extracted_text:
Особенности преподавания географического краеведения.
Изучение   краеведения   в   школе   является   одним   из   основных   источников   обогащения
учащихся   знаниями   о   родном   крае,   воспитания   любви   к   нему,   формирования   гражданских
позиций   и   навыков.   Оно   играет   существенную   педагогическую   роль   в   нравственном,
эстетическом,   трудовом,   политическом   воспитании,   является   интегрирующим   звеном   между
учебной и воспитательной деятельностью и обеспечивает межпредметные связи.  Содержание,
организационные формы и методы школьного краеведения определяются целями и задачами
воспитания,   требованиями   учебных   программ,   особенностями   исторического   прошлого,
конкретными   природными   и   социальноэкономическими   условиями   родного   края.   Школьное
краеведение, как система в учебновоспитательной работе, проводится в плане географического,
исторического, литературного, природоведческого краеведения и в других направлениях. Все
эти   направления,   представляя   собой   части   целого,   являются   основными   структурными
элементами   общешкольного   краеведения,   тесно   связаны   между   собой,   как   по   своему
содержанию, так и по форме организации и методам проведения.  Однако, ни в какой другой
науке оно не находит для себя столь пригодных методов исследования, как в географии. А. С.
Барков   считал,   что
  объект   и   методы   изучения   географии   и   краеведения   совпадают:
«Географическое изучение местного края нужно для всех специалистовпредметников, а географ
может   и   должен,   увязывая   разные   наблюдения   с   географией,   явиться   естественным
объединяющим   центром   общей   краеведческой   работы»   [2].  Л.С.   Берг   называл   краеведение
географией родного края: «Краевед изучает не природу вообще, а природу своего края» [1].
 Преподавание географии в учебном плане не обходится без включения в него элементов
краеведения. В краеведении, так же как и в географии, предметом изучения является местность,
территория.   Сам   термин   “краеведение”   означает,   что   изучается   территория,   определяемая
понятием “родной край”. Главная цель географического  краеведения – формирование личности,
осознающей себя и своё место в мире природы, среди других людей, среди других народов, а это
невозможно без изучения родного края.   Школа дает ученику систематизированные знания и
именно в ней, посредством знаний о своем крае, прививается соответственное отношение к тому,
что окружает школьника, бережное отношение к природе, истории, культуре своего народа. В
преподавании географии,   краеведение является одним из средств воспитывающего обучения
[26]. Работы, связанные с изучением родного края, помогают формированию географических
понятий.   Материал   о   природе   края,   хозяйственной   деятельности   местного   населения   может
использоваться в качестве примеров и иллюстраций на уроках. В своем крае имеется больше
возможностей и условий для практического применения приобретенных знаний. Сущность школьного географического краеведения заключается во всестороннем физико
и   экономикогеографическом   познании   учащимися   в   учебновоспитательных   целях
определенной   территории   своего   края   по   разным   источникам   и   на   основе   наблюдений   под
руководством   преподавателя   [26].   Учитель,   руководствуясь   учебной   программой,   составом
учащихся и местными возможностями, определяет объекты для исследования, виды и методы
работы, направляет на изучение края учеников и руководит их работой. Поэтому успешные
результаты школьного краеведения во многом зависят от того, в какой степени учитель  сам
краевед и как он сумеет заинтересовать своих учеников. Школьное краеведение необходимо
рассматривать не только как деятельность учащихся, направленную на изучение края, но и как
одно   из   условий,   обеспечивающих   преподавание   географии   на   конкретном   жизненном
материале.
Основные краеведческие факторы активизации учебновоспитательной работы:
1).   Краеведческий   материал,   как   источник   познавательного   интереса   учащихся,
способствующий   осознанному   пониманию   причинноследственных   связей   в   природных   и
экономических процессах.
2).  Осуществление на практике связи обучения и воспитания с жизнью и трудом.
3). Решение учебнопрактических задач посредством создания проблемной ситуации, как
источника активизации мысленной деятельности учащихся.
4). Использование в учебновоспитательной работе добытых школьниками краеведческих
знаний   посредством   организации   наблюдений   за   природными   и   социальноэкономическими
явлениями родного края.
5). Организация работ по поисковоисследовательской деятельности: походы по родному
краю,   учебные   и   внепрограммные   экскурсии,   тематические   экспедиции,   олимпиады   и
конференции.
6). Система групповых и индивидуальных самостоятельных заданий (составление отчётов
о поисковой деятельности, оформление краеведческого материала, подготовка презентаций).
7).   Участие   школьников   в   общественнополезной   деятельности,   мероприятиях,
посвящённых охране природы. [20]
Составными частями географического краеведения являются учебная (программная) и
внеклассная краеведческая работа. По своему педагогическому значению и целевым установкам
оба   эти   направления   тесно   связаны   между   собой,   дополняют   друг   друга,   но   различны   по
содержанию   и   приёмам   работы.   Внеклассная   краеведческая   работа   проводится   посредством
экскурсий,   туристических   походов,   кружковой   работы.   Задача   учителя   заключается   в   том, чтобы   активизировать   внеурочную   учебнокраеведческую   работу,   как   промежуточное   звено
учебного и внеклассного краеведения. В этих целях возможно практиковать следующие формы
внеурочного краеведения:
   наблюдение   учащихся   за   природноэкономическими   явлениями   и   процессами   своей
местности;
 природоведческие и производственные экскурсии;
   индивидуальные задания учащимся по изучению и описанию отдельных природных и
хозяйственных объектов;
  организация внеклассного чтения учащимися научной и художественной краеведческой
литературы.
Краеведческий материал можно собирать посредством экскурсий   на промышленные и
природные   объекты   родного   края   и   туристических   походов.   Краеведение   способствует
соединению обучения и воспитания в единый процесс[26].  Краеведческие походы и экскурсии
помогают   учителю   лучше   узнать   своих   воспитанников,   так   как   возникает   непринужденное
общение учителя и учащихся, благодаря которому познаются моральные качества и духовный
мир   школьников.   Совместная   поисковая   деятельность   в   процессе   краеведческой   работы
способствуют развитию чувства товарищества и дружбы между учащимися, взаимопомощи, учит
работать в коллективе. В походе происходит непосредственный контакт ребёнка с природой,
приходит понимание учащимися  окружающей природной среды и природных ресурсов. Ведь
недаром великий русский педагог  К.Д. Ушинский говорил: « Прекрасный ландшафт имеет такое
огромное влияние на развитие молодой души, с которым трудно соперничать  влиянию педагога,
и   день,   проведённый   среди   рощ   и   полей,   стоит   многих   недель,   проведённых   на   школьной
скамье».
Краеведческий подход в преподавании географии и внеклассная краеведческая работа
являются   важнейшим   средством   развития   у   учащихся   чувства   патриотизма.   В   организации
краеведческой   работы   патриотическое   воспитание   тесно   переплетается   с   эстетическим
воспитанием.   Раскрывая  перед   учащимися  красоту  родной   природы,     учитель  пробуждает  у
школьников   чувство   восхищения   и   искренней   любви   к   своему   родному   краю,   учит   видеть
прекрасное в окружающей природе, беречь и охранять её.
Основной   проблемой   географического   образования   является   разрыв   между
теоретическими   знаниями   и   их   практическим   воплощением.   Школьники   изучают   огромную
массу   понятий,   но   на   практике   сталкиваются   лишь   с   малой   частью   изучаемого   материала.
Учащиеся при   изучении того или иного учебного материала, знакомятся с географическими
моделями и фотографиями природных объектов, с которыми редко   сталкиваются в жизни. Поэтому школьное географическое краеведение призвано сгладить этот разрыв между теорией и
практикой.   В   процессе   краеведческой   работы   учащиеся   самостоятельно   усваивают   учебный
материал и приобретают навыки, необходимые в жизни, готовятся к практической деятельности
и расширяют общеобразовательные знания.
    В установлении связи изучаемого в школе материала по географии с теми знаниями и
навыками, которые приобретаются в результате исследований родного края  и заключается суть
краеведческого   принципа   в   обучении.  То   есть,   при   изучении  «своего   края»    или  «своей
местности» у учащихся складываются представления о многих объектах, явлениях и процессах,
составляющих основу для формирования понятий  мировоззренческого характера и недоступных
для   непосредственного   наблюдения.   Тем   самым,   краеведческий   принцип   даёт   возможность
строить  преподавание  согласно дидактическому правилу:  «от известного  к неизвестному, от
близкого к далекому»[19]. Благодаря краеведению, в частности в географии, решается важная
педагогическая   проблема   соединения   обучения   с   жизнью.   Краеведение   помогает   показать
практическое значение теоретических знаний, приобретаемых в школе.  Имея представление о
природе и ее закономерностях, а также о населении и хозяйстве родного края, легче усваивать
географию более отдаленных регионов России и зарубежных стран. Познавательный опыт даёт
учащимся   возможность   сравнивать   изучаемые   факты   со   своими   жизненными   наблюдениями,
вычленять из них сходства и различия. Главное назначение краеведческого принципа состоит в
том,   чтобы   дать   возможность   учащимся   в   знакомой   местности,   в   повседневной   обстановке
наблюдать   географическую   действительность   в   соотношениях   и   связях   ее   отдельных
компонентов и результаты наблюдений использовать на уроках для формирования понятий на
полученных реальных представлениях, составляющих основу географической науки [26].
Основными   задачами   географического   краеведения,   направленными   на   практическое
осуществление связи обучения и воспитания с жизнью являются:
  всестороннее   изучение   учащимися   природных   и   социальноэкономических   условий
родного края;
     использование   добытых   краеведческих   знаний,   практических   умений   и   навыков
учащихся   в   целях   глубокого   и   осмысленного   усвоения   учебного   материала   и   активизации
учебновоспитательной работы.
В   осуществлении   краеведческого   аспекта   в   преподавании   немалую   роль   играет
перспективное   тематическое   планирование   в   организации   учебных   занятий.   В   нем   особенно
тщательно   продумывается   вопрос   о   том,   как   будет   проводиться   связь   с   краеведением.   Для
получения   лучших   педагогических  результатов   при  планировании   учебной   темы  необходимо
провести тщательный отбор краеведческого материала, включаемого в урок. Очень важно, чтобы он органически включился в содержание темы и был доступным для понимания. Задача учителя
   «специально»   спланировать   работы   по   краеведению,   чтобы   они   обеспечили   достаточными
примерами и бесспорными выводами понимание изучаемой темы урока. Краеведческий материал
должен подводить учащихся к теоретическим обобщениям и связям, которые предусматривает
изучаемая тема.
На   уроке,   во   время   изучения   соответствующей   темы,   можно   и   нужно   использовать
собранный   краеведческий   материал,   тем   самым,   неотрывно   связывать   внеклассную
краеведческую   работу   с   классным   занятием.   Увязка   местного   материала   с   программным
материалом   осуществляется   различными   методами   и   приемами   в   зависимости   от   темы,
содержания и структуры урока. Постановка вопросов о географических явлениях, или объектах
своего   края,   для   сравнения   их   с   изучаемыми   явлениями   или   объектами   в   целях   лучшего
усвоения понятий  наиболее часто применяемый учителями прием введения краеведческого
материала   в   учебные   занятия.   Учащиеся   лучше   понимают   различия   и   причины   изменения   в
климатах   и   погоде   отдельных   районов,   областей,   стран   и   континентов,   когда   ведут
систематические наблюдения за погодой своей местности, на основе материалов наблюдений
вычерчивают   графики   изменения   температуры   воздуха,   давления,   влажности   воздуха.
Представления о формах поверхности будут правильными, если они сложатся в процессе их
наблюдения  (описания   рельефа   своего   района).   С  учебными   задачами   изучения   географии   в
старших   классах   связана   подготовка   докладов   и   сообщений   о   характеристике   и   общих
закономерностях развития географических явлений в сравнении с особенностями их местного
проявления.[19]
Чем ярче и понятнее краеведческий материал, тем лучше он помогает учащимся усвоить
школьный   курс   географии,   тем   выше   его   педагогическая   ценность.   Школьнику   легче
воспроизводить виденное в действительности, связывая его с рассказом учителя, потому что
зрительнодвигательное   запоминание   у   детей   развито   сильнее.   Китайская   пословица   гласит:
«Скажи мне  и я забуду, покажи мне  и я запомню, вовлеки меня  и я научусь». Благодаря
краеведению, преподавание географии строится на наблюдениях подлинной действительности, а
не  на “словесных  схемах”,  из  чего  следует, что краеведение  должно служить  преподаванию
географии повседневно и непрерывно, а не  быть только связанным с работой в краеведческих
кружках,   с   ограниченной   группой   учащихся,   или   с   турпоходом,   так   же   охватывающим
небольшое количество школьников.
По учебной тематике могут даваться домашние задания с использованием краеведческого
материала,   рассчитанные   на   большую   самостоятельность   в   работе,   например:   сочинения   о
географии своего края, составление карт и графиков[26]. Большое значение в использовании краеведческого подхода на уроках географии имеет
изучение   местного   топонимического   материала.   Топонимикой   называется   объяснение
происхождения   и   смысла   географических   названий.   По   образному   выражению   известного
русского ученого Н. Надеждина: «Топонимика  язык земли». «Земля есть книга, где история
человечества записана в географической номенклатуре»  говорил Н. Надеждин. Объяснение
географических названий позволяет не только удовлетворить любознательность школьников, оно
зачастую   является   и   средством,   способствующим   успешному   закреплению   необходимых
познаний в области географии. Объяснение того или иного географического названия вызывает
ассоциации, название приобретает смысловую значимость, что в свою очередь дает возможность
расширять кругозор учащихся, помогает запомнить ряд фактов и событий. В педагогическом
отношении топонимика полезна для создания ассоциаций в целях более глубокого понимания
событий и фактов: например, откуда взялись названия Таганай, Тесьма и т.д. Учитель поясняет
их   происхождение   и   смысл,   составляет   краткие   справки   об   объектах,   существующих   под
определенными названиями. Обычно, у учащихся возникает большой интерес к разгадке названий
и имен в географии родного края, тем самым мотивируется ведение топонимического словаря,
чтение краеведческой литературы, использование топографической карты.
Говоря о школьном географическом краеведении, нельзя забывать об исследовательской
деятельности школьников. Знания, полученные на опыте собственного исследования  самый
эффективный путь познания. Главной отличительной особенностью школьного географического
краеведения является то, что оно создает условия для работ исследовательского характера,
способствующих   формированию   у   учащихся   опыта   творческой   деятельности   –   одного   из
важнейших компонентов содержания образования. Среди многообразия форм изучения своего
края, таких как программные учебные занятия, экскурсии, практические работы на местности
(съемки   территории,   метеорологические   и   гидрологические   наблюдения,   почвенные
исследования и т.д.), туристические походы, краеведческие кружки хочется выделить метод
проектного обучения. В нашей стране идеи проектного обучения связаны с именем выдающегося
русского   педагога   П.Ф.   Каптерева,   который   считал,   что   проектное   обучение   направлено   на
всестороннее   упражнение   ума   и   развитие   мышления.   Основная   цель   проектного   обучения
самостоятельное постижение учащимися краеведческих проблем. Его неоспоримое достоинство
 осязаемый результат творческой деятельности школьников.
Работа   над   проектом   происходит   под   руководством   учителя,   который   учитывает
информационную   и   социальную   значимость   темы   проекта   для   учащихся,   наличие   в   проекте
воспитательного   материала,   связь   с   изучаемыми   темами   школьного   курса   географии, возможность постановки проблемы и реализации межпредметных связей, а так же время года,
поскольку использования ряда методик требует определённого состояния природных объектов.
Работа над проектом начинается с выбора темы и определения задачи, которая должна быть
решена учеником, конкретизации явлений и объектов, которые будут охвачены исследованием. В
процессе работы учащиеся овладевают терминологией по теме проекта, изучают литературу,
разрабатывают   программу   и   овладевают   методами   исследования.  Новизну   полученного
результата необходимо обосновать путём сравнения с другими, показав отличия. По окончании
отчётнооформительских   работ,   проводится   защита   и   обсуждение   готовой   работы   в   классе.
Грамотное руководство учителя, при исследовательской деятельности учащихся, создаёт такую
ситуацию, в которой он (учитель) теряет своё значение главного источника знаний и становится
организатором познавательной деятельности учеников.
Таким образом, мы определили, что главной особенностью краеведения в преподавании
географии является связь между насыщением местным географическим материалом учебной
программы и выполнением определенной краеведческой работы[26]. Очень важно, чтобы эта
работа органически вписывалась в весь учебный процесс, а краеведческий материал стал бы
исходным   при   изучении   различных   тем   географии.   Если   в   процессе   беседы   предлагаемые
учителем   вопросы   о   своем   крае   будут   органически   связаны   с   изучаемым   по   программе
материалом, возникнут ассоциации, способствующие пониманию и облегчающие запоминание. То
есть, наряду с объяснительноиллюстративными методами и эвристической беседой большое
познавательное   значение   имеет   организация   систематических   наблюдений   за   природно
экономическими   явлениями   своей   местности,   поисковая   и   исследовательская     деятельность
учащихся,   проведение   различных   практических   работ.  Использование   на   уроках   предметов,
характеризующих  жизнь людей  и природу  своего  края, разъяснение происхождения  местных
географических названий способствует усвоению учебной программы.
Важнейший   раздел   исследования      это   изучение   природных   условий   родного   края
(геологическое строение, рельеф, полезные ископаемые, климат, реки, озера, болота, почвенный
покров, растительный и животный мир). Национальный парк «Таганай» с его   разнообразными
природными   условиями,   может   и   должен   стать   источником   краеведческого   материала   при
изучении географии. Занятия можно проводить в форме реальных и виртуальных экскурсий по
Таганаю,   с   опорой   на   презентацию,     подготовленную   в   соответствии   с   темой   урока.   Новый
материал будет восприниматься более доступно на таком занятии, так как привлечение сведений
о   своем   крае,   вызывает   у   учащихся   большее   внимание   и   интерес   предмету.   Краеведческий
материал, собранный во время экскурсий по национальному парку «Таганай» поможет легче
усвоить   географию   своего   района,   а   так   же   стать   дидактическим   материалом   при   изучении географии России и зарубежных стран. Рекомендую следующие задания для исследовательской
деятельности школьников в изучении природных объектов национального парка «Таганай»:
Геология:  Исследовать  геологическую   историю   Таганая.  Подготовить   сообщение   о
горных   породах   Таганая,   к   каким   видам   они   относятся?   Рассказать   о   геоморфологических
памятниках парка.
Рельеф:  Описать рельеф национального парка «Таганай»,  выяснить, как образовались
основные формы поверхности, нанести на контурную карту основные вершины Таганая.
Климат. Подготовить сообщение о климате таганайского высокогорья и долин. Почему
он различен?
Воды. Назвать реки, источники Таганая, к каким бассейнам они относятся?  Составить
характеристику небольшого участка реки и ее долины. Выяснить, каковы источники питания и
особенности годового режима данных рек. Рассказать о гидрологических памятниках парка.
Почвы. Выяснить, какие почвы распространены на территории парка. Описать почвы по
почвенноботаническому профилю. Объяснить смену почв в зависимости от высоты таганайских
горных хребтов.
Растительность.  Описать природную растительность в пределах национального парка
Таганай. Какого типа леса произрастают в этой области? Какие виды деревьев образуют верхний
ярус леса, какие виды кустарников находятся в подлеске. Чем образован наземный покров леса?
Какие растения занесены в Красную книгу?
Животный  мир.  Выяснить,   какие   животные   водятся   в   национальном   парке   Таганай,
выявить влияние горного ландшафта на животных. Какие животные занесены в Красную книгу?
Охрана природы: Когда и с какой целью основан национальный парк Таганай? Описать
топонимы парка. Какие достопримечательности парка вам известны?
В   качестве   конечного   результата   исследования   национального   парка   «Таганай»   перед
учениками   можно   поставить   задачу      составление   физикогеографической   характеристики
природнотерриториального комплекса.
Краеведческий   подход   в   преподавании   географии   даёт   возможности   для   практики   и
эксперимента.   Географическое   краеведение   учит   школьников   самостоятельно   творчески
мыслить,   быть   способными   генерировать   новые   идеи,   выдвигать   гипотезы   и   искать   пути
рационального решения проблем, устанавливать закономерности и делать аргументированные
выводы, грамотно работать с источниками информации. БИБЛИОГРАФИЧЕСКИЙ СПИСОК.
1.   Берг   Л.С.   Предмет   и   задачи   краеведения   /Как   изучать   свой   край   .Сборник   статей   по
краеведению//   под   ред.С.А.Советова   ,Н.А.Кузнецова   [электронный   ресурс]   Л:   Брокгауз
Ефрон,1926С.914   http://www.landscape.edu.ru/book_berg_19251926.shtml
2. Барков А.С. Вопросы методики и истории географии/  М.: Издво АПН РСФСР, 1961 264с.
3. Беседин В.Б. Национальный парк «Таганай» / Челябинская область: туристские ресурсы. Ред.
сост. В.Б. Беседин и др. Челябинск: Абрис, 2000 С.11
4.   Братухин   С.В.,   Безносов   В.Н.   Мониторинг   природных
  комплексов   на   территории
национального   парка   «Таганай»:   Тезисы   докладов   научной   конф.   «Водные   экосистемы   и
организмы 6». М.: МАКСПресс, 2004.
5. Братухина М.Ю., Мазепа В.С., Моисеев П.А., Шиятов С.Г. Изменения климата и их влияние
на   горные   экосистемы   национального   парка   «Таганай»   за   последние   столетия   //   Влияние
изменения климата на экосистемы. Выпуск 5. М: Русский унт, 2001с.1631.
6.  Добров   А.В.   Экологическими   тропами   Урала/   Добров   А.В.   ,Середа   М.С,   Златоуст:
«Меридиан». 2001 10 с.
7. Зенина О.В. Красная книга национального парка «Таганай»/ Зенина О.В., Середа М.С. LAP
Lamberi Academie Publishen, 2016.
8.   Зенина   О.В.   Особенности   формирования   высокогорной   флоры   Таганайского   горного
комплекса   в   историческом   аспекте   фитогеографии  //  Научный   сборник   статей   «Изучение
природы Южного Урала».  ФГУ «Заповедник «ШульганТаш». 2010 г.
9. Зенина О.В. Характеристика болотной флоры Национального парка «Таганай». // Материалы
тезисов   конференции   «IV   Косиковские   краеведческие   чтения   «Золотые   россыпи   былого».–
Златоуст: Городской краеведческий музей. 201090 с.
10.  Козлов  А.В.  Таганай/  Козлов  А.В.,  Середа  М.С.    Златоуст:   «Златоустовский  рабочий»,
2001 48 с.
11.  Козлов А.В., Середа М.С. Большой Таганай// Челябинская область. Энциклопедия. Т. 1 /
Гл. ред. К.Н. Бочкарев. Челябинск: «Каменный пояс», 2003  999 с.
12. Козлов А.В., Середа М.С. Долина Сказок // Челябинская область. Энциклопедия. Т. 2 / Гл.
ред. К.Н. Бочкарев. Челябинск: «Каменный пояс», 2004672 с. 13. Козлов А.В., Середа М.С. Ицыл. //  Челябинская область. Энциклопедия. Т. 2 / Гл. ред. К.Н.
Бочкарев. Челябинск: «Каменный пояс», 2004672 с.
14. Козлов А.В., Середа М.С. Круглица. //  Челябинская область. Энциклопедия. Т. 3 / Гл. ред.
К.Н. Бочкарев. Челябинск: «Каменный пояс», 2004 800 с.
15. Козлов А.В., Середа М.С. Откликной гребень.//Челябинская область. Энциклопедия. Т. 4/
Гл. ред. К.Н. Бочкарев. Челябинск: «Каменный пояс», 2005832с.
16. Козлов А.В., Середа М.С. Подставка Луны. // В журнале «Охотник». М.: «Красная звезда»,
№ 11, 2004. с. 3234.
17. Козлов А.В., Середа М.С. Три Брата. //  Челябинская область. Энциклопедия. Т. 6 / Гл. ред.
К.Н. Бочкарев. Челябинск: «Каменный пояс», 2006920с.
18.  Национальный парк «Таганай» / В журнале СИТЕС «Отдых в России». № 8. Тверь: ООО
НТИФ СтудияС. 2003. с. 5657.
19.   Никонова     М.А.   Краеведение:   учебное     пособие   для   высших   педагогических     учебных
заведений/ М. А. Никонова.М: Издательский центр «Академия», 2009  192 с.
20. Сафиуллин А.3.Географическое краеведение в общеобразовательной школе: Пособие для
учителей/ А.З. Сафиуллин  М.: Просвещение, 1979 127с.
21.  Середа   М.С.   Геологические   памятники   национального   парка   «Таганай»,   их   ценности   и
охрана // «Проблемы геологической и минерагенической корреляции в сопредельных районах
России, Китая и Монголии»: Труды VIIго междунар. симпоз., Чита, 2224 мая 2007. – ЗабГГПУ,
2007 с. 205209.
22. Середа М.С. Затерянная аномалия / Легенды и были Таганая.  Ред. Козлов А.В. Златоуст:
ООО «ФотоМир», 2005 С. 1622.
23. Середа М.С. Минеральные ресурсы национального парка «Таганай» и его окрестностей  //
Научный сборник статей «Изучение природы Южного Урала».  ФГУ «Заповедник «Шульган
Таш». 2010 г.
24. Середа М.С. Таганай. //  Челябинская область. Энциклопедия. Т.6/ Гл. ред. К.Н. Бочкарев.
Челябинск: «Каменный пояс», 2006920.
25.   Середа   М.С.,   Шестакова   О.Ю.   Экологическое   образование   школьников   на   базе   Музея
Природы национального парка «Таганай». // Материалы тезисов конференции «IV Косиковские
краеведческие чтения «Золотые россыпи былого». – Златоуст: Городской краеведческий музей.
2010 90 с.
26. Строев К.Ф. Краеведение/ К.Ф.Строев  М.: «Просвещение»    1974 с.142 27.  Умнов  А.Ю. Результаты  предварительного гидробиологического  исследования  водотоков
национального парка «Таганай / А.Ю. Умнов // Ученые записки Ул ГУ. Сер. Экология. Выпуск
2. – Ульяновск: УлГУ, 2001. С. 137144.
28.   Шмидт   С.О.   Краеведение   воспитывает   преданность   своей   Родине//   Известия2003.23
декабря.
29. http://www.zlatoust.ru/a/taganay2/
30. http://www.taganay.org/

