extracted_text:
Кіріспе..................................................................................................1 бет
Мазмұны
Негізгі бөлім
1. Мұстафа туған топырақ....................................................... 3 бет
2. Ұлы күрескер Мұстафа........................................................ 5 бет
3. Жалған жала.......................................................................... 7 бет
4. Зерделі зерттеулер................................................................ 9 бет
Қорытынды
1) Мұстафаға құрмет............................................................................ 10 бет
Ұсыныс:................................................................................................. 11 бет
Пайдаланылған әдебиеттер:................................................................. 12 бет
Аннотация:............................................................................................. 13 бет
1 Елбасы Н.Назарбаев: "Ұлы тұлғаларын білмейінше, бірдебір дәуірді дұрыстап
тану   мүмкін   емес.   Адам   тарихының   айнасынан   біз   тарих   көшінің   жүрісін   ғана
аңдап қоймаймыз, оның рухын, тынысын сезінеміз. Сондықтан халқы мен елінің
алдындағы өздерінің перзенттік парызын айқын да анық түсінген, қандай да қиын
қыстау   жағдайда   оны   адал  орындаудан   жалтармаған   адамдар   қай   дәуірде   өмір
сүрсе де, дәйім жұртының азаматы болып қала бермек. Тарихтың қай кезеңінде
болсын, олар өз ұлтының бетке ұстар мақтанышы болып келген”, дейді.
Сондай тұлғалардың бірі – Мұстафа Шоқай. Ол – Алаш қозғалысының  төл
перзенті, Алаш идеялары мен мұраттары аясында қанаттанған, қазақ, өзбек және
басқа да түркі халықтарының ұлттық бостандығы үшін күресінің стратегиясы мен
тактикасын айқындаған қайраткер. Сыр бойынан шыққан елінің бостандығы мен
тәуелсіздігі жолында бойындағы бар күшжігерін жұмсаған ірі тұлғаның мұрасын
зерттеп   зерделеу   ұлы   мұрат   болып   қала   бермек.   Менің   Мұстафа   Шоқай
жайындағы   білімімді   толықтырып,   тың   деректермен   танысуыма   ықпал   жасаған
ұстазымның сенімін ақтау мақсатында өзіндік ізденіс жасап, тарихи құжаттар мен
жәдігерлердің сырына қаныға түсіп, келешекте тарихшы  мамандығын иеленіп, осы
алға қойған мақсатымды дамыта түссем деген ойдамын.
           ХХ ғасырдың өзінде елім деп еңіреген қазақтың біртуар ұлдары саусақпен
санаулы,   бірақ   азда   болса   істеген   ісі,   жасаған   жақсылығы   сондай   биік,   баға
жетпес құнды дүние екені баршаға аян. Сол зиялы қауымның бел ортасында жүріп
жалғыз   қазақ   халқының   емес,   түркі   елінің   бірлігін,   егемендігін   аңсаған,түркі
халықтарын   біріктіріп,Түркістан   жобасын   жасаған   қоғам   қайраткері     Мұстафа
ШоқайТүркістан халықтары тарихында бүтін бір кезеңді қамтыған ерекше ұлы
тұлға.   Мұстафа Шоқай Қызылорда облысының Сұлутөбе ауылында 1890 жылы
желтоқсанда дүниеге келген.
      Мұстафа қазақтардың қыпшақ руына жататын текті отбасының ұрпағы.Қоқан
хандығында жоғары шенді әскер болған атасы Торғай Датқа Қуатбайұлы Қыпшақ
ішіндегі Шашты руының биі еді.1872 жылы қайтыс болған Торғай Датқа туралы
мағлұматтар тапшы.Бірақ оның Қоқан хандығының жоғары лауазымды қызметіне
сай   жанжақты   білім   иесі,орыс   тілімен   қатар   араб   және   парсы   тілдерін   жетік
меңгерген сауатты адам болғаны байқалады. Діндар Датқа екі рет қажылыққа да
барып қайтады.Торғай Датқаның Шоқай,   Қалымбет,Әліш және Осман атты төрт
ұлы болады.Мұстафа Шоқайдың ұлы. Мұстафа өз кітабында Торғай датқаның бір
ерлігін келтіреді. Хиуаның ханы Торғайдың сүмбіле сұлу, жүйрік атына қызығып,
тартып әкетеді. Батыр Хиуа ханына жалғыз өзі барып, бүкіл жұрттың көзінше хан
сарайынан атты мініп алып кеткен екен. Сонда хан қарап тұрып: «Тимеңдер оған,
тиюге болмайды»,  деп батпаған дейді. Осы ерлігі ел арасында аңыз болып кеткен.
Торғайдың   ержүрек,   ештеңеден   қайтпайтын   мәрт   мінезі   Шоқайда   да   болған,
Шоқайдан   Мұстафаға   сіңген.Патшалық   Ресей   әкімдерінің   нұсқауымен
2 дайындалған Сырдария аймағының беделді азаматтары туралы альбомда Торғай
Датқа   мен   Шоқайдың     суреттерінің     орын   алуы   олардың   беделді   болғандығын
көрсетеді.Айналасындағыларға көмектесуді ұнататын Шоқай ақылды ісәрекеттері
орынды   пікірі   және   байсалды   мінезімен   халық   арасында   зор   беделге   ие
болды.Халық   өз   ішіндегі   дау   дамайларға   да   төрелік   етуге   келгенде,   әділ   де
сенімді   деп   тапқан   Шоқайға   жүгінді.Сондықтан   халық   оған   би   атағын   беріп,
Шоқай би деп атап кетті.
Шоқай   би   қарапайым   тіршілік   кешті.Ешқандай   ресми   қызмет   атқармаған
Шоқай би табан ет, маңдай терімен күн көрді. Мұстафаның нағашы жұрты да текті
болғанға ұқсайды.
            Анасы   Бақты   әйгілі   әскербасылардың   бірінің   ұрпағы   оның   әкесі   өзбек
хандарына қарсы ұрыстарда аса үлкен ерлік көрсетіп, қазақ батырлары санатына
кірген.   Ал   түркістанды   патша   әскерлері   жаулап   ала   бастаған   кезде   ол
отаршылдармен   күреске   шыққан.   Сол   кезде   Мұстафаның   болашақ   анасы   осы
