extracted_text:
Моя Читалия
Тема: Повесть о Томе и его друзьях.
Цели:  показать учащимся, что герои книги отличаются богатым воображением,
душевной   чистотой,   свободолюбием;   выработать   умение   аргументировать   свои
суждения   ссылками   на   текст;   развить   в   детях   чувство   товарищества,
взаимовыручки; приобщить ребят к миру увлекательного чтения приключенческих
произведений;   научить   детей   творчески   размышлять   над   художественным
произведением; подготовить ребят к осознанию ценности дружеских отношений
между людьми.
Оборудование: Портрет Марка Твена  Выставка произведений Марка Твена
Ход занятия
1. Орг момент
2. Постановка задач занятия
-   Ребята,   сегодня   мы   обратимся   к   творчеству   Марка   Твена   –   крупнейшего
американского писателя.
3. Знакомство с  личностью  Марка Твена
- Посмотрите на портрет писателя, запечатлевший его в пожилом возрасте, - с
усами и седой шевелюрой. Старшая дочь Сюзи оставила детские воспоминания об
отце: “У него очень красивые седые волосы, не слишком густые и не слишком
длинные, а в самый раз; римский нос, от которого его лицо кажется еще красивее;
добрые   синие   глаза   и   маленькие   усики”.   Вглядитесь   в   портрет   писателя   и
попробуйте представить, каким был этот человек.
 Как он выглядел мальчиком? (вихрастый мальчишка, веселый и
неугомонный)
 Какой у него был характер?
 Был ли он послушным ребенком или озорником?
 Добрым или жестоким?
 Домоседом или искателем приключений?
 Были ли у него друзья?
Сообщение учащихся   о писателе.
- В своей автобиографии Твен говорил о том, что Тома Сойера во многом писал с
самого себя, а в предисловии к повести утверждал, что большинство описанных в
ней   приключений   взято   из   жизни   –   они   произошли   или   с   ним,   или   с   его
одноклассниками. И описанный в книге городок Сент-Питерсберг очень похож на
городок Ганнибал, в котором родился и вырос писатель.
Отправимся   в   родной   город   писателя.   В   нем   нет   ничего   особенно
примечательного, он только тем и знаменит, что в 1835 году там родился Сэмюэл
Ленгхорн   Клеменс   (настоящее   имя   Марка   Твена),   а   теперь   нас   встречают   на
площади его герои – Гек Финн и Том Сойер, - изваянные в бронзе, да раз в год на
празднике, посвященном Тому Сойеру, проводится уникальное состязание среди
мальчишек по скоростной побелке забора. (Показ нескольких фотографий.) А во
времена детства Марка Твена городок был скорее похож на поселок.
“В маленьком городке Ганнибале, в штате Миссури, где жил мальчиком, все были
бедны…и никто не важничал слишком заметно…Это была маленькая демократия, где   исповедовали   свободу,   равенство   и   Четвертое   июля…”   -   писал   М.Твен   в
“Автобиографии”.   Так   же   бедна   была   и   семья   Сэма.   Не   доучившись   в   школе,
мальчик вынужден был начать зарабатывать на жизнь.
Одним из наиболее сильных детских впечатлений была река Северной Америки,
несущая   свои   мощные   воды   мимо   маленького   городка.   (Показ   фотографий.)
Именно она дала ему первую профессию – Сэм несколько лет работал лоцманом – и
псевдоним (“Mark twain” - одна из лоцманских команд).
Твен много странствовал по Америке, жил на севере, и на юге, и на тихоокеанском
побережье, и на атлантическом; он участвовал в войне Севера и Юга (1861-1865),
был старателем в Неваде, наборщиком, репортером разных газет, писал фельетоны
и смешные рассказы. В 1867 г. напечатал рассказ “Знаменитая скачущая лягушка
из   Калавераса”,   принесшая   ему   первую   литературную   известность.   В   1876   г.
вышла его книга “Приключение Тома Сойера”.
4. Проверка домашнего задания  (пересказ эпизода, который больше всего
запомнился)
- Какие места показались самыми смешными?
- Что именной вызвало смех?
- В “Автобиографии” писатель говорил, что у каждого из героев был прототип в
реальной жизни. Том Сойер – это он сам, тетя Поли – его мать, Сид – его брат
Генри,  Гек –  Том Бленкеншип,  сын  местного  пьяницы, негр –Джим  – дядюшка
Дэниель.
В   предисловии   к   повести   “Приключение   Тома   Сойера”   писатель   выразился
осторожнее: “Большая часть приключений, о которых рассказано в этой книге,
взяты   из   жизни:   одно-два   пережиты   мною   самим,   остальные   мальчишками,
учившимися вместе со мной в школе. Гек Финн списан с натуры, Том Сойер тоже,
но не с одного оригинала – он представляет собой комбинацию черт, взятых у трех
мальчиков, которых я знал…”
5. Физминутка.
6. Аналитическая беседа.
-   Что же за мальчик Том Сойер? Какое отношение вызывает у вас герой? Какие
черты его характера вас привлекают?
-  Вспомним, какие дурные и опрометчивые поступки, с одной стороны, и смелые и
благородные – с другой, совершает Том. (Том таскает варенье, прогуливает уроки,
симулирует, чтобы не ходить в школу, дерется, отлынивает от работы, обманывает
тетю. Но гораздо больше на его счету поступков хороших. Это и его благородство
по отношению к Бекки, когда он берет на себя ее вину; и мужественное поведение
в пещере; и – главное – спасение Мэфа Поттера от несправедливого обвинения в
убийстве. Том все время берет клятвы с Гека, что тот никому не проговорится о
том,   что   они   видели   на   кладбище,   однако   в   конце   концов   сам   идет   к   судье   и
свидетельствует   против   индейца   Джо:   чувство   справедливости   перевешивает
страх.)
-   Почему же Том вечно огорчает тетю?  (десятилетнему   мальчику   просто
невозможно соответствовать требованиям, которые к нему предъявляют в школе и
дома; его жажда приключений так сильна, что он часто не задумывается над тем,
чем могут обернуться его поступки.) -  Кого из братьев, по вашему мнению, больше любит тетя Поли – послушного Сида
или шалопая Тома. Почему?  “Послушный” Сид, всегда готовый наябедничать на
брата, не может не отталкивать от себя своей неискренностью и равнодушием (он
единственный не очень-то горюет, когда Тома считают погибшим.) Том же всегда
искренен, и тетя Поли чувствует это. Поэтому и говорит, что “сердце у него…
золотое”.
-   А что заставляет Тома страдать?  Оказывается, он   очень нуждается в любви,
внимании,   нежности.   Он   болезненно   реагирует   на   любое   незаслуженное
обвинение,   считая,   что   тетя   Поли   его   не   любит   (хотя   понятно,   почему   ее
подозрения падают в первую очередь на него – она имеет некоторый опыт общения
с Томом); а “в пираты” уходит, потому что поссорился с Бекки
-  Как автор относится к переживаниям героя?
- Том – шалун и выдумщик. Он, с одной стороны, нам нравится, потому что он
искренний, активный  мальчишка, с другой стороны, мы понимаем, что не всегда
Том совершает хорошие поступки. Нужно ли его за это ругать?
7. Итог занятия
- Разгадайте  кроссворд, составленный из имен и названий героев повести
«Приключения ТомаСойера». Ключевое слово в нем - псевдоним автора

1. Имя главного героя. (Том)
2. Имя вдовы, которую спас Гек. (Дуглас)
3. Фамилия мужа, которого индеец Джо обвинил в убийстве. (Поттер)
4. Имя девочки, которая нравилась Тому. (Бекки)
5. Городок, в котором происходили события повести. (Сент-Пітерсберг)
6. Тот, кто вместе с сыновьями помог Гекові спасти вдову. (Валлиец)
7. Настоящая фамилия автора повести «Приключения Тома Сойера». (Клеменс)
8. Фамилия лучшего друга Тома. (Финн)
Ключевое слово: Марк Твен - Докажите, что «Приключения Тома Сойера» - это повесть
8. Домашнее задание -  нарисовать словесный портрет Тома (5-7 предл.)

file_name: Моя Читалия.doc

title: Моя Читалия


file_name: Буклет ленты.doc

intro: Плетение из ленточек нравится многим. Наверное, дело в простоте создания фенечек и их ненавязчивом виде, напоминающем о конце прошлого века, когда такие фенечки были популярны, и многие любили плести их своими руками. В буклете предлагается поэтапное плетение фенечки-браслета из ленточек, которое поможет без особого труда сплести это  украшение даже начинающей моднице . Схемы плетения просты и понятны. А какому ребёнку не будет интересно включиться в создание фенечек из ленточек своими руками?

искусство

group: Дисциплины

title: Буклет "Плетение браслета из атласных лент"


extracted_text:
ТОГБОУ «Школаинтернат для обучающихся с ограниченными
возможностями здоровья»
Конспект урока по технологии
5 класс
Тема занятия: «Технология выполнения ручных работ. Терминология,
применяемая при выполнении ручных работ»
подготовила
Дорофешина Наталья Николаевна,
учитель технологии г. Тамбов, 2018
Тема: «Технология выполнения ручных работ. Терминология,
применяемая при выполнении ручных работ».
Цели: ознакомить учащихся с терминологией, применяемой при выполнении
ручных работ; сформировать навыки правильного применения терминологии;
воспитывать аккуратность в работе, внимательность.
Оборудование: учебник, рабочая тетрадь, плакаты, таблицы, набор образцов
с ручными работами.
Ход урока
1. Организация урока.
Проверка готовности учащихся к уроку, наличия материалов и инструментов.
2. Повторение материала предыдущего урока.
Вопросы:
1. Какие инструменты необходимы для выполнения ручных работ?
2. Что относится к приспособлениям?
3. Что принято называть рабочим местом?
4. Какие требования к организации рабочего места предъявляются учащимся?
3. Изучение нового материала.
Учитель:
 При изготовлении швейных изделий в процессе пошива применяются
следующие ручные операции: заметывание, наметывание, выметывание,
обметывание срезов, пришивание, сметывание. По виду  выполняемых
операций при выполнении ручных работ применяется следующая
терминология.
(учитель на доске, а учащиеся в своих рабочих тетрадях заполняют таблицу).
Сметывание (стачать) – временно соединить две или несколько деталей,
примерно равных по величине, сметочными стежками.
Сметывают плечевые, боковые или другие срезы деталей. Наметывание (наметать) – временно соединить две детали сметочными
стежками, когда одна деталь накладывается на другую.
Наметать карманы, кокетку, отделку и др.
Заметывание (заметать) – временно закрепить подогнутый край изделия или
детали сметочными стежками.
Заметать низ юбки, жакета, рукава, боковые срезы и складки.
Пришивание (пришить) – прикрепить к изделию фурнитуру, отделку или
украшение.
Пришить пуговицы, крючки, кнопки.
Выметывание (выметать) – выправить и временно закрепить сметочной
строчкой края детали.
Выметать обтачку горловины, бретели, воротник, планку и т.д.
(в ходе объяснения учитель комментирует каждый термин и выполняемую
операцию).
4. Закрепление изученного материала.
Самостоятельная работа по таблице 2 «Терминология ручных работ»
(учебник, с.21).
5. Анализ и оценка урока.
Учитель анализирует урок, делает необходимые замечания, комментирует
ошибки и совместно с учащимися осуществляет поиск их исправления.
Объявление оценок за урок.
Ответы на вопросы:
 Какому термину соответствует содержание работы по креплению
фурнитуры, отделке на изделии?
 Что различного в терминах «сметать» и «наметать» и «заметать»? Ведь в
обоих случаях это временное соединение двух деталей?
 Что значит заметать?
Домашнее задание: учебник, параграф 4 на с.21; ответить на вопрос 4 в
конце параграфа на с.25.
Список литературы:
1. Чернякова В.Н. Технология обработки ткани : учебник для учащихся 5
кл. общеобр. учреждений / В.Н. Чернякова.  – М.: Просвещение, 2001,
9с.
2. Голондарева Н.Б. Технология 5 класс (девочки). Поурочные планы по
учебнику «Технология. 5 класс». В.Д. Симоненко.  –М., 2003. – 41с. 3. Крупская Н.И. Технология для обучающихся 5 класса
общеобразовательных учреждений (девочки) / Ю.В. Крупская,  Н.И.
Лебедева, Л.В. Литикова, В.Д. Симоненко, под ред. В.Д. Симоненко. –
М. ВентанаГраф, 2006. 21с.
4. Юдина Е.Н., Евтушенко М.А. «Шейте сами», «Культинформпресс»,
2000г.
5. Путянина Е. «учимся шить мягкие игрушки». Ростов на Дону,
«Феникс», 2003г.

file_name: Технология ручных работ.doc

intro: Разработка урока для обучающихся 5 класса (технология) по разделу "Ручные работы". Предназначен для педагогов, ведущих предмет "Технология" у детей с нарушениями слуха. Урок разработан в соответствии с ФГОС. В нем рассматриваются вопросы терминологии, применяемой при выполнении ручных работ.  Представлена литература по данной теме.

