extracted_text:
ФИЗИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ ВО ВРЕМЯ БЕРЕМЕННОСТИ
Упражнения делают служащие, пенсионеры, врачи, юристы  так почему же не
должна делать упражнений беременная женщина?
При неосложненной беременности нет никаких противопоказаний для
физических упражнений. Объяснение беременности как болезни, а будущей
матери как инвалида, слишком деликатной для того, чтобы подняться на пару
ступенек или принести сумку с покупками  это все такие устаревшие
взгляды, как общая атрофия во время радой. Хотя нет еще полных
результатов исследований о влиянии физических упражнений на ход
беременности, но с определенностью можно сказать, что умеренные
упражнения не только безопасны, но даже полезны для будущей матери и
ребенка.
Однако, сначала следует нанести визит к врачу. Даже, если Ты себя
чувствуешь прекрасно, следует пройти контрольное обследование прежде чем
надевать спортивные брюки мужа. При беременности высокого риска часто
следует ограничить количество и вид упражнений, а иногда даже некоторые из
них вообще исключить до момента разрешения. Однако, если твоя
беременность проходит без осложнений и врач разрешил, то прошу обдумать
нижеследующие рекомендации.

ПОЛЬЗА, ПОЛУЧАЕМАЯ ОТ РЕГУЛЯРНЫХ ФИЗИЧЕСКИХ
УПРАЖНЕНИЙ
Женщины, которые не выполняют никаких физических упражнений во время
беременности, все хуже себя чувствуют, особенно потому, что с каждым днем
прибавляют в весе. Хороший набор физических упражнений, которые можно
включить в план каждого дня, может это предупредить. Есть четыре типа
упражнений, которые можно выполнять при беременности: аэробика,
каланетикс, приспособленные специально для беременных упражнения для
разрядки, и упражнения Кегля. Аэробика. Это, ритмично повторяемые усиленный упражнения, которые
усиливают потребность мышц в кислороде, однако не настолько, чтобы
превысить его доставку (хождение, йоггинг, езда на велосипеде, плавание,
игра в теннис). Этот тип упражнений стимулирует работу сердца и легких,
мышц и суставов, приводя к таким общеорганическим изменениям, как
возрастающее использование кислорода, что очень полезно для матери и
ребенка. Упражнения слишком интенсивные, чтобы их можно было выполнять
в течение 2030 минут, чтобы достичь треннингового эффекта (например,
спринт) или недостаточно усиленные (например, парный теннис), не
считающиеся аэробикой. Аэробика улучшает кровообращение (приток
питательных компонентов и кислорода к плоду и уменьшение риска
появления варикозных вен на ногах и прямой кишке или задержка жидкости).
Увеличивает силу и мышечное напряжение (предотвращая или уменьшая боль
позвоночника и запоры, и помогая носить дополнительный вес, который
приобрела беременная матка). Увеличивается также выдержка, что позволяет
легче перенести роды и сжигает необходимые калории  в этом случае можно
себе позволить дополнительную диету, богатую ценными продуктами, без
угрозы приобрести лишний вес, что способствует получению хорошей фигуры
в послеродовый период. Это влияет также на увеличение сопротивляемости
усталости, улучшение качества сна, придает чувство уверенности в себе и
вообще увеличивает сопротивляемость психологическому стрессу, а также и
физическому.
Каланетикс. Это ритмические легкие упражнения, тонизирующие и
развивающие мышцы, и исправляющие осанку. Цикл упражнений,
приготовленных специально для беременных женщин, может дать отличный
эффект: уменьшение болей в спине, улучшение психической и физической
стойкости, подготовка тела матери к усилию, связанному с родами. Иные
упражнения могут быть опасны. Релаксационная техника. Упражнения для дыхания и для концентрации дают
разрядку голове и телу, помогают сохранить энергию на то время, когда она
будет необходима, увеличивают способность сконцентрироваться и познать
свое тело. Все это очень полезно во время родов. Упражнения этой группы
следует соединить с другими или выполнять только их в случае осложненной
беременности.
Увеличение напряжения мышц таза. Упражнения Кегля простые и служат для
укрепления мышц области влагалища и промежности, готовя их к родам.
Помогают также в послеродовой период. Их могут выполнять все женщины, в
каждом месяце и в любое время.
ИСХОДНАЯ ПОЗИЦИЯ И УПРАЖНЕНИЯ КЕГЛЯ
Лежать на спине, колени согнуты под уедем 30 см, стопы плоско
положены на пол. Голова и плечи лежат на подушке, руки  вдоль тела.
Основой упражнения Кегля является напряжение мышц в области
заднего прохода и влагалища и удержание такого положения как можно
дольше (810 секунд). Затем  медленное расслабление мышц и отдых.
Это упражнение можно (а после четвертого месяца  необходимо)
выполнять в стоячей или сидячей позиции, или во время мочеиспускания.
Упражнение следует повторить не менее 25 рай в течение дня, в разное
время. Внимание! Исходная позиция может применяться до четвертого
месяца вклячительно. Потом такое положение не рекомендуется,
учителя неблагоприятное влияние давления матки на большие
кровеносные сп суды.
СОСТАВЛЕНИЕ ХОРОШЕГО ПЛАНА УПРАЖНЕНИЙ
Начало. Лучше всего думать о хорошей форме до беременности, но никогда
не поздно начать упражнения, даже будучи на девятом месяце беременности.
Начинаем в спокойном темпе. Когда Ты уже решишь делать упражнения, то
появится искушение пробежать в первый день 5 км или выполнить серию
упражнений пополудню. Такой энтузиазм вначале кончается обычно болью в мышцах, потерей желания продолжать и даже мажет быть вообще опасно.
Конечно, если начать заниматься гимнастикой до беременности, то можно и
дальше применять этот же тип упражнений, но с определенными изменениями.
Если нет, то начинать следует очень осторожно. 10 минут  на разогревание, 5
минут тяжелых упражнений и 5 минут релаксационных упражнений
достаточно. Через пару дней можно продлить интенсивный период
упражнений до 15 минут.
Нельзя игнорировать разогревание. Разогревание может стать неприятным,
если мы хотим как можно быстрей начать (и кончить) упражнения. Однако,
это составляет основную часть какоголибо типа гимнастики. Это
предотвращает слишком внезапное ускорение сердечной деятельности и
опасность повреждения мышц или суставов, что может случиться, если они
"холодные" (особенно во время беременности). Прогулки перед бегом,
разогревающие упражнения перед каланетиксом, медленное плавание перед
ускоренным темпом  это основа безопасности. Внимание! При разогревающих
упражнениях не следует выполнять их аж "до предела", учитывая опасность
повреждения расслабленных суставов в период беременности.
Гимнастику следует закончить релаксационно  дыхательными
упражнениями. Упасть после тяжелых упражнений на диван может
показаться логичным, но это вопреки физиологии. Тогда доходит до
ущемления крови в работающих мышцах, что снижает ее проток к другим
сосудам (органам) и ребенку. Результатом этого может быть головокружение,
дополнительные спазмы сердца, тошнота. Значит следует после бега походить
5 минут, отдохнуть на берегу бассейна после интенсивного плавания,
выполнить легкие расслабляющие упражнения после тех, которые
потребовали значительных усилий. Позже хорошо также полежать пару минут
на диване. Головокружение можно также предотвратить медленным
вставанием после выполнения упражнений лежа на полу.
ПОДЪЕМ ТАЗА Исходная позиция (см. рис. "Исходная позиция и упражнения Кегля").
Выдох с одновременным придавливанием спины к полу. Вдох и
расслабление мышц хребта. Повторяем пару раз. Упражнение можно
выполнять в позиции стоя, опираясь о стену. В этом случае вдох  в
момент вдавливания спины в стену. Упражнение в положении стоя
хорошо служит исправлению осанки и рекомендуется после четвертого
месяца.
"КОШАЧЬЯ СПИНА"
Это упражнение рекомендуется в течение всего периода беременности,
"плоть до родов, так как оно уменьшает нагрузку позвоночника беременной
маткой. Прошу стать на колени и опереться на руки, расслабить мышцы
спины (без чрезмерного изгиба позвоночника). Голова, шея и позвоночник
наловятся на прямой линии. Изгиб позвоночника вверх с опусканием головы
и сильным напряжением мышц живота и ягодиц. Постепенное
расслабление и возврат к исходной позиции. Упражнение повторить пару
рая.
Время также имеет большое значение. Слишком короткие упражнения не
дают желаемого эффекта, а для других Ты уже слишком устала. Гимнастика
должна продолжаться от 30 минут до часа, но период напряженных
упражнений, когда сердце работает с частотой 140 ударов в минуту, не
должен превышать 15 минут. Здоровым женщинам, у которых до
беременности был сидячий образ жизни, достаточно 2030 минут упражнений,
считая и разогревание, расслабляющие упражнения  каждый второй день.
Более активные женщины, после консультации с врачом, могут увеличить
время упражнений.
Продолжение. Нерегулярные упражнения (4 раза в первую неделю и ни разу
в последующие) не принесут никакого улучшения. В подъеме эффективности
помогут упражнения, которые Ты будешь делать 34 рааа в неделю. Если тебе
будет докучать усталость, не следует заставлять себя делать тяжелые
упражнения, а следует вь полнить хотя бы упражнения, направленные на
разогревание, чтобы мышцы сохранили четкость, и чтобы потерять совсем
дисциплины. Многие женщины чувству" себя лучше, выполняя пару
упражнений ежедневно. Упражнения следует делать всегда в определенную
пору дня. Определение специального времени для выло. пения упражнении
дает большую уверенность в том, что они будут выполнены, например, утром
прежде чем пойти на работу, во время перерыва на кофе или перед обедом В
случае нерегулярного времени для работы и отдыха можно, например,
пешком идти на работу или выйти из автобуса в таком месте, чтобы можно
было какойто отрезок пути пройти пешком. Можно также вместо того, чтобы отвозить старших детей в школу на машине, просто права Лить их или
выбраться к приятельнице (пешком). После легкого разогревания можно
выбить пыль с ковров в течение 20 минут, придавая этим движением характер
расслабляющих упражнений, соединив, таким образом, две работы. Вместо
того, чтобы после обеда сидеть перед телевизором, можно уговорить мужа на
прогулку. Без учета количества занятий, если только Ты хочешь, всегда
можно найти время для того, чтобы немного подвигаться.
Дополнение сгоревших калорий. Ты действительно можешь добавить в
диету пару лакомств, это  наибольшее удовольствие выполняемой
гимнастики. Как всегда следует считать калории. Добавить можно будет те
пище вые компоненты, которые имеют высокую питательную ценность так
как через полчаса гимнастики следует добавить около 100200 калорий. Если
потребление калорий соответствует количеству затраченных усилий, и не
будет наблюдаться прибавления веса, то это может говорить о том, что
упражнения слишком интенсивные.
Дополнение жидкости. На каждые полчаса усилия следует выпить, как
минимум стакан жидкости, чтобы восполнить потери в результате потения.
Потребности могут быть больше в теплые дни или при сильном потении. Пить
следует до, во время и после упражнений. Вес может регулировать
потребность в жидкости: 2 стакана на каждые полкилограмма, потерянные во
время упражнений
Групповые упражнения. Можно записаться на гимнастику для беременных
женщин. Так как не каждая является таким специалистом, за какого себя
выдает, то следует спросить у инструктора еще до того, как Ты примешь
решение. Некоторым женщинам (особенно со слабой внутренней