соғыстарға   қатынасып,   әкесіне   жәрдем   етеді.   Атқа   мініп   шөл   далада   дұшпан
әскерлерінің жолын барлап, хабар жеткізіп отырған. Бақты өлең жазып, дастандар
жырлаған. Ана тілінде сауатын ашып, әкесі сияқты араб әліппесінде оқужазуды да
білген.Бақты   Шоқай   бидің   тоқалы   еді.Шоқай   би   бәйбішеден   бала
сүймеді.Сондықтан екінші рет Бақтыға үйленген болуы керек.Шоқайдың Бақтыдан
үш ұл,екі қызы болды.Мұстафа үйдегі төртінші бала болды.Мұстафаны үйдегілер
еркелетіп өсірді.Мұстафаға туған анасы мен қатар бәйбіше де ерекше ықыласпен
мейірім көрсетті.
Мария   Шоқайдың   айтуына   қарағанда,   Мұстафа   өлеөлгенше   сол   асыраған
анасына   деген   кіршіксіз   махаббатынан   айныған   емес.   Үлкен   ағасы   Сыздық
Мұстафадан 15 жас үлкен,інісінің Ұрпақтары қазір Қызылорда облысында тұрады.
Шоқай1912 жылы қайтыс болған.
            Жасынан   зерек   Мұстафа   әкесі,   туыстары   жайлы   көргенбілгенін   есіне
сақтайды.   Оның   айтуынша,   елдегі   саяси   оқиғалар   Шоқай   әулетіне   де   әсерін
тигізген.   Мысалы,   екі   рет   Шоқайдың   кірпіштен   соғылған   үйін   жергілікті   орыс
үкіметі мен мұжықтар мектеп үшін алып қояды, тіпті егістігін де тартып алады.
Біріқ оларға ашық қарсылық білдіре алмай, өз наразылығын ішінде сақтайды.
Отаршылдықтың   өктемдігін,   әділетсіздігін   Мұстафа   жас   шағынан   бастапақ
сезіп   өседі.   Бұл   жағдай   кішкентайынан   баланың   еркесі   болып,   бұла   өскен
Мұстафаның санасында терең із қалдырады.
           Мұстафа алғаш білімін анасы Бақтыдан алады.Бұдан кейін Мұстафа ауыл
балаларымен бірге ауылдағы түрік имамынан дәріс алды.Бұл дәрістер Исламның
негіздерін қамтыған діни сабақтар еді.Мұстафа ауыл балаларымен салыстырғанда
осы дәрістерді   және құранды үнемі үздік оқыды.Діни біліммен қатар Мұстафа
музыкадан да сабақ алды.Бес жасында домбыра тартып,ән салатын еді.Мұнда да
оның алғашқы мұғалімдері отбасы мүшелері болды.
Алғашқы кезде ол ауыл мектебінде оқыған, кейін Қызылордадағы мектепке
қанағаттана   қоймаған   әкесі   Мұстафаны   Ташкенттегі   ер   балалар   гимназиясына
береді. Мұмкін Мұстафа жай ғана, оқыған көп қазақтың бірі болып қалар ма еді,
3 кім   біледі?   Бірақ   Мұстафаның   тағдырына,   өжет   болып   өсуіне,   революциялық
жолға түсуіне шағын ғана бір оқиға әсер еткен.
Мұстафа ер балалар гимназиясын алтын медальмен бітіреді. Бұл   1910 жылы
болған оқиға. Бірақ гимназияда оған бермекші алтын медальды генерал Самсонов
бергізбей,   оны   күміс   медальға   ұсынылған   орыс   баласына   жазады.   20   жасар
Мұстафа медальды алмайтынын айтады да, әлгі орыс оқушысы Зепреметов күміс
медальды  ғана  алады, бұларды гимназия директоры  Граменицкий   де  қолдайды.
Отаршылдықтың   бұл   өрескел   көрінісі   тек   жергілікті   жастар   емес,   орыс
жастарының да қарсылығын  туғызады. Көпшіліктің есінде қалған бұл оқиғаның
оңы мен солын тани бастаған Мұстафаға қандай әсер еткенін аңғаруға болады.
      Мұстафаның терең білім алып, саяси көзқарасының қалыптасуы және қоғамдық
қозғалысқа,   халқының   азаттығы   үшін   күреске   қатысып   шыңдалуы   оның
Перерборда өткізген жылдарына тұс келеді.
Мұстафа 1910 жылы гимназия бітіргенге дейін – ақ   жерлестерінің көп арыз –
шағымдарын   жызысып,   олардың   жоғын   жоқтап,   жоғарыда   айтылған   генерал
Самсоновтың алдына да талай барған болатын. Генерал іске тыңғылықты, орысша
сауатты қазақ жігітін өз   кеңсесіне тілші етіп алмақшы болады, бірақ Мұстафа
одан бас тартып, Петербор университетінің заң факультетіне түсуді көздейді. Ол
факультетке белгіленген стипендия тек орыс баласына берілуі тиіс еді. Сондықтан
Мұстафа   Қазақ   татарларына   берілетін   стипендиядан   үміттенеді.   1912   жылы
«Айқап» журналының 13санында Мұстафа туралы мынандай сөздер жазылыпты:
«Осы   күнде   Петербург   университетіне   1910   жылдан   бермен   қарай   Сырдария
облысының Перовский уезінің Гродековский болысының Шашты Қыпшақ руынан
Мұстафа Шоқаев деген жігіт оқып жатыр. Бұл жігіт Перовский уезінде жоғары
жерден оқыған бірінші қазақ болса керек ». Бұл хабарлардан мақтаныш сезіммен
жазылғаны байқалады.
1914   жылы   Ә.Бөкейхановтын   ұсынысымен   ІҮ   Мемлекеттік   Думадағы
Мұсылман Фракциясының хатшысы қызметіне тағайындау Мұстафаның алғашқы
жүктелген қоғамдық жұмысы болды.
Мұстафа1917 жылы 28 қарашада өткен Түркістан өлкесі мұсылмандарының 4
ші съезінің төралқасына басшылық етеді.Осы съезд шешімімен құрылған Түркістан
(Қоқан ) автономиясының 54 адамнан тұратын Уақытша Халық Кеңесі құрамына
сайланады,және   Уақытша   Үкіметтің   Сыртқы   істер   министрі   болады.Сондайақ
1917 жылы „Ұлы Түркістан „газетінің редакциясына кіріп, қазақ тілінде шығатын
„Бірлік туы„ газетінің редакторы болды. Оған қоса 1917 жылы шілдеде Орынборда
өткен І Бүкілқазақтық Құрылтайдан соң құрылған   „Алаш„ партиясынада мүше
болды.
        Кеңестік кезеңде тарихшылар Түркістан республикасы деген сөзді айтпауға
тырысты.
  Түркістан   республикасының   тарихыбар   болғаны   62   күн.   Ең   алдымен   ол