title: Конспект урока по технологии «Технология выполнения ручных работ. Терминология, применяемая при выполнении ручных работ»


file_name: Альбом Виды искусства.pdf

intro: Искусство — средство эстетического восприятия, основа художественного воспитания и развития ребенка. Приобщение к нему является частью формирования эстетической культуры личности. Обучение различным видам художественной деятельности дарит впоследствии детям радость творчества, формирует интерес к искусству, который сохраняется на протяжении свей жизни человека и служит одной из основ духовного развития личности.Ознакомление детей с искусством требует специальной подготовки, которая включает расширение знаний педагогов и родителей в области искусства (чтение специальной искусствоведческой литературы, справочников) и подбор иллюстрированного материала (репродукции, фотографии, изделия народных мастеров и т.д.).

title: Альбом "Виды и жанры искусства"


extracted_text:
Активные методы обучения на уроках   иностранного языка
Я не один год работаю в профессиональной образовательной организации
среднего   профессионального   образования.   Современные   профессиональные
образовательные   учреждения,   определяя   свои   основные   задачи   при
подготовке   выпускника,   в   приоритет   над   набором   необходимых   знаний,
умений   и   качеств,   ставят   умения   применять   полученные   знания   в   новых
ситуациях в условиях самостоятельной жизни, а также умения нестандартно
мыслить, анализировать и аргументировать свою точку зрения.         В этом
плане роль английского языка очевидна, она необходима выпускникам в их
будущей профессиональной деятельности, так как на производство горных
работ приезжают много иностранцев, для коммуникаций необходимо знание
разговорного   английского   языка,   а   инструкции   к   эксплуатации   горного
оборудования   часто   излагаются   на   английском   языке.   Для   решения
поставленных   задач,
  требуются   эффективные   формы   организации
образовательного   процесса,   новые   педагогические   технологии,   активные
методы обучения.
Основная деятельность педагога  заключается в развитии, воспитании и
обучении   обучающихся   и   осуществляется   с   помощью   методов   и   приёмов
обучения.
Понятие
 метод  происходит   от   греческого
 methodos
 путь
исследования.
Метод   обучения   является   важнейшим   компонентом   учебного   занятия,
ключом к достижению триединой цели урока.
Методы   обучения  –   способы   работы   педагога,   с   помощью   которых
достигается усвоение детьми знаний, умений и навыков, а также развитие их
познавательных способностей.
Методы обучения — это основные виды деятельности преподавателя и
обучающегося,   обеспечивающие   формирование   знаний,   умений   и   навыков,
необходимых для решения учебновоспитательных задач.
Методы обучения – совокупность путей, способов достижения целей. «Методы     обучения     это   упорядоченные   способы   взаимосвязанной
деятельности   учителя   и   учащихся,   направленные   на   достижение   целей
образования.   Эта   деятельность   проявляется   в   использовании   источников
познания и способов управления познавательным процессом учителем».
Активный   метод –   это   форма   взаимодействия   обучающихся   с
преподавателем, при этом они  взаимодействуют друг с другом в ходе урока и
обучающиеся здесь не пассивные слушатели, а активные участники урока.
  Активные   методы   обучения  — это   такие   методы   обучения,   при
которых   деятельность   обучаемого   носит   продуктивный,   творческий,
поисковый характер. К активным методам обучения относят дидактические
игры, анализ конкретных ситуаций, решение проблемных задач, обучение по
алгоритму, мозговую атаку.
На уроках английского языка применяю активные методы обучения, в
том числе коммуникативные, для активизации познавательной деятельности,
для самостоятельной работы при переводе текстов, изучении грамматики, в
разговорной   речи.   Интересно   проходят   учебные   практические   занятия   по
изучению тем: «Моё хобби», «Моя будущая профессия»
Преподаватель: Комиссарова Оксана Анатольевна

file_name: Комиссарова активные методы обучения (2).docx

intro:
Для активизации познавательной деятельности обучающихся на уроках английского языка применяю разные формы и методы работы, хороший результат приносят следующие методы обучения: частично-поисковый и исследовательский.
Методы обучения-это основной вид деятельности преподавателя и обучающегося, обеспечивающий формирование знаний, умений и навыков, необходимых для решения учебно-воспитательных задач..Статья: "Активные методы обучения на уроках иностранного языка" включают основные понятия методов обучения

title: Статья "Активные методы обучения на уроках иностранного языка"


extracted_text:
Нетрадиционные техники
         рисования

Нетрадиционные техники рисования
Каждый ребенок,
познавая окружающий мир, старается отразить его в своей деятельности: в игре, в
рассказах, в рисовании, в лепке и т.д. Прекрасные возможности в этом отношении
представляет изобразительная творческая деятельность. Чем разнообразнее будут условия,
способствующие формированию творческой среды, тем ярче станут проявляться
художественные способности ребенка.
Рисование
нетрадиционными техниками открывают широкий простор для детской фантазии, дает
ребенку возможность увлечься творчеством, развить воображение, проявить
самостоятельность и инициативу, выразить свою индивидуальность.
Нетрадиционные техники рисования являются замечательным
способом создания маленьких шедевров. Оказывается, можно создать соленую
картинку, а ладошка может превратиться в голубого слоника. Серая клякса может
стать деревом, а морковка с картошкой могут удивить необычными узорами.
Например, с детьми младшего дошкольного возраста можно
использовать:
-   рисование
пальчиками
-   рисование
ладошками
-   печать из ниток

-   печать из картофеля
или морковки.
С детьми среднего дошкольного возраста можно попробовать:
-   отпечатки-картинки

-   печать
пластилином
-   масляная
пастель + акварель
-   отпечатки
листьев
-   рисунки из
ладошки
-   рисование
ватными палочками - волшебные ниточки - монотипия.
А с детьми старшего дошкольного возраста
можно освоить более сложные техники:
-   рисование
мыльными пузырями
-   рисование мятой
бумагой
-   рисование солью

-   кляксография
-   пластилинография

-   граттаж
-   фроттаж.
Каждая из этих нетрадиционных техник - это
маленькая игра для ребенка. Использование этих техник позволяет детям
чувствовать себя раскованнее, смелее, непосредственнее. Эти техники развивают
воображение, дают полную свободу для самовыражения.
РИСОВАНИЕ ЗАБАВНЫМИ ОТПЕЧАТКАМИ 1. Штампики из пластилина
Очень просто и удобно сделать штампики
из пластилина. Достаточно кусочку пластилина придать нужную форму, украсить
узорами (линии, пятна) и окрасить в необходимый цвет. Для окрашивания можно
использовать губку, увлажненную краской, или кисть, которой можно наносить
краску на поверхность штампика. Лучше использовать густую краску.
Материалы: 1.Пластилин 2.Карандаш
3.Краска 4.Губка 5.Кисть 6.Бумага 7.Баночка для воды

2. Штампики из ниток
Для создания «полосатых штампиков» можно
использовать нити, прочно намотанные на какой-либо предмет. Густым слоем краски
нити окрашиваются в необходимый цвет. Затем, используя воображение, «полосатый
узор» наносится на декорируемую поверхность.
Материалы: 1.Нить шерстяная
2.Основа 3.Краска 4.Кисть 5.Бумага 6.Баночка для воды

3. Картинки-отпечатки
Можно делать отпечатки, используя
пенопластовые формы, на которых удобно создавать рисунок заостренным предметом,
оставляя углубления в этой форме. Затем на форму необходимо нанести краску.
Сразу же поверх формы прикладывается лист бумаги, проглаживается. Через
некоторое время необходимо аккуратно снять лист бумаги. На его обратной стороне
появится красивый рисунок.
Материалы: 1.Пенопластовая форма
2.Карандаш 3.Краска 4.Кисть 5.Бумага 6.Баночка для воды

4. Отпечатки «листики»
 Данная техника знакома многим. Чтобы
отпечатать лист, можно использовать любую краску. Наносить краску надо на
сторону с прожилками. Затем окрашенной стороной лист прикладывается к бумаге,
проглаживается. Через несколько секунд необходимо аккуратно поднять лист. На
листе бумаги останется отпечаток листика.
Материалы: 1.Листик 2.Краска
3.Кисть 4.Бумага 5.Баночка для воды

5. Отпечатки картошкой, морковкой, яблоком
Вкусные овощи и фрукты тоже умеют
рисовать. Необходимо только придать им нужную форму, подобрать подходящий цвет
краски, кистью окрасить и сделать красивый отпечаток на декорируемой
поверхности.
Материалы: 1.Овощ/фрукт
2.Краска 3.Кисть 4.Бумага 5.Баночка для воды

РИСОВАНИЕ РУКАМИ
1. Рисуем ладошками
Очень интересно и увлекательно рисовать
цветными ладошками. Очень приятно и необычно раскрашивать свои ручки яркими
цветами и оставлять свои отпечатки на листике бумаги. Рисование ладошками – это
веселая игра для маленьких художников.
Материалы: 1.Пальчиковые
краски 2.Бумага 3.Кисть 4.Баночка для воды

2. Рисуем пальчиками
Можно рисовать и пальчиками, оставляя разноцветные
отпечатки на бумаге.
Материалы: 1.Пальчиковые  краски        2.Бумага
    3.Карандаш/Фломастер 4.Баночка для воды

РИСОВАНИЕ МЫЛЬНЫМИ ПУЗЫРЯМИ
Рисовать можно и мыльными пузырями. Для
этого в стакан с водой надо добавить любой мыльный раствор и краску. С помощью
трубочки набулькать много пены. На пузыри прислонить бумагу. Когда станут
проявляться первые узоры, можно поднимать бумагу. Пузырчатые узоры готовы.
Материалы: 1.Стакан с водой
2.Краска 3.Мыльный раствор 4.Трубочка 5.Бумага

РИСОВАНИЕ СОЛЬЮ

Соль придает рисунку причудливые узоры.
При изображении любого пейзажа или яркого фона можно использовать соль, чтобы
придать фону рисунка красивую текстуру. Фон необходимо посыпать солью, пока
краска еще не высохла. Когда краска подсохнет, просто стряхните остатки соли.
На их месте останутся необычные светлые пятнышки.
Материалы: 1.Соль 2.Краска
3.Кисть 4.Бумага 5.Баночка для воды

РИСОВАНИЕ МЯТОЙ БУМАГОЙ
Смятая салфетка или бумажка позволяет получить также
интересную текстуру.
Существует два способа рисования мятой бумагой. Способ
№1. На лист бумаги наносится жидкая краска. Через короткий промежуток
времени (пока лист еще влажный) к листу прикладывается смятая салфетка.
Впитывая влагу, салфетка оставляет свой характерный след на поверхности бумаги.
Способ №2. Для начала необходимо смять лист или салфетку. На этот комок
нанести слой краски. Затем окрашенной стороной можно наносить отпечатки.
Текстурные листы можно потом с успехом использовать при
создании коллажей.
Материалы: 1.Салфетка/Бумажка
2.Краска 3.Кисть 4.Баночка для воды

РИСОВАНИЕ МАСЛЯНОЙ ПАСТЕЛЬЮ И АКВАРЕЛЬЮ
Техника рисования "волшебных"
картинок с помощью белой масляной пастели. На белой бумаге белой пастелью
рисуется любой «невидимый» узор. Но как только кисточка и красочка начинают
украшать белый лист, то….дети почувствуют себя настоящими волшебниками, когда под
их кисточками начнут проявляться волшебные картинки.
Материалы: 1.Пастель масляная
белая 2.Акварель 3.Кисть 4.Бумага 5.Баночка для воды

МОНОТИПИЯ
Техника монотипия от греч. «моно» - один
и «typos» - отпечаток, оттиск, касание,  образ. Это техника рисования с помощью
уникального отпечатка. Отпечаток получается только один и создать две абсолютно
одинаковых работы невозможно. Существует два вида монотипии.
1. Монотипия на стекле
На гладкую поверхность (стекло,
пластмассовая доска, пленка) наносится слой гуашевой краски. Затем создается
рисунок пальчиком или ватной палочкой. Сверху накладывается лист бумаги и
придавливается к поверхности. Получается оттиск в зеркальном отображении.
Материалы: 1.Гладкая поверхность
2.Гуашь 3.Кисть 4.Бумага 5.Баночка для воды

2. Монотипия предметная
Необходимо согнуть лист бумаги пополам.
Внутри, на одной половине чтонибудь нарисовать красками. Затем лист сложить и
прогладить рукой, чтобы получить симметричный отпечаток.
Материалы: 1.Краска 2.Кисть 3.Бумага
4.Баночка для воды

КЛЯКСОГРАФИЯ
Нетрадиционная техника рисования
"кляксография" (выдувание трубочкой) - это очередное волшебство
творческих занятий. Такое занятие для детей очень увлекательно, интересно и
очень полезное. Так, как выдувание через соломинку укрепляет здоровье: силу
лёгких и дыхательную систему ребёнка в целом. Для создания волшебной картинки
потребуется большая клякса, на которую нужно дуть, дуть, дуть… до тех пор, пока
на листе бумаги не появится замысловатый рисунок. Когда странный рисунок готов,
ему можно подрисовать детали: листики, если получилось дерево; глазки, если
получилось волшебное существо.
Материалы: 1.Акварель
2.Трубочка 3.Кисть 4.Бумага 5.Баночка для воды

