extracted_text:
1 вариант
Ф.И.___________________________________________________
1. Выбери верное утверждение
 Имя существительноеэто часть речи
 Имя существительноеэто член предложения
 Имя существительноеэто часть слова
2.Выбери верное утверждение
 Имя существительное отвечает на вопросы
 какой? Какая ?какое?
 Имя существительное отвечает на вопросы кто? что?
 Имя существительное отвечает на вопросы что делает?
 что сделает?
3. Выбери верное утверждение
 Имена нарицательные пишутся с большой буквы
 Имена собственные пишутся с большой буквы
4. Выбери верное утверждение
 Одушевлённые имена существительные отвечают на вопрос
что?
 Одушевлённые имена существительные отвечают на вопрос
кто?
5. Выбери верное утверждение
 Имена существительные обозначают признак предмета
 Имена существительные обозначают действие предмета
 Имена существительные обозначают предмет
6.Часть речи, которая обозначает предмет и отвечает на
вопросы ________________________ называется именем
существительным.
7. Что отличает имя существительное от других частей речи?
 1) Обозначает признак предмета и отвечает на вопросы какой?
какая?
 2) Обозначает предмет и отвечает на вопросы кто? что?
 3) Обозначает действие предмета и отвечает на вопросы что
делает? что делал?
8. Если имя существительное обозначает людей или животных,
оно отвечает на вопрос...
 1) кто? 2) что?
 9. Если имя существительное отвечает на вопрос кто?, оно
обозначает...
 1) явления природы.         2) вещи;             3)зверей;
 4) птиц;                              5) людей;           6) растения;
 7) орудия труда.
10. Подчеркни имена существительные.
Пригрело, зонтик, облака, говорит, добрый, котёнок, рисовал,
белка, золотой, доброта.
11. Отметь одушевленные имена существительные:
1) береза;           2) мороз;          3) вода;                4) волк.
12.Найди собственные имена существительные, исправь
ошибки:
1) волга;     2) река;       3) пушок;          4) собака.
13. Укажи  строчку, в которой все имена существительные
стоят в единственном числе:
1) солнце, ребята, новости;
2) поездка, зонтик, лыжи;
3) работа, рассвет, победа.
14.  К какому имени существительному проверочное слово
подобрано неправильно:
1) сугроб – сугробы;
2) выход – выходить;
3) сторож – сторожка;
4) площадь – площадочка .
15. На какой вопрос отвечают слова:
барсук, пальто, кедр, зима, лиса?
1) Кто? Что?    2) Что делает?     3) Какой?       4) Что делают? 25. Продолжи ряд слов по образцу. Придумай и запиши по 2
слова. Придумай и напиши с любыми словами 1 предложение.
Подчеркни главные члены предложения.
(кто?) воробей_____________________________________________
(что?) ручей_______________________________________________
_________________________________________________________
26. Напиши к данным именам существительным
противоположные по смыслу слова ( антонимы)
Друг _____________________   Добро  _______________ _______
Правда –______________________
.
16. Укажи слово, которое в предложении является
подлежащим:
Мама сварила повидло из яблок.
1) мама;    2) повидло;    3) яблок;    4) сварила.
17. Составь предложения и запиши их. Укажи имена
существительные.
 В, купались, реке,  дети.
 У, Зорьки, коровы, был, Васька, телёнок.
_________________________________________________________
_________________________________________________________
_________________________________________________________
18. Выполни разбор  имён существительных.
Образец: сорока – сущ., (кто?), нариц., одуш., ед.ч.
Наталья  __________________________________________
19.Какие имена существительные не имеют формы
единственного числа?
а) ножницы      б) колёса            в) ворота              г) сани
д) столбы          е) сердца            ж) корабли          з) очки
20.  Укажи имена существительные, которые не употребляются
во множественном числе (подчеркни):
 посуда слог хлопок обувь колесо роза весло табак земля
21. Допиши названия
город __________________
река ____________________
22.Напиши имена существительные во множественном числе
окно ___________                     поле _______________
книга __________                     мышь _______________
23. Напиши имена существительные в единственном числе
песни _________________                         поля _______________
друзья __________________                    ножницы ______________
24. Допиши слова  синонимы (близкие по значению),
отвечающие на вопрос кто? или  что?
     Пища  …              конь  … .
 Одушевлённые имена существительные отвечают на вопрос
что?
5. Выбери верное утверждение
 Имена существительные обозначают  предмет
 Имена существительные обозначают действие предмета
 Имена существительные обозначают признак предмета
6.Часть речи, которая обозначает ____________ и отвечает на
вопросы кто? что? называется именем существительным.
7. Что отличает имя существительное от других частей речи?
 1) Обозначает признак предмета и отвечает на вопросы какой?
какая?
 2) Обозначает предмет и отвечает на вопросы кто? что?
 3) Обозначает действие предмета и отвечает на вопросы что
делает? что делал?
2 вариант
Ф.И.__________________________________________________
1. Выбери верное утверждение
 Имя существительноеэто часть слова
 Имя существительноеэто член предложения
 Имя существительноеэто часть речи
2.Выбери верное утверждение
 Имя существительное отвечает на вопросы какой? какая?
какое?
 Имя существительное отвечает на вопросы кто? что?
 Имя существительное отвечает на вопросы что делает?
 что сделает?
3. Выбери верное утверждение
 Имена собственные пишутся с большой буквы
 Имена нарицательные пишутся с большой буквы
4. Выбери верное утверждение
 Одушевлённые имена существительные отвечают на вопрос
кто?
8. Если имя существительное обозначает людей или животных,
оно отвечает на вопрос...
 1) кто? 2) что?
 9. Если имя существительное отвечает на вопрос кто?, оно
обозначает...
 1) орудия труда.         2) птиц;                  3)зверей;
 4) вещей;                     5) растения;           6) людей;
 7) явления природы.
10. Подчеркни имена существительные.
Зазвенело, улыбка, красивый, басня, ушёл, смотрит, гололёд, синее,
имя, сын.
11. Отметь одушевленные имена существительные:
1) чайка;     2) ветер;      3) одежда;      4) морковь.
12. Найди собственные имена существительные, исправь
ошибки:
1) волгоград;     2) деревня;    3) барсик;     4) воробей.
13. Укажи  строчку, в которой все имена существительные
стоят в единственном числе:
1) море, дети, рассказы; 21.Допиши названия
улица _____________________
море ______________________
22.Напиши имена существительные во множественном числе
пассажир ___________                    колесо _______________
доктор __________                           мышь _______________
23. Напиши имена существительные в единственном числе
кольца _________________                         флаги ____________
волки __________________                       брюки _____________
24. Допиши слова  синонимы (близкие по значению),
отвечающие на вопрос кто? или  что?
     врач  …                лётчик  …
25. Продолжи ряд слов по образцу. Придумай и запиши по 2
слова. Придумай и напиши с любыми словами 1 предложение.
Подчеркни главные члены предложения.
(кто?) собака_____________________________________________
(что?)берёза_______________________________________________
_________________________________________________________
26. Напиши к данным именам существительным
противоположные по смыслу слова ( антонимы)
вечер _____________________   жара  _______________
война  ____________________
2) указка, растения, брюки;
3) подвиг, перчатка, мастер.
14. К какому имени существительному проверочное слово
подобрано неправильно:
1) флаг – флаги;
2) указ – указка;
3) гараж – гаражи;
4) низкий – низенький.
15.  На какой вопрос отвечают слова:
 олень, одежда, сосна, осень, медведь?
1) Кто? Что?     2) Что делает?    3) Какой?    4) Что делают?
16. Укажи слово, которое в предложении является
подлежащим:
На небе сверкает яркая молния.
1) сверкает;    2) молния;           3) яркая;          4) небе.
17. Составь предложения и запиши их. Укажи имена
существительные.
  Из,  домой, Настя, шла, школы.
 Листочки, скоро, заблестят, зеленые.
_________________________________________________________
_________________________________________________________
_________________________________________________________
18. Выполни разбор  имён существительных.
Образец: ворона – сущ., (кто?), нариц., одуш., ед.ч.
лыжи  _____________________________________________
19 .Какие имена существительные не имеют формы
единственного числа?
а) ножницы          б) кольца            в) ворота              г) коньки
д) дубы                 е) сердца            ж) пароходы         з) очки
20.  Укажи имена существительные, которые не употребляются
в множественном числе (подчеркни):
Мебель  звук солнце обувь машина тюльпан герб сахар почва

file_name: проверочная по сущ-ным.docx

intro: Проверочная тестовая работа по теме: Имя существительное ( 2 класс). Может проводиться на этапе закрепления данной темы, можно также попробовать тест при введении в новую тему. Дети могут интуитивно выбрать ответы, затем, после прохождения материала, тест можно снова повторить.Также в теме: Повторение материала в начале 3 класса можно использовать этот тест.Файл содержит тест.

title: Тест


extracted_text:
УРОК МУЗЫКИ в 1 классе
ТЕМА: Музыкальные портреты
ЦЕЛЬ: показать, как своими средствами выразительности музыка рисует
портреты сказочных персонажей и людей.
ЗАДАЧИ:
• повышение уровня музыкальной грамотности – чувства музыки, стиля
• формирование внимательного отношения к другим людям
• формирование нравственно эстетических качеств
• повышение творческой активности учащихся
• развитие мышления, сенсорномоторной сферы
ТИП УРОКА: комбинированный урок
ФОРМА УРОКА: урокдиалог
ЖАНР УРОКА:  урок  с  элементами  игры
МЕТОДЫ:
• метод художественнопедагогической драматургии
• метод игровой ситуации
• проблемнопоисковый метод
• словесное рисование
• ассоциативный поиск (связь музыки с другими видами искусства)
• метод   перспективы   и   ретроспективы   в   обучении  («забегания   впрёд»   и
«возвращения к пройденному»).
МУЗЫКАЛЬНЫЙ МАТЕРИАЛ:
1. П.И.Чайковский «БабаЯга»
2. Песня «Баба – Яга»
3. В. Моцарт «Менуэт»
4. «Песня Менуэта» муз. Е.Адлера
5. С.Прокофьев «Болтунья»
6. Песня «Бравые солдаты»
     Музыка: А. Филиппенко
     Слова: Т. Волгиной
7. Песня «Песенка капель»
                Слова: М. Филатова
              Музыка: В. Алексеев
8. Физминутка: Мамины помощники «В доме восемь дробь шестнадцать»
    ПЛАН УРОКА:
Работа по теме урока
I. Организационный момент
II. Введение в тему
III.
IV.Вокальноинтонационная работа
V. Итоги
VI. Рефлексия
VII. Домашнее задание. ОБОРУДОВАНИЕ:
 Учебники для 1го класса; рабочие тетради
 компьютер;
 мультимедийное оборудование
Решаемые проблемы:
Как музыка расскажет нам о музыкальных портретах, какие чувства передает
музыка в пьесах?
Планируемые результаты (в соответствии с ФГОС)
Понятия.
Музыкальные портреты,  характер музыки, настроение в музыке и живописи,
интонация.
Предметные результаты
Научатся: Проводить интонационнообразный анализ инструментального
произведения – чувства, характер, настроение
Метапредмеитные результаты
Научатся: участвовать в совместной деятельности на основе сотрудничества, поиск
компромиссов, распределение функций и ролей.
Личностные результаты
Научатся: продуктивному сотрудничеству (общению, взаимодействию) со
сверстниками при решении различных творческих задач, в том числе музыкальных
Универсальные учебные действия (УУД)
Регулятивные:
1.Использовать речь для регуляции своего действия.
2.Постановка и выполнение целей.
Познавательные:
1. Ориентироваться в разнообразии способов решения задач.
2. Действия постановки и решения проблем в процессе анализа музыки.
3. Формирование устойчивого интереса к уроку через пластическое интонирование,
разыгрывание песни.
Коммуникативные:
1. Аргументировать свою позицию и координировать ее с позициями партнеров в
сотрудничестве при выработке общего решения в совместной деятельности,
участвовать в коллективном обсуждении проблем.
Личностные:
1.Наличие эмоционального отношения к произведениям музыки, литературы,
живописи.
2. Расширение представлений школьников об опыте человечества.
3.Реализация   творческого   потенциала   через   индивидуальное   и   коллективное
интонирование ХОД УРОКА:
      I.Организационный момент
Музыкальное приветствие

      II. Введение в тему
Звучит «Песня о картинах» Г. Гладков
Ребята, прежде чем прейти к новой теме, я предлагаю вам ответить на несколько
вопросов:
Слайд 1
Вы только что  прослушали песню, скажите, о чём поется в ней? (О картинах)
А какие виды картин бывают? (Натюрморт, пейзаж и портрет)
Кого изображают на портретах? (Людей)
Чтобы написать портрет, что необходимо художнику? (краски)
А что необходимо поэту, чтобы написать портрет? (слова)
А что нужно композитору, чтобы написать портрет? (звуки, ноты)
Художник написал портрет получилось изображение, картина; поэт написал
портрет – словесный; а бывает ли портрет музыкальный? (да) или (нет)
А кто его пишет? (композитор)
Для того, чтобы написать музыкальный портрет, композитор использует звуки,
ноты.
И поэтому тема нашего урока «Музыкальный портрет»
И сегодня, на уроке нам предстоит выяснить, бывают ли музыкальные
портреты?
И значит тема нашего урока, – какая – («Музыкальные портреты»)
Слайд 2, 3
Учитель: На нашем уроке мы продолжим говорить о том, что может нам рассказать
и показать музыка. На прошлом уроке мы увидели с вами, как музыка может
нарисовать картины природы. А сейчас представьте себе, что к нам в класс по
очереди будут входить незнакомцы. Их портреты нарисует музыка. Сможете ли
вы догадаться, кто придет к нам в класс? Для этого вам нужно внимательно
слушать музыку. Итак, встречайте...
     III. Работа по теме
Звучит пьеса «БабаЯга» П.И. Чайковского
Беседа после прослушивания: Как выглядит незнакомец?
Какой у него характер?
Что он может делать?
Что делает вначале и чем все заканчивается?
 В каком характере звучит музыка? (выбрать из слов на доске)
Слайд № 4

Ребята, это произведение написал известный русский композитор Пётр Ильич …
Название этого произведения «Баба…»
    Слайд № 5
(обобщить ответы детей и подвести их к названию пьесы «БабаЯга)
     Слайд № 6
Давайте вспомним любимую песню «Бабка – Ёжка»
2. Теперь в класс войдут новые герои. Сколько их?  один? два? Что они будут
делать  петь, танцевать или маршировать? Слушайте внимательно, об этом вам
расскажет музыка.
Звучит Менуэт В.А. Моцарта.
 Диалог учителя и учеников:
Слайд 7
Кто вошел в класс: реальные люди или сказочные персонажи? Сколько их? Что они
делают?
Какой танец они танцуют, старинный или современный?
Слайд 8
Учитель: Правы те, кто предположил, что это люди, их двое. Мужчина и
женщина и танцуют они старинный танец. Он называется менуэт (рассказать про
танец).
 Слайд 9
Давайте ещё прослушаем одно произведение
покажите движением рук, как они разговаривают между собой
Звучит «Песня Менуэта» муз. Е.Адлера
Слайд 10
Учитель: Вернемся теперь к нашим героям, которые танцуют менуэт. Сейчас еще
раз прозвучит музыка, а вы подумайте: молчат наши герои во время танца, а может
быть, они мирно беседуют, или даже ругаются? (беседуют)
а)
б) пластический этюд  дети изображают при помощи танцевальных
движений героев менуэта
Проведение физминутки. Поклон (приглашение на танец)
И, наконец, наша последняя гостья. Это девочка Лида. Она сама споет для нас
песню. Только прежде давайте прочитаем, о чем она будет нам петь (прочитать
отрывок стихотворения А. Барто «Болтунья»)
Слайд 11
Звучит пьеса «Болтунья» С. Прокофьева Учитель:  Авторы этой песни С. Прокофьев и А.Барто
Слайд 12
Учитель:  Какая эта девочка по характеру?
             Как она говорит?
Слайд № 13
             Как называют тех, кто очень быстро и много говорит?

