extracted_text:
Конспект урока в 9 классе
Тема: «К вам Александр Андреич Чацкий»
(первый урок по комедии А.С. Грибоедова «Горе от ума»)
Цель:  помочь ученикам вспомнить особенности драмы как рода литературы;
               познакомить с историей создания пьесы;
              помочь ребятам проникнуться атмосферой времени действия, для
этого  выяснить, в какое время происходит действие комедии;
              познакомить учеников с действующими лицами комедии, дать общее
представление об их характерах;
               прочитать 1 действие комедии, сделать вывод о его месте в пьесе,
выяснить, какие мотивы намечены в 1 действии.
Оборудование:  текст   пьесы   А.С.   Грибоедова   «Горе   от   ума»   у   каждого
ученика на парте; портреты Софьи, Лизы, Чацкого, Фамусова.
На доске: дата, тема урока, портреты действующих лиц, на закрытой части –
ответы на терминологический диктант.
Ход урока:
Шаги урока,
приемы
Слово учителя
Повторение
теоретико
литературных
понятий
Содержание
Здравствуйте, ребята! На прошлом уроке мы говорили о
личности   Александра   Сергеевича   Грибоедова,   его
необычайных   талантах   и   выдающихся   способностях,   о
судьбе   этого   человека.
  Апогеем   литературной
деятельности   Г   стала   пьеса   в   стихах   «Горе   от   ума».
Сегодня мы будем знакомиться с этим произведением и
его героями, прочтем 1 действие.
Для   начала   давайте   вспомним   особенности   драмы   как
вида литературы. Проведем обратный диктант – я читаю
определения   терминов,   связанных   с   драмой,   а   вы
записываете сами термины в тетради.
1. форма устной речи, разговор между двумя или
несколькими лицами – диалог
2. один   из   основных   видов   драмы,   в   котором
коллизия,  действие  и  характеры трактованы в
формах   смешного   и   проникнуты   комическим   –
комедия
3. пояснения,     которыми   драматург   предваряет
или   сопровождает   ход   действия   в   пьесе   –
ремарка
4. высказывания действующих лиц, из котх склдся диалог в драматическом или повествовательном
произведении – реплика
5. один из видов драмы, в основе которого лежит
особо   напряженный,   непримиримый   конфт,
оканчивающийся часто гибелью героя – трагедия
6. в литературном произведении речь действующего
лица,   обращенная   к   самому   себе   или   другим,
независимая   от   реплик   других   персонажей   –
монолог
7. одна из законченных частей, на которые делится
пьеса или спектакль – акт \ действие
Проверка:
правильными ответами на доске.
ученики   сравнивают   написанное   с
История создания
Итак, а сейчас давайте вспомним определение драмы.
Драма – один из основных видов литературы, наряду с
эпосом и лирикой, предназначенный для постановки на
сцене.
Грибоедов стал создателем одной из самых величайших
драм всех времен. Послушайте, как он шел к написанию
своего великого произведения.
В   1818   г   Г   предложили   уехать   на   дипломатическую
службу   в   Персию,   и   ему   пришлось   принять   это
назначение. В авг 1818 он выехал через Москву на Кавказ,
откуда должен был двигаться дальше.
В М посетил близких. Мать была довольна его службой, и
не   принимала   всерьез   литературные   занятия.   Тогда   Г
писал св другу Степану Никитичу Бегичеву: «В М все не
по   мне.   Праздность,   роскошь,   не   сопряженные   ни   с
малейшим чувством к чемунибудь хорошему».
В 1819 г ему удалось попасть в Тифлис, где он жадно
набросился на русские журналы, бывал в обществе. Ему
хотелось   писать,   он   сравнивал   персидские   порядки   с
русскими,   и   гов,   что  «там   и   здесь   чиновники
отвратительны». Известно, что в 1820 г Г уже держал в
голове замысел «Горя от ума», а 1821 годом датирован
первый   рукописный   текст   пьесы,   дошедший   до   наших
дней.   Общаясь   с  опальными
(неугодными   власти)
офицерами на Кавказе, Г узнает об армейской муштре, о
преследовании просвещения, жестокости цензуры, все это
влияет на замысел пьесы.
Весной   1824   г   выехал   в   столицу,   надеясь   напечатать
комедию или поставить ее в театре. Закончил пьесу он
уже в М в гостинице Демута на Мойке. В июне он пишет
Б:  «Читал   я   ее   Крылову,   Жандру,   Шаховскому…
Грому, шуму, восхищению, любопытству конца нет». Но   надежды   автора   не   сбылись:   ни   литная,   ни
театральная   цензура   комедию   не   пропустили.   Тогда
друзья   начали   распространять   ее   в   списках        они
переписывали комедию вручную и распространяли среди
близких, родственников, друзей.
Законченная в 1824 и напечатанная при жизни Г только в
отрывках,   пьеса   долго   не   пропускалась   цензурой   на
сцену. В 1829 г, уже после смерти Г на сцене ставились
некоторые   акты   пьесы,   в   1831   г,   сильно   исправленная
цензурой,   комедия
  была   поставлена   полностью.   В
дальнейшем и по сей день «Горе от ума» ставят в самых
разных театрах, в различных интерпретациях; взгляды на
пьесу   меняются   в   соответствии   со   временем   и
ценностями, но само произведение не перестает входить в
список величайших драм русской литературы.
Давайте   же   прикоснемся   к   этому   величию,   попробуем
составить собственное мнение о пьесе и ее героях.
Нам  необходимо  понять, в  какой  исторический  период
происходит действие комедии. Это нетрудно определить,
проанализировав   ист   собя,   обсуждаемые   персонажами
пьесы. Итак, война с Наполеоном уже закончена, но еще
свежа   в   памяти   героев.   Прусский   король   Фридрих
Вильгельм   побывал   в   М.   Известно,   что   этот   визит
состоялся   в   1816   г.   Герои   обсуждают   обвинение   трех
профессоров Педагогического института в «призвании к
покушению   на   законную   власть»,   их   изгнание   из   вуза
произошло   в   1821г.   Закончена   комедия   в   1824.
Следовательно, время действия – первая половина 20х гг
19 века.
Обратим свое внимание на действующих лиц комедии.
Открываем афишу. Вы видите, что персонажей много, но
Г   мастерски   поработал   над   каждым   из   них.   Поэтому
некоторые черты харра можно прочесть уже в именах и
фамилиях   героев.  Как   называются   такие   имена   и
фамилии?

  (говорящие)
Итак, идем по порядку.
  Павел   Афанасьевич   Фамусов,   управляющий   в
казенном месте – лат. fama – «молва» или англ. Famous
–   «знаменитый».
служащий,
занимающий довольно высокое положение.
Софья Павловна, его дочь  – Софиями часто называют
положительных   героинь,
  («Недоросль»
Фонвизина)
Алексей   Степанович   Молчалин,
  секретарь
Фамусова, живущий у него в доме  – молчалив, «враг
  Государственный
  мудрость.
Время действия
Чтение афиши
? дерзости», «на цыпочках  и небогат словами», « дойдет до
степеней известных – ведь нынче любят бессловесных».
Полковник   Скалозуб,   Сергей   Сергеевич  –   часто
неадекватно реагирует на слова героев, «скалозубит».
Наталья   Дмитриевна,   молодая   дама,   Платон
Михайлович,   муж   ее,      Горичи       не   первом   месте
женщина   (!)   ,   ПМ   –   друг   и   единомышленник   Ч,   но
невольник, находится под давлением жены и общества –
«горе».
Князь Тугоуховский и Княгиня, жена его, с шестью
дочерями. – опять много женщин, на самом деле плохо
слышат, мотив глухоты.
Хрюмины. – фамилия говорит сама за себя – параллель
со свиньями.
Репетилов. – латинское, повторяет за собеседниками.
Александр Андреевич Чацкий – изначально Чадский (в
чаду,   Чаадаев);   неоднозначная   многогранная   личность,
чей характер не выразишь в одном слове; сущет мнение,
что имя Александр Г дал, чтобы подчеркнуть некоторую
схожесть   с   собой.   Сам   Г   говорил,   что   в   его   пьесе
«двадцать   пять   глупцов   на   одного   здравомыслящего
человека», коим он считал Чацкого. Возможно, поэтому Г
и поместил Ч в самый конец афиши, как намек на его
«непохожесть» на других персонажей.
Переходим   к   1   действию.   Мы   прочтем   его   частично,
обращая   внимание   на   моменты,   которые   помогут   нам
ближе   познакомиться   с   основными   героями   комедии,
выяснить, какие конфликты и мотивы пьесы намечаются
в  1  действии.  Вы   должны   помнить,  что   в   большинстве
пьес   1   действие   играет   роль   экспозиции.  Что   это
такое?
Экспозиция –
Итак, 1 действие комедии начинается с ремарки:
Гостиная, в ней большие часы, справа дверь в спальню
Софии, откудова
слышно фортопияно с флейтою, которые потом
умолкают. Лизанька середи комнаты спит, свесившись
с кресел. (Утро, чуть день брежжится)
(в
Уже   здесь   присутствует   комизм.   В   чем?
несоответствии звуков классической музыки со спящей,
развалившись в кресле, служанкой)
Повторение
понятия
экспозиции
?
Чтение ремарки
?
?
? Чтение 1
явления.
?
?
?
?
?
пересказ 2 и 3 явл
4 явление
На какой предмет интерьера обращает наше внимание
автор? (часы)
Как   вы   думаете,   почему   гостиная   не   описана   более
подробно?    (Очевидно,   интерьер   уточнит   постановщик
пьесы)
Я   прочитаю   для   вас  1   явление   пьесы,   а  вы   обращайте
внимание на крылатые выражения, которые встретятся в
тексте.
Какое место в композиции пьесы занимает 1 явление?
(знакомит   нас   обстановкой   в   доме   Ф   и   некоторыми
происходящими   в   нем   событиями,   предваряет   первую
конфликтную ситуацию)
В чем важность экспозиции в пьесе? (позволяет ввести
читателя\зрителя   в   атмосферу,   в   которой   происходит
действие)
Учитель:   Вот   так   начинается   действие   комедии.   Уже
здесь в действиях  Лизы  есть намек на  мотив,  который
станет одним из главных в 1 действии. Что же такого
сделала Л? (перевела часы  обманула  мотив лжи)
Что   мы   узнаем   о   взаимоотношениях   некоторых
героев?  ( У Софьи роман с Молчалиным, который она
скрывает от отца)
Определено   ли   точное   время   начала   действия?  (нет,
Лиза   отвечает   неопределенно:   «Седьмой,   осьмой,
девятый…»)
Во  2 явлении  появляется   хозяин   дома   –  Фамусов.   Он
открыто  заигрывает   с   Л,   на   что   та   отвечает   довольно
смело для служанки: «Вы баловник, к лицу ль вам эти
лица» и «Опомнитесь, вы старики». Про С Л лжет, что та
«ночь   целую   читала»   и   только   «сейчас   започивала».   Л
старается   говорить   громко,   чтобы   предупредить   С   о
появлении   Ф,   но   тот   не   задерживается.   Когда   барин
выходит,   Л   произносит   фразу,   ставшую   крылатой:
«Минуй   нас   пуще   всех   печалей   \   И   барский   гнев,   и
барская любовь». В 3 явлении мы впервые видим С и М,
которые появляются  из дверей комнаты С. Л упрекает
барышню в безрассудстве, и здесь появляется еще одно
выражение, которое ушло в народ: «Счастливые часов не
наблюдают»  говорит С.
Ф застает С, М и Л в гостиной. Он подозревает, что все
трое,   особенно   С   и   М   неслучайно   оказались   в   одной комнате   в   столь   ранний   час,   и   отчитывает   своего
секретаря и дочь:
Фамусов
?
Друг. Нельзя ли для прогулок
Подальше выбрать закоулок?
Как вы думаете, почему Ф говорит такое М?
 (он заботится о благочестии дочери, поэтому и просит М
в такое раннее время держаться подальше от С)
А ты, сударыня, чуть из постели прыг,
С мужчиной! с молодым!  Занятье для девицы!
Всю ночь читает небылицы,
И вот плоды от этих книг!
А все Кузнецкий мост, * и вечные французы,
Оттуда моды к нам, и авторы, и музы:
Губители карманов и сердец!
Когда избавит нас творец
От шляпок их! чепцов! и шпилек! и булавок!
И книжных и бисквитных лавок!..
Кузнецкий мост  улица в центре Москвы. Во
времена Грибоедова на Кузнецком мосту было
множество различных магазинов,
принадлежавшим
преимущественно французским купцам: книжных,
кондитерских ("бисквитных
лавок"), модных нарядов и т.д.
Ф старается казаться хорошим отцом, поставить себя в
пример С и указать М его место:
Фамусов
Вот попрекать мне станут,
Что без толку всегда журю.
Не плачь, я дело говорю:
Уж об твоем ли не радели
Об воспитаньи! с колыбели!
Мать умерла: умел я принанять
В мадам Розье вторую мать.
Старушкузолото в надзор к тебе приставил:
Умна была, нрав тихий, редких правил. Одно не к чести служит ей:
За лишних в год пятьсот рублей
Сманить себя другими допустила.
Да не в мадаме сила.
Не надобно иного образца,
Когда в глазах пример отца.
Смотри ты на меня: не хвастаю сложеньем;
Однако бодр и свеж, и дожил до седин,
Свободен, вдов, себе я господин...
Монашеским известен поведеньем!..
Какие стороны личности Ф раскрываются в этом
монологе? (Ф – хороший отец, заботится о воспитании
дочери, старается сам стать для нее примером)
Лиза
Осмелюсь я, сударь...
Фамусов
Молчать!
Ужасный век! Не знаешь, что начать!
Все умудрились не по летам.
А пуще дочери, да сами добряки.
Дались нам эти языки!
Бepeм же побродяг, * и в дом и по билетам, *
Чтоб наших дочерей всему учить, всему
И танцам! и пенью! и нежностям! и вздохам!
Как будто в жены их готовим скоморохам. *
Ты, посетитель, что? ты здесь, сударь, к чему?
Безродного пригрел и ввел в мое семейство,
Дал чин асессора * и взял в секретари;
В Москву переведен через мое содейство;
И будь не я, коптел бы ты в Твери.
"Берем же побродяг"  имеются в виду учителя и
гувернеты.
"И в дом, и по билетам"  учителя, не живущие "в
доме", а "приходящие", в конце каждого урока
получали "билеты" (особые квитанции) от
родителей своих учеников. По этим билетам
начислялась плата за ученье.
Асессор (коллежский асессор)  гражданский чин.
Получение этого чина
?
?
? ?
давало право на личное дворянство.
Как отзывается Ф о нравах современного ему
общества? (он настроен против лишнего ученья – языков
и необходимых в свете мелочей)
Почему он называет век «ужасным»? (для него, может
быть, слишком много суеты и забот, особенно в ученье)
Что мы узнаем о судьбе М и роли Ф в ней? (М не из
богатой влиятельной семьи, даже не из Москвы, а Ф
посодействовал его продвижению по службе, причем
значительно  Ф имеет влияние и может позволить себе
покровительство над кемлибо)
Дальше С, пытаясь отвлечь отца, на ходу придумывает
странный   сон,  который   якобы   ее  и   напугал   и   заставил
прибежать   в   комнату,  откуда   она   слышала   голос   отца.
Сон,   кстати,   хоть   и   выдуман,   однако   предсказывает
появление в доме гостя:
София
Позвольте... видите ль... сначала
Цветистый луг; и я искала
Траву
Какуюто, не вспомню наяву.
Вдруг милый человек, один из тех, кого мы
Увидим  будто век знакомы,
Явился тут со мной; и вкрадчив, и умен,
Но робок... Знаете, кто в бедности рожден...
?
С, конечно же, хочет намекнуть на М, но Ф этого не
замечает, ему важнее другое:
Фамусов
Ах! матушка, не довершай удара!
Кто беден, тот тебе не пара.
Это первое, что говорит Ф во время рассказа С, он даже
перебивает ее. Что же не понравилось Ф в речи дочери
и почему?(Ф не понравилось, что герой сна С «в бедности
рожден», а он не желает отдавать ее за бедного, пусть
даже и любимого человека)
 В итоге С удается без особого труда убедить отца, что ?
?
Пересказ 5
явления
она здесь случайно, М тоже, не особо раздумывая,
избавляет себя от подозрений, сказав, что шел к Ф с
бумагами. Ф отвлекается легко, не настаивая на правде.
Обратите внимание, его заключительные слова:
Обычай мой такой:
Подписано, так с плеч долой.
О какой черте характера Ф говорит эта фраза? (о
нежелании всерьез заниматься какими бы то ни было
делами: он подпишет, наверное, любую бумагу, лишь бы
она не доставила ему хлопот, и дальнейшая судьба дела
его не интересует)
Так почему же Ф позволяет себя обмануть, ведь
ситуация была довольно прозрачной?
 Вспомните его заключительные слова. ( он и не хочет
ничего видеть, ему просто лень заниматься этими
проблемами, он боится хлопот, ведь если принять все
всерьез, придется идти на скандал с С, гнать М.  поэтому
он принимает любую хоть скольконибудь
правдоподобную версию, и «с плеч долой» проблему. К
тому же уж слишком увлечен он собой, говорит больше
всех, никому не давая сказать. Такая болтливость и
неспособность остновиться на одном предмете
рассуждения, возможно, сами побуждают собеседников
ко лжи)
В 5 явлении Л и С наедине обсуждают возможных
кандидатов на руку С.
Лиза
Вот, например, полковник Скалозуб:
И золотой мешок, и метит в генералы.
?
София
Куда как мил! и весело мне страх
Выслушивать о фрунте * и рядах;
Он слова умного не выговорил сроду,
Мне все равно, что за него, что в воду.
Как относится С к Скалозубу? (считает его недалеким,
поэтому не сможет с ним жить : «Что за него, что в
воду») Здесь вспоминают и о Ч, с которым С была дружна в
детстве. Л отзывается о нем как о веселом, остроумном
и, главное, влюбленном в С человеке.
Но С не воспринимает всерьез детскую дружбу, и мы
понимаем, что она действительно понастоящему
влюблена в М.
София
Кого люблю я, не таков:
Молчалин, за других себя забыть готов,
Враг дерзости,  всегда застенчиво, несмело
Ночь целую с кем можно так провесть!
Сидим, а на дворе давно уж побелело,
Как думаешь? чем заняты?
Лиза
?
Бог весть,
Сударыня, мое ли это дело?
София
Возьмет он руку, к сердцу жмет,
Из глубины души вздохнет,
Ни слова вольного, и так вся ночь проходит,
Рука с рукой, и глаз с меня не сводит.
Обратите внимание, С очень откровенна с Л, а ведь та
всего лишь служанка. Как вы думаете, почему?(они
ровесницы и, вероятно, Л уже давно в доме Фамусовых,
поэтому девушки нашли общий язык, несмотря на разные
социальные положения)
6 явл состоит из одной только реплики: входит слуга и
объявляет: «К вам Александр Андреич Чацкий».
Слова Чацкого читает учитель, реплики Софьи и Лизы –
подготовленный ученик.
Какими чувствами переполнен Чацкий? (восторг от
встречи с С, он в приподнятом, даже в возбужденном
настроении, поэтому многословен)
Исходя из слов Ч, как  его встречает С? (довольно
холодно, прикрываясь шаблонными светскими
любезностями)
Что заставляет С перейти на почти враждебный
Чтение 7 явления
?
?
?
?
?
? тон? (замечание Ч о М)
Почему Ч пытается не придавать значения иронии и
холодности С? (он восхищен ею, пытается вернуть
прежний тон отношений)
Как Ч отзывается о Москве и ее  нравах? (что нового
покажет мне Москва? Вчера был бал, а завтра будет два)
Почему же тогда он вернулся? ( из этого явления
можно сделать вывод, что любовь к С – причина приезда)
Крылатые выражения:
Чуть свет уж на ногах, и я у ваших ног