НИТКОГРАФИЯ
Техники рисования при помощи «волшебной
ниточки». Необходимо опустить ниточки в краску так, чтобы они хорошо
пропитались краской. Затем их нужно положить на бумагу так, чтобы с двух сторон
листа бумаги выступали кончики нитки по 5-10см. Ниточки накрываются другим
листом бумаги. Верхний лист придерживается руками. Нитки разводятся в разном
направления. Верхний лист поднимается. Необычная картинка готова.
Материалы: 1.Нить 2.Краска
3.Бумага 4.Баночка для воды

РИСОВАНИЕ ВАТНЫМИ ПАЛОЧКАМИ
В изобразительном искусстве существует
стилистическое направление в живописи, которое называется «Пуантилизм» (от фр.
point - точка). В его основе лежит манера письма раздельными мазками точечной
или прямоугольной формы. Принцип данной техники прост: ребенок закрашивает картинку
точками. Для этого необходимо обмакнуть ватную палочку в краску и нанести точки
на рисунок, контур которого уже нарисован.
Материалы: 1.Ватные палочки
2.Краска 3.Бумага 4.Баночка для воды

ГРАТТАЖ «ЦАП-ЦАРАП»
Слово “граттаж” произошло от французского
«gratter» (скрести, царапать).  Для начала работы в этой технике необходимо
подготовить картон. Картон необходимо покрыть толстым слоем воска или
разноцветной масляной пастели. Затем широкой кистью или губкой нужно нанести на
поверхность картона темный слой краски. Когда краска высохнет, острым предметом
(зубочистка, спица) процарапывается рисунок. На темном фоне появляются тонкие
однотонные или разноцветные штрихи.
Материалы: 1.Картон 2.Пастель
масляная 3.Гуашь 4.Зубочистка/Спица 5.Кисть 6.Баночка для воды

ФРОТТАЖ
Название этой техники происходит от французского слова
«frottage»
(натирание).
Для рисования в этой технике потребуется лист бумаги,
который располагается на плоском рельефном предмете. Затем по поверхности
бумаги нужно начать штриховать незаточенным цветным или простым карандашом.
Результат - оттиск, имитирующий основную фактуру.
Материалы: 1.Плоский рельефный
предмет 2.Карандаш 3.Бумага

ПЛАСТИЛИНОГРАФИЯ

Техника, в которой используется
пластилин для создания картин с изображением полуобъемных объектов на
горизонтальной поверхности. Для поверхности (основы) используются плотная бумага,
картон, дерево. Для декорирования изображения можно использовать бисер, бусины,
природные материалы и прочее.
Материалы: 1.Пластилин
2.Основа 3.Бусины/Бисер 4.Стеки

file_name: Альбом Нетрадиционные техники рисования.pdf

intro: Дети с самого раннего возраста  пытаются отразить свои впечатления об окружающем мире в своём изобразительном творчестве. Рисование нетрадиционными способами, увлекательная, завораживающая деятельность, которая удивляет и восхищает детей. Необычные материалы и оригинальные техники привлекают детей тем, что здесь не присутствует слово «Нельзя» ,можно рисовать чем хочешь и как хочешь и даже можно придумать свою необычную технику.В каждом из нас живёт художник и поэт, а мы даже не знаем об этом, точнее забыли. Вспомните притчу о «зарытых талантах». А ведь действительно многие «закапывают» свой талант в землю, не в состоянии раскрыть себя сами. Так и ходят «нераскрытые таланты» по улицам и живут обыденной жизнью. Просто никто не обратил внимание на задатки и способности ещё в детстве. Нужно запомнить простое правило - бездарных детей нет, есть нераскрытые дети. А помочь раскрыть эти таланты должны мы, взрослые!

title: Альбом "Нетрадиционные техники рисования"


extracted_text:
Сабақ:
Күні
Сыныбы
Тақырыбы
Осы сабақ арқылы
жүзеге асатын оқу
мақсаттары
Сабақтың мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау деңгейлері
Тілдік мақсат
Құндылықтарға баулу:
Пәнаралық байланыс
Алдыңғы оқу:
Көркем еңбек
15.02.2018 ж
5
Мозаика техникасы
5.1.5.1  Өзінің  және  өзгенің  (суретшілер,  қолөнершілер,
дизайнерлер)  тәжірибесіне  сүйене  отырып  және
композицияның  негізгі  заңдылықтарын  ескеріп,
қарапайым
нысандардың  дизайнын  дайындау  бойынша
тапсырмаларды
орындау
Барлығы:эскиз бойынша жұмысты орындайды
Басым көпшілігі:  жасалу жолдарын талдайды
Кейбірі: композицияның заңдылықтарын сақтайды
  Мозайка техникасында бұйымның дизайнын орындайды
 Қолдану, талдау,жинақтау
Эскиз,композиция, мозаика, перспектива
Өз елінің мәдениетіне  құрметпен қарау;
 Тарихмозаиканың шығуы, экономикаматериалдарды
қайта өңдеу, үнемдеу.
Тоқыма мозаика техникасында тігін бұйымдарының дизаины
(құрақ, пэчворк, квилт т.б.)
Жоспарланған жаттығу түрлері
Ресурстар
оқулық

кезеңі:

сәлемдесу.
  Оқушылармен
1.Ұйымдастыру
Психологиялық ахуал туғызу.
2. Үй тапсырмасын сұрақтар арқылы пысықтаймын. Сұрақтарға
жауап   бере   отырып,   рухани   жаңғыру   белгісін   мозаика
техникасымен құрастырып шығару.
1. Дизайн дегеніміз не?
2. Дизайнер деп кімді айтады?
3. Мозаика деген не?
4. Мозаика қай кезеңнен бастау алады?
5. Тігін бұйымының дизайны?
6.  Құрақ құрау орысша,ағылшынша қалай айтылады?
7.  Мозаиканы қандай заттардан жасауға болады?
8. Негізгі түстер қандай түстер?
9. Туынды түстер қандай түстер?
10.
Жоспарл
анған
уақыт
 Басы
5 минут
Ортасы
20 минут Сабақтың мақсатын құру.
Экономикаматериалдарды қайта өңдеу, үнемдеу.
Тапсырма
Топтық жұмыс. Алдыңғы сабақта дайындалған эскиз бойынша
топтық жұмыс жасау.
1топ
 түйме мозаикасы жасау
2 топ
 мата мозаикасын жасау
3 топ
 бисер мозаикасы
4   топ
мозаика
Деңгейлік тапсырмалар
Дескриптор:
  дәнді   дақылдардан   жасалған
1. Контур сызықтарын дұрыс келтіреді
2. Түстердің үйлесімділігін сақтайды
3. Суреттің формасын жарық,көлеңке арқылы шығарады Рефлекцияны төмендегі кестені толтыру арқылы жүргіземін.
Қызықты
Неге?
Құнды
Неге?
Қиын
Неге?
Сабақты
ң соңы
10 минут
Үйге тапсырма: 20 ғасырдағы Қазақстандық суретшілердің
мозаика жұмыстары туралы мәлімет дайындау
«Үш Қ»
әдісі
  Бағалау
Рефлекция
Сабақ мақсаттары\ оқу мақсаттары
қолжетімді ма?
Оқушылар бүгін не үйренді?
Сабақтағы ахуал қандай болды?
Жоспарланған саралау жақсы іске асты ма?
Уақыт есебінен ауытқу болды ма?
Жоспарға қандай өзгеріс енгізілді?
Жалпы бағалау
Ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен
оқуға қатысты)
Қандай екі нәрсе немесе тапсырма
сабақтың бұдан да жақсы өтуіне
ықпалын тигізер еді (оқыту мен оқуға
қатысты)
Осы сабақтың барысында барлық сынып
немесе жекелеген оқушылар жөнінде
келесі сабағыма қажет болуы мүмкін
қандай ақпарат білдім?
Қосымша ақпарат
Өткізілген сабақ туралы ойлану үшін
төмендегі орынды пайдаланыңыз.
Сол жақтағы сіздің сабағыңызға қатысты
сұрақтарға жауап беріңіз.

1.
2.
1.
2.
1.
2. Саралау оқушыға
мейлінше қолдау
көрсетуді қалай
жоспарлайсыз?
Қабілетті оқушыға
тапсырманы қалай
түрлендіресіз?
Бағалау оқушы
білімін тексеруді
қалай жоспарлайсыз?
Пәнаралық байланыс;
Денсаулық және қауіпсіздік,
АКТмен байланыс,
құндылықтармен байланыс
(тәрбие элементі)
Пәнаралық байланыс қазақ
әдебиеті,тарих, жаратылыс тану
пәндері
АКТ мен байланыс – Білім
ленд
Құндылықтармен байланыс
Рефлексия «Үш Қ» әдісі

file_name: АШЫ) Сабақ ертең.docx

intro:
Сабақ: 	Көркем еңбек
Күні	15.02.2018 ж
Сыныбы	5
Тақырыбы	Мозаика техникасы
Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары	5.1.5.1  Өзінің  және  өзгенің  (суретшілер,  қолөнершілер,
дизайнерлер)  тәжірибесіне  сүйене  отырып  және
композицияның  негізгі  заңдылықтарын  ескеріп,  қарапайым
нысандардың  дизайнын  дайындау  бойынша  тапсырмаларды
орындау
Сабақтың мақсаты 	Барлығы:эскиз бойынша жұмысты орындайды
Басым көпшілігі:  жасалу жолдарын талдайды
Кейбірі: композицияның заңдылықтарын сақтайды
Бағалау критерийі	  Мозайка техникасында бұйымның дизайнын орындайды

өткізген ашық сабағымсабақ жоспары

title: Ашық сабақ   тақырып: Мозаика техникасы   5 сынып


extracted_text:
МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ ИРКУТСКОЙ ОБЛАСТИ
ГБПОУ ИО «Бодайбинский горный техникум»
                                                                                УТВЕРЖДАЮ