Ташкентте   құрылды.   Бұған   жұмысшылар,   шаруалар,   солдаттар,   әртүрлі   ұлт
өкілдері   қатысты.   Жанжақтан   келген   делегаттар   бір   ауыздан   Түркістан
4 республикасын жариялады. Оның шын мәнінде халықтық сипат алғанына бір мысал
келтірейін.
Ашхабаттан,   Жетісудан,   Ферғана   мен   Қоқан   жақтан   соғысып   жатқан
солдаттар, қазақорыстар, Бұхарадан немістер эшалонэшалон болып кентке төгіле
бастаған. Барлық составтардың маңдайына «Түркістан республикасы  жасасын!»
деген ұрандар жазылған. Осы қозғалыстан шошып кеткен орталық Петербург пен
Мәскеу,   бірнеше   рет   Лениннің   өзі   бастап,   Сталин   қостап,   Мұстафаға   ұсыныс
жасайды.
«Түркістан   республикасын   құрғанына   қарсы   емеспіз,   қолдаймыз.   Бірақ   сен
бізді мойында, Кеңес өкіметін мойында», дейді. Бұған Мұстафа көнбейді.
1918 жылы қаңтарда Мұстафа құрған Қоқандағы Мұсылман автономиясына
қарсы қанды қырғын ұйымдастырылып,Қоқан қаласын большевиктер басып алуына
байланысты шетелге кетуге мәжбүр болады.
Бұдан   кейінгі   Мұстафаның   көрген   қиыншылықтары   да   бір   адамның   басына
жетерлік.Ол   оқиғалар   Мария   Яковлевнаның   естелігінде   егжейтегжей
баяндалады.Мұстафа   Шоқай   1918   жылдың   көктемінде   Ташкентте   Мария
Яковлевна   Горинамен   мұсылман   рәсімі   бойынша   некелеседі.Оның   Ташкенттен
аман шығуы да Марияның арқасы.
  Мұстафа 1919 жылы көктемде Кавказға барады.Сол кезде тәуелсіз Грузияда
жүріп,туған   елінің   тәуелсіздігі   үшін   күресін   жалғастырады.Өзінің   көптеген
мақалаларын   „   Еркін   таулықтар„   ,   „Тарихи   кезеңде   „     атты   журналдарда
жариялаған.Большевиктердің Грузияға кіруіне байланысты Мұстафа 1921 жылдың
ақпан   айында   кемемен   Түркияға   кетті.Бірақ   Түркияда   көп   аялдай   алмастан
Францияға кетуге мәжбүр болды. Парижде ол 1927 жыдың маусым айына дейін
Ыстамбұлда шығып тұрған   „Жаңа Түркістан „журналына атсалысып,аса құнды
мақалалар   жазды.М.Шоқай   1929   жылдың   желтоқсан   айында   өзі   Парижде
тұрғанымен   Берлинде   әйгілі
  „Жас   Түркістан   „   журналын   шығара
бастайды.Солуақыттан бастап, 1939 жылдың тамыз айына дейін117 саны жарық
көрген   сол   журналдарда   М.Шоқайдың   қыруар   тақырыпта   жазылған,әлі   де
құндылығынжоймаған көптеген мақалалары басталады.Ол мақалаларын тікелей өз
атымен және бүркеніш аттармен де жазады. „Жас   Түркістанның„алдына қойған
міндетін   „Біздің   жол„   атты   кіріспе   мақаласында   Мұстафа   Шоқай:   „Егер   біз
халқымыздың ұлттық тәуелсіздік жолындағы талаптарының мән мағынасын сол
күйінде күшін әлсіретпей  „Жас Түркістан „ беттерінде  бере алсақ, онда бәріміз
үшін қасиетті және аса ауыр жауапкершілін артқан міндеттердің бір бөлігін өтеген
болар едік„деген оймен білдірді.
Мұстафа   Шоқай   ұлт   шындығын   жоққа   шығарғысы   келетін   большевиктік
билікке   қаншалықты   қарсы   болса,   әлемде   тек   бір   ғана   ұлттың   үстемдігін
қайталайтын   фашизмге   де   соншалықты   қарсы   екенін   қаймықпай,   ресми   түрде
мәлімдеді. Өйткені, жұбайының жазбаларына сенсек, нашар ұлттар емес, жаман
адамдар болатынын айтатынын ол, барлық ұлттардың терезесі тең дарежеде өмір
сүруін қалайтын еді. Сонымен қатар, ұлы тұлғаға лайықты жар бола білген Мария
5 Шоқайдың естеліктерінде Мұстафаның мейілінше мейірімді және соғыс атаулыға
қарсы екені сипатталып жазылған.
Фашистік   лагердегі   көптеген   тұтқындар   Мұстафа   Шоқайдың   жәрдемі
арқасында ғана аман қалған. Әйгілі тарихшы Баймырза Хайт Мария ханымның осы
сөздерін айна қатесіз қайталаған.
Ал, сонда соғыс атаулыға, қан төгуге және адамзатқа төніп келе жатқан алапат
ауруфашизмге қарсы болған Мұстафа Шоқай, расында, регион құруға ат салысып,
қару   кезенген   бе   еді?  Мұстафа   Шоқайдың   регионын   ресми   құрушысы   Уәли
Қаюмға деген көзқарасы қандай еді? Фашисттер жаулап алғанда Парижде болған
Мұстафа Шоқайға сол кездері Берлинде тұратын және гестапоға жұмыс жасайтын
Уәли   Қаюм   келіп,   әңгімелеседі.   Алайда   шақырылмаған   қонақты   жақтырмай,
әңгімеден мейлінше тартыншақтаған Шоқай Қаюмды, тіпті, шайға да шақырмастан
шығарып салды. БұлШоқай мен Қаюмның алғашқы кездесуі еді. Өйткені, бір хат
жазғаны   болмаса,   Уәли   Қаюм   Берлинде   тұрғанына   қарамастан   осы   қалада
шығатын „Яш Түркістан„ журналымен, оның бас редақторы Шоқаймен және басқа
да түркістандық шәкірттерімен араласпайтын еді. Осы оқиғадан екі аптадан кейін,
яғни   1940   жылы   сәуір   айында   тағы   келген   Уәли   Қаюм   бұл   жолы   Шоқайды
Берлинге шақырады. Бұл жолы да қонағына ыңғай бермеген Шоқай, тек ықтият
үшін әйгілі түрколог, профессор Герхард фон Мендемен хат алысқаннан кейін ғана
ықтиярсыз   болғандықтан,   Берлинге   баруға   бел   байлады.   Берлинге   Кеңестер
Одағы,  оның  әскери  қуаты  сияқты  сұрақтар  сұраған  қызметкерлерге  өзінің тек
Түркістан аймағының жайкүйімен ғана таныс екенін, өзге жайттардан хабары жоқ
екенін айтып, жауап берді.
               Мұстафаның легион құруға қатысы бар ма? Деген сұраққа жауап іздесек
