extracted_text:
Педагогический совет
           «ГРАЖДАНСКОПАТРИОТИЧЕСКОЕ  ВОСПИТАНИЕ   И
ОБРАЗОВАНИЕ»
Добрый день, уважаемые коллеги.
ПОЗИТИВНЫЙ   НАСТРОЙ
(слайд   №   ____________)

предлагаю закончить  предложения (из сочинений учащихся)
 У каждого из нас есть своя Родина – заветное место, где…
 Думая о родине, мы думаем  о …
 Необязательно говорить о  Родине громкими словами. Люблю свою
Родину, хочу, чтобы она становилась…
Патриотическое воспитание... Станут ли такие понятия, как патриотизм,
патриот,   чувство   патриотизма,   Родина,   отчизна,   гражданин,   чувство   долга,
значимыми для школьников, или наши дети всегда будут цинично улыбаться,
смеяться   или   раздражаться   при   этих   словах?   С   чего   же   начинается
патриотическое воспитание? Стоит ли в наше время придавать этому вопросу
серьезное значение? И во что должны верить учителя, родители, говорящие о
патриотизме?
Давайте на минуту задумаемся: какой станет наша жизнь, если вскоре из
нашего лексикона и сознания исчезнут вышеназванные понятия, дорогие сердцу
настоящего   патриота   и   гражданина   своей   Родины.   Коекто   обязательно
усмехнется и скажет: "Ну, и что". А ктото всетаки задумается, потому что
раздумья   о   Родине      самые   важные   минуты   в   становлении   гражданина,   в
познании и поиске своего места в жизни. Что говорить сегодня о современных
школьниках,   если   при   одном   упоминании   понятия   "Патриотическое
воспитание" даже у педагогов появляется в лучшем случае чувство неверия,
отчаяния   и   безысходности.   Можно   ли   и   нужно   ли   исправить   создавшуюся
ситуацию? Стоит ли добиваться распространения и вхождения этих понятий в
наш обиход, в наш быт?
Проблема   патриотического   воспитания   и   гражданского   становления
подрастающего   поколения   сегодня   актуальна   как   никогда   на   современном
этапе развития общества.
Мы   вновь   сегодня   осознаем   важность   этой   проблемы.  Поэтому   тема
  «ГРАЖДАНСКО
  ОПЫТ,
нашего   педагогического   совета
ПАТРИОТИЧЕСКОЕ   ВОСПИТАНИЕ   И   ОБРАЗОВАНИЕ:
ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ»
звучит   так:
ОСТАНОВКА № 1 (слайд № ____________)
Познакомьтесь   с   определениями   и   терминами,   проанализируйте   и
распределите по степени важности. ШПАРГАЛКА(слайд № ____________)
Гражданственность  нами определяется   как   комплекс   ориентированных   на   позитивное
проявление важнейших качеств и свойств личности в условиях социально значимой деятельности, ее
направленности   на   высшие   ценности   и   нормы   общества   и   государства,   ответственности   за   свой
выбор, поведение и самореализацию в интересах их развития и укрепления.
Патриотизм   это   одна   из   базовых   составляющих   национального   самосознания   народа,
выражающаяся в чувстве любви, гордости и преданности своему Отечеству, его истории, культуре,
традициям, быту, в осознании своего нравственного долга перед ним, в готовности к защите его
интересов,   а   также   в   признании   самобытности   и   ценности   других   человеческих   сообществ.
Патриотизм      это   многоаспектное   явление,   поразному   проявляющееся   на   различных   уровнях   и
представляющее собой сложный комплекс свойств и характеристик.
Духовность   это   интегративное   качество,   относящееся   к   сфере   смысложизненных   ценностей,
определяющих содержание, качество и направленность человеческого бытия и “образ человеческий”
в каждом индивиде.
Вывод: (слайд № ____________)
Гражданственность,   патриотизм   и   нравственность   являются   аспектами
духовной   культуры   личности,   поэтому   решение   проблемы   гражданско
патриотического   воспитания   находится   в   плоскости   формирования
духовной культуры подрастающего поколения.
Поделитесь своим мнением. Вопросы педагогам?
(слайд № ____________)
(ответы по группам, если ответ прозвучал, предлагается другая версия)
+ Патриот, кто он?
+ Считаете ли вы себя патриотом?
+ Кто, на ваш взгляд, повлиял на формирование ваших патриотических
чувств?
+  Что вы вкладываете в понятие «воспитание гражданина»?  Что делаете
для этого?
(Воспитание гражданина – это • воспитание неравнодушного человека, который любит свою
Родину, знает и соблюдает традиции; • формирование активной жизненной позиции, высоких
моральных   качеств;   •   духовное,   нравственное,   патриотическое   воспитание   здоровой,
целеустремленной   личности;   •   формирование   осознанного   отношения   к   Отечеству,   его
прошлому, настоящему  и будущему на основе  исторических  ценностей; • формирование
моральных ценностей, норм поведения; • воспитание здорового, смелого, инициативного,
дисциплинированного,   грамотного   человека,   который   готов   учиться,   работать   на   благо
общества, в случае необходимости встать на его защиту; воспитывать чувство причастности
к делам страны, школы, класса, семьи • воспитание человекатруженика, заботящегося о
своем   здоровье,   обладающего   терпимостью,   взаимопониманием,   добротой;   •   воспитание
духовно   богатой   личности,   умеющей   соизмерять   свои   потребности   с   потребностями
окружающих) Патриотизм   как   нравственное   чувство   и   совокупность   социально
политических   отношений   является   мощным   стимулом   достижения   успеха   в
международной   конкуренции,   сохранения   и   укрепления   Казахстана.
Патриотизм неотделим от индивидуальных и гражданских качеств личности.
Чтобы   воспитывать   их   в   человеке,   нужен   отлаженный   механизм,   который
предстоит   вновь   создавать   сегодня,   исходя   из   новых   условий   и   нужд
современного общества.
 Остановка № 2  (слайд № ____________)
Назовите документ, который   является одним из самых значимых документов
государственной важности в Республике Казахстан, где  определены ключевые
направления патриотического воспитания.
В   «Плане   нации      100   шагов   по   реализации   пяти   институциональных
реформ», 85 и 89 шаги посвящены идее Мәңгілік Ел в виде задачи по созданию
проекта патриотического акта и задачи внедрения ценностей Мәңгілік Ел в
действующие   учебные   программы   школьного   образования.
 (слайд   №
____________)
 изучить

акта «Мәңгілік

 (слайд   №   ____________):
ел»

Задание
 полный   текст
Патриотического
который
содержит общенациональные ценности, созданные народом Казахстана)   и соотнести   с
приоритетными   направлениями   воспитательной   работы
 (1 воспитание
казахстанского   патриотизма   и  гражданственности,  правовое   воспитание;
 2) духовно
нравственное воспитание; 3) национальное воспитание; 4) семейное воспитание; 5) трудовое,
экономическое   и   экологическое   воспитание;
 6) поликультурное  и   художественно
эстетическое   воспитание;  7) интеллектуальное   воспитание,  воспитание   информационной
культуры;   8) физическое   воспитание,   здоровый   образ   жизни.   +   антикоррупционное)   в
Концептуальных основах воспитания.
(документа,
ШПАРГАЛКА (слайд № ____________)
Вывод:  Концептуальные   основы
  воспитания  ориентированы   на
повышение   воспитательного   потенциала   образовательного   процесса,
интеграцию   обучения   и   воспитания,   обновление   методологии,   содержания   и
структуры   воспитания  на   общенациональной   идее   «Мәңгілік   ел».  Таким
образом   концептуальные   основы   воспитания,   отвечают   новым   условиям   и
требованиям   формирования
 гражданина   Казахстана   на   основе
общечеловеческих и национальных ценностей. Общий вектор Концептуальных
основ  воспитания  направлен   на   формирование   человека   гармоничного,
всесторонне   развитого,
 обладающего   развитыми   духовнонравственными
качествами, готового самостоятельно принимать решения в ситуации выбора,
способного   к   сотрудничеству   и   межкультурному   взаимодействию,
обладающего   чувством   ответственности   за   судьбу   страны,   активно
участвующего  в  достижении  главной  цели Стратегии «Казахстан  −  2050»  −
Мәңгілік ел. Приложение 1.
Патриотический акт "Мәңгілік ел"
"Жизнь народа прирастает с каждым следующим его поколением.
Поэтому нет мечты выше, чем мечта о Вечности Народа.
Мәңгілік Ел – это идея, которая открывает
завтрашний день, выражает веру в будущее, это символ необратимой и прочной
стабильности..."
Из выступления Н.А. Назарбаева на торжественном собрании, посвященном Дню Независимости Республики Казахстан.
15 декабря 2014 года
"Мы, граждане Казахстана, исходя из высших интересов общества и государства, связанные
одной   судьбой и   исторической   памятью   на   древней   казахской   земле,   являясь
продолжателями   славной   истории   и   традиций   Ұлы   Дала   Елі   – Страны   Великой
Преображенной Степи, осуществив мечту многих поколений о Независимости и осознавая
свой священный долг перед будущими поколениями, важность мира и согласия, единства и
сплоченности,   в   год   25летнего   юбилея   Независимости   принимаем   настоящий
Патриотический акт – Мәңгілік Ел.
Нашему   поколению   выпала   высокая   честь   и   ответственность   под   лидерством
Елбасы,Первого   Президента   Республики   Казахстан   Нурсултана   Назарбаева   созидать
историю нового Казахстана.
Сплотившись вокруг Елбасы, мы прошли великий путь свершений и сегодня с гордостью
называем себя гражданами Независимого Казахстана – сильного и успешного государства.
Следуя   историческому   "Слову   о   Независимости"   Нурсултана   Назарбаева,   мы,   граждане
Казахстана, едины в своем стремлении созидать Нацию Единого Будущего – Мәңгілік Ел.
В основе Мәңгілік Ел – простые, понятные и самые ценные для каждого из нас истины:
благополучие  наших  семей,  гостеприимство  и  трудолюбие,  стабильность,  безопасность  и
единство, уверенность в завтрашнем дне.
Мы   призываем   укреплять,   хранить   и   передавать   от   поколения   к   поколению Семь
незыблемых основ Мәңгілік Ел:
Мәңгілік Ел – это Независимость и Астана.
Мы   будем   верны   великой   исторической   миссии укрепления   Независимости.
Мы будем всегда гордиться Астаной как ярким символом расцвета и силы нашего народа.
Мәңгілік Ел – это Общенациональное единство, мир и согласие.
У   нас   одна   Родина   –   Независимый   Казахстан,   у   нас Одна   страна   –   Одна   судьба.
Народ, который верен великому делу мира и согласия, будет существовать тысячелетиями.
Мәңгілік Ел – это Светское Государство и Высокая Духовность.
Единство гражданских и духовных ценностей позволило нам найти свой собственный путь и
гордо заявить о себе всему миру. Мы и дальше будем всемерно развивать глобальный диалог
религий и цивилизаций, определяющих уникальный духовный облик нашей страны.
Мәңгілік Ел – это устойчивый экономический рост на основе инноваций.
Мы   будем   развивать   индустриальную   и   инновационную мощь   государства, бережно
относиться   к   природным   ресурсам   и   окружающей   среде,   утверждать   в   обществе   культ
учености и образования как интеллектуального фундамента нации.
Мәңгілік Ел – это Общество Всеобщего Труда.
Все   достижения   и   успехи   страны   – результат   каждодневного,   кропотливого   труда всех
казахстанцев.
 Мы   будем   укреплять   наши ценности   трудолюбия   и   ответственности,
уважения к Человеку Труда, создавая условия для реализации созидательного потенциала
каждого гражданина страны.
Мәңгілік Ел – это общность Истории, Культуры и Языка. Мы   будем бережно   относиться   к   нашему   общему   историческому   наследию.
Мы   будем   преумножать   культурное   многообразие   народа   Казахстана.
Мы будем следовать принципу развития государственного языка как основы консолидации
общества, трехъязычия как главного условия конкурентоспособности нации. Мы – Большая
Страна – Большая Семья.
решении   общемировых   и   региональных   проблем.Мәңгілік   Ел   –   это Национальная
безопасность и глобальное участие Казахстана в
Мы должны защищать свои достижения.  Укрепление национальной безопасности является
священным   долгом   каждого
страны.
Мы   будем   укреплять признанный авторитет   страны   на   международной   арене,   продвигая
идеи   мира   и   согласия.  Мы   будем   следовать   священным   ценностям   Мәңгілік   Ел.
Мы будем гордо нести небесный стяг нашей Родины, поднимать его на новых вершинах
достижений   нашей страны.  Это   наш   осознанный   выбор   во   имя   будущих   поколений,
благополучия и процветания народа Казахстана!
Пусть будет сильна наша единая нация – Мәңгілік Ел!  Пусть будет благословенна вечная
земля Казахстана – Ұлы Дала Елі! Алға, Қазақстан!"
Остановка № 3 (слайд № ____________)
гражданина,
  патриота
своей

Гражданскопатриотическое образование включает в себя как урочную, так и
внеурочную, внешкольную деятельность.
Описание структуры гражданскопатриотического образования и воспитания
как средства социализации учащихся (работа в группах).
Авторская разработка:  тема, цель,  компетенции  навыки, методы
и стратегии.
На слайде № ……….   Вопрос ответ определяет позицию, от
которой отталкиваетесь при работе.
Приложение 2.
Учебный процесс
Воспитательный процесс
1) Проведение классных часов с применением
активных стратегий.
Особое значение в гражданскопатриотическом становлении личности имеет
мировоззренческая   подготовка   молодежи,   определение   смысла   жизни,
ценностного   отношения   к   собственной   жизни.   Гражданскопатриотическое
воспитание   должно   строиться   на   определенной   совокупности   идеалов,
ценностей.
  Именно   общечеловеческие   ценности   могут   стать
системообразующим   фактором   воспитания   каждого   школьника   как
гражданина и патриота Отечества.
 Уроки с применением

знания
Гуманитарные
активных и
интерактивных стратегий
как
совокупность   всех   знаний   о   человеке,
нормах его отношения к окружающему
миру   представляют   собой   важнейший
источник
целенаправленного
формирования   гражданина   и   патриота,
его   взглядов,   убеждений   и   идеалов.
Важнейшая   роль   в   этом   принадлежит
урокам   по   истории.   Эффективным
способом
высоких
результатов   в   преподавании   истории   и
общественных   дисциплин   является
активное вовлечение учащихся в процесс
образования,   которое   обеспечивается   с
помощью   применения   активных   и
интерактивных стратегий. Их еще можно
назвать
или
диалогичными,
достижения все
спрашивающими.
Интерактивные
стратегии   включают   в   преподавание
элемент   обсуждения,
  в   котором
участвуют
учащиеся,