       IV.Вокальноинтонационная работа
Мы сегодня тоже с вами разучим скороговорку «Шесть мышат в шалаше шуршат»
А теперь разогреем наш голос и поиграем на трубе: туруру
Пропевание попевки «Дондон»
Повторение и исполнение песни «Бравые солдаты» Слова: Т. Волгиной
музыка: А. Филиппенко
Знакомство с песней «Песенка капель» Слова: М. Филатова, музыка: В.
Алексеев
V.  Подведение итогов
Слайд  №  14
Ребята,  так скажите, бывают ли музыкальные портреты?
Действительно, музыка может изображать музыкальные портреты, и все они будут
разного характера.
 Итоги:  Сегодня    на уроке хорошо работали:   ___________________________
____________________________________________________________________
VI.  Рефлексия
Слайд 15
Учитель:   Скажите, Чему вы научились на уроке?
 Я узнал что…
  Я запомнил что…
  Я смог …
Слайд 16
Учитель:  А теперь поместите человечка на соответствующую ступеньку
уверен в своих знаниях
                               в основном уверен
                                                    нужно ещё повторить нуждаюсь в помощи
VII . Домашнее задание: нарисовать одного из героев.
Учитель:  Ребята, с каким настроение вы уходите с урока?  Я предлагаю Вам
подойти к доске и прикрепить  солнышко, если у вас  хорошее настроение, или
тучку, если у вас настроение грустное.
Звучит музыка. Дети подходят к доске, определяют настроение и выходят из
класса.

file_name: УРОК МУЗЫКИ в 1 классе.doc

intro: Конспект урока "Музыкальные портреты"  для учащихся 1 класса составлен на основе учебно - методического комплекта «Школа России», авторы: Е. Д. Критская, Г. П. Сергеева, Т. С. Шмагина.  Дети в игровой форме знакомятся с разными видами искусства: литературой, музыкой и изобразительным творчеством и дают ответ на вопрос: "Бывают ли портреты в музыке?"

музыка

group: Дисциплины

title: Конспект урока музыки 1 класс "Музыкальные портреты"


extracted_text:
Литературная викторина для старших дошкольников
«В гостях у сказки»
Дата проведения: ноябрь 2018 г.
Провели: Меркурьева С. В. Татаурова Н. И.
Цель: Обобщить знания детей о сказках.
Задачи: Активизировать и развивать чёткую интонационновыразительную речь, обогащать
словарный запас; воспитывать интерес к чтению, любовь к устному народному творчеству,
умение работать в команде.
Предварительная работа:
Чтение детям сказок, просмотр мультфильмов и беседы по содержанию, слушание
аудиозаписи со сказками, выставка книг по теме, игрыдраматизации по сказкам.
Подготовительный этап:
Заранее формируются две команды детей старшей подготовительной к школе группы. Дети
делятся на две команды: «Богатыри» и «Гномы».
Ход викторины:
Звучит музыка песни «В гостях у сказки», дети заходят в зал.
Мальвина: Ребята, посмотрите,  сколько в зале сказочных героев.  Каждый из них живет
ваших любимых сказок. Сказка – это удивительный, волшебный мир, в котором происходят
самые необыкновенные чудеса и превращения. А вы любите сказки? Тогда я предлагаю вам
поучаствовать в литературной викторине « В гостях у сказки». Прошу команды занять свои
места.

Первый конкурс «Загадочный».
Необходимо отгадать названия сказок.
(Ведущий по очереди загадывает загадки каждой команде, за правильный ответ
команда получает фишку).
1.
Сидит в корзине девочка
У мишки за спиной.
Он сам, того не ведая,
Несет ее домой. (Маша и Медведь)
2.
Удивляется народ:
Едет печка, дым идет,
А Емеля на печи
Ест большие калачи! (По  щучьему велению)
3.
Внучка к бабушке пошла,
Пироги ей понесла.
Серый волк за ней следил,
Обманул и проглотил. (Красная шапочка)
4.
Кто работать не хотел,
А играл и песни пел? К брату третьему потом
Прибежали в новый дом. (Три поросёнка)
5.
Красна девица грустна:
Ей не нравится весна,
Ей на солнце тяжко!
Слезы льет бедняжка!.. (Снегурочка)
6. Девочка спит и пока что не знает,
Что в этой сказке ее ожидает.
Жаба под утро ее украдет,
В нору упрячет бессовестный крот. (Дюймовочка)
Мальвина: Молодцы команды хорошо справились с заданием. Загадки сумели все
разгадать верно. Переходим ко второму конкурсу нашей викторины.
Второй конкурс «Назови сказку»
Хочу проверить, хорошо ли вы знаете сказки. Посмотрите на экран, вам нужно назвать
сказку, которая здесь изображена. (На экране картинки из сказок):  Мойдодыр, Чиполлино,
Сказка о рыбаке и рыбке, Буратино, Кот в сапогах). Каждая команда, посовещавшись,
называет название сказки.
Мальвина: Молодцы, ребята! Отлично справились с заданием. Вы не устали? Хорошо
тогда продолжаем и переходим к третьему конкурсу.
Третий конкурс «Путаница».
Помогите нам, ребята, распутать названия сказок.
Слушайте внимательно.
«Суп из топора»,
«По  за ячьему велению»,
«Зелёная шапочка»,
«Кот в туфлях»,
«Два поросёнка»,
«Лиса и цапля»,
«Волк и пятеро щенят»,
«Сестрица Танюшка и братец Иванушка»,
«Мальчик с ладошку;
«СивкаМурка». Мальвина: Какие вы замечательные участники! Всё знаете! А теперь команды немного
отдохнут, а я хочу попросить поиграть немного зрителей. Группе поддержки от каждой
команды задаются вопросы. Если зрители отвечают правильно команда зарабатывает
дополнительное очко.
Игра «Доскажи словечко»
«Добавь словечко к названию сказки»
 Команда «Гномы»:
 Гуси …(Лебеди)
 Царевна …(Лягушка)
 Аленький  …(Цветочек)
 Маша и ….(Медведь)
 Заюшкина …(Избушка)
Команда «Богатыри»:
 Крошечка ….(Хаврошечка)
 Сивка …(Бурка)
 Мальчик …(С пальчик)
 Красная …(Шапочка)
 Спящая ….(Красавица)
Какие внимательные у нас зрители, ни разу не ошиблись! Хвалю вас!
Физкультминутка для детей.
Мальвина: Хорошо, ребята! Немного отдохнули, размялись? Тогда продолжаем и
переходим к четвертому  конкурсу. Будьте внимательны, не торопитесь с ответом.
Четвертый  конкурс «Сказочный кроссворд».
Вам предстоит разгадать сказочного героя.
1. Он живет на крыше и очень любит прилетать в гости к своему другу Малышу. (Карлсон) 2. Мачеха допоздна заставляла её работать и не пускала на бал. (Золушка)
3. Как звали старушку в мультфильме про Крокодила Гену и Чебурашку, которая любила
делать гадости? (Шапокляк)
4. Этот сказочный герой учился сочинять стихотворения и играть на музыкальных
инструментах и даже на луну летал. (Незнайка)
5. Кто пришёл на помощь Деду тянуть репку после Внучки? (Жучка)
6. Как звали кота из мультфильма про Простоквашино? (Матроскин).
Мальвина: Молодцы, участники команд   и с этим заданием вы справились.
Мальвина: Ребята! А сейчас я хочу вам предложить немного попеть. А для этого вам
нужно будет прослушать мелодию, подумать, посовещаться друг с другом и назвать что,
это за песня и из какого она мультфильма.  Команды готовы? Тогда продолжаем и
переходим к пятому  конкурсу. Будьте внимательны, не торопитесь с ответом.
Пятый  конкурс «Угадай мелодию».
Сейчас вы услышите песенки героев сказок или мультфильмов. Вспомните названия этих
сказок  (Звучит аудио запись песен из сказок «Буратино», «Бременские музыканты»,
«Улыбка», «Облака»).
Мальвина: Молодцы ребята! Вы и песен много знаете.
Мальвина: Ребята, а сейчас мы немного отвлечемся и проведем «шуточную рекламу».
Послушайте и назовите, кто из литературных и сказочных героев мог бы дать такие
объявления?
Шуточная реклама.
1)Предлагаю новое корыто, избу, столбовое дворянство в обмен на стиральную машину
(Сказка о рыбаке и рыбке).
2)Несу золотые яйца. Дорого. (Курочка Ряба).
3) Нашедшему ключ из драгоценного металла, гарантирую вознаграждение. (Золотой
ключик или приключение Буратино).
4)Отмою все! (Мойдодыр)
5)Доставка пирожков бабушке (Красная шапочка)
6)Вылечу любого животного, не больно. (Доктор Айболит).
7)Туристическая фирма организует путешествия по молочной речке с кисельными
берегами (Гусилебеди). 8) Меняю избушку на курьих ножках в лесном массиве на квартиру со всеми удобствами
(БабаЯга).
Мальвина: Молодцы, ребята!
Вот и подошла к концу наша викторина «В гостях у сказки».
Хотим  поблагодарить обе команды за активное участие в игре. Вы доказали нам, что вы
самые настоящие знатоки сказок. Поэтому мы с удовольствием вручаем вам дипломы, как
лучшим знатокам сказок.

file_name: Литературная викторина для старших дошкольников.docx

intro: Викторина "В гостях у сказки" рассчитана для детей старшего дошкольного возраста с целью закрепить и обобщить знания детей о сказках, мультфильмах.  Потренировались работать в командах. Группы поддержки команд поддерживали игроков, а так же   принимали активное участие в викторине.  Проведя викторину дети получили впечатления, положительные  эмоции.

title: Конспект литературной викторины для старших дошкольников  «В гостях у сказки»