Помилуйте, не вам, чему же удивляться?

 Гоненье на Москву!

И дым отечества нам сладок и приятен!

 смешенье языков – французского с нижегородским

Далее, в 9 явлении Ч встречается с Ф, они беседуют, Ч не
перестает восхищаться Софьей.
На этом заканчивается 1 действие комедии.
Со всеми ли действующими лицами комедии мы
познакомились? (нет, только с несколькими)
Почему автор знакомит нас в первую очередь именно с
этими персонажами?(потому что дальнейшее действие
будет развиваться вокруг них, остальные герои –
второстепенные)
Какие мотивы уже наметились в 1 действии? (мотив
лжи и мотив глухоты как нежелания слышать правду)
Как вы думаете, какие наметившиеся конфликты
станут ведущими в пьесе?(конфликт Ч с московским
обществом, его образом жизни и любовный конфликт,
ведь Ч влюблен в С, а она – в М)
Вывод: в 1 действии пьесы наметились некоторые
основные мотивы и проблемы : мотив лжи и глухоты (Л
обманывает С, С врет отцу, а тот легко поддается
обману, не желая видеть правды); недовольство Ч
московскими порядками, пока еще пассивное;
влюбленность С в М и неопределенность его чувств к ней;
желание Ч восстановить отношения с С. Наметился
любовный конфликт.
?
?
?
?
Запись в тетради
Домашнее задание Прочитать 2 действие комедии, подготовить устный
ответ на вопрос «За что хвалит Москву Фамусов и  что в
ней осуждает Чацкий?». Выписать в тетради крылатые
фразы из первого действия, учить наизусть.

file_name: ГОРЕ ОТ УМА.doc

intro: Первый урок по комедии "Горе от ума",знакомит  учеников с историей создания пьесы,чтобы помочь ребятам проникнуться атмосферой времени действия, для этого - выяснить, в какое время происходит действие комедии, знакомит с действующими лицами комедии и дает общее представление об их характерах

title: урок литературы на тему «К вам Александр Андреич Чацкий»(9 класс)


extracted_text:
Б.Б.Траисов, доктор сельскохозяйственных наук, профессор
У.С.Махмутова, магистр сельскохозяйственных наук
 ПРОДУКТИВНЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ ЦИГАЙСКИХ ОВЕЦ
ПЛЕМЗАВОДА «ТОКМАНСАЙ» АКТЮБИНСКОЙ ОБЛАСТИ
Аннотация
В статье приведены результаты изучения   истории   создания цигайских
овец,   современное   состояние,   основные   показатели   продуктивности
животных желательного  типа   племзавода ТОО «Токмансай» Актюбинской
области.
Мақалада «Тоқмансай» ЖШС – нің асыл тұқымды қой зауытының цигай
қойларын шығару тарихы, қазіргі жағдайы, ұнамды типтің негізгі өнімділік
көрсеткіштері берілген.
The history of cigai sheep, current state, the main indicators of the desired
type  of  animal   productivity  in  LTD  “Tokmansay”   farm   of  Aktobe   region  are
shown in this article.
                   Ключевые слова:  цигайская порода, скрещивание, живая масса,
настриг шерсти, длина и тонина шерсти.
В   Казахстане   в   Актюбинской   области   разведение   цигайских   овец
началось в 1957 году в племзаводе «Жиренкопинский» Исатайского района
путем   поглотительного   скрещивания   местных   тонкорунногрубошерстных
племенных маток баранами цигайской породы разных генотипов из племенных
заводов   «Черноморский»,   «Алгайский»   Крымской   области,   имени   Розы
Люксембург Донецкой области и «Орловский» Ростовской области [1].
Путем   поглотительного   скрещивания   в   Актюбинской   области   создан
массив   цигайских   овец.   Созданный   массив   утвержден   как   новый
внутрипородный «Казахский тип» цигайских овец.
Созданные цигайские овцы удачно сочетают в себе высокую мясную и
шерстную   продуктивность.   Характерная   особенность   внутрипородного
казахского типа цигайских овец – это крепость конституции, выносливость.
Одним из хозяйств, разводящих цигайских овец является племзавод  ТОО
«Токмансай» Актюбинской области.
Стадо цигайских овец племзавода ТОО «Токмансай» Алгинского района
было   создано   в   1968   году,   в   период   отделения,   из   состава   хозяйства
им.М.Горького того же района. На долю вновь организованного хозяйства,
перешли овцы из числа завезенных овец цигайской породы соседних хозяйств
Октябрьского   и   Мугалжарского   районов,   а   также   из   чистопородных   овец, завезенных в 1973 г, из племенного завода «Орловский» Ростовской области в
количестве 750 голов.
Для   воспроизводства   стада   цигайских   овец   данного   хозяйства
использовали семя баранов – производителей той же породы, Актюбинской
госплемстанции.
В   основном   на   случке   маток   использовались   бараны   производители
внутрипородного   «казахского   типа»   из
завода
«Жиренкопинский».   Животные   нового   внутрипородного   типа   шерстно   –
мясного направления продуктивности имеют крепкую конституцию и хорошо
приспособлены к суровым условиям сухих степей и полупустынь Западного
Казахстана [ 2,3].
  племенного
На 1 января 2013 года общее поголовье овец в Актюбинской области
составил один миллион голов, из них 160 тысяч овцы цигайской породы и их
помесей. В настоящее время численность цигайских овец племзавода ТОО
«Токмансай» составляет более 6600 голов,  в том числе 4500 голов маток или
68 %.
Шерсть   массива   овец   племзавода   ТОО   «Токмансай»   характеризуется
хорошей   уравненностью   по   длине   и   толщине   волокон   в   штапеле,
средневыраженной   извитостью,   в   основном   светлыми   тонами   жиропота,
шелковистостью и эластичностью.
Для   целенаправленного   ведения   селекционноплеменной   работы
разработаны минимальные требования для отнесения животных желательного
типа в  класс  элита (таблица 1).
Созданный массив овец племзавода ТОО «Токмансай» характеризуется
довольно   высокой   мясной   и   шерстной   продуктивностью.   По   сравнению   с
требованиями,  установленными   для   шерстно   –  мясного   типа   они   выше   по
живой массе  в среднем на 7 % и по настригу мытой шерсти на 12%.
Таблица 1 –  Минимальные  показатели  продуктивности   овец   класса  элита
овец цигайской породы
Половозрастные
группы животных
Живая
масса , кг
Настриг шерсти, кг
немытой
мытой
Бараны взрослые
Бараны годовики
Матки
 Ярки – годовики
90
45
54
38
8,2
4,5
3,8
3,5
4,5
2,4
2,2
1,9
Длина
шерсти,
см
11
11,5
9
9,5
Толщина
шерсти в
качествах
5456
5254
5658
5658
Овцы   характеризуются   удовлетворительными   воспроизводительными
качествами. Плодовитость маток зависит от возраста, живой массы, сроков случки   и   ягнения.   В   зависимости   от   кормовых   и   погодных   условий
плодовитость маток колеблется  в пределах  102 – 126%.
Благодаря хорошей молочности маток (1,6 – 1,7  кг молока в сутки в
первый   месяц   лактации)   ягнята   в   подсосный   период   хорошо   растут   и
развиваются и при рождении ягнята весят 3,4 – 4,6  кг.
 Среднесуточный прирост у них составляет 240 – 250 грамм и к отъему
от матерей в 4 – х месячном возрасте они достигают живой массы  28 – 29 кг,
а в возрасте одного года 75 – 80%  живой массы тела родителей.
Овцы   обладают   хорошими   откормочными   и   мясными   качествами.   В
опытах по нагулу овец на хороших  пастбищах  с подкормкой концентратами
по 0,3 кг на голову в день, среднесуточный прирост валухов составлял 250 –
270  граммов.
При откорме овец на зеленой массе кукурузы по 3,5 – 4,0 кг и 0,7 – 0,8 кг
концентратов на голову в день, среднесуточные приросты составили у маток
176   грамм     и   валухов   186   грамм.   При   этом,   все   животные   имевшие
нижесреднюю   упитанность   после   60   дней   откорма   были   переведены   в
категорию высшей упитанности. Затраты кормов на 1 кг прироста составили у
маток 8,6 у валухов 7,2 кормовые единицы.
Баранчики   после   60   дневного   откорма   на   этом   же   рационе   имели   в
возрасте 8ми месяцев массу тела 42 кг. Среднесуточный прирост составлял
180 гр при затратах на 1 кг прироста 6,4 кормовые единицы.
По данным опытной сортировки рун, а также лабораторных исследований
опытных образцов шерсти основной толщиной шерстных волокон у взрослых
баранов является шерсть 50 – 48 качеств (87%) у молодняка 56 – 50 качества
(85,8%).
Во всех рунах основную массу шерсти от 85,8 до 93,6% составляли два
смежных сорта 50 – 48; 56 – 50; и 58 – 56 качества, что указывает на хорошую
уравненность толщины волокон.
В основном шерсть характеризуется хорошей уравненностью толщины в
штапеле,   коэффициент   уравненности   в   зависимости   от   качеств   шерсти
колеблется   от   20,6   до   25,4%,   что   значительно   ниже   требований
промышленного стандарта.
У барановпроизводителей шерсть в основном 50 качества при средней
тонине   30,231,5   мкм,   крепость   шерсти   10,711,4   сН/текс,   что   отвечает
требованиям для однородной полутонкой шерсти.
Шерсть овец   племзавода ТОО «Токмансай» сочетает в себе большую
длину,   свойственную   овцам   мясошерстного   типа   с   повышенной   густотой,
характерной   для   овец   шерстно   –   мясного   типа.   В   отличие   от   цигайской
шерсти   ведущих   племенных   заводов   она   характеризуется   лучшей
уравненностью   по   длине   и   толщине   шерстных   волокон   в   штапеле   более
высоким ассортиментом по тонине, средней и ярко выраженной извитостью,
наличием   светлого   жиропота   высокого   качества,   шелковистостью   и эластичностью, по своему характеру она несколько похожа на полутонкую
шерсть типа корридель.
Положительным моментом является то, что улучшился классный состав
маточного поголовья. Так, в 2017 году количество элитных и первоклассных
маток достигло 3202 головы и составляет 96,3 %, животные низких классов
составляет   3,7   %,   также   и   улучшились   и   продуктивные   показатели.
Продуктивные показатели овец желательного типа приведены в таблице 2.

Таблица  2 – Показатели продуктивности овец  желательного типа
Группы
животных
Бараны
производители
(основные
резервные)
Бараны
годовики,
ремонтные
Матки элита
Матки I кл.
Ярки элита
Ярки I класса
Живая масса, кг
Настриг шерсти, кг
Длина шерсти, см
2010
92,0
2011
94,0
2012
94,0
2010
8,2
2011
8,2
2012
8,3
2010
14,5
2011
14,0
2012
14,9
52,0
50,0
54,0
4,5
4,7
3,6
15,0
15,3
15,5
54
50
37
35
55
49
38
34
54
50
39
35
3,7
3,4
3,5
3,1
3,8
3,5
3,6
3,3
3,9
3,6
3,5
3,3
9,5
9,5
13,0
13,2
10,0
10,0
14,6
13,0
11,0
11,0
14,5
12,0
По живой массе, настригу и длине шерсти все половозрастные группы
животных   желательной   группы   соответствовали   требованиям   стандарта
породы. Так, у элитных маток настриг шерсти в 2017 году с 3,7 кг увеличился
до 3,9 кг в 2018 году, у маток I класса, соответственно с 3,4 кг до 3,6 кг.
Все это не могло не отразиться на общем объеме производства шерсти.  В
целом качественный состав производимой шерсти  несколько улучшился. Вся
заготовленная шерсть была нормальной по состоянию, на 7,2 % увеличилась
рунная шерсть.
Из всей произведенной в 2018 году  шерсти   I класса  составило 77,2%,
уменьшилось количество кусковой  и низшего качества шерсти.
В   целом   по   типичности,   продуктивным   и   племенным   качествам   овцы
племзавода ТОО «Токмансай» соответствуют требованиям, предъявляемым к
животным шерстномясного казахского типа цигайских овец.
                              СПИСОК  ЛИТЕРАТУРЫ
1   Карпова   О.С.,   Лушников   В.П.,   Шарлапаев   Б.Н.   Методы   увеличения
производства   баранины   в   цигайском   овцеводстве//   Овцы,   козы,   шерстяное
дело. 2003. № 4. С.3033. 2     Косилов   В.И.,   Никонова   Е.А.   Весовой   рост   основных   групп   мышц
молодняка овец цигайской породы// Овцы, козы, шерстяное дело. 2009. №
3.С.6468.
3  Юлдашбаев Ю.А., Ерохин А.И., Карасев Е.А. Мясная продуктивность и
качество   баранины   полутонкорунных   овец//   Достижения   науки   и   техники
АПК.2005. № 11. С.2123.

file_name: ЦИГАЙ орысша (1).doc

intro: В статье приведены результаты изучения  истории  создания цигайских овец, современное состояние, основные показатели продуктивности  животных желательного  типа   племзавода ТОО «Токмансай» Актюбинской области. Ключевые слова: цигайская порода, скрещивание, живая масса, настриг шерсти, длина и тонина шерсти.Стадо цигайских овец племзавода ТОО «Токмансай» Алгинского района было создано в 1968 году, в период отделения, из состава хозяйства им.М.Горького того же района.

