленушіге   өз
жасампаздық   іскерлігін   жүзеге   асыруға,   даралық   шығармашылығын   танытуға,
табыс көздерін іздестіре білуге, н тижелерді болжастыруға, көзделген мақсатты
іске асыруға толық мүмкіндік беретіндерін пайдалануға ұмтылуы қажет.
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Сұрақтар мен тапсырмалар
ə
ə
1. Т рбие  діс, т сілдері м нін қалай түсіндірер едіңіз?
2. Т рбие  дістері қалай топтастырылады?
3.   міршіл кімшіл   ж не   гуманистік   педагогикадағы   т рбие   дістері
ə
ə
ə
ə
ə
ə
Ə
ə
ə
жүйелерінің айырмашылығы неде?
4. Үлгіөнеге  дісінің м ні қандай?
5. Т рбие  дісін таңдауда қандай шарттарды ескеру қажет?
ə
ə
ə
ə

file_name: Тәрбие әдістері.doc

intro: Тəрбие əдістері –бұл тəрбие көздеген мақсатқа жетудің жолдары, тəсілдері. Мектеп тəжірибесіне орай əдістердің жəне бір анықтамасы – қажетті сапаларды қалыптастыру мақсатымен тəрбиеленушілердің санасына, еркіне, сезіміне жəне қылық-əрекетіне ықпал жасау тəсілдері. Əдістер түрі сан-алуан да шексіз көп. Ал оның нақты көрінуі өз шəкірттерінің білімдік күш-қуаты мен жалпы мүмкіндіктерін жете танып, оларды өтілетін материал сипатына байланыстырып жəне басқа да көп оқу жағдаяттарын зерделі саралай білген педагог əрекетіне тəуелді.Тəрбие процесінің жалпы құрылымынан байқағанымыздай, дұрыс ұйымдастырылған тəрбиенің бірінші сатысы- оқушылардың өздерінде қалыптасуы қажет əрекет-қылық нормалары мен ережелерін білу (түсіну). Ең алдымен қандай да сапаны туындатып, орнықтыру үшін, сол сапаның мəн-мағынасын жете түсініп алу міндетті. Адамның көзқарастарын, ұғымдарын, наным-сенімдерін кемелдендіруге бағытталған əдістер тұлға санасын қалыптастыру əдістері атамасын алған...

администрации

group: Педагогика

title: Тəрбие əдістері


extracted_text:
РЫЦАРСКИЙ ТУРНИР
На сцене аппликации доспехов рыцарей (щит, шлем, лук, стрелы). В центре
эмблема турнира: по бокам нарисованы два скачущих навстречу друг другу
рыцаря.
Звучит музыка П. Аедоницкого «Мужчины». На сцену выходит ведущий.
В е д у щ и й. Дорогие друзья! Мы встретились с вами на празднике, когда
команды могут скрестить свои шпаги в «Рыцарском турнире». Такие понятия,
как   «рыцарь»,   «рыцарство»,   «рыцарский   поступок»,   исчезли   в   наши   дни   из
повседневной жизни. Поэтому часто от наших дам в адрес мужчин мы слышим
упрек:   «Где   же   ваше   рыцарство?»   Ясно,   что   задающие   этот   вопрос   все   еще
находятся под впечатлением прочитанных в детстве романов «Дон Кихот» М.
Сервантеса, «Айвенго» В. Скотта, «Три мушкетера» А. Дюма.
Кто из вас знает, кого в прошлом называли рыцарями?
В средние века рыцарями называли отважных, смелых воинов, которые носили
тяжелые   доспехи,   были   вооружены   копьем   и   мечом.   Чтобы   стать   рыцарем,
нужно было пройти специальную подготовку. В семь лет мальчиков отдавали
учиться к опытным воинам. Они обучали их скакать верхом, стрелять из лука,
метать копье, владеть мечом. Кроме военных наук, мальчиков приучали держать
данное слово, быть вежливым, выручать друга из беды, заступаться за слабого и
обиженного, благородно и возвышенно относиться к женщине, девочке.