Мұстафа   Шоқай  1941   жылдың   27  желтоқсанында   қайтыс   болса,лигионды   құру
жұмысы   1942   жылдың   көктемінде   басталды.Оның   Түркістан   легионын   құруға
тікелей   қатысы   жоқ.Шығыс   минстрлігі   түркістандықтар   ішіндегі   ірі   тұлға
Мұстафа Шоқайды түркі тектес тұтқындардың арасында жүргізілетін үгітнасихат
жұмысында   пайдалануүшін   алып   келеді,алайда   Шоқайдың   лагерьлерді   аралаған
кездегі   көңіл   күйі   бұл   мақсатқа   сай   келмей   қалады   М.Шоқайдың   фашитттік
билікке   бүйрегі   бұрмайтынын,   онымен   байланысқысы   келмейтінін   және   арада
жүрген Уәли Қаюмды жақтырмайтынын айқын аңғаруға болады. ІІдүниежүзілік
соғыс басталған күні М.Шоқай қатты дегбірі қашып, мазасызданады. Оны сол күні
фашистер   Ножандағы   үйінен   тұтқындап   алып   кетеді.немістер   алыпи   кеткен
мұстафа Шоқайға радио арқылы түркістандықтарға  үн қату ұсынады.
        Тұтқындар лагерде үш апта болған соң, үйіне екі күн рұхсат берген немістер
оны Берлинге қайта алып кетеді. Өмір ағымының ыңғайында кете барған Мұстафа
Шоқай, Берлинде жүрген кезінде тіпті, есірік фашист офицері тарапынан көше
ортасында   соққыға     жығылады.   Бұдан   кейінгі   өмірі   аумалытөкпелі   жағдайда
өткен   М.Шоқай   тұтқындар   лагеріне   жіберіледі.   Отандастарының   қасіретті
тағдырына   қабырғасы   қайысқан   қайсар   ер,   оларды   тұтқыннан   босатуға,   тым
болмағанда өлімнен арашалап қалуға ұмтылады. Бұл кездегі оның көңіл күйін
жазған хаттары мен күнделіктерінен айқын байқауға болады.
6 Тұтқындар лагерін аралаған кезде де оның бар арман мұратыбаудай түсіп,
қырылып жатқан тұтқындағы Түркістандық бауырларын ажал аузынан аман алып
қалу болды. Тұтқындағы қандас жауынгерлерді құтқаруға үлкен көмек жасады. Ол
жайында   Ұлы   Отан   соғысының   ардагері   Тілеубергенов   Тастемір   соғыс   кезінде
неміс   тұтқынында   болған   замандасыжерлесіміз   Пірәлінің   мынандай   әңгімесін
есіне алады. „ Мен тұтқында жүргенде бір неміс генаралының қызметшісі болып
жүрдім. Біртебірте сенімге ие болып, сырттан поштадан хат таситын жағдайға
жеткен болатынмын. Сондай бір хатқа барған күндердің бірінде көшеде кетіп бара
жатқан машиналардың бірі тоқтай қалып, „Әй,Пірәлімісің?„ деген дауысты естіп,
жалт   қарағанымда   Сұлутөбелік   Шоқай   баласы   Мұстафаның   машина   үстінде
тұрғанын көріп жылап жібердім.Амандықсаулықтан соң, өзі мініп жүрген машина
жүргізушісімен   сөйлесті   де,   ертең   осы   жерде   кездесуге   шақырды.   Ертесіне
Мұстафаның   өзі   келмей,   жүргізушісі
  басқа   бір   машинаға   отырғызып,
әлдебіреулерге   дайындап,   Кеңес   әскерлеріне   қосылуыма   септігін   тигізген
болатын.Бір   кездегі   шабандоздығым   бұрын   дәмдестұздас   болмаған   адамның
сыртымнан таныпбілуінің арқасында тұтқыннан қашып шығуыма септігін тигізді„.
Сол секілді бұл күнде көзі тірі бір кездегі неміс фашистерінің тұтқынында болған
жерлесіміз   Бәтейұлы   Әншібек   тұтқында   болғанда   Мұстафа   Шоқайдың
тұтқындарды   аралап,олармен   пікірлескендерін   айтады.
  Ал   ауыл   тұрғыны
Көкішева Раушан  әкесі Көкішев Нұрмаханның  немістер лагерінен елімізге аман
сау   оралуына   Мұстафа   Шоқайдың   көмегінің   тигендігін,   бірақ   елге   келген   соң
әкесінің сол таныстығы  үшін он жылға сотталғанын  айтады. Мыңдап қырылған
туғандарына   қорған   болу   үшін   тиісті   мекемелерден   шырылдап   араша   сұраған,
бірақ   лайықты   жауап   ала   алмаған   Шоқай,   алға   қойған   мақсатын   белгілі   бір
дәрежеде атқарып, Парижге қайтуды ойлады.
        Фашистік билікпен ымыраға келе алмаған, олардың айтқанына көніп, дегеніне
жүре   қоймаған   Мұстафа   Шоқай   соңғы   хатында   былай   деп   жазды:   „Мұндағы
байланыстарым бітті. Мен Парижге қайтамын деп шештім... тезірек карантинаға
жауып   тастамай   тұрғанда,   құтылып   шығуым   керек„   .   Есіл   ердің   жүрегі   бір
сұмдықты сезгендей екен. Тағдыр оған Парижге жетуді жазбапты. Берлинге қайтар
кезде Шоқайдың ыстығы 40 градусқа көтерілді.Ол сүзек ауруы деген күмәнмен
Виктория   ауруханасына   жатқызылды.Бір   апта   бойы   көрсетілген   ем   еш   нәтиже
бермей,1941 жылы 27 желтоқсан күні қайтыс болды.Неміс ресми қызметкерлері
өлім   себебі   ретінде   Ченстохав   лагерінде   жұқтырылып   алған   сүзек   ауруы   деп
мәлімдеді. Құпия жағдайда көз жұмған оның жұмбақ өлімінен соң әр түрлі сөздер
тарай   бастады.   Жұбайы   Мария,жақын   достары   оның   өліміне   күмәнмен
қараған.1942 жылы 2 қаңтарда, жұма күні Берлиндегі түрік қорымына жерленеді.
               Азаттық   радиосы   жүргізген   зерттеулер   барысында   СанктПетербордың
мұрағаттары мен кітапханасында Мұстафа Шоқайдың өмірі мен қызметі туралы
жаңа құжаттар табылды. Әңгіме қазақтың жас жігіті Мұстафа Шоқай 19101914
жылдары оқыған СанктПетербор Императорлық институтының ісі жайында болып
отыр.   СанктПетербор   мен   Ленинград   облыстық   Орталық   мемлекеттік   тарихи
мұрағатында сақталған №281 істе оның атыжөні «Чокаев Мустафа Чокаевич» деп
7 жазылған.