биология

group: Дисциплины


extracted_text:
«Зоогигиена және ветеринарлық санитария»  пәні бойынша
тест тапсырмалары
1. Жануарлар гигиенасы нені оқытады?
A. Практикалық шаралар жиынын
B. Малды дұрыс бағуды, азықтандыруды,  малды
өсіріп күтудің тиімді тәсілдерін
C. Мал ағзасының тұрақтылығын
D. Сыртқы ортамен байланысын
E. Санитарлық шаралардың орындалуын
2. Ветеринарлық гигиенаның негізгі міндеттері
A. Экосистемалардың дамуын
B. Биосфералардың ұйымдастырылуын зерттеу
C. Мал ағзасының тұрақтылығын
D. Сыртқы ортамен байланысын
E. Қоршаған   ортаның   мал   ағзасына   тигізетін   әсерін
зерттеу,  мал  қораларының  жобалық  тапсырмаларын
жасау,табиғи   ортаның   бірқалыпты   сақталуын
қамтамасыз ету
3. Ветеринарлық гигиенаның зерттеу әдістері
A. Функциональды моделдеу әдісі
B. Жедел тәжірибе
C. Санитариялық зерттеу,клиникалық – физиологиялық
зерттеу, статистикалық, экспериментальдық
D. Эволюциялық әдісі
E. Гигиеналық әдісі
4. Санитарлық тексеру әдісі –
A. Мал қораларының санитарлық жағдайын, су
көздерінің санитарлық жағдайын, жайылымдар мен
шаруашылық территориясының санитарлық жағдайын
B. Мал ағзасында болатын өзгерістерді зерттеу C. Қоршаған орта факторларының мал ағзасына әсерін
D. Ветеринарлық шаралар жиынын тексеру
E. Азықтандыру технологиясын, бағып күту
технологиясын
B. Физикалық, сәулелену
C. Химиялық, булану
D. Тері сіңіру, заттық
E. Өткізу (ковекция, кондукция), радиация (сәулелену),
5. Клиникалық – физиологиялық зерттеуде нелер
булану (тері шығару)
қарастырылады?
A. Ветеринарлық шаралар жиынын тескеру
B. Су көздерінің санитарлық жағдайын
C. Жайылымдар мен шаруашылық территориясының
санитарлық жағдайын
D. Жануарлардың тыныс алу жиілігі, малдардың тамыр
соғу мен дене қызуы, жануарлардың мінез құлқы
E. Мал ағзасында болатын өзгерістерді зерттеу
6. Қазақстанда зоогигиена саласын дамытуға үлес қосқан
ғалымдар
A. В. А. Аликаев, В.Ф, Матусевич., Ж.Б. Мырзабеков,
Қ.А.Сағындықов., А.С. Тәжібаев.,  П.Ш. Ибрагимов
B. И.П. Павлов., С.С. Сеченов
C. К. Дүйсенбин., Ж. Алданазарова
D. М.С. Сәдуов., К. Дүйсенбин., Л.Базанова.,
Т.Несіпбаев
E. Ж. Алданазарова., О.О. Тағаев
7. Сыртқы орта факторлары құрамы жағынан неше түрге
бөлінеді?
A. Өлі табиғат
B. Тірі табиғат
C. Абиотикалық
D. Химиялық (заттық), физикалық (энергетикалық),
биологиялық (биотикалық)
E. Биотикалық, тірі табиғат
8. Ағзаның жылу шығару жолдары қандай процестерден
тұрады?
A. Энергетикалық 9. Жерсіну (акклиматизация) дегеніміз не?
A. Физиологиялық тұрғыдан бейімделмеу жағдайы
B. Мал ағзасының географиялық және климаттық
жағдайларға бейімделуі,
жағдайларға бейімделуі, күтіп бағылу сипатына
бейімделуі
 азықтандырылу
C. Жануар ағзасының тұрақталуы
D. Физиологиялық жетілуінің тоқтауы
E. Әрбір тұқымның бейімделу қабілетінің төмендеуі,
мал терісінің өткізгіштік қабілетінің төмендеуі
10.  Мал шаруашылығында жерсіндірудің  түрілері қандай?
A. Төменгі температура жағдайларына, жоғарғы
температура жағдайларына және биік таулы
аудандарда жерсіндіру
B. Суық қораларға бірте бірте үйрету
C. Физиологиялық тұрғыдан бейімделмеу жағдайы
D. Әрбір тұқымның бейімделу қабілетінің төмендеуі
E. Жаңбырлы жерлерге ауыстыру
11.  Ауа дегеніміз не?
A. Метерологиялық факторлардың өзгеруі
B. Мал тіршілігі үнемі қарым қатынаста болатын
орта,тыныс алуға қажетті оттегінің көзі
C. Синоптикалық фронттың пайда болуы
D. Тропопаузаның болуы
E. Атмосфераның төменгі қабаты B. Абсолютті, салыстырмалы, максимальдық
ылғалдылық, шық нүктесі, нақты, ылғал тапшылығы
C. Атмосфералық қысым
D. Тұман түсу
E. Атмосфералық қысымның төмендеуі
17.  Мал қораларындағы шаң қалай бөлінеді?
A. Топырақтың бөлшектері
B. Органикалық, минералды , аралас шаң
C. Әктердің бөлшектері
D. Өсімдік талшықтары
E. Жүн бөлшектері
18.  Шаңның тікелей әсер ететін мүшелері?
A. Тері, көз, тыныс ағзалары
B. Жыныс ағзалары
C. Бауыр, бас миына
12.  Синоптикалық фронт дегеніміз не?
A. Ылғалдылық көрсеткіштерімен алмасуы
B. Шекара арасындағы ауа байланысы
C. Циклонның пайда болуы
D. Екі ауа массаларының араласу зонасы,
арктикалық
және полярлық массалардың алмасуы, тропикалы,
полярлық, арктикалық  ауа массаларының алмасуы
E. Антициклонның пайда болуы
13.  Гипотермия деген не?
 Зат алмасу процесінің бұзылуы
A.
B. Дене температурасының шамадан тыс артуы
C. Дене температурасының қалыпты жағдайда болуы
D. Терлеу процесінің болуы
E. Өте салқын температура организмге әсер етіп, жылу
реттеу процесінің бұзылуы, дене қызуы төмендеуі
14. Ыстық ұру немесе гипертермия деген не?
A. Өте салқын температура организмге әсер етіп, жылу
реттеу процесінің бұзылуы
B. Дене қызуы төмендеуі
C. Тоңу процесінің болуы
D. Дене қызуының жоғарылауы
E. Зат алмасу процесінің бұзылуы
15.  Гипертермия қай малдарда жиі кездеседі?
A. Жылқыда, қойда, шошқада
B. Сиырда, бұғыда, түйеде
C. Иттерде, бұзауда, мысықта
D. Марғауда, қодаста, есекте
E. Шошқада, ешкіде, тауықта
16.  Ауа ылғалдылығы кезіндегі гигрометриялық
көрсеткіштер
A. Түрлі климаттық факторлар D. Жүрек, өкпе
E. Түрлі кілегей қабықтарға
19.  Атмосфералық ауа құрамы қандай газдардан тұрады?
A. Күкірт, калий, оттегі
B. Кальций, магний, азот
C. Азот, оттегі, көмірқышқыл газы, озон, су булары,
аргон, гелий, неон, криптон
D. Калий, хлор, көмірқышқыл газы
E. Хлор, темір, су буы
20.  Мал қорасында кездесетін улы газдар
A. Хлор
B. Магний
C. Темір
D. Калий
E. Аммиак, күкіртті сутегі, көмірқышқыл газы E. Түйіршіктің үлкендігі, топырақтың түрлері,
топырақтың құрамы
26.  Топырақты негізгі ластаушылар
A. Пестицидтер, мұнай және мұнай өнімдері, минералды
тыңайтқыштар, өндіріс қалдықтары
B. Құрттар
C. Ауа райының ылғалдылығы
D. Органикалық заттар
E. Жауынның көп болуы
27.  Топырақты химиялық жолмен ластаушыларды
қауіптілігіне қарай қандай класқа жіктеп қарастырады?
A. Күкірт қосылыстары
B. Е класс магний қосылыстары
C. У класы қауыптілігі аса жоғары
D. Тұншықтырғыш заттар
E. І класс аса қауіпті заттар, ІІ класс қауіптілігі
орташа, ІІІ класс фосфорлы тыңайтқыштар
28. Топырақты аса қауіпті ластаушы заттарға нелер
жатқызылдады?
A. Мыс
B. Молибден
C. Қорғасын
D. Сынап, селен
21.  Қиды және қи үймелерін дезодарациялау (иістерін жою)
үшін қолданылатын заттар
A. Аммиак
B. Күкіртті сутегі
C. Хлорлы әк, формалин, сөндірілген әк
D. Күкірт
E. Натрий хлориді, токсиндар
22.  Топырақтың химиялық құрамы неден тұрады?
A. Минералды заттардан, органикалық заттардан,
радиоактивті заттардан
B. Топырақ температурасынан
C. Топырақ ауасынан
D. Топырақтың жылу қасиеттерінен
E. Топырақтың ылғалдығынан
23.  Топырақтың биологиялық құрамы неден тұрады?
A. Минералды заттардан
B. Гельминттерден, паразит жәндіктерден,
микроорганизмдерден
C. Органикалық заттардан
D. Радиоактивті заттардан
E. Топырақ ауасынан
24.  Топырақтың физикалық қасиеттеріне нелер жатады?

A. Гельминттерден
B. Паразит жәндіктерден
C. Микроорганизмдерден
D. Түсі мен иісі, температурасы, топырақ қуыстары,
ылғалдылығы, топырақ ауасы мен жылу қасиеттері
E. Органикалық заттардан
25.  Топырақтың механикалық құрамына жататындар
A. Температурасы, топырақ қуыстары, ылғалдылығы
B. Минералды заттардан
C. Органикалық заттардан
D. Паразит жәндіктерден E. Мырыш
29.  Топырақты  ластаушы қауіптілігі орташа заттар
A. Кобальт, марганец,  бор, калий
B. Сынап, азотты тыңайтқыштар
C. Селен, хром
D. Күшәлә, мыс E. Никель, мұнай өнімдері
30.  Топыраққа санитариялық жағынан баға беруде қандай
зерттеулер қолданылады?
 Созылмалы тәжірибелер
 Биологиялық
 Гигиеналық, санитариялық
 Күкірт қосылыстарды зерттеу
A.
B.
C.
D.
E. Физикалық, химиялық, бактериологиялық,
гельминтологиялық
31.  Механикалық бөлшектердің көлеміне қарай
топырақтың 5 түрін атаңыз
A. Құнарлы
B. Қиыршықты тастақты, құмдақты, ірі шаңды, шаңды,
қайырлы топырақ
C. Құнарсыз тасты
D. Түйнекті
E. Ірі бөлшекті
32.  Механикалық құрамы бойынша топырақ ..... болады
A. Тастақты
B. Қиыршықты
C. Құмдақ, құмдауыт, сазды, саздау
D. Шаңды
E. Шаңсыз
33.  Биогеохимиялық эндемиялар дегеніміз –
A. Топырақта микроэлементтер аз немесе өте көп
болуынан түрлі аурулардың пайда болуы , суда
микроэлементтер аз немесе өте көп болуынан түрлі
аурулардың пайда болуы, азықта микроэлементтер аз
немесе өте көп болуынан түрлі аурулардың пайда
болуы
B. Жұқпалы аурулар
C. Инвазиялық аурулар
D. Гельминттік аурулар
E. Жануарларда моционның дұрыс болмауы салдарынан
пайда болады
34.  Топырақта табиғи  бірінші радиоактивті топ
элементтеріне нелер жатқызылады?
 Тритий
 Калий
 Кальций
A.
B.
C.
D. Уран, торий элементтерінің изотоптары
E.