extracted_text:
Раздел долгосрочного
планирования:
Давление
Дата:
Школа:
ФИО учителя:
Класс: 7
Тема урока
Цели обучения
Цель урока
Критерии оценивания
Языковые задачи
отсутствующих:
Количество присутствующих:
Атмосферное давление. Измерение атмосферного давления
7.3.1.9 объяснять природу атмосферного давления и способы его
измерения.
Обучающийся:
все:   объяснят   причину   возникновения   атмосферного   давления,   способы
измерения атмосферного давления;
Суть опыта Торричелли.
многие:рассчитают значение атмосферного давления.
некоторые:   определят   зависимость   атмосферного   давления   от   высоты   над
Землей.
1) Объяснят  причину возникновения атмосферного давления.
2) Укажут способы измерения атмосферного давления.
3) Объяснят суть и выводы опыта Торричелли.
4)
5) Определят   зависимость   атмосферного   давления   в   зависимости   от
Рассчитают значение атмосферного давления.
высоты над Землей.
Давление, атмосфера, мм. ртутного столба, барометранероид, высота столба
ртути, плотность ртути, альтиметр, закон Паскаля.
Атмосферное давление измеряют… .
Давление жидкости или газа, вызванное действием силы тяжести, прямо
пропорционально плотности жидкости и зависит от … .
Воспитание ценностей Экономический рост, основанный на индустриализации и инновациях (через
учет атмосферного давления в технике и технологиях).
Межпредметная связь Математика (через решение задач)
География (через зависимость атмосферного давления от высоты)
История (опыт Торричелли)
Предыдущие знания
Закон Паскаля, формула расчета давления жидкостей и газов вызванное
действием силы тяжести.
Ход урока
Запланированны
е этапы урока
Начало урока
Виды упражнений, запланированных на урок:
Ресурсы
Оргмомент. Позитивный настрой.
W
Определение «зоны ближайшего развития». Таблица ЗХУ.
14 минут.
Знаю
Хочу знать
Используемые понятия и опорные слова:
А
Б
Источники
1.
2.
I (И) Самостоятельная   актуализация знания: Применяя
опорные слова и короткие словосочетания, каждый ученик в
течение 2 минут записывают в столбике таблицы Знаю все, что
им известно по заданной теме
(P)
2.Обсуждение. Учащиеся в паре в течение 3 минут обсуждают
свои записи «Знаю», «Что мы хотим узнать?» Ученики будут
обсуждать важные вещи, которые они хотели бы узнать.
(G)
3.Заполнение таблицы, обмен записями. Учащиеся в малой
группе в течение 3 минут дополняют список сведений и
явлений, имеющих отношение к теме.
Целеполагание. 1 минута.
Мотивация к обучению. Интересные факты из жизни.В 1654
году немецкий физик Отто фон Герике в г.Магдебург
проделал опыт, поразивший его современников. Он плотно
прижал друг к другу два стальных полушария и выкачал из
них воздух. Разорвать их не смогли даже несколько пар
лошадей, которые тянули полушария в разные стороны. Как
объяснить это явление? Что действовало на полушария? Или
вот еще пример, вы все видели, как в медицинский шприц
набирают жидкое лекарство. Что заставляет лекарство
двигаться вслед за поршнем?
Вот на эти вопросы мы ответим, изучив тему сегодняшнего
урока.
Середина урока
Итак, тема урока «Атмосферное давление. Измерение
атмосферного давления».
Деление на группы по уровню обученности. 1 минута.
Список групп определяет учитель.
Уровневая дифференциация. Задания 3 уровней
сложности. 15 минут.
Каждой группе даются тексты с заданиями и дескрипторами.
Группа № 1. Текст № 1. G
1. Задание на уровне повторения.
Цель обучения
Уровень мыслительных
навыков
Критерии оценивания
объяснять природу атмосферного давления и способы его
измерения.
Знание и понимание
Обучающийся
• Объясняет природу атмосферного давления и способы его
измерения.
Задание. Прочитайте параграф 2728, объясните природу атмосферного давления, перечислите
возможные способы измерения атмосферного давления, расскажите в чем заключался опыт
Торричелли.
Дескриптор
Обучающийся
 объясняет природу атмосферного давления;
 определяет способы измерения атмосферного давления;
 объясняет суть опыта Торричелли. G
2.Задания среднего уровня (продуктивные). Решите задачу.
Цель обучения
Уровень мыслительных
навыков
Критерии оценивания
 рассчитать значение атмосферного давления
Знание, понимание, применение
Обучающийся
•  рассчитывает значение атмосферного давления с применением
формулы нахождения давления жидкости, вызванное действием
силы тяжести.
Задание. Прочитайте параграф 2728. Решите задачу. Определите атмосферное давление
,соответствующее давлению ртути высотой 1 м (для расчетов принять g=10 Н/кг).
Дескриптор
Обучающийся
 находит плотность ртути по таблице;
 подбирает формулу для расчета давления жидкости;
 рассчитывает значение атмосферного давления
3. Высокий (творческий) уровень.
Цель обучения
определить зависимость атмосферного
давления от высоты над Землей.
Анализ и синтез
Уровень
мыслительных
навыков
Критерии
оценивания
Обучающийся
определяет зависимость атмосферного
давления от высоты над Землей.
Задание. Прочитайте параграф 2728. Проблемный вопрос.
Объясните чем и почему отличается давление атмосферы на
вершине горы от давления на дне шахты?
Дескриптор
Обучающийся
 дает определение нормального
атмосферного давления;
 характеризует атмосферное давление на
вершине горы и на дне шахты по отношению
к нормальному атмосферному давлению;
 сравнивает атмосферное давление на
вершине горы и на дне шахты;
 объясняет отличие атмосферных давлений
в данных точках.
По 2человека от каждой группы в другие –для обмена
решением своих заданий.
3. Проблемная ситуация:
4. Заполняют столбик «Узнал . Ученики могут
провестиисследовательскую работу и записать все понятия,
величины,определенияпо данной теме (тексту), о которых
они узнали.
W
Домашнее задание. Письменная работа. Приведите примеры
влияния атмосферного давления на здоровье человека.
Ресурсы – интернет, учебник, дополнительная литература.
Инструктаж 2 минуты. Конец урока
Дифференциация – каким способом вы
хотите больше оказывать поддержку?
Какие задания вы даете ученикам более
способным по сравнению с другими?
Оценивание – как Вы планируете
проверять уровень усвоения
материала учащимися?
Охрана здоровья и
соблюдение
техники
безопасности
Используйте данный раздел урока для рефлексии.
Ответьте на вопросы, которые имеют важное значение в
этом столбце.
Рефлексия по уроку
Была ли реальной и доступной цель
урока или учебные цели?
Все ли учащиеся достигли цели
обучения? Если ученики еще не достигли
цели, как вы думаете, почему?
Правильно проводилась
дифференциация на уроке?
Эффективно ли использовали вы время
во время этапов урока? Были ли
отклонения от плана урока, и почему?
Итоговая оценка
Какие две вещи прошли действительно хорошо (принимайте в расчет, как преподавание, так и учение)?
1:
2:
Какие две вещи могли бы улучшить Ваш урок (принимайте в расчет, как преподавание, так и учение)?
1:
2:
Что нового я узнал из этого урока о своем классе или об отдельных учениках, что я мог бы использовать
при планировании следующего урока?

file_name: Атмосферное давление.docx

intro: Урок в 7 классе по теме Атмосферное давление.  Методическая помощь учителю в подготовке к уроку. Необходимый материал к уроку с приложением и ссылками на дополнительный материал. Урок составлен в соответствии с образовательными стандартами, который содержит как теоретическую часть, так и комплекс задач, упражнений для подготовки учащихся изучения темы Атмосферное давление.Разработка урока по теме Атмосферное давление 7 класс физика.

title: Атмосферное давление


extracted_text:
9сынып. Дүние жүзі тарихы
Сабақтың тақырыбы: Германия
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: Германияның 19181939 жалдардағы жалпы дамуына сипаттама
беріп, 1920 жылдардағы экономикалық және саяси орнығудың қиын да ұзақ болғанын
ашып көрсету. 1930 жылдардағы экономикалық тоқыраудың ерекшеліктері мен
салдарын нақты факторлармен түсіндіріп, Веймар Республикасының саяси әлсіздігіне
оқушылардың назарын аудару. Германияда фашизмнің тууы, үкімет басына келуі және
жүргізген ішкісыртқы саясатына талдау жасау.
Дамытушылық: Германиядағы фашистік диктатурадүние жүзіндегі азамзатқа
сансыз қасірет әкелген Екінші дүниежүзілік соғыстың бірден –бір айыпкері екеніне
оқушылардың көзін жеткізу.
Тәрбиелік: Оқушыларды тарихи факторларды талдап, қорытынды жасау, тарихи
ұғымдарға анықтама беруге баулу.
Сабақтың түрі: аралас сабақ
Сабақтың әдісі:  топтық жұмыс
Көрнекілік: Карта «ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы Еуропа»
Сабақтың барысы:
 І.Ұйымдастыру кезеңі
Оқу құралын тексеріп түгелдеу
Әнұран орындау, «Хабар»
Оқушылар зейінін сабаққа аудару



ІІ.Үй тапсырмасын сұрау:

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін мемлекеттің ішкі өмірінің қандай саяси
ерекшеліктері болды?



19191920 жылдардағы мемлекеттегі әлеуметтік шиеленістің себебі неде?
Француз көппартиялық жүйесінің ерекшеліктерін атаңдар
Экономикалық тоқырау Францияның әлеуметтікэкономикалық және саяси
өміріне қалай әсер етті?
Жаңа сабақтың жоспары:
1.
Веймар Республикасы Германиядағы экономикалық дағдарыстың ерекшеліктері
Гитлердің өкімет басына келуі
Германия тоталитаризмінің экономикалық жүйесі
Ұлтшыл Германияның сыртқы саясаты
2.
3.
4.
5.
Негізгі оқиғалар:
1925 жылы Ұлттық социолистік неміс жұмышы партиясы құрылды
1930 жылы көктемВеймар үкіметінің күйреуі
1933 жылдық ортасында мемлекеттегі барлық саяси партиялар таратылды.
1939 жылғы тамыздаГерманКеңес келісіміне қол қойылды
1939 жылғы қыркүйектеГерманияның Польшаға шабуылы





Сабақты бекіту:

Жалпы тақырыпты бекіту үшін сыныпты үш топқа бөліп, мынадай тапсырмалар
беремін.

file_name: 9_сынып_Германия.docx

intro: Дүниежүзі тарихы 9 сынып "Германия" тақырыбына сабақ жоспары. сабақ жоспары дәстүрлі сабақ жоспары ретінде көрсетілген. мұғалімге күнтізбелік тақырыптық жоспарында көрсетілген сабақ жоспарының бірі. мұғалім өткен тақырып бойынша сұрақ қояды, фронталь сұрау өткізеді. келесі кееңде мұғалім жаңа тақырыпты түсіндіруге көшеді. сабақтың соңында бекіту жүргізіледі.

title: Дүниежүзі тарихы 9 сынып "Германия"


extracted_text:
Дата:                               № урока:                             11 класс алгебра
Тема урока :  Первообразная функция . Основное свойство первообразной.
Цели урока. Образовательные: дать определение первообразной;  ввести основное свойство
первообразной; составить таблицу первообразных; выработать навык решения задач на применение
определения первообразной.
Развивающие: развивать логическое мышление; математическую интуицию; вычислительную
культуру.
Воспитательные: воспитывать культуру мышления; уважение к трудам великих математиков.
Тип урока. Урок изучения нового материала.
Ход урока:
Оргмомент
Устная работа. Вычислить производную:
I.
II.
1. у = 2х – 3
2. у = х2 – 3х + 4
3. у = 3 cosx
4. у = sin5x
5. у = tg(2 – 5х)
6. у = (х – 3)2
7. у = (3 – 4х)2
2 Дана функция f(x) = 4х2. Вычислить f '(1), f '(2).
3 Дана функция f(x) = х3. Решите уравнение: f(x) = f '(х).
III.
IV.
Определение первообразной.
Наша задача дать определение первообразной. Может кто – нибудь попытается это
сделать? (Это такая функция производная от которой равна данной функции). Но у
разных функций бывают различные области определения. Логично предположить, что
надо говорить о первообразной на определенном промежутке.
Первичное закрепление.
Правило №1: Если F есть
первообразная для f, а G –
первообразная для g, то F+G есть
первообразная для f+g.
Приведём пример: Найдите общий
вид первообразных для функции :


xf
Решение:
5 x

2

12
3

x
x
5
5

C

xF


x

12
x
3
Правило №2: Если F есть
первообразная для f, а k –
постоянная, то функция kF –
первообразная для kf.
Приведём пример: Найдите общий
вид первообразных для функции:

8
xf
Решение:
x
cos


xF
 sin8
Cx


Функция f
Общий вид первообразных для
С (постоянная)
хn
sinx
cosx
      1
sin2x
  1
cos2x
  1
√x
f
Сх +C
    x  n+1 +C
n+1
cosx+C
sinx+C
tgx+C
ctgx+C
2√x +C
Правило №3: Если F(x) есть первообразная для f(x), а k и  b – постоянные, причём к≠0, то
1
k
Приведём пример: Найдите общий вид первообразных для функции:
 есть первообразная для
kxF

xf
sin
b
b
1
kx



4
x




.

f Решение:

xF


cos

4
x

 C

1
1
4
II. Проверка усвоения изученного материала.
1. Опрос по карточкам:
А) Сформулируйте определение первообразной?
Б) Сформулируйте признак постоянства функции?
В) Сформулируйте основное свойство первообразных?
Г) Продолжи фразу «Дифференцирование – это ….»
Д) Интегрирование – это …..
Е) Графики любых двух первообразных для функции f получаются друг из друга …….
Ж) В этом заключается?…
2. Найти общий вид первообразных для функции:
А) f(x) = 1                           Б) g(x) = x +1                             В) f (x) = сos (3x + 4)
Г) g (x) = 2 cosx + 4            Д) g (x) =sin x + cos x                Е) F (x) = (x + 1)³
3. Среди заданных функций выберите первообразную для функций у =  7х ³
G(x) =  21x²                F(x) =  7x 4                H(x) =  7/4x4
А1. Найдите общий вид первообразных для функции f(x) = 4x3 – 6
A2.Для функции f(x) =8x – 3 найдите первообразную, график которой проходит через
точку М (1; 4).
A4. Найдите общий вид первообразных для функции f(x) = 2/x3
A5. Первообразной для функции f(x) = sin x + 3x2 является функция
A6. Первообразной для функции f(x) = 3sin x является функция
A7. Первообразной для функции f(x) = cos 2x является функция
A8. Первообразная для функции f(x) = 2 sinx cosx для функции
Часть В
В1. Функция F(x) является первообразной для функции f(x) = x5 – 3x2 – 2. Найдите F(1), если F( 1) =
0.
Решение примеров:
1
3
x

2

xf
а)

x

3


xF


x
2

xf

в)
г)

xf

2 
1
x
 x
5 2 
sin
x


xF


1


xF

а)

xf


2  x
 53


xF

б)

xf

2sin3
x


xF

xf


г)
1
3


cos

x
4
3





xF
)(

sin3



x
3



13
x

13

12

13
x

13

cos
x

2
x
4
x
4

1
x
2
2

C

1
x

cos
Cx




x

5
x

12

12
x


12



3
x
2
1


15
2


cos
3


15
3
5
x
3

1
2
1
3


Cx

3
2

x
12
3
2





4
2
x

6

C
cos
2
Cx

sin



x
3


4



C
V.  Итог урока. Домашнее задание: повторить и выучить таблицу первообразных.
Что нового для себя вы узнали на этом уроке?
Ещё вы сегодня занимались интегрированием, т.к. операция нахождения первообразных
называется интегрированием и это операция обратная дифференцированию.

file_name: Урок 11 класс Определение первообразной.doc

intro:
Представлен  урок по алгебре  в 11 классе по теме:Первообразная функция . Основное свойство первообразной.
Цели данного урока: познакомить учащихся с понятием первообразной функции, изучить основные свойства первообразной,составить таблицу первообразных; выработать навык решения задач на применение определения первообразной.
Тип урока. Урок изучения нового материала.Урок алгебры в 11 классе. Тема урока: Первообразная функция . Основное свойство первообразной.