             Атап айтқанда Мұстафа Шоқайдың ісіндегі №3 парақта оның 1820 жасар
кезде түскен, күні бүгінге дейін белгісіз болып келген суреті бірден көзге түседі.
Ташкенттегі   «Д.   В.   Назаровъ»   ательесінде   осыдан   100   жылдан   аса   бұрын
түсірілген,   осы   уақытқа   дейін   түсін   де,   сапасын   да   жоғалтпаған   фотосуреттің
сақталуына тіпті қазіргі фото мамандары да қызыққандай.
             Бұл   істің   келесі   №4   парағынан   Мұстафа   Шоқайдың   СанктПетербор
университетінің   ректорының   атына   оны   студент   қатарына   тіркеу   туралы   өз
қолымен жазған өтінішін («прошеніе») оқуға болады.
        Мұстафаның Ташкенттегі ерлер гимназиясын бітіргендігі туралы кәмелеттік
аттестат   және   кейінірек   СанктПетербор   университетінің   заң   факультетін
бітіргендігі туралы диплом оның өте қабілетті болғандығын көрсетеді.

формасы.

берілген.

қатарына

салысымен
география»   сабағынан   «4тік»   баға   алған.
Мұстафа он бір пәннің жетеуінен «5» деген баға алған. Құдай заңын үйренуден
мұсылман дінінде болғандықтан, босатылған . Латын, неміс, француз тілдері мен
«математикалық

№9 парақта Мұстафаның өзге суреті жапсырылған студенттік билеті сақталыпты.
Мұстафа   бұл   суретке   СанктПетерборда   түссе   керек,   өйткені   үстіне   кигені
студент

Төменірек, №11 парақта «Заң факультеті студентінің жазбасын..» немесе қазіргі
тілмен   айтқанда   студенттің   есеп   кітапшасын   көруге   болады.   Мұнда   да
Мұстафаның   суреті   жапсырылып,   кітапша   1910   жылдың   6   шілдесінде,   яғни
студенттер

Бұдан   ары   Мұстафа   Шоқайдың   ісіндегі   №17   парақта   мазмұны   қызығушылық
тудыратын   куәлік   көшірмесі   тігілген.   Онда   патша   шенеуніктік   аппаратының
бюрократтық   дәстүрлеріне   тән   үрдіспен   сөзбесөз   былай   деп   жазылған:

(«1902   жылдың   10   наурызы.   Біз,   төменде     қол   қоюшы   Гродеков     болысы   №3
ауылының   қазақтары   1890   жылдың   желтоқсан   айында   ауылдасымыз   Шоқай
Торғаевтың     заңды   әйелі     Бақытбикеден   ұл   туып,   оған   «Мұстафа»     деп     ат
қойылғанын
растаймыз.
Растап қол қоюшылар:Әліш Торғаев, Әбубәкір Әлішев, Шаймұхаммед Дүйсеманов
және Палмұхаммед Айтмұхаммедов. Балаға ат қойған молда Әбубәкір Әлішев.
Осы   куәлік,
әкелінді.
Қазақшаға   тілмаш,

Зерттеушілер үшін келесі құжат та қызығушылық тудыруы мүмкін. Онда жас қазақ
студентінің  университетте  оқу  барысында   қандай  курстарды  тыңдағаны   туралы
деректер бар. Атап айтқанда, куәлікте былай деп жазылған:
        «Осы куәлікті ұсынушы Мұстафа Шоқайұлы Шоқаев, мұсылман дінінде, 1890
жылы   желтоқсанда   дүниеге   келген   қазақтың   ұлы.   Ол   Ташкент   гимназиясын
бітргендігі   жөніндегі   1910   жылы   №1035   кәмелеттік   аттестатпен   Санкт
Петербордың Императорлық университетінің студенттері қатарына  алынып 1910
жылғы шілдеде Заң факультетіне тіркелді. Онда төмендегі курстарды тыңдады:
Рим   құқығының   тарихы,   рим   құқығының   догмасы,   Орыс   құқығының   тарихы,
Мемлекеттік   құқық,   Шіркеу   құқығы,   Полиция   құқығы,   Саяси   экономия,
  Оспан   Торғаевқа
  губерниялық   хатшы   Ир.
  Қасымов   аударды».)
  маған халық   биі

тіркеле

8 белгілі

тұр.
еңбектері

жарияланды.
  қолтаңбасы   бар.
Статистика, Азаматтық құқық және Сот өндірісі, Сауда құқығы және Сот өндірісі,
Қылмыстық   құқық   және   Сот   өндірісі,   Қаржылық   құқық,   Халықаралық   құқық,
Құқық   энциклопедиясы,   Құқық   философиясының   тарихы   бойынша.»)

Бұдан ары заң факультетінің деканы В.Удинцевтің және фамилиялары түсініксіз
жазылған   факультет   хатшысы   мен   заң   факультеті   ғылыми   кеңесі   хатшысының
қолдары

Аталған   құжаттың   ең   төменгі   тұсында   куәлікті   1914   жылдың   29   қыркүйегінде
алғандығы   туралы   Мұстафа   Шоқайдың   өз

Жоғарыда   айтылған   барлық   мұрағаттық   құжаттар   мен   ондағы   жаңа   деректер
Мұстафа Шоқайдың өмірі мен қызметін зерттеушілер үшін нақты деректер береді.
            Бүгінде   Қазақстанда,   Ресейде   және   өзге   де   бірқатар   елдерде   Мұстафа
Шоқайдың өмірі мен қызметі туралы барынша мол мақалаларды табуға болады.
Тек Қазақстанның өзінде Мұстафа Шоқайдың «Түркістан Советтердің үстемдігі
астында», 2 томдық «таңдамалылары», «Түркістандағы  төңкеріс. Ақпан дәуірі»
атты

        2002 жылы Мәскеуде шыққан «Ресейдегі азамат соғысы:оқиғалар, пікірлер,
бағалар»   деген   кітапта   оның   «Орта   Азиядағы   ұлттық   қозғалыс»   атты   еңбегі
жарияланды.

Бірақ бұл әлі де жеткіліксіз. Кавказ елдерінің, Түркияның және Батыс Еуропаның
газеттерінде түрік, француз, ағылшын, неміс тілдерінде жарияланған Шоқайдың
толып жатқан мақаласы әлі күнге дейін қазақ және орыс тілдеріне аударылған жоқ.
Олар

         Алаштың қаһарман қайраткерінің мерейтойы қарсаңында елімізге Түркиядан
сүйінші   хабар   жетті.   Жақында   Мұстафаның   осы   уақытқа   дейін   көпшілікке
беймәлім   болып   келген   жеке   қолжазбаларының   бір   бөлігін   ТҮРКСОЙ
халықаралық  ұйымы тауып, елге алып келіп, Қазақстан Республикасы  Орталық
мемлекеттік мұрағатына табыс етті.
             Табылған құжаттардың жалпы саны – 100, 340 бет материалды құрайды.
Бұлардың   негізгі   бөлігі   –   Мұстафа   Шоқайдың   өзі   эмиграцияда   болған   кезінде
Украина,   Әзірбайжан,   Осетия,   Гүржістан   т.б.   елдердің   ірі   қайраткерлерімен
жазысқан хаттарының түпнұсқасы. Хаттардың жалпы саны –84, 188 бет. Сондайақ
құнды   мұраның   қатарында   оның   алты   төл   мақаласының   түпнұсқасы   табылған.
Бұған   қоса,   Мұстафа   Шоқаймен   эмиграцияда   болған   басқа   да   адамдардың   үш
мақаласы, бір романы және Мұстафаға Түркістан ұлттық орталығы атынан 1940
жылы берілген өкілеттік куәлігі секілді құжаттар да бар.
            Мұстафа   Шоқайдыдың  өмірі  және   қызметін   зерттеуші  Әбдуоқап  Қ   ара
Мұстафаның   Францияда   тұрған   үш   үйін   анықтады.Бірінші   1924   жылға   дейін
тұрған   үйі.Үй   аздап   өзгертілген.Екінші192933  жылдардағы   тұрағы.Бұл   үй   сол
қалпында сақталған.Үшінші 193341 жылдары ол тұрған бес қабатты үй.
             Сонымен   қатар     Париждегі   Шығыс   тілдері   өркениет   институтындағы
Мұстафаның мол мұрағаттарымен танысып,Мұстафаның алты тілде бірдей жазған
еңбектерімен танысты.Атап айтсақ Мұстафа орыс,ағылшын,француз,шағатай,түрік
және қазақ тілдері.
зерттеушілерін

жатыр.