 Цирконий
35.  Топырақта табиғи  екінші радиоактивті топ
элементтеріне нелер жатқызылады?
A. Уран
B. Торий
C. Калий, кальций, цирконий
D. Актиний
E. Тритий
36.  Топырақта болатын қай аурудың  қоздырушылары
кездеседі
A. Гепатит қоздырушылары
B. Плеврит қоздырушылары
C. Жұқпалы емес аурулар қоздырушылары
D. Өкпе эмфезимасы микробтары
E. Оба таяшалары мен споралары, сібір жарасы,
ботулизмтік улану қоздырушылары, тырысқақ
таяқшалары мен споралары, құтырық, тулеремия,
қарасан қоздырушылары
37.  Циклон кезінде ауа райының өзгеруі
A. Температура мен ауа қысымының ауытқуы, жауын
шашынның көп болуы, ауа ылғалдылығы
жоғарылайды
B. Қара түнектің пайда болуы
C. Жауын –шашынсыз болуы
D. Ылғалдылықтың төмендеуі  E. Ауаның құрғақ болуы
38.  Судың сапасын анықтаудың реттілігі
A. Судағы гелминттерді анықтау
B. Судың химиялық және физикалық құрамын зерттеу,
судың бактериологиялық құрамын зерттеу, су
көздерін санитариялық топографиялық зерттеу
C. Титрлеу әдісі
D. Суды залалсыздандыру әдісін анықтау
E. Сулардан түрлі сынамалар алу
39.  Су сапасына баға беруде санитарлық паспортта қандай
мәліметтер көрсетіледі?
A. Сулардан түрлі сынамалар алу
B. Судағы гелминттерді анықтау
C. Титрлеу әдісі
D. Суды залалсыздандыру әдісін анықтау
E. Су көздерінің санитарлық жағдайы, тексеру
нәтижелері, судың химиялық құрамы, судың
бактериологиялық көрсеткіштері, мал арасында
суға байланысты шығатын аурулардың барлық шығу
жағдайлары
40. Судың сапасын анықтау үшін су үлгілері қайдан
алынады?
A. Сарқырамалардан
B. Құдықтан және мал астауларынан
C. Скважина мен астаулардан
D. Жер асты суының көздері, қысымды артезиан
бұрғыламасы, ашық су қоймалары
E. Теңіз суларынан мен астаулардан
41.  Ауаның температурасын анықтауға арналған құралдар
A. Термометрлер, жоғары және төмен өлшемді
термограф, электр жүйесімен жұмыс жасайтын
термометрлер
B. Барограф, термометр
C. Барометрлер, термограф
D. Анемометр, электр термометр
E. Кататермометр, психрометр
42.  Термограф бұл...
A. Ауаның жылдамдығын өлшейді
B. Ауа қысымын өлшейді
C. Ауа температурасын ұзақ мерзімде бақылау, ауа
температурасын қағазға жазатын құрал,  ауа
температурасын тәулік немесе жұма бойы жазып
алады
D. Ауаның ылғалдылығын өлшейді
E. Қорадағы ауаның салқындау жылдамдығын өлшейді
43. Сиыр қорасына қажетті қалыпты температура
A.
B.
C.
D.
E.
 + 8+16ºС
 +8+19 ºС
 +8+20 ºС
 +15+20 ºС
 +8+12 ºС
44.  Қой қорасына арналған қалыпты температура
A. +8+19 ºС
B. + 8+16ºС
C. +8+ 15 ºС
D. +8+14 ºС
E. +3+12 ºС
45. Температураны өлшеу ережелері
A. Анемометрдің бастапқы көрсеткішін жазып алу
B. Ауа қозғалысына анемометрдің қабылдаушы бөлігі
орналасу қажет C. Ауа жылдамдығын анықтаған орынның
температурасын өлшейміз
D. Орташа салқындату жылдамдығын тауып алынады
E. Өлшеу ұзақтығы қойылған уақыттан бастап 10
термометрді
минуттан кем болмауы керек,
қораның ортасында және қабырғалар 0,8 – 1 метрге
алшақ болуы шарт,  термометрді қолданғанда күн
сәулесі, жылу жүйелері, ауа таратқыштар, терезелер
тікелей әсер етпеуі керек
46.  Ауа қысымын өлшеуге арналған құралдар
A. Термометр A. Малды диеаталық азықтандырғанда аурудың
себептері мен патогенезін білу, малдың жағдайы мен
түлігі, тұқымы ескерілуі тиіс, малдың жасы, жынысы,
қоңдылығы, өнімділігі ескерілуі міндетті
B. Малдың азықты қай уақытта қабылдағанын
C. Жануардың суды қашан ішкенін ескеру
D. Малға картоп пен тамыр түйнекті азықтардың беруін
ескеру
E. Малдың тұқымы мен соңғы азықты қай уақытта
қабылдағанын ескеру
49.  Емдік рационның қандай  түрлері болады
A. Жемді диета
B. Витаминді диета
C. Сарысулық диета
D. Көмірсутектік, жемсіз диеата, белоктық және
жартылай рациондық  диета, жайылымдық және
азықтың белок құрамы азайтылған диета
E. Жайылымсыз диета
50. Көмірсутектік диета қандай ауруларда тағайындалады?
A. Гепатит
B. Бауыр циррозы
C. Пневмония, улану, интоксикация, кетоз
D. Уроцистит
E. Цистит
51.  Жайылымдық   диета қандай ауруларда қолданылады?
A. Улану
B. Өкпе, асқазан ішек жолы, бауыр мен бүйрек
ауруларында
C. Аутоинтоксикация
D. Менингит
E. Тұяқ шірмесі
B. Анемометр
C. Психрометр
D. Сынапты барометр,  анериод , барометр барограф
E. Термограф
47.  Ауаның жылдамдығы қандай жағдайларға
байланысты?
A.
B.
C.
D.
 Орташа салқындату жылдамдығына байланысты
 Анемометрдің бастапқы көрсеткішіне байланысты
 Ауа қозғалысына анемометрдің қабылдаушы бөлігі
орналасу қажеттілігіне байланысты
 Ауа жылдамдығын анықтаған орынның
температурасын өлшейміз
E. Желдің бағыты мен күшіне, қораның орналасу
бағытына , жылу жүйелерінің орналасу,  қолданылу
және қандай түрде болуына байланысты
48.  Емдік рационды тағайындаған кезде ескерілетін
жағдайлар 52.  Азықтың белок құрамы азайтылған диета
тағайындалады
A. Гастрит
B. Пневмония
C. Улану
D. Цистит
E. Нефроз, гепатит, энтероколиттік  шіру
53. Диеталық азықтандыруды ұйымдастыру кезінде
орындалатын ережелер
A. Рационға малдың тәбетін ашатын түрлі,  дәмдік
сапасы да жоғары азық енгізіледі, рационға ауру мал
организмі сіңіре алатын барлық қажетті қоректік
заттар енгізілуі керек, организмнің қоректік заттарға
деген қажеттілігіне орай асқазан мен ішектің
бауырдың т.б. мүшелердің қызметі ескеріледі
B. Интоксикацияны тудыратын заттарды пайдалану
C. Бауыр ауруларын асқындыратын азықтар қолдану
D. Рационға ауру мал ағзасына тез сіңірілмейтін азықтар
қосу
E. Гипервитаминозды тудыру мақсатында азықтар қосу
54.  Азық сапасын зерттеу әдістері
A. Гистологиялық
B. Гистохимиялық B. Азықтың сыртқы көрінісі, иісін, түсін, бүтіндігін,
түрлік құрамы
C. Метал, топырақ заттардың болуын
D. Витаминдердің болуын
E. Минералдық қосылыстардың болуын
56.  Пестицидтер атқаратын міндетіне қарай қандай
топтарға бөлінеді?
A. Гельминт тәрізділер
B. Ешқандай топтарға бөлінбейді
C. Дезинфекциялағыштар
D. Акарицидтер, десиканттар, молюскоцидтер,
альгицидтер, фунгицидтер, инсектоцидтер,
ихтиоцидтер өндегіштер, дефолианттар
E. Репелленттер, саңырауқұлақтылар
57.  Саңырауқұлақтар тудыратын мал аурулары
A. Микоздар, микотоксиздар, фузариотоксикоз
B. Гепатоз
C. Цирроз
D. Сыртқы микоздар және гепатоз
E. Ішкі микоздар және цирроз
58.  Мал шаруашылығында жайылымды пайдаланудың
қандай жүйелері қолданылады
A. Жақын жайылымды, байдау жүйесі
B. Моцион ұйымдастыру
C. Байлау жүйесі
D. Қорада ұстау
E. Айдамалы, тұрақты, лагерлік (алыс жайылымды)
59. Мал қораларын жобалаудың  түрлері
A. Түсініктемелік жазба
B. Жоспардан тыс жоба
C. Сызба жобалары
D. Дербес жоба, типтік жоба, экпериментальдық жоба
E. Гидрологиялық жоба
C. Органолептикалық, физико – механикалық,
химиялық, ветеринарлық – биологиялық
D. Азықтық ірігіштігін анықтау
E. Титлеу әдісі
55.  Органолептикалық әдіс сипаттайды
A. Азық ылғалдылығын 60.  Қора – жайдың негізгі конструкциялық элементтеріне
жататындар
A. Жарық шамдары, еден
B. Төсеніштер
C. Ірге, қабырғалар, еден, төбе, шатыр, табан
D. Қора жайға арналған құралдар
E. Есік пен төсеніштер
61.   Мал қораларындағы едендердің қандай түрдері бар
A. Монолитті едендер, ағаш едендер, құрама тор
едендері, керамзитті бетон едені
B. Темір бетон едені
C. Асбест едендері
D. Торлы едендер
E. Панельді едендер
62.  Мал қораларындағы желдетудің жүйелері
A. Жылу алмастыру
B. Құрама жүйе
C. Жартылай желдету жүйе
D. Табиғи, механикалық, аралас
E. Барлық жауабы дұрыс
63.  Табиғи құбырсыз ауа алмасу жүйелері іске асады
A. Шахталар арқылы
B. Жылу алмастыру арқылы
C. Құрама жүйе арқылы
D. Энергия көзін жұмсау арқылы
E. Терезе арқылы, көлденең орналсқан ойық арқылы,
төбе саңылаулары арқылы
64.  Мал қораларындағы жылу шығыны қандай
бөліктерден тұрады?
A. Қораны жобалау кезінде климаттық жағдайлардан
B. Қораның қоршау жақтауларының жылулық
қасиеттерін анықтаудан C. Сырттан кіретін ауаны жылытуға кететін жылу,
қоршау жақтауларынан жоғалатын жылу, еден, астау
және т.б. дымқыл беттерден шығатын судың
булануына кететін жылу
D. Ең суық кезеңдерде қораның температурасын
болжаудан
E. Жылу жүйелерінің қуаттылығын анықтауда
65.  Қорадан қиды шығару әдістері
A. Арнайы қи шығарушы машиналармен шығару
B. Механикалық, гидравликалық, қолмен шығару
C. Саңғырық қырғыш құралдар
D. Саңғырық қырғыш конвейер арқылы
E. Шахтаға салғыш қырғыштар
66.  Гидравликалық қи шығару әдісі қай мал қорасында
қолданылады?
A.
 Ірі шошқа кешендерінде, едендерінің торлы тесіктері
бар сиыр қораларында , торай қораларында
B. Жылқы қорасында
C. Қой қорасында
D. Түйе қорасында
E. Қозы қораларында
67.  Сұйық қиды тазарту мен зарарсыздандырудың
жолдары
A. Саңғырық қырғыш құралдар
B. Механикалық
C. Химиялық, физикалық, биологиялық
D. Гидравликалық
E. Қолмен шығару 68.  Ауаны тазарту үшін қысқа толқынды ультракүлгін
сәулелі шамдар
A. УГ – 2
B. Дозиметрлер
C. Ионимометрлер
D. БУВ – 15, БУИ – З0, БУВ – 60П
E. Радиометрлер
69. Ветеринариялық нысандарға нелер жатқызылады
A. Санөткел
B. Ұйымдастыру бөлмелері
C. Қора жайлар
D. Дезтөсеніштер
E. Ветеринариялық емхана мен пункт, ветеринариялық
зертханалар, изоляторлар
70.   Дезинфекция жасауға жататын орындар
B. Термиялық
C. Формальдегидпен, аммиакпен, хлормен гидролиздеу,
озондау
D. Биологиялық бөгеттер
E. Топырақ арқылы
73.  УГ – 2 құралымен  зиянды газдарды анықтау ережесі
A. Индикаторлық түтікті ұнтақпен толтырып
герментизациялайды, жабық қорада газ анықтау
орынында УГ – 2 қақпағын ашып, ұстағыш болтты
қозғап, штокты ауа сору көлемі сандарын
A. Жайылым жерлер
B. Мал және құс қоралары, малды тиеу және түсіру
алаңы, малды күтуге арналған заттар, ферма
территориясы
C. Мал су ішетін ашық су қоймалары
D. Барлық су қоймалары
E. Барлық жауабы дұрыс
71.  Мал өлекселерін жою тәсілдері
A.
 Аурудың түріне байланысты мал өлексесін өртейді,
биотермиялық шұңқырда залалсыздандырады,
ветеринариялық – санитариялық утильдеу
зауыттарда өңдейді
B. Өлексені ашық тастайды
C. Өлексені жерге көміп жояды
D. Мал өлексесін мал молаларына апарады
E. Химиялық препараттар қолданып, өлексені көмеді
72.  Қиды химиялық зарарсыздандыру
A. Сәулемен зарарсыздандыру қажеттісіне қойып, индикаторды қорғасындалған
қағаздан босатып, УГ – 2 резиңке түтігіне қоямыз
B. Анемометрдің бастапқы көрсеткішіне
C. Ауа қозғалысына анемометрдің қабылдаушы бөлігі
орналасу қажеттілігіне
D. Ауа жылдамдығын анықтаған орынның
температурасын өлшейміз
E. Орташа салқындату жылдамдығына
74.  Зиянды газдарды өлшеудің өлшем бірлігі немен
анықталады
A. Моль
B. кг/л
C. литр
D. мг/л
E. мг/кг
75. Сиыр қорасындағы зиянды газдар мөлшері
A. Аммиак – 100 мг/м³
B. Күкіртті сутегі – 29 мг/м³
C. Көмірқышқыл газы – 0,25 %, аммиак 30 мг/м³,
күкіртті сутегі – 20 мг/м³, көмір тотығы – 10 мг/м³ B. Ауа, топырақ, жем шөпті зерттеу
C. Жеке мал гигиенасы, әр түлікке қатысты оның жасы,
әр түлікке қатысты малдың өнімділігі
D. Малды сумен қамтамассыз ету
E. Мал күтімінің маусымдық ерекшелігі
81. Ресейде алғашқы гигиеналық ережелер қашан пайда
болды?
A. XVII ғасырдың аяғында
B. ХХ ғасырда
C. XV ғасырда
D. XІV ғасырда
E. ХХІ ғасыр басында
82.  Абиотикалық факторларға жататындар
A. Кеміргіштер
B. Микроағзалар
C. Жануарлар