дисциплиной) групповые упражнения больше под ходят, чем
самостоятельные, поддерживая упорство и указания. Лучше всего, если
занятия проводятся на умеренном уровне, не более трех раз в неделю и
приспособлены к индивидуальным потребностям и возможностям. Не следует
гимнастику сопровождать слишком бурной музыкой и заставлять женщин
делать усилия, которые для них тяжелы. Хорошо обеспечить медицинскую
помощь для выяснения вопросов и проблем.
РАССЛАБЛЕНИЕ МЫШЦ ШЕИ
Шея это место частого напряжения мышц, особенно в стрессовые
моменты. Это упражнение позволяет сбросить напряжение мышц шеи и
ослабить напряжение всего тела. Прошу сесть в удобной позе (см.
следующий рис.), глаза закрыты. Медленно делаем головой круг с одновременным вдохом. Выдох и свободное опускание головы вперед.
Выполнить 45 раз, изменяя направление движения головы.
НЕЛЬЗЯ ТОЛЬКО СИДЕТЬ
Сидение в течение длительного времени без перерыва ничего хорошего не
дает, особенно во время беременности. Оно вызывает застой крови в венах
нижних конечностей, отеки и другие недомогания. В случае сидячей работы,
привычки длительного сидения перед телевизором или частых длительных
путешествий следует помнить о том, чтобы каждые час или два встать и
походить 510 минут. Сидя также можно выполнять несколько
упражнений, повторить пару раз улучшающих кровообращение, как,
например, сделать пару глубоких вдохов, выпрямить ноги и несколько раз
согнуть стопы, пошевелив пальцами, напрячь мышцы живота и ягодиц. В
случае отека рук можно также выпрямить руки вверх над головой и дважды
сжать и разжать кулаки.
БЕЗОПАСНОСТЬ УПРАЖНЕНИЙ
Нельзя начинать гимнастику с чувством голода. Старый принцип, что
нельзя плавать после еды очень правильный, но также не рекомендуется
делать физические упражнения на голодный желудок. Следует чтото съесть и
выпить за 15 минут до начала разогревания. Если ты не любишь есть за такое
короткое время перед упражнениями, то можешь это сделать за час до их
начала.
Спортивная одежда. Спортивная одежда должна быть удобной, широкой,
дающей возможность делать свободные движения. Материал, из которого
сделана спортивная одежда, должен быть таким, чтобы Твоя кожа дышала.
Белье должно быть исключительно .хлопчатобумажным. Удобная спортивная
обувь защитит стопы и суставы.
Правильный пол. Паркет или футеровка в помещениях не лучше чем полы,
выложенные плитами. (Если пол скользкий, не упражняйся в носках или
колготках). Упражняясь на свежем воздухе, мы выбираем мягкие дорожки
или дорожки, поросшие травой, .а не дороги или тротуары с твердым
покрытием. Избегай неровных оснований!
Умеренность. Никогда не следует переутомляться. Химические продукты
такого усилия, которые находятся в крови, слишком вредны для ребенка
(если ты занимаешься атлетикой, не стоит делать упражнений на грани
возможности, даже при отсутствии усталости). Есть пару способов для того,
чтобы заметить чрезмерное усилие. Вопервых, при хорошем самочувствии можно продолжать упражнения, но, когда появится боль или перенапряжение,
следует немедленно прекратить. Выделение пота это тоже сигнал для того,
чтобы замедлить темп. Удержание пульса свыше 100 ударов сердца в минуту в
течение 5 минут после окончания гимнастики, это также знак того, что
упражнение было слишком интенсивным. Другой сигнал  это необходимость
подремать после упражнения. Вот и получается, что вместо удовольствия. Ты
чувствуешь истощение.
Когда заканчивать упражнение? Организм сам лопает знак. Это будет
общая боль (голова, бедра, спина, таз, грудная клетка, головокружение,
тахикардия, потеря дыхания, хлопоты с ходьбой, потеря контроля мышц,
головная боль, значительный отек стоп, рук, лица, выделения жидкости или
кровянистые выделения из влагалища, а также, после 28 недель беременности,
замедление или остановка движений плода. Если наступят такие явления,
следует связаться со своим врачом. Во втором и третьем триместре можно
наблюдать падение трудоспособности. Следует также ограничить активность.
Температура. Не следует упражняться в очень теплые и влажные дни; не
пользуйся сауной и парной баней. Повышение температуры тела даже на 0,2
"С может оказаться опасным, так как обделенным оказывается приток крови
к матке в результате увеличения притока крови к коже, что служит
охлаждением тела. Избегать также следует упражнений в наихудшую пору
дня или в душном помещении. И нельзя ждать признаков перегрева. Следует
их предотвратить.
Соблюдение осторожности. Даже наиболее спортивные женщины могут
потерять свою привлекательность во время беременности. В связи с
перемещением центра тяжести вместе с маткой вперед, растет опасность
падения, и об этом следует помнить. В заключительном периоде беременности
следует избегать упражнений, требующих неожиданных движений или
хорошего осмысления равновесия, как, например, теннис.
Рост риска травмы. Много причин, таких, как: расслабление суставов,
изменение центра тяжести, рассеянность приводят к тому, что беременные
женщины получают травмы чаще чем это можно было бы ожидать.
Предостережение позвоночника, установка стоп. С пятого месяца
беременности не следует выполнять упражнений при плоском лежании, так
как матка, достигшая уже значительных размеров, может оказать давление на
кровеносные сосуды, нарушив кровообращение. Увеличенное выпрямление
стоп может быть причиной судорог голени, несмотря на срок беременности.
Стопы следует сгибать, направляя пальцы к лицу Уменьшение интенсивности упражнений в последнем триместре. Хотя
известны рассказы о беременных спортсменкахпрофессионалах, которые до
самых родов бегали ПС беговой дорожке или плавала, но для большинства
женщин рекомендуется ограничение упражнений во врем? последних трех
месяцев беременности. Особенно это касается девятого месяца, когда само
растяжение и энергичная походка должны заменить упражнения. Возвращение
к гимнастическим упражнениям может начаться через 6 недель после родов.
СЯДЬ, СКРЕСТИВ НОГИ УПРАЖНЕНИЕ НА РАСТЯЖЕНИЕ
Сидение со скрещенными ногами особенно удобно во время беременности.
Так следует сидеть при каждом случае и выполнять упражнения руками:
положить руки на плечи, а затем поднять их высоко над головой.
Попеременно вытягивать высоко руки, пытаясь достичь потолка.
Повторить 10 раз для каждой руки. Телом балансировать нельзя.
ГИМНАСТИКА ДЛЯ НОГ
Лежать на левом боку, руки, бедра и колени находятся в прямой линии.
Правая ладонь находится на полу, спереди грудной клетки, а левая
подпирает голову. Расслабление мышц и вдох. Затем выдох с медленным
подъемом правой ноги на максимальную высоту. Стопа согнута,
внутренняя сторона ноги направлена прямо вниз. Выдох с опусканием ноги.
Повторить 10 раз на каждом боку. Это упражнение можно выполнять с
выпрямленной ногой или согнутой в колене.
ОТСУТСТВИЕ ДВИГАТЕЛЬНОЙ АКТИВНОСТИ ВО ВРЕМЯ
БЕРЕМЕННОСТИ
Гимнастика во время беременности определенно приносит большую пользу,
например, уменьшает боли в позвоночнике, улучшает самочувствие, готовит к
родам, которые пройдут быстрее и легче, а также позволяет поддерживать
хорошую форму в родовой период. Но постоянное сидение, как в силу
профессии, так и по рекомендации врача, применение одного упражнения:
усаживание и высаживание из автомашины также не повредит ни матери, ни
ребенку. Если это рекомендации врача, то можно таким способом помочь
ребенку и себе. Врач определенно порекомендует ограничение движения в
случае трех или большего количества самопроизвольных выкидышей или
преждевременных родов, в случае открытий шейки матки, кровотечения или
предлежания плаценты, или болезни сердца. Следует ограничить
двигательную активность, если мать испытывает высокое давление, сахарный
диабет, у нее больна щитовидная железа, анемия или другие заболевания
крови, значительное превышение веса или  наоборот, его недобор или когда прежде она вела исключительно сидячий образ жизни. Также в ситуации,
когда последние роды были внезапными или развитие плода в предыдущей
беременности протекало неправильно. В этом случае врач может запретить
выполнять какиелибо упражнения.
Иногда разрешаются только упражнения для рук, но в такой ситуации лучше
всего посоветоваться с врачом.
МЫ ВЫБИРАЕМ УПРАЖНЕНИЯ, РЕКОМЕНДУЕМЫЕ ВО ВРЕМЯ
БЕРЕМЕННОСТИ
Выбери соответствующее для себя упражнение. Хотя чаще всего нет
противопоказания для продолжения занятий спортом или для выполнения тех
упражнений, которыми Ты занималась до оплодотворения, можно добавить
еще пару новых. Вот упражнения, которые может выполнять даже .новичок:
маршировать в ускоренном темпе,  плавать (вода не должна быть ни слишком
теплой, ни слишком холодной);  упражнение на стационарном велосипеде;
каланетикс, предназначенный для беременных женщин ;  упражнения Кегля;
релаксационные упражнения.
Упражнения для женщин с атлетическигимнастической подготовкой:
 йоггинг (до 3 километров в день);
 парная игра в теннис (сингедь может быть слишком большим напряжением);
 езда на беговых лыжах (максимально на высоте 3000 м над уровнем моря) ;
 езда на велосипеде;  катание на коньках (с особой осторожностью).
Упражнения, категорически противопоказанные:
 йоггинг (свыше 3 км в день);
 катание на лошадях;
 водные лыжи;
 ныряние в бассейне и прыгание в воду;
 глубинное ныряние (кислородный аппарат может вызвать нарушение
кровообращения, декомпрессивную болезнь) является угрозой для плода;
 спринтерный бег;  катание на горных лыжах (очень опасна угроза падения);
 катание на беговых лыжах на высоте свыше 3000 м над уровнем моря;
 езда на велосипеде на поверхности, которая представляет собой большой
риск падения, а также в исходной позиции (сильный наклон вперед);
 групповые игры (например, футбол), что несет с собой угрозу травмы;
 определенные типы каланетикса: упражнение, основанное на растяжении
мышц живота (например, приседания) ; упражнения, угрожающие попаданию
воздуха во влагалище ("велосипедик", стояние на руках, упражнение с
подтягиванием колен к грудной клетке); растяжение мышц на внутренней
стороне бедер (при сидении стопы соединены, колени поджаты и отклонены
набок, наклон вперед) ; упражнения с углубленным изгибом позвоночника
(наклон назад), а также другие, требующие значительного изгиба и
выпрямления суставов (прыжки, резкие движения или изменение направления
движения, балансирование).
* Некоторые женщины выполняют очень трудные упражнения, и у ник не
доходит до появления негативных симптомов, но нет уверенности в том, что
это абсолютно безопасно. Следует связаться с врачом прежде чем начать
тренировку.
РЕЛАКСАЦИОННЫЕ УПРАЖНЕНИЯ
Существует много способов релаксации (также йоги). Ниже приводится
способ расслабления, легкий для того, чтобы постичь его и выполнять в
любом месте и в любую пору дня. Если Ты его признаешь полезным, можешь
его выполнять, как только почувствуешь беспокойство и напряжение.
Упражнение повторяй несколько раз ежедневно:
1. Сядь с закрытыми глазами. Расслабь свои мышцы, начиная со стоп,
продвигаясь медленно через ноги, туловище, шею и лицо. Дыши только через
нос (конечно, если Тебе не слишком душно). Если выдыхаешь, скажи слово
"раз" (или другое простое слово) для себя. Продолжай это упражнение в
течение 1020 минут.
2. Втяни воздух глубоко и медленно через нос, оттяни живот. Посчитай до
четырех. Потом позволь расслабиться собственным плечам, шейным мышцам,
выдыхай медленно, с комфортом, считая до шести. Повтора это упражнение
45 раз