Кто  же  такой  рыцарь?  Рыцарь  – это  слово  немецкое,  Ritter,  т.  е.  всадник,
самоотверженный,   благородный   человек,   в   средние   века   –   феодал,
тяжеловооруженный   конный   воин.  Он   получал  особое  рыцарское   воспитание,
участвовал в турнирах.
Важную роль в жизни рыцаря играли турниры, во время которых устраивались
соревнования в воинском мастерстве.
Какого же человека мы называем рыцарем в наши дни? В наши дни рыцарем
называют   человека,   готового   на   подвиг   во   имя   другого   человека,   умеющего
держать   данное   слово,   быть   вежливым,   благожелательным,   заступаться   за
младшего, слабого. Рыцарь готов в любую минуту броситься на помощь другим,
и в груди его бьется благородное сердце.
Итак, о рыцарях и рыцарстве мы сообщили, а теперь приступим к ритуалу –
посвящение в рыцари. Прошу рыцарей подняться на сцену.
Звучит   музыка.   Команды   поднимаются   на   сцену   (участники   одеты   в
  самураев,
  мушкетеров,
  гвардейцев,
различные   костюмы:   гусаров,
джентльменов).
Внимание! Обязательный рыцарский ритуал – клятва. Р ы ц а р ь. Мы, рыцари без страха и упрека, перед дамами наших сердец и
всеми   присутствующими   дамами   торжественно   даем   клятву:   быть
мужественными   и   смелыми,   отважными   и   благородными;   быть   честными   и
добрыми, правдивыми и верными.
В с е   в м е с т е. Клянемся! (Хором.) Клянемся рыцарями быть!
Всегда спасибо говорить,
Добрый день, до свидания,
Нет в мире выше рыцарского звания!
Клянемся рыцарями быть!
И лень, и грубость позабыть,
Учиться этикету,
Науку помнить эту.
Клянемся рыцарями быть!
В борьбе со злом добро добыть.
Невежу разить мечом волшебным
И строгим словом, и целебным.
Клянемся рыцарями быть!
В е д у щ и й. Дорогие друзья! Судить турнир любезно согласились наши
милые, очаровательные и обаятельные дамы, которые организовали Совет милых
дам.
Милые дамы, прошу занять почетные места (звучит музыка «За милых дам»,
и дамы в нарядных платьях проходят в ложу).
А теперь прошу познакомиться с полномочиями Совета милых дам. За победу
в каждом туре Совет начисляет баллы. Баллы можно получить, конечно же, за
правильный   ответ.   Совет   может   присуждать   также   баллы   рыцарю   за   волю   к
победе,   за   проявление   типично   рыцарских   черт:   самоотверженность,
благородство, удаль, за высокое искусство выражения чувств к даме сердца – и,
наоборот,   вычитать   баллы   за   неуважительное   отношение   к   даме,   вялое
выступление команды, небрежные костюмы и др.
В е д у щ и й. Прежде чем команды начнут турнир, мы проведем тренинг. От
каждой команды нужно по одному рыцарю. Если присмотреться внимательно, то
мы увидим на сцене рыцарей разных эпох и времен, литературных персонажей.
При   выполнении   тренинга   помните,   что   каждый   жест,   каждая   поза   должны
соответствовать этикету того времени, той эпохи, которую вы изображаете.
Внимание! Сейчас вы должны изобразить, что вы (звучит быстрая музыка):
деретесь на шпагах; бросаете копье; скачете на коне; приветствуете товарища;
плаваете в море; смотрите вдаль. А теперь изобразите досаду поражения; радость победы.
Рыцарское приветствие.
В   е   д   у   щ   и   й.   Начинается   первый   тур.   Команды   прошу   выступить   с
«рыцарским приветствием» (команды приветствуют).
Когдато в средние века
Повсюду жили рыцари.
И жизнь была их нелегка
В железной амуниции.