file_name: Особенности преподавания географического краеведения.docx

intro: В статье "Особенности преподавания географического краеведения" даны методические рекомендации о том, как можно использовать краеведческий аспект в преподавании физической географии. Изучение краеведения в школе является одним из основных источников обогащения учащихся знаниями о родном крае, воспитания любви к нему, формирования гражданских позиций и навыков. Учи географией, а не учи географию - основной девиз статьи.

география

group: Дисциплины

title: Cтатья " Особенности преподавания географического краеведения".


extracted_text:
Предмет. Математика.
Класс. 2
Аннотация.  Данная   методическая   разработка   представляет   собой
конспект   урока   математики   для   2   класса   по   программе   Математика:   14.;
программа для общеобразоват. организаций / сост.  Калита В.В., Селивёрстова
О.А., Стиценко Н.В., Чижко В.В., Короневская Н.Н., Леонова М.П.; ДИППО. –
Донецк: Истоки, 2015. – 50с., проводится в конце первой четверти. Тема «Числа
от   1   до   100.   Сложение   и   вычитание».   Тип   урока   –   урок   комплексного
применения   знаний   (урок   закрепления   изученного   материала).   На   уроке
используются   элементы   современных   педагогических   технологий   :   игровая,
технология   ТРИЗ   («Морфологический   ящик   /копилка»),   интерактивные
(«Дешифровщик», «Микрофон», «Мозговой штурм», «Метод пресс», «Итоговый
круг», совершенствуются вычислительные навыки, умения составлять и решать
задачи,   сравнивать     и   анализировать.   Такой   урок   способствует   развитию
логического мышления, творческих способностей, воображения детей. Тема.
 Закрепление   пройденного   материала   по   теме   «Сложение   и
вычитание.  Устные   вычисления  с  натуральными  числами.  Решение  текстовых
задач арифметическим способом (с опорой на схемы, таблицы, краткие записи и
другие модели).
Цель урока. Закрепить умения учащихся складывать и вычитать числа с
переходом   через   десяток,   умения   решать   задачи,   изученных   видов,
способствовать   формированию   вычислительных   навыков,
  логического
мышления, развивать математическую речь, прививать познавательный интерес к
предмету.
Задачи урока.
Познавательные УУД:
 совершенствовать   вычислительные   навыки,   приёмы   сложения   и
вычитания с переходом через десяток;
 совершенствовать   умения   решать   текстовые   и   геометрические
задачи.
Коммуникативные УУД:
 формировать   умение   работать   в   группе,   паре,   находить   общее
решение, умение аргументировать своё предложение;
 развивать способность сохранять доброжелательное отношение друг
к   другу,   взаимоконтроль   и   взаимопомощь   по   ходу   выполнения
задания.
Регулятивные УУД:
 проявлять познавательную инициативу в учебном сотрудничестве.
Личностные УУД  формировать   способности   к   самооценке   на   основе   критериев
успешности учебной деятельности.
                                               Ход урока.
І.Организационный момент.
Дети, вам тепло? (Да!)
Дети, вам светло? (Да!)
Прозвенел уже звонок? (Да!)
Уже закончился урок? (Нет!)
Только начался урок? (Да!)
Хотите учиться (Да!)
Значит можно всем садиться!
          ІІ. Мотивация к учебной деятельности. Определение учащимися темы
и цели урока.
1.Устный счёт.
 Осенние листочки подскажут вам тему нашего урока. Считаем правильно и
быстро!
 Найти сумму чисел 9 и 3(П)
 Найти разность чисел 14 и 7(О)
 5 увеличить на 6 и уменьшить на 2 (В)
 Сколько десятков в числе 36? (Т)
 Сколько единиц в числе 42? (О)
 Сколько прибавить к 9, чтобы получить 13?(Р)
 Из какого числа отнять 7, чтобы получить 5(И)
 На сколько 5 меньше 12? (Т)
 На сколько 12 больше 5? (Ь) П
О
 В

Т

О

Р

И
Т

Ь

 Как вы думаете какая тема и задачи нашего урока?
(высказывания детей)
ІІ.Актуализация знаний.
Осень добрая пришла,
Нам подарки принесла:
Яблоки душистые,
Груши золотистые
Осень принесла!
Ребята, приглашаю вас отправиться со мной в осенний сад.
Как вы думаете, зачем мне нужна корзина?(ответы детей)
Будем собирать урожай. А помогут нам ваши математические знания и умения.
Чем больше вы дадите правильных ответов, тем полнее будет наша корзина!