D. Адам
D. Көмір тотығы – 16 мг/м³
E. Көмірқышқыл газы – 0,78
76.  Құс қорасындағы зиянды газдар құрамы
A. Аммиак – 30 мг/м³
B. Күкіртті сутегі – 5 мг/м³
C. Күкіртті сутегі – 20 мг/м³
D. Күкіртті сутегі – 29 мг/м³
E. Көмір тотығы – 16 мг/м³
77.  Шошқа қорасындағы зиянды газдар деңгейі
A. Көмір тотығы 10 мг/м³
B. Күкіртті сутегі – 5 мг/м³
C. Көмірқышқыл газы – 0,25 %,
D. Аммиак – 15 мг/м³
E. Көмірқышқыл газы – 0,2 %,  аммиак – 20 мг/м³,
күкіртті сутегі – 40 мг/м³, көмір тотығы – 2 мг/м³
78.  Жануарлар гигиенасы қандай ғылымдармен
байланысты
A. Биологиялық, технологиялық , клиникалық
бағыттағы пәндермен
B. Андрологиямен
C. Физикамен
D. Тұрақты даму пәнімен
E. Генетика
79.  Жалпы зоогигиенаға жататындар
A. Асыл тұқымды малы
B. Әр түлікке қатысты малдың өнімділігі
C. Бордақыладағы мал
D. Ауа, топырақ, жем шөпті зерттеу, қора – жай, малды
сумен қамтамассыз ету, ұстау тәртібі, мал күтімінің
маусымдық ерекшелігі
E. Сауын малы
80. Жеке зоогигиенаға жататындар
A. Қора – жайы E. Ауа температурасы, ылғалдылығы, ауа қысымы,
судың химиялық құрамы, ксенобиоттар, ауаның
химиялық құрамы
83.  Биотикалық факторларға жататындар
A. Ауаның химиялық құрамы
B. Ауа ылғалдылығы
C. Микроағзалар, жануарлар, адам
D. Өлі табиғат
E. Ксенобиоттар
84.  Қоршаған орта факторларының ағзаның тіршілік
қабілетіне әсері
A. Ауаның температурасы
B. Оптимум,  максимум, минимум
C. Иммунитет әсері D. Жануарлар өнімділігі
E. Ішкі температура
85.  Зиянды газдардың әсерінен (аммиак, күкіртті сутегі
және т.б.) қандай қабынулар пайда болады?
A. Гепатит
B. Цистит
C. Уроцистит
D. Ринит, ларинготрахеит бронхит, өкпенің қабынуы
E. Инфаркт
86.  Химиялық жылу реттеу типі тән жануарлар
A. Сиыр
B. Түйе
C. Жылқы
D. Қой
E. Бұзау
87.  Жануарларда өте күшті қатты стресстік факторлар
әсерінен болады
A. Гомеостаз бұзылуы, ауруға шалдығады, табиғи
резистенттілік төмендейді, өнімділігі төмендейді
B. Мал өнімділігі жоғарылайды
C. Резистенттілік артады
D. Иммунитет көтеріледі
E. Қоңды болады
88.  Г.Селье бейімделу синдромын қандай сатыларға бөлді?
A. Күтіп бағуды жоғарылату
B. Төзімділік, жұмылдыру, шаршау
C. Резистенттілік бәсең болуы
D. Иммунитет төмендеуі
E. Гомеомтаз болмауы
89.  Санитариялық тексеру акт
A. Су мен азық сапасына бақылау жүргізу құжаты
B. Малдың қысқаша анамнезі жазылатын құжат
C. Есептік және оперативтік құжат, тексеру жүргізген
кездегі ережелердің сәйкессіздігін қалпына келтіру
құжаты, мал дәрігері жүргізетін құжат
D. Ауру малдың толық мәліметі туралы құжат
E. Малдарға рацион мен моционның дұрыс берілмеуі
жөніндегі құжат
90. Ағымды ветеринариялық – санитариялық бақылауда
нелер жатқызылады?
A. Канализация жүйесі тексеріледі
B. Мал қораларының жоспары
C. Қорадағы ауа алмасу нормасы
D. Желдету көрсеткіштері
E. Микроклимат көрсеткіштерін қадағалау, су мен азық
сапасына бақылау жүргізу , дезинфекция,
дезинсекцичя, дератизация жүргізгендегі арнай
тәртібінің сақталуы
91.  Ауа қандай қабаттардан тұрады
A. Биосфера, гидросфера, литосфера
B. Озон қабаты
C. Ауаның ортаңғы қабаты
D. Синоптикалық фронт
E. Сфера
92.  Синоптикалық фронттың өтуінің мал ағзасына  әсері
A. Иммунитет төмендеуі
B. Антициклонның әсері
C. Мал өнімділігі артады D. Резистенттілік бәсең болуы
E. Созылмалы аурулар асқынады, түрлі патлогиялық
реакциялар қозады, мал өнімділігі төмендейді 93. Мал ағзасына төменгі температураның әсері
A. Энергия бөлінбейді
B. Зат алмасу процесі бұзылмайды
C. Жануарлардың жылу бөлуі қалыпты болады
D. Мал ағзасында зат алмасу бұзылады, температура
төмендегенде мал жылуды да едәуір мол өндіреді ,
энергия құрау үшін қосымша азық шығынын қажет
етеді
E. Еш әсері болмайды
94.  Жануарға жоғары температура әсер еткен кезде
байқалатын клиникалық көріністер
A. Полиурия, гемотурия процестері байқалады
B. Инфакрт пайда болады
C. Дененің қызуы байқалады, кілегей қабықтар
гиперемияға ұшырайды, тышышсызданады, қатты
терлейді, тамыр соғуы жиілейді, дірілдейді,
тәлтіректейді, аузынан көбік ағып, жанталасып, ес
түсінен айырылады
D. Тромбоз бен эмболдар пайда болып, жануар
ағзасының қызметі өзгереді
E. Тыныс алу тоқтап қалады
95.  Мал ағзасының таулы жерлерге бейімделуі қандай
жағдайларға байланысты
A. Гипоксияға байланысты
B. Өкпе желдетілуіне, эритроциттер санынына,
гемоглобин мөлшерінің ұлғаюына байланысты
C. Гипертермияға байланысты
D. Бауыр қызметінің дұрыс болуына
E. Гипотермияға
96.  Табиғи су көздерін ластаушылар
A. Тау – кен өнекәсіп орындары ,өңдеу кәсіпорындары,
мал шаруашылық орындары
B. Хлоридтер
C. Сульфадтар
D. Нитриттер
E. Нитраттар
97.  Су құбырларына арналған СКА(санитариялық күзет
аймағы) енгізген белдеулері
A. Санитарлық қорғау белдеуі
B. Қатаң тәртіп белдеуі, шектеу белдеуі, бақылау
белдеуі
C. Бұндай аймақтар болмайды
D. Солтүстік белеуі
E. Шығыс белдеуі
98.  Суды өңдеудің арнаулы кең тараған тәсілдері
A. Темірлендіру
B. Мөлдірлігін азайту
C. Темірсіздендіру, фторлау, фторын азайту
D. Тұзсыздандыру
E. Мөлдірлігін жоғарылату
99.  Суды көп мөлшерде және аз мөлшерде
зарарсыздандырудың жолдары
A. Фторын азайту
B. Фторлау
C. Темірсіздендіру
D.
E. Тұзсыздандыру
 Озондау, хлорлау, қайнату
100.
Балапандар мен жас құстардың рационында
марганец жетіспесе қандай аурулар пайда болады?
A. Перозис, құстардың тізе буын іседі, аяқтары мен
қанаттары өзгеріске ұшырайды
B. Пеллагра
C. Паракератоз
D. Гипохромды қан аздық
E. Анемия 101.
Мал рационында мырыш жетіспесе қандай
өзгерістер болады?
A. Перозис
B. Гемоглобин синтезін төмендетеді C. Гипохромды қан аздық
D. Артқы аяқтары салданады
E. Зат алмасу бұзылып, төлдің өсуі тежеледі, мал
бедеу қалады, жүні түсе бастайды, бұзауларды
пеллагра тәрізді дерматит пайда болады
Терінің сыртқы қабатының температурасы
102.
қандай жағдайларға  байланысты
A. Белоктарды ыдырату қабілетіне
B. Малдың орналасуына байланысты
C. Витаминдердің синтезделуіне
D. Жүннің ұзындығына, тығыздығына, сапасы мен
сыртқы орта температурасына , ауа қозғалысына
байланысты
E. Зат алмасу процесінің төмендеуіне
103.
Терінің тыныс алу қызметі
A. Мал терісінің қышқылдығын арттырады
B.
 Қан тамырларын механикалық қозғалысқа келтіреді
C. Белоктарды ыдырату (бөлшектеу), күкірт сутегінің
алмасуына белоктарды синтездеу, витаминдердің
синтезделу реакциясына қатысады
D. Тері бетін микробтардан тазалайды
E. Жүннің патогенді және жартылай патогенді
104.
микробтардан қорғайды
Мал терісін тазалау не үшін жүргізіледі?
A. Мал терісінің қышқылдығын арттырады
B. Мал терісін ластан арылтады , теріден шыққан әртүлі
сұйықтықтардан тазалайды , жүннің патогенді және
жартылай патогенді микробтардан қорғайды

C. Қан тамырларын механикалық қозғалысқа келтіреді
D. Иммунитеттің артуына ықпал жасайды
E. Терідегі синтездеу реакцияларының қалыпты жүруіне
септігін тигізеді
105.
A.
Дені сау малдарды суға тоғыту не үшін қажет?
 Мал ағзасы мүшелері мен жүйелер қызметін арттыру,
мал ағзасын нығайтушы, ауру мал үшін емдік мақсатта
қолданылады
B. Белоктарды ыдырату (бөлшектеу), күкірт сутегінің
алмасуына
қолданады
C. Витаминдердің синтезделу реакциясына қатысады
D. Жүннің патогенді микробтарын арттырады
E. Терідегі синтездеу реакцияларының қалыпты жүруіне
106.
септігін тигізеді
Тұяқ ауруларын алдын алуда қолданылатын
препараттар
A. Хлорлау
B. 5 %ды формальдегид , формалин 10 %ды тотияйын
C. Ыстық ваннанлар
D. Малдарды тоғыту
E. Сілтімен күйдіру
Гиподинамия (аз қозғалу) кезінде ағзада болатын
107.
өзгерістер
 Жүрек қызметі тоқтатылады
 Қантамырлар тарылып, түрлі аурулар пайда болады
A.
B.
C. Зат алмасу процесі төмендейді, малдың өсуі
төмендейді , малдың дамуы мен өнімділігін
төмендетеді
 Бауыр қызметі артады
 Малдың өнімділігі жоғарылайды
D.
E. 108.
Малды шынықтыру
A. Терінің кедергілік қызметін төмендетеді
B. Иммунитет қалыптастыру
C. Малдың резистенттілігін төмендету
D. Таулы аймақтарға малдардың жерсінбеуі
E. Организмнің сыртқы  ортаның қолайсыз
жағдайларына төзіміділігі , организмдегі
температураны реттеуге қатысатын физиологиялық
жүйенің белсенділігі, ағзаның  климатқа және
микроклиматқа  төзімділігін арттыру
Сауын сиырларын ұстау жүйелері
A. Қолда – жайылымда,  қолда – лагерьде, қолда күтіп
109.
бағу
B. Қорада C. Мал мезгілісіз шығарылатын жай
D. Жартылай ашық, арнайы есіктен сиыр еркін шыға
алатын жылытылмаған жай қора , мал мезгілімен ғана
шығарылатын жылытылған жай
E. Жартылай жабық
112.
Сиыр қораларына қойылатын талаптар
A. Қиды жиі шығару шарт
B. Сиыр қоралары барынша табиғи жолмен желдетілуі
тиіс, төсенішті әр малға 3 – 5 кг мөлшерінде тәулігіне
бір рет қосымша төсеп отырылу қажет , қи жылына 1
– 2 рет қана шығарылады
C. Сиыр қоралары жасанды жолмен желдетілуі қажет
D. Сиыр малына төсеніштер төселінбейді
E. Қора жайдың микроклиматы өзгермелі, желді болуы
113.
шарт
Сиыр  қоралар (байлап ұстағанда) қолайлы
микроклимат көрсеткіштері
A. Қора температура 39ºC
B. Жоғары ылғалдылық 98
C. Төменгі ылғалдылық деңгейі 80
D. Қора температура 40ºC
E. Қора температура 10ºC, жоғары ылғалдылық 75,
төменгі ылғалдылық деңгейі 40
Тұқымды жақсартуда бұқаларға қойылатын
114.
негізгі талаптар
A. Тұрақты салмақ, денесі зауыттық күйде , орташа
қоңдылықта , денсаулығы жақсы және жоғары
потенциалды болуы тиіс
B. Сүттілігі жоғары болуы шарт
C. Қоңдылығы төмен
D. Денесі зауыттық күйден өзгеруі қажет
E. Салмағы тұрақсыз
115.
Бұқа бағудың қандай жүйесі бар
C. Байлау әдісі
D. Байламай ұстау
E. Қорада,  байлап ұстау
110.
Ірі қара өсіретін шаруашылықта малды – күтіп
бағуда мал қоралары қандай бөлімдерден тұруы керек
A. Қой қоралары
B. Дезинфекциялағыш бөлме
C. Жаңа туған бұзаулар үшін профилаккториялар ,
бұзаулау бөлімдері, сиыр қоралары
D. Карантиндеу бөлмесі
E. Изоляциялық бөлме
111.
Малды байлаусыз бағып – күтілетін сиыр қоралар
түрлері
A. Есіктерден мал еркін шыға алмайтын орын
B. Сиырды серуендету алаңы A. Байлап, байламай, әжіреде
B. Серуенсіз
C. Еркін, серуенсіз
D. Қорада
E. Әжіреде, қорада
116.
Мүйізді ірі қара ағзасының биологиялық және
шаруашылықтық ерекшелігі
A. Физиологиялық жағынан жетілмеуі
B. Сүт өнімдері мен  сүт беру мезгілінің бір мезгілде
үйлесім табуы, буаздықтың және қарқынды сүт
өнімдерінің үйлесімі, физиологиялық процестердің
дамуы
C. Жыныстық жағынан жетілмеуі
D. Сүт өнімділігінің төмендеуі
E. Сүт беру мезгілінің ешбір үрдіспен байланыспауы
117.
Сиырларды күтіп бағуда қора – жайға қойылатын
талаптар
A. Қора кең, ылғалды болуы шарт
B. Ылғалды, таза, жақсы желдетілген
C. Қора – жай кең, құрғақ, жылы болуы шарт, таза,
жақсы желдетілген, өкпек жел соқпайтын болуы тиіс
D. Құрғақ, тар орналасқан болуы қажет
E. Жылы, жоғары ылғалды
118.
Сауын сиырларына әсер ететін көрсеткіштер A. Ауа температурасының төмендеуі
B. Сиырлардың төлдеу кезі
C. Бұзаулардың ему жолы
D. Сүтке ауа алмасу көлемі әсер етеді, ауа
температурасы, салыстырмалы ылғалдылық әсер
береді
E. Салыстырмалы ылғалдылық мөлшерінің шамадан тыс
119.
артуы
Сиырларды бұзаулату реттілігінің талаптары
A. Жақсы желдетілген қорада ұстау
B. Сиыр малын буаз кезінде топпен ұстау
C. Сиырларды бұзаулауына 7 – 12 күн қалғанда
тазалайды , сиырдың артқы бөлімін 2 % cода
ерітіндісімен тазалайды, тұяқтарын креолин
ерітіндісімен жуып, бұзаулау бөліміне апарады
D. Қора ішіндегі ылғалдылық көрсеткішін төмендету
E. Салыстырмалы  ылғалдылықты  арттыру
Жем – шөптен пайда болатын аурулар
120.
этиологиясы
A. Ауа райының қолайсыздығынанжем – шөп құрамының
өзгеруі, бөгде механикалық қоспалармен жем –
шөптің ластануы, жем – шөптің ұсақ
саңырауқұлақтармен зақымдануы
B. Азықтың витаминді топтарымен араласуы
C. Азықтың минералды қоспалармен ластануы
D. Азықтың В витамин топтарымен ластануы
E. Рацион құрамының төмен болуы
121.
Қатты, ыстық  азық асқазан – ішек жолында
қандай ауруларды тудырады
A. Ишемия
B. Эмболия
C. Пневмония A. Желінін жылы сумен жуу, желінін жуғаннан соң таза
сүлгімен сүрту, емшектеріне бор жарық майы
жағылады
B. Желінге массаж жасамау
C. Желінді сауар алдында бор қышқылымен сүрту
D. Сиырларды сауу кезінде гигиеналық талаптар
сақтамау
E. Сиырларды күніне 5 рет сауу
D. Стаз
E. Атония, гастрит, энтерит , бауыр циррозы
122.
Қазіргі нормаларға сай азықта минералды
қоспалар қандай мөлшерде болуы керек?
 Құрама жем мен пішенде – 17 %
A.
B. Дәнді жемде әрі кеткенде – 1%, құрама жем мен
пішенде – 2 %, шөп және қылқан жапырақты ұнында –
1% дан артық емес
 Шөп және қылқан жапырақты ұнында – 10% дан
артық емес
 Азық қоспасында дәнді дақылдар жоғары болуы
керек
 Құрама жем жоғары болуы тиіс
Қолда байлап ұстау кезінде сиырларды сауу
C.
D.
E.
123.
қондырғылары
A. ПРР – 7
B. МДА – 5
C. АД – ІООБ, ДАС – 2B, АДМ – 8А – 2
D. СББ – 8
E. ЖДД – 9
124.
Бұзаулау бөліміне қойылатын ветеринарлық
санитарлық талаптар
A. Канализациялы қараңғы қора болуы керек
B. Ластанған төсеніш ауыстырылу қажет
C. Канализацияның болмауы
D. Жарық, жылы, құрғақ, таза, дезинфекциялағыш
заттар, қажетті аспаптар болуы тиіс , бұзаулау
уақытында бөлімге тәуліктік кезекші бөлінеді, мұнда
қол жуғыш, сабын, таза сүлгі, таза артық халат,
аптечка болу керек , канализациялы болу керек
E. Қатты  желдеткішті болуы керек
Сиырларды сауу гигиенасы
125. 126.
Желінсаудың жиі кездесетін себептері
A. Сауын ережелерінің сақталуы
B. Сауыншының жеке гигиенасының сақталуы
C. Бағып – күтудің зоогигиеналық талаптарын сақтау
D. Малды дұрыс азықтандыру әсерінен
E. Машинамен сауу ережелерінің бұзылуы , желінді лас
сумен жуу, суық тигізу, лас төсеніш пайдалану ,
бағып – күту жағдайларының төмендеуі
Желінсаудың алдын алу тұрғысындағы негізгі
127.
шаралар
A. Желінде аппаратты көп ұстау
B. Вакум тәртібінің бұзылуы
C. Сауын аппараттарының ақаулығы
D. Бағып – күтудің зоогигиеналық талаптарын сақтау,
малды дұрыс азықтандыру, сауын ережелерінің
сақталуы , сауыншының жеке гигиенасының сақталуы
E. Желдетілу көрсеткіштерінің болмауы
128.
Денсаулығы жақсы төл алу үшін әсер ететін
факторлар
A. Уыз орнына қолдан жасалынған уыз берілерді B. Бұзаулатуға арналған қоралардың салқын болуы
C. Буаздығының соңғы кезеңіндегі сиырларды
бұзауларға дайындау, бұзаулату, төлді уызына
жарыту
D. Қорадағы жарықтылықтың төмен болуы
жатқызылады
E. Сауын аппараттарының ақаулығы
129.
Бұзау ұстаудың қандай әдістері қолданылады?
A. Жайылымда
B. Табиғи, басқа сиырға емізу, аралас, тұрақты емізіп
асырау, қолдан сүт беріп асырау
C. Табында
D. Қорада ұстау
E. Байлап бағу
130.
Тұрақты емізіп асырау әдісі
A. Сиырдың өнімділігін жоғарылатады
B. Сиырдың сүттілігін арттырады
C. Бұзауды енесінен бөлу
D. Енесінің уызын қолмен беру
E. Шаруашылықты тауарлы сүттен айыратын әдіс, сиыр
саууға кедергі келтіретін әдіс, шаруашылық көзімен
қарағанда мүлде жетілдірілмеген, тиімсіз әдіс
Бұзауларға арналған қолдан жасалынған уыз
131.
құрамы неден тұрады?
A. Сауылған 1 л сүт 1 жұмыртқа, 10 мл балық майы, 1 г
ас тұзы
B. Сауылған 3 л сүт 2 жұмыртқа
C. 1  мл балық майы
D. 10 г ас тұзы
E. B – тобы витаминдерінен
132.
Бұзауға уыз бен сүт берілгенде гигиена
тұрғысынан қарағанда қандай факторлар ескерілу
керек
A. Сауу кезінде тазалыққа назар аударылмайды
B. Бұзауға туғаннан кейін 1 – 1,5 сағаттан кешіктірмей
дер кезінде уыз ішкізу, жаңа туған бұзаулар арасында
асқазан ішек ауруларының алдын алу үшін уыз бен
сүтті асықтырмай ішкізіп үйрету , бұзау еметін уыз
бен сүт жылы болуға тиіс
C. Желіні ауыратын сиырлардың бұзауына енесінің
уызын беру керек
D. Бұзауға уызды 3 сағаттан соң береді
E. Бұзауға сүтті жылдам ішуді үйрету керек
Бұзауларға арналған клеткалардың түрлері
A. Бокстар мен Эверс клеткасы
B. Профилакторий
C. Бокстар
D. Саңылаусыз, жылы, құрғақ, стерильденген бөлме
E. Эверс клеткасы, Моголовский клеткасы,
жіңішкертілген клеткалар
133.
134.
Бұзаулар жылуды аз бөлуіне байланысты бұзау
қораларына қолайлы микроклимат жасауға нелер
көмектеседі
A.
B.
C.
 АД – ІООБ шамдары
 Автоматты жылу жүйесімен жабдықталмауы
 Микроклимат жасауға ешқандай жағдайлар
жасалынбайды
D. Инфрақызыл жылытқыштар,  ИК – 220100 шамдары,
E.
ИКУФ – 2 шамдары
 ДАС – 2B шамдары
Есептеу – анықтама жазбасында қандай
135.
мәліметтер көрсетіледі?
A. Мал қораларының кесінділері мен жоспары
B. Құрылыстың бас планы C. Оңтүстік шығыс
D. Орталық, солтүстік, батыс
E. Солтүстік батыс
140.
Қой фермаларының негізгі құрылыстарына не
жатады?
A. Қойды тоғытатын орын
B. Изолятор
C. Қой қора, жылы күрке, бастырма база
D. Мал азығын сақтайтын орын
E. Төлдеу бөлмесі
141.
Қой фермаларының қосалқы құрылыстарына не
жатады?
A. Бастырма база
B.
C.
D.
 Қой қора
 Жылы күрке
 Изолятор,
сақтайтын орын
 Санитариялық бөлме
Еліміздің орталық, солтүстік, батыс
E.
142.
қойды тоғытатын орын, мал азығын
аудандарында мал ұзақ уақыт қолда бағылып қыс
мезгілінде есепті температура 20 0 С болғанда күрделі
құрылыстар салынғаны ыңғайлы?
A. Жылқыларды
B. Қаңқаларды, төлдерді,саулықтарды
C. Жазбаның қай ауданға арналғаны, технологиялық
шешімдер, архитектуралық – құрылыстық және
конструктивтік шешімдер өндірісті механизациялау,
сметалалар
D. Қораның жеке элементтерін тұрғызу
E. Қораны салу сызбалары
136.
Қой шаруашылықтарында қойды күтіп бағудың
қандай жүйелері қалыптасқан?
A. Қолда жайылымға шығарып бағу, жайылымда бағу,
жайылымда қолда
B. Қолда
C. Шығарып бағу
D. Қолда жайылымға шығармай бағу
E. Байлап бағу
137.
Мал басын қолда жайылымда күтіп бағу әдісін
еліміздің қай бөлігінде қолданылады?
 Орталық, солтүстік, шығыс
 Батыс
 Оңтүстік
A.
B.
C.
D. Оңтүстік шығыс
E. Солтүстік батыс