Гордились рыцари собой,
Мечами и доспехами.
Играли рыцари судьбой
И на турниры ехали.
Но вот полтыщи лет назад
Не стало их на свете.
Но так лишь только говорят –
Я не согласен с этим.
Я   думаю,  что  среди  вас   есть  настоящие   рыцари:  сильные,  ловкие,  смелые,
великодушные. Сегодня мы увидим, какая же команда будет удостоена этого
звания. Желаю вам успеха! Внимание! Турнир объявляется открытым!
В е д у щ и й. Конкурс «Разминка».
Каждая команда получает карточку, содержащую определенное выражение.
Команды должны объяснить, что это значит (30 секунд на обсуждение). Высшая
оценка – 3 балла.
«Рыцарь плаща и кинжала». (Тайный убийца и грабитель.)
«Рыцарь без страха и упрека». (Смелый и великодушный человек.)
«Рыцарь на час». (Слабовольный человек.)
«Ехать стремя в стремя». (Ехать рядом.)
«Стрелять   из   пушки   по   воробьям».  (Тратить   много   времени   и   сил   по
пустякам.)
В е д у щ и й. Конкурс «Боевые петухи».
Приглашается  по  одному  рыцарю  из  команды.  Прыгая на одной ноге (руки
при этом за спиной), они должны попытаться вытолкнуть друг друга за пределы
круга, нарисованного мелом на полу, или заставить противника встать на обе
ноги.   Победителем   считается   тот,   кто   останется   в   круге.   Он   приносит   очко
своей команде.
В е д у щ и й. Конкурс «Силачи». По команде ведущего соперники с противоположных сторон дуют на шарик,
пока   он   не   пересечет   определенную   границу   одной   из   сторон.   По   очереди
участвуют все члены команд.
В   е   д   у   щ   и   й.   Среди   рыцарей   был   распространен   культ   дамы.   Рыцари
поклонялись   идеалу   женщин,   у   них   был   обязательный   долг   повиновения   и
уважения   к   даме,  служения   даме   сердца.  Не   сомневаемся,   что   и   у   рыцарей,
находящихся на сцене, есть дама сердца. Поэтому попрошу рыцарей спуститься
в   зал   и   привести   даму   сердца   на   сцену.  (Музыкальная   заставка.   Рыцари
приводят дам.)  Милые дамы, пожалуйста, назовите свои имена. Спасибо. Вот
мы и познакомились. Говорят, что в общении с женщиной мужчины становятся
намного умнее.
Задание:
 вы   должны   сказать   своей   даме   комплимент,   но   говорить
комплимент,   используя   терминологию   рыцарских   романов.   Итак,   конкурс
«Комплименты».
Проводится конкурс «Комплименты».
Конкурс «Каприз дамы сердца, или щедрость рыцаря». (Дамы сообщают
о своих капризах, проводится конкурс.)
В е д у щ и й. В средние века рыцарь должен был выполнять любую прихоть,
любой каприз дамы сердца, быть щедрым, не скупиться на подарки. В то время
женские   капризы   выполнялись   безукоризненно   и   сравнительно   легко.   В   наше
время средневековые рыцари были бы разорены. Фантазия у современных дам
велика: от «Жигулей» до звезды. Милые дамы, прошу назвать свой каприз, а
рыцарям приготовиться к его выполнению. На выполнение каприза дам дается
одна минута.
Конкурс «Приглашение на танец».
В е д у щ и й. По три представителя от команды рыцарей должны элегантно
пригласить на танец даму.
Пары танцуют под любую медленную музыку:
1) держа между лбами шар;
2) держа шар коленками.
В е д у щ и й. Я с удовольствием смотрел, как группа болельщиков переживает
за своих рыцарей. Чтобы еще больше активизировать болельщиков,  мы решили
провести   конкурсы   для   них   (команда   болельщиков).   Я   буду   показывать
литературных   персонажей,   вы   должны   отгадать,   из   какого   произведения   эти
герои. На листе бумаги вы должны написать ответ и название своей команды.