1.Работа в группах.
    1группа                            2группа                         3группа
Было  15 ябл.
Осталось – 8ябл.
Сорвали – 7ябл.
Осталось  ?
Было   15 ябл.
Осталось – 8ябл.
Сорвали – 7ябл.
Сорвали – ?
Было  ? +                 =
+                 =
+                 =
Поставить слова по порядку, записать решение.
Как называются эти задачи?
ІІІ.Физкультминутка.
Музыкальная разминка.
2. Работа в парах.
1).Решение примеров (сочетательное свойство сложения).
(детям даны карточкиполовинки яблок с примерами)
6+7
9+3+
1
8+4

2) Взаимопроверка.
7+6
1+3+
9
4+8
8+2+
 Соедините свои половинки и скажите, что вы заметили?
 Прверьте, совпали ли ваши ответы с соседом по парте?
3.Работа над задачей.
1.Чтение задачи.
Оля   сорвала  12  груш,  а  Наташа  –  на  5груш   меньше.  Сколько   груш   сорвали
девочки вместе?
2.Подберите схему к задаче.
Оля – 12гр.
Оля – 12 гр.
Оля – 12гр. Наташа  ?, на 5гр. м.
Наташа  ?, на 5гр. б.
Наташа  ?,на 5 гр. м.   ?
3. Анализ задачи.
4. Запись решения.
4. Геометрический материал.
1.Графический диктант.
10 клеток вправо, 4 клетки вниз, 10 клеток влево, 2 клетки вверх.
 Какая получилась фигура?
2.Найти периметр многоугольника.
 выразить в дециметрах и сантиметрах;
выразить в миллиметрах.
5.Логическая задача.
В корзине 6 яблок. Как разделить их между тремя учениками, чтобы каждый
получил по 2 яблока и 2 яблока осталось в корзине?
(практическое иллюстрирование задачи).
VI. Итог.  Рефлексия.
 Посмотрите, какой урожай яблок и груш мы сегодня собрали в саду. Какие
знания по математике нам помогли это сделать?  Подойдите к нашей корзине и возьмите себе на память о нашем уроке яблоко,
если  вы  считаете,  что хорошо усвоили  изученный  материал  или  грушу,  если
считаете, что сегодня не всё получилось.

Использованная литература.
1.
2.
3.
Поурочные разработки по математике к УМК «Школа России» М.И.
Моро и др. (М.: Просвещение) ;
Пособие для учителя «Как проектировать универсальные учебные
действия в начальной школе» под редакцией А.Г. Асмолова, Москва
«Просвещение» 2011;
Учебник «Математика 2 класс» в 2х частях, Москва «Просвещение»
2016г. под редакцией М.И. Моро и др.

file_name: Акме-урок.docx

intro: В методической разработке представлен конспект урока математики для второго класса по теме: "Числа от 1 до 100. Сложение и вычитание". По типу - урок комплексного применения знаний. В ходе урока использованы элементы современных педагогических технологий, применяемых в начальных классах: игровая, интерактивные, технология ТРИЗ. На уроке совершенствуются вычислительные навыки, умения составлять и решать задачи, сравнивать и анализировать. Урок способствует развитию логического мышления,  творческих способностей. воображения учащихся.

title: Конспект урока по математике 2 класс


extracted_text:
Неделя: 4 (2 четверть)
Название занятия:
Общая цель:
Ожидаемый результат:
Тип урока:
Задания:
Урок : математика       4 класс
День: 28.11.18 г.
Решение задач с помощью уравнения.
Отрабатывать навык решения задач с помощью уравнения.
А.Знают алгоритмы решения уравнений.
В. Умеют решать задачи с помощью уравнения;
С. Анализируют самостоятельно и применяют знания в решении
разнообразных заданий.
Урок закрепления изученного материала
Работа в парах, практические задания в тетрадях, работа по карточкам, по
учебнику
Фломастеры, бумага, стикеры, ,  раздаточный и демонстрационный материал,
индивидуальные карточки, слайдовая презентация,
Действия учеников
Дети встают,
настраиваются на
урок.
Играют в игру.
Записывают.
Взаимооценивание
480200=280
375+25=400
7*40=280
360:4=90
17*4=68
24:3=8
2400:6=400
5*(5649)=35
1000*4=4000
(360+180):9=60
455:7= 65
(60*5)150=150
81004900=3200
Источники, оснащение и
оборудование, ресурсы:
Ход урока:
Этапы урока Действия учителя
Вводная часть
1.Психологический настрой.
(3 мин)
Презентация
(15 мин)
2.Актуализация прежних знаний.
После выполнения каждого задания ученики заполняют
«Оценочный лист»
Мы пришли сюда трудиться
Не лениться, а учиться
Ручку в руки и тетрадь,
Начинаем мы писать.
а) Минутка чистописания:
 Представьте сегодняшнюю дату в виде цифровой записи.
281118
Разложи данное число на сумму разрядных слагаемых.
б)  Математический диктант:
А
1.
2.
Вычисли сумму чисел 480 и 200.
Увеличь 375 на 25
Найди произведение 7 и 40
Найди частное 360 и 4
Найди произведение чисел 17 и 4
В
Какое число надо разделить на 8, чтобы получилось 3?
Число 2400 уменьши в 6 раз.
Число 5 умножьте на разность чисел 56 и 49
1000 увеличить в 4 раза
Сумму чисел 360 и 180 разделить на 9
С
Какое число надо умножить  на 7, чтобы получить 455
Из произведения чисел 60 и 5 вычесть 150 Найди разность чисел 8100 и 4900
Частное чисел 720 и 80 увеличь в 10 раз
К частному чисел 360 и 6 прибавь произведение чисел 30 и 20
Самооценивание по ключу
Одновременно два ученика работают у доски
(720:80)*10=90
(360:6)+(30*20)=660
создают  постеры
в) Введение в тему:  Работа в группах
 собери слово, создай постер.
 1 выражения,
Нестандартное решение
Мы сумеем отыскать
Множитель  произведение...
Что тут голову ломать
2 уравнения
 Когда уравненье решаешь дружок,
Ты должен найти у него корешок.
Значение буквы проверить не сложно,
Поставь в уравненье его осторожно.
Коль верное равенство выйдет у вас,
То корнем значенье зовите тот час.
, 3  задача.
 4 фигуры
Весь мир устроен из фигур,
Лишь присмотритесь  я не лгу
Дома, машины, люди, звери,
Столы, картины, окна, двери,
Пруды, каналы и поля
И в целом вся наша Земля.
Сегодня мы продолжим решать задачи с помощью уравнений.
Как вы думаете, какие задачи в  ходе урока мы должны
выполнить?
 знать  алгоритмы решения уравнений;
уметь решать задачи с помощью уравнений;
-оценивать себя и своих одноклассников, работая в больших и
малых группах.
Физминутка
3. Формирование умений и способов действия.
а)Решение задач с помощью уравнений
Работа в группах 1,3 группы с 103№4
2,4 группы с104 № 5
( после решения один ученик засылается в соседнюю группу для
оценивания)
с 103№4
Первая чаша  Хп. по3кг.
Вторая чаша  10кг,2 кг
Х*3=10+2
Х*3=12
Х=12:3
Х=4 (п)
Ответ: 4 пакета муки положили на весы.
с104 № 5
Периметр прямоугольника192см.
Одна сторона  56см.
Вторая  Хсм
(Х+56)*2=192
Х+56=192:2
С помощью учителя
определяют, чему
будут  учиться на
уроке
Выполняют задания
учебника под
руководством учителя
и самостоятельно
с 103№4
Первая чаша  Хп.
по3кг.
Вторая чаша  10кг,2
кг
Х*3=10+2
Х*3=12
Х=12:3
Х=4 (п)
Ответ: 4 пакета муки
положили на весы.
с104 № 5
Периметр
прямоугольника
192см.
Одна сторона  56см.
Вторая  Хсм
Основная
часть
(15мин) Х+56=96
Х=9656
Х=40 (см)
Ответ 40 см вторая сторона прямоугольника
б)Решение уравнений
А                            В                                С
Х*40=160                Х+ 3600= 46*100         2400: (Х  12) = 10
Самооценивание по образцу
* работа по карточкам
Подведение
итогов
(5 мин)
6.Рефлексия.
Загадочное письмо.
Знал. Научился. Хотелось бы узнать больше
 Домашнее задание.
с. 104 № 9
Подсчет баллов
(Х+56)*2=192
Х+56=192:2
Х+56=96
Х=9656
Х=40 (см)
Ответ 40 см вторая
сторона
прямоугольника
Ученики по своему
уровню выбирают и
решают одно
уравнение
Ученики пишут письмо
учителю. КГУ "СОШ №24"
ПЛАН УРОКА
 ПО МАТЕМАТИКЕ
В 4 КЛАССЕ
ПО ТЕМЕ:
 "Решение задач с помощью
уравнений"
ПОДГОТОВИЛА И ПРОВЕЛА
 УЧИТЕЛЬ НАЧ.КЛАССОВ
Куткужиева М.А. 201819 уч.год.

file_name: урок матем.docx

description: 201819 уч.год.

intro: план конспект урока по математике для 4 класса по теме "решение задач с помощью уравнений". данный материал содержит все этапы современного урока: индивидуальная работа, групповая работа. Оценивание проводится с помощью оценочного листа (самооценивание, взаимооценивание). Задания подобраны по дифференциациям по блокам.

title: урок математики "Решение задач с помощью уравнений" 4 класс


extracted_text:
Муниципальное общеобразовательное учреждение
«Лицей» г.Балашова Саратовской области
 «Яисследователь»
«Спешите делать добро»
Участники:обучающиеся  1«Б» класса
Руководитель:
Каретникова Ульяна Геннадьевна, учитель
начальных   классов г. алашов
Вид проекта: краткосрочный групповой, общественнополезный.
Формы реализации  проекта:  беседы, игровая, трудовая деятельность
детей.
Продолжительность проекта: 1 месяц.
Участники проекта: обучающиеся 1 «Б» класса
Актуальность проекта: 2018 год  Год волонтёра в России. Создание и
развитие волонтерского движения в лицее. Это развитие жизненных качеств:




ответственности;
милосердия;
самостоятельности;
умение общаться с разными социальными группами людей
   Цель проекта: создание условий для развития нравственных качеств,
познавательных   и   творческих   способностей   детей   в   процессе   реализации
образовательного проекта «Спешите делать добро».
Задачи проекта:

формировать   самооценку   своих   поступков,
  учить
доброжелательно оценивать поступки других людей.

воспитывать   чувство   доброты   и   уважения   к   окружающим
людям,   воспитывать   нравственные   качества:   доброту,   уважение,
милосердие.

уточнять   знания   детей   об   этикете,   закреплять   правила
вежливого общения, 


развивать эмоциональную отзывчивость;
развивать коммуникативные навыки;
формировать навыки исследовательской  деятельности.
Предполагаемый результат:

дети,  родители,   педагоги   постоянно   пользуются   формами
словесной вежливости ;
  у   детей   формируется   заботливое   отношение   к   членам   своей
семьи; оказывают посильную помощь;
 бережно относятся к живой и неживой природе.
Проблемный вопрос:  Можно ли воспитать в человеке такие качества
как доброта, уважение, милосердие?
Практическая значимость проекта:
Мероприятия в рамках проекта позволят сформировать такие качества
личности школьника как трудолюбие, толерантность, потребность в здоровом
образе   жизни,   доброжелательность,   бережное   отношение   к   природе,
милосердие,   что   будет   являться   основой   волонтёрской   направленности
личности ребёнка в дальнейшем.
Продукт проектной деятельности: фотоколлажи «Япомощник!»
«Кто   людям   помогает      тот   тратит   время   зря.
Хорошими   делами   прославиться   нельзя»   .   Так   спела
Старуха Шапокляк, но мы уверены, что всё с точностью
да наоборот.
Кто людям помогает – не тратит время зря,
 Прекрасными делами наполнится земля! Свободные минуты вы отдаете всем,
 Кто в помощи нуждается, не требуя взамен
 Ни золота, ни стажа, ни славы, ни любви.
 Наш выбор несомненен – да, волонтеры мы!
Подготовительный этап


подбор иллюстративного материала по теме проекта;
знакомство с литературными произведениями: Г.Х.Андерсен
«Дюймовочка»,   В.Катаев   «   Цветиксемицветик»,   «   Два   жадных
медвежонка»   венгр.   сказка,   Э.Мошковская     «   Кто   самый   добрый»,
А.Барто « Вовка добрая душа»