                                                                                ________________Шпак М.Е.

                                                                   «____»___________ 2017 г.
                                                Зам. Директора по УР
РАБОЧАЯ  ПРОГРАММА УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЫ
ОГСЭ. 03  ИНОСТРАННЫЙ ЯЗЫК г. Бодайбо
2017 г.
Рабочая   программа   учебной   дисциплины   разработана   на   основе   Федерального
государственного   образовательного   стандарта   (далее   ФГОС)   по   программе   подготовки
специалистов   среднего   звена:   13.02.11   Техническая   эксплуатация   и   обслуживание
электроустановок, квалификация  (Приказ Минобрнауки от 28.07.2014 №832 « Об утверждении
федерального   государственного   образовательного   стандарта   среднего   профессионального
образования   по   специальности   13.02.11   Техническая   эксплуатация   и   обслуживание
электрического   и   электромеханического   оборудования   (в   горной   промышленности)»
(Зарегистрировано в Минюсте России 19.08.2014  № 33638 )
                                                                                Орга
низацияразработчик: ГБПОУ ИО «Бодайбинский горный техникум»
Разработчик:
Комиссарова О.А.  преподаватель английского языка ГБПОУ ИО БГТ
Утверждено и рекомендовано методическим советом техникума
 Протокол №1 от «29»  09  2017 года
Методист:  Высотина О.А.
2 СОДЕРЖАНИЕ
1. ПАСПОРТ  РАБОЧЕЙ  ПРОГРАММЫ УЧЕБНОЙ
ДИСЦИПЛИНЫ
2. СТРУКТУРА И СОДЕРЖАНИЕ УЧЕБНОЙ
ДИСЦИПЛИНЫ
3. УСЛОВИЯ  РЕАЛИЗАЦИИ  УЧЕБНОЙ
ДИСЦИПЛИНЫ
4. КОНТРОЛЬ И ОЦЕНКА РЕЗУЛЬТАТОВ  ОСВОЕНИЯ
УЧЕБНОЙ  ДИСЦИПЛИНЫ
стр.
4
8
24
25 1. ПАСПОРТ ПРОГРАММЫ УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЫ
ИНОСТРАННЫЙ ЯЗЫК
1.1. Область применения программы
Программа   учебной   дисциплины   является   частью   основной   профессиональной
образовательной программы по программе подготовки специалистов среднего звена (по ППССЗ)
учебной дисциплины «Иностранный язык» в соответствии с ФГОС по специальности   13.02.11
Техническая
эксплуатация   и   обслуживание   электрического   и   электромеханического
оборудования (в горной промышленности)» (Зарегистрировано в Минюсте России 19.08.2014  №
33638 )
Программа   учебной   дисциплины   может   быть   использована  в   дополнительном
профессиональном образовании и профессиональной подготовке рабочих.
1.2. Место учебной дисциплины в структуре основной профессиональной образовательной
программы:  Учебная   дисциплина   «Иностранный   язык»   является   учебным   предметом
обязательной предметной области «Иностранные языки» ФГОС среднего общего образования и
входит в общеобразовательный цикл.
1.3. Цели и задачи учебной дисциплины – требования к результатам освоения учебной
дисциплины.
Освоение содержания учебной дисциплины «Английский язык» обеспечивает достижение
студентами следующих результатов:
•
личностных:
–   сформированность   ценностного   отношения   к   языку   как   культурному   феномену   и
средству отображения развития общества, его истории и духовной культуры;
–   сформированность   широкого   представления   о   достижениях   национальных   культур,   о
роли   английского   языка   и   культуры   в   развитии   мировой   культуры;
– развитие интереса и способности к наблюдению за иным способом мировидения;
– осознание своего места в поликультурном мире; готовность и способность вести диалог
на английском языке с представителями других культур, достигать взаимопонимания, находить
общие   цели   и   сотрудничать   в   различных   областях   для   их   достижения;   умение   проявлять
толерантность к другому образу мыслей, к иной позиции партнера по общению;
– готовность и способность к непрерывному образованию, включая самообразование, как в
профессиональной  области  с использованием  английского  языка,  так и в сфере  английского
языка;
•
метапредметных:
– умение самостоятельно  выбирать  успешные  коммуникативные  стратегии  в различных
  –   владение   навыками   проектной   деятельности,   моделирующей   реальные   ситуации
ситуациях общения;
межкультурной коммуникации;
–   умение   организовать   коммуникативную   деятельность,   продуктивно   общаться   и
взаимодействовать с ее участниками, учитывать их позиции, эффективно разрешать конфликты;
–   умение   ясно,   логично   и   точно   излагать   свою   точку   зрения,   используя   адекватные
языковые средства;
предметных:
•
–   сформированность   коммуникативной   иноязычной   компетенции,   необходимой   для
успешной   социализации   и   самореализации,   как   инструмента   межкультурного   общения   в
современном поликультурном мире;
–   владение   знаниями   о   социокультурной   специфике   англоговорящих   стран   и   умение
4 строить свое речевое и неречевое поведение адекватно этой специфике; умение выделять общее
и различное в культуре родной страны и англоговорящих стран;
5 –   достижение   порогового   уровня   владения   английским   языком,   позволяющего
выпускникам общаться в устной и письменной формах как с носителями английского языка, так
и с представителями других стран, использующими данный язык как средство общения;
– сформированность умения использовать английский язык как средство для получения
информации из англоязычных источников в образовательных и самообразовательных целях.
Содержание   учебной   дисциплины   «Английский   язык»   делится   на   основное,   которое
изучается   в   независимости   от   профиля   профессионального   образования,   и   профессионально
направленное, предназначенное для освоения специальностей СПО технического, естественно
научного,
  социальноэкономического   и   гуманитарного   профилей   профессионального
образования.
Основное   содержание  предполагает   формирование   у   обучающихся   совокупности
следующих практических умений:
заполнить   анкету/заявление   (например,   о   приеме   на   курсы,   в   отряд   волонтеров,   в
•
летний/зимний   молодежный   лагерь)   с   указанием   своих   фамилии,   имени,   отчества,   даты
рождения, почтового и электронного адреса, телефона, места учебы, данных о родителях, своих
умениях, навыках, увлечениях и т.п.;
•
•
шаблону;
•
заполнить анкету/заявление о выдаче документа (например, туристической визы);
написать энциклопедическую или справочную статью о родном городе по предложенному
составить резюме.
Профессионально   ориентированное   содержание
нацелено   на   формирование
коммуникативной компетенции в деловой и выбранной профессиональной сфере, а также на
освоение, повторение и закрепление грамматических и лексических структур, которые наиболее
часто используются в деловой и профессиональной речи.
Содержание   учебной   дисциплины   «Английский   язык»   предусматривает   освоение
текстового и грамматического материала.
Текстовый материал для чтения, аудирования и говорения должен быть информативным;
иметь   четкую   структуру   и   логику   изложения,   коммуникативную   направленность,
воспитательную ценность; соответствовать речевому опыту и интересам обучающихся.
Продолжительность аудиотекста не должна превышать 5 минут при темпе речи 200—250
слогов в минуту.
Коммуникативная   направленность   обучения   обусловливает   использование   следующих
функциональных стилей и типов текстов: литературнохудожественный, научный, научно
популярный, газетнопублицистический, разговорный.
Отбираемые лексические единицы должны отвечать следующим требованиям:
обозначать понятия и явления, наиболее часто встречающиеся в литературе различных
•
жанров и разговорной речи;
•
включать   безэквивалентную   лексику,   отражающую   реалии   англоговорящих   стран
(денежные   единицы,   географические   названия,   имена   собственные,   меры   веса,   длины,
обозначения   времени,   названия   достопримечательностей   и   др.);   наиболее   употребительную
деловую   и   профессиональную   лексику,   в   том   числе   некоторые   термины,   а   также   основные
речевые   и   этикетные   формулы,   используемые   в   письменной   и   устной   речи   в   различных
ситуациях общения;
•
вводиться не изолированно, а в сочетании с другими лексическими единицами.
Грамматический материал включает следующие основные темы.
Имя   существительное.  Образование   множественного   числа   с   помощью   внешней   и
внутренней флексии; множественное число существительных, заимствованных из греческого и
латинского   языков;   существительные,   имеющие   одну   форму   для   единственного   и
множественного   числа;   чтение   и   правописание   окончаний.   Существительные   исчисляемые   и
неисчисляемые.   Употребление   слов  many,
 a  lot  of,  little,  a  little,  few,  a  few  с
существительными.
 much,
6 Артикль.
 Артикли   определенный,  неопределенный,  нулевой.  Чтение   артиклей.
Употребление   артикля   в   устойчивых   выражениях,   с   географическими   названиями,   в
предложениях с оборотом there + to be.
Имя   прилагательное.
 Образование   степеней   сравнения   и   их   правописание.
Сравнительные слова и обороты than, as . . . as, not so . . . as.
Наречие.  Образование   степеней   сравнения.  Наречия,  обозначающие   количество,  место,
направление.
Предлог. Предлоги времени, места, направления и др.
Местоимение.  Местоимения   личные,  притяжательные,  указательные,  неопределенные,
отрицательные, возвратные, взаимные, относительные, вопросительные.
Имя числительное.  Числительные количественные и порядковые.  Дроби.  Обозначение
годов, дат, времени, периодов. Арифметические действия и вычисления.
Глагол. Глаголы to be, to have, to do, их значения как смысловых глаголов и функции как
вспомогательных.   Глаголы   правильные   и   неправильные.   Видовременные   формы   глагола,   их
образование   и   функции   в   действительном   и   страдательном   залоге.   Чтение   и   правописание
окончаний в настоящем и прошедшем времени. Слова  маркеры времени. Обороты to be going to
и  there  +  to  be  в настоящем, прошедшем и будущем времени. Модальные глаголы и глаголы,
выполняющие роль модальных. Модальные глаголы в этикетных формулах и официальной речи
(Can/  may  I  help  you?,  Should  you  have  any  questions  .   .   .  ,  Should  you  need  any  further
information  .  .  .  и  др.).  Инфинитив,  его  формы.  Герундий.  Сочетания  некоторых  глаголов   с
инфинитивом   и   герундием   (like,  love,  hate,  enjoy  и   др.).   Причастия  I  и  II.   Сослагательное
наклонение.
Вопросительные предложения. Специальные вопросы. Вопросительные предложения —
формулы вежливости (Could you, please . . . ?, Would you like . . . ?, Shall I . . . ? и др.).
Условные предложения. Условные предложения I, II и III типов. Условные предложения
в официальной речи (It would be highly appreciated if you could/can . . .и др.).
Согласование времен. Прямая и косвенная речь.
Изучение   общеобразовательной   учебной   дисциплины   «Английский   язык»   завершается
подведением итогов в форме дифференцированного зачета в рамках промежуточной аттестации
студентов в процессе освоения ОПОП СПО на базе основного общего образования с получением
среднего общего образования.
В результате освоения учебной дисциплины обучающийся должен уметь:
В области говорения:
–   вести   диалог   (диалог–расспрос,   диалог–обмен   мнениями/суждениями,   диалог–
побуждение   к   действию,   этикетный   диалог   и   их   комбинации)   в   ситуациях   официального   и
неофициального  общения в бытовой,  социокультурной  и учебнотрудовой  сферах,  используя
аргументацию и эмоциональнооценочные средства;
–   рассказывать,   рассуждать   в   связи   с   изученной   тематикой,   проблематикой
прочитанных/прослушанных текстов; описывать события, излагать факты, делать сообщения;
– создавать словесный социокультурный портрет своей страны и страны/стран изучаемого
языка на основе разнообразной страноведческой и культуроведческой информации;
В области аудирования:
– понимать относительно полно (общий смысл) высказывания на изучаемом иностранном
языке в различных ситуациях общения;
– понимать основное содержание аутентичных аудио или видеотекстов познавательного
характера на темы, предлагаемые в рамках курса, выборочно извлекать из них необходимую
информацию;
– оценивать важность/новизну информации, определять свое отношение к ней;
7 В области чтения:
– читать аутентичные тексты разных стилей (публицистические, художественные, научно
популярные   и   технические),   используя   основные   виды   чтения   (ознакомительное,   изучающее,
просмотровое/поисковое) в зависимости от коммуникативной задачи;
В области письменной речи:
– описывать явления, события, излагать факты в письме личного и делового характера;
–   заполнять   различные   виды   анкет,   сообщать   сведения   о   себе   в   форме,   принятой   в
стране/странах изучаемого языка.
В результате освоения учебной дисциплины обучающийся должен знать:
В области лексики:
–   значения   новых   лексических   единиц,   связанных   с   тематикой   данного   этапа   и   с
соответствующими ситуациями общения;
 устойчивые выражения, идиоматические выражения;
 многозначность слова;
   распространенные   разговорные   формы,
благодарность…).
  клише   (обращение,
  приветствие,
В области фонетики:
   владеть   международным   фонетическим   алфавитом,   знать   правила   чтения   гласных   и
согласных букв и буквосочетаний; знать типы слогов. Соблюдать ударения в словах и фразах;
   знать   ритмикоинтонационные   особенности   различных   типов   предложений:
повествовательного; побудительного; вопросительного, восклицательного.
В области морфологии:
 образование множественного числа и падежи имени существительного;
 употребление артиклей английского языка;
 спряжение глаголов “to be”. “to have” и устойчивые сочетания с ними;
 употребление оборота “there + to be”;
 предлоги;
 местоимения;
 числительные;
 основные способы словообразования;
 образование степеней сравнения прилагательных и сравнительных конструкций;
 систему времен английского глагола в активном залоге.
1.4. Рекомендуемое количество часов на освоение программы учебной дисциплины:
максимальной учебной нагрузки обучающегося – 258 часов,
в том числе:
обязательной аудиторной учебной нагрузки обучающегося – 172 час;
внеаудиторной самостоятельной работы обучающегося  86 часов.
8 2. СТРУКТУРА И СОДЕРЖАНИЕ УЧЕБНОЙ ДИСЦИПЛИНЫ
2.1. Объем учебной дисциплины и виды учебной работы
Вид учебной работы
Объем часов
Максимальная учебная нагрузка (всего)
Обязательная аудиторная учебная нагрузка (всего)
в том числе:
     лекции
     практические занятия
     контрольные работы
Самостоятельная работа обучающегося (всего)
в том числе:
внеаудиторная   самостоятельная   работа:  Выполнение   грамматических
упражнений. Работа по карточкам. Чтение, перевод текста. Составление
диалогов.
Итоговая аттестация в форме  дифференцированного зачета
258
172
172
           86
50
36
9

file_name: Программа по англ язОГСЭ ТЭО 2курс по англ.яз 17.doc

intro: Рабочая программа учебной дисциплины разработана на основе Федерального государственного образовательного стандарта (далее ФГОС) по программе подготовки специалистов среднего звена: 13.02.11 Техническая эксплуатация и обслуживание электроустановок, квалификация - (Приказ Минобрнауки от 28.07.2014 №832 « Об утверждении федерального государственного образовательного стандарта среднего профессионального образования по специальности 13.02.11 Техническая эксплуатация и обслуживание электрического и электромеханического оборудования (в горной промышленности)» (Зарегистрировано в Минюсте России 19.08.2014  № 33638 )Рабочая программа по английскому языку включает паспорт программы, её содержание и структуру

title: Рабочая программа учебной дисциплины ОГСЭ.03 Иностранный язык


extracted_text:
ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
БЕКІТЕМІН
Директордың оқуәдістемелік
жұмысы  жөніндегі орынбасары
____________  Жантелиева Л.О.
«____»_________2018 ж.
                                                    Ашық сабақтың әдістемелік нұсқауы
 Пәні: Биология
Тақырыбы: Селекцияның міндеттері мен әдістері.
 Мамандық:      0304000 «Стоматология»
Семестр:          1
Курс:                1
Сабақ өткізу
 күні:                 10.01.2018 жыл
Ф.И.О.
Құрастырушы:
 АсжановаМ.А
Ашық сабақтың әдістемелік
нұсқаулығы  « Жалпы білім
беру, жалпы гуманитарлық
әлеуметтік экономикалық
пәндер» бөлімінің
әдістемелік кеңес
отырысында талқыланып,
мақұлданған
Қызметі
 Биология  пәнінің
оқытушысы
Хаттама № __
 «___» ________ 2018 г.
Қолы
Циклдік   әдістемелік   кеңес
төрайымы_______
Асжанова М.А.
___________________