Ответы  письменно  присылать в Совет милых дам. (За каждый правильный ответ
1 балл.)
Конкурс «Сонеты и серенады».
В е д у щ и й. Несмотря на постоянные боевые турниры, походы, рыцари не
черствели   душой.   В   минуты   затишья   они   посвящали   дамам   сонеты,   пели
серенады.   Наши   рыцари   тоже   не   уступают   средневековым   и   сейчас   прочтут
сонеты, споют серенады. Прошу от каждой команды по 2 рыцаря. В   е   д   у   щ   и   й.   В   недалеком   прошлом   одним   из   рыцарских   ритуалов   был
поединок. Поединки обеспечивали рыцарям необходимую рыцарскую закалку,
вырабатывали такие качества, как ловкость, смелость, отвага. У нас поединок
«Бой подушками». Прошу команды выйти. (Проводится конкурс.)
Конкурс «Критические ситуации».
Приглашается   1   человек   из   команды.   Ведущий   перед   рыцарями   создает
следующие ситуации:
 На пляже вы слышите крик о помощи: «Помогите, тону!» Ваши действия.
 На танцах к вам подходит наглый тип и говорит: «Отдохни, парень, теперь я
потанцую с твоей девушкой!» Что вы сделаете?
 На улице незнакомая женщина падает в обморок. Ваши действия.
  На   улице   к   вам   обращается   женщина:   «За   углом   мужчина   ругается
нецензурными словами». Ваши действия.
 Вы лежите на диване, а сосед за стеной включил громко магнитофон. Ваши
действия.
В е д у щ и й. Пока Совет милых дам подсчитывает баллы, я возьму интервью у
дам, сидящих в зале. Скажите, каким, на ваш взгляд, должен быть современный
рыцарь? Что значит быть красивым? (Дамы отвечают на вопросы.)
В е д у щ и й. Заключительное слово предоставляется Совету милых дам.
(Совет оглашает свое решение. Поздравляет команды рыцарей. Победившая
команда совершает круг почета.)
Дорогие друзья! Вот праздник и закончился. Благодарим участников за их
активную игру, болельщиков за постоянную поддержку. До скорой встречи!

file_name: рыцарский турнир.docx

title: Рыцарский турнир.


extracted_text:
«АКЦИОНЕРНОЕ ОБЩЕСТВО»
(Праздничная линейка)
ДЕЙСТВУЮЩИЕ ЛИЦА
Скрудж Магдак.
Его племянники.
Зигзаг.
Скрудж.
Оо! Кого тут вижу я!
Добрый день, мои друзья!
Рад, что вас, как и меня, манит
Акционерное общество «Зенит».
Вход акционерных компаний.
Скрудж.
Я очень богат и этим горжусь,
И вы должны выучить наизусть:
«Умелое ведение хозяйства –
Залог к успеху и богатству!»
Попрошу, любители драхмы и лиры,
Объявите свои командыфирмы!
Чтение докладов о готовности, представление фирм.
Скрудж.
Есть в России акционерный городок,
От других он не очень далек.
Но зато в АО там и тут
Лишь одни акционеры живут!
Фирмачи мои, предприниматели,
Рынка нашего завоеватели.
Вы напористы и очень способны,
Фирмы ваши крепки и доходны.
Ни доллар, ни рубль, ни фунты –
Знакомьтесь: скруджики – наша валюта!
Почет и хвала тому будет,
Кто больше акций за смену добудет!
Скрудж   знакомит   с   новой   валютой   АО,   акциями,   условиями
соревнования между отрядамифирмами в течение смены.
Скрудж.
А сейчас мы позаседаем, О наших правилах подробнее узнаем!
1й племянник.
ЗАКОН ЗЕЛЕНЫХ НАСАЖДЕНИЙ мы будем строго насаждать.
ЗАКОН ЗЕЛЕНЫХ НАСАЖДЕНИЙ ты должен строго исполнять.