intro: При неосложненной беременности нет никаких противопоказаний для физических упражнений. Объяснение беременности как болезни, а будущей матери как инвалида, слишком деликатной для того, чтобы подняться на пару ступенек или принести сумку с покупками - это все такие устаревшие взгляды, как общая атрофия во время радой. Хотя нет еще полных результатов исследований о влиянии физических упражнений на ход беременности, но с определенностью можно сказать, что умеренные упражнения не только безопасны, но даже полезны для будущей матери и ребенка.При неосложненной беременности нет никаких противопоказаний для физических упражнений. Объяснение беременности как болезни, а будущей матери как инвалида, слишком деликатной для того, чтобы подняться на пару ступенек или принести сумку с покупками - это все такие устаревшие взгляды, как общая атрофия во время радой. Хотя нет еще полных результатов исследований о влиянии физических упражнений на ход беременности, но с определенностью можно сказать, что умеренные упражнения не только безопасны, но даже полезны для будущей матери и ребенка.


extracted_text:
Коктем
1.Ауа райына бақылау жасау
(көктемде)
Бақылау
       Көктемгі ауа райы өте құбылмалы,бірақ күнненкүнге күн жылына бастайды.Ауа қысымы
көтаріледі. Ашық күндер көп болып,күн сәулесін мол шашады.Аспан сұрғылт түсін ашық көк түске
алмастырады.Көктемнің алғашқы айы мен соңғы айын салыстыра білуге үйрету. Ауа райының
өзгерісін анықтап оны ажырата білуді жалғастыру. Балалардың байқампаздығын,табиғат пен
қарымқатынасын дамыту.
 Көркем сөз
Жұмбақ
Күн ұзарып
Қар еріп,
Су сайларға толады
Айтыңдаршы бөбектерім
Бұл қай кезде болады?
Мақалмәтел
Таудан су ақса, көктем келеді.
Болжам
Жерден әлі қар кеткен жоқ,ал жанға көктем секілді.
Тақпақ
Ой,балалар, балалар!
Жылы жылы жел соқты
Жылғалардан су ақты
Қаңқылқаңқыл қаз кепті.
Қимылды ойын
«Қасқыр мен лақтар»
  Белгі бойынша ұзындыққа секіруді жалғастыру(лақтар алаңда жүгіреді);жүргізуші қасқырдың
көзіне түспей, алаңда жүреді.Ойын шартын бұзбау,ұсталғандары шетке шығады. Шапшаңдық пен
бейімділікті дамыту.
Еңбек ісәрекеті
Топырақты тұқым салуға дайындау.
Еңбектенуге деген қабілетін дамыту,бастаған ісін аяқтау,үлкендерге көмектесу.
Дидактикалық ойындар.Тәжірибе мен сараптама
«Ауа райын сипатта!»
Балалардың ауа райына байланысты сөзді таңдап алуды үйрету.
(жылы,ашық,суық,құрғақ,желді,жаңбырлы,тұманды)
Өзіндік ісәрекет
Ойын барысында балалардың бірбірімен қарымқатынас жасауын қадағалау, олардың ісәрекеті
мен қылықтарын білдіру,өз ойын іске асыру. Бақылау
2. Күнге бақылау жасау
Күннің аңыздылығы адам өмірінде өсімдік пен жануарлар әлеміндегі алатын орны жайында түсінік
қалыптастыру. Күн көзінің көктем кезіндегі белсенді өзгерісін көруге үйрету(жоғары көтеріледі,
шуақтары жылу шашқанда, қарай алмайсын). Тақырып бойынша белсенді сөздікті дамыту.
Көркем сөз
Жұмбақ                                                                          Мақал
                                                                                Туған жердің күні де ыстық,
Жұрттың бәрі оны сүйеді,                                             Түні де ыстық
Бірақ қарай алмайды  (күн)
Болжам
Егер күн көзі қыста тұманға батса боранға,
Ал күн астынан қабатталған бұлт  көрінсе ауа райының  бұзылуына.
Тақпақ
Күлімде,күн күлімде
Жер жасарып көгерсін
Кешегіндей бүгін де,
Қанат қақсын көгершін
Қимылды ойын
«Күн мен бұлт»
    Шеңбер бойында жұппен тұруды жалғастыру, ойын ережесін сақтау. «Күн»  деген сөзді естігенде
қыдырып жүреді, ойнайды, «түн» сөзінде тығылады.
Еңбек әрекеті
Гүл тұқымын топыраққа егу.
 Балаларға    жұмыстың қарапайым,оңай түрін үйрету. Құралсаймандарды ұқыпты ұстауға
тәрбиелеу.
Дидактикалық ойындар. Тәжірибе мен сараптама
Тапсырма 1. Ауладан күнге қызған затты табу. Оның неден жасалғанын айту.
Қорытынды. Алдымен темір заттар қызады.
Тапсырма 2. Қай зат тез ысиды?
Қорытынды. Ақшылға қарағанда қара заттар тез ысиды.
Тапсырма 3. Ағаштың көлеңке жағымен  күн түсетін тұсын ұстап көру.
Қорытынды. Күн түскен жақ жылы, ал көлеңке жағы суық.
Өзіндік ісәрекет
Әр балаға өзін қызықтыратын іспен айналысуға жағдай туғызу. 3. Желге бақылау жасау.
       Бақылау
     Көктемгі жел құбылмалы. Егер солтүстіктен соқса өткір және суық болады. Мұндай желді
көктемгі дауыл әкеледі, ағаштарды сықырлатып шайқалтады, терезеге қар соқтырады. Оңтүстік
жел жылы леппен және ауа райын өзгертіп, жаңбыр жаудырады. Балалардың көктем мезгіліндегі
құбылыстар жайында білімдерін кеңейту,желдің аспандағы бұлттарға олардың қозғалысына әсерін
тигізетінін айту.
Көркем сөз
Жұмбақ                                               Мақалмәтел
Келсе де әні құлаққа,                         Көшерімді жел білсін
Өзін ешкім көрмейді                         Қонарымды сай білсін
Жусан,қамыс, құраққа
Тіптен маза бермейді.
Болжам
Наурыз айының жылы желі жаздың жылы, жаңбырлы болуына әкеледі.
Тақпақ
Желдет, желдет!
Жеті қара дауылдат!
Өрісін құлат,баласын жылат
Тайтерісін қалтырат
Науа астауын жалтырат!
Қимылды ойын
«Қақпақ пен таяқ».
Еңбек ісәрекеті
Қажеттілік бойынша жұмыс
  Балаларға топыраққа су құю барысында мұқият болуды,өз еңбегінің қажеттілігін түсіне білуге
үйрету.
Өсімдікті күту барысында тыңғылықты жұмыс атқара білуге тәрбиелеу.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе мен сараптама
«Жақсы,жаман»
 Табиғатта болып жатқан құбылыстардың жақсы және қарамақайшы тұстарын көре білуге үйрету.
Өлі табиғат пен тірі табиғаттың бірбірімен байланысын;ойлау қабілетін,сөздік қорын дамыту.
(Балаларға желдің әсерінен болған жағымдыжағымсыз жағдайды айта білуді ұсыну).
Тапсырма.  «Бұлттардың қозғалысына байланысты жел күшін анықтау».
Өзіндік ісәрекет
 Көңілді тыныш сәтті қолдауды  қарастырып, өзіндік жұмысты мадақтау 4. Аспанға бақылау жасау.
     Бақылау
     Балалардың көктемгі аспанға назар аударуларын талап ету. Аспанның қыста қандай болатынын,
қазіргі кезі қандай екенін нақтылау. (Қыста аспан сұр,ал қазір көкшіл) Бақылау барысында
көркем сөзді қолдануды үйрету.
Көркем сөз
Жұмбақ
 Бір түкті кілем
Бір түксіз кілем    (аспан мен жер)
Болжам
Егер көктемде ауа райының қалыптылығында таңертең дөңгеленген қабатты бұлттар көрінсе, ал
кешке жоғалып кетсе онда ауа райы жақсы, тұрақты болады.
Тақпақ
Қ.Аманжолов  «Көктем»
Сансыз көкек сұңқылдап
Көктем келді ертерек
Нәзік үнмен сыңқылдап
Бұйра бұлақ еркелеп
Қимылды ойын
«Қазым,қазым қаңқылда!»
  Ойын шартына сай түрлі қимылдар жасауға үйрету. Балалардың ойында қырағылық, шапшаңдық
таныта білдіруіне назар аудару.
Еңбек ісәрекеті
Тұқымды қарашірікке отырғызу.
Топырақты жәшіктерге өз беттерімен салуды үйрету, оған тұқым себу. Құралдарға деген
ұқыптылықты тәрбиелеу.
Дидактикалық ойындар. Тәжірибе мен сараптама
«Көктемге арнап бояу табайық»
      Балалардың жыл мезгілі туралы білімін тиянақтаукөктем табиғаттағы өзгеріс. Өсімдіктер мен
жануарлардың көктемде бояуы қанық болатынын түсіндіру. Байланыстыра сөйлеуді дамыту.
Өзіндік ісәрекет
Дәлізде ойынға,оқу ісәрекетіне қолайлы жағдай туғызу. Ауа райының жағымды тәртіп дағдыларын
қалыптастыру. 5. Шоғырланған бұлтқа бақылау жасау.
      Бақылау
       Наурыз айының екінші жартысында алғашқы шоғырланған бұлттар пайда бола бастайды. Ауа
райының жылуына байланысты олардың пайда болатынын түсіндіру. Қардың еруі қалай тез
болса,бұлттар да сонша көбейе түседі. Олар қысты күндегідей аспанды толық баспайды. Тек
шоғырланып жүреді. Осы бұлттар ұлпа мақтадай түрлі пішінде тегіс негізде болады.  Шоғырланған
бұлтты аспаннан көріп, қайталанбас сұлулығын байқай білуге үйрету. Шығармашылық қабылдауын
дамыту.
Көркем сөз
Жұмбақ                                                                                Тақпақ
Бір халық аспанда ұшқан аяғы жоқ                                   Суырды көкте қылышын
Ұстаған қолдарында таяғы жоқ                                         Нөсерлі қара бұлт төнді
Күніне талай жерге кетер кезіп                                          Тарылтып жердің тынысын
Нәрсенің бұл секілді саяғы жоқ  (бұлт)                            Тапатал түс болды ымырт
Қимылды ойын
«Кілттер»
     Кеңістікті бағдарлап жылдам әрекет жасауға үйрету. Бастаушы шеңбер бойымен жүріп, кілт
кімде деп сұрайды. Балалар жауап беріп орындарын ауыстырады. Бастаушы бос шеңберді жылдам
алып қою керек. Шеңберсіз бос қалған бала бастаушы орнына болады. Балалардың ойынға деген
қызығушылығын арттыру.
Еңбек ісәрекеті
Ауладағы қарды тазалау.
Күрекпен жұмыс істей білу, қарды үю. Оны анықталған орынға апару. Еңбекті ынтамен жасауларын
қалыптастыру.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе мен сараптама
«Бұлт неге ұқсайды?»
  Түрлі заттар мен жануарлардың келбетін таба білуге үйрету. Қиялын, шығармашылық қабылдауын
дамыту.
Өзіндік ісәрекет
Балалардың бірлескен мықты нәтижелі еңбегіне баға беріп,құптау. 6. Қардың  алғашқы еруін бақылау
Бақылау
Балалардың назарын қардың алғашқы еріген тұстарына аудару, неліктен барлық жерде бірдей қар
кетпейді.(ең алдымен  жазық жерлер мен төбелердің қары ериді, себебі ол жерге күн көзі мол
түседі.) Күн сәулесі мен жарық жердің тұстары тез еритіндігі туралы балалардың түйсігіне түю.
Байқампаздықты дамыту.
Көркем сөз
Болжам
Егер қар күрт еріген тұстарда көктемнің алғашқы гүлдері және өгейшөп өссеонда наурыз айы мен
көкек айының басы жылы болады.
Тақпақ
Көктем
Көкке бояп өңірді,
Көктем келді көңілді.
Баубақшада,орманда
Құстар әні төгілді.
Қимылды ойын
«Жүгіротыржүгір!»
Белгі бойынша әрекет жасауды дамытуды жалғастыру.(«Жүгір!»балалар алаңда жүгіреді,
«Отыр!»отырады);жылдамдықты(бұйрықты тез орындау). Күнделікті белсенді қимыл әрекетті
қалыптастыру.
Еңбек ісәрекеті
Терезе алдындағы бақша (суару)
Өз бетімен суару ережесін орындауды үйрету, топырақты қопсыту,су бүрку.Ұқыптылық пен
еңбексүйгіштікті тәрбиелеу.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе мен сараптама.
«Көктем ерекшеліктерін кім көп атайды?»
Ерте түскен көктемнің ерекшеліктерін атай білуге үйрету. Сөздік қорын молайту.
Тәжірибе. «Қай жердің қары тез ериді?» Табиғат құбылысының себепсалдарын түсіндіру.
Өзіндік ісәрекет
Ойын барысында бірігіп 23 рөлден тұратын ойындарды құрдастарымен бірігіп ойнау. Ойын
әрекетін орындау.

 7. Жылғалар мен шалшықтарды  бақылау.
Бақылау
Балаларда  қардың еруінен пайда болатын жылға мен шалшықтар туралы түсінігін қалыптастыру.
Жылғаның басталатын тұсы мен ағар жолын тауып алу. Жылғаның сыңғырлап ағуын тыңдау.
Көркем сөз
Жұмбақ
Жылтжылт еткен
Жырадан өткен.
(су)
Болжам
Егер қар тез еріп,су жылдам ақсажаз жаңбырлы болады.
Сәуірде шалғын суы мол болсашөп көп болады.
Тақпақ
Көркемдеген жеркөкті,
Көктем қандай тамаша!
Жерге әкеліп төсепті
Алуан гүлді алаша.
Қимылды ойын
«Батылдар»
Жылғалар мен шалшықтардан секіріп өту, ұзындыққа секіруді үйретуді жалғастыру, дұрыс қона
білу.Секіру барысында тепетеңдікті сақтай білуге тәрбиелеу.
Еңбек ісәрекеті
Аула маңын қоқыстан тазарту
  Ұжымда еңбектене білуді қалыптастыру,жұмысты жоспарлау,бақылауды іске асыру.Ұқыптылық
пен белсенділікті тәрбиелеу. Дидактикалық ойын. Тәжірибе мен сараптама
Тапсырма 1. « Қайық қайда жүзіп барады?»
Жылғаға  қағаздан  жасалған  қайықты  жіберіп,оның қайда жүзетінін бақылау.
Қорытынды. Су қайықты жүргізеді,жылғаның ағысына байланысты ағады.
Тәжірибе. «Батады, батпайды»
Түрлі материалдан жасалған заттардың қасиетін анықтау суда бататын, батпайтын;Сараптама
арқылы балалардың бір қорытындыға келе білуін үйрету.Сөздік қорын молайту.
Тапсырма 2. Шалшықтың суын қолымен ұстап көру.
Қорытынды. Су өте салқын, себебі ауа да суық .Сондықтан өсімдік қыстан кейін жаңа оянады,бірақ
өспейді.
Өзіндік ісәрекет
Ойын барысында балалардың бірбірімен қарымқатынас жасауын қадағалау. Өзге балалардың
жасаған қылықтарына баға бере білу.

8.Сүңгілерді бақылау.
Бақылау
Балалармен бірге сүңгілерді қарау.Сүңгілердің пішіні, көлемі әр түрлі болатынын атап өту.
Олардың пайда болуын түсіндіру (қар ериді,су тамшылайды,бірақ үнемі бірдей,жылы емес;күн суық
болғанда су тамшылары қатады,мұздақ төмен қарай өседі ). Балалардың көктемгі табиғаттың
құбылысы жайында түсінігін кеңейту.
Көркем сөз
Жұмбақ
Отқа жанбайды,
Суға батпайды.
(мұз)
Болжам
Сүңгілер ұзын болсакөктем ұзақ болады.
«Үйсіз қоян»
Алаңда жалғыз аяқпен секіре білуді бекіту;белгі бойынша үйлерге кіру.(шеңбер үйлер),бірақ бір
ойыншыға үй жетпейді, ол ойын бастаушы болып қалады. Кеңістікті бағдарлай білуге үйрету.
Еңбек ісәрекеті
Аула сыпырушыға қар жинасуға көмектесу.
Балаларды салыстыруға үйрету:қай жердің қарын күреу қиындаумайлы қар немесе борпылдақ қар.
Өз еңбегінің нәтижесіне қанағаттана білу сезімін қалыптастыру. Еңбектенуге деген құштарлықты
тәрбиелеу. Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптама.
Тапсырма 1. «Шелекке қанша су жиналады?»
Шелекті далаға бірнеше күнге қойып, төбеден  аққан судың мөлшерін анықтау.
Қорытынды. Су біртіндеп көбейеді,яғни,қар күнненкүнге тез ериді.
Тәжірибе. Мұздақтардың астына шелек қойып, күн мол түсетін және күн түспейтін тұстарын
бақылап, қай тұста шелек тез толды?
Қорытынды. Жарық жақтарымен таныстыру. Мұздақтардың ұзару себебін түсіндіру.
Тапсырма 2. Әртүрлі ауа райындағы тамшыны тыңдау.
Қорытынды. Аязды және бұлтты күндері тамшылар жоқ.
Өзіндік ісәрекет.
Балалардың ойын мазмұны мен тақырыбын жетілдіруді дамыту. Өз ойларын жүзеге асыру,яғни
ойында рөлдерге бөлуде ойыншық пен міндеттерді бөлісуде құрдастарының ойына келіспеушілік
білдіру.