                                                       Алматы, 2018ж ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
Тақырыбы: §52 Селекцияның міндеттері мен әдістері.
 Мақсаты: Білімгерлерге жануарларды және өсімдіктерді сұрыптау нәтижесінде алынған
өнімді  қолтұқым түрлерін, олардың экономиканы нығайтуда сұрыптау жұмыстарының
шаруашылықтағы маңызын түсіндіру.
Білімділік: Білімгерлерге генетика мен селекцияда кездесетін ауытқуларды және олардың
алдын алу жолдарын көрсете  отырып,  мәдени өсімдіктердің  шығу орталықтарын танып
білу, селекция  биология ғылымдарының басқа салалары арасында маңызды ғылым екенін
оқыту
Дамытушылық  Білімгерлерге  мал шаруашылығындағы жаңа қолтұқымдарының тигізетін
пайдасы туралы, оларды алуда пайдаланатын әдістер туралы түсініктерін дамыту, пәнге деген
қызығушылығын арттыра отырып,селекция ғылымының дамып –жетілуіне үлес қосқан
ғалымдардың еңбектерін оқыпүйренуді  жетілдіре  отырып, логикалық ойлау қабілеттерін
дамыту.
Тәрбиелік:  Ақпарат құралдары арқылы жаңа иновациялық әдістерді пайдалана отырып
білімгерлердің  шығармашылық қабілеттерін  арттыра отырып, салауатты өмір салтын
қалыптастыруға , селекцияның табиғатқа, адамға тигізетін пайдасын әңгімелеу, экологиялық
тәрбиені дамыту,  білімгерлердің ісәрекетін жоспарлап ұйымдастыруда, бірінбірі тыңдай
білуге тәрбиелеу.
 Күтілетін нәтиже:
Генетика мен селекцияның заңдылықтарын тани білуі;
 Генетика мен селекцияның өзара байланыстарын анықтай алуы;
 Генетика мен селекцияның тірі ағзаларға әсер ету жолдарын анықтай білуі;
 Генетика мен селекцияда кездесетін ауытқуларды және олардың алдын алу жолдарын
көрсетуі;
Сабақтың типі: Жаңа білімді меңгерту
Сабақтың түрі:  Аралас сабақ
Сабақтың әдісі:  ұжымдық ойлау әрекеті,  СТО жобасының  стратегиялары
Сабақтың көрнекілігі: слайд, плакаттар, компьютер,  электронды оқулық, суретті
тапсырмалар, тірек сызбалар,
Пән аралық байланыс: химия,   математика,  тарих, әдебиет
 Сабақтың өту барысы:
1 Ұйымдастыру кезеңі
2 Үй тапсырмасын сұрау
3 Үй тапсырмасын бекіту
4 Жаңа сабақты түсіндіру
5 Жаңа сабақты бекіту
6 Үйге тапсырма беру
7  Білімді бағалау ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
Ұйымдастыру кезеңі:
Блімгерлерді тізім бойынша белгілеу, сырт көрінісін, сабаққа дайындығын тексеру.
   Біз бүгінгі сабағымызды  «Қазақ хандығына 550 жыл»  толу мерекесіне  арнамақпыз. Осы
белестерден  өту үшін   алдымызда кедергілер кездеседі, сол кедергілерді жоюымыз  қажет.
Сабаққа   белсене   қатысқан   білімгерлерге,   топқа   «Қазақ   хандығына   550жыл»   төсбелгілері
беріледі. Сонымен сабақ басталды .Іске сәт!
 Білімгерлерді  топқа бөлу. Әр топ өз ұстанымдарын айтып топтарын  қорғайды
  I  топ«Генетика»  топ басшысы: Тулешова Алина. Ұранымыз «Бәріміз біріміз үшін,біріміз
бәріміз үшін»Ұстанымыз:  «Салауатты өмір салтын»  сақтаймыз.
  II топ «Селекция» топ басшысы: Карабаева Гүлшат. Ұранымыз  «Еңбек – бәрін жеңбек»
Ұстанымыз:  Ел басының жолдауындағы «Экологиялық қауіпсіздікті» дамытамыз.
  III  топ  «Экология» топ басшысы:Шаншарбеков .Айдын. Ұранымыз:  «Білекті  бірді жығар
білімді мыңды жығар» Ұстанымыз: «Жасыл ел» бағдарламасын жүзеге асыруға үлес қосамыз.
 III  Үй тапсырмасын сұрау. Топ басшылары келіп өз тобына  үй тапсырмасы бойынша
тапсырма алады
  1. «Хандық мемлекет» Қазақ елінің алғашқы қалыптасу  белестері
    «Хандық мемлекет»  белестеріне ену үшін мынандай кедергі  кезікті
  I «Қызығушылығын ояту» сатысы
   « Миға шабуыл»
   «Сандар сөйлейді»
    1)  78%2) 8 , 3) 1906 ж 4) 46 , 5) 47,  6)45, 7) 19101915 ж 8) 50  9)1956 ж,  10)  4 топ
 Жауаптары: 1Бүкілдүниежүзілік санақ бойынша дүниеге келетін сәбилердің 78%тұқым
қуалайтын аурулармен ауырады.  ,2 Дрозофилла шыбынының хромосомаларының
диплоидті жиынтығы ,3У.Бэтсон генетика терминін енгізді.  ,4  Адам жасушасындағы
хромосома саны 5 Даун аурының  хромосома саны  6 ШершевскийТернер ауруының
хромосомаларының диплоидті жиынтығы  7  Т.Морган  өз шәкірттерімен тәжірибе жасаған
жылдар.  8 Адамның 46  хромосомасында  50мыңдай ген бар.,91956ж жылы Дж.Тийо мен
А.Леван қалыпты жағдайда адамның жасушаларында 22 жұп аутосомалар және  бір жұп –
жыныстық хромосомалар бар екендігі анықталды.   ,10   Адамның қан топтары
2  «Отаршыл Ресей патшасы» Бұл белестерге ену үшін  келесі кедергіні  жеңуіміз қажет
  «Топтастыру» әдісі
  Топтарға тапсырма беру
  I  топ   «Генетика» Адамның тұқым қуалаушылығының  зерттеу  әдістерін  топтастыр
  II топ  «Селекция» Хромосомалық  ауруларды топтастыр.
III  топ «Экология» Гендік ауруларды топтастыр.
  3 «Кеңестік мемлекет»  белестеріне ену үшін  төмендегі   кедергіні  жеңу қажет.
 «Венн диаграммасы» әдісі
   Топтарға тапсырма беру
  I  топ«Генетика»  Хромосомалық ауруларға сипаттама беріңіздер
  II топ «Селекция» Тұқым қуалайтын ауруларға сипаттама беріңіздер. ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
  III  топ  «Экология» Хромосомалық аурулар мен тұқым қуалайтын аурулардың
ұқсастықтары  және  медициналық генетикалық  кеңес беру  жолдары
Әр топ берілген тапсырмаларын топ ішінде талқылап, сызба, сурет түрінде өз  ойларын
түйіндеп түсіндіреді. Жақсы жауап берген  топ мүшелеріне « Қазақ хандығына550жыл» төс
белгілері беріледі.. Тапсырма бойынша   айтылмай кеткен жерлері болса басқа топ мүшелері
сөз     алып толықтырып,  сұрақ қойып  отырады. Әр топ  тапсырма бойынша өз тұжырымын
айтады
Үй тапсырмасын  қорытындылау мақсатында тест тапсырмасын беру
 Тест тапсырмалары
  1.Өзгергіштіктің қандай түрлері бар?
  А)гаплоид және дигаплоид  Ә) фенотиптік және генотиптікБ)гендік және
геномдықВ)мутатциялық
  2.Фенотип қандай өзгергіштік?
  А)тұқым қуалайтын Ә) мутациялық Б) тұқым қуаламайтынВ) комбинативтік.
  3.Модификациялық өзгергіштік қандай әдіспен зерттеледі?
  А) стастикалық Ә)  химиялықБ) микробиологиялық В) физикалық
  4.  «Мутация» деген  ұғымды кім қалыптастырды?
  А) Р.Гук Ә)Х.Де. Фриз Б) Ч.Дарвин В)В.Иогансен
   5.Тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі ұқсас қатарлар заңын ашқан  ғалым?
   А)А.П.ЧехурудинӘ)Х.Де Фриз  Б) В.С.Федоров В)Н.И.Вавилов
   6.Бірдей гендер қалай аталады?
   А)гетерозиготалы Ә) полимерияБ) полимер В) полимерия
   7.Ген  деген  терминді  ғылымға кім енгізді?
   А) Т.Морган Ә)С.С.Четвериков Б)ИПавлов   В)   В.Иогансен
   8.Гендердің хромосомадағы орнын қалай атайды?
   А)Тіркесу тобыӘ) кроссинговер Б) локус  В) генотип
   9.Жұп гендер қалай аталады?
    А)рецессивті Ә)доминантты Б) аллельді  В) эпистаз
   10.ГМендельдің үшінші заңы қалай аталады?
   А) тіркес тұқым қуалау. Ә) ажырау заңы Б) белгілердің  тәуелсіз  ажырауы В)    өзгергіштік
 «Сергіту»  сәті: Мақал мәтелдің бастапқы сөйлемі айтылады,  аяғын жалғастыр....
  1.Жан  қиналмай жұмыс бітпес талап қылмай мұратқа жетпес
2.Тектіден текті туар – сараланып
3.Теріңді өзгерте алсаң да тегіңді өзгерте алмайсын
4.Жеті атасын білмеген   құлағы  мен   жағын жер
5.Салтыңды  ауыстырсаңда – ұлтыңды  ауыстыра алмайсын.
IV  Жаңа сабақты түсіндіру
  II «Мағынаны ажырату»  сатысы
 Жаңа сабақ ( слайд)  көрсету
 Жаңа сабақтың мақсатымен таныстыру.
 Жоспар:
 1.Селекция ғылымының міндеттері мен әдістері ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
2.Мәдени өсімдіктердің шығу орталықтары.
3.Өсімдіктер  және жануарлар селекциясындағы
   отандық ғалымдардың еңбектері.
Селекция жануарлардың  асыл
тұқымын өсімдіктердің сорттарын, микроорганизмдердің штампыларын шығарудың,
жаңартудың әдістерін және биологиялық негізін зерттейтін ғылым. "Селекция" —
сұрыптау деген мағынаны білдіреді. Генетика селекцияның ғылыми негізі болып есептелінеді.
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары барлық организмге тән қасиет.
Жануарлардың, өсімдіктердің жаңа тұқымы мен сорттарын шығаруда осы заңдылықтарды
білудің маңызы зор. Себебі, ол тұқым қуалайтын өзгергіштікке
негізделген. H.И.Вавилов селекцияның теориялық негізін қалады.
1.Жануарлардың, өсімдіктердің және микроорганизмдердің тұқымдық, сорттық, түрлік және
туыстық ерекшеліктерін зерттеуді көрсетті.
2.Тұқым қуалайтын өзгергіштік белгілер мен қасиеттердің дамуына сыртқы
орта факторларының әсер ететіндігін анықтады.
3.Организмдердің пайдалы белгілері мен қасиеттерінің тұрақтандырылуына жағдай жасайтын
қолдан сұрыптау жүйесін жасады.
Селекцияның басты мақсаты мен міндеті — адам баласына қажетті мол өнім беретін, суыққа,
ауруға төзімді өсімдік сорттарын, мал тұқымдарын және микроорганизмдердің
штампыларын қысқа мерзімде шығару және жақсарту. Сорт немесе тұқым дегеніміз не?
Жануарлардың асыл тұқымы немесе есімдіктердің сорттары деп тұқым қуалайтын
морфологиялық, биологиялық және шаруашылық белгілері мен қасиеттері ұқсас,
сұрыптаудың нәтижесінде шығарылған бір түрге жататын даралар жиынтығы. Н.И.Вавиловтың
айтуы бойынша: "Селекция үшін қажетті бастапқы материалды білмей, олардың шығу тегі
мен эволюциясын зерттемей тұрып, жануарлардың, өсімдіктердің қазіргі сорттарын, тұқымын
жаңарту, жақсарту мүмкін емес". Сонымен қатар жануарлардың, өсімдіктердің жабайы арғы
тегі формаларының, мәдени формаларына қарағанда бай екенін көрсетті. Сондықтан
өсімдіктердің жаңа сорттарын, малдардың асыл тұқымын шығаруда олардың ата тегінің
бағалы белгілері бар түрлерін будандастыруға пайдалану қажет екендігін анықтап берді. Ол
мәдени өсімдіктердің ата тегінің шығу орталықтарын анықтау, зерттеу және
олардың генофондысын сақтау мақсатында дүние жүзінің әр түкпірінде 180нен
астам экспедиция ұйымдастырды. Осы жұмыстың нәтижесінде 1700 түрге жататын 250
мыңнан асатын ауыл шаруашылығы есімдіктері үлгілерінің коллекциясын жасады.
Өсімдіктердің сол уақыттағы жиналған коллекциясы осы күнге дейін мәдени
өсімдіктердің жаңа сорттарын шығаруға пайдаланылады. Н.И.Вавилов
барлық географиялық аймақтарда мәдени өсімдіктердің алуантүрлілігі бірдей емес екендігін
анықтай келіп, аса маңызды жаңалық ашты. Ол мәдени өсімдіктер шығуының жеті орталығын
белгіледі. Әрбір орталық белгілі бір мәдени өсімдіктердің шыққан отаны болып есептелінеді.
Бұл орталықтар, негізінен, жазық жер емес, таулы аудандар. Көптеген орталықтар ертедегі
егін шаруашылығы орталықтарымен сәйкес келеді. Н.И. Вавилов мәдени өсімдіктердің шығу
орталықтарын анықтау барысында жалпы бір заңдылықты байқаған. Өсімдіктер өзінің түр
ретінде түзілген орталықтарынан алыстаған сайын, олардың түсінің өзгеретінін көрген. Мысал ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
ретінде, Мексикадаөсетін жүгері сабағының боялған қара
түсі, Тынық және Атлант мұхиттарына жақын аудандарда ағаратынын көрген.
Ал Еуропада өсетін бидайдың, арпаның, қара бидайдың ақ масақтары Африкадағыдан өзгеше
болып келеді. Мәдени өсімдіктер шығу орталықтарынан басқа аудандарға тараған сайын
олардың доминатты белгілері (гендерінің әсері) төмендеп, рецессивті формалары арта
бастайды. Бұлай болу себебі, таулы, аралды және шөлді аймақтар рецессивті гені бар
формаларды оқшауландырып, олардың көбеюіне жағдай туғызады. Мысалы, бір жағын Арал
теңізі, екінші жағын Қарақұм алқабықоршаған Хиуа (Өзбекстан) жерінде Н.И.Вавилов
бастаған экспедиция зығыр өсімдігінің гүлінің түсінде рецессивті белгілері бар және дөні ақ
түрлерін анықтаған. Сонымен шығу орталықтарынан алыстаған сайын
өсімдіктердің доминантты гендері әсерінің төмендеуін, ал
керісінше, рецессивті формаларының арту заңдылығын "Вавилов әсері" деп атады.
Адамның қатысуымен жүретін сұрыптауды қолдан аррыптау деп атайды. Чарлз Дарвин өзінің
қолдан сұрыптау туралы ілімінде оның екі түрін анықтаған: мақсатсыз және мақсатты
сұрыптау. Адамдар жануарларды үй жағдайына қолға үйретудің алғашқы кезеңінде мақсатсыз
сұрыптауды пайдаланды. Олар өздеріне ыңғайлы, жуас ұрпақ өрбітетін малдар мен мол өнім
беретін өсімдіктердің түрін қалдырып, қолға үйретуге қиын, мінезқұлқы шәлкес малдарды
жойып немесе күштеп үйретуге тырысты. Сонымен адам санасыз сұрыптаудың арқасында
малдарды мінез құлқына қарап, біртіндеп үй жағдайына үйрете бастады. Мысалы,
қазіргі иттердің арғы тегі қасқыр екені анықталды. Жануарлармен қатар өсімдіктерді де
санасыз сұрыптады. Мысалы,астық тұқымдас өсімдіктердің жабайы түрінің орта жағдайына
бейімделуіне байланысты масағы сынғыш келеді. Олардың масағынан дәндері төгіліп тұрады.
Адам бидай өнімін жинау барысында масағы мықты өсімдіктерді сұрыптау арқылы оның осы