Всю зелень, что вокруг ты видишь, не надо рвать, крушить, ломать.
И муравья ты не обидишь и гнезд не будешь разорять.
2й племянник.
Еще один закон послушай и выполнять его изволь,
Вожатские не мучай души. То точности ЗАКОН – НОЛЬ, НОЛЬ.
Гласит он то, что все должны вы быть в нужном месте в нужный час,
Чтоб не гадать о том, вы живы ль, и не тревожиться о вас.
А то, пока вас ожидают, не зная, где вы все сейчас,
Лекарства взрослые глотают... Они ведь любят, братцы, вас!
3й племянник.
И об одном еще условии мы вас хотим предупредить:
Что за пределы территории нельзя без спроса выходить.
Чтобы в лесу не потеряться и чтоб без вести не пропасть,
Должны вы очень постараться закон сей строго выполнять.
А если жаждой приключений томитесь вы и день и ночь,
То и без лишних огорчений мы в этом сможем вам помочь.
Поверьте – будут приключенья! От страха будете дрожать!
У вас зуб на зуб от волнения уже не будет попадать...
И будут тайны, страхи, схватки, и детективы, и война...
Но со здоровьем все в порядке, и жизнь вам будет спасена.
Зигзаг.
Еще ЗАКОН ВОДЫ, ребята, вам всем придется выполнять,
Иначе вас любой вожатый откажется потом купать.
Закон гласит, что вам без взрослых нельзя к воде и подходить!
А уж купаться и подавно... О чем хотим предупредить!
Скрудж.
Поверьте, нет приятней, полезней и интересней
ЗАКОНА ДОБРОСОВЕСТНОГО ОТНОШЕНИЯ К ИГРЕ!
Коль в Акционерное общество захотели вы сыграть –
Нельзя на самом деле игру вам прерывать!
Отряды подписывают договор о выполнении указанных законов.
Скрудж.
Продолжаем дальше заседать,
Совет директоров пора узнавать.
Вот она, директор нашего общества – Наиля Фатыховна!
Приветствие начальнику лагеря.
А вот акционерный министр морской,
Он верный друг и спутник мой.
Всех, кто не слушается моего закона,
Купает в бурных морских водах!
Приветствие плавруку.
Заместитель в АО есть,
все, что знает, вам не счесть.
Она серьезна и строга –
Мария Ивановна!
Приветствие педагогуорганизатору.
А вот наш физрук деловой,
Очень длинный и худой.
Всем бежать бросает клич
Александр Леонидович!
Приветствие физруку.
Наш акционерный музыкант,
на таланты он гигант,
Любит кашу и кисель,
А зовут его Марсель!
Приветствие музруку.
В нашем Акционерном обществе
Есть и грешники,
Которые заставляют
Пить пилюли от печенки,
Ранки смазывать зеленкой.
Приветствие медперсоналу.
А кто нас кормит манной кашей,
Чтобы Пети, Коли, Маши
Поправлялись, поправлялись
И здоровьем наливались?
Ну, конечно, повара!
Приветствие поварам.
Загляните в корпуса –
Всюду блеск и чистота!
Сколько вложено труда Сотрудниками общества!
Приветствие всем сотрудникам.
Ответ от всего персонала.
Скрудж.
Среди сосен, на полянке
Будем АО мы управлять,
Чтобы спозаранку
Акционерам работать, а также отдыхать!
Пора дать напутствие, друзья,
Собрались сегодня не зря.
В дальнейшей жизни, честная компания,
Всегда пригодятся ваши знания.
Ум и находчивость вы проявляйте
и на весь мир о себе заявляйте!
Поднимается   флаг   АО –   символ   открытия   тематической   смены
«Акционерное общество».
Скрудж.
А слова о дружбе и труде
В делах помогут вам всегда, везде.
Главнее в жизни – друг. Не забывайте,
На деньги его не променяйте!

file_name: спортивный праздник.docx

title: Спортивный праздник.