күтіп

өз

9 Мұстафаға  қатысты француздардың арасында мынадай әңгіме көп айтылады.
Адамзатты   қан   жылатқан   ІІ   дүниежүзілік   соғыс   басталған   кезде   Мұстафа
Шоқайдың жанында жүрген азаматтардың көбі әр жаққа өтіп кетіпті. Тек атамыз
жалғыз қалып қойған көрінеді. Сонда француздар келіп: «Сен неге кетпей қалып
қойдың?» деп сұраса, Мұстафа: «Мен үшін қымбат әрі қасиетті ең бірінші – туған
жерім. Екінші – тұрған жерім. Мен осында келгенде жақсы қабылдадыңдар. Қазір
сіздермен бір қатардамын. Жауға бірге баруға даярмын. Франция – менің екінші
отаным!» дегенде француздар қатты риза болған деседі. Содан бері Франция халқы
Мұстафа Шоқайды өте жоғары бағалайды.  Қ азіргі таңда Мұстафа Шоқай тұрған
Ножансюр Марн қаласындағы өлкелік мұражайдан Мұстафа Шоқайға арналған
бұрыш ашылды.Сонымен қатар  Мұстафаның өмір жолын,еңбегімен негізгі идеясын
естелік   кітап   етіп   жазған   адал   жар   Мария   Шоқайдың   бейіті   франция   жерінде.
Қазақ француз   достық қауымдастығының төрағасы Яшар Дініш өтінішімен бұл
бейіт
сақталатын   болды.
  Мұстафа   Шоқай     жалғыз   қазақ   халқының   ұлы   перзенті   ғана   емес,ол   кезінде
бодандық   жағдайда   өмір   сүріп   жатқан,   бостандыққа   ұмтылған   барлық   түркі
халықтарының,   кавказдықтар   мен   украиндықтардың   ортақ   ұлы   бола   білді   Ол
ұлттардың тарихи даму барысында жоқ болып кетуін жақтайтын большавиктерді
де,әсіресе ұлтшыл,нәсілшіл Германияны да бірдей жек көрді.Кеңес одағын емес,ол
жүргізіп   отырған   отаршылдық   саясатқа   қарсы   тұрды,   халықтар   арасындағы
ынтымақ пен бірлікті уағыздады.
тарихи   орын   ретінде
  бұзылмай

Мұстафа Шоқай кеңес өкіметі кезінде қудаланған өзге ұлт зиялылары секілді
Қазақстанда ақталғалы да 20 жылдай уақыт болып қалды. Елінің ғана емес, бүкіл
түркі   дүниесінің   тәуелсіздігі   үшін   күресіп,   «Ұлы   Түркістан»   идеясын   ұстанған
Мұстафа   Шоқайды   азат   ойшыл   ретінде   кейінгі   ұрпақтың   зердесіне   жеткізу
мақсатында       кітаптар,деректі   филмдер     түсірілді   жақында   «Қазақфильм»
киностудиясы «Мұстафа Шоқай» көркем фильмін түсірген.
19291939   жылдары   аралығында   Францияда   Мұстафаның   „Жас
Түркістан„ журналына жариялаған мақалаларын елімізде 1998 жылдың көктемінен
бастап       Мұстафа   Шоқай   атындағы   1996   жылда   құрылған   қоғамдық   қордың
басшылығымен   екі   томдық   жинақ   болып   туған   елі   Қ   азақстанда     шықты.
Н.Ә.Назарбаевтың   ұсынысы   бойынша     қайраткердің   туған   жері   Қ   ызылорда   да
Мұстафа   Шоқай   атындағы   музей   қолға   алынып,   Қ   ызылорда   да       ескерткіш
қойылды.Сонымен   қатар   ел   ардақтысының   өзінің   туған   ауылы   Сұлутөбе   2000
жылдан бері Мұстафа Шоқай ауылы аталып,     ол жерге қайраткердің ескерткіші
қойылған. Және   ауылдағы № 41 мектепке   Мұстафа есімі берілген.     Астана,
Алматы, Қызылорда қалаларында Мұстафа Шоқай атында көшелер бар.
Ұшантеңіз   білім   мен   ұлтжандылығы   керемет   ұштасқан   ұлы   тұлға   бүгінгі
ұрпақ үшін таптырмайтын үлгі.
10 Ұсыныстар:
1. Мұстафа еңбектері мектеп оқулықтарына енгізілсе.
2. Мұстафа Шоқайдың өмір деректері толық зерттелсе.
3. Кеңес үкіметі тарапынан М.Шоқайға таңылған жалған айыптаулар толық
ашылып, өз алдына кітап болып шықса
11 Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Әмірхан Бәкірұлы Мұстафа Шоқай
2. „Мұстафа Шоқай„  12 том, Алматы „„
3. Әлімсақ №2 2009 ж Қайнар
4. М.Қ озыбаев  Тарих зердесі 2кітап 16бет
5. Егемен Қ азақстан 2007 жылы 18 мамыр 4бет
6. Әбдуоқап Қара Мұстафа Шоқай
7. Сыр бойы 5 қаңтар 2008 жыл 4бет
8. Жаңақорған тынысы №17, 2004 жыл 7 мамыр
12 Аннотация
         Мұстафа Шоқай – тәуелсіздік жаршысы атты ғылыми жобада арманы асқақ
жандардың  бірі өмірі жұмбаққа толы,бүгінгі ұрпақ біле бермейтін қалтарысы мен
құпиясы   көп   аса   көрнекті   тұлға   жайында   көптеген   тұшымды   да   толыққанды
мәліметтер келтірілген.
     Жас зерттеуші жобада ғылыми деректермен таныса отырып,өзіндік ұсынысын
пікірлерін
газет
материалдарынан,ауыл   тұрғындарымен   сұхбаттаса   отырып,Мұстафаның   неміс
басқыншыларына қызмететпегенін дәлелдегісі келеді.

 Бұл   ғылыми   жобада   қазақ   халқының   жалпы   түркі   тектес   мұсылмандар
қауымының теңдігі мен тәуелсіздігі үшін күрескен асқақ мұратты азамат екендігін
ашуға тырысқан.
  оқулықтардан,
айтады.Жобада

  жас

зерттеуші

Аннотация
13 В научном исследовании «Мустафа Шокай — вестник независимости» приведены
сведения о человеке с высокими идеалами и мечтами, чьё имя известно нынешнему
поколению, о видном деятеле современности.Также  были опубликованы  сведения
о неизвестных и загадочных сторонах жизни борца.
Знакомя с приведёнными сведениями, юный исследователь выражает свою
точку зрения.В процессе работы исследователем было прочитано много научных
книг,   газетных   материалов,   были   проведены   встречи   с   людьми,   которые   были
знакомы с Мустафой Шокаем.Все эти полученные сведения опровергли мнения,
что Мустафа Шокай был в тесном контакте с немецкими завоевателями.
В   научном   исследовании   ученица   сумела   раскрыть   личность   человека,
который   был   борцом   за   независимость   и   равноправие   казахского   народа,всего
тюркского общества, в том числе и мусульманского.
Аннотация
  This science work called Mustafa Shokhay is a messenger  of independence. This
science work will educate us about Mustafa Shokhay’s secret life and we will know
which we didn’t know secret of hiz life.
The young researcher will introce us about her researching of books and newspaper
materials and her talking about villege people about Mustafa Shokhay’s life and his
work.
With these news we will prove Mustafa Shokhay didn’t be a German fascist.
Kazakh’s independence which have taken with Mustafa Shokhay. And we have known
Mustafa Shokhay is a hero for Kazakh Independence.