уақыттағы мәдени түрін алды. Санасыз сұрыптаудың нәтижесінде біртіндеп малдардың
тұқымы мен өсімдіктердің түрлері жаңара түсті. Әйтсе де, осы санасыз сұрыптау,
барлық мәдени өсімдіктердің, үй жануарларының алуан түрлілігінің шығуына ықпалын
тигізді..
Үй жағдайында жануарлар мен өсімдіктерді өсіру кезінде, адамдар бағалы, пайдалы белгілері
бар атааналық даралар өздеріне ұқсас, жетілген ұрпақ әкелетінін байқаған. Оларды бірнеше
ұрпақ бойы қадағалап, көбейтіп, өсіріп отырған. Адам саналы сұрыптау барысында белгілі бір
мақсат қойып, қандай нәтиже шығатынын да болжай алады. Осы сұрыптаудың нәтижесінде
жануарлардың белгілері өзгеріп, адам қажетіне керек, жабайы ата тегінен өзгеше, жаңа
түрлері пайда болады. Сұрыптаудың шығармашылық маңызы осында. Қолдан
сұрыптаудың екі түрі бар. Ол — жаппай және жеке сұрыптау. Жаппай сұрыптау
деп фенотипі (сыртқы белгілері, қасиеттері) бойынша сұрыптауды айтады. Мұнда генотип
есепке алынбайды, фенотип жағынан бірдей даралардың тобын іріктейді. Жеке сұрыптау
кезінде жекеленген өсімдіктің немесе жануарлардың біреуін іріктеп, оның ұрпақтарының
генотипін зерттейді. Ұрпақтарына бағалы, қажетті қасиеттер мен белгілерін тұрақты беретін
дараларды сұрыптайды. Жеке сұрыптаудың маңызы генотипі жағынан бағалы бір дарадан көп
ұрпақ алуға болатынында. Мысалы, қолдан ұрықтандырудың тәсілдерін пайдалана отырып,
бір бұқадан, қошқардан ондаған, жүздеген ұрпақ алуға болады. Жеке сұрыптаудың жаппай
сұрыптаумен салыстырғанда маңыздылығы жоғары. Өсімдіктерде жеке сұрыптауды кеңінен
қолданады. Кез келген өсімдікті оның ұрпағы бойынша бағалау жүргізу үшін жекежеке
көбейтіп, таза сорттармақ жағдайына жеткізеді. Таза сорттармақ, дегеніміз — бір жұп ата ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
анадан тараған белгілері бойынша гомозиготалы ұрпақтар. Адам қолдан сұрыптаудың әдістері
арқылы популяцияда қажетті, бағалы белгілері бар дараларды көбейтеді.
Өсімдіктердің сорттарын, жануарлардың жаңа тұқымын шығару үшін будандастыру әдісін
қолданады. Олар туыстық будандастыру (инбридинг) және туыстық емес будандастыру
(аутбридинг) болып бөлінеді. Туыстық будандастыру немесе инбридинг будандастыруда
туылған ұрпақта гендердің гомозиготалы күйге ауысуына байланысты гомозиготалы
даралардың үлесі арта түседі. Мал шаруашылығында бір атаанадан туған төлдерді бір
бірімен, не атаанасын өз төлімен шағылыстырады. Бұл өсімдіктердің
өздігінен тозаңдануына ұқсайды және гомозигота санын кебейтуге әкеледі. Осымен қатар
ұрпақта пайда болған (рецессивті гомозиготалы жағымсыз) мутациялар даралардың
өнімділігіне, тіршілік қабілетіне кері әсер етеді. Жақын туыстарды бірбірімен
будандастырудың тиімді жағы да бар. Ұрпақта бағалы белгілер беки түседі және бұл қасиет
атаанасында бірдей болса, болашақ ұрпақтарына беріліп отырады. Туыстас будандастыру
жануарлар мен өсімдіктердің селекциясы үшін қажетті сорттармақтар алу үшін кеңінен
қолданылады. Туыс емес организмдердің будандасуын аутбридинг деп атайды. Аутбридинг:
түр ішіндегі будандастыру және әріден будандастыру болып бөлінеді.
Гетерозис кезінде атаанасымен салыстырғанда буданның тіршілік қабілеті артып, мол өнім
береді. Бірақ бұл қасиет кейінгі ұрпақтарында біртіндеп төмендеп өше бастайды. Гетерозис
құбылысын өсімдіктер және жануарлар селекциясында жиі қолданады. Бұл құбылысты ең
алғаш 1914 жылы Америка ғалымы В. Шелл жүгері өсімдігінен байқайды. В.
Шеллдің тәжірибесі бойынша, жүгері өсімдігі гетерозисті буданының бірінші ұрпағының өнімі
екінші ұрпағының өніміне қарағанда — 35%ға, үшінші ұрпағында 50%ға төмендегенін
көрсеткен. Гетерозистің швед ғалымы А. Густафсон анықтағандай, өсімдіктерде бірнеше түрі
бар. Олар жыныстық гетерозис — жыныс органдарының жақсы дамуына байланысты тұқым
мен жемістің өнімі артады. Денелік гетерозис — вегетативті органдарының іріленуі.
Бейімделгіш гетерозис — будан өсімдіктердің ортаға бейімделіп тіршілік қабілетінің
артуынан туады. Гетерозис ірі қара малдарда жиі кездеседі. Мысалы, ірі қара
малдың Герефорт және Шортгорнтұқымдарын будандастырғанда, будандардың еті мол және
өте жоғары сапалы болған. Ал қазақтың Ақ бас сиырын Сантагертруда тұқымымен
будандастырғанда, будан ұрпақтары етті болады. Бір өркешті түйені (нарды) екі өркешті
түйемен будандастырғанда, сондайақ жылқы мен есекті будандастырғанда, ұрпақтарында
гетерозис құбылысы байқалады. Қашар — екі түрге жататын жылқы мен есекті шағылыстыру
нәтижесінде алынған ұрпақ, бермейтін будан. Күші жағынан ата анасынан бірнеше есе артық
болады. Гетерозигота құбылысының табиғаты, оның молекулалық сыры әлі толық анықталған
жоқ. Әріден будандастыру. Әр түрге және туысқа жататын организмдердің будандасуын
әріден будандастыру дейді. Мұндай шағылыстырудың мақсаты — бір түрге жататын
дараларды будандастыруда беріле алмайтын белгілер мен қасиеттердің тұқым
қуалауын зерттеу. Өсімдіктердің мәдени сортымен жабайы түрін будандастыру арқылы
сапалы будан алуға болады. Мысалы, қарабидай мен бидайдың бидай мен эгилопс деп атайтын
жабайы астың тұқымдастың будандары бар. Әріден будандастыруды алғаш зерттеген И.Г.
Кельрейтор болды. Ол 1760 жылы темекі мен махорканың арасынан алғаш рет будан алды.
Әріден будандастырумен Г. Мендель, И.В. Мичурин, Н.В. Цицин, т.б. ғалымдар айналысты.
Түраралық, туысаралық будандардың саны аз, тіршілік қасиеті төмен, ұрпақ бермейді.
Ұрпағының болмау себебі, бір жағдайда — жыныс органдарының дұрыс дамып, пісіп ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
жетілмеуінен болады. Өсімдіктерде тозаңның толық пісіп жетілмеуінен тозаңқап толық
ашылмайды. Екінші жағдайда — будандастыруға алынған организмдердің хромосомалар
санының және жұптарының өзгеруінен туады. Мысалы, будандастыруға алынған А түрге
жататын организмнің 14хромосомасы, Б түрге жататынның 28 хромосомасы бар делік. Бірінші
ұрпақ буданында 21 хромосома болады. Сонда Б түрге жататын дараның 7
хромосомасымен конъюгацияға түсетін жұп (гомологті) хромосомалар жоқ. Бұл
жағдай мейозда хромосомалардың ретсіз бөлінуіне және тіршілігі жоқ гаметалардың пайда
болуына әсерін тигізеді. Кейбір будандардың ұрпақ, бермейтін кемшілігін, оларды
полиплоидті түрге ауыстыру арқылы түзеуге болады. Бірінші рет Ресейде 1924 жылы Г.Д.
Карпеченко қырыққабат пен шомырды будандастыру арқылы мол ұрпақ беретін түраралық
будан алды. Бұл жағдайда будан өсімдіктердің хромосома санын екі есе көбейтеді.
Хромосомалар санының екі еселенуі барысында мейоз процесі дұрыс
жүріп, шомыр мен қырыққабат хромосомалары өз жұптарын тауып, конъюгацияланады.
Әріден будандастыруда академик Н.В. Цицин бидайды бидайықпен будандастыру арқылы
дәнді дақылдардың құнды сорттарын алды. И.В. Мичурин жұмыстарында әріден
будандастыруды пайдаланып, сиырбүлдірген мен таңқурайдың, алхоры мен шомырттың,
шетен мен сібір доланасының будандарын алды. Полиплоидия — жасушаның хромосомалар
санының өзгеруінен туындайтын геномды мутацияларға жатады. Егер эукариотты
организмдер жасушасының хромосома жиынтығы екіден артық рет еселенсе, ондай
организмдерді полиплоидті дейді. Полиплоидия табиғатта кең тараған құбылыс. Бұл әсіресе
гүлді есімдіктерде жиі кездеседі. Полиплоидия жасушаның митоздық, мейоздық бөліну
фазаларына ішкісыртқы орта факторларының әсер етуінен және будандастырудан да пайда
болуы мүмкін. Бұл құбылыс жануарларда сирек кездеседі. Академик Б.А. Астауров жібек
құртының жұмыртқаларына әр түрлі температурамен әсер ету арқылы партеногенез жолымен
полиплоидті түрін алды. Өсімдікте полиплоидия құбылысын қолдан тудыру арқылы, олардың
өнімділігін арттыруға болады. Мысалы, ғалымдар қызылша өсімдігінің тұқымын алкалоид
колхицин ерітіндісімен өңдеу арқылы полиплоидті түрін алып, Оңтүстік Қазақстан
облысының шаруашылықтарына енгізді. Өсімдіктердің ішінде маңыздыполиплоидтік топқа
астық тұқымдастарын жатқызады. Дүние жүзінде кең тараған бидайдың түрі — жұмсақ бидай.
Оның жасушаларында 2п = 42 хромосома бар. Жұмсақ бидай осыдан 8000 жыл бұрын орталық
Еуропада өсірілген 2п=28 хромосомасы бар бидайдың түрі, 2п=14 хромосомасы бар жабайы
бидай түрімен табиғи жағдайда будандасу нәтижесінде пайда болған. Ертеде олардың қажетті
қасиеттерін байқаған диқандар егіп, өсіріп, ұрпақтанұрпақка қалдырып отырған. Ал жұмсақ
бидайдың арғы тегінің бірі — 28 хромосомалы бидай. Таяу Шығыста өскен (2п х 14)
хромосомалы жабайы бидайдың екі түрінің будандасуынан шыққан. Қазір 28 хромосомалы
бидайдың түрлерін, 42 хромосомалы бидайлармен қатар егіп жүр. Қазақстанда 28
хромосомалы қатты бидайдың сорттары "Алмаз", "Мелянопус40", "Харьковская46"
"Саратовская40" Солтүстік және Орталық аумақтарда егіліп, сапасы жоғары болғандықтан
макарон жасауда қолданылады. Табиғатта өсімдіктердің полиплоидті түрлерін, адамның
қатысуынсыз қоршаған орта жағдайлары іріктейді. Сондықтан өсімдіктер дүниесін
жартысынан артығы — полиплоидті. Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің ішінде бидайдан
басқа, полиплоидті мақта, балқурай, банан, картоп және басқамәдени өсімдіктердің түрлері
бар. ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
-СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
МЕДИЦИЦИНАЛЫҚ
МЕДИКО –СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ
 КОЛЛЕДЖ
 ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
   «ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ, ЖАЛПЫ ГУМАНИТАРЛЫҚ ӘЛЕУМЕТТІК –ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ПӘНДЕР » БӨЛІМІ
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2017-2018 ОҚУ ЖЫЛЫ
Электрондық  оқулық арқылы  селекция ғылымының  генетикалық негіздері  туралы
көрсете отырып тыңдату
 Бейне ролик ( Гетерозис құбылысы)
 Білімгерлерге  жаңа тақырып бойынша топ ішінде талқылау үшін  мәтін тарату
  « Мәтінмен жұмыс»  Мәтін бойынша сұрақ беру
 1.Өсімдіктер селекциясы мен жануарлар селекциясында будандастырудың  қандай әдістері
қолданылады?
 2.Қазақстандық  ғалымдар шығарған  өсімдіктердің  қандай сорттарын және жануарлардың
қандай тұқымдарын білесіңдер?
V Жаңа сабақты  бекіту
 III «Ой толғаныс»
4  «Тәуелсіз қазақ мемлекеті»  Бүгінгі Қазақстан (Н.Ә.Назарбаевтің «Болашаққа жол,
«Нұрлы жол»жолдауларын жүзеге асыру белестері
1 ( слайд арқылы)    «Сәйкестендіру тест» орындау ПРОФЕССОР РУЗУДДИНОВТЫҢ
СТОМАТОЛОГИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЙ КОЛЛЕДЖ
ПРОФЕССОРА РУЗУДДИНОВА
АШЫҚ САБАҚТЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ
2014-2015 ОҚУ ЖЫЛЫ
  Тиісті сандарға дұрыс  сәйкес келетін әріптерді  сәйкестендіріңіз.
1
2
3
4
5
6
7
8
Қазақстандық тары өсіруші
 Жақын туыстық қатынасы бар
өсімдіктерді будандастыру
Өнер,  шеберлік,  ғылым деген мағынаны
білдіретін ұғым
1914 жылы Американдық генетик К. Шелл
енгізген ұғым.
Хромосома   сандарын еселеп көбейту
Туыс емес дараларды будандастыру.
 Бір түрге жататын организмдердің
хромосома санының еселеніп артуы
 Әр түрге жататын организмдердің
хромосомалар жиынтығының бірігуі
нәтижесінде  пайда болады
А  Гетерозис құбылысы
Ә Аутбридинг
Б Аллополиплоидия
В  Полиплоидия
Г
 Автополиплоидия
Д  Шығанақ Берсиев
Е Инбридинг
Ж Биотехнология
 Берілген     мәдени   өсімдіктердің     суреттерін   шыққан
2.«Суреттер   сыры»   ойыны
орталықтарына  сәйкес  картаға жапсыру  керек,яғни әр орталықтың тұсына жапсырады.
3. Сөзжұмбақ «Селекция»  сөзін табу арқылы шешу
4.Термин сөздерге  анықтама беру
 Селекция,Трансплантация, Ген, Генофонд, Гибрид,Гетерозис.
ББҮ кестесін толтыру
 Білгенім ,Білгім келеді,  Үйренгенім
Сабақты қорытындылау:
  Сонымен,  селекция  ғылымы биология ғылымының негізгі саласы болып табылады.
Қазіргі кезде  селекция ғылымы кеңінен даму үстінде. Жер бетіндегі барлық ағзалар
қорғауды қажет етеді. Жер шары баршамыздың ортақ  үйіміз. Табиғаттың жойылуы
адамзаттың жойылуына әкеліп соғады. Жарық дүниеге  дені сау ұрпақ  алып келу үшін
экологиялық жағынан  білімді мәдениетті болуымыз қажет. «Қазақ хандығының 550жыл»
толу мерекесіне  біздің үлесіміз саналы тәрбие мен сапалы білім болмақ.  Бұл Елбасы Н.Ә.
Назарбаевтың  елімізді « Жасыл экономика»  және « Экологиялық қауіпсіздікті» дамыту
бағдарламасымен сәйкес келеді.
VI Үйге тапсырма беру: §52, §53, §54 оқып келу. Н.В Вавилов   еңбектеріне   хабарлама
беру
VII Білімді бағалау:  сабаққа белсене қатысқан,  тапсырманы  толық орындаған  топтағы
білімгерлерді«Қазақ хандығына 550 жыл» жинаған  төс белгісі арқылы     бағалау. Бағаны
оқу журналына қою