extracted_text:
ХЛЕБ – ВСЕМУ ГОЛОВА
Оформление   сцены:   висят   плакаты   с   изображением   караваев   хлеба,   с
пословицами   о   хлебе.   В   центре   –   высказывание:   «Хлеб  –  всему   голова».
Выставка  мучных   и  хлебных  продуктов  ,  которые  производит  хлебозавод,
выставка   книг   о   хлебе.   На   стенах   газеты.   Зал   украшен   вырезанными   из
бумаги   колосьями   пшеницы.   В   центре   стоит   стог   из   колосьев   пшеницы,
обвязанный красной лентой.
Звучит песня «Гимн хлебу», музыка Тумашева, слова Бокова.
Ведущий 1.  Хлеб – один из самых удивительных продуктов человеческого
труда. Недаром народ создал пословицы: «Земля – матушка, а хлеб – батюшка»,
«Хлеб – это жизнь», «Хлеб – кормилец», «Без золота проживешь, а без хлеба –
нет». Изобилие хлеба – заветная мечта миллионов людей. Мы порой забываем об
истинной цене хлеба, о том, что сравнительно недорогие булки, буханки вобрали
в себя великий труд не одного человека, а труд многих людей. Тысячи людей
трудятся,   чтобы   зерно   вырастить,   собрать,   обмолотить,   смолоть   и,   наконец,
выпечь хлеб.
Ведь не сразу стали зерна
Хлебом тем, что на столе,
Люди долго и упорно
Потрудились на земле!
Ведущий 2. Вот почему взрослые вспоминают славный город целинного края
–   Целиноград.   Он   вырос   на   месте   первых   палаток.   Сейчас   это   красивый   и
большой город. У целинников были свои песни.
Звучит куплет из песни на музыку Е. Родыгина, слова Н. Солохиной «Едут
новоселы».
Чтец.
Перед этой пашнею шапку скинь, сынок,
Видишь, пробивается хлебный стебелек.
Сколько в это зернышко вложено труда,
Знают только солнышко, ветер да вода...
Для него, для зернышка, через всю страну
Комсомольцы ехали жить на целину.
Ведущий 1. День и ночь – и в палящий зной, и в дождь идет битва за урожай.
Истинные   хлеборобы   постоянно   в   тревоге   за   него.  Урожай   всегда   выстрадан
хлеборобами, завоеван – и в союзе, и в противоборстве с природой.
Г. Г рубин
Чтец.
Вот он – хлебушко душистый,
С хрустом, корочкой витой.
Вот он... теплый, золотистый, Словно солнцем залитой.
В нем здоровье, наша сила,
В нем – чудесное тепло,
В нем – земли родимой соки,
Солнца свет весенний в нем.
Сколько рук его растило,
Охраняло, берегло!
Не сразу стали зерна
Хлебом тем, что на столе,
Люди долго и упорно
Потрудились на земле.
Ведущий 2.  Хлеб! Какое привычное и всетаки необычное слово. В самом
деле – вдумайтесь! Словом «хлеб» называют не похожие друг на друга растения,
зерно, муку, изделия из муки. Что такое хлеб?
Л. Татьяничева
1й чтец.
2й чтец.
3й чтец.
4й чтец.
5й чтец.
 Только снег сошел в апреле,
Как поля зазеленели.
Мы говорим: «Хлеб».
 Золотой простор бескрайний,
Там работают комбайны.
Мы говорим: «Хлеб».
 Вот зерно течет рекой,
Чтобы сделаться мукой.
Мы говорим: «Хлеб».
 Тесто кружится в квашне,
Запекается в огне.
Мы говорим: «Хлеб».
 Ешь его, расти и помни:
В мире нет труда огромней,
Чтоб на стол к тебе явился
Свежий хлеб.
И. Токмакова
Ведущий 1. Знаете ли вы, чем пахнет хлеб, ломоть ржаного, трудового хлеба?
1й чтец.