9. Өзендегі мұздың еруін бақылау.
Бақылау
Көктемде күн қызуын мол шашып, күн жылына бастайтынын түсіндіру. Өзен мен көлдерде сең жүре
бастайды.
   Балаларменмұздағы жарықтардың пайда болуын қарау.Мұз ластанады,өйткені жағадағы сулар
жылғалар арқылы құйыла бастайды.Мұз үстімен адамдар жүрмейді.
  Табиғат құбылыстарына деген байқампаздық пен қызығушылықты дамыту.Өз беттерінше
қорытынды жасап,сөздік қорды байыту.
Көркем сөз
 Жұмбақ
Отқа жанбайды
Суға батпайды   (мұз)
Болжам
Егер көктемде су деңгейі көтерілмесе ,жаз ыстық болады.
Тақпақ
«Көктемгі су»   Н.Айытов
Қаусатып қар боранды
                Сарқырады бұлақтар Құлпырды сай қыраттар
Сағым ойнап,көзді алып
Жақын тартты жырақтар
Көктем қайтып оралды
Таулар тастап ақ тонын
Көк торғынға оранды
Қимылды ойын
«Өзенге, жағаға» (Эстон халық ойыны)
Белгі бойынша қателеспей әрекет жасауды үйретуді жалғастыру (бастаушы бұйрық береді,бірақ өзі
бөтен қимылдар жасайды). Өзенге секіру,жағаға секіру(жерде бірбіріне қарамақарсы сызықтар).
Ойын кезінде жаттығу жасауда күш пен жігерлікті дамыту.
Еңбек әрекеті
Балықтарға күтім жасау.(Қажеттілікпен жұмыс)
Аквариумдағы судың тазалығын қадағалау.Ондағы шөптер мен судың жағдайын қарап,күтім
жасау.Балықтарды күтуге деген ықыласты дамыту.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе және сараптама
«Алдымен не содан соң ше?»
 Көктемде болатын құбылыстардың логикалық тізбегін бекітуді үйрету.(күн қызуын мол
шашады,қар мен мұз ери бастайды т.с.с) Есте сақтау қабілетін дамыту,ізденімпаздыққа тәрбиелеу.
Ерікті ісәрекет
Баланың даму негізінің жағымды сапасын жеке ұжымда қолданып іске асыру. Белсенді балалар өз
құрдастарына,яғни ойын кезінде сылбыр балаларға қысым көрсетпей,ойынға араласып кетуіне қол
ұшын бере білу.

10. Қар бетінің төмен түсуін бақылау
Бақылау
Қардың төмен түсуі күн сайын арта түседі, түсі сұрғұлт тартып, қар беті күртіктеніп,асты
борпылдақ қар болатынын түсіндіру.Көктемгі қардың жағдайы туралы балалардың білімін
бекіту.Табиғатта болып жатқан өзгерістердің себебі туралы айтып өту. Танымдық
қызығушылықтарын дамыту.
Көркем сөз
Сылдыр қағып ақ бұлақ
Күйге салып жатты бақ
Таудан аққан өзенде
Гүрілдеді қаттырақ
Болжам
Егер қар тез еріп, жылғадағы су жылдам ақса, жаз жаңбырлы болады. Тақпақ
Қары еріп даланың
Арықтардан су ақты
Ақ жүзіндей ананың
Көктем келді шуақты
Қимылды ойын
«Жолды тап»
Бағыт бойынша аулада кеңістікті бағдарлай алуды бекіту. Аулада ойын мәресінен финишқа дейін
жүгіру.Кеңістікті бағдарлауды дамыту.
Еңбек ісәрекеті
Өз қалауымен бірлескен еңбек әрекетіне қатыса білуге тәрбиелеу.Еңбек әрекетіне белсене қатысқан
балаларды мадақтау.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе мен сараптама
«Қар қандай,сипатта?»
Көктемдегі қардың өзгерісін бекіту:борпылдақ,сұр,лас.
Тәжірибе.Қарды күреу
Өзіндік ісәрекет
Әр бала өз қалауы бойынша еріген қар бетіндегі қоқысты тазартады.

11.Ағаштарға бақылау жасау
Бақылау
Балалармен бірге ауладағы ағашты қарау: ағаштың бүрлерінің астынан кішкентай жапырақ
өскіндері өсіп келе жатқанын бақылау. Ағаштарды бүрлері мен бұтақтарына қарап айыра білуге
үйрету. Терек пен аққайыңның бұтағын салыстыру(аққайыңның бұтағы жіңішке,иілгіш,қабығы
қоңырқызыл,бүрі ұсақ, бұтақта бірбірлеп орналасқан;терек бұтағы аққайыңға қарағанда
жуан,қабығы сұрғылтжасыл,бүрі ірі,ұзын, жабысқақ және хош иісті, бірбірлеп өседі)Салыстыра
білу қабілеті мен нақты белгілерін атай білуге үйрету.Табиғаттан алған әсерлерін қуанышты көңіл
күйлерін білдіре білу. Көркем сөз
Мақалмәтел
Бір ағаш кессең,жүз ағаш отырғыз
Болжам
Аққайың ағашы жөке ағашынан бұрын бүр жарса, жаз құрғақ болады. Көктемде аққайыңның
шырыны көп болса,жаз жаңбырлы болады.
Тақпақ
Отырғыз ағаш көктемде
Жөн болар еңбек еткенің
Келмесе шамаң еккенге
Сындырма жұрттың еккенін
Қимылды ойын
«Ағаштан ағашқа»
Алға жылжу арқылы қос аяқтап секіре білуді бекіту.(кімдекім аз секірсе сол,жеңімпаз)ойын
барысында ойынды әділ бағалауға үйрету. Ойын барысында жолдастарымен ақылдаса білуді дамыу Еңбек ісәрекеті
Бұтақты кесуден кейінгі қалдықты жинау.
Еңбек нәтижесін көру,топқа бірнеше бұтақты жинап әкеп,келесі бақылауды ұйымдастыру.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе мен сараптама
«Біздің үй қайсы,тап?»
Сипаттау бойынша ағашты таба білуге үйрету.
Өзіндік ісәрекет
Ойын барысында жұбымен бірге бірлесіп,ойын нәтижесін бөлісе білуге үйрету.
                 12.Аққайыңның шырын бөлген уақытын бақылау.
Бақылау
Балалардың назарын аққайыңға аудару. Көктем келісімен ағаштардың шырындық қозғалысы
болатынын атап өту. Бұл процесс көкетмде еріген қардың суын тамыры арқылы жұтып, шырын
бөліндісі содан пайда болатынын түсіндіру. Ол қыс бойғы өсімдіктердің тағамдық қорының еруінен
пайда болатын ерітінді. Балалардың қызуғышылығы мен қабілетін дамыту. Табиғатқа деген
сүйіспеншілігін ояту.
Көркем сөз
Өсіп тұрған бұл не?
Жаз болса жайнап
Саясына ән салып
Құстар жүрген сайрап
Болжам
Көктемде аққайың шырын бөлсе, күннің жылы болуына байланысты. Егер шырын бөлінуі мол болса,
жаз жаңбырлы болады.
Тақпақ
Көк орманда көп ағаш
Өскен жақсы аралас
Ең әдемі меніңше
Құс ұясы бар ағаш
Қимылды ойын
«Орман дақтары»
Балалардың өз бетінше ойынды ұйымдастыра білуін дамыту.Ағашқа арқасын беріп тұрған, қос
қолымен қымтап ұстаған баланы қозғауға болмайтынын,. ойынға деген қызығушылықты арттыру.
Еңбек ісәрекеті
Ағаштың жанжағын дөңгелетіп қопсыту. Еңбек барысында еңбекке тәрбиелеу. Жалпы пайда үшін
еңбектенуге үйрету. Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптамалар
Тапсырма. Шырын бөліп тұрған ағашты тауып, бақылау.
Қорытынды
Ағаш қабығының астынан мөлдір сұйық бөлінеді,дәмі тәтті,ауада тотығады,қызғылт түске енеді.
Өзіндік ісәрекет
Бірлескен ісәрекет барысында ереже мен тәртіп нормаларын белсенді қолдана білуге
ынталандыру.

                          13.Бақта өсетін ағаштардың гүлденуін бақылау.
Бақылау
Ағаштарды түсіне қарай қарау, жәндіктердің үймелеуін белгілеу, гүлдеген ағаштардың сұлулығын
айыра білу,ағаштардың пайдасы жөнінде балалардың түсінігінде қалыптастыру. Эстетикалық
талғам мен сезімді тәрбиелеу.
Көркем сөз
Мақалмәтел
Төлден мал өседі
Шыбықтан тал өседі
Болжам
Мойыл ерте гүлдесе,ауа райының суықтығына. Шетен кеш гүлдесе,күз ұзақ болады.
Тақпақ
Қимылды ойын
«Секіргіш бақалар»
Керілген сымнан секіре білуді жалғастыру.(Тәрбиеші жіптің бір ұшын ұстап,жерге айналдыра
дөңгелетеді,ал шеңберде тұрған балалар секіру керек).Балалардың физиологиялық
ұйымшылдық,төзімділік қасиеттерін дамыту.
Еңбек ісәрекеті
Ағаш түбін әктеу.
Ағаштың түптерін әктеу. Щетканы оң қолмен ұстап,жоғарыдан төменге қимылдар жасау.Берілген
тапсырманы мұқият тыңдап,істі аяғына дейін жеткізу.Қиындық туа қалған жағдайда көмекке келу.
Дидактикалық ойындар. Тәжірибе  мен сараптама
«Орманшы» Бірнеше ағаштың түртұлғасын, бөліктерін:діңі,жапырағы,жемісі мен дәні болатынын еске
сақтау.Өз білгендерін сөзбен жеткізе білу.
Өзіндік ісәрекет
   Ойын барысында бірбірімен қарымқатынас жасап,өз ойларын ортаға салып,құрдастарының
шешіміне келіспеушілік білдіре білу,рөлдерге бөлу,ойыншықты бөлісе білуге дағдыландыру.
                                 14.Жаңа өсіп келе жатқан көк шөпті бақылау.
Бақылау
    Балалармен жаңа өсіп келе жатқан көк шөпті қарау.Күн көп түсетін жерде алғашқы шөптер
қылтиып шыға бастайтынын бекіту.Күн қыза бастады,қар еріді,топырақ жылынды,көк шөп өсті,
яғни балаларды осылай  қорытынды жасай білуге үйрету.Табиғаттың оянуына байланысты
балаларда көтеріңкі көңіл күйді ояту.Өсімдікті аялап,күте білуге үйрету
Көркем сөз
Жұмбақ
«Айт!» десе жүгірмес
  Су тисе сілкінбес    (шөп)
Мақалмәтел
Адам жерге нәр береді                Су көп болса,шөп бітік шығады.
Жер адамға нан береді
Болжам
Сәуірдегі топан су,жаздағы қалың шөптің белгісі.
Қимылды ойын
«Көк шөптегі хоккей»
  Хоккей таяғымен допты домалата білуді бекіту,қақпаға соғу,бір орында тұрып кіргізу.Ойында
достық көмекке келуді үйрету.
Еңбек ісәрекеті
Ауладағы қураған шөпті жинау
  Тырнауышпен жұмыс істеуді жалғастыру (шөпті белгілі бір орынға жинау, зембілмен оны апару).
Жолдастарымен бірлесіп жұмыс атқарып,ұжымдық еңбекке деген қызығушылықтарын тәрбиелеу.
Дидактикалық ойындар. Тәжірибе мен сараптамалар
 Тапсырма. Аулада қыстан кейінгі шыққан шөп орнын тауып алу. Балаларды табиғатта болып жатқан өзгерістерді көре білуге үйрету.Сөздіклогикалық ойын
дамыту,қойылған сұраққа жауап таба білуге дағдыландыру.
Өзіндік ісәрекет
Балаларға өз беттерімен ойын тақырыбын таңдауды үйрету.Өз тәжірибесі негізінде бақылау
барысынан алған жағымды тұстарды дамыту. Әр саладан алған білім көзін ойын кезінде көрсете
білу.

                                        15.Бақбақтың өсуін бақылау
Бақылау
Бақбақтың құрылымы жайлы балалардың білімдерін бекіту. Өсімдіктің өсуі және өсу реті туралы
түсініктерін нығайту. Бақбаққа және басқа өсімдіктерге ықыласпен қарауды тәрбиелеу.
Байқампаздықты дамыту.
Көркем сөз
Жұмбақ
Кіпкішкентай қауғабас
Шашы түссе дауламас    (бақбақ)
Болжам
Егер бақбақ ерте гүлдесе,жаз қысқа болады.
Тақпақ
«Бақбақ», А.Оразақын
Қимылды ойын
«Гүлдер»
Гүлдердін атауын пысықтау(ойыншылар өздеріне гүл атауын таңдап алады). Алаңда қозғалу
біліктіліктері, белгіні сезіне білу(бастаушы басқа ойыншылармен алаң ішінде қозғалып жүреді,
бастаушы гүлді атайды, аты аталған гүлойыншы қолын көтеріп қашады);ойын тәртібін сақтау(жаңа
гүлді атай алмаған ойыншы бастаушыны ауыстырады).
Еңбек ісәрекеті
Гүлзарлардағы гүлдері бағып,күту. Гүлдерді дұрыс суару дағдыларын бекіту.(таңертең не кешке
суару, күн қызбай тұрғанда асықпай біркелкі суару). Гүлдерге ықыласпен қарауды тәрбиелеу.
Дидактикалық ойындар.Тәжірибе және сараптама,
«Тұқымның саяхаты»
Өсімдіктің өсуіне қажетті шарттарды бекіту. (тұқым
су,топырақ,жылы,сабақ,жапырақтар,гүл,гүлдің тұқымы пісіп жетілуде тұқымды жел ұшырады.) Тәжірибе. Бақбаққа «парашют» не үшін керек? Гүлдің құрылымы мен таралуы арасындағы
байланыс.
Қорытынды. Тұқымдар өте кішкентай,жел «парашюттерге» алысқа ұшуға көмектеседі.
Өз бетімен ісәрекет
Ойыншының тақырыбын балалар алдын ала талқылап, рөлдерді бөліп, 34 адамнан тұратын
бастапқы заттық кеңістіктегі қозғалысты ұйымдастыру.