138.
тиіс?
Қойға арналған ашық база алаңына не төселуі
A. Ағаш
B. Тастар
C. Шөп
D. Бетон,асфальт, топырақ
E. Балшық
139.
Қандай аудандарда мал ұзақ уақыт қолда
бағылып қыс мезгілінде есепті температура 20 С төмен
болғанда күрделі құрылыстар салынған ыңғайлы?
A. Шығыс
B. Оңтүстік C. Ешкілерді
D. Қойларды
E. Шошқаларды
143.
Қой қораларына басым көпшілігінің еденіне не
төселеді? A. Балшық
B. Ағаштар
C. Бетондар
D. Саз топырақ, қиыршақ, тастар, тақтайлар
E. Катондар
144.
Қандай ауа райында күн ұзақта сыртқа серуендеп
азықтануы және су ішуі үшін пайдаланамыз
A. Боранды
B. Ыссыда
C. Аязда
D.  Жанбырлы
E. Жаңбырсыз, борансыз, аязы жоқта
145.
Жыныстық белсенділік кезінде қошқар
рационында не болуы керек?
A. Майлар
B. Фосфор
C. Протеин, минералды заттар, витамин мөлшері
жоғары
D. Белоктар
E. Көмірсутек
146.
Іш тастау немесе асқазан ішек жолдарының
ауруына жол бермеу үшін қандай азықпен
азықтандырылған жөн
A. Кептірілген
B. Қатқан
C. Ысытылған
D. Мұздалған, шіри бастаған, былғаныш
E. Сулы

147.
Жүнді сұрыптаушылар ненің қиқымдары
қосылған балғаныш жүнді иірден ажыратады?
A. Сабан, шөп, түйе жапырақ дәні
B. Табан
C. Биде
D. Бұрыш
E. Күнжара
148.
Қыстық жайылымдықтарда қандай
жануарларды орналастыру үшін қой қорасын салып
оларды жылы күркелермен жабдықтайды?
A. Қойларды
B. Саулықтарды, тұқымдық қошқарларды, қозылар
C. Жылқыларды
D. Шошқаларды
E. Торайларды
Шошқа етін өндіру технологиясында өсірудің
149.
неше фазада қолданылады?
A. 6
B. 4
C. 5
D. 2
E. 7
150.
Рационға қандай витаминдер жетіспесе әлжуаз,
тіршілікке бейімі аз төлді туып, саулықтың сүттілігі
төмендейді.
A. Ақуыз
B. Марганец, кобальт
C. Қышқылдар
D. Негіздер
E. А, Д, Е витаминдері, кальций, фосфор, иод, мыс,
151.
темір
Жүнді сұрыптаушылар әртүрлі өсімдіктің
қиқымдары қосылған былғаныш жүнді иірден нені
ажыратады?
A. Бидай
B. Ағаш
C. Шөп, сабан, түйе жапырақ дәні
D. Арпа E. Жүн 152.
Қойларды бағу кезінде нені қадағалайды?
A. Сабан ұнтағымен тамақтануы
B. Серуен алаңында жүруі
C. Ашық алаңда жүруі
D. Маяларға жіберілмеуін, шөп шөлмелерін жеп
қоймауын, биік астау жанында жүруін
E. Дән дақылдарды жиілікпен себу
153.
Ірі қара бордақылауға арналған
шаруашылықтарын ауыл шаруашылығы өнімдерінің
қалдықтарын тиімді пайдалану үшін, қант немесе спирт
зауыттарын жақын орналастыруы керек
A. Арпа
B. Қарабидай
C. Күріш
D. Жем
E. Жүгері
154.
Секцияларда санитарлық тазартулар қалай
жүргізіледі?
A. Жуылмайды тек қалдықтан тазарлылады
B. Күйдіргіш натрий, еден, клетка, төбе жуылады
C. Тек ыстық сумен жуылады
D. Тазартуды талап етпейді
E. Механикалық тазарту жүргізіледі
155.
Бокс дегеніміз –
A. Станок
B. Серуендеуге арналған алаң
C. Ашық алаң
D. Саңылаусыз, жылы, құрғақ, жеке стерильденген
бөлме
E. Торша
Төлдеуге 20 – 30 күн қалғанда қора жайларда
156.
жүргізіледі
A. Күйдіргіш натрий қолданылады
B. Химиялық дезинфекция жүргізіледі
C. Тұншықтырғыш заттармен дезинфекциялайды
D. Ешқандай шара жүргізілмейді
E. Қораны қидан, көшпелі қалқандарды, астауларды
тазалайды
Шошқаларды қораларда топтап ұстауға арналған
157.
неше қатарлы орналасқан станоктар болады?
A. 6
B. 5
C. 2 немесе 4
D. 10
E. 10 немесе 12
158.
Гигиеналық талаптарға сай келетін станок .....
тұрады
A. Ортасында, дем алатын,азықтандыратын , мегежінді
ұстайтын, азықтандыратын, дем алатын,
азықтандыратын
B. Азықтандыратын, дезинфекциялайтын, желдететін
C. Дем алатын, тазалайтын
D. Құрғататын, азықтанатын
E. Азықтанатын, дезинфекциялайтын
159.
Торайларға арналған боксты қалай тазартады?
A. Биологиялық әдіспен
B. Химиялық әдіспен, қырады
C. Физикалық әдіспен, радиациямен
D. Тазалайды, желдетеді, дезинфекциялайды,
құрғатады, жылытады, желдетеді E. Дезинфекцияламайды тек жылы сумен жуады
Шошқалардың серуендеу алаңының көлемі
160.
шамамен
A. 12 – 14
B. 8 – 10
C. 14 – 16
D. 16 – 18
E. 12
161.
Шошқаларда қалыпты микроклимат
параметрлерін сақтау үшін қандай жағдайлар
қарастырлады?
A. Жынысы D. Ыстық  жерде
E. Сулы  жерде
164.
Шәует бөлу кезіндегі организмдегі өзгерістер
A. Жүрек соғуы нашарлайды
B. Энергия пайдалану артады, биологиялық жан –
жақты протеиндерге, витамидерге, макро және микро
элементтерге қажеттілік артады
C. Тыныс алу нашарлайды
D. Бас айналады
E. Шүйе бөлуі азаяды
B. Тұқымы
C. Патологиялық жағдайы
D. Малдың жасы, өнімділігі, физиологиялық жағдайы
E. Азықтануы
162.
Араға  қорек  қоры мардымсыз  болса –
A. Ара  семьяларының  көктемгі  жетілуі  баяулайды,
жұмыртқалары  аз болады.
B. Өліп  қалады
C. Жұмыртқалары  көп  болады
D. Аралар  көбейеді
E. Құрттармен  қоректенеді
163.
Омарта  орналасатын  жерлер  қандай  болуы
тиіс?
A. Құрғақ  жерде
B. Салқын жерде
C. Жері шағын, су  қоймасына  жақын  маңда, ық  жерге
орналасуы тиіс
165.
Қабандардың ерте жарамсыз болуының себептері
A. Жеткілікті тамақтануы
B. Ықтиярсыз малды жүргізу
C. Күнделікті серуендеу
D. Аяқ аурулары, импотенция, жүйе патологиясы
E. Ағашпен қапталған еденде ұстау
166.
Нашарлатылған азықтарға жатады
A. Қарабидай, бұршақ
B. Арпа,бидай, сәбіз
C. Сұлы, соя,жүгері, кебек, картоп, күнжара, балық
қалдықтары
D. Сәбіз , қызылша
E. Көк сүт, пахта
167.
Жақсартылған азықтар
A. Күнжара
B. Сұлы
C. Соя, жүгері
D. Кебек, картоп
E. Арпа, бидай, қарабидай,бұршақ, сәбіз, қызылша
168.
Шошқа етінің сапасына азықтар әсер етеді, осы
көрсеткіштер бойынша ...... бөлінеді
A. Шошқа етінің сапасын жақсартатын, нашарлататын,
теріс әсер ететін B. Оңды әсер ететін
C. Қажетті
D. Қоспалы
E. Химикатталған
169.
Торайларды енесінен айырғанда ауырсыну
белгілері көрінеді
A. Қан аздықпен
B. Жүйке ауруымен
C. Әлсіреумен, қозумен, тәбеттер төмендеуімен
D. Бас айналумен
E. Ісік ауруымен
170.
Торайлар жақсы өсуі үшін инфрақызыл
шамдарымен әлсін – әлсін қыздырылып отырады, ол
үшін шамдар қолданады:
A. ИКЗ – 220 – 250
B. ИКУФ – 1
C. ЭО – 1 – 30
D. ИКЗК – 220 – 250, ЭС – 3, ОРИ – 1, ОВН – 1
E. ОВИ – 2
171.
Ірі шошқа шаруашылықтарында емшектегі
торайларды 7 күндік жасынан бастап немен
азықтандырады? A. Сұлымен
B. Соя
C. Қуырылған арпа, арнайы құрама жеммен
D. Жүгері
E. Кебек
172.
Емшектегі торайлардың резистенттілігі көптеген
факторларга байланысты
A. Құрғатылуы
B. Әктелуі
C. Механикалық тазартылуы
D. Ыссы сумен жуылуы
E. Мегежіннің сүттілігі, қора жайдың микроклиматы,
173.
қондырғылардың санитарлық жағдайы
Мегежін сүтінде кальций мен темірдің аз болуына
байланысты аурулар
Рахит, анемия
A.
Ісік
B.
Құтырық
C.
D.