 Он пахнет полем, речкой, печью, небом.
А главное – работой пахнет хлеб.
Ведь не сразу стали зерна
Хлебом тем, что на столе,
Люди долго и упорно
Потрудились на земле. 2й чтец.
3й чтец.
Вместе.
 Тем, кто хлеб печет чуть свет,
Шлет пшено на кашу,
Тем, кто землю глубоко
Острым плугом пашет, –
Им спасибо говори,
Их за хлеб благодари!
 У народа есть слова:
«Хлеб – всей жизни голова».
Ставится он первым на столе.
 Слава миру на Земле!
Слава хлебу на столе!
Слава, слава!
Ведущий   2.  Вот   такое   коротенькое,   но   емкое   слово   –   «хлеб».   А   теперь
давайте  попробуем  ответить   на   вопрос:   почему   хлеб   называют  чудом  земли?
Почему он занимает такое важное место в жизни человека?
Чтец. Хлеб люди едят каждый день, и он никогда не надоедает. Долго люди не
могли дать ответ, почему. Оказывается, потому, что в нем много питательных
веществ – белки, жиры, углеводы, минеральные соли, витамины. Ученыемедики
подсчитали, что взрослый человек съедает в день обычно около 500 г хлеба, а
при тяжелой работе – 800 г. В хлебе от 4,7 до 7 % белка, 40–45 % углеводов,
ежедневно обеспечивающих человека 1000–1600 ккал энергии. Это значит, что
почти половину энергетических ресурсов, необходимых для жизнедеятельности,
человек получает от хлеба.
Хлеб... Наскучит ли он? Никогда!
Без него обойтись и не пробуй,
Без него человеку беда.
Ведущий 1.  В нашей стране, залечившей тяжелые раны войны, выросло не
одно   поколение   людей,   которые   не   знают,   что   такое   хлебные   карточки,
бессонные очереди за хлебом, которым неведомо чувство голода, незнаком вкус
хлеба с примесью мякины, сена, соломы, коры, кореньев, желудей, семян лебеды
и др.
Во время войны в армию были призваны мужчины не только из городов, но и
из колхозов. Остались женщины, старики, дети. За 1941–1944 гг. в стране было
заготовлено  4312  млн  пудов  зерна.  Стране,  фронту  был   нужен  хлеб,  и  люди
самоотверженно трудились, выращивая его.
Звучит куплет песни «Слава русскому хлебу!», слова Н. Папькина, музыка
К. Массалитинова.
Чтец.
 Был хлеб всегда в почете на Руси –
Ее просторов главное богатство, Его ты хочешь цену знать? –
Спроси.
Тебе ответить могут ленинградцы.
Ведущий 2.  900 дней жили в условиях блокады ленинградцы. В это время
рабочие получали по 250 г хлеба, а жители города – 125 г.
В. Суслов
Под   звук   метронома   ученик   проносит   через   весь   зал   на   подносе   125   г
черного  хлеба,  а  ведущий читает воспоминание медсестры яслейсада № 5
г. Отрадное Ленинградской области В. И. Богдановой.
Ведущий 1. «Помню темный, вязкий, маленький кусочек хлеба. Только один
кусочек! На всех – взрослых и детей. На весь день. И мама медленно режет его
на одинаковые кубики... помню, как я на коленках ползала по полу в надежде
найти   хоть   какуюнибудь   крошку   хлеба.   Помню   свою   бабушку,   старенькую,
худенькую. Она часто отдавала нам, детям, свой паек. Помню маму, больную,
обессиленную, которая вместе с другими женщинами тащила плуг по колхозной
пашне   в   Вологодской   области.   И   эта   память   все   годы   жжет   мое   сердце
ненавистью к войне».
Ведущий   2.  В   Ленинградском   музее   истории   хранится   дневник   Тани
Савичевой.
Женя умерла 28 декабря в 12 часов утра 1941 г.
Бабушка умерла 25 января в 3 часа дня 1942 г.