extracted_text:
Джанни Родари -
Какой человек!
Умный, веселый,
Всем интересный.
Может стихи написать для детей,
Повесть составить,
Иль сказку,
Иль песню!
Сказки повсюду живут, притаясь
В предмете любом, окружающем нас.
Даже в простой табуретке.
Только нередко стоят они крепко.
И таятся от нашего взора,
Как принцесса Аврора, пока сказочный принц
Не разбудит Красавицу спящую, а великий поэт
Не проникнет в секрет
И раскроет нам жизнь настоящую.
И тогда появляются сказки
Просто так безо всякой подсказки.
Сегодня мы приглашаем в сказку вас.
Отправляемся сейчас, собирайтесь!
Путь недлинный. Оказаться можно там -
Прямо за одно мгновенье,
Приоткроет двери нам наше воображенье.
Мы с друзьями погуляем, помечтаем в тишине,
Все загадки разгадаем в этой сказочной стране Сказка “Приключения Чиполлино”.
(загадки про героев сказки).
Чтобы друзей освободить,
Посаженных в тюрьму,
Подземный ход придётся рыть
В тюремный двор ему.
(Крот)
Чиполлино я подружка,
Видишь - хвостик на макушке,
Я расту в земле на грядке
И стараюсь быть в порядке.
Красавица, артистка,
Румяная ...
(Редиска)
Этот мальчик в замке жил
И уроки все учил.
Только злые вишни-тётки
Не давали жить сиротке.
В парке он один гулял,
Чиполлино повстречал.
Сразу всё сменилось вдруг,
И у мальчика есть друг. (Граф Вишенка)
Фруктово-огородная страна,
В одной из книжек-сказок есть она
А в ней герой-мальчишка овощной
Он храбрый, справедливый. Кто такой?
(Чиполлино)
Красный, пузатый,
В семье огородной
"Синьором" себя
Называет он гордо.
Напрасно он злится,
Напрасно грозится:
Его Чипполино
Совсем не боится.
(Синьор Помидор)
Из кареты, пыхтя и отдуваясь, вылез толстяк, одетый во все зеленое.
Сказка “Приключения Чиполлино”
1.
Его красные, пухлые, надутые щеки, казалось, вот-вот лопнут. Он служил
управителем и экономом у богатых помещиц – графинь Вишен.(Сеньор
Помидор)
2.
За ним влетело целое облако ос и мух. А мухи, как известно, большие
охотницы до всего сладкого. А иногда в его скрипку залезал червяк и
проделывал в ней длинные извилистые коридоры. (Профессор Груша)
3.
шипами. Это была очень тесная квартира, но он удобно устроился в ней со
всем своим имуществом, которое состояло из одной половинки ножниц,
заржавленной бритвы, иголки с ниткой и корочки сыра. (Кум Черника)
4.
удивительного в этом не было, потому что он только и делал, что ел, давая
челюстям отдых всего лишь на часок-другой во время полуденного сна. Он
У этого героя был необыкновенно толстый живот. Впрочем, ничего
Первым пришел профессор, учитель музыки, со скрипкой под мышкой.
Этот герой проживал в прошлогодней каштановой скорлупе, толстой, с Этот герой каждый день учил столько уроков, что давно уже вызубрил
пожирал яйца, кур, свиней, коз, коров, кроликов, фрукты, пироги… (Барон
Апельсин)
5.
на память все свои учебники и прочел все книги из библиотеки замка. От
непрестанного ученья у него начинала болеть голова. Он был очень
благовоспитанный и застенчивый мальчик, но в решительные минуты умел
действовать смело, без оглядки.(Граф Вишенка)
Сказка “Приключения Чиполлино”
1. Как звали отца Чиполлино? (Чиполлоне)
2. Как звали правителя страны? (Принц Лимон)
3. Кому принадлежал первый домик на краю деревни, в которую прибыл
Чиполлино?  (Кум Тыква)
4. Кто вырыл подземный ход в камере Чиполлино? (Крот)
5. Кто согласился спрятать домик кума Тыквы от сеньора Помидора? (Кум
Черника)
6. Назовите имя служанки графинь Вишен – единственного друга графа
Вишенки? (Земляничка)
7. Кто носил желтую шапочку, которую украшал золотой колокольчик? (Принц
Лимон)
8. Как зовут иностранного специалиста по розыску? (Мистер Морковка)
9.Назовите почтальона, который передал Вишенке секретное письмо
Чиполлино из тюрьмы? (Паук Хромоножка)
10. Как звали подружку Чиполлино? (Редиска) 11. Кто из героев сказки обладал невероятно толстым животом и отменным
аппетитом? (Барон Апельсин)
12. За что арестовали несчастного Чиполлоне? (Он нечаянно наступил на ногу
принцу Лимону).
13. Где хранил ключи от камер тюрьмы Синьор Помидор? (В носке (чулке))
14. Как звали главного героя сказки? (Чиполлино)
15. Кто написал сказку о приключениях Чиполлино? (Джанни Родари)

file_name: Загадки Чиполлино.docx

intro: здесь вы найдете загадки от героя сказки Джанни Родари - Чиполлино. Он задаст детям интересные и замысловатые вопросы про героев произведений итальянского писателя -сказочника. Детям будет интересно и весело. Это побудит их прочесть произведения знаменитого и любимого писателя, поможет пополнить их знания в литературе.Берите и увлекайте детей в мир книг!

библиотека

group: Управление

title: Загадки Чиполлино


extracted_text:
Исследовательская работа
Тема: «Выгодное приобретение товара (летнее платье для девочки)».
Цель:

изучить   рынок   готового   легкого   детского   платья,   провести   сравнительный   анализ
себестоимости готового изделия и швейного изделия, выполненного своими руками,
чтобы определить выгодное обновление своего гардероба.
Задачи:
1. изучить ассортимент готовой продукции  текстильной швейной индустрии,
предлагаемый на рынке, линейка: летние платья для девочки;
2. выяснить себестоимость предлагаемого товара;
3. определить параметры, составляющие себестоимость швейного изделия
готовой продукции;
4.сравнить с себестоимостью швейного плечевого изделия, выполненного своими
руками;
5.на основе сравнительного анализа определить способ приобретения обновки
гардероба.
Изучение рынка: ассортимент и разнообразие детских летних платьев
Современный   рынок   готовой   продукции     предлагает   огромный   ассортимент
легкой   промышленности   для   детей   на   любой   вкус   и   кошелек.   Где   и   как   выгоднее
приобрести летнее платье для девочки? Чтобы ответить на этот вопрос , я решила
исследовать предлагаемую продукцию в магазинах детской одежды в г. Арсеньеве, в
интернетмагазинах,   сопоставить   цены   и   сравнить   с   себестоимостью
  изделия,
выполненного своими руками.   Из сравнительного анализа будет видно , где   и как
выгоднее приобрести товар.
Изучение   ассортимента   готовой   продукции   летних   платьев   для   девочек   в   г.
Арсеньеве в магазинах детской одежды. Исследуются предложения готового платья
бюджетного   варианта.   Один   из   популярных   детских   магазинов   –   «Юничел».
Ассортимент выбора очень богат. Разброс цен бюджетных вариантов от 1500.00 рублей
до 2500,00 рублей. Средняя цена товара  2517,00 рублей.
Следующая  торговая   точка   детской   готовой   одежды  магазин  «Бубль  Гум».  В
этом магазине цены на аналогичную продукцию 2000 рублей  2500 рублей. Средняя
цена товара  2200, 00 рублей.
Большой   ассортимент   готовой   детской   продукции   предлагают   интернет
магазины.   Интернетмагазины   становятся   все   популярнее   среди   населения.
Предложений много. Цена приемлемая. К примеру, в интернетмагазине «AliExpress» разница в ценах от 1590,00 руб. до 1890,00 руб. Средняя цена товара  1740, 00 рублей.
Чтобы   получить   товар   в   пунктах   «Почта   России»   необходимо   заплатить   налог
«почтовый   сбор»   600   рублей.   Следовательно,   средняя   стоимость,   приобретенного
товара 2340,00 руб. В интернетмагазине выгодно приобретать товар нескольких видов
в одной посылке. Предложения интернетмагазина: «Ozon.ru» еще выше. Средняя цена
товара   1930, 00 рублей + почтовый сбор 600 руб. Платье, приобретенное в «Ozon.ru»
обходится в среднем в сумму 2530 руб.
В ателье «Приморочка» пошив платья в среднем обходится в пределах от 1800
рублей до 2500 рублей.
Что входит в стоимость товара? Ткань. Разброс цен текстиля 600 руб   900 рубл.
Средняя   цена   за  1   м.
  750   руб.   Швейные   нитки.   Средняя   цена   за   набор
хлопчатобумажных ниток №40 (10 штук) стоит 59 руб. Фурнитура Разброс цен 450620
руб. Электроэнергия. Тариф за 1 киловаттчаса – 2,47 руб. для жителей. Организации
за 1 киловаттчас стоит дороже. В сравнительном анализе используется сумма 2,47 руб.
Средняя стоимость  1 часа работы швеимотористки – 12 руб.  (1ч./12 р.). В цену товара
входят транспортные расходы (подвоз, доставка, транспортировка), аренда помещения,
налог на добавленную стоимость.
Сравнивая полученные результаты в ходе исследования  ассортимента  готовой
детской продукции летнего платья для девочки из таблицы видно,  что линейка цен от
2200 руб. до 2500 руб.
Сравнительная таблица
точка сбыта
средняя
цена
ткань,
1м
750руб
фурнитура
швейные
нитки  х/б
№40,
10шт.
59р.
электроэнергия
1 квт/ч  2,47
1 ч./руб.
(1ч./12 р)
НДЛ
13 %
«Юничел»
2517, 00
675,00
535,00
11,80 р
16 ч/39,52р
16ч./192р
«Бубль Гум»
2200, 00
675,00
535,00
11,80 р
16 ч/39,52р
16ч./192р
«AliExpress»
1740, 00
675,00
535,00
11,80 р
16 ч/39,52р
16ч./192р
«Ozon.ru»
1930, 00
675,00
535,00
11,80 р
16 ч/39,52р
16ч./192р
«Приморочка»
2150, 00
675,00
535,00
11,80 р
16 ч/39,52р
16ч./192р
327,2
1
286,0
0
600,0
0
600,0
0
279,5
0
Изготовление платья летнего для девочки, выполненное своими руками выгоднее,
чем   купить   готовую   продукцию?   Если   выгодно,   какая   себестоимость   швейного изделия?   Какая   разница   в   стоимости   готовой   продукции   и   швейного   изделия,
выполненного своими руками?
Платье   летнее   для   девочки   из   зеленого   штапеля,   прилегающего   силуэта   с
отрезной   талией,   юбкой   солнце   клёш,   повседневное,   с   втачным   коротким   рукавом,
маленьким отложным воротником.
Себестоимость платья
№
наименование
стоимость в
ткань  шпатель
1
ткань крепжоржет
2
3 швейные нитки х/б
№40
4 фурнитура (замочек
«молния»)
электроэнергия
5
руб.
750,00
900,00
59,00
535,00
1 квт/ч  2,47
Итого 1306,32 руб.
кво
0,6 м
0,3 м
2 шт.
1 шт
16 ч.
фактическая
стоимость
450,00
270,00
11,80
535,00
39,52

Если
сравнить себестоимость готового платья и швейного плечевого изделия, выполненного
своими руками, то из таблицы видна разница в суммарном исчислении.
Швейное изделие
Средняя цена
Разница в сумме
Сравнительный анализ
«Юничел
«Бубль Гум»
«AliExpress»
«Ozon.ru»
«Приморочка»
Швейное изделие
Вывод.
В   ходе   исследовательской   работы   «Выгодное   приобретение   текстильного
швейного изделия (летнее платье для девочки)» по сравнительному анализу ценовой
политики на продукцию в разных точках реализации товара видно, что   потребитель
экономит,   выполняя   нужное   изделие   своими   руками   приличную   сумму.   Проявляя
творческий   подход,   желание,   наши   руки   могут   делать   самые   разные   вещи   нашего
обихода.

file_name: Исследовательская работа.docx

intro: презентация

title: Исследовательская работа


extracted_text:
Раздел долгосрочного плана: Плотность Школа:
Дата:
Класс: 7
ФИО учителя:
Количество
присутствующих:
отсутствующих:
Тема урока
Масса и измерение массы тела.
Цели обучения,
которые достигаются
на данном  уроке
Цели урока
Критерии оценивания
Языковые цели
7.2.2.11. – измерять массу тела с использованием электронных и
рычажных весов
1. Все обучающиеся знают определение массы тела, её
обозначение и единицы измерения и измеряют массу тела.
2. Большинство умеют переводить другие значения единиц масс в
килограммы.
3. Некоторые определяют цену деления прибора и записывают массу
тела с учетом погрешности.
1. Обучающиеся формулируют определение массы тела, знают
обозначение и  единицы измерения.
2. Измеряют  массу тела с использованием электронных и рычажных
весов.
Развитие академического языка.
Знать лексику и терминологию: инертность, масса,  единицы
измерения массы тела. , весы.
Знать набор полезных фраз для диалога и письма: взаимодействие тел,
инертность присуща всем телам, чем больше масса тела, тем меньше
скорость тела.
Воспитание  ценностей  Уважение к себе и другим, толерантность,  трудолюбие, развивать
коммуникативные умения при обсуждении заданий. Совершенствовать
интеллектуальные умения ( наблюдать, сравнивать, размышлять,
применять знания, делать выводы.)
Межпредметные связи Математика.
Предварительные
знания
Взаимодействие тел
Ход урока. Заплан.
этапы
урока
Начало
урока
Создание
Дифференци
коллабор
ация – каким
ативной
образом Вы
среды
планируете
(1 мин.)
?
Физминутка,
инструктаж
по ТБ.
поддержки?
Обратная
Какие задачи
связь:
Вы
планируете
поставить
перед более
способными
учащимися?
Оценивани
е – как Вы
планируете
проверить
уровень
усвоения
материала
учащимися
Форма
работы:
индивиду
Задания 12
альная,
для всех
фронталь
Задание 3 для
ная.
многих
 (5 мин)
Задание 4 для
некоторых
учащихся
1. Организационный момент: приветствие,  проверка
готовности к  уроку,  мотивация.
 Здравствуйте ребята! Мы с вами сейчас на уроке
Здоровье и
физики,   как  учебный предмет, имеющий прямое
соблюдение
отношение к нашей обыденной жизни. На  экране вы
видите слова:

оказать
  Физика какая ёмкость слова!
больше
 Физика для нас не просто звук
Физика – опора и основа всех без исключения наук!
 Эти слова принадлежат великому физику А.Эйнштейну.
 Как вы их понимаете? Правильно, молодцы.
2. Актуализация опорных знаний:
Метод по характеру познавательной деятельности:
репродуктивный.
Сегодня мы с вами будем знакомиться с новой физической
Формативно
величиной, которой обладают все тела от элементарных
е
частиц до галактик. Модницы пытаются её уменьшить,
оценивание
в виде
спортсмены (хоккеисты, атлеты и др), её увеличивают,
обратной
балерины, спортсмены фигуристы должны следить за тем
связи,
чтобы она не менялась. Уметь определять её должны и
дескриптор
домохозяйки, и учёные, и строители и продавцы, и врачи,
ы, взаимо и
и повара. Чтобы узнать что это за величина мы должны
самоценива
разгадать кроссворд.
ние
Найдите вопросы кроссворда на столе.
Рефлексия по уроку
Вопросы кроссворда:
Были ли цели урока/цели
обучения
1. Мельчайшая частица вещества.
реалистичными?
2. Частицы, из которых состоит молекула.
Все ли учащиеся достигли
ЦО?
3. Физическая величина, характеризующая быстроту
Если нет, то почему?
движения тела.
Правильно ли проведена
4. Явление, благодаря которому можно стирать,
дифференциация на
умываться.
уроке?
Выдержаны ли были
5. Древнегреческий учёный, который ввёл слово “физика”
временные этапы урока?
в наук
Какие отступления были
от плана урока и почему?
Форма
работы:
фронталь
3. Изучение нового материала:.
 Итак, тема урока «Масса и измерение массы тел».
( Слайд №27)
Листы с вопросами для
кроссворда.
Запланированная деятельность на уроке
Ресурсы
(Слайд № 1)
На столах у каждого
Используйте данный раздел для
учащегося  карточки
размышлений об уроке. Ответьте на самые
«Рабочий лист»,
важные вопросы о Вашем уроке из левой
алгоритм при работе с
колонки.
весами, лист с  таблицей
«ЗХУ».
техники
безопасност
и
ная,
индивиду
альная.
(17 мин)
Метод по характеру познавательной деятельности:
проблемный, частичнопоисковый.
Записываем тему урока в тетрадь.
Цель:усв
оение
нового
знания.
Прошу вас сформулировать для себя цель урока и в таблицах
карточек заполнить две колонки. Приём «ЗХУ» (З – что мы знаем,
Х – что мы хотим узнать, У – что мы узнали и что нам осталось
узнать.)
Карточки(приём ЗХУ)
Ф,О,
Обратная
связь:
 Цель должна начинаться  словами:

“Я хочу узнать..
После как все высказываются, подвожу итог:
( Слайд № 8)
( Слайд №9 ) Общая оценка
Какие два аспекта урока прошли хорошо (подумайте как о преподавании, так и об
обучении)?
1:
2:
Что могло бы способствовать улучшению урока (подумайте как о преподавании, так и об
обучении)?
1:
2:
Что я выявил(а) за время урока о классе или достижениях/трудностях отдельных учеников,
на что необходимо обратить внимание на последующих уроках?
Ученика(цы) 7 класса__________________________________________________
Рабочий лист
Кроссворд(ключевое слово)_________________________________________________
Тема урока __________________________________________________________
Про тело, которое при взаимодействии медленнее изменяет свою скорость (более инертно) говорят,
что оно имеет _________________________________________
А про тело, которое при этом быстрее изменяет свою скорость (менее инертно) говорят, что оно
имеет _________________________________________________
Масса  это мера ______________________________________________________
Масса обозначается: ______________
Измеряется:
СИ: _____
Вне: _______________________
______________________ ______________________
Прибор для измерения массы тела называется ____________________
Задание1__________________________________________________________________Задание
2_________________________________________________________________
Задание3__________________________________________________________________Задание4____
______________________________________________________________
Рефлексия
Метод: «оценочное окно»
сразу могу
совсем не
понятно
применить
хорошо
понтно
Никогда не
смогу
применить
С помощью стикеров покажите в каком окне вы находитесь при изучении данной темы.

file_name: Масса и измерение массы.docx

intro: Урок в 7 классе по теме Масса и определение массы.  Методическая помощь учителю в подготовке к уроку. Необходимый материал к уроку с приложением и ссылками на дополнительный материал. Урок составлен в соответствии с образовательными стандартами, который содержит как теоретическую часть, так и комплекс задач, упражнений для подготовки учащихся изучения темы Масса и измерение массы.Разработка урока по теме Масса и измерение массы.

title: Масса и измерение массы


extracted_text:
Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Шығыс Қазақстан облысы
Бағыты: Қазақстанның тарихи ескерткіштері және болашақ дамуы бар саяхат
               маршруттары.
Секциясы: Этномәдениеттану
Тақырыбы: Қазақтың қара қамшысыатадан қалған асыл мұра.
                                        Авторы:  Абилкасимов Олжас
                                                        9 «Ә» сынып
                                                        «№36 жалпы орта білім беретін мектеп» КММ
                                                        Семей қаласы
                                        Жетекшісі: Ахметова Гулмира Зейнелгабиевна
                                                          Бейнелеу өнері және сызу пәні мүғалімі
                                                          «№36 жалпы орта білім беретін мектеп» КММ
                                                          Семей қаласы
                                        Кеңесші:  Бралинова Даметкен Исаевна
                                                         Шәкәрім атындағы МУ, аға оқытушысы
                                                         Семей қаласы Мазмұны
2015 жыл
Кіріспе ___________________________________________________________34

Қамшы
І. Қазақтын қара қамшысы атадан қалған асыл мұра._______________ 511
1.1.
сөзінің
тарихы.______________________________________5-7
1.2.
сырымы._______________________________________7-9
1.3. Қамшының негізгі бөліктері.______________________________________ 9
1.4. Қамшының түрлері._____________________________________________ 911
Қамшының
шығу
ырым-

ІІ. Қамшы жасау технологиясы. ______________________________________1113
2.1. Қамшы өрімі.__________________________________________________1112
2.2. Өрім түрлері.__________________________________________________ 12
2.3. Өрім технологиясы._____________________________________________1213
ІІІ. Асылбай Абылайхан Қалқаұлы шебермен кездесу._______________1316
3.1. Асылбай Абылайхан Қалқаұлы шығармашылығы.__________________1314
3.2. Шеберден алған сабағым._______________________________________1416
Қорытынды _____________________________________________________17
Қосымша _______________________________________________________1819
Әдебиеттер______________________________________________________ 20 Кіріспе
Әрбір қазақ шаңырағы қамшыны әрі қару, әрі құрал, әрі қастерлі мұра
санаған. Қазір де көп үйдің төрінде ілулі тұрған қамшыны көреміз. Мұның бәрі
біздің атабабаларымыздың қамшыны жанына серік етіп, киелі әмбебап дүние деп
түсінуінен, «Қолымда бір қамшым бар алты таспа, Сұлудың керегі жоқ сенен
басқа»,  деп махаббат жырларында да ойсезімін қамшы атауымен бастауынан
болса керек.
Қазақ халқының  мәденитұрмысында, салтдәстүрінде, рухани
зердесінде қамшының алатын орны ерекше. Қамшы өнер туындысы, сыйсыяпаттың
төресі, ер жігіттің серігі, айбыны, шаңырақтың киесі, тіпті, кейде батырдың қаруы
да болған. Оны жай ғана ат айдайтын құрал деп айта салу ағаттық.
Осы сөзіміздің дәлелі бола алатын «Ақ дариға» әнінің мына бір шумақтарына
назар аударып көріңізші:
Қолымда бір қамшым бар бүлдіргелі,
Айтайын мен бір сөзді күлдіргелі.
Орныңнан әрі отырған, ахау, бермен отыр,
Қолымда қармағым жоқ ілдіргеліай.
Менің ғылыми жұмысымның мақсаты: өзім сияқты жас жектіншектерге
қамшыгерлік туралы ұғым беру, қамшыны жасау технологиясымен таныстырып,
қамшы өруді үйрету.
Зерттеу өзектілігі:
Жігітке жетпіс өнер де аз» деген еді атам қазақ. Қазіргі уақытта
жеткіншектер компьютер алдында көп уақыт өткізіп, компьютерлік салондарда
ойын ойнаумен бос уақыттарын өткізеді. Бұл денсаулыққа зиян және виртуалды
тәуелділікті туғызу мүмкін. Көптеген компьютерлік ойындар балаларды
агрессияға ұшыратады.
Сондықтан жеткіншектердің қазақтың қолөнеріне қызығушылығын дамытып,
атадан мұра болып қалған қасиетті бұйымдарды бағалау, қамшы өру дәстүрін
жалғастыру қажет.
Қазақтың салтдәстүрінде қамшыны ұстау мен қолданудың тәрбиелік мәні,
ережелері болады. Мұны да білген жөн. Қамшы әрдайым оң қолға ұсталу керек.
Жайшылықта   қамшыны   екі   бүктеп   ұстайды.   Қамшы   өрімін   салбыратып   ұстау
дұшпандық, әдепсіздік белгісі деп танылған. Сондайақ, жөн, жол көрсеткенде де
саусақпен емес, қамшымен нұсқайтын болған.  Қамшыны   сыйға   тартқан   кезде кісінің   қолына   ұстатпайды,   жерге   тастаудың   мәні   берекеқұт   бірге   кетпесін,
ұшығы  жерде қалсын, салмақты жер ғана  көтереді дегіндігі. Қазақта қамшы ұрлау
үлкен қылмыстың бірі саналады.
Қамшыгерлік қазіргі уақытта ұмытылып қалған ұлттық өнердің бір түрі,
қамшымен соғудың, ұрудың көптеген әдістері болған.
                                                                                3
Мәселен, олар: қамшы үйіру, қамшы білеу, қамшымен жасқау, сипай қамшылау,
батыра қамшылау, орап тарту, шықпырту, оса тарту, тіле тарту, баса тарту, көсіп
жіберу, серпе тарту, көсите тарту, салып қалу, сілтеп қалу.
        Зерттеу обьектісі: Қазақтың қара қамшысы.
        Зерттеу әдістері: Іздену, әңгімелесу, пікірлесу, сұхбат алу, бақылау, зерттеу,
шеберлермен кездесу.
        Жұмыс нәтижесі: Қамшыны жасау технологиясымен танысып, қамшы өруді
үйрену. 4
              І. Қазақтын қара қамшысы атадан қалған асыл мұра.
1.1. Қамшының шығу тарихы.
Қамшы – ер жабдықтарының ішіндегі ажырамас бөлігі және көнеден келе
жатқан құралдардың бірі. Адамзат жылқыны қолға үйретіп мінісімен аттың өзін
жүргізу және алдындағы  малды айдау үшін қандай да бір құрал қажет болған.
Алғашында   атқа   мінген   адам   қамшы   ретінде   әртүрлі   шыбық,   ағаш   қолданған.
Уақыт өте келе бұл құралды малдың шикі терісінің өзінен жасаған, бертінірек өрме
өнері   шыққанда   шикі   қайысты   өріп,   өрменің   санына   байланысты   қамшылар   үш
таспа өрім, төрт таспа, алты таспа, сегіз таспа, он екі, жиырма төрт, қырық сегіз
таспа өрім болып бөлінген.
Жалпылама   айтқанда,   көлік   айдауға   арналған   құрал.   Ал,   Шоқан
Уәлихановтың пайымдауынша, қамшы – әрі қару. Біздің ойымызша , қамшы – әрі
құрал,   әрі   қару,   әрі   рухани   күшқуат,   сыйсияпат,   жігіт   пен   қыздың   сәні   мен
салтанаты, азамат айбыны, қолөнер туындысы, шаңырақтың киесі, атадан балаға
мирас болып қалатын асыл мұра.
Қамшының   қарапайым   түрiнiң   бiрi — бишiк.   Ол   қамшыға   қарағанда
қарапайым, өрiмi сабынан үштөрт есе, кейде одан да ұзын болуы мүмкiн. Оны мал
айдағанда,   атарба   не   ат   шанамен   жүргенде   жиi   пайдаланады.   Өрiм   алғашқы
басында жуан болып ұшына қарай жiңiшкере бередi.
Балаларға   ат   жалын   тартып   міне   бастағанда   әдейі   арнап   ертұрман
жасатумен қатар атаанасы қамшы өргіздіріп беретін.
Қазақта   әрбір   отбасы   мүшесінің   өз   қамшысы   болған.   Көшіқонда,   ас
тойларда салт атты адамның, еркек болсын, әйел болсын қамшысыз жүруі сөлекет
саналған. Қандай да болсын қамшы салдырмайтын жүрдек аттардың өзін сипай
қамшылап   отырады,   бұл   қазақтың   әдетіне   айналып   кеткен.   Жетісуда   «жігіттің
бесқасқа   жүгені   болса,   алты   өрім   қамшысы   болса   сәні   келеді»   деп   жатады,
сондықтан кез келген бозбала, жігіт ағасы жақсы ертұрманмен қатар әдемі қамшы
ұстағанды ұнатады.
Ал   қызкеліншектердің   қамшысын   ерекше   әшекейлейді.
  Мәлімет
берушілердің   айтуынша,   қазіргі   кезде   Моңғолия   мен   Қытай   қазақтарында   жиі
кездесетін   сабына   жез   ораған   сарыала   қамшыларға   ертеден   алтын,   күміс
шыбықтарды   шырмауықтай   орап,   шашақтарына   дейін   алтын,   күміс   домалақ
салпыншақтар   орнатқан.   Мұндай   қамшылар   сән   қамшысы,   алтындалған   қамшы,
күмістелген
айтылатын.
қамшы

деп Атақты бағзылардың қобызымен, сайтан қашар қамшысымен жерлеу – бергі
XX ғасырдың басына дейін жалғасқан дәстүр. Алты таспа қамшыны – бұзау тіс
қамшы,   сегіз   өрімдіні   –   дойыр   қамшы   деп,   Жетісуда   сегіз   өрімді   қамшыны   –
қырғыз өрім деп атайды. Қамшының ең алғаш қандай бөліктерінің қалай аталғанын
жазған Ш.Уәлиханов.
Қамшының   сабының   өлшемі   шынтақ   пен   жұдырық   арасындай   немесе   45
түйілген жұдырықтай не 7 тұтам, өрімнің ұзындығы бес алақанның көлеміндей,
тұтаммен есептегенде өрімі сабынан бірекі тұтам ұзын болу керек.
                                                                                5
          Негізінен, «қамшы» сөзі түбір мен қосымшадан тұрады. Диахрондық
тұрғыда бұл сөздің түбірі – «қам». «Шы»  малшы, қойшы, егінші деген тәрізді
сөздерде кездесетін қосымша. Орта ғасырдағы түркі тектес халықтардың тілінде,
қазіргі туыстас – тува, тофалар, алтай, сары ұйғыр, хакас тағы да басқалардың
тілдерінде   «қам»   сөзі   «бақсы»   деген   мағынаны   білдіріп,   қарайым   тілінде   де
«қамшы» сөзі «шаман» деген мағынада қолданылады.
Сөйтіп, ертеде бақсыны бірде қам, бірде қамшы деп атаған тәрізді. Осыны
зерделеген этнограф ғалымдар «Әуелде қамшы сөзі қазақтарда да «бақсы, шаман»
мағынасында айтылып келіп, екінші бір заттың атауына көшкен» деген тұжырым
жасайды. Мүмкін бұл ертеде бақсылардың қолдарына қамшы алып, жыншайтан
қуып, зікір салғанынан да шығар.
  Келекеле «қам жасаушы» сөзі дыбыстық өзгеріске ұшырап, құрылымдық
мазмұны   да   «қамшы»   сөзіне   ауысып   кеткен».   Қалай   болғанда   да,   қамшының
әубаста   түрлі   жамандық,   аурусырқауды   қуушы   рөл   атқарғаны   ешбір   талас
туғызбайды.
Ғасырлардан – ғасырларға жеткен бұл –
Қамшы еді қайтаратын жаудан құн.
Соңғы ғасыр аяғынды жоғалып,
Қазақтардың сесі кетіп, болған құл.