14

file_name: Тау тулга.doc

intro:
Елбасы Н.Назарбаев: "Ұлы тұлғаларын білмейінше, бірде-бір дәуірді дұрыстап тану мүмкін емес. Адам тарихының айнасынан біз тарих көшінің жүрісін ғана аңдап қоймаймыз, оның рухын, тынысын сезінеміз. Сондықтан халқы мен елінің алдындағы өздерінің перзенттік парызын айқын да анық түсінген, қандай да қиын-қыстау жағдайда оны адал орындаудан жалтармаған адамдар қай дәуірде өмір сүрсе де, дәйім жұртының азаматы болып қала бермек. Тарихтың қай кезеңінде болсын, олар өз ұлтының бетке ұстар мақтанышы болып келген”, дейді.
Сондай тұлғалардың бірі – Мұстафа Шоқай. Ол – Алаш қозғалысының төл перзенті, Алаш идеялары мен мұраттары аясында қанаттанған, қазақ, өзбек және басқа да түркі халықтарының ұлттық бостандығы үшін күресінің стратегиясы мен тактикасын айқындаған қайраткер. Сыр бойынан шыққан елінің бостандығы мен тәуелсіздігі жолында бойындағы бар күш-жігерін жұмсаған ірі тұлғаның мұрасын зерттеп зерделеу ұлы мұрат болып қала бермек. Менің Мұстафа Шоқай жайындағы білімімді толықтырып, тың деректермен танысуыма ықпал жасаған ұстазымның сенімін ақтау мақсатында өзіндік ізденіс жасап, тарихи құжаттар мен жәдігерлердің сырына қаныға түсіп, келешекте тарихшы  мамандығын иеленіп, осы алға қойған мақсатымды дамыта түссем деген ойдамын.
      ХХ ғасырдың өзінде елім деп еңіреген қазақтың біртуар ұлдары саусақпен санаулы, бірақ азда болса істеген -ісі, жасаған -жақсылығы сондай биік, баға жетпес құнды дүние екені баршаға аян. Сол зиялы қауымның бел ортасында жүріп жалғыз қазақ халқының емес, түркі елінің бірлігін, егемендігін аңсаған,түркі халықтарын біріктіріп,Түркістан жобасын жасаған қоғам қайраткері  Мұстафа Шоқай-Түркістан халықтары тарихында бүтін бір кезеңді қамтыған ерекше ұлы тұлға.  Мұстафа Шоқай Қызылорда облысының Сұлутөбе ауылында 1890 жылы желтоқсанда дүниеге келген.

title: Мұстафа Шоқай- тәуелсіздік жаршысы


extracted_text:
Муниципальное автономное дошкольное образовательное учреждение
Башкортостан
детский сад комбинированного вида №27 «Рябинка» г.Белебея
муниципального района Белебеевский район Республики
План летней оздоровительной работы
на 2017 – 2018 учебный год
в старшей логопедической группе
Воспитатель: Валитова И.А. Тема недели: «Ребенок в мире»
Дата:
Утро
ООД
Прогулка
ВЕЧЕР
Утренняя гимнастика.
Беседа о здоровье. Тема: «Наши верные друзья». Цель: рассказать о пользе
полезных привычек; дать представление о летних видах спорта; развивать желание
заботиться о своем здоровье.
Дежурство: полив цветов, рыхление почвы. Цель: Воспитывать культуру трудовой
деятельности, бережное отношение к материалам и инструментам.
ИЗОрисование на тему «Мои друзья»
Наблюдение за сезонными изменениями
Цели: закреплять знания о взаимосвязи живой и неживой природы;
—    учить выделять изменения в жизни растений и животных в летнее время;
—    формировать представление о летних месяцах.
Ход наблюдения
Воспитатель задает детям вопросы.
Какое сейчас время года?
 Как вы догадались, что лето?
Перечислите характерные признаки лета.
 Почему летом стало теплее?
 Что делает человек летом?
Стихотворение Л. Некрасовой «Лето»:
Лето солнышком вкатилось,
Засияло, засветилось
Вишнями, ромашками,
Лютиками, кашками.
Лето! Лето! Лето! Лето!
В краски яркие одето,
Жарким солнышком согрето,
Пусть подольше будет лето!