Лена умерла 17 марта в 5 часов утра 1942 г.
Дядя Вася умер 13 апреля в 2 часа ночи 1942 г.
Дядя Леша умер 10 мая в 4 часа дня 1942 г.
Мама – 13 мая в 7 часов 30 минут утра 1942 г.
Савичевы   умерли.   Умерли   все.   Осталась   только   Таня,   которую   увезли   в
поселок Шатки Горьковской области, но истощенная голодом девочка умерла
(звучит «Реквием» В.А. Моцарта).
Ведущий   1.  Никто   из   нас   не   остается   равнодушным   к   историческим
документам,   говорящим   о   судьбах   людей,   которым   не   хватало   «крошечки»
хлеба, и они умирали. А в наше время мы бережем и ценим хлеб? Я узнал, что
ребята одного карельского поселка провели подсчет: если каждый человек в их
поселке за один день недоест и выбросит 50 г хлеба (показывает кусочек хлеба
в   50   г),  это   составит   200   кг,   т.   е.   около   200   буханок   хлеба   окажутся
выброшенными.
«Хлеб – драгоценность. Им не сори. Хлеба к обеду в меру бери».
Звучит «Песня о хлебе», слова В. Дюкова, музыка О. Фельцмана.
Ведущий 2. «При сытости помни голод» – это завет, предостережение наших
предков, который мы не должны забывать. И заходятся от гнева, боли, жалости сердца   людей   старшего   возраста,   переживших   голод,   когда   они   видят   на
помойках выброшенный хлеб. Вот письмо: «Я часто вижу, как одновременно с
пищевыми отходами в мусорный контейнер выбрасывают хорошие куски хлеба.
Считаю, что мы должны передать нашим детям уважение к хлебу – главному
богатству нашей страны. Прививать детям трудолюбие, добиваться, чтобы они
знали,   сколько   труда   вкладывают   в   него   люди,   какими   усилиями   достаются
булки и пряники. Чем они больше будут знать о хлебе, тем дороже он будет для
них».
Чтец.
 Зерна наших дней, светитесь
Позолотою резной.
Говорим мы: берегите,
Берегите хлеб родной.
Не мечтаем мы о чуде, –
К нам полей живая речь:
Берегите хлеб, вы – люди,
Научитесь хлеб беречь!
Ведущий 1.  Обращайтесь с хлебом бережно, никогда не выбрасывайте его.
Помните,   что   хлеб   и   через   несколько   дней   не   утрачивает   своих   вкусовых
качеств. Берите хлеба столько, сколько съедите, а если не съели, посушите и
пейте чай с сухариками. Их также можно есть и с первыми блюдами.
Чтец.
 Прошу тебя:
Не оброни, сынок,
Когда лепешку ешь,
Хоть крошку хлеба!
Мы собирали
Каждый колосок,
Когда грозой войны
Гремело небо.
Тот хлеб спасал
Москву и Ленинград,
Жизнь продлевала даже
Хлеба крошка
Но и сейчас
Оплачена стократ
Трудом нелегким
Каждая лепешка.
Не раз прощал тебе я озорство,
Я знаю: детство
Без игры нелепо. Но не смогу простить
Лишь одного –
Хоть крошки
Всуе брошенного хлеба.
Ведущий 2.  Мы будем помнить о людях, которые растят пшеницу, из зерен
делают муку, из муки хлеб, булочки, кондитерские изделия, и низко поклонимся
им.
X. Сапаров
Чтец.
 Почет и честь вам, хлеборобы!
За ваш прекрасный урожай,
За то, что Родине вы дали
Душистый хлеба каравай!
(В руках у мальчика каравай хлеба на рушнике, он идет в зал, где сидят
почетные гости, и благодарит этим караваем.)
Звучит   любая   русская   песня   о   поле,   хлебе,   пшенице,   например   «Расти,
колосок», слова П. Синявского, музыка Ю. Чичкова.

file_name: хлеб-всему голова.docx

title: Хлеб - всему голова.