Қамшы арқылы талай сырды беретін,
Қамшы тастап, не ой барын білетін.
Қазақ бабам мінгенінде кәріне,
Жерді дағы жон арқадан тілетін».
Біздің   қазақ   халқында   қамшыға   байланысты   мақалмәтелдер,   тұрақты   сөз
тіркестері аз емес. Бұл қамшының қазақ этносында бағзы заманнан бері маңызды
орын алып келе жатқандығын байқатады. Атабабаларымыз қамшысы арқылы өз
көзқарасын, ниетін, қарымқатынасын білдірген, біз мұны қамшыға байланысты ой
орамдарымен тарқатып, түсіндірсек:
1. Қамшысының ұшын да бермеді. Бұл «болыспады», «жәрдемдеспеді»,
«қарайласпады», «жамандық, опасыздық істеді»,  деген мағынаны білдіреді. 2.   Басына   (төбесіне)   қамшы   үйірді   (ойнатты). Мағынасы:   Қорқытты,
сабауға   ыңғайланды,   үрейлендірді,   жан   алқымға   алды,   қауіп   төндірді,   қорлық,
зорлық көрсетті, басынды.
3. Дау төрт бұрышты, қамшы екі ұшты. Бұл сөз «даудың себебі әрқилы,
бірақта шешімі не «ақ», не «қара» болады» деген ойды меңзейді. Яғни, айыпсыз
болса, шешім оның ақтығын айғақтайды, айыпты болса, шешім оның қаралығын
дәлелдейді.

                                                                                6
4. Қамшысын білемдеді. Қамшысының сабы мен өрімін қосып, екі бүктеп
ұстауды   бейнелейді.   Мағынасы:   қыр   көрсетті,   жұдырық   көрсетті,   қоқаңдады,
кіжінді.
5. Қамшы түтеді. «Қамшы жауып кетті», «Таяқ жауып кетті», «Соққылаған
қамшы жауды» деген мағынаны білдіреді.

1.2. Қамшының ырымсырымы.

Тұрмыс құрмаған қыздың төсегінің басында жартылай ашылып тұрған қамшы
Атам   қазақ   қамшының   қырсырына   бесігінен   қаныққан,   киеқасиетін   ана
сүтімен қатар сүйегіне сіңіріп өскен. Себебі, бала бесікте жатқанда шошымасын
деп   бас   жағына   қамшы   тастаған,   не   болмаса   жастығының   астына   жастаған.
Тобылғы қамшының өрімі жастықтың астынан жерге салбырап тұрмай, сабымен
бүктеліп жатса «балаға қамшы тиеді» делінген. Бұл атабабамыздан қалған ырым.
Негізінде қамшы керегеге ашық ілінген. Бұл қамшы иесінің «мал басы аман
болып,   үйімнен   молшылық   кетпесе   екен»   деген   тілеуі   екен.   Ал   жартылай
бүктетіліп ілінген қамшы «менің ием келсе, ауруы болса жазылсын» деп сұранып
тұрады.

оның басының бос екендігін, оған құда түсуге болатындығын көрсеткен.

  қойған   қамшы   жоқтықты   білдіреді.
Малынан,   астындағы   атынан   айырылып   қалған   адам   қамшысын   екі   бүктеп
қонышына,
  белбеуіне   қыстырып   қояды.
                   Жауынгер соғыстан қайтпай қалса да, қамшысы табылса оны керегеге
жартылай ашып қыстыратын себебі, оның жаралы екендігін, не болмаса жау қолына
тұтқынға түсіп қалғанын көрсетеді. Ал егер ол қаза тапқан болса, оны естірту үшін
үй иесі, туысқаны т.б. қамшыны екі бүктеп керегенің төменгі жағына қыстырып
қояды.
білдіреді.
          Ауылда жұт болып, не барымташы малын айдап әкетсе, иә болмаса малы
аусыл, оба, қорасан ауруларынан қырылып қалса, онда жолдың айырмасына бақан
орнатып, оған қамшыны екі бүктеп қояды. Бұл, ауылда мал жоқ деген белгі. Күші
келетін адамдар бұндайда қолынан келетін көмегін аямайды.
  не   болмаса   беліндегі
  Бүктеп
дегенді

иесі

жоқ

Ол Қамшысын   аттың   артына   сүйретіп   келе   жатқан   адамға   ақсақалдар   «бұл
жаман   ырым,   қамшы   сүйретпе,   жер   сабама,   қамшыңның   ұшын   жия   жүр»   деп
болмайды.
айтқан.
Қамшының сабына қайыс таспадан бау тағылады, оны бүлдірге деп атайды.
«Бүлінгеннен бүлдірге алма» деген мәтелдің байыбына баратын болсақ бүлініп,
қирап жатқан жерден еш қандай зат алма, тіпті бүлдірге сияқты ұсақ зат та алушы
болма, кесірі тиеді» деген ұғымды білдіреді.
Қамшыны
кесуге

Қазақта   үйленуге   байланысты   жөнжоралғылар   жүйесінде   де   қамшының
өзіндік қызметі бар.
Қызға   құда   түсуге   келген   жігіттің   әкесі   қамшысын   белгі   ретінде   үйінің
төріне   іліп   кеткен.   Егер   жігіт   жақ   кешігіп,   қыз   жағы   айныса,   қамшысын   кері
қайтарған, бұны «қамшы қайтару» деп атаған
                                                                                7
Жаңа түскен келіннің бетін үкілі, қоңыраулы қамшымен ашатын кездер де
болған.
Баланы бесікке саларда жүгенді ат ұстайтын еразамат, ер қорғайтын батыр
болсын деп қамшыны кебенекпен бірге жапқан және тақымыңнан тұлпар кетпесін,
бәйге бермес шабандоз бол деп бесіктің екі жағынан қамшы үйіріп те тілек тілеген.
Ал  ұл баланы «атқа мінгізу» ғұрпында  бәсіре атқа ашамай ерттеп мінгізіп,
аяғын тепкішекке сұғып,  қолтырмаш ағашпен екі  қолтығынан  сүйемелдеп танған
соң ақсақалдар бата  беріп, баланың қолына аттың тізгіні мен қамшы  ұстатады.
Қазақта «Қамшы сабы сынса – әйел өледі, Пышақ сабы сынса – күйеуі өледі»
деген әрі ырым, әрі сөз тіркесі бар.
Ертеректе   осы   белгіні   қолдана   отырып,   ерінің   немесе   әйелінің   қайтыс
болғанын білдірген.
Бір   ақсақал   екі   баласына:   «Ал   балаларым,   мен   қартайдым.   Бойдан   күш,
қолдан   әл   кетті.   Бір   аяғым   жерде,   бір   аяғым   көрде   тұрғанда   артымда   мұраға
қалдыратын қамшым мен атым бар» – дейді. Содан үлеске үлкен баласына ат, кіші
баласына қамшы тиеді. Үлкен баласы атқа мініп, беті ауған жағына кете барады, ал
кіші баласы әкесі қайтыс болғанша оны бағыпқағып, қасында болады. Көп уақыт
өтпей   ағасы   аттан   айрылып,   сопайып   үйіне   қайтып   оралады.   Аштан   өлуге
болмайды.
Содан інісі Алла Тағалаға сыйынып, әкесінен қалған дырау қамшыны қолына
ұстап аң аулауға шығыпты. Тау аралап келе жатса дала бөрісі шатқалда бір үйір
малды қамалап жейін деп жатса керек. Бала қасқырдан қорықпай оны қамшысымен
ұрып өлтіреді де жаңағы бір үйір малды үйіне айдап келеді. Малдарының басы
көбейіп, кейіннен ағайынды екі жігіт тұрмыстары түзеліп, адам қатарына қосылып
кеткен екен.
Атақты   қамшыгер,   әрі   қамшы   жасаудың   бесаспап   шебері   тау   текенің
мүйізінен, еліктің тұяғынан, тобылғыдан үш қамшы жасайды да, үш баласын
алдына
дейді:
               – Ал, құлындарым, мен қартайдым. Көзімнің тірісінде мына сендерге деп
шақырып
былай
алып өзара

үш
бөліп
қамшымды
жасаған
алыңдар.
         – Әке, маған мына қамшыны алсам болды – деп кіші баласы әшекейлі тұяқ
сапты қамшыға бас салады. Сонымен тұяқ сапты қамшы кіші балаға, ортаншысына
тобылғы   сапты   қамшы,   үлкен   баласына   таутекенің   мүйізінен   істелген   қамшы
мұрагерлікке тиеді.
         Сонда әкелері тұрып кішісіне:
          – Баламай, жасың болса әлі отызға да жеткен жоқсың. Тұяқ сапты қамшыны
жасы елуге келіп қалған ел ағалары ұстайды. Үйтетін себебі, олардың балашағасы,
от басы, ошақ қасы бар, басым жалғыз қаларау деп қорықпайды.
Ал сен болсаң осы жалғыз тұяқтай жалғыз басты болып қалмақсың.
            Әлі күнге дейін үйленбедің, балашағаң жоқ, түтін түзетіп, басыңа үй де
тұрғызып алмадың, топ болу үшін тобылғыны алуыңақ керек еді – деп, қатты
кеиді.
                                                                                8
Ортаншыбаласына:
–   Ағаларың   мүйіз   сапты   қамшыны   алды,   ол   билікте   болады.   Ал   сенің   малың
көбейіп,   балашағаң   көп   болып,   тобылғыдай   топ   болып   өсіпөнесіңдер   –   деген
екен.