взаимодействуя   между   собой.   При
проведении   уроков   целесообразно
применять   следующие   формы:   уроки
интеллектуальных   раздумий,   уроки   –
поиска   истины,   уроки   нравственных
решений.
2) Доминирующая роль органа самоуправления
Существенным фактором гражданского становления молодежи является его
активная социализация. В процессе социализации молодой человек должен
познать   и   принять   требования   общества,   а   результатом   этого   процесса
является формирование сознания причастности к обществу и способности к
успешному   осуществлению   социальных   ролей.   Однако   навыки   решения
социально значимых проблем  трудно выработать на обычных уроках. Эти
навыки  более  эффективно  осваиваются   в ходе  социальной  практики.  Она
позволяет   формировать   у   обучающихся   способность   брать   на   себя
ответственность, активно участвовать в совместном принятии решений. Эти
компетенции могут быть освоены через включение в деятельность детских и
молодежных   общественных   организаций,
  органов   школьного
самоуправления.
3) Дискуссионный  клуб.
Дискуссионный   клуб   старшеклассников.   В   последние   годы   произошли
серьезные   изменения   в   жизни   современного   общества,   в   том   числе   и   в
молодежной среде: нормой стали изучение различных гипотез, версий, оценок
фатов и событий, анализ проблемных вопросов. Именно на этом и построена
работа   Дискуссионного   клуба.   Школьники     свободно   высказывают   свое
мнение,   учатся   его   отстаивать.   Открытый   анализ   различных   позиций   дает
возможность формировать гражданственность и патриотизм.
4) Гражданский форум.
Сегодня   мы   понимаем   важность   обучения   демократии,   а   также
необходимость   развития   гражданских   позиций   и   навыков,   повышение
сознательности и активности граждан. Перед нами стоит задача – воспитать
особый   тип   человека,   гражданинапатриота   демократического   общества,
способного   делать   выбор   относительно   определенных   проблем,   активно   и
ответственно участвовать в общественной жизни. Мы должны научить ребят
принимать   решения,   быть   терпимыми   к   различным   точкам   зрения,
сотрудничать   с   людьми   и   уважать   права   других.   Уметь   понять   позицию
другого, найти компромисс, предвидеть последствия принимаемых решений,
вести   диалог   нелегко   и   требует   навыка.   Одной   их   самых   эффективных
методик   решения   подобных   задач   является   Гражданский   форум.   Эта
дискуссионная методика подразумевает поиск решений в различных областях
общественной   жизни.   Форум   показывает   идеальную   форму   принятия
стратегических   решений   в   процессе   «ролевого   мозгового   штурма»   с
взвешиванием всех «за» и «против».
5) Проектная деятельность.
Важной   задачей   воспитания   гражданина   и   патриота   является   приобщение
учащихся   школы
  к   законам   государства,   раскрытие   объективной
необходимости их выполнения, формирование гражданской ответственности.
Еще Конфуций говорил: «Скажи мне – и я забуду, покажи – и я, может быть,
запомню,   вовлеки   меня   –   и   я   узнаю».   Действительно,   чтобы   воспитать
гражданина и патриота, необходимо вовлекать молодежь в разрешение тех
вопросов и проблем, которые стоят перед обществом. Жизнь показывает, что
глобальные изменения в мире могут начаться с малых поступков. Школа пока
еще   оторвана   от   реалий   жизни   общества.   Социальное   проектирование
помогает изменить сложившуюся ситуацию. Участвуя   в   социальном   проектировании,   ученики   приобретают   следующие
ценности: законопослушность, уважение права, толерантность, готовность к
компромиссам в определенных ситуациях, активное участие в общественной
жизни, стремление к самообразованию и саморазвитию
Презентация работы группы. (слайд № ____________)
Остановка № 4 – обмен опытом  (слайд № ____________)
Формирование   основ   гражданственности   ребенкадошкольника   путём
приобщения к отечественной культуре.
Методист миницентра ………………………...
Формирование   гражданской   и   патриотической   компетентности   детей   и
подростков через деятельность   единой детскоюношеской организации «Жас
Қыран», «Жас Ұлан».
Вожатая  «Жас Ұлан»   ................................
Работа
потенциала семьи  в гражданскопатриотическом воспитании  детей.
  с   родителями,   направленной   на   реализацию   воспитательного
Кл. руководители ……………………………………..
Упражнение  СТРАТЕНИЯ «ВОЗДУШНЫЙ ШАР»  рефлексия.
(слайд № ____________)
o Кто/что должно быть на воздушном шаре?
o Что  необходимо чтобы  реализовать «полёт»?
o Что его тормозит?  Что помогает ему набрать скорость и
подняться вверх?
o Какие силы сбивают шар с направления?
2   часть   (информационная):  Реализация   социальнопедагогического
проекта   Центр гражданскопатриотического воспитания «Айбар».
Был составлен и утвержден план реализации социальнопедагогического
проекта Центр гражданскопатриотического воспитания «Айбар» на 20…20…
учебный год
В   процессе   реализации   социальнопедагогического   проекта   по
патриотическому   воспитанию   у   обучающихся   формируются   следующие
качества   личности:      активная   гражданская   позиция;      способность   нести
личную ответственность за судьбу своей семьи,  города, государства;
 чувство патриотизма, верности Родине и готовности служения Отечеству;  духовность, нравственность, личная и общественная ответственность;
 способность к саморазвитию.
За истёкший период проведена следующая работа:
возрастная  группа «Балдаурен» (учащиеся 14 классов), тематический раздел
«Туған жер»:   выставка    рисунков «  Түған жер»,   громкие читки   на уроках
самопознания,   литературного   чтения   «Слово   о   Родине»,  виртуальное
путешествие   «Мой край родной»,   Акции «Наш ветеран»,     экологические
праздники     «Золотая   Осень»,   День   здоровья        «   Моя   спортивная   семья».
Тематический   раздел  «Достық   шанырағы   астында»
   экскурсия   в
краеведческий музей г. Темиртау.
Возрастная  группа «Жасдаурен» (учащиеся 58 классов), тематический раздел
«Туған елiм»   шефство  над  ветеранами  Вов и ветеранами  педагогического
труда, акция «Акниет», экологические субботники (2х месячник);  участие в
городских   кросс «Золотая осень», по биатлону;   выпуск   листовок (конкурс
рисунков   в   ДДЮ)   «Мы   за   ЗОЖ!»   профилактика       наркомании   и   СПИДа.
Тематический   раздел   «Отан»      декадник   по   безопасности   ПДД,   по
формированию навыков безопасного поведения, встреча с УИП ГЮП ОМПС,  с
сотрудником ОКП «Подростку о законе».
 Возрастная  группа «Тұлға» ( учащиеся 911 классов ), Тематический раздел
«Отаншыл»:   проведение   встречи   с   сотрудниками   ОМПС   и   ОКП;   ведётся
работа   по   профориентации;     учащиеся   9   11   классов   активно   принимали
участие   в
  деятельности,   в   т.ч.   городских
спортивных соревнованиях.
  спортивнооздоровительной
Решение. (слайд № ____________)
 Продолжить работу:
  по реализации идей Патриотического акта  Мәңгілік Ел;
по     реализации     социальнопедагогического   проекта   Центр   гражданско
патриотического воспитания «Айдар»;
   по   организации   совместной   общественно      значимой   гражданско
патриотической   деятельности   учащихся   и  родителей     через    внеклассные   и
общешкольные мероприятия по гражданскопатриотическому воспитанию;
 – использовать в работе с учащимися разнообразные активных стратегии .
   провести   анкетирование   учащихся   по   гражданско   –   патриотическому
воспитанию,   с   целью   выявления   уровня   гражданской   позиции   учащихся   до
…………… г.
ПОДАРОК (слайд № ____________)
 -  позитивный настрой: просмотр видеоролика «Три условия для  достижении
цели» ( из к\ф «Чародеи»).
SMS: СПАСИБО за СОТРУДНИЧЕСТВО. Учитель самопознания  Лавник Ф.В.

file_name: Лавник Педсовет .docx

intro: Материал обсуждаемый на педсовете призван систематизировать знания педагогов об организации образовательной и воспитательной  деятельности с детьми дошкольного  и школьного возраста по вопросам патриотического воспитания. Сегодня патриотическое воспитание школьников - это  основа формирования будущего гражданина и одна из важных задач духовно-нравственного становления личности.Разработка педагогического совета на тему «ГРАЖДАНСКО-ПАТРИОТИЧЕСКОЕ  ВОСПИТАНИЕ   И ОБРАЗОВАНИЕ»

доп. образование взрослых

group: Другое


extracted_text:
ТАТАР ТЕЛЕН ЧИТ ТЕЛ БУЛАРАК
УКЫТУДА «УКУЧЫЛАРНЫҢ УҢЫШЛАР
ПОРТФЕЛЕ» ТЕХНОЛОГИЯСЕ
Эшләде: Федорова Фирдәвес Фәиз кызы
152 нче гимназиянең татар теле укытучысы Эчтәлек
I.
Кереш
1. Педагогик технологияләр
2. Рус телле укучыларда яңа технологияләр ярдәмендә татар теленә
кызыксыну уяту
II. Төп өлеш
1. Уңышлар портфеле
А) Уңышлар портфеленең әһәмияте
2. Укучының уңышлар портфеле
А) Укучының уңышлар портфеленең максаты һәм бурычлары
Ә) Укучының уңышлар портфеленең төзелеше
Б) Укучының уңышлар портфеленең төрләре
3. Укытучының уңышлар портфеле
III. Йомгаклау
IV. Файдаланылган әдәбият
I. Кереш Татар теленә өйрәтү мәсьәләсе  аерым бер мөһим проблема.
Бу эштә иң куркынычы  формализм. Без балаларны телне тиз
үзләштерү сәләте көчле булган яшьтә өйрәтү мөмкинлегеннән
мәхрүм итәргә тиеш түгелбез.
М.Ш. Шәймиев
Бүгенге көн җәмгыять мәгариф системасына зур таләпләр йөкли. Укыту
эшчәнлегенең сыйфатын яхшырту, яңа технологияләр куллану, сыйфатлы белем
бирү –  заман  мәктәбенең  төп бурычы  булып  тора.  Белемнең  яңа  сыйфаты –
гомумдәүләт күләмендә ил үсешенең хәзерге заман ихтыяҗларына туры килүе.
Россия   Федерациясенең   Мәгарифне   модернизацияләү   концепциясе   критик
фикер йөрткән шәхес тәрбияләүне үзмаксат итеп куя. Бүгенге көн чыгарылыш
укучысы, алган белем һәм күнекмәләрдән рациональ файдаланып,   яңалыклар
ташкыны   алдында   югалып   калмыйча,   мөстәкыйль   фикер   йөртеп,   дөрес   юл
сайларга   тиеш.   Шәхеснең   танып   белү   сәләте      эшлеклелек   сыйфатының
аерылгысыз өлеше. Ләкин таныпбелү күнекмәләре үзеннәнүзе барлыкка килми,
укытучының   өстәмә   таләпләре   дә   бернәрсә   дә   бирми.   Бу   укытучының   гына
түгел,   ә   укучыларның   да   җитди   эшләренең   нәтиҗәсе   булырга   тиеш.   Укыту
процессында иң мөһим мәсьәләләрнең берсе булып, укучыларда интеллектуаль,
информацион,   эзләнү   тикшеренү   күнекмәләрен   формалаштыру   тора.   Бу
мәсьәләне   чишү   өчен   белем   бирү   процессын   шулай   итеп   үзгәртергә   кирәк,
балалар   иҗади   һәм   таныпбелү   эшчәнлегенә   кереп   китәргә   тиеш.   Логик
фикерләү   һәм   иҗади   күнекмәләрнең   кирәклеге   вакыт   белән   билгеләнгән.
Хәзерге   динамик   дөньяда   укучыларның   белемнәр   системасын   гади   генә
үзләштерүе   җитми,   ә   яшь   буында   мөстәкыйль   иҗади   эшчәнлеккә   омтылыш
формалаштыру һәм интеллектуаль күнекмәләрне үстерү таләп ителә. I.1.Педагогик технологияләр
Бүгенге   көндә   халык   мәгарифе   икътисадын,   укыту   техникасын   һәм
технологиясен,   укытуны   компьютерлаштыру   мәсьәләләрен   өйрәнүтикшеренү
эше киң җәелде. шуңа бәйле рәвештә педагогик технология, педагогик техника
төшенчәләре дә актив кулланылышка керде.
Технология   –   (грек   теленнән   алынган   сүз;   сәнгать,   осталык   дигән
мәгънәне белдерә) фәннең яисә җитештерү өлкәсенең билгеле бер тармагында
кулланылучы методлар, алымнар, ысуллар җыелмасы ул. Педагогик технология
укытуны, белемнәрне үзләштерүне, идеяфикерне, төрле чараларны, ысулларны
планлаштыруны һәм гамәлгә ашыруны үз эченә ала. аларның бурычы – укыту
процессын,   яңалыклар   кертеп,   даими   камилләштереп   тору,   яңа   дәреслекләр,
укыту   өчен   кинофильмнар,   компьютерларга   программалар   һ.б.   ярдәмлекләр
төзү.   Хәзерге   заман   таләпләренә   туры   килә   торган   белем   бирү   шәхесне
җәмгыятьтәге төрле үзгәрешләргә, тормыш сынауларына, фән нигезләрен ныклы
үзләштерүгә әзерләүне күздә тота. Заманча технологияләр кулланып татар телен
өйрәтү укуукыту процессын яңача оештыру. Ул түбәндәге максатларны күздә
тотып башкарыла:
1) татар телен өйрәнүгә кызыксындыру, теләк уяту;
2) укучыларның танып белү активлыгын арттыру;
3) телне өйрәнү буенча уңай шартлар булдыру;
4) укучыларның иҗади мөмкинлекләрен тулырак ачу.
Укыту процессында яңа педагогик технологияләрне куллану яңа метод
һәм   алымнарны   үстерүгә,   укытучыларга   эш   стилен   үзгәртеп,   яңача   эшләргә,
педагогик системада структур үзгәртеп коруларны гамәлгә ашырырга ярдәм итә.
Бу исә педагогик процессны оештыруга һәм аның белән идарә итүгә үзенчәлекле
бурычлар   куя.   Татар   телен   инновацион   технологияләр   белән   укыту      уку процессын яңача оештыру дигән сүз. Аның мөһим мәсьәләләре булып өйрәнелә
торган   фәнгә   кызыксыну   уяту,   танып   –   белү   активлыгын   үстерү,   аралашу
процессында үзара аңлашу һәм ярдәмләшү мохите тудыру, укучыларның иҗади
сәләтләрен ачыклау һәм үстерү тора.
Мондый үзгәрешләр татар теле һәм әдәбияты укытучыларын да битараф
калдырмады, укытучыларда яңалыкка омтылып яшәргә теләк тудырды.
I.2. Рус балаларына татар телен өйрәткәндә,
яңа технологияләр куллану
Тормыш безнең алга яңаданяңа бурычлар куя, укуукыту процессында
кулланыла торган технологияләр үзгәреп тора, бу исә безне туктаусыз эзләнергә,
үз өстебездә эшләргә мәҗбүр итә.
Федераль дәүләт белем бирү стандартларының төп таләбе – системалы
эшчәнлекле юнәлешне саклау. Димәк, хәзерге көндә тирән мәгълүматлы, югары
белемле   булу   гына   җитми,   ә   бәлки   белемне   гамәли   эшчәнлектә   тулысынча
куллана белү дә сорала.
Заманында  Г.Ибраһимов: “Мәктәпнең  баш максаты укучыларны шәхси
һәм   иҗтимагый   тормышка   әзерләү   һәм   аларга   тормыш   көрәшендә   егылып
тапталмас өчен зарур булган куәтне бирмәктер”,  дип язган. Күрүебезчә, әдип,
өйрәтү   дигәндә,   баланы   “тормышка   әзерләү”не   күздә   тоткан.   Мин   дә   шушы
принциптан чыгып эш итәм, даими рәвештә эзләнәм, яңалыкка омтылам.
Рус мәктәпләрендә укучыларның татар телен белү дәрәҗәсе һәм аралашу
мөмкинлекләре  төрлечә.  Шуны  исәпкә  алып,  дәресләрдә  заманча   белем  бирү
технологияләрен кулланырга тырышырга кирәк. Яңа технологияләр ярдәмендә
татар телен өйрәнү укучыны тагын да активлаштыра, мөстәкыйльлек тәрбияли. II. Төп өлеш
II.1.Уңышлар портфеле (портфолио)
Уңышлар портфеле – төрле мәгълүмат тупланган укучының шәхси эш
папкасы. Россия өчен яңа сүз бу. Портфолио сынлы сәнгать өлкәсендә күптән
таныш. Күп кенә рәссамнар элек тә, хәзер дә үзләренең уңышлар портфелен
төзегәннәр.
Уңышлар портфелен мәктәптә куллану фикере 1980 нче елларда АКШта
уйлап табыла. Хәзерге көндә ул Япониядә һәм Европада бик популяр. Россиягә
1990 нчы елларда килеп керә.
Безнең   һәрберебез   портфолионың   нәрсә   икәнен   белмәсә   дә,   аның
турында кимендә ишеткәне бар. Ләкин бик еш аны бизнес моделе итеп күз
алдына китерәләр. Нәрсә соң ул портфолио?
Бүгенге   көндә   укытуның   сыйфатына   таләпләр   көн   саен   арта.
Портфолио укытучы, укучы эшенең тагын да эффективрак булуы өченкирәк.
Потрфолио – билгеле бер вакыт аралыгында төрле өлкәләрдә җыелган шәхси
уңышлар тупланып барыла торган папка.
Питер   Зелдин   («The  Teaching  Portfolio»  китабы   авторы)   фикеренчә,
Портфолио – һөнәр үсешенең бер этабы.
Портфолио   инглиз   теленнән   кергән   сүз.   Ул   “портфель,   кирәкле   эш
кәгазьләре өчен папка” дигәнне аңлата. Потрфолио – эш кәгазьләре, үрнәк
эшләр, фотосүрәтләр җыелмасы.
Эш эзләгән вакытта портфолио бик уңайлы, чөнки эш тәкъдим итүче
Интернет   аша   кешене   күрмичә,   аның   белән   аралашмыйча,   эш   эзләүченең һөнәри   яктан   нинди   белгеч   булуы,   тәҗрибәсе   турында   күзаллау   тудыра
һәмнәтиҗә   ясый   ала.   Шуңа   күрә  портфолионың   сыйфатыннан   эш   тәкьдим
итүчеләрнең кызыксынулары тора.
Эш эзләү мәсьәләсендә генә түгел, күп кенә чит илләрдә, ә хәзер инде
Россия   мәктәпләрендә   дә   укучының   уңышлар   портфелен   алып   барү
системасын   өстәмә   буларак   керттеләр.   Анда   укучыларның   белемнәренә
билгеләр, психологик, педагогик, профориентация буенча үткәрелгән еллык
тестлар, укучының шәхси уңышлары ( олимпиадалар, конкурслар, ярышлар,
төрле   проектлар),   спорт,   сәнгать,   иҗат   һәм   башка.   өлкәләрдә   ирешкән
уңышлары   туплана.   Әлеге   материалларның   формалары   төрле   булырга
мөмкин: иҗади эзләнү, доклад, сочиненияләр, шигырьхикәя һәм башкалар.
Шулай итеп, укучының уңышлар портфелендә конкрет бер укучының укудагы
һәм   укудан   тыш   чараларда   катнашып   алган   нәтиҗәләре   турында
мәгьлүматлары җыела.
Кешеләр   төрлетөрле.   Бер   кеше   дә   икенчесенә   охшамаган.   Безнең
һәрберебезнең үз кызыксыну өлкәсе, үзенең ихтыяҗлары, дөньяны танып белү
сәләте.   Димәк,   һәр   кешенең   дә   үзенең   уңышлар   портфеленең   нәрсәләрдән
торуы   турында   күзаллавы   булырга   тиеш.Портфолионың   формасы   төрле
булырга мөмкин. Аерым кагыйдәләр юк. Мәсәлән:

папка,
альбом,
брошюра,
электрон   формат   (PowerPoint   программасы   белән   төзелгән
презентация яки график файллар),

персональ страничкалар
сайт II.1.A. Уңышлар портфеленең әһәмияте
Соңгы дистә елда гына да мәктәп күп үзгәреш кичерде. XXI гасыр
баласы белән эшләү алымнары, укытутәрбия эшен оештыру да үзгәреш таләп
итә. Укучыны мөстәкыйльлеккә өйрәтү генә җитми: ул үзенчә, үзгәчә фикер
йөртергә, өлкәннәр кушканнан чыгып түгел, үз башы белән эш итә белергә,
теләсә нинди үзгәрешкә яраклаша  алырга сәләтле булып җитлегергә  тиеш.
Болар   барысы   да   укытучыга   зур   бурычлар   йөкли.   Шуңа   да   хәзерге   заман
укытучыдан иҗади эшли белүне, үзе укыткан предметны гына түгел, яңача
форма, метод, алымнарны яхшы куллана белүне, үзенең соңгы нәтиҗәне күрә
белүен таләп итә. Ә педагогик эшчәнлектә иҗадилык—бу, беренче чиратта,
яңалыкка, үзгәрүчәнлеккә омтылу.
Һәрбер укытучының, укучының булган шатлыклы, кызыклы, уңышлы
вакыйгаларны җыеп бара торган  уңыш папкасы булырга тиеш. Мондый папка
уңышлар портфеле яки, икенче төрле итеп әйткәндә, портфолио дип атала.
Һәрбер укытучы, укучының эш нәтиҗәләре портфолиога җыелып барыла
Портфолионың әһәмияте түбәндәгедән гыйбарәт:
Укучыга ярдәм итү
Атааналарга ярдәм итү
Укытучыга ярдәм итү
Укучының   уңышлар   портфеле   күп   кенә   педагогик   мәсьәләләрне
чишәргә ярдәм итә:

Укучыларның укыйсы килү теләген үстерү.
Аларның активлыкларын, мөстәкыйльлекләрен арттыру.

Укыту мөмкинлекләрен киңәйтү.
Укучыларның сәләтен үстерү.
Укыганда максатлар куерга, план төзергә өйрәтү.
Укучыга өстәмә мөмкинлекләр бирү.
Укучының активлыгын, уңышларын контрольдә тоту.
Уңышлар   портфеленең   әһәмиятен   укытуның   өч   баскычында   карап
китик:
1нче баскыч – башлангыч мәктәп (14 класслар)
Укучы турында мәгълүмат җыю. Укучы турында күзаллау булсын өчен
(2нче баскычка күчкәндә), визит карта төзү.
2нче баскыч – 58нче класслар
Портфолио   укучыларның   уңышын   теркәп   бару   өчен   кирәк.   Шул
рәвешле   укучының   уку   өлкәсендә   активлыгын   үстерергә,   мөмкинлеген,
киләчәккә булган максатларын формалаштырып була.
3нче баскыч – 911нче класслар
Әлеге классларда укучының портфолиосы профилизация турында БРИ
мәгълүматлары   белән   тулыландырыла.   БРИ   нәтиҗәләре,   өстәмә   курслар,
эзләнү эшләре һ.б.
Рус мәктәбендә укучыларда ана телен өйрәнүгә кызыксыну уяту зур
  Шуң   күрә   “Укучыларның   уңышлар   портфеле”
тырышлык   сорый.
технологиясен кулланып укыту шушы проблеманы да хәл итәргә булыша.
Рус телле укучыларга татар теле укытыла башлаганга шактый вакыт
үтте. Программалар, дәреслекләр, төрле кулланмалар чыкты һәм әле дә чыгып
килә.   Димәк   рус   телендә   сөйләшүче   баларга   татар   теле   өйрәтүне профессиональ   югарылыкка   күтәрү   өчен   тиешле   шартлар   тудырылды   дип
әйтергә була.
II.2. Укучының уңышлар портфеле
Без  яңача   фикерләүгә   игътибар   бирелгән,  тормышта   әледәнәле  яңа
ачышлар ясала торган заманда яшибез. Үсешүзгәрешләр укуукыту, тәрбия
процессына да кагыла. Укытутәрбия өлкәсендә моңа кадәр билгеле булмаган
ысуллар,чаралар гамәлгә керә, таныш булган метод алымнар үзгәреш кичерә,
камилләшә.
Хәзер   мәктәп,   укыту   һәм   тәрбия   системасы   бала   шәхесендәге
эшчәнлеккә   кирәкле   сыйфатлар   булдыру   мәсьәләсе   белән   тирәнтен
шөгыльләнә. Укытучының педагогик осталыгының торган саен әһәмияте арта
баруы шуның белән аңлатыла да инде. Моны хәл итү өчен, укытучыдан актив
педагогик эзләнү, аның эш тәҗрибәсендә үстерелешле укыту технологиясе
принцибына нигезләнгән билгеле бер методик система булдыру таләп ителә.
Бу системаның төп максаты  шәхес тәрбияләү, бәләкәйдән үк баланы шәхес
итеп күрү, аның сәләтен күрә белү, аны үстерүгә ярдәм итү, иҗади баскычка
күтәрү.
Заманча   фикерләүгә   омтылган   укытучы   гына   укучысын   үз
фикере,бәясе, үзенә генә хас тормыш тәҗрибәсе булган, иҗади сәләткә ия
шәхес итеп тәрбияли ала.
Укучының уңышлар портфелендә укучының төрле өлкәләрдә ( белем
алу,   иҗат,   социаль,   аралашу   һ.б.)   ирешкән   уңышлары   туплана.   Укыткан
вакытта укучыга шәхси якын килү өчен ул бик мөхим элемент булып тора. Һәрбер   укучының   эшендә   булган   шатлыклы,   кызыклы,   уңышлы
вакыйгаларны җыеп бара торган уңыш папкасы булырга тиеш. Мондый папка
укучының портфолиосы дип атала. Сыйныф җитәкчесенең төп бурычы булып
укучының нәрсәгә сәләтле икәнен шунда чагылдыру, күрсәтү.
Портфолио   –   ул   укучының   йөзе.   Портфолио   нәкъ   шундый   шаблон
буенча   эшләнгән   булырга   тиеш,   дигән   сүз   түгел.   Портфолионы   укучы   үзе
теләгәнчә   төзи   ала.   Әйтелгәнчә,   монда   дәүләт   тарафыннан   да   катгый
кагыйдәләр юк. Укучылар үзләре үк бүлекләрне сайларга һәм исем куярга
мөмкин. Портфолио 1 дән 4 сыйныфка кадәр укытучы ярдәмендә системалы
төзелә, укучы укыган дәвердә мәктәптә саклана. Әгәр укучы башка мәктәпкә
күчсә, биреп җибәрелә. 1 сыйныфларны бу эшкә акрынлап өйрәтә киләләр.
Алар күңелләренә хуш килгән эшләрен аерым папкага җыеп баралар, апрель
май аенда укытучы ярдәмендә эшләрен барлап һәм төркемләп портфолиога
урнаштыралар. Алдагы елларда балалар үзләре башкара алалар. 1сыйныфта
атааналарны да бу эшкә тарту, аңлату эшләре алып барыла.
Портфолионы үз иясе рөхсәте белән генә иптәшләренә һәм әтиәнисенә
күрсәтү зарур. Әлбәттә, ул чистапөхтә булырга тиеш, креатив булса, тагын да
әйбәтрәк. Ә “дөрес түгел” дигән әйбер гомумән юк, чөнки һәр кеше шәхси.
Яраткан шөгыльләре, мавыгулары нинди, ниләр белән кызыксыналар, нинди
сәләтләре бар. Болар барысы да портфолиода чагылыш таба.
Алдагы эш белән чагыштыру максатыннан эш нәтиҗәләренең даталары
куела.   Эш   барышында   куелган   һәр   максат   һәм   укучы   уңышы   әйтелеп
барылсын. Уңыш баланың алдагы үсеше өчен бик зур стимул.
Класс җитәкчесе портфолионы балаларны берберсен чагыштыру өчен
кулланырга тиеш түгел.
Портфолио җыйганда түбәндәгеләргә игътибар таләп ителә:
1. Үз мониторингның системалы һәм даими булуы. 2. Дөреслек.
3. Объективлык.
4. Үзүзеңне үстерүгә юнәлдерелгән булуы.
5. Материалларның структуралыгы, логик эзлеклелеге.
6. Пөхтә, эстетик зәвык белән бизәлеш.
7. Куелган материалларның тулы һәм төгәл булуы.
8. Эш нәтиҗәләре, күрсәткечләр.
Укучыларның уңышлар портфелен ясау максатлары түбәндәгеләр:
1. Конкрет укучының эшчәнлеген күзәтеп бару.
2. Эшчәнлеген системага салу.
3. Башка   укучыларга,   атааналарга   күргәзмә   материал   буларак
тәкъдим итә алу.
4.
Төрле конкурсларда катнашу өчен нигез материал булу.
5. Укыту өлкәсендә методик диапазонны киңәйтүгә өлеш кертү.
II.2.A. Укучыларның уңышлар портфеленең
максаты һәм бурычлары
Соңгы дистә елда гына да мәктәп күп үзгәреш кичерде. XXI гасыр
баласы белән эшләү алымнары, укытутәрбия эшен оештыру да үзгәреш таләп
итә.   Укучыны   мөстәкыйльлеккә   өйрәтү   генә   җитми:   өлкәннәр   кушканнан
чыгып түгел, ул үзенчә фикер йөртә белүче шәхес тәрбияләү, теләсә нинди
үзгәрешкә   яраклаша   алырга   сәләтле   булып   җитлегергә   тиеш.   Укытучының тәрбияви   эш   процессында   укучының   эш   нәтиҗәләрен   күзәтү   һәм   үсеш
мөмкинлекләрен   киңәйтү   максатыннан   башлангыч   сыйныфларда   һәрбер
укучының эш нәтиҗәләре даими рәвештә җыелып барыла.
 эшне ахырына кадәр җиткерергә өйрәтү;
 һәр укучыга уңыш китерерлек, аны сөендерерлек шартлар булдыру;
мөстәкыйль фикер йөртү мөмкинлеген үстерү;
   иҗади   мөмкинлекләрен   һәм   сәләтен   үстерү,   алардагы   иҗат
чаткыларын ныгыту, баету һәм тиешле юнәлеш бирү;
 акыл эшчәнлеген үстерү;
 күзаллый, тасвирлый белү, уйфикер сәләтен үстерү;
   өйрәнә   торган   фәнгә   кызыксыну   уяту,   дөньяны   танып   белергә
кызыксынучансизгер мөнәсәбәт тәрбияләү;
 ихтыяр көчен, күзәтүчәнлеген үстерү;
 рухи һәм әхлакый яктан үстерү;
 үз мөмкинлекләренә ышаныч арттыру;
 һәр балага шәхси якын килү.
Әмма иң беренче чиратта портфолионың мәгълүмати булуы зарур.
II.2.Ә. Укучының уңышлар портфеленең
төзелеше
(структурасы) Укучының   портфолиосы   яңалык   түгел,   ягъни   ул   синең   ни   белән
яшәвең, нәрсә белән кызыксынганың турында сөйләп бирергә тиеш.
Портфолионы төрлечә төзергә мөмкин. Бу эш һәр мәктәптә дә үзенчә
алып барыла.
Мәсәлән:
1   бүлек      һәр   укучы   турында   кыскача   мәгълүматлар   һәм   белешмә
бирелә.
 фамилия, исем, әтисе исеме
– укучының матур фотографиясе;
 өй адресы , телефон;
–   туган   көне;   (кайда   һәм   кайчан   туган,   нәрсә   белән   шөгыльләнә.
киләчәккә нинди өметләр баглый һ.б.)
2 бүлек  укучы портреты
Укучы һәр сыйныф саен күңеленә якын булган фотосын куя.
3 бүлек “Минем гаилә”
Монда гаилә әгъзалары турында язарга һәм таныштырырга мөмкин.
4 бүлек “Мин булдырам, Мин яратам.”
Бу   бүлектә   нәрсә   белән   шөгыльләнә,   нәрсәләр   ярата,   шул
чагылдырыла.
5 бүлек
Уку техникасы үсеше.
Монда   һәр   сыйныф   һәм   чирек   саен   уку   тизлеген   билгеләп   барыла.
Укучы да, укытучы да үсешне күзәтә, анализ ясый, үзенә бәя куя. 6 бүлек
Укучының көндәлек режимы.
Бу   бүлек   әһәмиятле   түгел   дип   уйлаучылар   ялгыша,   чөнки   мәктәп
бусагасына атлап кергән бала өчен яңа тормыш башлана. Ә монда вакытны
дөрес, файдалы итеп үткәрү өчен көндәлек режимның әһәмияте зур. Алдагы
классларда бу бүлекне үзгәртергә, башка исем куярга мөмкин.
7 бүлек
Гомумуку   казанышлары   бите.   Һәр   предметтан   укучының   өлгерешен
укытучы тутыра.
8 бүлек
Түгәрәкләргә,  секцияләр   һәм   клубларга   йөрү   буенча   мәгълүмат.  Бу
шөгыльләре кайда үткәрелүен дә күрсәтелә.
9 бүлек
Иҗади эшләр.
Рәсем,   әкият   һәм   шигырьләр,төрле   иҗади   конкурсларда   катнашкан
эшләр,   иншалар,   күзәтүләр   алына.   Интернетка   урнаштырылган   мәгълүмат
булса, шул битне чыгартып урнаштырырга да була. Зур эшләрнең фотосын
куерга мөмкин. Мәсәлән: көз темасына инша яздыгыз, укучы бу эшен сала,
икенче елга тагын киңәйтелгән итеп шул ук темага язасыз. Укучы бу эшләрен
чагыштыра. Яхшы дип тапканынын портфолиода калдыру мөмкинлеге бар.
10 бүлек
“Шәхси уңышлар бите ”
Бу   бүлектә   мәктәп,   район,   республика   күләмендә   олимпиада,
конкурсларда һәм төрле спорт ярышларында катнашу турында мәгълүматлар, яулаган үрләр исемлеге һәм яуланган үрләрне дәлилләүче диплом грамоталар
күрсәтелелә.
11 бүлек
Тәкъдимнәр һәм теләкләр.
Башлангыч сыйныфта бу бүлекне сирәк куябыз. Кызганыч! Баланың
тырышлыгына   педагог   тарафыннан   куелган   уңай   фикер   аңа   үзбәясен
күтәрергә   булыша   .   Укучы   көндәлегендә   “Дәрескә   әзер   түгел!”   яки
“Булдырган!”   сүзләре   очрый.   Аның   урынына   портфолионың   бу   бүлегенә
“Китапны   кемнәр   эшли?”   темасына   үткәрелгән   сыйныф   сәгатендә   актив
катнашты   яки   шигырен   яхшы   ятлаган,  матур   сөйләде!”  дигән   җөмлә   язып
куйсак.
Тәкъдимнәр бите мөһим булыр, әгәр дә укытучы, мәсәлән, еллык уку
йомгаклары буенча үзенең теләкләрен язып куйса.
Гомумиләштереп әйткәндә, укучының портфолиосы төрле булырга да
мөмкин, чөнки һәрбер укучы шәхес, һәрберсенең төрле мөмкинлекләре бар.
Иң   мөһиме   укучы   үзенең   эшчәнлегенә   анализ   ясавы,   уңышларын
гомумиләштерүе,   үзенең   мөмкинчелекләрен   күреп,   югарырак   нәтиҗәләргә
ирешүе.   Портфолио   аша   укучы   иҗади   үзүсеш   дәрәҗәсен   күрә.  Коллектив
арасында   мөнәсәбәттә   һәм   класс,   мәктәп   тормышы   эшчәнлегендә   актив
катнаша. Баланың нинди дә булса эшчәнлеккә кызыксынуы арта. Гаилә белән
элемтәне,   хезмәттәшлекне   ныгыта.   Портфолио   өлкән   сыйныфларда
профильле   укытуга   ярдәм   чыганагы   һәм   вузларга   кергәндә   уңышларыңны
күрсәтү өчен ярдәм чыганагы булып тора. Һәм һәр укытучының төп вазифасы
хәзерге заманда яшәргә һәм эшләргә, тормышта үз юлын табарга, аңбелемен
үстерергә, укучыга укуда уңышларга ирешергә, үзүзен тәрбияләргә сәләтле
шәхес тәрбияләү булсын иде. II.2.Б. Укучыларның уңышлар портфеле төрләре
1 Эш кәгазьләре портфеле
Укучының   шәхси   җиңүләре   теркәлә:   олимпиадаларда,   конкурсларда
һәм башка ярышларда катнашкан өчен бирелгән грамоталарның копияләре,
сертификатлар, рәхмәт хатлары һәм башкалар. Аттестат та шушында куела.
Әлеге документларны класс җитәкчесе тутыра.
2 Фикерләр тупланган портфель
Укучының төрле эш төрләренә мөнәсәбәте теркәлә. Аны укытучылыр,
атааналар, завуч, директор, классташлар һәм башка кешеләр тутыра. Укучы
үзенең   эшчәнлегенә,   эшчәнлегенең   нәтиҗәләренә   автобиографик   формада
анализ,   киләчәккә   планнарын   да   яза   ала.   Әлеге   язмалар   рецензия,   отзыв,
резюме, эссе һәм башка формаларда булырга мөмкин.
3 Эш портфеле
Укучының   иҗади,  эзләнү,  проект   эшләре,  электив   курслар   турында
мәгълүматлар теркәлә.
Кагыйдәләр:

Эзләнү   эшләренең   һәм   рефератларның   темалары,   бит   саннары,
кулланылган әдәбият тәфсилләп язылырга тиеш.

Проект эшенең темасы һәм эшкә характеристика бирелергә тиеш.
Фотосурәтләр, аерым текстларны да кертергә мөмкин.
 Модельләр, макетларга тулырак характеристика бирергә кирәк.
Сәнгать өлкәсенә караган материалларның күләме, күргәзмәләрдә
катнашукатнашмавы   кызыксындыра.   Укучы   театр,   түгәрәк,   хорларда
катнашса, йөрү вакыты, концерт, конкурс, фестивальләрдә катнашуы бирелә.

Электив курслар һәм факультативлар – курс исеме, дәвамлылыгы,
формасы.

Олимпиада,   конкурслар   –   төре,   үткәрелү   вакыты,   ирешкән
нәтиҗә.

Конференция,   семинар,   лагерь   –   тема,   үткәрүче   компаниянең
тулы исеме, укучының катнашу формасы.

Спорт ярышлары – төре, катнашукатнашмау, нәтиҗәләр.
Эш   портфеле   көндәлек   рәвешендә   тутырыла.   Аны   предмет
укытучылары, фәнни проект җитәкчеләре тутырырга тиеш.
1. Күрсәтмә портфель
Әлеге   портфолиода   укучыларның   төрле   конкурсларда,
олимпиадаларда ирешкән уңышлары, грамоталары теркәлә. Әлеге җыентыкны
атааналар җыелышында күрсәтү өчен дә уңайлы. Порфельгә керә:

Аерым укучыларның яхшы эшләре
Укучының үзенең уңышлары турында нәрсә уйлавы
Фотографияләр
Укучының уңышлар портфеле кулланыла:

Укучының рейтингын билгеләр һәм күтәрер өчен.
Алдагы  баскычка  күчкәч, укыту профилен сайлау  мөмкинлеген
арттыру өчен.

Укучыга шәхси якын килүне үстерү өчен. Портфолионы төзүгә таләпләр

Портфолионы төзегәндә укучылар, класс җитәкчесе, укытучылар
катнашырга тиеш.

Класс җитәкчесе уңышлар портфелен алып баруның әһәмияте һәм
тәртибе турында сөйләргә тиеш.

Укучылар портфолиога тутырачак документларны җыялар.
Укытучылар реценция, отзывлар язалар.
II.3. Укытучының уңышлар портфеле
Укучылар   гына   түгел,   әлбәттә,   укытучылар   да   уңышлар   портфелен
булдырырга тиешләр.Әлеге портфельдә шәхси педагогик идеяләр һәм аларны
тормышка   ашыру   юллары   күрсәтелергә   тиеш.   Әлбәттә,   әлеге   идеяләр
эффектив та булсын. Искә тотарга кирәк: укытучы портфеле “чүплек оясы”
түгел. Анда дәрес планнары һәм конспектлары, кайчандыр эшләгән тестлар
һәм   башка   курслар   турында   мәгълүматлар   куелмый.   Уңышлар   портфеле
укытучының визит карточкасы булырга тиеш.
Портфолио – укытучының укыту эшчәнлегенлә килеп чыккан һәм алда
торган мәсьәләләрне чишү юллары, үзүзеңне тота белү тактикасын сайлый
белүне раслаучы материаллар җыелмасы.
Бүгенге   көндә   меңнән   артык   АКШ   мәктәпләре   һәм   югары   уку
йортлары   уңышлар   портфеленнән   файдалана.   Һәр   предмет   укытучысы   да
әлеге мөмкинлекне тормышка ашыра ала, бары тик теләк һәм вакыт кирәк. Укытучының   уңышлар   портфеленең   структурасы   (төзелеше)   нинди?
Гомуми рәвештә кабул ителгән модельләр юк. Укытучы портфелесы шәхси.
Ләкин кайбер кагыйдәләр бар. Алар түбәндәгеләр
1.
“үзеңнән”   мәгълүмат,   ягъни   укытучының   педагогик   фәлсәфәсе,
куллана торган методикалар турында, укыту максатларын һәм бурычларын
язу
2.
“башкалардан” мәгълүмат – хезмәттәшләреңнең, укучыларыңның,
студентларның   укыткан   фәнен,   укыту   программасы,   эшләгән   тестларын,
дәресне алып бару стилең, сыйныфтан тыш чараларны үткәре ысулларын һәм
башка эшчәнлекләрен турында фикерләре
3. Укучыларның   уңышлары,   яулаган   призлы   урыннары,   фәнни
эшләренең нәтиҗәләре, сочинение үрнәкләре һ.б.
Укытучы портфелен төзүдә төп принциплар:
1. Укытучы   портфеле   –   уңышка   ирешү   мисалы   түгел,   ә   укытучы
эшенең   һәр   ягын   күрсәтүче   материал.   Эксперимент   буларак   башкарган
эшләрне дә, бик үк уңышлы килеп чыкмаса да, портфельгә кертергә кирәк,
чөнки әлеге материал укытучының эзләнү эшләре алып барганын күрсәтүче
ачык мисал.
2. Мәгълүмат   ике   төп   кагыйдәгә   нигезләнеп   бирелергә   тиеш:
эзлеклелек һәм аңлаешлылык.
3.
Төрле   кичәләр,   ачык   дәресләр,   тәрбия   эшләренең   берәр   үрнәк
планы булырга тиеш.
4.
Грамотолы   төзелгән   укытучының   уңышлар   портфеле    “Ничек?”
һәм “Нәрсә?” сорауларына җавап бирергә тиеш.
Укытучының уңышлар портфеле план рәвешендә түбәндәгечә булырга
тиеш:
1 башкарыла торган вазыйфалар;
2 укытучының педагогик фәлсәфәсе;
3 максатлар, бурычлар, матодлар;
4 укыту курсларына характеристика; 5   педагогик   эшчәнлекне   камилләштерү   юллары   (конференцияләр,
квалификация күтәрү курслары, мастеркласслар һ.б.);
6 укучыларның укуда өлгереше;
7 укучыларның уңышлары;
8 укучыларның киләчәктә профессия сайлау юллары.
Укытучының уңышлар портфеленең төзелеше
1. Гомуми мәгълүмат
 Фамилия, исем, әтисенең исеме
 Белеме
 Белгечлек
 Квалификация
 Укыту стажы
 Укыту фәне, коллективтагы дәрәҗәсе
 Укыту сәгатьләре
2. Укытучының үз өстендә даими эшләве
 Тема, материаллар
 Квалификацияне күтәрү курслары
 Иҗади эшчәнлеге
 Төрле чараларда катнашүкатнашмау
 Эксперименталь эштә катнашу
3. Укытучының ирешкән уңышлары
 Грамоталар
 Рәхмәт хатлары
 Бүләкләүләр
 Исемнәр
 Медальләр
4. Методик эш
 Укыту программалары
 Аттестация программалары
 Дәрес планнары
 Дәрес анализлары
 Укытучы тарафыннан төзелгән контроль, мөстәкыйль эшләр, тестлар,
лаборатор эшләр
 Дәрес презентацияләре, күрсәтмә материаллар
 Аудиязмалар җыелмасы
5. Ачык дәресләр
 Чыгышлар
 Докладлар
 Басылган материаллар Гомумәләштереп әйткәндә, укытучының портфолиосы төрле булырга
мөмкин, чөнки һәрбер укытучы  шәхес, һәрберсенең төрле мөмкинлекләре
бар.   Иң   мөһиме   укытучы   үзенең   эшенә   анализ   ясавы,   уңышларын
гомумиләштерүе,   үзенең   мөмкинчелекләрен   күреп,   югарырак   нәтиҗәләргә
ирешүе.   Һәм   һәр   укытучының   төп   вазифасы   хәзерге   заманда   яшәргә   һәм
эшләргә, тормышта үз юлын табарга, аңбелемен үстерергә, укучыга укуда
уңышларга ирешергә, үзүзен тәрбияләргә сәләтле шәхес тәрбияләү. III. Йомгаклау
«Белем ул — көч», — ди көнбатыш халкы. «Белем ул — бәхет», — ди
көнчыгышлылар. Укытучының гыйлемлелек көче балаларга белем алуда бәхет
китерсен иде.
Балаларны үзегезнең заманыгыздан башка заман өчен укытыгыз, чөнки
алар сезнең заманыгыздан башка бер заманда яшәү өчен дөньяга килгәннәр”.
Чынлап   та,  XXI   гасыр   укытучысы,   булган   белемнәре   белән   генә   чикләнеп
калмыйча, яңаданяңа үрләргә омтылырга, киләчәкне күздә тотып эш итәргә
тиеш. Җәмгыять бездән шуны таләп итә.
Татар теле укытучыларының төп максатлары: укучыларда татар телен
өйрәнүгә   кызыксыну   уяту,   логик   фикерләү   сәләтен,   сөйләм   күнекмәләрен
формалаштыру, татар халкының мәдәнияте һәм сәнгате белән таныштыру
XXI нче гасыр мәктәбе укытуның традицион формалары белән генә
чикләнеп   калмый.
тулыландырылганда гына алга китеш, үсеш мөмкин.
  Аның   эчтәлеге   инновацион   процесслар   белән
Татар теленә чит тел буларак өйрәткәндә искергән, нәтиҗәсе аз булган
технологияләрне   яңалары,   нәтиҗәлерәкләре   белән   алыштырырга   кирәк.
Һәрбер   сыйныф   өчен   бер   дәреслек   белән   генә   чикләнмичә,   методик
кулланмалар,
  күнегүләр   җыентыгы,таблицалар,
  дидактик   материал,
сүзлекләр,   аудио   видео   кебек   чаралар   белән   иҗат   итәргә   булышып,   рус
телендә   сөйләшүче   балаларга   дәүләт   телен   үзләштерү   өчен   шартларны
тудырасы иде.
Тормыш   бүгенге   көн   укытучылары   алдында   яңадан  –  яңа   бурычлар
куя.   Хәзерге   көндә   мәгълүматлы,   югары   белемле   булудан   тыш,   гамәлдә
аларны   куллана   белү   дә   кирәк.   Мили   рухны   саклап   яшәүче,   телебезне киләчәккә   алып   барырга   сәләтле   яшь   буын   тәрбияләү   –   татар   теле   һәм
әдәбияты укытучыларының төп бурычы.
IV. Файдаланылган әдәбият
1. Харисов   Ф.Ф.   Татар   телен   чит   тел   буларак   өйрәтүнең   фәнни
методик нигезләре / Русчадан Н.К.Нотфуллина тәрҗ. – Казан: Мәгариф, 2002.
– 367
2
Трофимова С.М. Татар теле һәм әдәбияты укытучысына. – Казан:
Яңалиф, 2005. – 220 б.
3
Харисов Ф.Ф. Научные основы начального обучения татарскому
языку как неродному. – Казань: ТаРИХ, 2000. – 480 с.
4
Татар телен һәм әдәбиятын укытуда яңа технологияләр/ төзүчеләр
Р.З.Хәйдәрова, Г.М. Әхмәтҗәнова.Яр Чаллы, 2011.61б.
5
Әсәдуллин А.Ш., Юсупов Р.А. Рус телендә сөйләшүче балаларга
татар телен укыту методикасы нигезләре. – Казан: Мәгариф, 1998. – 151 б.
6
Сафиуллина   Ф.С.   Татар   теленә   өйрәтүнең   фәнниметодик
нигезләре. – Татарстан Республикасы «Хәтер» нәшрияты, 2001. – 432 б.
7
Вәлиева Ф. С., Саттарова Г. Ф. Урта мәктәп һәм гимназияләрдә
татар телен укыту методикасы. – Казан,: Раннур, 2000, 455 б.
8
Харисов Ф.Ф. “Основы методики обучения татарскому языку как
нардному” Филиал издательства «Просвещение»,2001г.,431 стр, ;
9
Асадуллин   А.Ш.   Дидактический   материал   для   русскоязычных
учащихся. Казань, «Магариф», 2002г.,36 стр.;
10 Харисов   Ф.Ф.   “Рус   телендә   сөйләшүче   балаларны   татарчага
өйрәтүнең  башлангыч чоры”Казан, “Мәгариф” нәшрияты, 2005, 2829 битләр;
11
12
13
“Мәгариф” журналы, 2000 ел, №3
“Мәгариф”журналы,2002 ел,№6,№8
“Обучение татарской устной речи” Лингводидактические основы.
Издательство “Магариф” 130 стр.
14 Государев И. Б. Дистанционная  поддержка обучения на основе
вебпортфолио   учителя.   Материалы   межрегиональной   научнопрактической
конференции   «Развитие   региональной   образовательной   информационной среды»   сборник   научных   статей.   1112   декабря   2006   г.,   СанктПетербург:
ЛОИРО, 2006—144 с, 8689
15 Татар   теле   һәм   әдәбияты   дәресләрендә   яңа   педагогик   алымнар
/р.б.камаева. – к(и)фу аф нәшрияты, 2012. 137 б.
http://www.moluch.ru/archive/47/5923/
http://festival.1september.ru/articles/572189/
http://www.onlan.ru/referaty_po_pedagogike/referat_portfolio_ucheni
16
17
18
ka_v_ramkax.php
19
http://seopill.ru/spravochniki/harakteristika/dokladukuchynysesh
yulyndaportfolionyrole_25992/