                16. Бұталарды бақылау.(итмұрын,көгіс,қаражеміс,шетен,қызыл  мойыл)
Бақылау
Бұталарды бұтақтарына және бүршіктеріне қарай айыра білу біліктілігін бекіту(көгістің бұтағы
осал, сұр, бүршігі домалақ, тегіс,екеуі бірге өседі.)қолайлы шарттармен байланысын көрсету(көп
жарық,жылу,ылғал). Табиғатты эстетикалық  тұрғыдан қабылдауын дамыту,қорғауға ұмтылдыру.
Көркем сөз
Жұмбақ
Бір халық аспанда ұшқан аяғы жоқ
Ұстаған қолдарында таяғы жоқ
Күніне талай жерге кетеркезіп
Нәрсенің бұл секілді саяғы жоқ     (бұлт)
Қимылды ойын
«Шегіртке»
Алға қарай екі аяқтап секіруді бекіту. Шапшаңдықты дамыту, тепетеңдікті сақтауды үйрету.
Еңбек ісәрекеті
Қураған бұтақтарды кесу,бұталардың түбін қопсыту. Қураған бұтақтарды кесу үшін балаларды
қатыстыру(қураған бұтақтарды белгісі бойынша анықтау),өз еңбегінің мәнін түсіну. Үлкендерге
көмектесу ықыластарын тәрбиелеу.
Дидактикалық ойындар. Тәжірибе мен сараптама.
«Ағаштар мен бұталарды отырғызу үшін не керек?»
Ағаштарды отырғызу үшін керек заттар мен құралдар туралы білімдерін бекіту.(ойын үшін әр түрлі
ойыншықтар шығару;қасық,кубик,қуыршақ және т.б еңбек құралдары: тырнауыш,күрек.)
«Қалай аталады?»
Берілген суреттердің арасынан ағаштарды, бұталарды және гүлдерді топтау дағдыларын арттыру.
Өз бетімен ісәрекет
Балаларға өз рөлін және басқа ойыншылардың рөлдерінің мазмұнын есте сақтауға үйрету. Ойын
барысында балалар ауысып 23 рөлді ойнау алуы, ойын барысында бірбірімен қарымқатынас
ережелерін білу, бой ұсындыру,теңдік басқару.

                          17.Шырша және қарағайды салыстыра бақылау.
Бақылау
Балалармен қарағайды қарау. Ағашты тауып атай білу. Қарағай мен шыршаны
салыстыру;Ұқсастығы мен айырмашылығы. Ағаш биік, діңгегі тік, тегіс, қабығы сұр,қатпарлы. Ол
ағаштың ішкі бөлігінің кеуіп кетуінен, зиянкестерден, әр түрлі зақымданудан сақтайды. Қабығы өсу
барысында пайда болады. Ерте көктемде 23 күнде қарағайдың жіңішке бұтақтарында көкжасыл
түсті қылқан шоқтары пайда болады. Олардың арасында қызғылт немесе жасыл бүршіктер және
сары масақтар көрінеді.  Көктемгі табиғаттың сұлулығын ұғына білу біліктілігін арттыру.
Көркем сөз Жұмбақтар
Тікентікен тік пісте
Қысы жазы бір түсте   (шырша)
Болжам
Егер шырша мен қарағай бұтақтары төменге иілсе –жаңбырға.
Қимылды ойын
«Бүршіктен атта»
Бұйрықты орындау біліктіліктерін пысықтаубүршіктен аттау,жүгіру(оң және сол жақпен),жүру
тоқтамау,кідіріссіз.Шыдамдылықтарын дамыту.
Еңбек ісәрекеті
Қылқан жапырақты ағаштарды күту(қажетті жағдайда) балаларды діңгектің айналасын қопсытуға,
қылқандарын жинауға қатыстыру.Еңбек құралдарына ұқыпты қарауды,іскерлік мәдениетті
тәрбиелеу.
Дидактикалық ойындар.Тәжірибе мен сараптама.
«Бұтағына қарай ағашты табу»
Бөліктерден бүтін құрау. Бұтақтарға қарап ағашты атауды үйрету.
Өз бетімен ісәрекет
Ойынды ұйымдастыру барысында (қажетті жағдайда және оның барысында )балалардың қарым
қатынастарының өнегелі болуын, өз рөлдерінің орнын білуін,бірбіріне достық сезіммен қарауын,
қиын жағдайда бірбіріне көмектесе алуын, қайырымдылық қасиеттерін көрсете білуіне көмектесу.

                            18.Құстардың ұшып келуін бақылау
Бақылау
Балалардың назарын ең бірінші өз атамекеніне ұшып келетін құстың ұзақ екеніне көңіл аударту.
Олар суықтан қорықпайды, тамағын тауып алады. Жыл құстары туралы түсініктерін кеңейту. Жиі
кездесетін жыл құстарының атауын, олардың ерекшеліктерін, ұқсастықтарын айыра білу.
Құстардың пайдасы туралы білімдерін бекіту. Табиғат құбылыстарының арасындағы заңды
байланысты көре білуге үйрету.
Көркем сөз
Жұмбақ
Түгі қара мақпалдай
Төсі ақ сыр жаққандай
Ұшса оқтай зулайды
Көктен жұлдыз аққандай     (қарлығаш)
Болжам
Шағала ұшып келсе мұз кетеді.
Тақпақтар
Жасыл келіп жатты алап
Қуды көктем қыс күнін
Айыр құйрық ақ тамақ
Келді аяулы құс бүгін
Қимылды ойын
«Лашын мен ұябасар»
Балалардың бірінің артынан бірі сап түзей қозғалу біліктіліктерін бекіту.Келесі шарттарды
орындату: бірбірінен ажырап қалмау, лашын соңғы ойыншыны ұстайды, ұябасар лашынды қолымен
ұстамайды. Ойынды өз бетімен ұйымдастыру қажеттілігін дамыту. Еңбек ісәрекеті
Алаңдағы құстарды тамақтандыру
Балаларды топ алаңына ұшып келген құстарды тамақтандыруға қатыстыру. Құстарға деген
адамгершілік –әрекеттілікті тәрбиелеу.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе және сараптама.
«Сауысқан да ,қарға да емес»
Сурет бойынша әр түрлі құстарды балалардың тани білуі. Қыстайтын және жыл құстарын айыра
білу біліктіліктерін бекіту. Балалардың назары мен тапқырлығының дамуына ықпал ету. Ойынмен
балалардың көңілін көтеру.
Өз бетімен ісәрекет
Ортақ ойында өз тәртібі үшін жауапкершілікті тәрбиелеу, ойынның түпкі ниетін іске асыруға
құлшыну.
              19. Қараторғайдың үйшігі және қараторғайларды бақылау.
Бақылау
Қараторғайдың үйшігінде  немен шұғылданып жатқанын бақылау;үйшіктен ескілерін лақтырып
тастайды, қай кезде үйшіктегі торғайларды қуады. Қараторғайдың өз үйшігі алдында қалай ән
салғанын қарау. Тұншыға айтады, қанаттарын қағады,басын шайқайды және тұмсығын кең ашады;
әндері әр түрлі дыбыстарды еске түсіреді. Миялаған сияқты, әтештің шақыруы,болмаса арбаның
шиқылы. Балалардың жыл құстары туралы білімін кеңейту және бекіту. Жыл құстарын қарсы алуға
үлес қосуға тарту. Балалардың көңілкүйлерін көтеру.
Көркем сөз
  Тақпақ
«Ұзағым келдің бе?»  Е.Ерботин
Көктемді хабарлап
Ұзағым,келдің бе?
Қойып ем даярлап
Ұяңды көрдің бе?
Болжам
Қараторғай көрсең көтем келді дей бер.
Қимылды ойын
«Қарлығаш»
Балаларға ойын шартын сақтауды үйрету(ойыншылар шеңбердің ішіне жүгіре кіріп,қарлығашты
босатуға тырысады, ал күзетші оны қорғайды) ойын барысында өз тәртіптерін  әділетті де әділ
бағалай білуге тәрбиелеу.
Еңбек ісәрекеті
Гүлзардағы топырақты қопсыту
Гүлзардағы көктемгі топырақты қопсытуға балаларды қатыстыру. Еңбек етуге не қажеттігін
балалардың өз бетімен шешуін үйрету. Бірбіріне кедергі жасамай, бірігіп еңбек етуге
машықтандыру. Еңбек барысында ұйымшылдық сезімдерін қалыптастыру.
Дидактикалық ойын.Тәжірибе және сараптама.
«Құсқа үйшік тап»
Сурет бойынша әр құсқа сай үйшік табу. Құстардың қылығы олардың қоршаған ортаға бейімделуі
туралы білімдерін кеңейту.
Өз бетімен ісәрекет Балаларды таңдап алған тақырып бойынша әр түрлі көмекші заттардың көмегімен құрастыруды,
ойыншықтарды ауыстырып ойнауды,ойын барысында қолдана білуге үйрету;балалардың өздері
жасаған ойыншықтарды пайдалану.

                                     20.Ұяларды бақылау.
Бақылау
Балаларға көктемде көптеген құстар ұя  салатынын айту,бірақ ұя құсқа үй болмайтынын естеріне
салу. Ұя жұмыртқа салу,оны басу және балапандарын өсіру үшін қажет. Құстарға биік шөптер,
ағаштың басы пана бола алады. Ұя жасау үшін құстардың қандай материал қолданатынын бақылау.
(қауырсындар, жүн шүйкесі,бұтақшалар және т.б)Ағаш басындағы қарғаның ұясы мен шатырдың
астындағы торғайдың ұясын салыстыру. Балалардың бақағыштығын және білуге құмарлықтарын
дамыту.
Көркем сөз
Жұмбақ
Тал басында
Түндіксіз отау  (құстың ұясы)
Болжам
Егер жыл құстары ұясын ағаштың күн жағына салсасуық жазға,ал көлеңке жаққажылыға.Егер
қарға ағашқа ұясын төмен салсаүлкен су тасқынына,жоғары күшті су тасқынына.
Егер ұзақ құсы ұясын реттеуге асықпасажылы күндерді күту ерте болады.
Тақапақ    «Ұя»
Ұя жасап тақтайдан
Талға апарып байладым
Жыл құсының шаттанған
Күттім қашан сайрауын
Қимылды ойын
«Ұшу»
Сапқа тұру біліктіліктерін бекіту; ойынның шартын орындап бір аяқтан екінші аяққа секіру.
Ойынға барлық балалардың қатысуын қамтамасыз ету.
Еңбек ісәрекеті
Құстарға ұя жасауға көмектесу. Балаларға құстарға көмектесуді ұсыну, жемсалғышқа тамақ қана
емес, әр түрлі жүнжұрқаларды салғызу. Құстар оған қуанады, жұмысқа деген жауапкершілік пен
ұйымшылдықты тәрбиелеу. Балалардың құстарға деген қызығуышылықтары мен сүйіспеншілігін
дамыту.
Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптама.
Тәжірибе.
«Құстардың қанаттарының қүрылысы қандай?»
Құстың қанатын анықтап қарау(желпуіші бекітілген негіз) ,(қанат жеңіл,өйткені негіздің ортасы
бос) олар неге ақырын ұшып түседі? Құс қанатын қаққанда не болады?(қанат
жеңіл,серіппелі,қалықтай ұшады)
Табиғи жағдайдағы құс тіршілігін оның құрылысымен байланыстыру.
Өз бетімен ісәрекет
Балаларға ойынға керек құрылыстарды салуға үйрету. (үй,кеме және т.б) Ойын барысында табиғи
заттарды қолдану(құм,су және т.б) Балалар ойынының мазмұны мен тақырыбын толықтыру және
дамыту.