E.Ауески
174.
Мегежіндердің ас қорыту жүйесінде қандай
заттарды синтездеу жүрмейді
A. Д1 витамині
B. А тобының витаминдері
C. Е, Д, А витаминдері
D. Микробтық белок, амин қышқылдары, В тобының
витаминдер
E. Көмірсу
175.
Буаз шошқаларды қораға көшіруден бұрын
ондағы торайлау орындарын міндетті түрде санитарлық
өңдеуден өткізеді
A. Шөп төсеу
B. Ағаш төсеу D. Мезгісіз тамақтандыру
E. Химиялық заттар
180.
Биені қолмен сауу тәсілі қандай жағдайларда
қалыптасқан?
A. Сауыншының саууына байланысты
B. Қасиеттеріне байланысты
C. Цементтеу
D. Тазалау, әктеу, дезинфекциялау
E. Балшық төсеу
176.
Торайларын емізетін аналықтардың жеке
станоктары қоршаулармен арнайы бөліктерге бөлінеді
A. Арнайы қора – жай
B. Серуендеу алаңы
C. Мегежін жататын орын, торайларды жылытатын
орын, азықтандыратын орын
D. Жеп сақталатын орын
E. Шөп сақталатын орын
Станок ішіндегі қоршаулар конструкциясы
торайлау кезінде мыналар қарастырылады
177.
A. Азықтандыру кез келген уақытта өтуі
B. Емізуді қадағалаусыз өтуі
C. Қамап қою
D. Ашық алаңда ұстау
E. Мегежін бекіту, торайлардың бос өтуін қамтамассыз
178.
ету, мегежін торайларды жылыту
Балықтарды  азықтандыру  үшін  қандай
азықтар беріледі?
A. Химиялық  қоспалар
B. Өсімдік  және  жануартектес  азықтар, құрама  жем,
өнеркәсіптің  қосалқы  өнімдері
C. Витаминдер
D. Шошқа  еттері
E. Су
Торайлау алдында шошқалардың желініне аса
179.
назар аударады
A. Желінсауда шырынды азық қоспайды, массаж т.б ем
шаралары
B. Жақпа май жағу
C. Құрғақ сүтпен азықтандыру C. Қазақ халқының тұрмыс ерекшеліктеріне сәйкес
жағдайда, табындағы жылқыларды бағу жағдайында,
табындағы жылқыларды жаю жағдайында
D. Сау ерекшеліктеріне байланысты
E. Мал шаруашылығы дамығанда
181.
Биелерді қолмен сауу әдісін қолданғанда қандай
қызметтер атқарылады?
A. Сүт саууға болатынын не болмайтынын анықтайды
B. Биені 3 күн жабық қорада бөлек ұстайды
C. Түнге қарай құлындарды жайлауға жібереді
D. Биені күніне 1 рет сауады
E. Күндіз құлындарды енесінен бөлек ұстайды, биені 1 –
2 сағат сайын сауады, түнге қарай құлындарды қосып
жібереді
Сүттің бөлінуін тежейтін рефлекстердің қозуына
182.
қандай жағдайлар ықпал етеді?
A. Биені сағат сайын сауу
B. Биені күніне 2 рет сауу
C. Күндіз жайлауға жіберу
D. Қатты айғайлар, бөтен дыбыстар, шулар
E. Түнге қарай құлындарды жайлауға жіберу
Биелерді күн тәртібінде белгіленгендей
183.
уақытында саумаған жағдайда қандай өзгерістер
болады?
A. Сүттің көп мөлшерде бөлінуі C. Вирустардан, бактериялардан
D. Суықтан, алғашқы дымқылдан, желден
E. Қатерлі ісіктен, індетті аурулардан
188.
Қыстыгүні құлындарға арналған рационды нелер
болуы керек?
A. Сәбіз, сұлы, арпа, күнжара, жүгері, азықтық бұршақ
B. Мұз, қар, су
C. Шөптер, сабан, есек мия
D. Жусан, ақселеу, жоңышқа
E. Жемістер, сүтіген, балмия
189.
Құлынның рационына нелер енгізіледі?
A. Шөптер
B. Жусан
C. Препараттар
B. Сүттің тартылуына әкеледі, сүттің өздігінен иіп
кетуіне және сапасының төмендеуіне әкеледі, сүт
безінің ауруға шалдығуына әкеледі
C. Биелердің сергек болуы
D. Сүттің сапасы артады
E. Сүт безі жақсарады
184.
Қолдан сауу әдісі қай жерлерде кең таралды?
A. Орта Азияның көптеген жерлерінде, Қазақстанның
көптеген жерлерінде, Ресейдің көптеген жерлерінде
B. Жоңғарияда, Жапонияда
C. АҚШ – та, Кореяда
D. Германияда, Қазақстанда
E. Отырарда, Ақтөбеде
185.
Биені қандай жағдайларда машинамен саумайды?
A. Емшектерінің ұзындығы 3,5 – 4 см биелерді саууға
B. Желіндері аурудан аман болған жағдайда
C. Емшектерінің ұзындығы 3,5 – 5 см биелерді саууға
D. Емшектері ұзын әрі сүтті биелерді саууға
E. Мал желінсауға шалдыққанда, емшегі қысқа әрі
шағын ешкі желіндес болғанда, сынар емшекті
билерді саууға
Бие сүтінен әзірленетін қымыздың сапалы болуы
186.
неге байланысты?
A. Ферменттердің көп болуына
B. Химикаттарға байланысты
C. Ыдыс – аяқтардың таза болуына, сауын шелектің таза
болуына, сауын аппаратының таза болуына
D. Азықтың көп болуына
E. Ақуыздың көп болуан
187.
Жаңа туған құлындарды неден сақтау қажет?
A. Иттерден,  басқа малдардан
B. Микроорганизмдерден D. Тұз
E. Витаминдер, минералды қоспалар, балық майы
Құлынды топтап баққанда неге байланысты
190.
бөледі?
A. Ұзындығына
B. Ауруына
C. Қоңдылығына, жасына, жынысына
D. Төліне
E. Типіне
191.
Жұмыс жылқыларын жұмысқа тиімсіз пайдалану
неге әкеліп соқтырады?
A. Төзімділігі артады
B. Жақсы өнім береді
C. Ауруға шалдықпайды D. Жылқыны ауруға соқтырады, төзімділігі нашарлайды,
жылқыдан жақсы өнім алынбайды
E. Жүгіргіш болады
Көлік аттарын дұрыс азықтандыру, дұрыс күтіп –
192.
бағу олардың несіне әсерін тигізеді?
A. Күшінің тез жиналуына, бір қалыпты болуына,
төзімділігіне
B. Қоректенуіне
C. Жасына
D. Жынысына
E. Мүшелерінің әлсіреуіне
193.
тиіс?
Омарта  орналасатын  жерлер  қандай  болуы
194.
195.
A. Құрғақ  жерде
B. Сулы  жерде
C. Салқын жерде
D. Ыстық  жерде
E. Жері шағын, су  қоймасына  жақын  маңда, ық  жерге
орналасуы тиіс
Жылқыны қолда бордақылағанда не беріледі?
A. Минералды зат
B. Витамин
C. Ірі шөп, құрама жем, шырынды шөп
D. Тұз
E. Жусан
Ара  семьяларының  зиянкестеріне  жататындар:
A. Аралар
B. Құрттар
C. Паразиттер
D. Балауыз  күйесі, соналар, құмырсқалар, тышқандар,
көк  торғайлар
E. Жануарлар
196.
Түйелер шөл аймақтарда өсетін қандай
өсімдіктерді жақсы пайдаланады?
A. Саңырауқұлақтар
B. Итмұрын
C. Алабота, бұйырғын, изен, көкпек, сексеуіл, беде
D. Бәйшешек
E. Балдырлар
197.
Түйелер көктемде немен қоректенеді?
A. Сораңмен, жусанмен, біржылдық өсімдіктермен
B. Қына
C. Саңырауқұлақ
D. Балдыр
E. Тал
198.
Уыздың құрамында нелер болады?
A. Тұздар
B. Микроорганизмдер
C. Бактериялар
D. Витаминдер, майлар, белоктар
E. Минералды тұздар
199.
Дені сау төлдерді өсірудің кепілі...
A. Минералды заттардың жетіспеуі
B. Тұздардың жетіспеуі
C. Майдың бұзылуы
D. Витаминдердің жетіспеуі E. Енесінің сүтімен жергілікті азықтандыру , таза ауада
емін – еркін серуендеу, үнемі күн сәулесінің әсірін
қабылдау
Жылқының жұмысқа пайдалану қабілетінің
200.
жоғары болуы неге байланысты? A. Сауылуына
B. Оның массасы, жасы, қоңдылығына, жұмысқа
D. Витамин
E. Минерал
жаттығуы мен дайындығына, жұмыс күнінің режиміне
205.
Қоректілігі мен дәмділігі жағынан түйе сүті сиыр
C. Жүгіруіне
D. Асаулылығына
E. Суалуына
201.
Құлынның астауында болуы керек маңызды
заттар?
A. Итмұрын
B. Жусан
C. Тұз, бор, кальций
D. Меңдуана
E. Қызылша
202.
Сауын биелерді қандай аурулардан алдын ала
сақтау қажет?
A. Туберкулез, маңқа, желінсау
B. Аусыл
C. Ауески
D. Құтырық
E. Шешек
203.
Сауу кезінде емшекті қатты қысу және тарту
нәтижесінде қандай жағдайлар туындайды?
A. Тынышталуы
B. Әсер болмайды
C. Биелердің ауырсынуы, тынышсыздануы, шала
сауылуы
D. Желіндерінің еш өзгеріссіз қалуы
E. Желіндерінің босаңсуы
204.
Биеден алынатын өнімдер
A. Тұз
B. Ет, қымыз, тері
C. Шұбат

сүтінен ерекшеленеді:
A. Жүні
B. Тері
C. Еті
D. Қанттылығының жоғарылығы
E. Сүті
206.
Түйенің сусыған құмда, қалың қарда жығылмай
өтуіне үлкен себеп болады:
A. Қоңдылығы
B. Сусыз, жолсыз жерлерде ыңғайлы көліктік қасиеті
C. Аштыққа төзімділігі
D. Шөлге   төзімділігі
E. Аша тұяқтылығы, табанының мықтылығы,
тілерсегінің мықтылығы
Шаруашылықта түйені пайдалануға болады:
A. Қолдан  сұрыптауға
B. Көлік ретінде жүк тасуға, арбаға, шанаға жегуге,
207.
мінуге
C. Өнімділігін  арттыруға
D. Бәйгеге  қатыстыруға
E. Шұбат  өндіруге
208.
Тайлақтарды 3 жастан бастап үйрете бастайды:
A. Арбаға, шанағажегуге
B. Орнынан  тұруға
C. Дұрыс жүруге
D. Жұмысқа жегуге, мінуге, аздап жүк артуға
E. Бұрылуға
Жас түйелерді бір ай бойына үйретеді:
209.
A. Орнынан тұруға, дұрыс жүруге, жүргізушінің даусына
тоқтауға B. Жүк  тасуға C. Мінуге
D. Арбаға  жегуге
E. Аздап  жүк артуға
210.
Түйе үйретуші түйені алғаш қолға үйреткенде
көңіл аударуы тиіс:
A. Қамшылау
B. Дауыс  көтермеу
C. Қатты ауыздықтамау, қамшыламау, қорқытпау
D. Міну
E. Азықтандырмау
211.
Жұмыстан кейін түйені 2 – 3 сағат суытқан
аралықтағы күйі:
A. Қызуы  көтеріледі
B. Шаршап  қалады
C. Қан  тамырлары  ұлғаяды
D. Дем алады, ішкі қызуы қалыпқа келеді, тынысы
қалыпта болады
E. Дем  алысы нашарлайды
212.
Құстарды күтіп – бағу үшін бірқатар жұмыстар
жүргізу қажет:
A. Ауа құрамының зоогигиеналық нормативке сай
келуін қадағалау
B. Ферманы жайылымға жақын орналастыру керек
C. Қорадағы микроклимат жағдайын қалыпқа келтіру
D. Жасанды жарықты пайдалану қажет
E. Құс шаруашылық өндірістерінің  құрылыс жағдайын
өзгерту, өндіріс жабдықтарын түбегейлі өзгерту,
құстарды күтіп – бағудың озық тәсілдерін енгізу
213.
Құс қораларының едені салынады:
A. Пенопласттан
B. Бетоннан
C. Тақтайдан, жұқа тақтайшадан, асфальттан
D. Цементтен
E. Жартылай  тақтайдан
214.
Құс қорада құс жұмыртқалайтын ұялар
салынады:
215.
A. 25 – 25 тауыққа, 10 – 15 күркетауыққа, 7 – 8 үйрекке
B. 10 – 12 тауыққа, 7 – 8 күркетауыққа, 3 – 4 үйрекке
C. 4 – 8 қазға, 35 – 36 тауыққа, 15 – 17 үйрекке
D. 5 – 8 тауыққа, 25 – 50 күркетауыққа, 2 – 3 үйрекке
E. 8 – 10 тауыққа, 100 қазға
Қора ішіндегі төсеніш:
A. Санитарлық – гигиеналық жағдайды жақсартады,
, тері ауруынан
құстың астынан сыз өткізбейді
және жарақаттанудан сақтандырады
B. Жұқпалы  аурулардың алдын алады
C. Ылғалдылықты  сақтайды
D. Температура көрсеткішін қалыпта ұстайды
E. Түрлі  тыныс жолдары ауруларына себепші
216.
Құс қоралары жылытылады:
A. Жылытқыш батареялармен
B. Инфрақызыл – сәулелі қондырғылармен
C. Лампалармен
D. Ауамен
E. Пешпен, ыстық бумен, электр қуатымен
217.
Механикалық желдеткіш орнатылады:
A. Қосалқы қора бөліктеріне
B. Топтастырылған  және жекелеген шарбақтарға
C. Қораның жеке залдарына D. Балапандарды торда бағып – күтетін қораларға,
инкубаторлардағы құс соятын цехтарға,  құс еденде
бағып күтетін қораларға
E. Терезе алдына
218.
Салыстырмалы ылғалдылығы 60 – 70 % болып
келетін құстар:
A. 2 – 3 апталық бройлер балапаны
B. Күркетауықтар
C. 14 – 22 апталық тауық балапандары
D. 7 – 9  апталық бройлер балапаны
E. Қаздар A. Саңғырықты тазалау
B. Ылғалдандыру
C. Азықтандыру, суару, жұмыртқа жинау
D. Жем – шөп таратқыш
E. Мөлшерлеу
222.
Торлы батареялар бөлінеді:
A. Ұзын
B. Қиғаш
C. Горизонтальді
D. Тік
E. Вертикальді, сатылы немесе жартылай сатылы ,
көлденең
Тауықтар таза болуы керек:
A. Инвазиялық аурулардан
B. Инфекциялық аурулардан
C. Бактериялық аурулардан
D. Вирустық аурулардан
E. Жұқпалы аурулардан, паразитті аурулардан,
223.
224.
жұқпалы емес аурулардан
Құс азығының сапасын бақылау әдістерімен
жүзеге асырады:
A. Азық қорын сырттай қарау, санитарлық – гигиеналық
зерттеу, химио – токсикологиялық зерттеу
B. Бактериологиялық зерттеулер
C. Эпидемиологиялық зерттеу
D. Микробиологиялық зерттеу
E. Клиникалық зерттеу
225.
Тауықтарды азықтандыру .... байланысты
A. Түріне
B. Жынысына
C. Қоңдылығына
D. Жасына, өнімділігіне, тұқымына
E. Орналастыру тығыздығына
219.
Құс қораларындағы микроклимат жағдайы
байланысты:
A. Желдеткіш жұмысына
B. Сыртқы ауа райына, азықтандыру тәсілдеріне,
қоршаулардың түрлеріне
C. Канализация жүйелерінің жұмысына
D. Құс саңғырығының дер кезінде тазаланып тұруына
E. Қалыпты температураның сақталуына
220.
Балапан өсірілетін құс қоралардың типі:
A. Жұмыс  көлемінің жобалануына
B. Климат жағдайына, құстарды орналастыру
мөлшеріне қарай, құрылыстың тиісті алаңдарының
мөлшеріне
C. Жергілікті  құрылыс материалдарының түрлеріне
D. Азықтандыру  тәсілдеріне
E. Қалыпты  температураның сақталуына
Торлы батареялардың функциясы:
221. 226.
Құстарға арналған су ...... болуы тиіс
A. Жарамды, мөлдір, иіссіз
B. Бактериялық қоспалар болуы тиіс
C. Лас
D. Жағымсыз иісті
E. Микробтары  көп
227.
Инкубатор құрамына кіреді:
A. Ауа  камерасы
B. Инкубация залы, жұмыртқа салынатын орын, жуып
тазартатын және қызмет істейтін бөлмелер
C. Жұмыртқа алатын орын
D. Амнион қуысынан
E. Сары уыз қабынан
228.
Инкубаторға салынатын жұмыртқа жұқпалы
аурулардан таза болуы тиіс:
A. Некроз
B. Оба
C. Пуллороз, қылау, нейролимфоматоз
D. Гиперемия
E. Құтырық
229.
Қораны жарықтандыру қарқындылығы:
A. Сонғысында 30 лк
B. 5 тәуліктен 15 тәулікке дейін 45 лк
C. Алғашқыда 10 лк
D. 21 тәулікте 60 лк
E. Алғашқы күндері 50 лк , 4 тәуліктен 20 тәулікке
дейін,  30 лк, одан ары қарай  15 лк 230.
Қаздарды ұстаудың қандай әдістері
қолданылады?
A. Салқын тартқыш
B. Тасты еден
C. Жұқа төсеніш
D. Қалың төсенішті еден,  торлы еден, торлы батарея
E. Шедтік
231.
Қаздың рационына қажетті өнім?
A. Қатты азық
B. Витамин, минералды зат, балауса шөп
C. Ұйысқан жүн
D. Қарағаш
E. Қылқан жапырақ
232.
Судың жетіспеуінен балапандардағы өзгеріс
A. Бойының аласа болуы
B. Тұмсығы жеммен бітеледі, азықтың қорытылмауы,
өлімге ұшырауы
C. Сүтінің мол болуы
D. Іштің кебуі
E. Көзінің нашарлауы
233.
Құс шаруашылығында қатаң орындалуы тиіс
ветеринарлық – санитариялық шаралар
A. Жұмыртқаны инкубациялау,
жас балапандарға
микроклиматтық жағдай жасау, санитариялық –
гигиеналық жағдайдың орындалуы
B. Шаңның көтерілуі
C. Ет және тері өнімін күту
D. Қорада өртеу
E. Суландыру
234.
Қоянды бағу жүйесі жергілікті жердің климатына
тікелей байланысты. Себебі ..... тікелей әсерін тигізеді.
A.
B.
 Ауа температурасы
 Шаңның көтерілуі
C.
D.
E.
 Азыққа
 Денсаулығына, өсімталдығына, ет және тері өніміне
 Ауа ылғалдылығына
Қояндар үшін тор қандай материалдан
235.
жасалады?
A. Қағаз
B. Мыс
C. Жәшік
D. Қамыс
E. Ағаш, пластмасса, метал
236.
Шед (сарай) –
A. Тор блоктарының 2 қатармен ыңғайлы орналасуы,
жануарларды бағуға ыңғайлы және қолайлы жағдай
туғызады, ауа температурасы – 30С төмен түспейтін
аймақтарда қолданылады
B. Физиологиялық процесс
C. Түнгі нәжісті жеу
D. Қоректендіру элементтерін жақсы қорытатын оң
нәтижелі құбылыс
E. Биологиялық ерекшелік
237.
Өндірістік жүйемен қояндарды қора жағдайында
ұстау ...... жабдықталуды талап етіледі.
A. Тоңазытқыш
B. Сою цехы
C. Қи жинайтын сайман, автосуарғыш, жасанды
микроклимат жүйелерімен
D. Резервтік  электростанция
E. Утильдеу
238.
Ірі қоян өсіру кешендерінің құрамына қоян ұстау
қоралары мен қоймалардан басқа қандай орындар
кіреді?
A. Шырша, қарағай жапырақтары
B. Жасанды микроклимат жүйелері C. Қи жинайтын сайман
D. Автосуарғыш
E. Тоңазытқышпен жабдықталған сою цехы, өлексені
өртеу пеші бар ветсанөткізгіш, резервтік
электростанция
Қоян қораларында қиды жинау және шығару
239.
әдістері байланысты
D. Сүтсіз азықтарға ерте ауыстыру, рационға
антибиотиктерді көптеп қосу, құрама жеммен
азықтандыру
E. Көжектер кеміс туылуы
243.
Асқорытудың бұзылуы кезінде рацион құрамына
қандай азықтарды енгізеді?
A. Шырша, қарағай жапырақтары, емен бұтақтары,
қарағаштар
A. Инфекцияға
B.
C.
D.
E.
 Жылуға
 Ауа ылғалдылығына
 Тор түріне
 Азыққа
Қоян қораларында ауа ылғалдылығы төмен
, қоян басына, қора – жай түріне
240.
болса, онда....
A. Іш тастау болады
B. Құрама жем аз болады
C. Малдан жылу көп бөлінеді, тыныс жолдарының
кілегей қабықтары кеуіп кетеді, инфекцияға қарсы
төзімділігі төмендейді
D. Жасанды микроклимат жүйелерімен
E. Қатты шөлдеу болады
241.
Қояндардың негізгі азықтары?
A. Қарағаш
B. Ұйысқан жүн
C. Сабан
D. Қатты азық
E. Көк азық, құрама жем, минералды, витаминді азық
Қояндарда ішектерінің қабынуының себебі –
242.
A. Ұрықтың сорылып кетуі
B. Ингредиенттерді рационға аздап қосу
C. Көжектерінің өлуі