file_name: Укучыларның уңышлы портфеле технологиясе Федорова Ф.Ф..docx

intro: В данном реферате говорится о педагогических технологиях, которые вызывают интерес у детей к урокам татарского языка. Используя разные методы и технологии , принципы учитель старается вызвать у детей интерес к разным языкам. Также учитель применяет на уроке групповой метод, разные игры, конкурсы.

воспитательная работа

group: Дисциплины


extracted_text:
y 
/16
2x
,
y

17 x
2
 (1 ширекте)  сызықтарымен шектелген фигураның ауданын
есептеңдер.
18
20
25

2 
2
22 
y

x
4
2x
,
табыңдар.

3/32

  параболасының Ох  осімен шектелген қисық сызығының ауданын
  анықталмаған интегралды табыңдар.
Мына функциялармен қамтылған ауданды анықтаңдар
,
y 
2x
,
,
0x
y 
x

3/34
2/7
5/8

22 
x


2
cos
sin2/1
dx
x

 C
x 2

 C
x 2
2/1
cos
 C

x 2

 C
x 2
cos
sin
22 

124

24
:
1x
2


2
22
3
12 
3

13 
2
12 
4

3
e

2ln
e

xdx

?
108
lne
ln
108
e
 кесіндісінде
y 
)(xf
 функциясы қамтып тұрған қисық сызықтық трапеция
],[ ba

lne
10
ln
e10
1
e
ln
11

lne

12
ауданы:


dxxf
)(
b
a


axdxf
()(
)
b
a
a

f
b
(
ax
)
dx
 
xf
(
a
b
)2
dx
b

f
a
(
a
2
dxx
)
Анықталған интеграл өрнегі:

b
a

dxxf
)(

n

lim

n
i
1
cf
(
i
)

x
i


xf
)(
b
a
dx

n

lim

0
n
i
1
cf
(
i
)

x
i 
)2(
dxx

lim

n
n

i

1
cf
(
i
)

x
i

b
a
b
a
b
a
 )(
x
dx

S
x
 )(
dxx

N
S
дұрыс формуланы көрсет:

b

cf
a
)(
dxx

b

dxxfc
a
)(

b

[
a
xf
)(

xg
(
)]
dx

b
a

dxxf
)(


dxxg
)(
b
a

b

cf
a
b
a

cf
dxx
)(

a

dxxfc
b
)(
dxx
)(

b

f
a
(
cx
)
dx
b

[
a
xf
)(

xg
(
)]
dx

b
a

dxxf
)(


dxxg
)(
a
b
b

cf
a
x
)(
dx


cxdxf
()(
)
a
b
дұрыс формуланы көрсет:


xf
)(
dx


xf
)(
dx
a
b

dxxf
)(

)(
bF

)(
aF
b
a
b
a


dxxf
)(
b
a

)(
bF

aF
)(

xf
)(
b
a
dx


xf
)(
c
b
dx

b
a
b

dxxf
)(

a

f
b
(
ax
)
dx
b
a

)]
dx

[
xg
(
xf
)(

dxxg
)(
b
дұрыс формуланы көрсет:


dxxf
)(


a
a






dxxf
)(
x
a





xf
)(


dxxf
)(
b
a


dxxf
)(
c
a


dxxf
)(
b
c
егер

bса






xf
)(
x
a
dx

dxxf
)(











dxxf
)(

)(
xf
x
a




b

[
a
b


[
a

xf
)(

xg
(
)]
dx

xf
)(

xg
(
)]
dx

b
a
a
b

dxxf
)(

xg
)(
dx

dxxf
)(

dxxg
)(


b
a
b
a
,
x 
],[ ba
)(
xf

)(
xg
 болса, онда:  Если
,
x 
],[ ba
)(
xf

)(
xg
, то:


dxxf
)(
b
a


dxxg
)(
b
a

b
a
b
a
b
a
b
a

dxxf
)(

dxxg
)(

dxxf
)(

dxxg
)(

dxxf
)(

dxxg
)(

dxxf
)(

dxxg
)(




b
a
a
b
a
b
d
b
 xdx
sin 4

?

1
4



3
2
x

1
4
2sin
x

1
8
4sin
x



C

1
4
1
4






3
2
3
2

x 

C
x

1
4
cos
2
x



C
ln
Cx 
Cx 

sin

u

2 2

3
xe
2

y
xy
 функциясының
 тап

u

x

6
x


3
xey
2 2

y
2

xy


4
y


3
xex
2 2

y
2

xy

12

3
xex
2 2

y
2

xy

x


3
xey
2 2

y
2

xy

3
xe

2 2

y
2

xy
u
2 2

3
xe
2

y
xy
 функциясының
 тап

u

y


4
y


3
xex
2 2

y
2

xy


6
x


3
xey
2 2

y
2

xy

12

3
xex
2 2

y
2

xy

x


3
xey
2 2

y
2

xy
2 2

y
2

xy

3
xe

z


xn

2

2
dz

 функциясының толық дифференциалын тап.
y

2

xdx
ydy

2
2
y
x


dz

dz

dz




ydy
2
y


2
x
2
x

2
x

x
y

2
2
y

ydy

y

2
2
2
x
5
x
 y
6

8

2
x


Z


3,0M
8,0M

12,0M
3,1M



Z

2

x
Z
min

max Z
12

min Z
8
max Z
15
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының стационар нүктесін табыңдар
 функциясының экстермум  нүктелерін табыңдар
xy

2
y

3
x

6
y
9
  шегін есепте

xy
sin
arcsin

2

lim

x
1
y
2
1

arccos

4
5
6

lim

x
0

1
y
3

2
x

2
y



x
y
3
  шегін есепте


2

2

2og

z

2og
1
8
1
4
2
yxe
 функциясының
/
xz
 бойынша  туындысын тап

x
z
22
yx
e

 1

xy
z
2
x
xye
2
yx

z

x
xye
2
yx
z

x

2
yx
e
xy

 1

z
2
ye
yx
x
 функциясының
/
yz
 бойынша  туындысын тап

2
yx
z
e
x

z

2
yxe
z
2
ex
у
2
yx
2
yx
z
e

x
у
2


y
z
2
yx
xye
z
z
2
ye
yx
y
2
yx
e

y
y
1

2
yx
e
y

z
z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының  стационар нүктесін тап

x
 y
  ,0 
3
x
2


06
2

03
x
y
y




x
 y
  ,1 
2





04
x
2


x
03
y
2
y

x

x

 y
  ,3 
4
 y
  ,5 
6
z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының экстремумындағы  Аның мәнін тап.
 2


2

0
,

yxf
0

2
x
4


2

0

yxf
,
0

yx
5
6

z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының экстремумындағы  Вның мәнін тап.
 1


2

0

yxf
,
0

yx
4


2
5
6


0
,

yxf
0

2
x
z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының экстремумындағы  Сның мәнін тап.
 2


2

0

,
yxf
0

2
y
3


2

0

yxf
,
0

yx 5
6

z
керек.

2

x
xy

2
y

3
x

6
y
  функциясының     функциясының   экстремумын   табу
z
)3,0(min

9

AC
2
B

0
A

0
немесе
C

0

z
)3,0(max

12

AC
2
B

0
A

0
немесе
C

0
z
)3,0(max

14

AC
B
2 
0
z
)3,0(max

16
  шегін есепте
4
y

1
2
x
2

xy

lim

1
x

y
2
3

1
1 


3




1
1
8




5

1 


8




1 


5


z

 функциясының анықталу облысын көрсет

ln(
x

y
)
x
0 y
 IІ және IV  ширектегі
x

 IІ және IV  ширектегі
y
y   түзуінің  бойында
x

  түзуінің жоғарғы бөлігі
x
y
  түзуінің төменгі бөлігі
x

y

y
y


x
x
x
0 y
x
 y
0
z 
ln(xy
)
 функциясының анықталу облысын көрсет

0yx
I және  III  ширек
IІ және  III  ширек

 IV  ширек
x
0 y

  III ширек
0
 y
x
y   түзуі I ширек
x

z


жазықтық
R

2
1
2
x
 функциясының анықталу облысын көрсет
2
y
2
2

y
 шеңберінің бойынан басқа
2
R
x
2

y
2
R
 шеңберінің ішкі облысы
 шеңберінің бойы

2
x
2
x
2
x

z

2

y
2
R
2

y
2
R
  III ширек
0
 y
x
y   түзуі I ширек
8



yn

4
x
x

2
2
y
 x
4

8
 функциясының анықталу облысын көрсет

 x
4

y
y
2

4
x

8

y

4
x

8
 0


8

y

4
x

8



y
4
x

8
 0


2
y
 x
4
8

y

4  x
8
r
 4
2 sin


 4
2
sin
 4
8
sin
 3
8
sin
 функциясының
r

 дербес туындысын тап
12
 4
sin

14

 4
sin
 функциясының
r
 4
2 sin

r

 дербес туындысын тап.


2
4
sin
3

cos

2
2
sin
2

2sin

 3
8
sin

8
cos
sin
3
12
 4
sin
 4
sin

14

u


2
xy

23
y
3
2
z
 функциясының
туындысын тап
/
xu
y
x
xy
x

2
x 
6
3
zy
2
22
y
3
z
4
3
y
2
2
z
x 
12
y
3
22
z

5

u

y
x

2
xy

23
y
3
2
z
 функциясының
туындысын тап
/
yu
2
2
x 
6
3
zy
2
x 
x
6
3
zy
2

xy2
x
4
3
y
2
2
z

5

u

4
3
y
2
2
z
2
x 
6
3
zy
2
x 
12
y
3
22
z

2
xy

23
y
3
2
z
 функциясының
туындысын тап
/
zu
22
y
3
z
2
z
y 3
22
z
y
x
x 
12
u 
xyze
3
22
z
y
 функциясының толық дифференциалын тап.