file_name: био 1 курс ашық сабақ жоспары(1).doc

intro:
Білімгерлерге генетика мен селекцияда кездесетін ауытқуларды және олардың алдын алу жолдарын көрсете  отырып,  мәдени өсімдіктердің  шығу орталықтарын танып- білу, селекция  биология ғылымдарының басқа салалары арасында маңызды ғылым екенін оқыту
Дамытушылық  Білімгерлерге  мал шаруашылығындағы жаңа қолтұқымдарының тигізетін пайдасы туралы, оларды алуда пайдаланатын әдістер туралы түсініктерін дамыту, пәнге деген қызығушылығын арттыра отырып,селекция ғылымының дамып –жетілуіне үлес қосқан ғалымдардың еңбектерін оқып-үйренуді  жетілдіре  отырып, логикалық ойлау қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік:  Ақпарат құралдары арқылы жаңа иновациялық әдістерді пайдалана отырып білімгерлердің  шығармашылық қабілеттерін  арттыра отырып, салауатты өмір салтын қалыптастыруға , селекцияның табиғатқа, адамға тигізетін пайдасын әңгімелеу, экологиялық тәрбиені дамыту,  білімгерлердің іс-әрекетін жоспарлап ұйымдастыруда, бірін-бірі тыңдай білуге тәрбиелеу.

title: Селекцияның міндеттері мен әдістері.


extracted_text:
«Готовность учащихся 11х классов к ЕГЭ»
 Анкета
1.  Знаешь ли ты, что такое ЕГЭ?
     да         нет
2.  Принимал ли ты когданибудь участие в тестировании?
     да          нет
3.  Знаешь ли ты, чем отличается ЕГЭ от выпускного экзамена в
школе?
     да        нет
4.  Какие трудности вы испытываете при подготовке к ЕГЭ?
А. недостаточный объём знаний;
Б. недостаточная сформированность навыков работы с
тестовыми заданиями;
В. Неумение оперировать учебным материалом при выполнении
тестового задания;
Г. Неадекватная самооценка (неуверенность, страх);
Д. недостаточное знакомство с процедурой ЕГЭ;
Е. незнакомое место, незнакомые взрослые.
5.  Что поможет вам удачно справиться с ЕГЭ?
________________________________________________________
________________________________________________________
________________________________________________________
________________________________________________________
________________________________________________________
________________________________________________________

file_name: Анкета к ЕГЭ.doc

intro: Анкета предназначена для выявления трудностей при подготовке учащихся к ЕГЭ. Тестирование проводится 3 раза в год (сентябрь, декабрь, май). Анализ изменения трудностей за весь период позволяет определить психологическую готовность учащихся к прохождению Единого Государственного Экзамена и определить пути коррекции трудностей.

психологическая работа

group: Педагогика

title: Анкета  «Готовность учащихся 11-х классов к ЕГЭ»


extracted_text:
Оқыту және оқытудағы жаңа тәсілдер модулі бойынша диалогтік
оқыту
Мағзумова Гүлмира Каиркановна
 Білім үдерісінің нәтижелі болуы мұғалімдердің оқушы өздігінен меңгеріп, таныта білген
білім дағдылары мен амал, көзқарастарын зейін білген білім модельдері аясында ғана
жүзеге асырылады  Осы жағдайда заман талабына сай педагог оқушыны қалай және неге
оқыту керек? Бұл мәселені шешуде ең алдымен мұғалімнің кәсіби дамуына аса маңызды
көңіл аударуды қажет етеді. Осыған қатысты маңызды түйіндер Кембридж
бағдарламасының мазмұнындағы 7 модуль идеясында ашылады. Жеті модульдердің
барлығында  қарастырылатын идеялары білім алушылардың өзінің түсінігі қалыптасуына,
белсенді білім алуына, әлеуметтік серіктестікте білім алуға, оқушылардың сыни тұрғыдан
ойлауын дамытып, өзара тілдік қарымқатынас орнатуын дамытуға негізделген. Негізгі
идеяларды іске асыру үшін мұғалім тұлғаның бойында еркін ойлап, өз ойын тілдік қарым
қатынас барысында еркін ашық айта білу қабілеттерін қалыптастыру керек.Кей жағдайда
білім беру үрдісі барысында кездесетін  мәселе, оқушылардың көпшілігі еркін ойлауда,
ойларын жеткізуде біршама қиналатындығы байқалады. Мысалы, мұғалімнің қойған
сұрақтарына оқушылар мәтіннің үзіндісімен ғана жауап береді. Кіші жастан бастап
диалогтік оқытудың өзіндік негізі қалыптаспаса  жоғары сыныптарда қиыншылықтарға тап
болатыны белгілі. Бұл жағдай әсіресе оқушылардың бастауыштан орта буынға ауысуы
тұсында байқалады.Балалардың қажеттіліктерін ескере отыра дағды және қасиеттермен
қаруландыру – мұғалімдер үшін ынталандырушы күш болып табылады
Кез келген нәрсені түсіну немесе түсіндіру үшін мұғалімнің өзі оның негізін біле білуі
керек. Мұғалім балаға жаңа білім бермес бұрын, ең алдымен баланың ынтасын аударар
нәрсені жақсы білу керек. 45 минут сабақтың сәтті өту құпиясы мұғалімнің өз назарын
нәтижелерге шоғырландыруына байланысты.                                                               Сабақ  —
бір пәнді оқытуға арналған оқу жұмысын ұйымдастырудың негізгі түрі. Әр сабақты тиімді
етіп құру бұл мұғалімнің шеберлігіне байланысты.Мен де сәтті сабақтың алты сипатын
басшылыққа ала отырып, сабағымда оқушылардың  сабаққа деген қызығушылығын
арттырып, шығармашылыққа баулу үшін, ойын еркін жеткізетін, пікір алмаса алатын
оқушы  шығару үшін жұмыстандым. Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыру
үшін, достық қарымқатынастары артуы үшін сабақты бірінші ынтымақтастық
атмосферасын құруға үйреттім. Нәтижесінде оқушылар тың ойымен жаңа сабаққа кіріседі.
Кембрижд университетінде бекітіліп берілген 7 модулдің бірі «Оқыту және оқудағы жаңа
тәсілдер» модулі, оның ішінде «диалогтік оқыту» тәсілін, басқа да модулдерді ішнара
қатыстырып, ықпалдастыра отырып сабағымызға кірістіремін.Сабағымызды бастамас
бұрын біздер топқа бөліп аламын. (мұғалімдерді түрлітүсті қаламсаптар арқылы бөліп
аламын) (1 минут)
1) Топтар ереже құрып, толықтырып тақтаға іліп қоямыз  (1оминут) Сергіту сәті.(Мақсатқа
жету) (7 минут) Слайд көрсетіледі/диалогтік оқыту/ (1о минут).    Диалогтік оқытуға
қысқаша шолу: Құрметті әріптестер,Дарынды және талантты оқушылар біртекті топ болып табылмайды, олардың әрқайсысы ерекше қасиетке ие екенін есте ұстау керек.Дегенмен топ
жағдайында дарынды және талантты оқушылар санатын қарастыру кезінде бірқатар ортақ
сипаттамаларды көруге болады.Кейбір оқушылар бірқатар салада осындай қасиеттердің
бар екендігін көрсете біледі,ал осы кезде басқаларытек бір ғана салада көрсете
алады. Дарынды және талантты оқушылар кең өрісті қабілетке ие: олардың кейбірі,
мәселен, ғылым мен техника саласындағы ерекше қабілетін көрсете алуы мүмкін, ал
кейбіреулері өнерде немесе поэзияда, қоғамдық көшбасшылықта көрінер.
«Диалогтік оқыту» модулі бір жағынан қызықты болса, екінші жағынан барлық мәнжайын
түсінуді қажет ететін модульдердің бірі. Оқу үрдісіне оқушылардың барлығы белсенді
жұмыс жасауын қамтамасыз ету үшін белсенді оқыту әдістерін кеңінен қолдану керек.
Мысалы: рөлдік ойындар, постер т.б.. Бұл әдістер сыныптағы барлық оқушыларды
әрекетке тартып, ұжымда жұмыс жасауға үйретіп, тілдік қарымқатынас орнатуға септігін
тигізеді. Осы орайда кейбір ұстанымдарға сүйену маңызды болып табылады
2) Постер қорғау /диалогтік оқыту\ Топтар топпен жасаған жұмыстарын тақтаға шығып
қорғайды, қойылған сұрақтарға жауап береді.