                        21.Суда жүзетін құстарды бақылау. Бақылау
Балалардың назарын өзендегі мұз кетпесе де шағалалардың ұшып келгеніне назарын аудару. Одан
кейін жабайы үйректер де ұшып келеді.
Көркем сөз
Мақал
Құстың күшіқанатында,
Адам күшідостықта.
Тақпақ
Баласын ертіп соңынан
Сүңгіп,жүзіп үйретті
Су жұқпайтын тонына
Кім білмейді үйректі
Болжам
Егер жабайы үйректер күндіз қопа жағалауына кетсежаңбырға не желге.
Қимылды ойын
«Үйрек»
Алаң бойында қозғалыста жүріп белгі бойынша «ұяға кіру» алаңқайдағы бар балалар үйрек болып
жеңіл ұшып жүреді.
Еңбек ісәрекеті
Суда жүзуші құстарды көпірде тұрып тамақтандыру. Жем мен өсімдік тұқымдарын жемдеу үшін
алдын ала дайындау.Суда жүзуші құстарға өз бетімен жем беру әдеттерін тәрбиелеу,
Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптама.
«Кімге не дәмді?»
Суретке қарап әр құстың тамағын тауып,көрсету. Шағалабалық,үйрекбалдыр,көкқұтан
бақа,торғайжем,жапалақтышқан және т.б
Тәжірибе. «Суда жүзетін құстардың тұмсығы неге осындай?»
Құстардың тіршілігі мен құрылысы арасындағы байланысты анықтау.
Қорытынды. Үйректердің, қаздардың және аққулардың тұмсығы жалпақ,ұзынша болады:ол жемін
ұстап алуға, сүзгіден өткізуге, суда өзжемін табуға көмектеседі.
Өз бетімен ісәрекет
Ойын таңдау барысында  балалардың дербестігін дамыту. Ойынның мазмұнын құруда және
барысында белсенділікті тәрбиелеу.
                        22. Жәндіктерді бақылау(қызылқоңыз, жазғытұрғы
қоңыз,солдатиктер,маса)
Бақылау
Балалардың жәндіктердің тіршілік орны,қозғалу тәсілдері және сыртқы түрлерінің ерекшелігі
туралы білімдерін пысықтау; Сараптама жасауға үйрету.Себепсалдарлы байланыстарын
анықтау,қорытынды жасау,байқампаздықтарын, қызығушылықтарын дамыту. Тақырып бойынша
сөздік қорларын жинақтау.
Көркем сөз
Жұмбақ
Шидім,шидім,шидім құс
Ши басына қонған құс
Қарқаралы қара құс
Хан басына қонған құс  (шыбын) Болжам
Ауа райы бұзыларда қоңыздар ызылдайды, егер қатты ызылдасаашық жылы ауа райына.  Маса
жарыққа қарай ұшсасуыққа.
Тақпақ
Қимылды ойын
«Көбелектер, бақалар,көкқұтан»
Алаңқайда қолдарын жоғарытөмен қозғалыста көбелек болып айналу дағдыларын пысықтау; төрт
тағандап секірубақа,бір аяқпен тепетеңдіті сақтап тұрукөкқұтан. Тепетеңдікті сақтап кеңістікте
қозғалыс үйлестігін жетілдіру.
Еңбек ісәрекеті
Гүлдің өсіндісін құмыраға отырғызу.
Тәрбиешінің тапсырмасын орындау дағдыларын пысықтау. Бастаған істерін аяқтау, жұмыс істеу
ниеттерін тәрбиелеу.
Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптама.
«Төртінші артық»
Балалардың топтау, салыстыру, қорытындылау дағдыларын дамыту; жәндіктер туралы білімін
пысықтау.
Өз бетімен ісәрекет
Балалардың ойын барысында бірбірімен қарымқатынасын,өз ісәрекеттерін және қылықтарын
көрсете білу, өз ойын,көзқарасын,мүддесін қорғай алу;құрдастарының ұсыныстары мен
келіспеушілігін сыпайы түрде көрсету біліктіліктерін арттыру.
                   23.Улы өсімдіктерді бақылау.(жабайы итмұрын,меңдуана)
Бақылау
Балаларға улы өсімдіктер туралы түсінік беру. Бұл өсімдіктер барлық жерде өсуі мүмкін:жол
жиегінде;сурет және белгілері,тәрбиеші суреттемесі бойынша өсімдіктерді айыра алуға үйрету.
Меңдуананың сабағы жуан,тарамтарам,жабысқақ, талшықтары жағымсыз иісті, гүлдері сарғыш
көгілдір жиектерімен;жаз бойы гүлдейді,күзге қарай жемістері піседіқорабындағы тұқымдары
қарасұр көкнәрға ұқсас.Бұл өсімдіктің ең улы бөлігі. Жабайы итмұрынның сабақтары
жіңішке,тегіс,жапырақтары қысаң,ашықжасыл түсті,гүлдері ұсақ,сары түсті.Өсімдіктің жасылсұр
түсті бұршаққа ұқсас тұқымыулы бөлігі болып табылады.
Көркем сөз
Тақпақ
Итмұрындар самсаған,
Қызыл гүлдей жайнайды
Аузыңа оны салсаңақ
Үйірер тіл,таңдайды
Қимылды ойын
«Көтермек»(қазақ ұлттық ойыны)
Балалардың күшін,шыдамдылығын дамыту.(ойыншылар шынтақтарын қоса бірбіріне сүйене бір
бірін көтеруге тырысады).Жарысқа қызуғышылықтарын қолдау.
Еңбек ісәрекеті
Арам шөптерді жұлу Арам шөптер туралы түсініктерін кеңейту(қалуел,алабота,бидайық және т.б);шөпті отау(екпе
шөпке кедергі жасамау,жарықты және ылғалды алмау үшін).Бастаған істерін аяқтау дағдыларын
тәрбиелеу.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе және сараптама
«Кім зерделі?»
Өз ойларының қателігін таба білуге үйрету.Улы өсімдіктер туралы білімдерін бекіту.
(Мысалы:меңдуананың гүлдері сары,ал жабайы итмұрынның гүлікішкентай.Інжугүлдің жапырағы
жалпақ,ал алқаныкі жасыл. Жабайы итмұрынның тұқымы домалақ,ал алқаныкі қара және т.с.с)
Өз бетімен ісәрекет
Рөлдерді,ойыншықтарды,міндеттерін бөлу барысында құрдастарының ұсыныстарымен
келіспеушілігін сыпайы түрде көрсету біліктіліктерін арттыру.
                                   24.Шоқыларды бақылау.
Бақылау
Балалармен алыстан көрінген шоқыларды қарау. Шоқы –бұл дөңгеленген тау биіктігі екені туралы
түсінік беру. Бұрынғы кезде шоқылардың орнында қатты шыңдар болған,бірақ уақыт өткен сайын
табиғатта тастар бұзылады. Ол ауа райының өзгеруі,су мен өсімдіктердің өзгеруіне
байланысты.Табиғат тудырған әр түрлі заттарды айыра білуді үйрету. Балалардың эстетикалық
сезімдерін,отанға деген махаббаттарын дамыту.
Көркем сөз
Жұмбақ
Жерде тұрып бөркіммен,
Аспанға кебемін.    (шоқы)
Мақалмәтел
Шыңды жүрген жеңеді.
Қимылды ойын
«Омпы»
Асық соғуда балалардың көз мөлшерін дамыту,ұйымшылдық және дербестігін тәрбиелеу.
Еңбек ісәрекеті
Қажеттілігі бойынша
Балаларға тапсырмаларды өз бетімен орындауға үйрету. Біріккен еңбек ісәрекетінде ат салысу
тілектерін тәрбиелеу.
Дидактикалық ойын. Тәжірибе және сараптама
Тәжірибе. «Су тасты қозғайды»
Қатқан су тасты қалай қозғайтынын білу. Балалар аузымен суды толтырып сабан талына құйып
түбін ермексазбен жауып тоңазытқышқа қояды.
Қорытынды:тығын ермексазды су орнынан қозғалтып(сабан талындағы судың көлемі үлкейген
тығынды орнынан жылжытқан)
Өз бетімен ісәрекет
Балалардың ойын барысында бірбірімен қарымқатынасын,өз ойын,көзқарасын,мүддесін қорғай
алу;құрдастарының ұсыныстарымен келіспеушілігін сыпайы түрде көрсету біліктіліктерін арттыру.
                            25. Наурыз шешектерін бақылау( өгейшөп, інжугүл) Бақылау
Балалардың көктемнің  алғаш гүлдері туралы түсініктерін бекіту. Бұл  көпжылдық өсімдіктер, яғни
олар көп жыл бойы өседі және гүлдейді. Олар қыстың күні қардың астында сақталады,күн жылына
олар оянады да олардың тамырынан сабағы және жапырақтары өседі. Ерте гүлдеуші өсімдіктерді
ерекшеліктеріне сай анықтауды және атауды үйрету; өсімдіктердің ұқсастығын және ерекшелігін
салыстыра білуді үйрету. Ерте гүлдеуші гүлдер өсуге қажетті жағдайлар болса тез өсетіні туралы
түсініктерін бекіту. Алаңқайды күн әдемі қыздырсажер еріп жылынады.
Көркем сөз
Жұмбақ
Жасыл жіптеақ  қоңыраушалар
Жасыл түйіндеақ бұршақтар(інжугүл)
Неге олар бұлай аталады?
 Өгейшөп жапырақтары оң жағынан жылы,жұмсақана сияқты,сол жағысуық,өгей шеше сияқты.
Болжам
Егер өгейшөп гүлі түнге қарай жапырақтарын тығыз жапсаауа райы бұзылады.
Қимылды ойын
«Көктемгі гүлдер»
Екі топқа бөліне білу;гүлдердің атауын бекіту.(ойыншылар өздеріне ат таңдайдыгүл
атауын);ауызша белгіні сезіне білу(бірінші топтың балалары гүлдердің атауын атайды;аталған
«гүлдер» жанжаққа қашады);ойын шартын сақтау. (барлық гүл атаулары аталғаннан кейін топтар
орындарымен ауысады)
Еңбек ісәрекеті
Гүлзарда,бақшада атыз қазу
Балаларды атыз қазуға қатыстыру,бұл жұмыстың маңыздылығын түсіндіру,әр баланың жұмысқа
қатысуы жүйелі болуын қадағалау.
Дидактикалық ойын.Тәжірибе және сараптама
Тәжірибе. «Өсімдік өсу  үшін не қажет?»
Өсімдікке қажет сыртқы ортаның негізін көрсету.(су,күн,жылу)
Қорытынды:Күн қыздырады,қар еріді,жер жылынды,бірінші гүлдер пайда болды.
Өз бетімен ісәрекет
Балалардың топқа бөлініп ойнауы,бірбірімен дұрыс татутәтті қарымқатынаста болып балалар
ұжымының бірлестігінің дамуына негіз болады.

                                   26. Топырақты бақылау.
Бақылау
Алаңқайдың қай жерлері тез кебетіні жөнінде балаларға түсінік беру:құмды жер ме,әлде сазды жер
ме. Сазды жерлерге су көп сіңеді,сондықтан көпке дейін кеппейді,ал құмды жер суды
өткізеді,сондықтан тез кебеді.Қай жерде өскін тез өседі соны бақылату,соны көре білу.
Көркем сөз
Жұмбақ
Оны басып жүреді,
Оны кескілейді
Бірақ ол ренжімейді
Мейірімділік білдіреді. (топырақ,аңыз)
Болжам
Сәуірдің суы болса, көк көп болар, Жайылымда сәуірде су болсамаямая шөп болар.
Мақалмәтел
Мал баққандыкі,жер баптағандыкі
Қимылды ойын
Балалар таңдауымен.
Қимыл әрекетін дамыту;бірлескен ойыннан қанағат алу.
Еңбек ісәрекеті
Топырақты құнарландыру
Балаларды өсімдіктерді дұрыс және ұқыпты құнарландыруға үйрету;белгілі мөлшерде нәрлі
ерітінділерді құю. Еңбек ету біліктіліктерін тәрбиелеу.
Дидактикалық ойындар. Тәжірибе және сараптама
Тәжірибе «Топырақтағы ауаны анықтау»
Бақшадағы саз бен топырақтың қасиетін анықтау. (саз бен топырақтың бірбір кесегін суға
салу;топырақта көпіршіктер пайда болады, ал сазда ештеңе болмайды)
Қорытынды. Саз қатты тас сияқты онда ауа аз, ал топырақ тығыз емес, сондықтан өсімдік өсу
үшін онда ауа бар.
Өз бетімен ісәрекет
34 топтан тұратын ойыншылардың бастапқы затты кеңістіктегі ойындарының атауын алдынала
келісіп ұйымдастыру,рөлін бөлісу ісәрекетін балалардың өздері басқаруын қадағалау.
                         27.Балықтарға бақылау жасау
Бақылау
Өзен жағасында отырған балықшыларға балалардың назарын аударту. Олар немен айналысып
жатыр? (балық аулап жатыр) Балықшының құралсайманын қарап алу(қармақ,балыққа арналған
шелек,құрттар салынған бәнкі). Балықшылардың өзенге қармақ лақтыруын және оны тағатсыздана
күтіп, балықтың қармаққа қабуын  бақылау. Балаларды табиғат байлықтарына  ұқыпты қарауға
үйрету. Өзенде балық көп болған жағдайда, өзен суы таза, мөлдір болатыны жайлы түсінік беру.
Байқампаздық пен сезімталдықты дамыту.
Көркем сөз
Жұмбақ
Аузы бар,тілі жоқ,
Терісі бар,жүні жоқ
Тірегі бар,ізі жоқ
Қанаты жоқ ұшпайды
Су астында қыстайды.
                                (балық)
Тақпақ
Ақ балықау, ақ балық!
Қармағыңды қап ,балық!
Қимылды ойын
«Қармақ» Шыр айналған жіптен секіре білуді бекіту,жіп ұшына құм салынған қап байланады. Зейінді дамыту.
Еңбек ісәрекеті
Гүлзарға гүл тұқымын отырғызу
Тұқым туралы түсінігін бекіту, өздерінің тұқымды еге білуін  жетілдіру. (тұқымды бармақтай
шұңқырға  арақашықтығын 3 см етіп қайта топырақпен  көму,су құю. Ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптама.
«Біз қайда болғанымызды айтпаймыз,не істегенімізді көрсетеміз»
Тапқырлық пен байқампаздықты дамыту.
Өзіндік ісәрекет
Бірлескен ойын барысында өз  тәртібіне жауапкершілікпен қарау.Ойын іске асыру.