5

du

z

du

e
xyz
yzdx

xzdy

xydz

du
du

e




yzdx

xyz
xyz
yzxdx

xzydy
xydz




xzdy

xydz

e
zdx

xzdy

xdz

 функциясының
 тап.
zd 2
7
2
x


2
dx


2
2
y

xy

2
x

dxdy


dy

y
2


2
zd

z
2
2


x

2
 
2
xdx
 2
xydy

yzdx

xzdy

dx
2
2


z

yx

xydy

xydz
dxdy

z
2
2


y
dy  
2

zdx

xzdy

xdz

dz


z

x
dx


z

y
dy

z

2
2
x
y



x
dz
2
x

xy

y

2
2

dx
 функциясының  dz
7
ті көрсет

x
dy
1

y


2
y
dz


z

x
dx


z

y
dy

2
zd

z
2
2


x
dx

2
2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy

dz


z
2
2


x
dx

2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy
2
zd

z
2
2


x
dx

2

z

x
dx

z
2
2


y
dy
xdx

2

z

 2
xydy

yxf
,

xydy

 функциясының
2
zd

z
2
2


x
dx

2
2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy
 формуласын көрсет
zd 2

2
zd





z

x
dx


z

y
dy
2




dz


z

x
dx


z

y
dy

dz

2
zd



z
2
2


x
dx

2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy
z
2
2


x
dx

2

z

x
dx

z
2
2


y
dy
2
zd





z

x

2




z

y
 функциясының

z

y
nx
 формуласын көрсет

z

x

y
x
1xy

y
2x
2xy
nx

y 2
x

 функциясының
z

y
nx

y
2x
2
xy
 ті тап
z
2
2


x

y
x
1xy
nx

y 2
x

 функциясының
z

y
nx
 ті тап

z

y

nx
1
n
x

ny

2
nx
n
y
2x
y
x
y 2
x

 функциясының
z

y
nx
 ті тап
z
2
2


y
0

1n

y
2x
y
x
y 2
x

ne


z

x

z

x

x
2

2
y
2
x

2

x

x
x

ey

2
2
y

xn

2

2
y
, мұндағы
y 
xe
 функциясының
z
тап
,
dz
dx

z

x


2
x

2
x
x

1

2
y
2
y

z

x

z

x
y 2
x


z

x


x


2
ey

2
2
x
y

xn

2
z


2
y
 функциясының
 тап

z

x

x
2

2
y
2
x

xx
2

2

2
y

 1

z

x

z

x 
xx
2


2
y

 1
, мұндағы
y
cos
x
 функциясының
z
2
yx
 тап және
dz
dx

z

x
 күрделі функциясын


2
x

2
x
x

1

2
y
2
y

z

x

z

x
y 2
x


z

x

тап.

dz
dx

2
x

2
x
1

2
y

z

x

z

x
y 2
x
2
x
sin
x

z

x
dz
dx
2
x
cos
x

x

2
cos
x

x
sin
x
 функциясының анықталу облысын тауып, скалярлық өрістің
2
x

2
y
Z

9
беттік сызығын ата.

2
2
x
 y
9
дөңгелек

2
x
2
 y

9
шеңбер

,  түзу
x 2
y

2
x

,  жарты шеңбер
2
 y

9
 функцияның деңгей  сызығын анықтаңдар
z
2
x
y
 параллель түзулердің жиынтығы
2
x
Cy
 беттесетін түзулердің жиынтығы
2
Cy
x

2
 y

2
x

z

/
yx
 қиылысатын түзулердің жиынтығы
2
Cy
x
 түзулер жиынтығы
y 
Cx
,  жарты шеңбер

9
 функцияның деңгей  сызығын анықтаңдар
 түзулер жиынтығы
y 
Cx

2
Cy
x
 беттесетін түзулердің жиынтығы

2
Cy
x
2
Cy
x
 қиылысатын түзулердің жиынтығы
 параллель түзулердің жиынтығы

2
x

z

,  жарты шеңбер
2
 y

9
 функцияның деңгей  сызығын анықтаңдар
/
yx
 параболалар жиынтығы
xCy 

2
Cy
x
 беттесетін түзулердің жиынтығы

 қиылысатын түзулердің жиынтығы
 параллель түзулердің жиынтығы
2
Cy
x
2
x
Cy
,  жарты шеңбер
2
x
2
 y

9
 қатары үшін Даламбер белгісін көрсет

..

a
1


a
2

a
3

.......
na
 D


a
/1

a
n
n
 жинақты
 жинақсыз

im

n
1D
1D


im n

n
a
n

C
жинақсыз
 жинақты.
 қатары жинақсыз.

1C
1C
1
n 
a
2

a
3

.......
na

..
 қатары үшін Коши белгісін көрсет

a
1


im

n
1D
1D

a
n

C
жинақсыз
 жинақты.

im n

n
1C
1C

a
/1

 D

a
n
n
 жинақты
 жинақсыз


dxxf

1


1n

 үшін
 болса

0xf

x
 
xf
1
 

 үшін

nf 
na
 0xf


xf
2

x
  
xf
1


nf 
 қатары жинақсыз.




na
x
1

 болса
1
n

a
1


a
2

a
3

im

n
a
n
0

болса, қатар жинақcыз
im

n
a
n
0

 қатары жинақты
1
2
n
im

n
a
n
0

  болса, қатар жинақсыз

im

n
a
n
0

болса, қатар жинақты
  ке тең болса, қатар жинақсыз
 қатарына Кошидің интегралдық белгісін көрсет
na


xf
2


x
1
x
2
 функция монотонды кемімелі

 функция монотонды өспелі .
x
2
 қатары үшін  дұрыс  тұжырымды көрсетіңдер

..
na
.......
  болса, қатар жинақты

 қатары жинақты
1
n
im

n
a
n
1
қатарлардың  қасиеттеріне  байланысты дұрыс тұжырымды көрсетіңдер

 қатарының қосындысы
ке тең болса, онда
a
1

a
2

a
3

na

.......
  қатары және оның қосындысы
..
S
 тең болады
Sc 
ca
1

ca
2

ca
3

.......
nca

..
 егер
 және
қатарлары жинақты  сәйкесінше
a
1

және
a
..

a
3

2
ға тең болса, онда   бұл қатарлардың қосындылары  жинақты және
u
1



..
u
u
3
2
қосындылары
S
 тең болады

S
 егер шекті нөлге тең емес
nv

1n


ca
ca
1

ca
2
3
 егер
a
1
қосындылары
S
 тең болады
/S


S

n

a
n
 n
10 

1
11

2
101

3
1001

3
11
шегі бар болса, онда

im

vu
/
n
n

n


k
және

1n
nu
қатарлары бір мезгілде жинақты немесе жинақсыз болады.
a
1

a
2

a
3

.......

.......
nca

..
 қатарының қосындысы

..
S
na
  қатары және оның қосындысы
ке тең болса, онда
 тең болады
Sc 
 және
қатарлары жинақты  сәйкесінше
2
a


және
..

a
3
ға тең болса, онда   бұл қатарлардың қосындылары  жинақсыз және
u
1



..
u
u
3
2

 қатарының алғашқы үш мүшесін тап
1

3
101
4
1001

2

10001
функция
жалғыз нүктеде

yxf
,
Z

, yxM
0
0
 үзіліссіз делінеді мына шарттар
0
орындалса:
функция сол нүктеде бар;

ақырлы шегі бар;
x

0,
x
y

y
0

, yxM
0
0
нүктедегі функцияның мәніне тең болса
0

 болса
 0xf


xf
x
1
2





 функция монотонды өспелі .
x
2
 қатарының  жалпы мүшесін тап

7
4
2

,


yxf
бұл шек
0

im

x
x
0

y
y
0


0,
yxf
 үшін

x
  
xf
1
 


nf 
na
2


0

yxf
,
0

yx

1

2
  

5
3
2


1
3
2
2
2 
n
n
2
 
 
 

1
1



3
n
n
2
n
2
n
2

n 
1
4
n
2*2

2
3

 қатарының  жалпы мүшесін тап



3
7
2





4
11
3





5
15
4



....
n




n

n
4
1
1






 
 
n



n
2
5
n
3
n
n
2




3
1

1
1

n 
1
4
n
2*2

2
3


1
3
1
6
4
3

4
5
2
3

2
7

1
2

1
8
1
11
1
5
жинақты
жинақсыз
шартты жинақты
шартты жинақсыз


1
n
2

1

n

жинақсыз

 

1


1
n
n
.

im n

n
u
n
.1
C
 қатарын жинақтылыққа зертте
1
12

1
24
....
 қатарын жинақтылыққа зертте

....
 қатарын жинақтылыққа зертте


 D

a
n
n
a

im

n
/1

жинақты
шартты жинақты
шартты жинақсыз

1
2
3
жинақты
жинақсыз
шартты жинақты
шартты жинақсыз
1
2
4
1
2
2



1
 қатарын жинақтылыққа зертте

..... қатардың қосындысын тап

1

32

1

43

 жалпы мүшесін жаз
.....

3
4
5
6
7
8
1
2 
n
n
2

1

21
1
2
3
5

1
2

1
2 
n
n
3
1
n
n
3

3 
n
n
3

2
 қатарын жинақтылыққа зертте

....

a
/1

n

a
n

D
1

im

n
10
!1

2
10
!2

3
10
!3
жинақты


im n

n
u
n
.1
C
жинақсыз
шартты жинақты
шартты жинақсыз

1

....

1
2
1
3
1
n
 қатарын жинақтылыққа зертте
..
жинақсыз
гармоникалық қатар деп аталады
абсалютжинақты қатар деп аталады
жинақты
шартты жинақты
шартты жинақсыз

  функциясынан
 ,
 тап

u

x

u

y
u
 2
2
x
y
y
x

x 
2
2
y
y
2
x

file_name: математика2сем1блок11017.docx

description:
<question1>

y 
/16
2x
,
y

17 x
2
 (1 ширекте)  сызықтарымен шектелген фигураның ауданын
есептеңдер.
<variantright>18
<variant>20
<variant>25
<variant>
<variant>
2 
2
22 
y

x
4
2x
,
табыңдар.
<variantright>
3/32
<question1>
  параболасының Ох  осімен шектелген қисық сызығының ауданын
  анықталмаған интегралды табыңдар.
<question1>Мына функциялармен қамтылған ауданды анықтаңдар
,
y 
2x
,
,
0x
y 
x
<variant>
<variant>
<variant>
3/34
2/7
5/8
<variant>
<question1>
22 
x
<variantright>

2
cos
sin2/1
dx
x

 C
x 2

 C
x 2
2/1
cos
 C

x 2

 C
x 2
cos
sin
22 
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
124

24
:
1x
2
<variantright>
<variant>
<variant>

2
22
3
12 
3

description:
<variant>
<variant>
13 
2
12 
4
<question2>
3
e

2ln
e
<variantright>
<variantright>
xdx

?
108
lne
ln
108
e
 кесіндісінде
y 
)(xf
 функциясы қамтып тұрған қисық сызықтық трапеция
],[ ba
<variant>
<variant>
<variant>
lne
10
ln
e10
1
e
ln
11
<variant>
lne
<question1>
12
ауданы:
<variantright>

dxxf
)(
b
a
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>

axdxf
()(
)
b
a
a

f
b
(
ax
)
dx
 
xf
(
a
b
)2
dx
b

f
a
(
a
2
dxx
)
<question1>Анықталған интеграл өрнегі:
<variantright>
b
a

dxxf
)(

n

lim

n
i
1
cf
(
i
)

x
i
<variant>

xf
)(
b
a
dx

n

lim

0
n
i
1
cf
(
i
)

x
i

description:

)2(
dxx

lim

n
n

i

1
cf
(
i
)

x
i
<variant>
<variant>
<variant>
b
a
b
a
b
a
 )(
x
dx

S
x
 )(
dxx

N
S
<question2>дұрыс формуланы көрсет:
<variantright>
b

cf
a
)(
dxx

b

dxxfc
a
)(
<variantright>
b

[
a
xf
)(

xg
(
)]
dx

b
a

dxxf
)(


dxxg
)(
b
a
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
b

cf
a
b
a

cf
dxx
)(

a

dxxfc
b
)(
dxx
)(

b

f
a
(
cx
)
dx
b

[
a
xf
)(

xg
(
)]
dx

b
a

dxxf
)(


dxxg
)(
a
b
b

cf
a
x
)(
dx


cxdxf
()(
)
a
b
<question2>дұрыс формуланы көрсет:
<variantright>
<variantright>

xf
)(
dx


xf
)(
dx
a
b

dxxf
)(

)(
bF

)(
aF
b
a
b
a
<variant>
<variant>

dxxf
)(
b
a

)(
bF

aF
)(

xf
)(
b
a
dx


xf
)(
c
b
dx

description:
<variant>
<variant>
b
a
b

dxxf
)(

a

f
b
(
ax
)
dx
b
a

)]
dx

[
xg
(
xf
)(

dxxg
)(
b
<question2>дұрыс формуланы көрсет:
<variantright>

dxxf
)(


a
a






dxxf
)(
x
a





xf
)(
<variantright>

dxxf
)(
b
a


dxxf
)(
c
a


dxxf
)(
b
c
егер

bса
<variant>
<variant>





xf
)(
x
a
dx

dxxf
)(











dxxf
)(

)(
xf
x
a




b

[
a
b
<variant>
<variant>

[
a
<question1>
xf
)(

xg
(
)]
dx

xf
)(

xg
(
)]
dx

b
a
a
b

dxxf
)(

xg
)(
dx

dxxf
)(

dxxg
)(


b
a
b
a
,
x 
],[ ba
)(
xf

)(
xg
 болса, онда:  Если
,
x 
],[ ba
)(
xf

)(
xg
, то:
<variantright>

dxxf
)(
b
a


dxxg
)(
b
a
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
b
a
b
a
b
a
b
a

dxxf
)(

dxxg
)(

dxxf
)(

dxxg
)(

dxxf
)(

dxxg
)(

dxxf
)(

dxxg
)(




b
a
a
b
a
b
d
b

description:
<question1>
 xdx
sin 4

?
<variantright>
1
4



3
2
x

1
4
2sin
x

1
8
4sin
x



C
<variant>
<variant>
<variant>
1
4
1
4






3
2
3
2

x 

C
x

1
4
cos
2
x



C
ln
Cx 
Cx 
<variant>
sin
<question1>
u
<variantright>
2 2

3
xe
2

y
xy
 функциясының
 тап

u

x

6
x


3
xey
2 2

y
2

xy
<variant>
<variant>
<variant>

4
y


3
xex
2 2

y
2

xy

12

3
xex
2 2

y
2

xy

x


3
xey
2 2

y
2

xy
<variant>
3
xe
<question1>
2 2

y
2

xy
u
2 2

3
xe
2

y
xy
 функциясының
 тап

u

y
<variantright>

4
y


3
xex
2 2

y
2

xy
<variant>
<variant>
<variant>

6
x


3
xey
2 2

y
2

xy

12

3
xex
2 2

y
2

xy

x


3
xey
2 2

y
2

xy
2 2

y
2

xy
<variant>
3
xe
<question1>
z
<variantright>

xn

2

2
dz

 функциясының толық дифференциалын тап.
y

2

xdx
ydy

2
2
y
x


description:
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
dz

dz

dz




ydy
2
y


2
x
2
x

2
x

x
y

2
2
y

ydy

y

2
2
2
x
5
x
 y
6

8

<question1>
2
x
<variant>

Z
<variantright>

3,0M
8,0M

12,0M
3,1M

<question1>
<variant>
<variant>

Z
<variantright>
2

x
Z
min
<variant>
max Z
12
<variant>
<variant>
min Z
8
max Z
15
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының стационар нүктесін табыңдар
 функциясының экстермум  нүктелерін табыңдар
xy