 разучивание стихов и пословиц о доброте;
прослушивание   аудиозаписей   песен   о   дружбе,   слушание
П.И. Чайковского «Болезнь куклы», «Песенка про бабушку» муз. М.
Парцхаладзе , « Дорогою добра» муз. Ю. Энтина; подборка песен о маме
№
1
2
3
4
5
6
7
План реализации проекта:
Виды деятельности
Классный час  «Вежливые слова»
Беседы «Моя дружная семья», «Добрые люди. Кто это?», «Что такое
доброта?», «Кто такие волонтёры?»
Наблюдения за живой и неживой природой
Поделка на уроке технологии « Сердечко для любимой мамочки»
Выставка детских работ «Добрые дела»
Рассказ ребёнка о добром поступке, который совершил ребёнок или
члены семьи
Выставка книг. Аллея добрых книг ( посещение лицейской
библиотеки, чтение художественной литературы, заучивание пословиц
и поговорок о доброте) Введение.
Волонтёрское   движение,   волонтёрская   работа,   волонтёры…   С   этими
словами мы встретились совсем недавно в нашем лицее. Как известно, в наши
дни всё больше и больше и взрослых, и подростков начинают вести здоровый
образ жизни. Тысячи людей отказываются от употребления алкоголя, курения
табака.   Мужчины   и   женщины,   юноши   и   девушки,   мальчики   и   девочки
занимаются спортом, увлекаются живописью и музыкой. Кроме того, люди
начинают задумываться  о своём духовном здоровье, о своём нравственном
статусе, о своей гражданской позиции и об умении творить добро не только
для   себя,   но   и   для   других   людей,   то   есть   творить   благо,   заниматься
благотворительностью.   Теперь   граждане   думают   о   бездомных   детях,   об
одиноких   стариках,   о   больных   и   бедных,   они   помогают   этим   людям
безвозмездно,   не   требуя   платы   взамен.   А   это   и   есть   волонтёрская
добровольная работа. Добровольная работа делает людей добрее, мудрее и
сострадательнее.
Волонтерство  это сознательная, добровольная деятельность на благо
других.
Любой, кто сознательно и бескорыстно трудится на благо других, может

называться волонтером
Для волонтера важны такие качества личности как трудолюбие, доброе
и бережное отношение к окружающим людям,  природе, забота, отзывчивость,
потребность к здоровому образу жизни.
Работая над проектом мы:
1. Узнали, кто такие волонтёры.
2. Придумали кричалки.
Свою бабушку люблю, Ей всегда я помогу!
Тебя на помощь не зовут?
Но ты иди, тебя там ждут!
 Люблю родной я Балашов
Ему помочь всегда готов!
Я, ты, он, она
Вместе целая страна!
Помогать другим мы будем
Нас Россия не забудет!
 Мудрых взрослых уважаю
Малышей не обижаю!
 Если с другом вышел в путь
Веселей дорога!
Ты помог, и я помог.
Нас уже так много!
3. Побывали в библиотеке на выставке «Аллея добрых книг». 4. На классном часе вспомнили много вежливых слов.

5. Приняли участие в Региональном интернетконкурсе творческих работ
«Одна страна – одна Россия».
6. Рисунки «Добрые дела». 7. Сделали поделку ко Дню мамы на уроке технологии « Сердечко для
любимой мамочки».

8. Приняли участие в акции «Поделись теплом»
9. Сделали газету «Поздравляем, мамочки!» 10. Выступили на концерте в День матери! 11. И, конечно же, мы помогаем своим родителям во всех делах! В   основе   любого   волонтерского   движения   лежит   принцип:   хочешь
почувствовать себя человеком – помоги другому!
Заключение
В России волонтерское движение стало зарождаться в конце 80х годов,
хотя,   если   заглянуть   в   историю,   следует   признать,   что   оно   существовало
всегда,   например,   в   виде   службы   сестер   милосердия,   тимуровского   и
пионерского   движений,   всевозможных   обществ   охраны   природы   и
памятников. Однако современное развитие волонтерское движение получило
в   связи   с   растущим   числом   социальных   проблем,   в  решении   которых   при
современной экономической ситуации волонтеры незаменимы. Рассматривать
волонтерское   движение   как     явление   можно,   только   учитывая,   что   все
волонтеры руководствуются в своей деятельности одним общим принципом
— помогать людям. Важность темы, добровольной и безвозмездной помощи,
заключается ещё и в том, что характерной чертой современного мира стало
неотъемлемое желание молодых людей внести свою лепту в сотворение добра
и   уважения   между   людьми   разных   интеллектуальных   способностей,
физических возможностей, национальностей, вероисповеданий; стремление к
дружескому   диалогу   и   взаимопониманию,   что   и   является   основными
принципами волонтёрского движения. "Людям мы несём добро,
Свет улыбок и тепло.
Помогаем от души:
Мы уже не малыши!»
Приложение 1
Стихи о доброте
Доброта нужна всем людям,
Пусть побольше добрых будет.
Говорят не зря при встрече
«Добрый день» и «Добрый вечер».
И не зря ведь есть у нас
Пожелание «В добрый час». Доброта — она от века
Украшенье человека…
***
Не стой в стороне равнодушно,
Когда, у кого то беда.
Рвануться на выручку нужно
В любую минуту, всегда
И если кому — то, кому — то поможет
Твоя доброта, улыбка твоя,
Ты счастлив, что день не напрасно был прожит,
Что годы живешь ты не зря.
***
Добрым быть совсем не просто,
Не зависит доброта от роста.
Не зависит доброта от цвета,
Доброта не пряник, не конфета.
Если доброта, как солнце, светит,
Радуются взрослые и дети.
***
 Доброта
В доме добрыми делами занята,
Тихо ходит по квартире доброта.
Утро доброе у нас.
Добрый день и добрый час.
Добрый вечер, ночь добра,
Было доброе вчера.
И откуда, спросишь ты,
В доме столько доброты, Что от этой доброты
Приживаются цветы,
Рыбки, ёжики, птенцы?
Я тебе отвечу прямо:
Это – мама, мама, мама!
***
Песня «Дорога добра» М.Минкова
Спроси у жизни строгой
Какой идти дорогой,
Куда по свету белому
Отправиться с утра.
Иди за солнцем следом,
Хоть этот путь неведом,
Иди, мой друг, всегда иди
Дорогою добра.
Забудь свои заботы,
Падения и взлёты,
Не хнычь, когда судьба себя
Ведёт не как сестра.
Но если с другом худо,
Не уповай на чудо,
Спеши к нему, всегда веди
Дорогою добра.
Ты прочь гони соблазны,
Усвой закон негласный,
Иди, мой друг, всегда иди
Дорогою добра.
Приложение 2.
Пословицы и поговорки.
Доброе слово лечит, злое калечит.
Торопись на доброе дело, худое само приспеет.
Добрая слава лежит, а худая бежит.
Не одежда красит человека, а его добрые дела. Доброта нигде не теряет своего достоинства.
Доброта без разума пуста.
Добрые слова дороже богатства.
За доброго человека сто рук.
Не хвались серебром, а хвались добром.
Кто добро творит, тому бог отплатит.
В ком добра нет, в том и правды мало.
За добрые дела добром платят.
Злой плачет от зависти, а добрый от радости.
Приложение 3
Чтение художественной литературы « Аллея добрых книг»
Г.Х.Андерсен  «Дюймовочка»,
«Два жадных медвежонка»(венгр.сказка)
Е.Благинина « Посидим в тишине» В.А.Сухомлинский « Петушокбратик, добрый день», « Красивые слова и красивые
дела», « Для чего говорят спасибо», « Красивые слова , красивые дела», «Какой след
должен оставить каждый человек на земле», «Все добрые люди –одна семья».
Г.К.Паустовский . « Теплый хлеб»,
Э. Мошковская « Кто самый добрый»,
 Е. Пермяк « Самое страшное»
В.Маяковский « Что такое хорошо и что такое плохо»..
Г.Остер « Советы непослушным детям»
А.Барто «Имя и фамилия»
С.Я.Маршак « Рассказ о неизвестном герое»
П.Поляков « О послушании»
В.Осеева « Своими руками», « Сыновья»
Л.Н.Толстой « Лев и собачка»
В.Катаев « Цветиксемицветик»
Приложение 4
Правила добрых дел
–Поступай так, чтобы сделать как можно больше добра многим людям.
Не твори добра на показ.
Старайся искоренять плохие привычки.
Не позволяй себе обманывать других.
Не нарушай обещания. Не бери, не присваивай чужие ,найденные вещи, деньги, игрушки. Постарайся найти,
отдать потерявшему.
Без разрешения ничего не бери.
Никогда не произноси плохих злых слов.
Не будь жадным , негостеприимным.
Не уходи от ответственности за свои поступки.
Правила вежливости
Будь всегда приветлив: при встрече здоровайся, за помощь и заботу благодари, уходя, не
забудь попрощаться.
Старшим, больным и усталым уступай место в транспорте; постарайся делать это не
напоказ; не жди , чтобы тебя попросили уступить место.
Упавшему помоги встать.
Никогда и никуда не опаздывай. Береги время других людей.
Не заставляй волноваться о себе.
Не капризничай. Твой каприз может испортить настроение другим, причинить им
беспокойство.
Список использованной литературы: 1   .Волчкова   В.Н.,   Степанова   Н.В.   Конспекты   занятий   в   старшей
группе детского сада Воронеж: ТЦ « Учитель»,2004207с.
2. Загик Л.В. «Воспитателю о работе с семьёй» Журнал «Дошкольное
воспитание»,3/98
3.Затулина Г.Я. Конспекты комплексных занятий по развитию речи.
Учебное пособие  М., Педагогическое обществоРоссии,2007176с.
4.Мулько И.Ф. Социальнонравственное воспитание детей 57 лет, ТЦ
« Сфера», Москва,2004г.
5. Семанака С.И. « Уроки добра»М.,2004г.
6.ФесюковаЛ.Б.   Беседы   по   картинкам   (   Чувства.   Эмоции.   )
демонстрационный материал, Изво ТЦ « Сфера», 2006г.
7.   Шорыгина   Т.А.   Вежливые   сказки   «Этикет   для   малышей»,
Книголюб, Москва,2004г.

file_name: Спешите делать добро .doc

intro: Каждый год в России проходит под определённым названием. Не стал исключением и 2018 год.2018  объявлен президентом страны В.В. Путиным Годом волонтёра. Много добрых дел на счету у добровольных помощников. Что могут делать малыши? ответ на этот вопрос в нашем проекте.

title: Проект "Спешите делать добро"


extracted_text:
Жүргізуші:  Сәлеметсіздер ме, құрметті қонақтар, бүлдіршіндер! Бүгін біз
Тәуелсіздігіміздің 25жылдық мерекесін тойлағалы отырмыз. Бәрімізге мереке
құтты болсын!
               Менің байтақ Отаным,
Бір өзіңсің Мұхтар,Абай,Шоқаным.
Тәуелсіздік –сәбиімнің күлкісі,
Тәуелсіздік ақ батасы атамның.
«Аққу»   тобының  «Тәуелсіз   елімҚазақстан!»  атты   ертеңгілігін   бастауға
рұқсат етіңіздер. Ортаға бүлдіршіндерді шақырамыз.
Балалар ән ырғағымен залға кіреді.
Ертеңгілігімізді   бастамас   бұрын   Қазақстан   Республикасының   мемлекеттік
Әнұранына кезек береміз.
«Тәуелсіздік»      ең   басты   құндылығымыз.   Тәуелсіздік   күні   еліміздің
барлық   азаматтары   үшін   орны   ерекше   мереке   деп   білеміз,   себебі   осынау
қуанышқа   толы   күнді   атабабаларымыз   ғасырлар   бойы   армандап,   күтумен
өтті. Балалар, сендер тәуелсіз қазақ елінің жас ұландарысыңдар. Сондықтан өз
жерімізді,   өз   елімізді   қадірлеуге,   сүюге,   қорғауға   тиіс   екендеріңді   естен
шығармайық.
Армандарды жақындатып тым алыс,
Біздің жаққа жеткен екен жылы ағыс.
    Егемендік  ел бақыты, ертеңі,
О, халайық! Құтты болсын қуаныш!
Ендеше тәуелсіз елімізге арнап тақпақтарымызды айтайық.
Ақмарал:

Енді міне тәуелсіз ел болдық,
Басқалармен терезесі тең болдық.
Әрқашанда біз дайынбыз тайсалмай,
Отан үшін болуғада құрбанбыз.
Каусар:

Бабамның да арманы,
Осы еді ғой аңсаған.
Тәуелсіздік таңдауы,
Бақ береді баршаға. Жақсылық:

Туған жерде толамыз,
 Ертең жігіт боламыз.
 Отан ортақ үйіміз,

Інжу:

Мирас:

Көңілді ән мен күйіміз.
Жүректе намыс оты лапылдаған,
Күш жігері жастардың сарқылмаған.
Отан үшін олар шығып алаңға,
Қарсы ағып өзендей тасқындаған .
Көк аспанда  тулардың
Желбіреген күні – бұл
Елім деген ұлдардың
Елжіреген күні бұл
Жүргізуші:
Балалар,   біз   осы   тәуелсіздікке   оңайлықпен   қол   жеткізген
жоқпыз.   Оның   бір   көрінісі   желтоқсан   оқиғасы.   Желтоқсан   оқиғасында
еліміздің болашағы үшін жанын құрбан еткен  көптеген ағаапаларымыз Ербол
Сыпатаев, Ләззат Асанова,   Сәбира Мұхаметжанова,   Қайрат Рысқұлбеков
болды. Олар ерен еңбектерімен көзге түсті. Айта кететін болсақ солардың бірі
– Қайрат Рысқұлбеков. Ол қыршын жасын қиды. Оған үлкен айып тағылды.
Ерлігіңе қуанам да, сүйінем,
   Қайрат аға рухыңа мен иілем.
         Бәйшешектің солғанына ах ұрсам,
                     Әділ жанның қазасына күйінем дей келе,
Қазір   сіздердің   назарларыңызға   желтоқсан   оқиғасында   әділдік   үшін
күрескендердің   бірі   –   Қайрат   Рысқұлбеков,   ендеше   Қайрат   жайындағы
көріністен үзінді тамашалаңыздар.
 КӨРІНІС.
Автор: Камера іші. Тергеуші үстел басында отыр. Ол әр адамды жеке  жеке
тергеуге шақырады. Кезек Қайрат Рысқұлбековке де келді.
Тергеуші:  Кіргізіңдер!   Қайрат   Рысқұлбековты.   (Әскери   адамдар   Қ.
Рысқұлбеков бейнесіндегі баланы алып кіреді).
Тергеуші:  Ал,   Рысқұлбеков   әбден   ойланып,   ақылға   келген   шығарсың.
Айтасың шындықты! Үндемейсің, иә! Ендеше, жазбаша жазып бер! Бол, тез!
Жылдам! Қайрат Рысқұлбеков:
Күнәдан таза басым бар
21  де жасым бар
Қасқалдақтай қаным бар
Бозторғайдай жаным бар
Алам десең алыңдар,
Қайрат деген атым бар,
Қазақ деген затым бар
Еркек тоқты құрбандық,
Атам десең атыңдар!
Автор: міне осылайша  Қ.Рысқұлбеков ату жазасына кесілген болатын.
Жүргізуші:
Осыдан   20   жыл   бұрын,   яғни   1986   жылы   Алматының   бас
алаңына жастар жаман оймен барған жоқ. Олар бейбіт жолмен тәуелсіздікке
қол жеткізу үшін қатысқан. Енді міне, осы желтоқсан көтерілісіне қатысқан
ағаларымыз бен апаларымыздың арқасында атабабаларымыз үш ғасырға жуық
уақыт бойы армандаған тәуелсіздікке қол жеткіздік.
     Бас алаңда ел жосқан,
Жастар қаны жуған түн.
    16 желтоқсан   Тәуелсіздік туған күн!
Міне,   балалар,   бүгінгі   таңда   Қазақстан   тәуелсіз   мемлекет.   Тәуелсіз
дегенімізеркіндік, бостандық деген мағынаны білдіреді. Біз тәуелсіздігімізді
1991 жылы 16 желтоқсанда алдық. 1991 жылдың 1 желтоқсанында халқымыз
Н.Ә.Назарбаевты елбасымыз етіп сайлады. Тәуелсіз мемлекет болғанымызға
биыл   25   жыл   толып   отыр.   Қазіргі   таңда   біздің   өзіміздің   мемлекеттік
рәміздеріміз,яғни   ту,   елтаңба,   әнұранымыз,   елбасымыз   бар,   Егеменді
мемлекетіміз.
Қазақстан