B. Шырмауықпен азықтандыру
C. Қант
D. Қауырсын ұны
E. Көкөністер
244.
Азықтандыру барысында мына талаптар
сақталуы тиіс:
A. Суда  жүзу
B. Ингредиенттерді рационға мол қосу
C. Тор блоктарының 2 қатармен ыңғайлы орналасуы
D. Азықты уақытында тарату, ингредиенттерді рационға
аздап қосу, шөпті кептіргеннен кейін азықтандыру
E. Шырмауықпен азықтандыру
245.
Ұрықтың дұрыс дамуы үшін рацион құрамында
белок, минералдық зат, витаминдердің
жеткіліксіздігінен туындайтын өзгерістер
A. Сүттілігінің төмендеуіне
B. Жануарларды бағуға ыңғайлы және қолайлы жағдай
туғызады
C. Көжектер кеміс туылады, іштастау
сорылып кетуі
, ұрықтың
D. Азықты уақытында тарату
E. Салмағы енесінің тірі салмағының 1% шамасында
болады 246.
Коприфагия –
A. Жануарларды бағуға ыңғайлы және қолайлы жағдай
туғызады
B. Тор блоктарының 2 қатармен ыңғайлы орналасуы
C. Қоректендіру элементтерін жақсы қорытатын оң
нәтижелі құбылыс
D. Жасанды микроклимат жүйелері
E. Физиологиялық процесс, түнгі нәжісті жеу,
биологиялық ерекшелік
Қояндарды капрофагия құбылысынан ажырату
247.
кезінде .....
A. Іштастау болуы
B. Қоректік заттардың сіңірілуін төмендетеді, зат
алмасу процесі бұзылады, салмағы төмендейді
C. Түнгі нәжісті жеуі
D. Қоректендіру элементтерін жақсы қорытатын оң
нәтижелі құбылыс
E. Ауа температурасы – 30С төмен түспейтін
аймақтарда қолданылады
Қояндарда судың жетіспеушілігі  неге әкеп
248.
соқтырады?
 Ұяда өлі көжектің болуы
A.
B. Микроэлементтердің жетіспеуіне
C. Туудың қиын болуы
D. Салмағы енесінің тірі салмағының 1% шамасында
болады
E. Азықтың қорытылмауына, сүттілігінің төмендеуіне,
көптеген ауруларға шалдығуына
Қоян сүтінің қоректілігі:
A. Ақзат – 15%, май – 1020%, қант – 2%, минералды
249.
тұз – 2,5%
B. Аммиак – 20%
C. Май – 10 – 20%,  кальциий  5%
D. Акуыз – 25%
E. Фосфор 45%
250.
Көжектеу процесі өтеді:
A. Тек қана таңертен өтеді
B. Көптеген ауруларға шалдыққаннан соң
C. 10 – 40 мин созылады,
түнде жиі болады, ұрғашы
қоян қатты шөлдейді
D. Ауа райына байланысты
E. Тек қана түнде көжектейді
251.
Жаңадан туылған көжекке сипаттама
A. Құлағы 5 тәулікте шығады
B. Денесі ыстық
C. Қара болады
D. Салмағы енесінің тірі салмағының 1% шамасында
болады, жүндері 5тәулікте өседі, 10 – 11 тәуліктен
кейін көздері көре бастайды
E. Салмағының енесінің салмағымен бірдей болуы
252.
Ұрғашы қояндардың көжектегеннен кейін
өздерінің көжектерін жеп қою себебі:
A. Ауа температурасының жоғарылауы
B. 10 – 11 тәуліктен кейін көздері көре бастайды
C. 10 – 20 мин созылады
D. Ауа райына байланысты
E. Қатты шөлдеу, туудың қиын болуы, ұяда өлі
көжектің болуы
Бұлғындарға арналған рационда болуы тиіс азық
A. Қауырсын ұны
B. Қарағаш
C. Емен
D. Кедр жаңғағы, кептірілген жеміс, жас піскен жеміс
E. Қылқан жапырақтар
253.
254.
Қандай  буаз  жануарларды  үйшіктері  бар
торларда  жеке бағады? A. Жылқы,сиыр
B. Балық
C. Шошқа
D. Түлкі , поляр түлкісі, саз  кәмшаты
E. Ешкі
255.
Аңдардың  күшіктері  әлсіз болып туылғандағы
белгілерін  көрсетіңіз:
A. Көздері  өте жақсы көреді
B. Жүрексіз
C. Құлақсыз
D. Жүзе алады
E. Көзі көрмейді, есту жолы  бекілген, тіссіз
256.
Күшіктердің  аштан  өлуінің  алдын  алу үшін
әлсіз  күшіктерге сүтті  қалай береді?
A. Диета сақтайды
B. Тамақ  береді
C. Сүтті аузына сауады, ыдысқа сауады, жылы күйінде
емізік арқылы береді
D. Витаминдер береді
E. Укол салады
257.
Тауарлы балықты қайда өсіреді?
A. Мал қораларында
B. Арнайы  тоған шаруашылықтарында, өзенді –
тауарлы  шаруашылықтарында, су қоймаларында
C. Фермада
D. Бөлмеде
E. Аквариумда
258.
Балық  шаруашылық  тоғандарды  қызметіне
қарай   қандай түрлері  болады?
A. Сумен  қамтылатын,өндірістік, санитариялық –
профилактикалық қосалқы түрлері
B. Өндірістік емес
C. Балық шаруашылық  тоғандары
D. Өзенді – тауарлы  шаруашылық
E. Су  қоймалары
259.
Жазғы   өндірістік   тоғандардың  түрлері?
A. Майда  балық  өспейтін тоғандар
B. Қысқы  өндірістік тоғандар
C. Күзгі  өндірістік  тоғандар
D. Уылдырық  шашатын, майда  балық  өсірілетін,
семіртетін, ата – аналық  тоғандар
E. Балықтардың  жасына  байланысты  тоғандар
260.
Уылдырық  шашылатын  тоғандар қандай  болуы
керек?
A. Карантиндік болуы керек
B. Сумен  қамтылатын – өндірістік
C. Көлік  жүретін  жолдардан  алыс орналасуы керек,
жер  алабы  батпақтанбаған, сәл ғана сілтілі  немесе
бейтарап  топырақты  болуы  керек
D. Жасанды  су керек
E. Химиялық заттар
261.
Балық  тіршілігіне  қажетті  көптеген  қоршаған
орта факторлары?
A. Су  температурасы, газ  мөлшері, тұз   мөлшері
B. Көмірқышқыл мөлшері
C. Ыстық су
D. Топырақ құнарлығы
E. Судың  химиялық  көрсеткіштері
262.
Тұщы  су  қоймаларында судың  температурасы
неге байланысты  болады?
A. Желді  ауа – райына
B. Судың  химиялық  құрамына
C. Қоршаған  орта  факторларына
D. Тоғандардың  гигиеналық  талаптары
E. Географиялық  аймақтарға, ауа райына, жыл
мезгіліне, тәулікке  байланысты 263.
Суық  сулы  тоғанды  шаруашылықтарда қандай
балықтарды  өсіреді?
A. Шортан, бекіре
B. Тұқы, сазан
C. Қызыл балық, жайын
D. Көл көк  шұбарын, сүйрік, албырт  тұқымдас
балықтар
E. Акула
264.
Судың  жоғары  температурасы (30 С жоғары)...
A. Тұншығады
B. Балық  жақсы өсіп, дамиды
C. Балық  өсуін  тежейді, барлық  тіршілік
функцяларын  әлсіретеді, жаппай  өлімге ұшыратады
D. Балықтың  личинкалары  жойылады
E. Желбезек  аппараттары  зақымдалады
265.
Қыс кезінде  жас карптарға  төменгі температура
ұзақ  уақыт әсер еткенде  қандай белгілер болады?
A. Тері некрозға ұшырайды
B. Қан кетулер мен қанталаулар болады
C. Балық  терісінде кілегейлі ақшыл жұқа  қабат пайда
болады
266.
белгілері?
D. Желбезектері  шырышпен қапталады
E. Желбезек  аппараттары  зақымдалады, балық  қанына
оттегінің  түсуі  қиындайды, балық  оттегінің
жетіспеуінен  өлімге  ұшырауы  мүмкін
Жоғары  температура кезіндегі  балықтың
A. Балық дистрофияға  ұшырайды
B. Терісінде  ақшыл кілегейлі  жұқа  қабат пайда
болады, желбезектері  анемияға  ұшырап, шырышпен
қапталады, майда  қан  тамырлары  жарылып  қан
тоқтамайды
C. Балық асфиксиямен  өледі
D. Геморрагияға ұшырайды
E. Балықтың  ішкі ағзасы  қабынады
267.
268.
Жазда  төменгі  температура  балықтарға  әсері?
A. Балықтар жаппай  өледі
B. Анемиямен  ауырады
C. Аурушаң  болып келеді
D. Балыққа  ауа  жетіспейді
E. Қоректену  қабілетін, қондылығын  төмендетеді, өсіп
– өнуін төмендетеді, әртүрлі  ауруларға  төзімділігін
төмендетеді
Судың  pH  мәні  су  қоймаларына тигізетін  әсері
қандай?
A. Өлімге ұшыратады
B. Тигізетін  әсері  жоқ
C. Әртүрлі  ауруларға  алып келеді
D. Өнімділігіне, гидробиоттардың  құрамына, тиімді
фауна мен  флораға, паразитофаунаның  түзілуіне
E. Балыққа ауа жетіспейді
269.
Құрамында  оттегісі  аз суда  балықтарды ұзақ
уақыт ұстау неге алып келтіреді?
A. Олардың  белсенділігін төмендетеді, балықтар
азықты  аз  пайдаланады, әлсірейді, арықтайды.
B. Иммунитеті күшті
C. Анемияға алып келеді
D. Биоценозға  ықпалын тигізеді
E. Карп  шешегіне ұшырайды
270.
Органикалық  заттардың  ыдырауы  нәтижесінде
түзілетін  қауіпті  элементтерді  ата
A. Кальций, калий
B. Хлор, натрий
C. Цинк, хром
D. Күкіртсутек, метан, аммиак
E. Сутегі, мырыш  № жауаб
№ жауаб
№ жауаб
№ жауаб
№ жауаб
№ жауаб
ы
В
Е
1
2
3 С
4 А
5 Д
6 А
7 Д
Е
В
А
В
Д
Е
Д
А
В
В
А
8
9
1
0
1
1
1
2
1
3
1
4
1
5
1
6
1
7
1
8
ы
А
С
А
Е
Е
Д
Е
А
Д
С
В
Е
А
С
В
Д
А
Е
4
1
4
2
4
3
4
4
4
5
4
6
4
7
4
8
4
9
5
0
5
1
5
2
5
3
5
4
5
5
5
6
5
7
5
8
№ жауаб
ы
81 А
82
Е
83 С
84
В
85 Д
86 Д
87 А
88
В
89 С
90
Е
91 А
92
Е
93 Д
94 С
95
В
96 А
97
В
98 С
ы
Е
В
С
Д
А
Е
Д
С
В
Е
А
В
Е
Д
С
А
А
Д
12
1
12
2
12
3
12
4
12
5
12
6
12
7
12
8
12
9
13
0
13
1
13
2
13
3
13
4
13
5
13
6
13
7
13
8
ы
Д
А
С
В
Д
С
Е
А
С
Д
С
Е
А
Д
Д
С
Е
В
16
1
16
2
16
3
16
4
16
5
16
6
16
7
16
8
16
9
17
0
17
1
17
2
17
3
17
4
17
5
17
6
17
7
17
8
ы
С
А
С
В
Д
Е
В
Д
А
С
Д
Е
С
В
А
Е
Д
С
20
1
20
2
20
3
20
4
20
5
20
6
20
7
20
8
20
9
21
0
21
1
21
2
21
3
21
4
21
5
21
6
21
7
21
8
ы
Е
Жауаптары
Д
А
Д
С
Е
В
Е
А
С
Д
Е
Д
Д
Е
С
В
А
24
1
24
2
24
3
24
4
24
5
24
6
24
7
24
8
24
9
25
0
25
1
25
2
25
3
25
4
25
5
25
6
25
7
25
8

file_name: тест зооги.docx

description: E. Жүн

description: B. Жүк  тасуға

intro: Гигиенаның негізгі мақсаты — малды бағып-күтудің, азықтандырудың, төл өсірудің, асыл тұқымды жөне жалпы тауарлық бағыттағы мал түліктерін пайдаланудың нормалары мен ережелерін (төртібін) анықтау. Негізгі назар қолда ұсталатын малға қора-жайлар салу үшін орын таңдауға аударылады. Сонымен қатар гигиена негіздері айналысатын мәселелер қатарына құрылыс сапасы, әр бас малға үлесті жер және ауа алмастыру көлемі, өндірісте механиканы пайдалану, малды орналастыруәдісі, серуендету, т.б. жатады.

title: Зоогигиена жане ветеринариялык санитария