                                  28. МАИ инспекторын бақылау
Бақылау
  Балаларды қозғалысты реттеуші МАИ инспекторының жұмысымен таныстыру.
Үлкен көшелерде және бұрылыстарда қозғалысты басқаруда МАИ қызметкеріполицей
көмектесетінін және оны реттеуші деп атайтынын оны балаларға түсіндіру. Бағдаршам сынып
қалған уақытта ол өте қажет. реттеуші таяқшасы бар. Түнге қарай ол таяқша жарқырап
тұрады:жүргізуші және жаяу жүргіншілер реттеушінің белгісін анық көреді. Жол ережелерін
қайталау;бағдаршам белгілері туралы білімдерін бекіту;балалардың назарын,
ұқыптылығын,сезімталдық,сақтық сезімдерін тәрбиелеу.
Көркем сөз
Мақалмәтел
Таныс жолқысқа
Кім жолды білсесол адаспайды
Жақсы жолсерікпен жол да қысқа.
Тақпақ
Бағдаршам
Бас көшеде қырағы
Үш көзді дәу тұрады
Ашса кезек үш көзін
Айтты деп біл үш сөзін
Тоқта,Сақтан,Жол ашық
Жүрме жолға таласып
Қызыл көзін ашқанда
Сабыр сақта,баспа алға
 Сары көзін ашқанда
Қарап қалма аспанға
Жасыл көзін ашқанда
Жүре бергін,жасқанба
Қимылды ойын
«Үш ғажайып түс»(қызыл,сары,жасыл)
    Балаларды үш топқа бөліне білуді үйрету,топтардың үш түсті (қызыл,сары,жасыл) таңдап алып
допты өз тобының балаларына қуып жүріп беру. Бағдаршамның белгілері туралы білімдерін бекіту.
Дидактикалық ойындар. Тәжірибе және сараптама «Қала көшесі»
Балалардың жол жүру ережелері және көше тәртібін сақтау ережелері туралы білімдерін анықтау
және бекіту.
Еңбек ісәрекеті
Көкөністер көшетін отырғызу
Балаларды көшеттерді атызға отырғызу жұмысына жұмылдыру:суару,жер жұмсақ болу
үшін,отырғызылған көшеттерге қамқорлықпен қарауды тәрбиелеу.
Өз бетімен ісәрекет
Балалардың ойындарды өз  бетімен таңдап алу біліктіліктерін арттыру.
                       29.Ересектердің бақшадағы еңбегін бақылау.
Бақылау
Балаларда көктемде топырақты дайындап, көкөніс егу науқаны басталатыны жайында түсінігін
қалыптастыру.Тынымсыз еңбек ету нәтижесінде адамдар көкөністі өсіріп күтуде мол өнім алу
мүмкіндігіне ие болатынын, балаларға түсіндіру.
Көркем сөз
Мақалмәтел
Еңбек етпесең, елге өкпелеме,
Егін екпесең, жерге өкпелеме.
Тақпақ
Бітік егін өсіріп,
Еліне бақ сыйлаған.
Егінші ісін дөс біліп,
Олхалыққа сыйлы адам.
Қимылды ойын
«Арқан тартыс»
Күшжігерді дамыту,қарсыласын өз жағына тартуда шыдамдылық таныту.
Еңбек ісәрекеті
Гүлзарға гүл отырғызу
Гүл отырғызатын орынды таңдап алып оны суару. Еңбек мәдениетін қалыптастыруды үйрету.(еңбек
құралдарын қолданужұмыс орнын таза,ұқыпты ұстау).
Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптама
«Бауда не өседі,бақшада не өседі?»
Өсімдікті өсу орнына байланысты топтастыру.Балалардың ойлау қабілеті мен сөздік қорын дамыту.
Өзіндік ісәрекет
Ойыншық пен рөлдерді бөлісуде мәдениетті түрде келіспеушілік тұстарын білдіріп, өз ойын іске
асыра білу.
                                30. Үй құрылысын бақылау
Бақылау
Балалардың назарын құрылыс алаңына аудару. Үй құрылысында түрлі құрылыс машиналары
қолданылады; Экскаваторлар,бульдозерлер,қада қағу жұмысында крандар, бетондық жұмыста
бетон араластырғыш. Құрылыс алдында жерді қазып тұғыр орнатады. Құрылыс материалдары
жоғарыға кран машиналары арқылы көтеріледі. Кран машинасының үлкен қолы бар,ол стрела деп аталады.Краншы кран машинасында отырып жұмыс басқарады. Ауыр жүкті қалың трос сымымен
көтереді. Еңбекке деген құрметті тәрбиелеу.
Көркем сөз
Мақалмәтел
Жан қиналмай,
Жұмыс бітпес.
Талап қылмай,
Мұратқа жетпес.
Тақпақ
Үлгілерге қараймын,
Үй іргесін қалаймын.
Өрнектерін оямын,
Терезесін қоямын.
Қимылды ойын
«Бояушы мен бояулар»
Тепетеңдікті сақтау(ойын барысында гимнастикалық орындықта тұру); жүгіру, тез қимылдау, оқу
ісәрекетінен алған дағдыларын жүзеге асыру.
Күнделікті белсенді қимыл әрекетті қалыптастыру.
Еңбек ісәрекеті
Алаңдағы құм мен қоқысты жинау
Қоршаған ортаны күнделікті мезгілмен жинап, жанжағына пайдасын тигізу.
Дидактикалық ойын.Тәжірибе мен сараптама
«Ауылға үй құраймыз»
Балалардың құрастыру дағдыларын дамыту, кеңістікті бағдарлай білуге үйрету,қиялын,жұмыс
барысында құмды қолдана білу,құрылыс жиынын, безендіру элементтерін еңгізу.
Өзіндік ісәрекет
Ойын барысында балалардың күнделікті алған білім дағдыларын іске асыра білу. Мәдени тәртіп пен
ұжымдық байланысты жетілдіру.

intro: Б а л а б а қ ш а д а с е р у е н д і қ а л а й ө т к і з у к е р е к т і гі жайлы баяндалады.

классное руководство

group: Педагогика

title: "Серуенді өткізу әдістемесі"


extracted_text:
Билет № 1
1. Основные   причины   травматизма   во   время   занятий   физической
культурой
2. Что такое здоровый образ жизни и как вы его реализуете?
3. Составьте и выполните комплекс утренней гимнастики.
__________________________________________________________________
Билет № 2
1. Основные требования по обеспечению безопасности при проведении
соревнований по баскетболу, волейболу, футболу.
2. Какие задачи решает режим дня и что необходимо учитывать при его
организации?
3. Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека. Как ее
правильно формировать? Выполните несколько упражнений на
формирование правильной осанки.
__________________________________________________________________
Билет № 3
1. Какие меры безопасности необходимо принять перед началом занятий
по гимнастике?
2. В чем заключается особенность построение и содержания
самостоятельных занятий
3. Ваши действия по оказанию первой помощи при травмах при травмах во
время занятий физической культурой.
__________________________________________________________________
Билет № 4
1. Основные требования безопасности во время занятий по легкой
атлетике.
2. В чем различие между скоростными и силовыми качествами? С
помощью каких упражнений их можно развить?
3. Раскройте особенности организации и проведения индивидуальных
закаливающих процедур. Расскажите как вы это делаете? __________________________________________________________________
Билет № 5
1. Меры безопасности при проведении занятий по легкой атлетике.
2. Какие признаки различной степени утомления вы знаете, и что нужно
делать, если это случилось?
3. Раскройте механизм воздействия физкультминуток на динамику общей
работоспособности человека в течении дня. Выполните комплекс
упражнения физкультминутки.
__________________________________________________________________
Билет № 6
1. Какие меры предосторожности надо соблюдать по окончании занятий
по плаванию?
2. От чего зависит гибкость тела? Какие упражнения рекомендуются для
развития гибкости?
3. Какие приемы самоконтроля вам известны? Расскажите подробнее об
одном из них (ортостатическая и функциональная пробы,
антропометрические измерения).
__________________________________________________________________
Билет № 7
1. История, девиз, символика и ритуал Олимпийских игр.
2. Общие требования безопасности при проведении туристических
походов.
3. Как влияют на развитие двигательных способностей занятия
подвижными играми? Подробно расскажите о порядке организации,
проведения на примере одной – двух игр.
__________________________________________________________________
Билет № 8
1. Требования, предъявляемые к одежде, обуви для занятий физической
культурой и спортом.
2. В чем заключается поддержание репродуктивной функции человека
средствами физической культуры? 3. В чем видится целесообразность индивидуального контроля за
результатами двигательной подготовленности. Составьте план
реализации индивидуального контроля за собой.
__________________________________________________________________
Билет № 9
1. Какие меры безопасности необходимо принимать перед началом и после
занятий по легкой атлетике?
2. Каким образом могут повлиять занятия физическими упражнениями на
развитие телосложения?
3. Особенности подготовки и проведения туристических походов.
__________________________________________________________________
Билет № 10
1. Какие требования безопасности необходимо соблюдать перед началом и
во время занятий в тренажерном зале?
2. Что понимается под физической культурой личности и в чем
выражается взаимосвязь с общей культурой личности?
3. Почему необходимо отслеживать физическую нагрузку во время
самостоятельных занятий, направленных на развитие силы? Составьте
план одного занятия, указав примерные нагрузки.
__________________________________________________________________
Билет № 11
1. Какие меры безопасности необходимо соблюдать перед началом
занятий по плаванию?
2. Как и каким образом происходит влияние занятий физической
культурой на вредные привычки (наркоманию, алкоголизм, курение)?
3. Основные формы занятий физической культурой. Расскажите об одной
из форм занятий (на вашем примере).
__________________________________________________________________
Билет № 12 1. Значение современного Олимпийского движения в развитии мира и
дружбы между народами.
2. Охарактеризуйте основные меры про по предупреждению травматизма
во время занятий физическими упражнениями (требования к месту
проведения занятий, инвентарю, одежде, гигиене тела, контролю за
физической нагрузкой).
3. Продемонстрируйте жесты судьи по баскетболу, волейболу и футболу.
__________________________________________________________________
Билет № 13
1. Основные требования безопасности во время занятий по плаванию.
2. Современные   спортивнооздоровительные   системы   физических
упражнений по формированию культуры движений и телосложения.
3. Какие   профилактические   меры   надо   соблюдать   для   предупреждения
плоскостопия (требования к обуви; общеразвивающие, корригирующие
и   специальные   упражнения)?   Продемонстрируйте   несколько
упражнений.
__________________________________________________________________
Билет № 14
1. Требования безопасности во время проведения подвижных игр.
2. Меры предосторожности, исключающие обморожения. Первая помощь
при обморожениях.
3. Что необходимо делать, чтобы не страдать избыточной массой тела?
Составьте комплекс специальных упражнений.
__________________________________________________________________
Билет № 15
1. Участие   российских   спортсменоволимпийцев   в   развитии
Олимпийского движения в России и мире.
2. Требования безопасности во время проведении экскурсий.
3. Для   чего   нужен   дневник   самоконтроля   (самонаблюдения)?   Какие
формы   индивидуального   контроля   вы   используете,   каким   образом
анализируете полученные данные?
__________________________________________________________________

intro:
Билет № 1
1.	Основные причины травматизма во время занятий физической культурой
2.	Что такое здоровый образ жизни и как вы его реализуете?
3.	Составьте и выполните комплекс утренней гимнастики.

__________________________________________________________________
Билет № 2
1.	Основные требования по обеспечению безопасности при проведении соревнований по баскетболу, волейболу, футболу.
2.	Какие задачи решает режим дня и что необходимо учитывать при его организации?
3.	Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека. Как ее правильно формировать? Выполните несколько упражнений на формирование правильной осанки.Билет № 1
1.	Основные причины травматизма во время занятий физической культурой
2.	Что такое здоровый образ жизни и как вы его реализуете?
3.	Составьте и выполните комплекс утренней гимнастики.

__________________________________________________________________
Билет № 2
1.	Основные требования по обеспечению безопасности при проведении соревнований по баскетболу, волейболу, футболу.
2.	Какие задачи решает режим дня и что необходимо учитывать при его организации?
3.	Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека. Как ее правильно формировать? Выполните несколько упражнений на формирование правильной осанки.