Жүргізуші: Мерекеде сызылтып ән салады,
                     Ән айтып, би де билеп жан салады.
                     Бұл ұлы мерекеде ән салғанда,
                     Бүкіл ел шапалақтап қарсы алады.
Ән «Қазақстан» Тақпақтар:
Алтынай:

Азат:

Адия:
Он алтыншы желтоқсан,
Елдің ұлы мейрамы.
Жаңа шыққан көктемдей,
Жаз күніндей жайдары.
Отантарих, Отантіл,
Жасаған елің, ер халқың.
Отанөлең, Отанжыр,
Көтерген көкке ел даңқын.
Әнұраны елімнің,
Шақырады бірлікке.
Егеменді халқымның,
Болашағы бірлікте.
Игілік:

                              Еркіндігім – Елтаңбам
Тәуелсіздік жолында
Талайталай тер тамған
Билігім өз қолымда
Ойын « Қыз қуу »
Шарты:  атқа   мініп   қыз   қашады,  жігіт   оны   қуады.  Егер   жігіт   қуып  жетсе
қыздың бетінен сүйеді, жете алмаса қыз қамшымен ұрады.
Жүргізуші:  Көңілді өскен баламыз,
                      Шырқатып әнге саламыз.
                      Тойымызға сән берер
                      Би де билеп аламыз.
Би «Қамажай»
Тақпақтар:
Иясин:

Құтты болсын тәуелсіздік мерекесі,
Мықты болсын елімнің керегесі. Мерей:

Медина:

Орынай:
Ғазима:
Татутәтті боп халқымыз әрқашан,
Кетпесін туған жердің берекесі.
Он алтыншы желтоқсан,
Ел мерейі тасыған.
Қазақ деген қалың жұрт,
Бәрін кешті басынан.
Көк аспандай көгілдір,
Қазақстан байрағы.
Тұрса күндей төгіп нұр,
Жылдарыңыз жайдары.
Я люблю тебя мой – Казахстан,
Люблю я также свой народ.
Люблю я маму и отца,
Люблю я степи и гонца.
Тәуелсіздік бас арманы болған екен,
Атамыз бен бабамыздың сол ертеден.
Арманына жету үшін күрескені,
Тарихта шежіре боп қалған екен.
Жүргізуші: Келесі кезекте
өлеңімен Аманжол Азатты ортаға шақырамыз.
Тақпақтар:
Марғұлан:

Қуат алған өзінен,
Туған елдің ұлымын.
Бақытты боп өсірген, Отанамның гүлімін.
Малика:

Ақниет:

Бізбен бірге бар әлем,
Қуанады балаша.
Қуанышқа бөленген,
Өмір қандай тамаша.
Зеңгір аспан көгілдір,
Алтын күні төрінде.
Тамылжытып төгіп нұр,
Шаттық сыйлар көңілге.
Нұрбек:

 Рухия:

Отанымның төрінде,.
Әсем қаламАстанам.
Құтты болсын мерекең,
Әсем қаламАстанам.
Моя Родина – Отан,
Край любимый Казахстан.
Горы, степи и поля,
Это все моя Земля.
Ән «Қазақстан"
                          Ойын «Жүректен шыққан жылы сөздер»
Шарты: әр бала ортаға шығып Қазақстанға деген өздерінің жүректен шыққан
сөздерін айтады.
Жүргізуші:
Құтты болсын ағайын,
Тәуелсіздік мереке. Тілейміз біз сіздерге
Ырыс ,бақыт,береке.
Құрметті қонақтар осындай әдемі тілектермен, әндерімізбен бүгінгі
ертеңгілігімізді аяқтаймыз.  Мерекелеріңіз тағы да құтты болсын!!!
                                 № 11 «Аққу» тобы
1. Әнұран
2. Тақпақ
3. Көрініс   (4бала қатысады)     (1парта, 2орындық)
4. Ән «Қазақстаным менің»
5. Тақпақ
6. Ойын «Қыз қуу» ( 2 ат, қамшы)
7. Би «Қамажай»      (8 қыз)
8. Тақпақ
9. Мәнерлеп оқу –Азат
10.
11. Ән «Қазақстан»
12. Ойын «Жүректен шыққан жылы сөздер»
Тақпақ

file_name: тәуелсіздік (1).docx

title: «Тәуелсіз елім-Қазақстан!»


file_name: тәуелсіздік (1).docx

description:
Жүргізуші:  Сәлеметсіздер ме, құрметті қонақтар, бүлдіршіндер! Бүгін біз
Тәуелсіздігіміздің 25жылдық мерекесін тойлағалы отырмыз. Бәрімізге мереке
құтты болсын!
               Менің байтақ Отаным,
Бір өзіңсің Мұхтар,Абай,Шоқаным.
Тәуелсіздік –сәбиімнің күлкісі,
Тәуелсіздік ақ батасы атамның.
«Аққу»   тобының  «Тәуелсіз   елімҚазақстан!»  атты   ертеңгілігін   бастауға
рұқсат етіңіздер. Ортаға бүлдіршіндерді шақырамыз.
Балалар ән ырғағымен залға кіреді.
Ертеңгілігімізді   бастамас   бұрын   Қазақстан   Республикасының   мемлекеттік
Әнұранына кезек береміз.
«Тәуелсіздік»      ең   басты   құндылығымыз.   Тәуелсіздік   күні   еліміздің
барлық   азаматтары   үшін   орны   ерекше   мереке   деп   білеміз,   себебі   осынау
қуанышқа   толы   күнді   атабабаларымыз   ғасырлар   бойы   армандап,   күтумен
өтті. Балалар, сендер тәуелсіз қазақ елінің жас ұландарысыңдар. Сондықтан өз
жерімізді,   өз   елімізді   қадірлеуге,   сүюге,   қорғауға   тиіс   екендеріңді   естен
шығармайық.
Армандарды жақындатып тым алыс,
Біздің жаққа жеткен екен жылы ағыс.
    Егемендік  ел бақыты, ертеңі,
О, халайық! Құтты болсын қуаныш!
Ендеше тәуелсіз елімізге арнап тақпақтарымызды айтайық.
Ақмарал:

Енді міне тәуелсіз ел болдық,
Басқалармен терезесі тең болдық.
Әрқашанда біз дайынбыз тайсалмай,
Отан үшін болуғада құрбанбыз.
Каусар:

Бабамның да арманы,
Осы еді ғой аңсаған.
Тәуелсіздік таңдауы,
Бақ береді баршаға.

description:
Жақсылық:

Туған жерде толамыз,
 Ертең жігіт боламыз.
 Отан ортақ үйіміз,

Інжу:

Мирас:

Көңілді ән мен күйіміз.
Жүректе намыс оты лапылдаған,
Күш жігері жастардың сарқылмаған.
Отан үшін олар шығып алаңға,
Қарсы ағып өзендей тасқындаған .
Көк аспанда  тулардың
Желбіреген күні – бұл
Елім деген ұлдардың
Елжіреген күні бұл
Жүргізуші:
Балалар,   біз   осы   тәуелсіздікке   оңайлықпен   қол   жеткізген
жоқпыз.   Оның   бір   көрінісі   желтоқсан   оқиғасы.   Желтоқсан   оқиғасында
еліміздің болашағы үшін жанын құрбан еткен  көптеген ағаапаларымыз Ербол
Сыпатаев, Ләззат Асанова,   Сәбира Мұхаметжанова,   Қайрат Рысқұлбеков
болды. Олар ерен еңбектерімен көзге түсті. Айта кететін болсақ солардың бірі
– Қайрат Рысқұлбеков. Ол қыршын жасын қиды. Оған үлкен айып тағылды.
Ерлігіңе қуанам да, сүйінем,
   Қайрат аға рухыңа мен иілем.
         Бәйшешектің солғанына ах ұрсам,
                     Әділ жанның қазасына күйінем дей келе,
Қазір   сіздердің   назарларыңызға   желтоқсан   оқиғасында   әділдік   үшін
күрескендердің   бірі   –   Қайрат   Рысқұлбеков,   ендеше   Қайрат   жайындағы
көріністен үзінді тамашалаңыздар.
 КӨРІНІС.
Автор: Камера іші. Тергеуші үстел басында отыр. Ол әр адамды жеке  жеке
тергеуге шақырады. Кезек Қайрат Рысқұлбековке де келді.
Тергеуші:  Кіргізіңдер!   Қайрат   Рысқұлбековты.   (Әскери   адамдар   Қ.
Рысқұлбеков бейнесіндегі баланы алып кіреді).
Тергеуші:  Ал,   Рысқұлбеков   әбден   ойланып,   ақылға   келген   шығарсың.
Айтасың шындықты! Үндемейсің, иә! Ендеше, жазбаша жазып бер! Бол, тез!
Жылдам!

description:
Қайрат Рысқұлбеков:
Күнәдан таза басым бар
21  де жасым бар
Қасқалдақтай қаным бар
Бозторғайдай жаным бар
Алам десең алыңдар,
Қайрат деген атым бар,
Қазақ деген затым бар
Еркек тоқты құрбандық,
Атам десең атыңдар!
Автор: міне осылайша  Қ.Рысқұлбеков ату жазасына кесілген болатын.
Жүргізуші:
Осыдан   20   жыл   бұрын,   яғни   1986   жылы   Алматының   бас
алаңына жастар жаман оймен барған жоқ. Олар бейбіт жолмен тәуелсіздікке
қол жеткізу үшін қатысқан. Енді міне, осы желтоқсан көтерілісіне қатысқан
ағаларымыз бен апаларымыздың арқасында атабабаларымыз үш ғасырға жуық
уақыт бойы армандаған тәуелсіздікке қол жеткіздік.
     Бас алаңда ел жосқан,
Жастар қаны жуған түн.
    16 желтоқсан   Тәуелсіздік туған күн!
Міне,   балалар,   бүгінгі   таңда   Қазақстан   тәуелсіз   мемлекет.   Тәуелсіз
дегенімізеркіндік, бостандық деген мағынаны білдіреді. Біз тәуелсіздігімізді
1991 жылы 16 желтоқсанда алдық. 1991 жылдың 1 желтоқсанында халқымыз
Н.Ә.Назарбаевты елбасымыз етіп сайлады. Тәуелсіз мемлекет болғанымызға
биыл   25   жыл   толып   отыр.   Қазіргі   таңда   біздің   өзіміздің   мемлекеттік
рәміздеріміз,яғни   ту,   елтаңба,   әнұранымыз,   елбасымыз   бар,   Егеменді
мемлекетіміз.
Қазақстан

Жүргізуші: Мерекеде сызылтып ән салады,
                     Ән айтып, би де билеп жан салады.
                     Бұл ұлы мерекеде ән салғанда,
                     Бүкіл ел шапалақтап қарсы алады.
Ән «Қазақстан»

description:
Тақпақтар:
Алтынай:

Азат:

Адия:
Он алтыншы желтоқсан,
Елдің ұлы мейрамы.
Жаңа шыққан көктемдей,
Жаз күніндей жайдары.
Отантарих, Отантіл,
Жасаған елің, ер халқың.
Отанөлең, Отанжыр,
Көтерген көкке ел даңқын.
Әнұраны елімнің,
Шақырады бірлікке.
Егеменді халқымның,
Болашағы бірлікте.
Игілік:

                              Еркіндігім – Елтаңбам
Тәуелсіздік жолында
Талайталай тер тамған
Билігім өз қолымда
Ойын « Қыз қуу »
Шарты:  атқа   мініп   қыз   қашады,  жігіт   оны   қуады.  Егер   жігіт   қуып  жетсе
қыздың бетінен сүйеді, жете алмаса қыз қамшымен ұрады.
Жүргізуші:  Көңілді өскен баламыз,
                      Шырқатып әнге саламыз.
                      Тойымызға сән берер
                      Би де билеп аламыз.
Би «Қамажай»
Тақпақтар:
Иясин:

Құтты болсын тәуелсіздік мерекесі,
Мықты болсын елімнің керегесі.

description:
Мерей:

Медина:

Орынай:
Ғазима:
Татутәтті боп халқымыз әрқашан,
Кетпесін туған жердің берекесі.
Он алтыншы желтоқсан,
Ел мерейі тасыған.
Қазақ деген қалың жұрт,
Бәрін кешті басынан.
Көк аспандай көгілдір,
Қазақстан байрағы.
Тұрса күндей төгіп нұр,
Жылдарыңыз жайдары.
Я люблю тебя мой – Казахстан,
Люблю я также свой народ.
Люблю я маму и отца,
Люблю я степи и гонца.
Тәуелсіздік бас арманы болған екен,
Атамыз бен бабамыздың сол ертеден.
Арманына жету үшін күрескені,
Тарихта шежіре боп қалған екен.
Жүргізуші: Келесі кезекте
өлеңімен Аманжол Азатты ортаға шақырамыз.
Тақпақтар:
Марғұлан:

Қуат алған өзінен,
Туған елдің ұлымын.
Бақытты боп өсірген,

description:
Отанамның гүлімін.
Малика:

Ақниет:

Бізбен бірге бар әлем,
Қуанады балаша.
Қуанышқа бөленген,
Өмір қандай тамаша.
Зеңгір аспан көгілдір,
Алтын күні төрінде.
Тамылжытып төгіп нұр,
Шаттық сыйлар көңілге.
Нұрбек:

 Рухия:

Отанымның төрінде,.
Әсем қаламАстанам.
Құтты болсын мерекең,
Әсем қаламАстанам.
Моя Родина – Отан,
Край любимый Казахстан.
Горы, степи и поля,
Это все моя Земля.
Ән «Қазақстан"
                          Ойын «Жүректен шыққан жылы сөздер»
Шарты: әр бала ортаға шығып Қазақстанға деген өздерінің жүректен шыққан
сөздерін айтады.
Жүргізуші:
Құтты болсын ағайын,
Тәуелсіздік мереке.

description:
Тілейміз біз сіздерге
Ырыс ,бақыт,береке.
Құрметті қонақтар осындай әдемі тілектермен, әндерімізбен бүгінгі
ертеңгілігімізді аяқтаймыз.  Мерекелеріңіз тағы да құтты болсын!!!
                                 № 11 «Аққу» тобы
1. Әнұран
2. Тақпақ
3. Көрініс   (4бала қатысады)     (1парта, 2орындық)
4. Ән «Қазақстаным менің»
5. Тақпақ
6. Ойын «Қыз қуу» ( 2 ат, қамшы)
7. Би «Қамажай»      (8 қыз)
8. Тақпақ
9. Мәнерлеп оқу –Азат
10.
11. Ән «Қазақстан»
12. Ойын «Жүректен шыққан жылы сөздер»
Тақпақ

title: «Тәуелсіз елім-Қазақстан!»


extracted_text:
Урок
Предмет: Математика ( 1 часть)
УМК «Начальная школа XXI века»
Класс:1
Тема урока: СКЛАДЫВАЕМ ЧИСЛА.
Цели: познакомить учащихся с арифметическим действием – сложением;
учить выполнять запись сложения, используя знаки «+», «=»; закреплять
навыки сравнения предметов, используя слова «внутри», «вне»; развивать
логическое мышление, умение рассуждать.
Критерии успеха:научить устным приёмам сложения чисел.
1. Орг. момент. Здравствуйте, ребята!
Прозвенел уже звонок
Начинаем наш урок.
II.Устный счёт.
 Прошу вас посчитать от 1 до 10. Кто первый? А теперь  хором. Отлично!
Назову я вам число,
Всем известное оно.
Попрошу вас не зевать
Его «соседей» называть.
1 ряд. У 5 ?
2 ряд. У 3 ?
3 ряд. У 8 ?
Молодцы¸ ребята!
 Белка деткам помогала:
Под кустом грибы искала.
Раз грибок, ещё грибок –
Полный будет кузовок. (Два.)

  Два петуха на жердь взлетели,
Ударив крыльями, запели:
 Кукареку, кукареку!
Потом ещё один взлетел
И тоже радостно запел:
 Кукареку, кукареку!
Теперь, дружочек мой, давайка,
Всех петухов пересчитайка! (Три.)
Белочки грибы сушили, Ну, а посчитать забыли.
Кто ответит быстро, детки,
Хватит ли грибов всем белкам?
(на наборном полотне 7  белок и 5 грибов) (Хватит)
Как узнали, объясните?(установили соответствие)
Можно сделать поровну?
На полянке у дубка
Ёж увидел 2 грибка,
Походил вокруг осин
И нашёл еще один.
Нука, кто считать готов,
Сколько ёж нашел грибов?
III .Сообщение темы урока.
– Рассмотрите рисунок на доске.
– Какой вопрос можно придумать к этому рисунку? (Сколько всего
фруктов?)Ответьте на этот вопрос.
Запись: 3 и 2 – это 5.
IV.  Изучение нового материала.
Работа по учебнику. Ребята, откройте с. 40.
1. Выполняем задание 1.
– Рассмотрите рисунок. Кто здесь нарисован?
– Сколько тигров?  Сколько львов?
– Сколько всего животных?
Запись:   4 и 3 – это 7.
– В математике  вместо слова «и» используется знак «+» («плюс»), вместо
слова «это» знак «=» («равно»).
Запись на доске: 4 + 3 = 7.
Эта запись читается так:
а) К четырем прибавить три, получится семь.
б) Четыре плюс три равно семь.
– Данное действие называется «сложением».
2. Задание 2 (с. 40) с использованием набора «Касса цифр».
– Сколько цветов дарит девочка клоуну?
– Сколько цветов дарит мальчик?
– Сколько всего цветов получит клоун в подарок?
Запись на доске: 5 + 3 = 8.
– Кто прочитает полученную запись?
3. Переходим к выполнению задания 3 (с. 41) с использованием набора
«Касса цифр». – Какие ягоды нарисовал художник? Сравните ягоды земляники. Чем они
отличаются?
– Сколько больших ягод? Маленьких ягод?
– Сколько всего ягод?
Запись на доске: 3 + 6 = 9.
– Прочитайте запись.
4. Задание 4 (с. 41) с использованием набора «Касса цифр».
Учащиеся работают с набором.
– Сравните флажки. Чем они отличаются? (Флажки отличаются цветом и
размером.)
– Сколько красных флажков на рисунке?
– Сколько желтых флажков?
Физминутка.
Здравствуй, радугадуга,
Разноцветный мостик!
Здравствуй, радугадуга!
Принимай нас в гости.
Мы по радуге бегом
Пробежимся босиком.
Через радугудугу
Перепрыгнем на бегу.
И опять бегом, бегом
Пробежимся босиком.                Н Нищева
V. Работа в печатной тетради.
Дополнение записей: вписывание пропущенных цифр и знака «+» в
соответствии с рисунком и вопросом.
«Движение» по шкале линейки.
Тренировка в написании изученных цифр.
Установление закономерности в записи цифр и продолжение работы в
соответствии с выявленной закономерностью.
Продолжение узора по заданной программе.
Анализ образца и расположение геометрических фигур в прямоугольной






таблице (одновременный учет формы и цвета).
VI. Игра. Работа по рядам.
Игра «Собери грибы». (на магнитной доске)
Проведем соревнования
И проверим ваши знанья.
На каком ряду у нас
Грибники высокий класс?
Выложить грибы на доске в несколько рядов. Предложить решить с
помощью сложения "сколько грибов всего?". Какой ряд справится быстрее?
VII. Итог урока. Рефлексия.
 Что нового вы узнали на уроке?
 Чему вы сегодня учились на уроке?
 Какое действие можно записать с помощью знака «+»?
 По каким признакам можно сравнивать предметы?
 Что оказалось трудным и почему? (Высказывания детей).
 Спасибо за урок!

file_name: урок 1 кл..docx

intro: Урок математики в первом классе. Тема урока "Складываем числа". Урок проходит в игровой форме. Дети с помощью стихов, загадок учатся складывать числа в пределах десяти. Текст в учебнике красочный, наглядный, плюс магнитная доска. Дети являются активными участниками урока, пассивных наблюдателей на уроке нет.

title: Урок математики 1 класс "Складываем числа"


extracted_text:
«Елін сүйген Елбасы»
Мақсаты: Елімізге еңсе тіктетіп, мемлекетімізді ығымдап берген, халқымызды әлемге
танытып, алаш баласының абройын асқақтатаын  Елбасының кісілік келбетін, құрметті тұлға
екенін таныту.
Білімділік:  Балаларды білімділікке, еңбекқорлыққа, үлкенді құрметтеуге баулу.
Дамытушылық:  Балалардың ойөрісін, рухани байлығын, сөздік қорын дамыту
Тәрбиелік: Елін сүйген, елі сүйген Елбасыдан үлгі алуға  Отан сүйгіштікке, туған жерін,
елін,тарихын, салтдәстүрін  құрметтеуге тәрбиелеу.
Әдістәсілдер:  Сұрақ жауап, түсіндіру, үйрету, әңгімелеу,тақпақ, балаларды мақтау,
мадақтау,  қорытындылау.
Көрнекіліктер: Қазақстан Республикасының рәміздері,Президент  Н.Ә.Назарбаевтың суреті,
слайд.
    Іс –әрекет
кезеңдері:
Мотивациялық
қозғаушылық
Тәрбиешінің іс әрекеті:
Балалардың ісәрекеті:
Балалар шеңбер құрып өлең
мазмұнына қарай қимыл қозғалыс
жасады
Келген қонақтармен
амандасу.
Шаттық  шеңбер:
Көк аспанда күн күлсін,
Бірге күлсін бүлдіршін.
Ұл қолында ту жүрсін,
Қыз қолында гүл жүрсін.
Бірге күлсін бүлдіршін.
Балалар бір – біріне жылы
лебіздерін білдіреді.
Балалар шеңберге тұрып жылы
лебіздерін білдіреді.
Балалар әнұран орындайды.
Бір жылда неше мезгіл бар?
Төрт мезгілді кім атап
береді?
Балалар қолдарын жүрек тұсына
қойып орындады.
Бір жылда төрт мезгіл бар.
Көктем,жаз,күз,қыс.
 Қазір жылдың қай мезгілі?
 Қазір жылдың күз мезгілі.
 Күз мезгілінде неше ай бар?
 Күз мезгілінде үш ай бар.
Қанеки, кім атап береді?
Қыркүйек, қазан, қараша Ой,. Жарайсыңдар!  Қазір
күз мезгілінің  қай айы?
Күз  мезгілінде ауарайы
қандай болады?
Күз мезгілінің соңғы айы қараша.
Ауа – райы салқын болады,
құстар жылы жақа ұшып кетеді,
адамдар жылы киім киеді,
жапырақтар сарғайып жерге
түседі.
Бір аптада неше күн бар?
Бір аптада жеті күн бар.
Жеті күнді атаңдаршы?
Дүйсенбі,сейсенбі,сәрсенбі,
бейсенбі, жұма, сенбі,жексенбі.
Ұйымдастыр
шылық
ізденістік
Балалар біздің қазақ халқы
заңға емес,жасы үлкен
адамдарға,билерге бағынған.
Не бір шешілмейтін
даужанжалдарды билер
шешіп, жазасын солар берген.
Олай болса, үш кеменгер
қазақтың  қара қырды қақ
жарған үш би болған.
Балалар, біз өткенімізге көз
жүгірттік. Енді бүгінімізге
келейік.
Балалар бүгінгі
ұйымдастырылған оқу іс –
әрекетіміз ерекше болмақ.
Себебі біз елбасымыз туралы
«Елін сүйген  Елбасы» атты
тақырыптық жаңа оқу іс –
әрекетін өтеміз.
 Балалар сендер білесіңдер
ме, біздің Отанымыз қалай
аталады?
Қазақстан қандай мемлекет?
Отан дегенді қалай
түсінесіңдер?
Кім Отан туралы мақал
мәтел біледі. Қанеки, кім
Отан туралы тақпақ біледі?
Қазақстан
 Тәуелсіз мемлекет
Балалар өз білгендерін айтты.
С Інжу
Отан үшін отқа түс күймейсің. Адия
Отан отбасынан басталады.
Рухия:
            Шұғылалы таңымыз.
            Қазақ жері – бағымыз
            Қайнарынан мөп – мөлдір
            Сусындайды жанымыз.
Ақниет:
             Отанды әркім анасындай,
              Қастерлейді бағалап
             Өйткені Отан баласындай
              Бізді өсірер аялап.
Адия:
Ашық болсын  десек елдің аспаны
Мөлдір судай тұнық болсын
жастары
Сәбилерге үлгілі өнер көрсеткен
Балабақша тәрбиенің бастауы
Маңғыстау облысында тұрамыз.
Жаңаөзен қаласында тұрамыз
Астана
Балалар Астананың көркем
жерлерін слайдтан  тамашалайды.
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев
Біз қандай облыста тұрамыз?
 Қандай қалада тұрамыз?
Жарайсыңдар балалар!
Қазақстанның Елордасы қай
қала?
1998 жылы Ақмола қаласы
Астана деп өзгертті
Астана өте әсем қала, Астана
қаласында үлкен ғимараттар
орналасқан. (Слайд)
Мынау Елбасымыздың Ақ
ордасы, бәитерек, хан шатыр
Жарайсыңдар балалар!
 Біздің Елбасымыз кім?
1991 жылы 1 – желтоқсанда
Республика жұртшылығы
Н.Ә. Назарбаевты
Республикамыздың тұңғыш
президенті етіп сайлады.
Елбасымыздың арқасында
әлем бізді мойындады. Балалар Елбасымыз
Нұрсұлтан  атамыздың, өмір
туралы айтып өтейік. Н.Ә.
Назарбаев 1940 жылы 6
шілдеде Алматы облысы,
Қаскелең  ауданындағы
Үшқоңыр жайлауы, Шамалған
ауылында Әбішпен Әлжанның
отбасында дүниеге келді.
Н.Ә.Назарбаев Отанымыздың
барлық жағдайын жақсарту
үшін  көп еңбек сіңірді.
1991 жылдың  16
желкоқсандағы жоғары
сессиясында ҚР «Тәуелсіз
демократиялық және құқылы
мемлекет» деп
жарияланды.1992 жылы 4
маусымда жаңа мемлекеттік
рәміздері Елтаңба, Ту,
Әнұран бекітілді.

Сергіту сәті:
Керегедей керіліп,
Шеңбер құрып тұрайық.
Уық болып шаншылып,
Шаңырақты құрайық.
Кйіз үйге ұқсадық.
Аманесен болайық
Жарайсыңдар балалар!
Қалалардың көркейіп,
гүлденуі, қала көшелерінің
тазалығы мен жасыл желекке
орануы, табиғатымызға сән
береді. Елбасымыз Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаев «Тазалық
– саулық негізі, саулық –
байлық негізі» деп, қоршаған
ортаның ластануына жол
бермеу мәселесіне айрықша
мән берді. Балалар сендерде
Иясин:  Елбасымыз жолдайды,
               Халық оны қолдайды.
               Ешқашанда орынсыз
               Шешімдері болмайды.
Азат:
 Туған жерім кең байтақ,ұлан
ғайыр,
 Елбасшысы Отанымның
Назарбаев.
 Нұрсұлтандай атамыз ұстап
тұрған,
 Қазақстанның болашағы бар
ғажайып.
Хамза:

Атап айтсақ  мың тоғыз жүз
тоқсан бірде,
 Әртүрлі өзгерістер болды елде.
Кемеңгер, аса ойшыл Президентім,
Тәуелсіздік мәртебесін алды елге!
С Інжу:
 Ауыр күнді артымызға тастауы
Қиын кезде қиындықтан қашпауы
Тілім, дінім, ұлтым қайта көгерген
Елбасым Нұрағаның бастауы.
Балалар мұқият тыңдап отырады.
Сергіту сәтін өлең мазмұнына
қарай    қимыл арқылы жасайды. осы елбасымыз сияқты
табиғатты аялай білесіңдер
ме?
Жарайсыңдар балалар!
Сендерде Елбасымыз сияқты
табиғатты аялап жүріңдер.
Қане, кім табиғат туралы
тақпақ айтады?
Балалар сендер егеменді
елдің ұландарысыңдар.
Отанымыздың мақтан тұтар
болашағы мына сендерсіңдер.
Ойын: «Кім жылдам?»
Шарты: Экран арқылы
суреттер  жасырылады.
Балалар сол суреттерге қарап
жауап береді.
М Інжу: Табиғат ол анамыз,
               Табиғат ол панамыз.
                Құшағында ойнаймыз,
                Шаттық әнге саламыз.
Санжар:  Қайда сұлу табиғат,
                 Тіршіліктің анасы.
                  Қорғай біл, ей, адамзат
                  Табиғат – елдің анасы.
Балалар суреттерге қарап  жауап
береді.
Балалар алған әсерлерімен, көңіл
күйлерін,не үйренгендерін, немен
айналысқандарын айтады.
Рефлексиялық
–
түзетушілік
Қорытындылау:
Балалардан бүгінгі
ұйымдастырылған оқу іс –
әрекетінен алған әсерлерін, көңіл – күйлерін, не
үйренгендерін, немен
айналысқандарын сұрау.
Балаларды мақтап, мадақтау.