2
y

3
x

6
y
9
  шегін есепте

xy
sin
arcsin

2
<question2>
lim

x
1
y
2
<variantright>1
<variantright>
<variant>
arccos

<variant>4
<variant>5
<variant>6
<question2>
lim

x
0

1
y
<variantright>3

2
x

2
y



x
y
3
  шегін есепте

description:
<variantright>
<variant>

2
<variant>
<variant>2
<variant>
2og
<question2>
z
<variantright>
<variantright>
2og
1
8
1
4
2
yxe
 функциясының
/
xz
 бойынша  туындысын тап

x
z
22
yx
e

 1

xy
z
2
x
xye
2
yx
<variant>
<variant>
z

x
xye
2
yx
z

x

2
yx
e
xy

 1
<variant>
z
2
ye
yx
x
 функциясының
/
yz
 бойынша  туындысын тап
<variant>
2
yx
z
e
x
<question2>
z
<variantright>
<variantright>
2
yxe
z
2
ex
у
2
yx
2
yx
z
e

x
у
2
<variant>
<variant>
<variant>

y
z
2
yx
xye
z
z
2
ye
yx
y
2
yx
e

y
y
1
<variant>
2
yx
e
y
<question2>
z
z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының  стационар нүктесін тап

description:
<variantright>
<variantright>
x
 y
  ,0 
3
x
2


06
2

03
x
y
y



<variant>
x
 y
  ,1 
2
<variantright>




04
x
2


x
03
y
2
y
<variant>
x
<variant>
x
<question2>
 y
  ,3 
4
 y
  ,5 
6
z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының экстремумындағы  Аның мәнін тап.
 <variantright>2
<variantright>

2

0
,

yxf
0

2
x
<variant>4
<variant>

2

0

yxf
,
0

yx
<variant>5
<variant>6
<question2>
z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының экстремумындағы  Вның мәнін тап.
 <variantright>1
<variantright>

2

0

yxf
,
0

yx
<variant>4
<variant>

2
<variant>5
<variant>6
<question2>

0
,

yxf
0

2
x
z
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
 функциясының экстремумындағы  Сның мәнін тап.
 <variantright>2
<variantright>

2

0

,
yxf
0

2
y
<variant>3
<variant>

2

0

yxf
,
0

yx

description:
<variant>5
<variant>6
<question2>
z
керек.
<variantright>
<variantright>
2

x
xy

2
y

3
x

6
y
  функциясының     функциясының   экстремумын   табу
z
)3,0(min

9

AC
2
B

0
A

0
немесе
C

0
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
z
)3,0(max

12

AC
2
B

0
A

0
немесе
C

0
z
)3,0(max

14

AC
B
2 
0
z
)3,0(max

16
  шегін есепте
4
y

1
2
x
2

xy
<question2>
lim

1
x

y
2
<variantright>3
<variantright>
1
1 


3




1
1
<variant>8
<variant>



<variant>5
<variant>
1 


8




1 


5

<question2>
z
<variantright>
 функциясының анықталу облысын көрсет

ln(
x

y
)
x
0 y
 IІ және IV  ширектегі
x

 IІ және IV  ширектегі
y
y   түзуінің  бойында
x

  түзуінің жоғарғы бөлігі
x
y
  түзуінің төменгі бөлігі
x
<variantright>
y
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
y
y


x
x
x
0 y
x
 y
0

description:
<question2>
z 
ln(xy
)
 функциясының анықталу облысын көрсет
<variantright>

0yx
<variantright>I және  III  ширек
<variant>IІ және  III  ширек
<variant>
 IV  ширек
x
0 y
<variant>
<variant>
  III ширек
0
 y
x
y   түзуі I ширек
x
<question2>
z


<variantright>жазықтық
R

2
1
2
x
 функциясының анықталу облысын көрсет
2
y
2
2

y
 шеңберінің бойынан басқа
2
R
x
2

y
2
R
 шеңберінің ішкі облысы
 шеңберінің бойы
<variantright>
2
x
2
x
2
x
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
<question2>
z
<variantright>
2

y
2
R
2

y
2
R
  III ширек
0
 y
x
y   түзуі I ширек
8



yn

4
x
x

2
2
y
 x
4

8
 функциясының анықталу облысын көрсет
<variantright>
 x
4
<variant>
y
y
2

4
x

8

y

4
x

8
 0


8
<variant>
y

4
x

8



y
4
x

8
 0

<variant>
2
y
 x
4
8
<variant>
y
<question>
4  x
8
r
 4
2 sin

<variant>
<variant>
<variant>
 4
2
sin
 4
8
sin
 3
8
sin
 функциясының
r

 дербес туындысын тап

description:
<variant>
12
 4
sin
<variant>
14
<question2>
 4
sin
 функциясының
r
 4
2 sin

r

 дербес туындысын тап.
<variantrigt>
<variantrigt>

2
4
sin
3

cos

2
2
sin
2

2sin
<variant>
<variant>
<variant>
 3
8
sin

8
cos
sin
3
12
 4
sin
 4
sin
<variant>
14
<question2>
u
<variantright>
<variantright>

2
xy

23
y
3
2
z
 функциясының
туындысын тап
/
xu
y
x
xy
x
<variant>
<variant>
<variant>
2
x 
6
3
zy
2
22
y
3
z
4
3
y
2
2
z
x 
12
y
3
22
z
<variant>
5
<question2>
u
<variantright>
<variantright>
<variant>
y
x

2
xy

23
y
3
2
z
 функциясының
туындысын тап
/
yu
2
2
x 
6
3
zy
2
x 
x
6
3
zy
2

description:
<variant>
<variant>
xy2
x
4
3
y
2
2
z
<variant>
5
<question2>
u
<variantright>
<variantright>
<variant>
<variant>
<variant>
4
3
y
2
2
z
2
x 
6
3
zy
2
x 
12
y
3
22
z

2
xy

23
y
3
2
z
 функциясының
туындысын тап
/
zu
22
y
3
z
2
z
y 3
22
z
y
x
x 
12
u 
xyze
3
22
z
y
 функциясының толық дифференциалын тап.
<variant>
5
<question>
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
du
<question2>
z
<variantright>
du

e
xyz
yzdx

xzdy

xydz

du
du

e




yzdx

xyz
xyz
yzxdx

xzydy
xydz




xzdy

xydz

e
zdx

xzdy

xdz

 функциясының
 тап.
zd 2
7
2
x


2
dx


2
2
y

xy

2
x

dxdy


dy

y
2

<variantright>
2
zd

z
2
2


x
<variant>
2
<variant> 
2
xdx
 2
xydy

yzdx

xzdy

dx
2
2


z

yx

xydy

xydz
dxdy

z
2
2


y
dy

description:
<variant> 
2
<variant>
zdx

xzdy

xdz

dz


z

x
dx


z

y
dy
<question2>
z
<variantright>
<variantright>
2
2
x
y



x
dz
2
x

xy

y

2
2

dx
 функциясының  dz
7
ті көрсет

x
dy
1

y


2
y
dz


z

x
dx


z

y
dy
<variant>
2
zd

z
2
2


x
dx

2
2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy
<variant>
dz
<variant>

z
2
2


x
dx

2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy
2
zd

z
2
2


x
dx

2

z

x
dx

z
2
2


y
dy
xdx
<variant>
2
<question2>
z
<variantright>
 2
xydy

yxf
,

xydy

 функциясының
2
zd

z
2
2


x
dx

2
2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy
 формуласын көрсет
zd 2
<variantright>
2
zd





z

x
dx


z

y
dy
2



<variant>
dz


z

x
dx


z

y
dy
<variant>
dz
<variant>
2
zd

<variant>

z
2
2


x
dx

2

z

yx
dxdy

z
2
2


y
dy
z
2
2


x
dx

2

z

x
dx

z
2
2


y
dy
2
zd





z

x

2




z

y
 функциясының
<question2>
z

y
nx
 формуласын көрсет

z

x

description:
<variantright>
<variantright>
y
x
1xy
<variant>
<variant>
<variant>
y
2x
2xy
nx
<variant>
y 2
x
<question2>
 функциясының
z

y
nx
<variantright>
<variantright>
y
2x
2
xy
 ті тап
z
2
2


x
<variant>
<variant>
<variant>
y
x
1xy
nx
<variant>
y 2
x
<question2>
 функциясының
z

y
nx
 ті тап

z

y
<variantright>
<variantright>
<variant>
<variant>
<variant>
nx
1
n
x

ny

2
nx
n
y
2x
y
x

description:
<variant>
y 2
x
<question2>
 функциясының
z

y
nx
 ті тап
z
2
2


y
<variantright>0
<variantright>
1n
<variant>
<variant>
<variant>
y
2x
y
x
y 2
x
<variant>
ne
<question2>
<variantright>
<variantright>

z

x

z

x

x
2

2
y
2
x

2

x

x
x

ey

2
2
y

xn

2

2
y
, мұндағы
y 
xe
 функциясының
z
тап
,
dz
dx

z

x
<variant>
<variant>
<variant>

2
x

2
x
x

1

2
y
2
y

z

x

z

x
y 2
x
<variant>

z

x
<question2>
<variantright>
<variantright>

x


2
ey

2
2
x
y

xn

2
z


2
y
 функциясының
 тап

z

x

x
2

2
y
2
x

xx
2

2

2
y

 1

z

x

z

x

description:

xx
2


2
y

 1
, мұндағы
y
cos
x
 функциясының
z
2
yx
 тап және
dz
dx

z

x
 күрделі функциясын
<variant>
<variant>
<variant>

2
x

2
x
x

1

2
y
2
y

z

x

z

x
y 2
x
<variant>

z

x
<question2>
тап.
<variantright>
<variantright>
<variant>
<variant>
<variant>
<variant>
dz
dx
<question2>
2
x

2
x
1

2
y

z

x

z

x
y 2
x
2
x
sin
x

z

x
dz
dx
2
x
cos
x

x

2
cos
x

x
sin
x
 функциясының анықталу облысын тауып, скалярлық өрістің
2
x

2
y
Z

9
беттік сызығын ата.
<variantright>
2
2
x
 y
9
<variantright>дөңгелек
<variant>

2
x
2
 y

9
<variant>шеңбер
<variant>
,  түзу
x 2
y
<variant>
2
x
<question1>
,  жарты шеңбер
2
 y

9
 функцияның деңгей  сызығын анықтаңдар
z
2
x
y

description:
<variantright>
 параллель түзулердің жиынтығы
2
x
Cy
 беттесетін түзулердің жиынтығы
2
Cy
x
<variant>
<variant>
<variant>
2
 y
<variant>
2
x
<question1>
z
 <variantright>
/
yx
 қиылысатын түзулердің жиынтығы
2
Cy
x
 түзулер жиынтығы
y 
Cx
,  жарты шеңбер

9
 функцияның деңгей  сызығын анықтаңдар
 түзулер жиынтығы
y 
Cx
 <variant>
2
Cy
x
 беттесетін түзулердің жиынтығы
<variant>
<variant>
2
Cy
x
2
Cy
x
 қиылысатын түзулердің жиынтығы
 параллель түзулердің жиынтығы
<variant>
2
x
<question1>
z
<variantright>
,  жарты шеңбер
2
 y

9
 функцияның деңгей  сызығын анықтаңдар
/
yx
 параболалар жиынтығы
xCy 
 <variant>
2
Cy
x
 беттесетін түзулердің жиынтығы
<variant>
<variant>
<variant>
 қиылысатын түзулердің жиынтығы
 параллель түзулердің жиынтығы
2
Cy
x
2
x
Cy
,  жарты шеңбер
2
x
2
 y

9
 қатары үшін Даламбер белгісін көрсет

..
<question3>
a
1
<variantright>
<variantright>
<variantright>
<variant>

a
2

a
3

.......
na
 D


a
/1

a
n
n
 жинақты
 жинақсыз

im

n
1D
1D


im n

n
a
n

C
жинақсыз
 жинақты.
 қатары жинақсыз.
<variant>
<variant>
<variant>
1C
1C
1
n

description:

a
2

a
3

.......
na

..
 қатары үшін Коши белгісін көрсет
<question3>
a
1
<variantright>
<variantright>
<variantright>
<variant>
<variant>
<variant>
 <variant>

im

n
1D
1D

a
n

C
жинақсыз
 жинақты.

im n

n
1C
1C

a
/1

 D

a
n
n
 жинақты
 жинақсыз


dxxf

1
<question3>

1n
<variantright>
 үшін
 болса

0xf

x
<variantright> 
xf
1
<variantright> 

 үшін
<variant>
nf 
na
 0xf


xf
2

x
 <variant> 
xf
1
<variant>

nf 
 қатары жинақсыз.
<variant>



na
x
1

 болса
1
n
<question3>
a
1
<variantright>

a
2

a
3

im

n
a
n
0
<variantright>
<variantright>
болса, қатар жинақcыз
im

n
a
n
0

 қатары жинақты
1
2
n
im

n
a
n
0
 <variant>
  болса, қатар жинақсыз
  <variant>
im

n
a
n
0

болса, қатар жинақты
  ке тең болса, қатар жинақсыз
 қатарына Кошидің интегралдық белгісін көрсет
na


xf
2


x
1
x
2
 функция монотонды кемімелі

 функция монотонды өспелі .
x
2
 қатары үшін  дұрыс  тұжырымды көрсетіңдер

..
na
.......
  болса, қатар жинақты

description:
<variant>
<variant>
 қатары жинақты
1
n
im

n
a
n
1
<question3>қатарлардың  қасиеттеріне  байланысты дұрыс тұжырымды көрсетіңдер
 <variantright>
 қатарының қосындысы
ке тең болса, онда
a
1

a
2

a
3

na

.......
  қатары және оның қосындысы
..
S
 тең болады
Sc 
ca
1

ca
2

ca
3

.......
nca

..
<variantright> егер
 және
қатарлары жинақты  сәйкесінше
a
1

және
a
..

a
3

2
ға тең болса, онда   бұл қатарлардың қосындылары  жинақты және
u
1



..
u
u
3
2
қосындылары
S
 тең болады

S
 <variantright>егер шекті нөлге тең емес
nv

1n
<variant>

ca
ca
1

ca
2
3
<variant> егер
a
1
қосындылары
S
 тең болады
/S
<variant>

S
<question3>
n
<variantright>
a
n
 n
10 

1
11

2
101

3
1001
<variantright>
<variantright>
<variant>

3
11
шегі бар болса, онда

im

vu
/
n
n

n


k
және

1n
nu
қатарлары бір мезгілде жинақты немесе жинақсыз болады.
a
1

a
2

a
3

.......