1.3. Қамшының негізгі бөліктері.
Ол үлкен екі бөліктен тұрды:  өрімі және сабы.  Қамшы сабы көбінесе 47
тұтам   тобылғыдан,   ырғайдан,   еліктің,   таутекенің   мүйізінен   жасалып,   барынша
әсемделеді. Оның терімен қапталған қолға ұстайтын бөлігі –  тұтамы  (тұтқасы),
оған тесіліп өткізілген қайыс таспа – бүлдіргісі деп аталады.
 Шеберлер қамшы сабына ерекше көңіл бөліп, оны жез бауырлап, мойнақтап,
металмен, былғарымен, қайыспен орап тастайды. Қамшы өрімі алақанынан саптық
мойнағына бүркеншік арқылы жез, мыс шегелермен тойтарылып бекітіледі немесе
таспа арқылы мойнаққа бүркемелеу арқылы жалғайды. Мұны бунақтау дейді.
Кейбір өрімшілер алақанның сап жағын әдейі ұзын етіп қалдырып, оны сапқа
ұзына   бойы   «бауырлақ»   етіп,   сыртынан   таспаны   орайды.   Тіпті,   осы   бауырлақ
орнына жұқа мысты да қолданады. Өрім мен алақанның қосылған жері – шежемей.
Оның үстінен түйнектеп қайыс шашақ тағып қояды. Елік, киік сирағынан металл,
терімен мойнақтап, орам салып, шашақталған қамшы өте сәнді де бағалы.
Ал ол осындай сәнді де бағалы қамшысы бар сал, сері, бозбалаға бұлайша
шаттану жарасымды болатын. Жалпы, қамшы өрімінің сапқа жалғасқан бөлігінің
атауы – бауырлақ (бауырдақ, бауырдауық), оны көмкерген жез, мыс күміс бөлігі –
мойнақ, біріктірген шегесі – бүркеншік, қамшы сабына бауырдақты ораған бұрама
металл – шырмауық, ол таспалап бекітілсе – бунақ, өрімнің бауырдақ жағындағы
сыртқа қараған бетінде, өрім басталар тұсындағы ирек бедерлі «сызық» тәрізді
көрінетін   бөлігі   –  таңдай,   өрімнің   ұшындағы   ұшығы   –  түйіні,   алақанның
бауырдаққа   қарама   қарсы   жағына   жұқалап   қабаттап   салған   кішкене   бөлігі   –
қамшының  тілі  (тілшесін   шегелікті   жасыру   үшін   салады),   үстіңгі   жағында жіңішкелеп, шашақ тәрізді етіп тігілген, ұзындығы екі еліден бір жарым тұтамдай
ұзын таспа шашағы –  қамшының кекілдігі, қамшы өрімінің басталар тұсы мен
 алақан.
сапқа
Сонымен қамшы бөліктерінің атауы мынандай:
  бекітілетін   бауырдақ
аралағындағы   бөлігі
  –
1.Өрімі. 2.Сабы. 3.Тұтамы. 4.Бүлдіргі. 5.Шежемей (шажамай).  6.Бауырлақ
(бауырдақ,   бауырдауық).   7.Мойнақ.   8.Бүркеншік.   9.Шырмауық.   10.Бунақ.
11.Таңдай.   12.Түйін.   13.Қамшының   тілі.   14.Тілме.   15.Қамшының   кекілдігі.
16.Алақан. 17.Шашағы.
          1.4. Қамшының түрлері.
Өрімші шеберлер Жағда Бабалықов пен Ақселеу Сейдімбековтің, этнограф
Сейіт   Кенжеахметұлының   жазбаларына   арқа   сүйесек,   қамшының   мынандай
түрлері бар:
                                                                                9
1. Ат қамшы. 2.Дыр қамшы. 3.Дырау қамшы. 4.Дойыр қамшы. 5.Дүре қамшы.
6.Ұзын   қамшы.   7.Шолақ   қамшы.   8.Сары   ала   қамшы.   9.Білеу   қамшы.   10.Орама
санды   қамшы.   11.Мүйіз   сапты   қамшы.   12.Киелі   қамшы.   13.Қасиетті   қамшы.
14.Тобылғы санды қамшы. 15.Шашақты қамшы. 16.Бала қамшы. 17.Құрау қамшы.
18.Шыбыртқы қамшы. 19.Күміс мойнақ қамшы. 20.Жез мойнақ қамшы. 21.Сары
ала мойнақ қамшы. 22.Ақ мойнақ қамшы және тағы да басқалары.
Қамшылар   жасалуына,  қолданылуына   байланысты   бірнеше   түрге   бөлінеді.
Оның әрқайсының атқаратын қызметі, мақсаты, мағынасы бар. Енді соның басты
бастыларын талдап түсіндірсек:
1.Сүндет қамшы. Атабабамыздан ұрпақтарына мирас болып келе жатқан
салтдәстүр бойынша баланы сүндетке отырғызғанда оған туғантуыстары сыйға
тартатын тобылғы сабты төрт тұтам қамшы.
2. Бәйге қамшы. Ат бәйгесіне шабатын шабандоздың қамшысы. Ол тобылғы
сапты,   ұзындығы   төрт   тұтам,  негізінен   оның   ұзындығын   шынтақтан   шынашаққа
дейінгі аралықпен де өлшей береді. Сабының жуандығы шынашақтай. Бұрындары
бәйгеге түсерде шабандоз: «Шаба алмасам – маған серт, шаба алмаса – астымдағы
атыма   серт,   шаптыра   алмаса   –   қолымдағы   қамшыға   өрт!»,      деп   серт   беретін
болған.
3.   Көкпар   қамшы. Ұлттық   ойын   көкпар   тартуда   қолданылады.   Оның
тобылғы   сабының   ұзындығы   үшақ   тұтам   және   жуан   болып   жасалады.   Көкпар
қамшының сабына, жылан басты алақанына қолды жыртып, зақым келтірмеуі үшін
ешқандай әшекей салынбайды, бұл қамшыға бірдебір темір затын қолданбайды.
Көкпар додасына түсерде әркім: «Атыма – айбат, тақымыма – қуат, қамшыма –
жігер бер!»,  деп серт айтқан.
4. Дойыр қамшы. Тобылғы сабының ұзындығы бес тұтам. Сабы мен өрімі
өте   жуан.   Оны   қолға   алғанда   да   былай   деп   серт   айтылған:   «Дойыр   қамшым
доңыздай   (жуандығы)   болсын,   ауырлығы   қорғасындай,   мықтылығы   емендей болсын. Білек күшіме қуат қосып, жауым әрдайым құлап жатсын, халқым жеңіске
жете берсін!».
5. Неке қамшысы. Жас бозбала үйленер кезде құрбықұрдастарын жанына
шақырып   алып,   отау   құрғалы   жатқанын   айтады.   Өзіне   жігіт   жолдасы   керек
екендігін білдіреді.
Құрбықұрдастары өздерінің қамшыларын бір жерге құпия жинап қойып, әлгі
досын шақырып көрсетеді. Ол өзіне ұнаған қамшыны таңдап алады да иесі жігіт
жолдасы   (күйеу   жолдас)   болады.   Бұл   құрбықұрдастар   арасында   өкпе,   реніш
болмауы үшін жасалатын әдетғұрып.
6. Соп қамшы. Өгіз айдауға арналған қамшыны осылай деп атайды. Тобылғы
сабы төрт тұтам, өрімі ұзын, жиырма бес тұтам болады, ұшына қайыстан төрт
қарыс   жалқы   бау   тағылады,  ол  арбаның   ұзындығына   қарай   жегулі   атқа   немесе
өгізге жетуге тиіс.
7. Үйір қамшы. Оны жылқышыларға арнап жасайды. Өрімнің араларына үш
шығыршық біріктіріліп, ұзын етіп жасалады. Түйе айдайтын үйір қамшының атауы
– шыбыт қамшы.
                                                                                10
8.   Ноғай   қамшы. Аралары   жақын   орналастырылған   екі   өрімнен   тұрады.
Салмақты болуы үшін өріміне үлкен шашақтарды орналастырады (нагайка).
9.   Баптау   қамшы. Асауды   үйрету   үшін   жасалады.   Жылқыны   үркітіп,
қорқытып   алмау   мақсатында   өрімі   тобылғы   сабының   басынан   аяғына   дейін
түгелдей шикі теріден өріледі, ішіне қайыстан қатты өзек салады. Осы өзек өрімді
тік тұрғызады, ол қылышқа ұқсайды, мамандар «сол себепті оны орыстар «хлыст»
деп атап кеткен»,  дейді.
10.   Аңшы   қамшы. Сабының   ұзындығы   –   бес   тұтам,   ұшында   қорғасын
өрілген   өрімі   он   екі   тұтам   болады.   Аңшы   атына   қонғанында   қамшысына:
«Алдымдағы қасқырға – айбат, ердегі қанжығама байлат!»,  деп тілек айтқан. Ал
аңшы қасқырды атымен қуып жеткенде: «Түзу тигізу – маған міндет, ұшындағы
қорғасын – саған серт!» дейтін. Дойыр, аңшы, барымта қамшыларды дырау қамшы
деп те атай береді.
11. Барымта  қамшы. Тобылғы   сапты,   оның   ұзындығы   алты   тұтам,   жуан
өрімі он тұтам, түйіні де жуан, әрі ұзын. Екі аттылы қақтығысқанда қамшыларын
бірініңбірі   сыртынан   асыра   сілтегенде   оның   ұшы   тіпті   үшінші   қарсыласының
тізесіне, тобығына тиіп, аттан аударып та түсірген.
ІІ. Қамшы жасау технологиясы.
2.1. Қамшы өрімі.
Шеберлер қамшыны мықты қайыстан өреді. Оларды өрімшілер деп атайды.
Бұрындары   әрбір   ауылда   айтулы   өрімшілер   болатын.   Бұлар   қамшыны   әбден
иленген сиыр терісінен өретін еді. Өрімшілер   әлгі   заттарды,   әсіресе,   қамшыны   жәй   өріп   қана   қоймай,   оны
жоғары талапталғаммен қырлап, жұмарлап, бұрап, бедерлеп, үзбелеп, термелеп,
еспелейтін. Сөйтіп, шеберлер қамшыны 3 таспадан 40 таспаға дейін өріп шығатын
ды. Және де таспа неғұрлым көбейген сайын жіңішкере беретін де ажарланып,
күрделеніп кететін.
Қолымда бір қамшым бар алты таспа,
Сөзімді ұнамаған алып таста.
Сонда да әр сөзімді салмақтарсың,
Кісіге сыр ашпап ем сенен басқа,
деп   жырланғанындай,   қамшы   әртүрлі   таспада   өрілгенімен,   өрімшілердің   ортақ
өлшемі – «сегіз тұтам» болған. Ал қайсыбір өрімшілер әдетте өрімнің ұзындығын
қамшы иесінің тұтамына лайықты өріп шығаратынды.
Алайда   қамшының   өрімі   сабынан   бір   жарым   еседей   ұзын   болуға   тиісті.
Өрімге қойылатын талап: ол домалақ, жұмыр, төртқырлы болады. Осы өрімдеріне
байланысты   қамшының   «Қырғыз   өрім,  қырық   сегіз   таспа»,   «Бес   таспа»      «Бес
қасқа» деген де түрлері бірі.
Тері иленіп, иі қандырылып, өзінен қайыс өңдеп шығарылғаннан кейін оны
бояу, боямау әр шеңбердің өз еркінде. Бірақта олар осы қайысты тарамтарам етіп
тіледі де қамшы өруге кіріседі. Өрім саны неғұрлым көбейген сайын сапасы да
артады.
                                                                                11
Тек   мұны   өру   оңай   емес,   өрім   саны   көбейген   сайын   қайыс   тармағын   да
соншалықты жіңішкерту қажет.
Аталарымыздың   айтуынша,   қамшының   ең   қолайлысы   12   өрімдігі.   6   өрім
қамшының   қарапайым   түрі   болып   саналады.   Ал   бишікті   өргенде   ол   алғашқы
басында жуан болады да, ұшына қарай жіңішкере береді. Бишіктің өрімі негізінен,
сабынан үштөрт есе, кейде одан да ұзын болады.
2.2. Өрім түрлері.
Нағыз   қамшы   әбден   иленген сиыр   терісінен   3   таспадан   40   таспаға   дейін
өріледі. Өрімнің бірнеше түрлері бар:
1.   Үш   не   төрт   бұрым   өрімі. Ол   қайыстан   өрілген,   бәйге   қамшыға
қолайлысы. Қамшы өрімі әр түрлі құралдар арқылы өңделеді. Көп  тараған түрі:
өрімді   екі   тақтайдың   арасына   салып   әрліберлі   итермелеп   домалату.   Осындай
тәсілмен домалақтап, төрт өрім, сегіз өрім қамшыларды төрт қырлы етіп жасап
шығарады.
2. Алты өрім. Осы орайда «Әй, алты өрім бұзау тіс, көп былжырамай аттан
түс!» деп сөзді өрімшілер көп айтатын.
3. Сегіз өрім, төрт қырлы. Бұл – мал айдауға қолайлы қамшы. Осы өрімді
соп, үйір, ноғай қамшыларға да қолданған. 4.   Он   екі   өрім. Сәндікке   лайықты   қамшыда   пайдаланылады.   Сәндік
қамшылар   өріміне   сәйкес   төрт,   алты,   сегіз,   он   екі   қырлы   болып   жасалынады.
Мұндай,  өрімді   қырлау   үшін   сүйектен,   мүйізден   қалақша   жасалады,   ортасынан
әртүрлі   қырлы   тесіктер   ойылады,   өрімнің   түріне   орай   оны   тиісті   тесіктерден
өткізіп, өрімнің қырын шығарады.
5.   Қырық   өрім. Оған   тарамыс   қолданылады.   Өрімшілер   арасында   қайыс
таспадан   қырық   екі   өрімді   де   жасап   шығарғандар   бар.   Оның   кейбірі   «Қырғыз
өрме» деп те аталып кеткен көрінеді.
2.3. Өрім технологиясы.
Иленген   теріні   үш   елі   етіп   кеседі,   ұзындығын   оның   саласына   қарай
сыдырғыдан өткізеді, жалпақтығын, енін, қалыңдығын реттейді.
Осындағы сыдырғыны үш тұтам тобылғыдан жасап алады. Сыдырғы жасау
үшін тобылғының үш жағына кертпе салынады, сол арқылы өткізілетін таспаның,
терінің   ені,   қалыңдығы   мөлшерленеді,   әдейілеп   қондырылған   өткір   пышақтың
жүзімен тілінеді.
Негізінен, шикі теріден жасалынған қайысты таспа деп атайды. Тарамысты
қырық екі өрім қылып тарқатады да, содан өрім дайындайды, ол үш тұтам болады.
Өрім   әбден   дайын   болғанда   оған   алақан   жасайды,   ол   тобылғы   сапты,
қамшыға бауырымен өрілуге тиісті. Бауырын тобылғыға орап ұстатқан қамшының
атауы – «Қазақтың ала қамшысы».
Онда алақанның екіүш түрі болады, және түзу де жыланбас етіп жасалады.
                                                                                12
Қамшының жасалуы:
1. Иленген теріні үш елі етіп кеседі.
2. Терінің ені, қалыңдығы мөлшерленеді.
3. Өткір пышақтың жүзімен тілінеді.
4. Теріні бекітіп, өріледі.
5. Өруді аяқтағаннан кейн түйіндейді.
6. Өрімді қамшының сабына бекітеді.
7. Әшекейлейді.