                                                                                «Бекітемін»
№ 22 «Ақбұлақ» балабақшасы
жедел басқару құқығындағы
МКҚКның директоры
_________ Джаманшалова Г. Н.
«___»___________________ 2015 ж.

                                          Ашық оқу  ісәрекеті
                  Тақырыбы: «Елін сүйгенЕлбасы» Дайындаған:№8 «Балбұлақ» тобының
                                                                           Тәрбиешісі:Табинаева Ф.Н

                                 20152016 оқу жылы

file_name: «Елін сүйген  Елбасы» 8 топ.docx

intro:
«Елін сүйген Елбасы»

Мақсаты: Елімізге еңсе тіктетіп, мемлекетімізді ығымдап берген, халқымызды әлемге танытып, алаш баласының абройын асқақтатаын  Елбасының кісілік келбетін, құрметті тұлға екенін таныту.

Білімділік:  Балаларды білімділікке, еңбекқорлыққа, үлкенді құрметтеуге баулу.

Дамытушылық:  Балалардың ой-өрісін, рухани байлығын, сөздік қорын дамыту

Тәрбиелік: Елін сүйген, елі сүйген Елбасыдан үлгі алуға  Отан сүйгіштікке, туған жерін, елін,тарихын, салт-дәстүрін  құрметтеуге тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер:  Сұрақ- жауап, түсіндіру, үйрету, әңгімелеу,тақпақ, балаларды мақтау,  мадақтау,  қорытындылау.
Көрнекіліктер: Қазақстан Республикасының рәміздері,Президент  Н.Ә.Назарбаевтың суреті, слайд.

    Іс –әрекет кезеңдері:

Тәрбиешінің іс- әрекеті:
Балалардың іс-әрекеті:
Мотивациялық
қозғаушылық

	Келген қонақтармен амандасу.
Шаттық  шеңбер:
Көк аспанда күн күлсін,
Бірге күлсін бүлдіршін.
Ұл қолында ту жүрсін,
Қыз қолында гүл жүрсін.
Бірге күлсін бүлдіршін.

Балалар бір – біріне жылы лебіздерін білдіреді.

-Балалар әнұран орындайды.

-Бір жылда неше мезгіл бар?

-Төрт мезгілді кім атап береді?

- Қазір жылдың қай мезгілі?

- Күз мезгілінде неше ай бар?

-Қанеки, кім атап береді?

-Ой,. Жарайсыңдар!  Қазір күз мезгілінің  қай айы?

-Күз  мезгілінде ауа-райы қандай болады?

-Бір аптада неше күн бар?

-Жеті күнді атаңдаршы?

	-Балалар шеңбер құрып өлең мазмұнына қарай қимыл қозғалыс жасады

-Балалар шеңберге тұрып жылы лебіздерін білдіреді.

-Балалар қолдарын жүрек тұсына қойып орындады.

-Бір жылда төрт мезгіл бар.

-Көктем,жаз,күз,қыс.

- Қазір жылдың күз мезгілі.

- Күз мезгілінде үш ай бар.

-Қыркүйек, қазан, қараша

-Күз мезгілінің соңғы айы қараша.

-Ауа – райы салқын болады, құстар жылы жақа ұшып кетеді, адамдар жылы киім киеді, жапырақтар сарғайып жерге түседі.

-Бір аптада жеті күн бар.

-Дүйсенбі,сейсенбі,сәрсенбі,
бейсенбі, жұма, сенбі,жексенбі.

Ұйымдастыр шылық-ізденістік

	-Балалар біздің қазақ халқы заңға емес,жасы үлкен адамдарға,билерге бағынған. Не бір шешілмейтін даужанжалдарды билер шешіп, жазасын солар берген. Олай болса, үш кеменгер қазақтың  қара қырды қақ жарған үш би болған.
Балалар, біз өткенімізге көз жүгірттік. Енді бүгінімізге келейік.
-Балалар бүгінгі ұйымдастырылған оқу іс – әрекетіміз ерекше болмақ. Себебі біз елбасымыз туралы «Елін сүйген  Елбасы» атты тақырыптық жаңа оқу іс – әрекетін өтеміз.
- Балалар сендер білесіңдер ме, біздің Отанымыз қалай аталады?
-Қазақстан қандай мемлекет?
-Отан дегенді қалай түсінесіңдер?
-Кім Отан туралы мақал-мәтел біледі. Қанеки, кім Отан туралы тақпақ біледі?

-Біз қандай облыста тұрамыз?

- Қандай қалада тұрамыз?

-Жарайсыңдар балалар! Қазақстанның Елордасы қай қала?

-1998 жылы Ақмола қаласы  Астана деп өзгертті
-Астана өте әсем қала, Астана қаласында үлкен ғимараттар орналасқан. (Слайд)

-Мынау Елбасымыздың Ақ ордасы, бәитерек, хан шатыр

-Жарайсыңдар балалар!

 -Біздің Елбасымыз кім?

1991 жылы 1 – желтоқсанда Республика жұртшылығы Н.Ә. Назарбаевты Республикамыздың тұңғыш президенті етіп сайлады. Елбасымыздың арқасында әлем бізді мойындады.-Балалар Елбасымыз Нұрсұлтан  атамыздың, өмір туралы айтып өтейік. Н.Ә. Назарбаев 1940 жылы 6-шілдеде Алматы облысы, Қаскелең  ауданындағы Үшқоңыр жайлауы, Шамалған ауылында Әбішпен Әлжанның отбасында дүниеге келді.       -Н.Ә.Назарбаев Отанымыздың барлық жағдайын жақсарту үшін  көп еңбек сіңірді.

1991 жылдың  16-желкоқсандағы жоғары сессиясында ҚР «Тәуелсіз демократиялық және құқылы мемлекет» деп жарияланды.1992 жылы 4-маусымда жаңа мемлекеттік рәміздері Елтаңба, Ту, Әнұран бекітілді.

Сергіту сәті:
Керегедей керіліп,
Шеңбер құрып тұрайық.
Уық болып шаншылып,
Шаңырақты құрайық.
Кйіз үйге ұқсадық.
Аман-есен болайық

Жарайсыңдар балалар! Қалалардың көркейіп, гүлденуі, қала көшелерінің тазалығы мен жасыл желекке орануы, табиғатымызға сән береді. Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Тазалық – саулық негізі, саулық – байлық негізі» деп, қоршаған ортаның ластануына жол бермеу мәселесіне айрықша мән берді. Балалар сендерде осы елбасымыз сияқты табиғатты аялай білесіңдер ме?
-Жарайсыңдар балалар!Сендерде Елбасымыз сияқты табиғатты аялап жүріңдер. Қане, кім табиғат туралы тақпақ айтады?
-Балалар сендер егеменді елдің ұландарысыңдар. Отанымыздың мақтан тұтар болашағы мына сендерсіңдер.

Ойын: «Кім жылдам?»
Шарты: Экран арқылы суреттер  жасырылады. Балалар сол суреттерге қарап жауап береді.

-Қазақстан
- Тәуелсіз мемлекет
-Балалар өз білгендерін айтты.

С Інжу
-Отан үшін отқа түс күймейсің.
Адия
-Отан отбасынан басталады.

Рухия:
            Шұғылалы таңымыз.
            Қазақ жері – бағымыз
            Қайнарынан мөп – мөлдір
            Сусындайды жанымыз.
Ақниет:
             Отанды әркім анасындай,
              Қастерлейді бағалап
             Өйткені Отан баласындай
              Бізді өсірер аялап.
Адия:
Ашық болсын  десек елдің аспаны
Мөлдір судай тұнық болсын жастары
Сәбилерге үлгілі өнер көрсеткен
Балабақша тәрбиенің бастауы

-Маңғыстау облысында тұрамыз.

-Жаңаөзен қаласында тұрамыз

-Астана

-Балалар Астананың көркем жерлерін слайдтан  тамашалайды.

-Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев

Иясин:  Елбасымыз жолдайды,
               Халық оны қолдайды.
               Ешқашанда орынсыз
               Шешімдері болмайды.
Азат:
 Туған жерім кең байтақ,ұлан-ғайыр,
 Елбасшысы Отанымның Назарбаев.
 Нұрсұлтандай атамыз ұстап тұрған,
 Қазақстанның болашағы бар     ғажайып.

Хамза:
Атап айтсақ  мың тоғыз жүз тоқсан бірде,
 Әртүрлі өзгерістер болды елде.        Кемеңгер, аса ойшыл Президентім,
Тәуелсіздік мәртебесін алды елге!

С Інжу:
 Ауыр күнді артымызға тастауы      Қиын кезде қиындықтан қашпауы
Тілім, дінім, ұлтым қайта көгерген            Елбасым Нұрағаның бастауы.

Балалар мұқият тыңдап отырады.

Сергіту сәтін өлең мазмұнына қарай    қимыл арқылы жасайды.

М Інжу: Табиғат ол анамыз,
               Табиғат ол панамыз.
                Құшағында ойнаймыз,
                Шаттық әнге саламыз.

Санжар:  Қайда сұлу табиғат,
                 Тіршіліктің анасы.
                  Қорғай біл, ей, адамзат
                  Табиғат – елдің анасы.

Балалар суреттерге қарап  жауап береді.
Рефлексиялық –
түзетушілік

	Қорытындылау:
Балалардан бүгінгі ұйымдастырылған оқу іс – әрекетінен алған әсерлерін, көңіл – күйлерін, не үйренгендерін, немен айналысқандарын сұрау.
Балаларды мақтап, мадақтау.	Балалар алған әсерлерімен, көңіл - күйлерін,не үйренгендерін, немен айналысқандарын айтады.

title: «Елін сүйген Елбасы»


extracted_text:
«Бекітемін»
№ 22 «Ақбұлақ» балабақшасы
жедел басқару құқығындағы
МКҚКның директоры
_________ Джаманшалова Г. Н.
«___»___________________ 2016 ж.

        Тақырыбы:«Алтын күз, әсем айналам,
                            Еліне береке сыйлаған»
Дайындаған:Табинаева .Ф.Н

                                     2015-2016ж Мақсаты: Алтын күз мерекесін өткізу.
Күз туралы түсініктерін кеңейту.
Табиғатты  қорғауға  тарбиелеу.
Музыка ойнап, әсем безендірілген залға балалар келіп кіреді.
Жүргізуші: Қарсы алайық бәріміз,
                      Жасымыз бен кәріміз.
                      Қырдан кепті қыдырып,
                      Алтын күз бізге нұр төгіп.
      Армысыздар ұстаздар мен атааналар, қадірлі қонақтар! «Алтын күз, әсем
айналам, еліне береке сыйлаған» атты ертеңгілігімізге қош келдіңіздер!
Балалар, мен сендерге бір жұмбақ жасырғым келіп тұр.
Жапырақтар сарғаяды,
Күн бұлттанады,
Жаңбыр жиі жауады,
Құстар жылы жаққа ұшады.
Айтыңдаршы, балалар,
Бұл қай кезде болады?  (Күз)
Балалар бізге қонақ келе жатқан сияқты.Ол кім болды екен?
Күз ханшайымы: Сәлем менің достарым,
                                 Өмірге көп қосқаным,
                                 Күз сыйлығын алыңдар
                                 Сыйлығына қаныңдар.
                                 Молшылыққа кенеліп,
                                 Шаттық әнге салыңдар.
Жүргізуші: Сәлеметсіз бе, Күз ханшайымы! Біздің балалар сізді асыға күтті.
Күз ханшайымы: Рахмет, менің достарым! Ал, мен сендерге жұмбақ ала
келдім.
1.Бұтақта ілініп тұрамын,
   Піскенде себетке құладым.(Жеміс)
2. Ашулы қонақ бұл анық,
    Тонын  шешсе жыладық. (Пияз) 3. Өсірер тың дала,
    Көшірер қамбаға.
    Айналар ұңға да
    Айналар нанға да.(Бидай)
4. Сырты қатты,
     Іші тәтті. (Қарбыз)
5. Өсірдім ұлпа қар,
    Шешуін кім табар? (Мақта)
                                                 Би: «Жапырақтар»

Жүргізуші:Күзді жақсы көремін,
                     Молшылық ол ел күткен.
                     Алтын астық көп егін,
                     Жиналатын елдіктен.дей отырып тақпаққа кезек берейік.
Меиірім
Сәлем беру салтының,
Жомарт күздей халқымыз.
Күздің берер байлығын,
Жинар бізден халқымыз.
Ал, халайық тұрмайық,
Әндетейік, жырлайық.
Жомарт күздің сыйлығын,
Біз сіздерге сыйлайық.
Бақытжан
Қамба толды астыққа
Алтын саған алтын күз
Бір уыстан шаштық та
Қап−қап  қауын алдық біз
Іңкәр
 Берекелі, мерекелі,
Келді жомарт алтын күз.
Қалада да, далада да,
Жанның бәрі жарқын жүз.
Заңғар
Астық, жеміс жиылды, Қамбамызға құйылды.
Ардақты күз мың алғыс
Алдық өнім сыйыңды.
Қ Інжу
Құстар қайтты ән салып,
Бұлт шарлады аспанды.
Күз келді жар салып,
Күзгі суық басталды.
Жүргізуші :
Мұңға батқан жүректі ән оятар
Тәтті үннің әсерін жан оятар
Жанға қуат жүрекке шаттық сыйлап
Жас балаша көңілді жадыратар
                                                          Ән: «Күз келгенде»
Жүргізуші:  Атааналармен  ойын: «Шебер қолдар»
Ойынның шарты: Түрлі құралдарды пайдалана  отырып белгіленген уақыт
аралығында күзгі киім дауындау.
(газет, түрлітүсті қағаз, жапырақ, пакет, салфетка,қайшы,желім ,)