.......
nca

..
 қатарының қосындысы

..
S
na
  қатары және оның қосындысы
ке тең болса, онда
 тең болады
Sc 
 және
қатарлары жинақты  сәйкесінше
2
a


және
..

a
3
ға тең болса, онда   бұл қатарлардың қосындылары  жинақсыз және
u
1



..
u
u
3
2

 қатарының алғашқы үш мүшесін тап
1

description:
<variant>
<variant>
<variant>

3
101
4
1001

2

10001
<question3>функция
жалғыз нүктеде

yxf
,
Z

, yxM
0
0
 үзіліссіз делінеді мына шарттар
0
орындалса:
<variantright>функция сол нүктеде бар;
<variantright>
ақырлы шегі бар;
x

0,
x
y

y
0

, yxM
0
0
нүктедегі функцияның мәніне тең болса
0

 болса
 0xf


xf
x
1
2
<variant>




 функция монотонды өспелі .
x
2
 қатарының  жалпы мүшесін тап

7
4
2

,


yxf
<variantright>бұл шек
0

im

x
x
0

y
y
0
<variant>

0,
yxf
 үшін

x
 <variant> 
xf
1
<variant> 

<variant>
nf 
na
2


0

yxf
,
0

yx
<question1>
1

2
 <variantright> 

5
3
2


1
3
2
2
2 
n
n
2
<variant> 
<variant> 
<variant> 

1
1



3
n
n
2
n
2
n
2

n 
1
4
n
2*2
<question1>
2
3
<variantright>
 қатарының  жалпы мүшесін тап



3
7
2





4
11
3





5
15
4



....
n




n

n
4
1
1




description:
<variant>



<variant> 
<variant> 
n



n
2
5
n
3
n
n
2




3
1

1
1

n 
1
4
n
2*2
<question1>
2
3
<variantright>

1
3
1
6
4
3
<variant>
<variant>
4
5
2
3
<variant>
2
7
<question1>
1
2

1
8
1
11
1
5
<variantright>жинақты
<variant>жинақсыз
<variant>шартты жинақты
<variant>шартты жинақсыз
<question2>

1
n
2

1

n

<variantright>жинақсыз
<variantright>
 

1


1
n
n
.

im n

n
u
n
.1
C
 қатарын жинақтылыққа зертте
1
12

1
24
....
 қатарын жинақтылыққа зертте

....
 қатарын жинақтылыққа зертте
<variant>

 D

a
n
n
a

im

n
/1

<variant>жинақты
<variant>шартты жинақты
<variant>шартты жинақсыз
<question1>
1
2
3
<variantright>жинақты
<variant>жинақсыз
<variant>шартты жинақты
<variant>шартты жинақсыз
1
2
4
1
2
2



1
 қатарын жинақтылыққа зертте

.....

description:
қатардың қосындысын тап

1

32

1

43

 жалпы мүшесін жаз
.....

3
4
5
6
7
8
1
2 
n
n
2
<question1>
1

21
<variantright>1
<variant>2
<variant>3
<variant>5
<question1>
1
2
<variantright>
<variant>
<variant>
1
2 
n
n
3
1
n
n
3
<variant>
3 
n
n
3
<question2>
2
 қатарын жинақтылыққа зертте

....

a
/1

n

a
n

D
1

im

n
10
!1

2
10
!2

3
10
!3
<variantright>жинақты
<variantright>
<variant>

im n

n
u
n
.1
C
<variant>жинақсыз
<variant>шартты жинақты
<variant>шартты жинақсыз
 <question2>
1

....

1
2
1
3
1
n
 қатарын жинақтылыққа зертте
..
<variantright>жинақсыз
<variantright>гармоникалық қатар деп аталады
<variant>абсалютжинақты қатар деп аталады
<variant>жинақты
<variant>шартты жинақты
<variant>шартты жинақсыз
<question2>
  функциясынан
 ,
 тап

u

x

u

y
u
 2
2
x
y
y
x
<variantright>
x 
2
2
y
y
2
x

intro: Бұл тест математика пәніне арналған. Бұл тестте математикадан ең керекті сұрақтар жауабы мен берілген. Бұл тесттердің сұрақтары Жоғары оқу орындарында экзамендерде келетін сұрақтармен 95 % ға сәйкес келеді. Сол себепті бұл тест арқылы сіз математика туралы көптеген сұрақтарға жауап таба аласыз. Сіздерге тек сәттілік тілейміз.

title: Математикадан тест жинағы


extracted_text:
Тема мастеркласса «Активные формы учебной деятельности на уроках и
внеурочное время». Для активизации познавательной деятельности учащихся
в своей педагогической деятельности  использую следующие формы:
 Работа в парах.
 Групповая работа.
 Различные формы работы с текстом.
 Использование всевозможных видов поощрения ( жетоны, слова, вручение
удостоверений «лучшему знатоку грамматики», «лучшему знатоку лексики»,
« лучшему чтецу»), дифференциация домашнего задания.
 Самостоятельная работа с использованием аналогий, сравнений.
 Использование на уроках элементов занимательности (уроки – сказки, уроки
– путешествия, уроки – кроссворды).
 Использование проблемных ситуаций.
 Изложение материала блоками.
 Анкетирование, тестирование и т.д.
 И этот список можно еще долго продолжать. Поэтому сегодня хотелось бы
поговорить о самой, на мой взгляд, важной форме – как групповая работа.
Суть групповой формы деятельности заключается в том, что учебное задание
выполняется малыми (36 человек) группами учащихся с распределением
обязанностей между членами группы. В результате индивидуального вклада
каждого достигается общая цель, поставленная перед каждой группой.
Выделяют следующие особенности групповой работы     (по сравнению с
индивидуальной и фронтальной):
 способствует реализации общественновоспитательных целей, приучая к
ответственности, подчинению, готовности оказать помощь другим, к
партнерству;
 способствует реализации познавательных целей, повышению
производительности труда учащихся, развитию их познавательной
активности и самостоятельности;
 расширяет границы межличностных отношений и способствует
возникновению связей между учащимися;
 делает объективным процесс самооценки, повышает объективность в
оценке других.
При комплектовании групп в расчет надо брать два признака: уровень
учебных успехов учащихся и характер межличностных отношений.
Величина группы может сказываться на мотивации деятельности. Увеличение
группы ведет к снижению мотивации деятельности (уменьшение интереса к
групповой задаче, желания работать над реализацией). По мере увеличения
групп происходит не только перераспределение и дифференциация ролей, но
наиболее активные из её членов начинают играть более существенную роль в
руководстве группой, а активность большинства снижается. Сеть
внутригрупповых коммуникаций при росте группы все более центрируется
вокруг наиболее активных её участников. Личный вклад активных членов группы в её работу возрастает, а индивидуальные вклады других
уменьшаются. В результате общая деловая активность и эффективность
группы в целом снижается.
В сравнительно небольших группах практически каждому из участников
предоставляется возможность активизироваться и внести свой вклад в работу
группы.
Важно и то, четной или нечетной является группа. Группа с четным составом
учащихся при обсуждении сложной и спорной проблемы распадается на
равные подгруппы и с трудом приходит к общему решению. Целесообразнее
создавать группу с нечетным составом. Вообще считается, что группа из пяти
человек является самой оптимальной.
Если учитель хорошо знает, как относятся друг к другу его ученики, то он сам
должен сформировать группы. Если такой информации у него нет, то
обратиться к учащимся с вопросом: «С кем бы вы хотели работать в одной
группе?» или провести анкетирование и по результатам анкет сформировать
группы (раздать анкету). Доказательно, что результаты совместной
деятельности сильно зависят от межличностных отношений. Если в группу
входят учащиеся, которые испытывают друг к другу неприязнь, то
результативность работы будет крайне минимальной. Правда, иногда
случается, что общая цель, необходимость согласованных действий,
ответственность друг перед другом отодвигают антипатии на второй план, и
между участниками устанавливаются дружеские отношения. Такую
групповую работу можно рассматривать и как важное средство решения
воспитательных задач.
   Задача учителя иностранного языка – обеспечение активности деятельности
каждого ученика в течение всего урока, максимальное увеличение времени
говорения каждого школьника. Реализовать эту задачу позволяет групповая
форма работы. Она способствует также формированию навыков и усилий
самостоятельной работы учащихся в овладении иностранным языком.
Именно в группе происходит обучение рефлексии, то есть умению смотреть
на себя, на свою деятельность со стороны, понимать, что ты делаешь, зачем и
почему ты делаешь и говоришь то или иное, и оценивать свои действия.
Свою деятельность стремлюсь сделать максимально познавательной и
увлекательной, стараюсь находить такие пути решения задач урока, такие
формы и приемы работы, которые обеспечивали бы у учащихся активную
деятельность, направленную на приобретение знаний, повышали бы их
познавательную активность и работоспособность, творческую инициативу и
давали в результате высокое качество знаний.
В ходе работы определяю в учебнике материалы для совместного обучения,
для самостоятельной работы учащихся и для индивидуальной работы
ученика. Проанализировав возможности учебного пособия и учитывая
индивидуальные особенности обучаемой программы, выявляю время, которое
могу использовать на групповую работу. На начальном этапе применения данной технологии опасалась, что учащиеся
будут обращать больше внимания на сам процесс работы в ущерб
содержанию, другими словами, тратить больше времени на выполнение того
или иного задания по сравнению с традиционным уроком. Однако результаты
работы доказывают обратное. Любое задание в контексте группового
обучения строится таким образом, чтобы каждый участник группы активно
работал в течение определенного времени.
Планируя коммуникативные мероприятия, стараюсь придать ему
соревновательный характер, что помогает мне довольно легко стимулировать
учащихся к неподготовленному речевому общению.
В ходе групповой работы даю учащимся некоторое время для того, чтобы
научиться работать вместе, если это группы сменного состава – не тороплю
их. Работу в группах стараюсь не затягивать. Определяю  время для
подготовки задания и стараюсь четко его соблюдать (лучше дать короткий,
чем длинный отрезок времени для подготовки и спустя несколько минут
предупредить учащихся, что им остается, к примеру, 2 минуты).
Не вмешиваюсь  в работу после ее начала, не прерываю учащихся в процессе
общения и обращаю внимание только на те ошибки, которые мешают процессу
общения. Остальные ошибки отмечаю для себя, чтобы впоследствии
поработать над ними дополнительно.
Оценивая работу учащихся, акцентирую внимание на наиболее удачные
моменты в общении (правильно подобранный языковой материал (лексическое
наполнение, разнообразие грамматических форм), использование жестов,
интонации, эмоционального фона), не обходя вниманием и типичные ошибки.
Работа в группах завершается работой над ошибками. Настраиваю учащихся
на то, что ошибка  это естественная составная часть процесса обучения.
Во 2х классах  только начинаю вводить  групповую работу (один раз в конце
каждой четверти), т.к.  2 класс   это только начало изучения английского
языка. И уже в конце каждой четверти я могу ввести групповую работу
творческого характера. Во 2 классе начинаю учить взаимодействовать ребят в
группе.
В 34 классах данная работа проходит на более высоком уровне. Работу в
группах  провожу на этапе закреплении полученных знаний. Исходя из своего
опыта, считаю оптимальным составом группу из 3х человек.
Вообще авторы учебника«Spotlight» предлагают разные виды группой работы.
Например, учащиеся 6 класса беседуют о самых любимых праздниках, в
процессе беседы они выясняют, чей день рождения приходится на весну, лето,
осень и зиму, дату рождения, возраст своих партнеров, составляют календарь,
а затем сообщают классу, что они узнали о своих одноклассниках. В
результате учащиеся не только получают возможность проявить свою
заинтересованность в обсуждении темы урока, т.к. они говорят о том, что им
близко и интересно, но и активизировать свой словарный запас. По подобному
же сценарию строится работа по теме «Мой режим дня». При повторении темы «Мой дом» авторы учебника предлагают интересную
работу в группе – «Переезд в новую квартиру, обустройство комнаты». Дети
заранее готовят карточки с названиями предметов мебели, парту они
используют в качестве комнаты и находят оптимальное расположение мебели,
затем каждая группа рассказывает о своей комнате, если ребенок забывает
упомянуть чтолибо, остальные ученики дополняют его. В процессе работы у
учеников зачастую возникают вопросы друг к другу, таким образом,
достигается заинтересованность и создается коммуникативная ситуация.
При обсуждении темы «Праздники», а именно «День благодарения»,
учащимся 5 класса предлагается работа в группах с применением технологий
критического мышления: 5 W и «круги на воде» (раздать задания и
памятки)
Answer my question. Why do American people eat a turkey on Thanksgiving Day?
(учащиеся предлагают свои варианты ответов)
Let’s find out. Или: Can you tell me about the history of this holiday?
Now work in your groups. Read the text about Thanksgiving Day, while reading
fill in the table: (пройти и послушать, как работают, если надо подсказать или
помочь) Очень важно четко распределить роли между учащимися.
You have 710 minutes. OK your time is up.
Who?
What?
Where?
When?
Why?
 (учитель вешает на доску таблицу) Now each group present your tables. Don’t
repeat the answers.
(каждая группа выходит по очереди и заполняют таблицу, не повторяя раннее
сказанного или, глядя на таблицу, рассказать об истории праздника) Первая
группа отвечает, а остальные слушают, а потом дополняют, не повторяя
раннее сказанного.
Thank you very much! Now you can answer my question. (еще раз повторяю
свой вопрос)
Why do American people eat a turkey on Thanksgiving Day?
Now I want you to do the next task. Сегодня мы познакомились с каким
праздником?
Thanksgiving day.
Yes you are quite right! (учитель раздает каждой группе лист А4 на котором
написано слово Thanksgiving)
Слово Thanksgiving будет опорным для следующего задания. Ваша задача  в
группе подобрать на каждую букву слова Thanksgiving либо существительное, либо прилагательное, глагол или словосочетание. Например, первая буква в
этом слове «t» и слово на эту букву «turkey» и т.д.
You have 5 minutes. (пройти и послушать, как работают, если надо подсказать
или помочь)
По истечении времени каждая группа выходит, вешает свой лист на доску и
читает то, что у них написано.
Во внеурочной работе руководствуюсь учебным пособием «Reading and
writing». Материал в учебнике разбит на юниты. В конце каждого юнита
учащимся предлагается написать письменную работу. Подобную работу
можно тоже организовать в группах. Например: на основе диалога нужно
составить рецепт приготовления средиземноморского омлета. Сначала
выполняется грамматическое упражнение, а затем составление рецепта в
группах. Пока выступает первая группа, остальные внимательно слушают,
правильно ли составлен рецепт в другой группе, правильность порядка
действий. За каждую найденную ошибку дополнительный бонус группе.
Изучение данной проблемы в психологопедагогической и методической
литературе позволяет заключить, что групповая деятельность учащегося
способствует повышению уровня усвоения учебного материала учащимися,
повышает их ответственность друг за друга, способствует укреплению веры в
свои силы и творческие возможности.
Рекомендации.
Цитата Роджерса.
Наиболее качественное восприятие и усвоение учебного материала
происходит в результате межличностного познавательного общения и
взаимодействия учащихся в группах. Групповые формы работы на уроке
способствуют развитию у учащихся критического мышления и адекватной
самооценки, развивают самостоятельность и ответственность, способность к
сотрудничеству. Групповая работа играет положительную роль не только на
первых этапах обучения, но и в последующей учебновоспитательной работе
Групповая работа способствует повышению коммуникативной
компетентности и делает возможным самореализацию в конкретном виде
работы. Кроме того, в процессе групповой работы легче учесть
индивидуальные потребности, интересы и способности учащихся. Групповая
работа нагружает и слабых учащихся, тех, которые при фронтальной работе
остаются не у дел.
Обучение в коллективе можно назвать обучением на своем опыте или
приобретением опыта. Все виды групповой деятельности дают возможность, используя подходящий момент, раскрыть в ребенке скрытые ценности,
возможности, способности, творческую личность.

file_name: Активные формы учебной деятельности на уроках и внеурочное время.docx

intro: Тема мастер-класса «Активные формы учебной деятельности на уроках и внеурочное время». Для активизации познавательной деятельности учащихся в своей педагогической деятельности  использую разные формы деятельности, но хотелось бы поговорить о самой, на мой взгляд, важной форме обучения – как групповая работа.

title: Мастер-класс: "Активные формы учебной деятельности на уроках и внеурочное время"