 Постер құрып, оны қорғау арқылы диалогке қатысушылардың  мысалы, сөйлеуші әрбір
сөзін түсінікті етіп, мәнерімен сөйлеу,  дұрыс сұрақ қоя білу, ал тыңдаушы – айтуға
мүмкіндік беру, жақсы тыңдаушы бола білу керектігі мен шыдамдылықпен таныту
керектігін жайында түсініп, ой қозғауға жетелейді. Диалогтік оқыту барысында
  әңгімелесудің оқутанымдық, тілдікдамытушылық, әлеуметтікбағдарлаушы  міндеттері
қамтылуы маңызды болып табылады.                         Оқушылардың тақырыпты түсінуіне қол
жеткізу үшін мұғалімдер қолданылатын сұрақтардың екі түрі:«төмен дәрежелі» және
«жоғары дәрежелі» сұрақтар кең қолданылады деген пікір бар. Жоғары дәрежелі
сұрақтар қойылғанда, оқушылар ақпаратты белгілі бір жолдармен қолдануға, қайта құруға,
кеңейтуге, өзіндік көзқарастарын білдіріп, бағалауға және талдауға тиіс болады. Сұрақ қою
маңызды дағдылардың бірі болып табылады. Себебі сұрақ дұрыс қойылған жағдайда  ғана
танымдық сұрақ сабақ берудің тиімді құралына айналады және де оқушылардың ізденуіне қолдау көрсетіп, ізденушілік, зерттеушілік қабілеттерін  жақсартады және білім, ақпарат
алу көкжиектерін кеңейте түседі. Сондықтан да өткізілген сабақтар барысында қойылған
сұрақтар баланың  санасына қойылатын талаптар тұрғысынан ойластырылса нұр үстіне нұр
болады. Жоғары дәрежелі сұрақтар балалардан ақпаратты белгілі дәрежеде қолдануды,
қайта ұйымдастыруды, дамытуды, бағалауды, талдауды, яғни, ойлау операцияларына
дайын болуды талап ететін сұрақтар.  Ашық сұрақтарды көбірек пайдалану оқушыларға
әлдеқайда жоғарырақ деңгейде ойлануға көмектеседі.

«Сұрақ қою қайтадан сұрақ қою» әдісінің негізгі мақсаты – бірбірімен ой бөлісу
арқылы өз білімдерін жетілдіру жұмысымен айналысу. Жаттығу барысында оқушылар кез
келген сұрақ қоя отырып, менде осы тақырып бойынша қандай ойлар мен ұстанымдар бар?
Бұл жұмыс мен және менің құрбыларым үшін қаншалықты маңызды? т.б.  сұрақтарға жауап
бере отыра қандай мәселелерді игергенін, игеру жолында қандай қиындықтар туындады,
оларды қалай мен шешу керекпін? деген сұрақтар төңірегінде берілген уақыт ішінде
жекелей ой қозғап өзара ой бөлісу арқылы тілдік қарымқатынас орнатады. Сондай –ақ осы
жұмыс арқылы оқушыларды өздігінен, жұппен және ұжыммен жұмыс атқаруға үлкен
септігін тигізіп, жұмысқа белсенді қатысуына мүмкіндік береді.
   Сұрақтардың түрлері
Төмен
дәрежелі
жабық
    Жоғары дәрежелі
Қолдануға, қайта құруға, кеңейтуге, бағалауға,
талдауға тиіс
 Сұрақ қоюдың ережелері Түрткі
сұрақ
Сынақтан
    Қайта бағыттап қою
    өту
Жауап беру үшін
Оқушылардың жауабын
түзету үшін

Сұрақты
қарапайым етіп қою
Өткен
материалдарға оралу
Ойға салу
Дұрысын
қабылдап, толықтыру
Толық жауап беру
Ойларын анық
білдіру








 Сұрақты басқа оқушыға бағыттау
   Сұрақтардың маңыздылығы:
   Ынталандырады
Қызығушылығын анықтайды
 Зерттеуге ынталандырады.
 Білімін қалыптастыруға көмектеседі.
СТО ықпал етеді
Оқытуды қиындататынқиындықтар мен
түсінбестіктерді анықтайды






Александер (2004) оқытудағы әңгімелесу   қарым  қатынас жасаудың бірсарынды үдерісі
емес, керісінше  идеялар екіжақты бағытта жүреді және осының негізінде оқушының білім
алу үдерісі  алға жылжиды деп тұжырымдайды. Диалог барысында оқушылар (сонымен
қатар олардың мұғалімдері де) келісілген нәтижеге жету үшін күшжігерін жұмсайтын және
Мерсер (2000) сипаттағандай, білімді бірлесіп алуда немесе  «пікір алмасу» барысында
тең құқылы серіктестер болып табылады. Мерсердің айтуынша, ұжымдық түсіну мен білім
беруге қол жеткізу аясындағы табысты талқылауларда әңгімелесудің зерттеушілік
түрі басымдылыққа ие болады.
Білім беру үрдісінде  оқушыларға  білім беруде  тиімді  әдістерді  пайдалану арқылы
оқушының  білімге деген  ынтасын дамытып, ойын еркін жеткізе білу қабілетінің
белсенділігін қалыптастыруға негіз  болады деуге болады. Сондайақ мұғалімдер осы
бағытта жұмыстар атқарса оқушы мен мұғалім арасында өзара серіктестік пайда болады.
Сонымен қатар еркін тілде сөйлеп өзінің сыни көзқарасын білдіріп, басқаларға  жеткізе
алатын, бәсекеге қабілетті  тұлғаға  айналады.
Диалогтік оқыту – мұғалімнің жанжақты жұмысын талап етеді. Білім беру барысында диалогтік оқытуды дамыту үшін мұғалімнің тәжірибесінде не қажет?
Әрине, оқытудың әдістәсілдерінің сынып жағдайында дұрыс таңдалуы нәтижеге жетудің
бастамасы болып табылады. Бұл мұғалімнен біліктілік пен шеберлікті қажет етеді.
Кембридж әзірлеген Бағдарламаның басым бөлігі сындарлы оқыту теориясына басым назар
бөледі. Бұл теория оқушылардың ойлауын дамыту олардың бұрынғы алған білімдері мен
жаңа немесе сыныптағы түрлі дерек көздерінен, мұғалімнен, оқулықтан және достарынан
алған білімдерімен өзара әрекеттесуі жағдайында жүзеге асады деген тұжырымға
негізделген.

оқушының идеясы мен білімбіліктілігін дамытуға ықпал
ету

Оқу үрдісі  барысында
келесі жайларды
ескерген жөн

әр оқушы өз деңгейінде жұмыс жасап, кейбір болжамдар
бойынша ойларын білдіре алуларына жағдай жасау

көзқарастарын нақтылап, жаңа ұғымтүсініктерін өрістеуіне мүмкіндік беру

оқушылардың бастапқы білімдерін жаңа біліммен өзара
байланыстыруға мүмкіндік тудыратын жағдай жасау

Сондайақ диалогтік оқыту барысында  оқушылардың өз ойларын айтуға мүмкіндік туғызу,
оқытуда мұғалім мен оқушы, оқушы мен оқушы арасындағы диалог жүргізу дағдысы қай
денгейде екенін үнемі назарда ұстау маңызды болып табылады.  Диалогтік   оқыту арқылы
сыни тұрғыдан  ойлауды дамытудың  негізгі ерекшелігі   ұстаздар мен оқушыларға өз
еріктерімен және бірлесіп шығармашылық жұмыс істеуге жағдай жасайды. Қазіргі
оқытудың талаптарына  сай мұғалім де, оқушы да жаңаша көзқарасты, терең ойлы болуды
керек етеді. Сондықтан қазіргі заман талабына сай жас ұрпақтың көкірегі ояу, ізденімпаз,
отаншыл, шығармашылық жұмыспен айналыса алатын дәрежеге жеткізуіміз керек деп
ойлаймын. Оқушыларға  жаңа тақырыптарды қызықты, түсінікті етіп түсіндіру үшін керекті
тәсілдердің бірі ретінде диалогтік оқыту  арқылы сыни тұрғыдан ойлауға үйрету деп
ойлаймын. Осы жаңа әдіс – тәсілдерді қолдана отырып, жаңа сабақтың аясында қосымша
қызықты деректерді ұсынуға, қиын тақырыптарды әр түрлі жұмыс түрлері арқылы
жеткізуге, жаңа идеяларды әсерлі етіп көрсетуге  болады. Бағдарламаның жеті модулін
білім беру үрдісіне енгізе отырып мұғалім мен оқушылар арасындағы белсенді қарым
қатынасты қалыптастырып, келешек өмірге жол ашамыз.
Диалогтік оқыту және сыни тұрғыдан ойлауға үйрету негізінде әр түрлі әдістәсілдерді
пайдалана отырып, өткізілген сабақтардың нәтижесі бойынша оқушылардың сөйлеу
қабілеті, сұраққа жауап беру қабілеті, мәтінді сипаттау қабілеті, сұрақ қоя білуі, таныс
материалды меңгеру қабілеті біршама жақсы нәтижелерге көтеріледі деуге болады.
Бұрынғы оқушылар тек қана тыңдаушы болса, қазіргі оқушы  өздігінен білім іздейтін қалай
оқу керектігін түсінетін жеке тұлға екендігіне ерекше мән бергеніміз жөн. Тұлғаны дамыту
үшін оқытудың жаңа тәсілдерін қолдануымыз керек деп ойлаймын. Бұл заман талабы.
Көштен  қалуға болмайтындығын бәріміз де түсінеміз.
       Алдағы уақытта да білім беру үрдісінде осы бағыттағы жұмыстарды жүзеге асыратын
болсақ:






барлық оқушылар сабаққа белсенді қатысады;
барлық оқушылар  өздерін  еркін  сезінеді;
олар бір нәрсені қате айтамыз деген қорқыныштан арылады;
жауапты бірлесіп іздейді, жолдастық көмек, бір біріне деген жауапкершілік
сезімі   пайда болады;
сабақ оқушы үшін, мүғалім үшін де пайдалы болады;
ең бастысы олар бір біріне қатты әсер етеді, бірбірінен үйренеді және  бірінбірі
үйретеді. Білім беруде жақсы істер жалғасын тапса оқушы қалай оқу керектігін түсініп, өзінөзі
реттеп, достық қарымқатынас пен жақсы көңілкүйде болары анық. Мен үшін ең тиімді
сабақ ол  нәтижелі сабақ. Ал, сабақтың нәтижесі оқушылардың ісәрекетінен көрінеді.