ІІІ. Асылбай Абылайхан Қалқаұлы шебермен кездесу.
3.1. Асылбай Абылайхан Қалқаұлы шығармашылығы.
ШығысҚазақстан   облысы   Зайсан   ауданы   Айнабұлақ   совхозында   Жаңа
тұрмыс бөлімшесінде 8 маусым 1963 жылы шеберлер отбасында дүниеге келген.
Әкесі Қалқа Асылбайұлы жанжағына әйгілі ұста, қарапайым, кішіпейіл, мейірімді, жуас, қолы ашық, сабырлы, еңбекқор, сабырлы, адал, төзімді адам болған. Ауылды
басқарған білімді, жоқтан бар жасайтын шебер адам болған. Анасы Сейполдақызы
Күлзіпа мейірімді, тері илеп, гүл өсірген, тоқыма тоқып, кесте тіккен еңбекқор
жан болған. Төзімді, ісіне адал, қайырымды, кеңпейілді ана болған. Ат баптап,
жорға ұстаған сері адам, нағашы атасы зергер, ауқатты адам болған.
1971 жылы Зайсан ауданындағы мектепинтернатқа 1 сыныпқа барды. 1974
жылы отбасы жағдайына байланысты (Мичурин) Кеңсай совхозындағы шопандар
балалары   оқитын   мектепинтернатқа   ауысып,   4   сыныпқа   келеді.   1979   жылы   8
сынып бітіріп, Зайсан қаласындағы СПТУ (кәсіптік техникалық училище) түсіп,
1982 жылы тәмәмдәп шығады.
1982 жылы Кеңес Әскері қатарына шақырылып, Отан алдындағы борышын
адал атқарып келеді.
1985 жылы жеңіл көлік дайындау курсына түсіп, толық оқып шығады. Сол
жылы арман қуып астанамыз Алматыға келеді.Алматыдағы Жылу орталығы (ТЭЦ
2) мекемесінің СУ Грэсстрой бөлімшесіне ағаш шебері, бетонщик мамандығымен
жұмысқа орналасады.
1986   жылы   Желтоқсан   көтерілісіне   қатысқан,   тотолитарлық   жүйінің
әділетсіз шешімінен әділдік іздеп, сол кездегі әділетсіздікке ұшырап, комсомол
мүшесінен шығып, қатаң жазаланған жастарының бірі.
1988   жылы   Талғар   қаласындағы   ауылшаруашылығы   техникумына   түсіп,
1991   жылы   агроном   мамандығын   алып   шықты.   Алматы   қаласында   Фурнитур
зауытында бригадир болып қызмет істеген.
                                                                                13
1996   жылы   Семей   қаласында   құрылыста   жұмыс   істеген.   1997   жылы
құрылыста жүріп, краннан құлап өндірістік жарақат алып, бірінші топтағы мүгедек
болып қалады.
2000 жылы 12 маусымда Дәркембай Шоқпарұлы ұстазымен танысады. Ұлы
ұстаз   мейірімді,   қамқоршы,   өнер   жаңашыры,   Қазақстан   Республикасына   еңбек
сіңірген қайраткері, Қазақстан Суретшілер Одағының және дизайнерлер Одағының
мүшесі,   «Ленин   комсомолы»   сыйлығының   Лауреаты,   Еуропадағы   Қыпшақтар
қауымдастығының   басқарма   мүшесі,
  Қырғыс   Республикасы   Дизайн
академиясының   толық   мүшесі,   Т.Жүргенев   атындағы   Қазақ   Ұлттық   Өнер
академиясының   «Сәндік   өнер»   кафедрасының   профессоры   Дәркембай
Шоқпарұлынан қолөнердің қырсырын үйреніп, 6 жыл шәкірті болды.
Ақ   батасын   алған,   дастарханынан   дәм   татқан,   сарқытын   ішкен   ең   соңғы
шәкірттерінің   бірі.   Республикалық,   облыстық,   аудандық   жарыстарға   қатысып,
көрмелерге   қатысып,   белсендік   көрсетіп,   жастардың   болашағына   ,   еліміздің
дамуына үлес қосып жүрген шебер. 2011   жылы   «Самғау»   сыйлығының   «Қолданбалы   өнер   саласындағы
жетістіктері   үшін»   номинациясы   бойынша   бас   жүлдеге   ие   болған,   мүмкіндігі
шектеулі   жандарға   арналған   «Жан   шуақ»   конкурсының   жүлдегері,   IV
Республикалық   Шеберлер   байқауының   Финалисі,   «   EXРО2017»   Халықаралық
көрмесіне   дайындық   ретінде   жасалған   байқауларының   жүлдегері,   бірнеше
облыстық, аудандық байқауларыныі женімпазы.
Басты   арманы   қазақтың   ұлттық   өнеріне   үлес   қосу,   жастарды   тәрбиелеу,
егеменді  еліміздің  болашағына  өз үлесін  қосу. Мәдениетімізге, тілімізге  аянбай
еңбек ету. Бес баланың әкесі, 2 немересі бар.
3.2. Шеберден алған сабағым.
Қамшы – ата бабамыз ғасырлар бойы ұстаған ұлттық қарулардың бірі болды.
Қазақ аттан түсіп жаяу қалғасын, қолына қамшы ұстауды да қойды. Қолына қамшы
ұстаған қазақ сұсты, айбарлы, сәнді көрінуші еді. Ат пен қамшыдан айырылған жай
қазаққа айналды.
Қамшы бұл қазақ халқына тән нәрсе екенін білдім.   Оның бойында қасиеті
де, құдіреті де бар еді. Асыл текті ата бабамыз жерімізді ақ найза ұшымен, білектің
күшімен қорғаған еді.
Сондықтан да ол мұра болып, бабалардан – аталарға, аталардан – әкелерге,
әкелерден – балаларға, одан да беріде мына бізге жеткен. Кейінгі ұрпаққа жеткізу
біз үшін парыз.
Сондықтан қазіргі таңда қамшы өруді, қамшыгерлікті жас ұрпаққа үйретіп,
насихаттап отырса елдік, ерлік дәстүріміз жалғастығын табар еді деген ойдамын.
Сол мақсатпен, қамшы үйренуді арман етіп Абылайхан Қалқаұлы шебермен
кездестім.
                                                                                14
Шеберге қойған сұрақтарым:
1. Қамшы өру өнерін кімнен үйрендіңіз?
Қамшы   өруді   ұстазым   Даркембай   Шоқпарұлынан   үйрендім.   Ол   кісімен
тағдыр мені кездестіргеніне өте қуаныштымын. Мүгедек болып қалғаннан кейін
бос уақытты өткізбей, қоғамға қажет болғым келді, пайдалы іспен айналысқым
келді.
Дәркембай   Шоқпарұлы   Қазақстан   Республикасына   еңбек   сіңірген
қайраткері, Қазақстан Суретшілер Одағының және дизайнерлер Одағының мүшесі,
«Ленин   комсомолы»   сыйлығының   Лауреаты,
  Еуропадағы   Қыпшақтар
  Қырғыс   Республикасы   Дизайн
қауымдастығының   басқарма   мүшесі,
академиясының   толық   мүшесі,   Т.Жүргенев   атындағы   Қазақ   Ұлттық   Өнер
академиясының   «Сәндік   өнер»   кафедрасының   профессоры.   Мен   оның   соңғы
шәкірті болған едім. 2. Қамшы өру үшін материалды қайдан аласыз?
         Қамшы өру үшін материалды сатып аламын. Қаламыздағы тері зауытымен
келісіп, теріні сол жерден аламын.
3. Қандай материалдан жасалады?
Қамшының ірі мал терісінен: сиыр, бұзау терісінен жасайды. Әсіресе бұзау терісі
өруге өте ыңғайлы. Қамшы жұмсақ, әдемі болып шығады.
4. Қамшыны қалай өреді?
   Олжас,   қамшы   өруді   үйренгеніңді,   өзіміздің   ұлттық   қолөнеріне
қызығушылығынды   мен   өте   қолдаймын.   Қамшы   өруді   үйреніп,     өзін   сияқты
жеткіншектерге үйретсең – ол жақсы іс болар еді. Қазіргі жастар қамшыгерлік
өнеріне   қызығып,   қамшы   өруді   үйренсе   ұлттық   өнеріміз   ұрпақтан   ұрпаққа
жалғасын  табар  еді.   Қадамын  құтты  болсын, осы  істе саған  шыдамдылық  пен
сәттілік тілеймін!
Қамшы негізінен 3 бөліктен тұрады: өрімі, сабы,  алақан.
Қамшының өрімі.
Өрімін   бұзаудың   терісінен   өру   ыңғайлы.   Неше   өрім   қамшы   болады,   соған
байланысты терінің енін, ұзындығын таңдап, өткір пышақпен тіледі. Мысалы 8 өрім
қамшы болса, 8 бөлікке бөледі.
          Қамшының сабы.
Қамшының   сабы   жас   талдан   немесе   шебердің   өз   талғамы   бойынша   басқа   да
материалдан жасалып, әшекейленеді. Мысалы, тал шыбығын үстінен өруге, немесе
жез,   күміспен   әшекейлеуге   болады.   Тері   немесе   былғарыдан   шашақ   жасап
әшекейлейді.
 Қамшының алақаны.
Алақан ол қамшының өрімі мен сабы қосатын бөлігі. Оны теріден, былғарыдан
жасауға   болады.   Алақанның   пішіні   де   шебердің   талғамы   бойынша   сопақша,
жүрекше, жапырақ тәріздес және т.б. етіп жасауға болады.
                                                                                15
Қамшыны жасау кезеңдері: 1 сурет. Теріні тілу.                                 2 сурет. Теріні бекіту. 3 сурет. Өрімді өру.                                            4 сурет. Сегіз өрім.

        5 сурет. Өрімді сапқа бекіту.                            6 сурет. 8 өрім қамшы.

                                                                                16
Қорытынды
Қамшы – қазақтың ғасырлар бойы ұстаған ұлттық нысандарының бірі
болды. Қазақ аттан түсіп жаяу қалғасын, қолына қамшы ұстауды да қойды. Қолына
қамшы   ұстаған   қазақ   сұсты,   айбарлы,   сәнді   көрінуші   еді.   Ат   пен   қамшыдан
айырылған жай қазаққа айналды.
Қамшы бұл қазақ халқына тән нәрсе. Оның бойында қасиеті де, құдіреті де,
киесі мен иесі – Сесі бар. Қазақтан белінен семсері мен қанжары, шаңырағынан
қылышы   мен   найзасы,  астынан   аты,  қолынан   қамшысы   кетіп  еді,  Сесі   де   бірге
жоғалды.   Сонау   Сақтар   заманынан   қазақ   бабам   мынау   ұланғайыр   кең   даланы
білектің күшімен, найзаның ұшымен қорғаған. Аты пырағы болса, тобылғы сапты
қамшысы серігі, Сесі болған. Ат айдаса – құралы, аң ұстаса – қаруы, жабырқанса –
сырласы, жауға шапса – рухы, дұшпанына – Сесі! Сондықтан да ол мұра болып, бабалардан – аталарға, аталардан – әкелерге,
әкелерден – балаларға, одан да беріде мына бізге жеткен. Кейінгі ұрпаққа жеткізу
біз үшін парыз.
Қилықилы   замандар   ағымында   қамшы   қазақтың   керегесінен   кетіп,   ұмыт
бола бастады. Сондықтан қазіргі таңда қамшы өруді, қамшыгерлікті жас ұрпаққа
үйретіп, насихаттап отырса елдік, ерлік дәстүріміз жалғастығын табар еді.
Р.S. «Қазақтың қара қамшысыатадан қалған асыл мұра» ғылыми жұмысымен
21 сәуір 2015 жылы мектепішілік ғылыми жобалар сайысына қатысып ІІІ орынға
иелендім.

                                                                                17 7 сурет.                                                                      8 сурет.
Қамшы қолөнер туындысы,                             Ер жігіттің серігі, айбыны.
шаңырақтың киесі.

                                                                       9 сурет.
                       Қамшының ең қолайлысы 12 өрімдігі. 18

                                                         10 сурет.
                                 Шебер Абылайхан Қалқаұлымен. 11 сурет.
                        Жетекші Г.З. Ахметовамен.
       Мектепішілік ғылыми жобалар сайысына қатысып
                                ІІІ орынға иелендім.
                                                                                19
Әдебиеттер
1. Қазақ әнциклопедиясы. «Өнер», Алматы 1990 ж
2. С.Қалиясов, «Қазақ өнері». Алматы, 1986 ж
3. Б.Қазанғапов, «Қазақтың қара қамшысы». «Өнер», Алматы 1985ж
4. К.Спандияров, «Сәндік қолданбалы өнер».  Алматы 1986 ж
5. Б.Темиров «Былғарымен жұмыс». Алматы, 1992 ж
6. А.Тохтабай , тарих ғылымдарының докторы. Қамшыкиелі бұйым.
«Ана тілі» №12 04.06.2012 ж
7. М. Темиров. Қазақтың сесіқамшыда. «Ана тілі» № 7 16.04.2014 ж
8. К.Шаймарданов. «Қазақтың қолөнері», А, 20013 ж 20

file_name: Қазақтың қара қамшысы-атадан қалған асыл мұра.doc

intro: "қазақтың қара қамшысы-асыл мұра" ғылыми жобаны 8 сынып оқушысы Абилкасимов Олжас жазған. Жетекшілік жасаған бейнелеу өнері пәні мұғаліміГ.З.Ахметова. оқушы қара қамшы туралы мәлімет көрсеткен, қамшы түрлері туралы зерттеген. қамшы туралымақал-мәтелдерді, ырымдарды зерттеген. Асылбай шеберден қамшы жасауды үйренді. өз білгенін жас жеткіншектерге насихаттады.


extracted_text:
Краткосрочная программа внеурочной деятельности: Гобелен
Возраст школьников: 9  12 лет
Цель   программы:   Развитие   творческого   потенциала   учащихся   посредством  овладения   новыми   для   них   видами
декоративноприкладного искусства.
Задачи программы:
 формирование    познавательного  интереса к декоративноприкладному искусству  и художественно      творческой
активности ;
 умение находить и отбирать информацию в различных источниках;
 освоение основных приемов ручного ткачества;
 приобретение навыков работы с различными инструментами и материалами;
 развитие образного и пространственного мышления, мелкой моторики рук;
 формирование умения работать в группе .
Планируемые результаты программы:
Личностные:
формирование   коммуникативной   компетентности   в   общении   и   сотрудничестве   со   сверстниками
образовательной, творческой деятельности ;
 проявление  познавательного интереса к новому учебному материалу и способам решения задач.
  в   процессе
Метапредметные:
 умение самостоятельно планировать пути достижения целей, осознанно выбирать наиболее эффективные способы
решения учебных и познавательных задач;
  умение соотносить свои действия с планируемыми результатами, осуществлять контроль своей деятельности в процессе
достижения результата, определять способы действий в рамках предложенных условий и требований, корректировать
свои действия в соответствии с изменяющейся ситуацией;
 владение основами самоконтроля и  самооценки;∙  умение организовывать учебное сотрудничество и совместную деятельность с учителем и сверстниками; работать
индивидуально и в группе: находить общее решение и разрешать конфликты на основе согласования позиций и с  учетом
интересов. формулировать, аргументировать и отстаивать свое мнение.
Предметные:
освоение художественной культуры через различные виды декоративно прикладного искусства ;
   приобретение опыта создания художественного образа в разных видах  декоративноприкладного искусства ;
 приобретение опыта работы различными художественными материалами;
владение практическими навыками выразительного использования фактуры, цвета, формы, объема в процессе создания
в конкретном материале плоскостных или объемных декоративных композиций;
 контроль промежуточных и конечных результатов выполнения задания по установленным критериям и показателям с
использованием контрольных и измерительных инструментов;
 выявление допущенных ошибок в процессе деятельности и нахождение способов их исправления.
Тематическое планирование
№
Тема занятия
1. Что такое гобелен?
Формы организации,
обеспечивающие активную
деятельность
Виды деятельности учащихся
Количе
ство
часов
Урок открытие “.От незнания
к знанию”, интерактивная
беседа.
Слушают, смотрят; на основе предложенной
информации и интернет источников собирают
материал по теме “Гобелен”, выполняют работу
(коллаж, презентация и т.п.)в малых группах по
1 2. Подготовительный
выполнения работы

этап
Мозговой штурм
3.
Технология
гобелена

выполнения
Мастеркласс
4. Делаем гобелен
Творческая мастерская
5. От эскиза к воплощению
Деловая игра
6. Обобщение и оценивание

игра,
Интерактивная
оценка
самооценивание,
работы   по   разработанным
критериям,
придумывают
варианты   применения   блоков

предложенным темам, рассказывают .
Выбирают   тему   (   из   предложенных),
разрабатывают   план   работы,   технологические
особенности   выполнения   работы,   критерии
качества   выполнения   гобелена,
  подбирают
материалы   (   в   группе),   выполняют   эскизы
(индивидуально) по заданным параметрам.
Смотрят,   готовят
(натягивают нить основы, закрепляют).
  рабочие   инструменты
Выполняют   практическую   работу,   проводят
самоконтроль и взаимоконтроль выполнения в
соответствии с эскизом.
Формируют   группу,
  распределяют   роли,
определяют   вид   деятельности,   соединяют
блоки, декорируют , оформляют изделие
Проводят   самооценку,   оценку   выполненной
работы   по   определенным   критериям,
заполняют   вкладыши   “   альтернативного
практического   применения”   блоков   своего
изделия,
  проверяют   полученные   знания   в
2
1
3
1
1 своего изделия
интерактивной игре “ Своя игра   ”.

file_name: НА САЙТ.docx

intro: Программа краткосрочной внеурочной деятельности для интегрированной группы 4-6 классов "Гобелен" рассчитана  на 8 учебных часов с описанием планируемых результатов, универсальных учебных действий, видами  и организацией деятельности учащихся. Может входить в как блок в программы внеурочной деятельности по декоративно прикладному искусству.Программа краткосрочной внеурочной деятельности "Гобелен"

доп. образование детей

group: Другое

title: программа внеурочной деятельности