физическая культура

group: Дисциплины

title: Тесты.


extracted_text:
ПАМЯТКА ПЕДАГОГУ
 Не скрывайте свои чувства. Проявляйте
свои   эмоции   и   давайте   вашим   друзьям
обсуждать их вместе с вами;
 Не   избегайте   говорить   о   том,   что
случилось.
  каждую
возможность   пересмотреть   свой   опыт
наедине с собой или вместе с другими;
  Используйте
 Не   позволяйте   вашему   чувству
стеснения   останавливать   вас,   когда
другие предоставляют вам шанс говорить или предлагают помощь;
 Не ожидайте, что тяжелое состояние, характерные для выгорания, уйдут сами по
себе. Вам необходима помощь.
 Выделяйте достаточно времени для сна, отдыха, размышлений;
 Проявляйте ваши желания прямо, ясно и честно, говорите о них семье, друзьям и на
работе;
 Постарайтесь сохранять благоприятный распорядок вашей жизни.
ПАМЯТКА ПЕДАГОГУ
 Старайтесь смотреть на вещи оптимистично;
 Найдите время, чтобы побыть наедине с собой;
 Не позволяйте окружающим требовать от вас слишком многого;
 Не старайтесь делать вид, что Вам нравится то, что Вам не нравится;
 Не оказывайте слишком большое давление на своих детей;
 Старайтесь реже говорить «я это не смогу сделать»;
 Использовать возможность выступить с речью;
 Следите за питанием и фигурой;
 Позволяйте себе «маленькие женские радости»;
 Не забывайте, что вы красивы.
РЕКОМЕНДАЦИИ ДЛЯ ПЕДАГОГА
1. Научитесь по возможности сразу сбрасывать негативные эмоции, а не вытеснять их в
психосоматику. Как это можно сделать в условиях работы в детском доме:  резко
встать и пройтись;  быстро и резко написать или нарисовать чтото на доске или
листе бумаги;  измалевать листок бумаги, измять и выбросить.
2. Если у вас имеются нарушения сна, старайтесь читать на ночь стихи, а не прозу. По
данным исследований ученых, стихи и проза различаются по энергетике, стихи ближе
к ритму человеческого организма и действуют успокаивающе. 3. Каждый вечер обязательно становитесь под душ и проговаривая события прошедшего
дня,   "смывайте"   их,   т.   к.   вода   издавна   является   мощным   энергетическим
проводником.
4. Начинайте восстанавливаться уже сейчас, не откладывайте на потом!
Семенова   Е.Г.   Тренинг   эмоциональной   устойчивости   педагога:   Учебное   пособие.   /   Е.Г.   Семенова.      М.:
Издательство Института психотерапии, 2002.
Материал подготовлен педагогомпсихологом – Е. М. Бондарь Консультация психолога                                                                                ПАМЯТКА ПЕДАГОГУ
 Не скрывайте свои чувства. Проявляйте свои эмоции и давайте вашим друзьям
обсуждать их вместе с вами;
 Не избегайте говорить о том, что случилось. Используйте каждую возможность
пересмотреть свой опыт наедине с собой или вместе с другими;
 Не позволяйте вашему чувству стеснения останавливать вас, когда другие
предоставляют вам шанс говорить или предлагают помощь;
 Не ожидайте, что тяжелое состояние, характерные для выгорания, уйдут сами по
себе. Вам необходима помощь.
 Выделяйте достаточно времени для сна, отдыха, размышлений;
 Проявляйте ваши желания прямо, ясно и честно, говорите о них семье, друзьям и
на работе;
                                                                                ПАМЯТКА ПЕДАГОГУ

Постарайтесь сохранять благоприятный распорядок вашей жизни
 Старайтесь смотреть на вещи оптимистично;
 Найдите время, чтобы побыть наедине с собой;
 Не позволяйте окружающим требовать от вас слишком многого;
 Не старайтесь делать вид, что Вам нравится то, что Вам не нравится;
 Не оказывайте слишком большое давление на своих детей;
 Старайтесь реже говорить «я это не смогу сделать»;
 Использовать возможность выступить с речью;
 Следите за питанием и фигурой;
 Позволяйте себе «маленькие женские радости»;
 Не забывайте, что вы красивы.
1. Научитесь по возможности сразу сбрасывать негативные эмоции, а не вытеснять их в психосоматику. Как это можно сделать в
условиях работы в детском доме:  резко встать и пройтись;  быстро и резко написать или нарисовать чтото на доске или листе
бумаги;  измалевать листок бумаги, измять и выбросить.
2. Если у вас имеются нарушения сна, старайтесь читать на ночь стихи, а не прозу. По данным исследований ученых, стихи и проза
РЕКОМЕНДАЦИИ ДЛЯ ПЕДАГОГА
различаются по энергетике, стихи ближе к ритму человеческого организма и действуют успокаивающе.
3. Каждый вечер обязательно становитесь под душ и проговаривая события прошедшего дня, "смывайте" их, т. к. вода издавна является
мощным энергетическим проводником.
4. Начинайте восстанавливаться уже сейчас, не откладывайте на потом!
Материал подготовлен педагогомпсихологом – Е. М. Бондар Семенова Е.Г. Тренинг эмоциональной устойчивости педагога: Учебное пособие. / Е.Г. Семенова.  М.: Издательство Института психотерапии, 2002.

file_name: +Памятка педагогу.doc

intro: В памятке педагогу , говорится о том, что педагоги не должны скрывать  свои чувства. Проявляйте свои эмоции и давайте вашим друзьям обсуждать их вместе с вами; Не избегайте говорить о том, что случилось. Используйте каждую возможность пересмотреть свой опыт наедине с собой или вместе с другими; Не позволяйте вашему чувству стеснения останавливать вас, когда другие предоставляют вам шанс говорить или предлагают помощь;В памятке педагогу , говорится о том, что педагоги не должны скрывать  свои чувства. Проявляйте свои эмоции и давайте вашим друзьям обсуждать их вместе с вами; Не избегайте говорить о том, что случилось. Используйте каждую возможность пересмотреть свой опыт наедине с собой или вместе с другими; Не позволяйте вашему чувству стеснения останавливать вас, когда другие предоставляют вам шанс говорить или предлагают помощь;

title: ПАМЯТКА ПЕДАГОГУ


extracted_text:
Билет №1
1. Основные причины травматизма во время занятий физической культурой.
2. Что такое здоровый образ жизни и как вы его реализуете?
3. Составьте и выполните комплекс утренней гимнастики.
Билет №2
1. Основные требования по обеспечению безопасности при проведении соревнований по баскетболу,
футболу, волейболу.
2. Какие задачи решает режим дня и что необходимо учитывать при его организации?
3. Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека. Как правильно ее формировать?
Выполните несколько упражнений на формирование правильной осанки.
Билет №3
1.
2.
Какие меры безопасности необходимо принять перед началом занятий по гимнастике?
В чем  заключается  особенность построения и  содержания самостоятельных занятий по
общей физической подготовке?
3.
Ваши действия по сказанию первой помощи при травмах во время занятий физическими
упражнениями. Наложите повязку на голову или голеностопный сустав.
Билет №4
1. Основные требования безопасности во время занятий по легкой атлетике.
2. В чем различие между скоростными и силовыми качествами человека? С помощью каких
упражнений их можно развить?
3. Раскройте особенности организации и проведения индивидуальных закаливающих процедур. Расскажите о
том, как вы это делаете.
1. Меры безопасности при проведении занятий по лыжной подготовке.
Билет №5
2.
Какие признаки различной степени утомления вы знаете и что надо делать, если это
уже случилось?
3.
Раскройте   механизм   воздействия   физкультминуток   на   динамику   общей
работоспособности человека в течение дня. Выполните комплекс упражнений физкультминутки.
Билет №6
1. Какие меры предосторожности надо соблюдать по окончании занятий по плаванию?
2. Отчего   зависит   гибкость   тела?   Какие   упражнения   рекомендуются   для   развития
гибкости? 3. Какие приемы самоконтроля вам известны? Расскажите подробнее об одном и? них и
выполните ортостатическую и функциональную пробы, антропометрические измерения.
Билет №7
1. История, девиз, символика и ритуал Олимпийских игр.
2. Общие требований безопасности при проведении туристских походов.
3. Как влияют на развитие двигательных способностей занятия подвижными играми? Подробно расскажите о
порядке организации, проведения, правилах одной или двух подвижных игр. Проведите на ваше усмотрение
подвижную игру (если позволяют условия).
Билет №8
1. Требования, предъявляемые к одежде и обуви для занятий физической культурой и спортом.
2. В чем заключается поддержание репродуктивной функции человека средствами физической культуры?
3. В   чем   видится   целесообразность   индивидуального   контроля   за   результатами   двигательной
подготовленности. Составьте план реализации индивидуального контроля за собой.
Билет №9
1. Какие меры безопасности необходимо принимать перед началом и после занятий по легкой атлетике?
2. Каким образом могут повлиять занятия физическими упражнениями на развитие телосложения?
3. Особенности подготовки и проведения туристских походов. Выполните практическое задание по укладке
рюкзака.
Билет №10
1. Какие требования безопасности необходимо соблюдать перед началом и во время занятий в тренажерном
зале?
2. Что понимается под физической культурой личности и в чем выражается взаимосвязь с обшей культурой
общества?
3. Почему необходимо отслеживать физическую нагрузку во время самостоятельных занятий, направленных
на развитие силы? Составьте план одного занятия, указав применяемые нагрузки.
Билет №11
1. Какие меры безопасности необходимо соблюдать перед началом занятий по плаванию?
2. Как   и   каким   образом   происходит   влияние   занятий   физической   культурой   на   вредные   привычки
(наркоманию, алкоголизм, курение)?
3. Основные   формы   занятий   физической   культурой.   Расскажите   об   одной   из   форм   занятий   (на   вашем
примере). Билет №12
1. Значение современного Олимпийского движения в развитии мира и дружбы между народами.
2. Охарактеризуйте   основные   меры   по   предупреждению   травматизма   во   время   занятий   физическими
упражнениями (требования к месту проведения занятий, инвентарю, одежде, гигиене тела, контролю за физической
нагрузкой).
3. Продемонстрируйте жесты судьи по баскетболу, волейболу или футболу.
Билет №13
1. Основные требования безопасности во время занятий по плаванию.
2. Современные (спортивнооздоровительные системы физических упражнений по формированию культуры
движений и телосложения.
3. Какие профилактические меры надо соблюдать для предупреждения развития плоскостопия (требования к
обуви; общеразвивающие, корригирующие и специальные упражнения)? Расскажите, а при возможности покажите
несколько упражнений.
1. Требования безопасности во время проведения подвижных игр.
Билет №14
2. Основные способы плавания. Какие заданияупражнения, по вашему мнению, способствуют ускоренному
обучению плаванию? Вспомните, как вы научились плавать.
3. Что необходимо делать, чтобы не страдать изза избыточной массы тела? Составьте комплекс специальных
упражнений.
Билет №15
1. Участие российских спортсменоволимпийцев в развитии Олимпийского движения в России и мире.
2. Требования безопасности при проведении экскурсий.
3. Для чего нужен дневник самоконтроля (самонаблюдения)? Какие формы индивидуального контроля вы
используете, каким образом анализируете полученные данные?
Билет №16
1. Физическая культура и ее роль в формировании здорового образа жизни.
2. Особенности выполнения прыжка в высоту с разбега способом «перешагивания» и подбора подводящих
упражнений для ее самостоятельного освоения.
3. Составьте акробатическую комбинацию и опишите последовательность ее самостоятельного разучивания.
Билет №17
1. Техника двигательного действия. Основные этапы ее формирования в процессе самостоятельных занятий
физической культурой.
2. Основные нарушения правил во время игры в футбол.
3. Составьте план самостоятельного занятия по развитию скорости бега. Обоснуйте состав упражнений, их
последовательность, дозировку и режимы нагрузки. Билет №18
1. Понятие физического качества «сила». Подбор упражнений для развития силы мышц плечевого пояса,
дозировка и режимы нагрузки при их выполнении (по показателям пульса).
2. Меры предосторожности, исключающие обморожения. Первая медицинская помощь при обморожениях.
3. Опишите технику выполнения броска баскетбольного мяча двумя, руками от груди и последовательность
обучения технике этого действия.
Билет №19
1. Что понимается под индивидуальным физическим развитием и по каким основным показателем оно
оценивается?
2.
Техника
передвижения на лыжах одновременным двухшажным ходом, последовательность его
самостоятельного освоения.
3. Составьте комплекс упражнений или композицию ритмической гимнастики.
Билет №20
1. Что   понимается   под   качеством   «выносливость»?   Основные   правила   его   развития   в   процессе
самостоятельных занятий физической культурой.
2. Правила этического поведения во время спортивных соревнований и игр.
3 . Раскройте основные приемы самомассажа и объясните, с какой целью они  используются в процессе
самостоятельных занятий физической культурой.
Билет №21
1. Почему занятия физической культурой оказывают положительное влияние на формирование качеств
личности (смелости, воли, инициативности и терпимости)?
2. С какой целью проводится самонаблюдение, и что оно в себя включает?
3. Составьте   правила   соревнований   с   использованием   одного   из   упражнений   школьной   программы.
Раскройте особенности организации и проведения этого соревнования.
Билет №22
1. Понятие «физическая нагрузка». Основные способы ее регулирования во время самостоятельных занятий
физической культурой.
2. Основные требования безопасности к спортивному инвентарю и оборудованию во время занятий на
открытых площадках.
3. Опишите технику передачи волейбольного мяча двумя руками сверху и объясните последовательность
самостоятельного освоения этого технического действия.
Билет №23
1. Понятие здорового образа жизни. Какие формы занятий физической культурой он в себя включает?
2. Основные нарушения правил во время игры в волейбол. 3. Охарактеризуйте гигиенические требования к одежде для занятий на открытых площадках в различное
время года и при различной температуре воздуха.
Билет №24
1. Что понимается под координацией человека, с помощью каких упражнений (тестов) оценивается уровень
ее развитая?
2. Основные нарушения правил во время игры в баскетбол.
3. Составьте комплекс упражнений на развитие гибкости и объясните целесообразность включенных в него
упражнений.
Билет №25
1. С какой целью занятия по освоению новых движений и развитию физических качеств подразделяются на
три части? Охарактеризуйте содержание каждой из них.
2. Основные требования безопасности во время плавания в естественных водоемах.
3. Составьте комплекс гимнастики для глаз и объясните целесообразность включенных в него упражнений.

intro:
Билет №1
1.	Основные причины травматизма во время занятий физической культурой.
2.	Что такое здоровый образ жизни и как вы его реализуете?
3.	Составьте и выполните комплекс утренней гимнастики.

Билет №2
1.	Основные требования по обеспечению безопасности при проведении соревнований по баскетболу, футболу, волейболу.
2.	Какие задачи решает режим дня и что необходимо учитывать при его организации?
3.	Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека. Как правильно ее формировать? Выполните несколько упражнений на формирование правильной осанки.Билет №1
1.	Основные причины травматизма во время занятий физической культурой.
2.	Что такое здоровый образ жизни и как вы его реализуете?
3.	Составьте и выполните комплекс утренней гимнастики.

Билет №2
1.	Основные требования по обеспечению безопасности при проведении соревнований по баскетболу, футболу, волейболу.
2.	Какие задачи решает режим дня и что необходимо учитывать при его организации?
3.	Значение правильной осанки для жизнедеятельности человека. Как правильно ее формировать? Выполните несколько упражнений на формирование правильной осанки.

title: Тесты. 8-10 класс