Жүргізуші:  Күз ханшайымы! Біздің қыздарымыз,  аналары тіккен күздік киім
үлгілерін  көрсетпекші. Ендеше «Алтын күз2015» күзгі сән үлгісін ортаға
шақырамыз! Қарсы алыңыздар!
Жүргізуші:Өнер десе өрілген

           Биіктерден көрінген
                     Бишілерді шақырсақ
                     Қолшатыр биімен
                                                        Би: «Қолшатыр»
Жүргізуші:Келесі кезекті тақпаққа береміз.
Меруерт
Қуандырып біздерді,
Мерекелі күз келді.
Кел жемісті алтын күз
Кемелденсін  халқымыз.
Гүлдаурен
Берекесін сыйлауға,
Өлкемізге күз келді. Жемістерін жинауға,
Шақырады біздерді.
Құралай
Күзді жақсы көремін,
Молшылық ол ел күткен.
Алтын астық көп егін,
Жиналатын елдіктен.
Ағзам
Ағаштардан  жамырап,
Ұшты кенет жапырақ.
Ой, алақай тамаша
Шашу шашты жапырақ.
Қ Рамазан
Сары күз болыпты,
Дала егінге толыпты.
Жапырақтар сарғайып,
Құстар кетіп болыпты.
Бекдияр
Табиғат ана көңілді
Бояудан шуақ төгілді.
Алтын күз сыйлап қуаныш,
Жапырақ жерге төгілді.
Жүргізуші:Бишілерде өнер көп
                     Би билейді мәнерлеп
                     Бишілер биін көріңдер
                     Өнерге баға беріңдер
                                                          Би: «Шығыс »
Жүргізуші: Ал балалар тұрмайық
                      Әндетелік,жырлайық
  Ортамызды ашайық
  Думандатып ән айтып
  Інжу маржан шашайық!
                                                           Ән: «Күз келді»
Жүргізуші:Келесі кезекті тақпақтарға береміз
Үмітай
Күнді көрсе толғана Бұлтты көрсе шамданар
Қысты қазір жолатпа
Тола берсін қамбалар
Айдар
Жаздай күткен бәріміз
Сары алтындай сары күз
Алтын ұя бақшада
Сабақ бастар шағымыз
С.Рамазан
Үстінде егін жай
Салқын жел соғады
Гүл шөбі белдің сай
Қурап солады
Б Інжу
Көк аспаным мөлдіреп
Алтын күзім елжіреп
Асыр салып жүре бер
Сары көйлегің желбіреп
Айзере
Алтын, сары, қызыл, көк,
Алуан−алуан жапырақ
Күзгі бақта күлімдеп
Көз тартады атырап
Рахат
Таудан салқын жел соқса,
Сыбдырлайды қалтырап.
Жақын қалды Желтоқсан
Жабырқайды жапырақ.
Ойын:«Шалшық суды айналып өт»
Ойынның шарты:ойынға барлығы 8 бала қатысады, 8 бала  4тен екі топқа
бөлінеді. Бала резенке етікті киіп, қолшатырды ұстап  шалшық  суды айналып
келіп кезекті кейінгі баладарға  ретімен береді.  Қай топ ойынды бірінші
аяқтаса сол жеңімпаз. Жүргізуші:Мың бұралып билеген
                      Аруды кім сүймеген
                      Күміс көмей аруларға,
                      Кімдер басын имеген – деп келесі кезекте ұл, қыздарымыздың
орындауында
                                                                    Би: «Көңілді »
Тақпақ: Келесі кезекті тақпақтарға береміз
Жақсылық
 Аспанды сұрғылт бұлт,
 Жанжақтан жабады.
 Күн бірте суытып,
 Жауын көп жауады.
Мунира
Жемісті мол теретін
 Күз дос екен бізбенен
 Бәрін тауып беретін
 Жомарт екен күз деген

Шалһар
Қыстың қамын ойлайық,
Күздің тойын тойлайық.
Жасады той халқымыз
Жасажаса Алтын күз!
Нұрали
Күз келді,күз келді,
Көп жемістер піседі.
Сарғайып жапырақ,
Судырап түседі.
Кәусәр
Алқаптан бидайды,
Қоймаға ел жинайды.
Тырнасы тізілген,
Ұнатам күзді мен.
Жасұлан
Жетті желмен алтын күз,
Жеміс жинау салтымыз.
Жиып , теріп  болған соң,
Той жасайды халқымыз. Перизат
Күзім , күзім, күзім – ау
Мінезің бұзық – ау.
Жаңбырың сіркіреп
Келгенің қызық – ау.
Жүргізуші:  Жарайсыңдар! Балалар.
Күз ханшайымы: Керемет! Қандай әдемі! Балалар, менің басқа балабақша
бүлдіршіндеріне  баратын уақытым болыпты. Мен енді кетейін, келесі
кездескенше сау болыңдар!
Жүргізуші: Құрметті қонақтар, атааналар бүгінгі «Алтын күз, әсем айналам,
еліне береке сыйлаған»  атты ертеңгілігімізді аяқтай отырып, күз берекелі,
астықты болсын демекпіз. Сау болыңыздар қонақтар, келгенше жыл айналып.

file_name: «Алтын күз, әсем айналам, Еліне береке сыйлаған».docx

intro:
«Бекітемін»
№ 22 «Ақбұлақ» балабақшасы
жедел басқару құқығындағы
МКҚК-ның директоры
_________ Джаманшалова Г. Н.
«___»___________________ 2016 ж.

        Тақырыбы:«Алтын күз, әсем айналам,
                            Еліне береке сыйлаған»

Дайындаған:Табинаева .Ф.Н

                                     2015-2016ж

Мақсаты: Алтын күз мерекесін өткізу.
Күз туралы түсініктерін кеңейту.
Табиғатты  қорғауға  тарбиелеу.
Музыка ойнап, әсем безендірілген залға балалар келіп кіреді.

Жүргізуші: Қарсы алайық бәріміз,
                      Жасымыз бен кәріміз.
                      Қырдан кепті қыдырып,
                      Алтын күз бізге нұр төгіп.
      Армысыздар ұстаздар мен ата-аналар, қадірлі қонақтар! «Алтын күз, әсем айналам, еліне береке сыйлаған» атты ертеңгілігімізге қош келдіңіздер!
Балалар, мен сендерге бір жұмбақ жасырғым келіп тұр.
Жапырақтар сарғаяды,
Күн бұлттанады,
Жаңбыр жиі жауады,
Құстар жылы жаққа ұшады.
Айтыңдаршы, балалар,
Бұл қай кезде болады?  (Күз)
Балалар бізге қонақ келе жатқан сияқты.Ол кім болды екен?
Күз ханшайымы: Сәлем менің достарым,
                                 Өмірге көп қосқаным,
                                 Күз сыйлығын алыңдар
                                 Сыйлығына қаныңдар.
                                 Молшылыққа кенеліп,
                                 Шаттық әнге салыңдар.
Жүргізуші: Сәлеметсіз бе, Күз ханшайымы! Біздің балалар сізді асыға күтті.

Күз ханшайымы: Рахмет, менің достарым! Ал, мен сендерге жұмбақ ала келдім.
1.Бұтақта ілініп тұрамын,
   Піскенде себетке құладым.(Жеміс)
2. Ашулы қонақ бұл анық,
    Тонын  шешсе жыладық. (Пияз)
3. Өсірер тың дала,
    Көшірер қамбаға.
    Айналар ұңға да
    Айналар нанға да.(Бидай)
4. Сырты қатты,
     Іші тәтті. (Қарбыз)
5. Өсірдім ұлпа қар,
    Шешуін кім табар? (Мақта)
                                                 Би: «Жапырақтар»

Жүргізуші:Күзді жақсы көремін,
                     Молшылық ол ел күткен.
                     Алтын астық көп егін,
                     Жиналатын елдіктен.-дей отырып тақпаққа кезек берейік.
Меиірім
Сәлем беру салтының,
Жомарт күздей халқымыз.
Күздің берер байлығын,
Жинар бізден халқымыз.
Ал, халайық тұрмайық,
Әндетейік, жырлайық.
Жомарт күздің сыйлығын,
Біз сіздерге сыйлайық.
Бақытжан
Қамба толды астыққа
Алтын саған алтын күз
Бір уыстан шаштық та
Қап−қап  қауын алдық біз

Іңкәр
 Берекелі, мерекелі,
Келді жомарт алтын күз.
Қалада да, далада да,
Жанның бәрі жарқын жүз.

Заңғар
Астық, жеміс жиылды,
Қамбамызға құйылды.
Ардақты күз мың алғыс
Алдық өнім сыйыңды.
Қ Інжу
Құстар қайтты ән салып,
Бұлт шарлады аспанды.
Күз келді жар салып,
Күзгі суық басталды.
Жүргізуші	:
Мұңға батқан жүректі ән оятар
Тәтті үннің әсерін жан оятар
Жанға қуат жүрекке шаттық сыйлап
Жас балаша көңілді жадыратар
                                                          Ән: «Күз келгенде»

Жүргізуші:  Ата-аналармен  ойын: «Шебер қолдар»
Ойынның шарты: Түрлі құралдарды пайдалана  отырып белгіленген уақыт аралығында күзгі киім дауындау.
(газет, түрлі-түсті қағаз, жапырақ, пакет, салфетка,қайшы,желім ,)

Жүргізуші:  Күз ханшайымы! Біздің қыздарымыз,  аналары тіккен күздік киім үлгілерін  көрсетпекші. Ендеше «Алтын күз-2015» күзгі сән үлгісін ортаға шақырамыз! Қарсы алыңыздар!

Жүргізуші:Өнер десе өрілген
         	           Биіктерден көрінген
                     Бишілерді шақырсақ
                     Қолшатыр биімен
                                                        Би: «Қолшатыр»

Жүргізуші:Келесі кезекті тақпаққа береміз.

Меруерт
Қуандырып біздерді,
Мерекелі күз келді.
Кел жемісті алтын күз
Кемелденсін  халқымыз.
Гүлдаурен
Берекесін сыйлауға,
Өлкемізге күз келді.
Жемістерін жинауға,
Шақырады біздерді.
Құралай
Күзді жақсы көремін,
Молшылық ол ел күткен.
Алтын астық көп егін,
Жиналатын елдіктен.

Ағзам
Ағаштардан  жамырап,
Ұшты кенет жапырақ.
Ой, алақай тамаша
Шашу шашты жапырақ.

Қ Рамазан
Сары күз болыпты,
Дала егінге толыпты.
Жапырақтар сарғайып,
Құстар кетіп болыпты.

Бекдияр
Табиғат ана көңілді
Бояудан шуақ төгілді.
Алтын күз сыйлап қуаныш,
Жапырақ жерге төгілді.
Жүргізуші:Бишілерде өнер көп
                     Би билейді мәнерлеп
                     Бишілер биін көріңдер
                     Өнерге баға беріңдер

                                                          Би: «Шығыс »
Жүргізуші: Ал балалар тұрмайық
                      Әндетелік,жырлайық
  Ортамызды ашайық
  Думандатып ән айтып
  Інжу маржан шашайық!
                                                           Ән: «Күз келді»

Жүргізуші:Келесі кезекті тақпақтарға береміз
Үмітай
Күнді көрсе толғана
Бұлтты көрсе шамданар
Қысты қазір жолатпа
Тола берсін қамбалар
Айдар
Жаздай күткен бәріміз
Сары алтындай сары күз
Алтын ұя бақшада
Сабақ бастар шағымыз

С.Рамазан
Үстінде егін жай
Салқын жел соғады
Гүл шөбі белдің сай
Қурап солады

Б Інжу
Көк аспаным мөлдіреп
Алтын күзім елжіреп
Асыр салып жүре бер
Сары көйлегің желбіреп
Айзере
Алтын, сары, қызыл, көк,
Алуан−алуан жапырақ
Күзгі бақта күлімдеп
Көз тартады атырап
Рахат
Таудан салқын жел соқса,
Сыбдырлайды қалтырап.
Жақын қалды Желтоқсан
Жабырқайды жапырақ.

Ойын:«Шалшық суды айналып өт»

Ойынның шарты:ойынға барлығы 8 бала қатысады, 8 бала  4-тен екі топқа бөлінеді. Бала резенке етікті киіп, қолшатырды ұстап  шалшық  суды айналып келіп кезекті кейінгі баладарға  ретімен береді.  Қай топ ойынды бірінші аяқтаса сол жеңімпаз.
Жүргізуші:Мың бұралып билеген
                      Аруды кім сүймеген
                      Күміс көмей аруларға,
                      Кімдер басын имеген – деп келесі кезекте ұл, қыздарымыздың       орындауында
                                                                    Би: «Көңілді »

Тақпақ: Келесі кезекті тақпақтарға береміз

Жақсылық
 Аспанды сұрғылт бұлт,
 Жан-жақтан жабады.
 Күн бірте суытып,
 Жауын көп жауады.
Мунира
Жемісті мол теретін
 Күз дос екен бізбенен
 Бәрін тауып беретін
 Жомарт екен күз деген

Шалһар
Қыстың қамын ойлайық,
Күздің тойын тойлайық.
Жасады той халқымыз
Жаса-жаса Алтын күз!
Нұрали
Күз келді,күз келді,
Көп жемістер піседі.
Сарғайып жапырақ,
Судырап түседі.
Кәусәр
Алқаптан бидайды,
Қоймаға ел жинайды.
Тырнасы тізілген,
Ұнатам күзді мен.
Жасұлан
Жетті желмен алтын күз,
Жеміс жинау салтымыз.
Жиып , теріп  болған соң,
Той жасайды халқымыз.
Перизат
Күзім , күзім, күзім – ау
Мінезің бұзық – ау.
Жаңбырың сіркіреп
Келгенің қызық – ау.

Жүргізуші:  Жарайсыңдар! Балалар.

Күз ханшайымы: Керемет! Қандай әдемі! Балалар, менің басқа балабақша бүлдіршіндеріне  баратын уақытым болыпты. Мен енді кетейін, келесі кездескенше сау болыңдар!

Жүргізуші: Құрметті қонақтар, ата-аналар бүгінгі «Алтын күз, әсем айналам, еліне береке сыйлаған» - атты ертеңгілігімізді аяқтай отырып, күз берекелі, астықты болсын демекпіз. Сау болыңыздар қонақтар, келгенше жыл айналып.