Летом солнце яркое, греет сильнее и больше отдает тепла, чем зимой, чистое
небо, дует теплый ветер жара, теплые дожди, грозы.
Дидактическая игра
«Составь предложение»   дети составляют предложение с предложенным словом.
Цель  научить составлять предложения с заданным словом.
Трудовая деятельность. Сбор природного материала
Цель: формировать трудовые умения.
Подвижные игры «Кто останется в кругу?», «Живой лабиринт».
Цели: развивать чувство равновесия, ловкость, быстроту движений;
тренировать слаженность коллективных действий, быстроту реакции и смекалки.
Индивидуальная работа
Развитие движений.
Цель: упражнять в беге на скорость, совершенствовать технику прыжка в длину с
места.
Гимнастика пробуждение.
 Цель: дать заряд бодрости на вторую половину дня.
Самостоятельная художественная деятельность. Цель: развивать инициативу и самостоятельность детей в разыгрывании сценок по знакомым сказкам,
стихотворениям, песенкам.
Показ настольного театра «Волк и семеро козлят». Цель: продолжать развивать
умения детей разыгрывать сценки по знакомым сказкам; воспитывать у детей
интерес к художественной литературе.
Тема недели: «Россия – Родина моя»
Дата:
Утро
Прогулка
ООД
Вечер
Беседа «Кто живет в России»
Цель: познакомить детей с национальностями людей,  проживающих на
территории России. Воспитывать уважение к людям разных национальностей и их
обычаям.
Наблюдение за одуванчиком
Цель: познакомить с одуванчиком. Разобрать его строение, обратить внимание на
то какие перемены с ним происходят после окончания цветения.
Ход наблюдения. Сияли золотые цветки в зеленой траве и вдруг все сникли,
словно ктото взял и смял их. Одуванчики уловили перемену погоды,
почувствовали скорый дождь и сжали лепестки, пряча от влаги пыльцу. Намокнет
она и не полетит по ветру, не опустится с цветка на цветок. Мокрую пыльцу не
сумеет перенести и пчела. Неопыленный цветок не даст семян. А когда семена
уже завязались, обзавелись своей летучкой  парашютиком, растение еще больше
следит за погодой. В солнечный день все спелые одуванчики качаются на лугу
легкими пушистыми шариками. Каждый парашютик ждет хорошего ветра, чтобы
оторваться от материнского растения и улететь в новые края. Но бывает и так:
прямо на ваших глазах затягивает небо серая пелена плотных облаков,
поднимается ветерок… вспомните: качались ли поутру на лужайке пушистые
шары одуванчиков? Нет, не качались. Хоть и светило еще вовсю солнышко,
вместо шаров стояли грустно сжатые «зонтики». Одуванчик ведь знает: мокрые
парашюты плохо летают, вот и спрятал их до хорошей поры.
Загадка:
Рос шар бел,
 Ветер дунул —
 Шар улетел. (Одуванчик)
Дидактическая игра. «Опиши цветок»
Цель  научить подбирать прилагательные к существительному.
Подвижная игра «Садовник и цветы».
Цель  развить умение перебегать на противоположную сторону площадки,
уворачиваясь от ловишки, развивать ловкость, быстроту реакции.
Трудовая деятельность. Дети моют все игрушки (которые поддаются обработке)
и раскладывают их сушиться на траве.
Цель: воспитывать положительное отношение к труду,   ответственность при
выполнении поручений.
Индивидуальная работа. Развитие движений.
Цель: совершенствовать ориентацию в пространстве, чувство равновесия.
Физкультурное. Повторить бег на скорость; упражнять в прыжках через
короткую скакалку; упражнять в перебрасывании мяча
Чтение русской народной сказки «Иван – крестьянский сын и ЧудоЮдо.
Задачи. Учить детей оценивать поступки героев. Воспитывать чувство
патриотизма и любовь к своей Отчизне.  Тема недели: «Россия – Родина моя»
Дата:
Утро
Прогулка
ООД
Вечер
Рассматривание альбома о Москве.
Цель: Познакомить с достопримечательностями города.
С/р игра «Строители». Цель: продолжать учить распределять роли; воспитывать
дружеские взаимоотношения.
Труд: накрыть столы к завтраку. Цель: продолжать учить аккуратно сервировать столы;
вытирать столы после еды выжимая тряпку.
Наблюдение за цветением черемухи
Цель: познакомить с черемухой (строение, польза, изменения, происходящие
после окончания цветения).
Ход наблюдения. Обсудить аромат черёмухи. Напомнить, что цветы – это
будущие плоды. Сравнить с цветением тополя и березы. Познакомить детей с
народной приметой, что черемуха цветет в период похолодания. Обратить
внимание на появление большого количества мух, комаров и других летающих
насекомых.
Стихотворение В.Жуковского «Черемуха»
     И вся благоуханная,
     Роняя лепестки,
     Цветет, цветет черемуха
     В овраге у реки.
     С утра до поздних сумерек
     Со всех концов земли
     К цветам её торопятся
     Тяжелые шмели.
Дидактическая игра «Я видел на нашем дереве…»  развивать  память,
помочь вспомнить особенности жизни дерева. Ведущий говорит: «Я видел на
нашем дереве листок». Каждый ребенок должен воспроизвести фразу
предыдущего участника, дополнив своим объектом. Следующий говорит: «Я
видел на нашем дереве лист и цветок»,  третий: «Я видел на нашем дереве лист,
цветок и птицу» и т.д.
Трудовая деятельность
Уборка участка от сухих веток.
Цель: воспитывать положительное отношение к труду,   ответственность при
выполнении поручений.
Подвижные игры «Спящая лиса».
Цель: упражнять в беге, подбрасывании и ловле мяча.
«Перелет птиц». Цель: учить выполнять действия по сигналу.
Индивидуальная работа
Прыжки вверх с места.
Цель: развивать прыгучесть, сочетая силу с быстротой.
Театральное
Игры с настольным театром «Колобок», «Теремок»
Раскрашивание изображений по теме «Мой город»
Игры с крупным строительным материалом.Закреплять умение возводить
постройки по схеме.  Тема недели: «Россия – Родина моя»
Дата:
Утро
Прогулка
ООД
Настольнопечатная игра «Путешествие по городу»
Цель: закрепление знаний о родном городе, воспитание любви к нему, уважение
к живущим в нем людям. Развитие связной речи, логического мышления.
Конструирование
Игры с песком «Город»
Цель: учить детей строить из песка одни и  те же объекты в нескольких
вариациях в зависимости от условий их использования.
Наблюдение за насекомыми (бабочка)
Цель: познакомить с бабочками, их образом жизни, условиями для жизни.
Ход наблюдения. Насекомых с каждым днем становится все больше: комары,
бабочки, жуки. Учить различать несколько видов бабочек (капустница, ). У
бабочек очень красивый узор на крылышках – один из самых красивых, среди
созданных природой. Но хватать бабочек за крылышки нельзя, так как они
покрыты нежной пыльцой, которую легко стереть, а ведь бабочка после этого не
сможет летать. Объяснить детям, что бабочки откладывают яички, из этих яичек
потом вылупляются гусеницы, которые поедают листья растений. Позже
гусеницы опутывают себя нитью, выделяемой из брюшка, и превращаются в
куколок, а уже из куколок вновь появляются бабочки.
Приговорка:
Бабочкакоробочка,
 Полети на облачко,
Там твои детки –
На березовой ветке.
Загадка:
Спал цветок
И вдруг проснулся,
Больше спать не захотел,
Шевельнулся, встрепенулся,
Взвился вверх и улетел.(Бабочка)
Дидактическая игра. «Угадай по описанию»  воспитатель описывает
насекомое, дети угадывают.
Цель: научить составлять описательный рассказ, развить внимание, связную
речь, находить сходства и различия.
Трудовая деятельность. Дети моют все игрушки (которые поддаются
обработке) и раскладывают их сушиться на траве. Цель: воспитывать
положительное отношение к труду,   ответственность при выполнении
поручений.
Подвижные игры. «Бабочки».
Цель: научить бегать врассыпную, по сигналу менять направление.
«Змейка».
Цель: научить бегать, держа друг друга за руки, точно повторять движения
водящего, делать повороты, перешагивать через препятствия.
Индивидуальная работа. Развитие движений. Цель: совершенствовать
ориентацию в пространстве, чувство равновесия.
Физкультурное.
Закреплять у детей навыки ходьбы в колонне по одному с выполнением заданий
по сигналу воспитателя; упражнять в переходе с одного пролета гимнастической Вечер
стенки на другой; повторить упражнения в равновесии и прыжках.
Предложить раскрасить флаг России, герб. Совершенствовать творческие
способности, умение подбирать цвета, раскрашивать, не заходя за контур.
Игры с конструктором «Улица нашего города»
Задачи. Формировать умение задумывать постройки и выполнять их, учить
обыгрывать постройку. Тема: «Цветочная неделя»
Цель: Расширять представление о многообразии цветов летом; закреплять знания о
составе цветка (чашелистик, лепестки, пестик, тычинка); формировать представления о
том, что пыльца растений переносится ветром, насекомыми, птицами и водой; воспитывать
чувство красоты и потребность заботы о природе.
Утро
Прогулка
Прием, осмотр детей. Утренняя гимнастика.
Игры с мозаикой. «Собери цветок из геометрических фигур»;
Задачи. Обогащать представления детей о цветах и их разнообразии. Развивать
творческое воображение.
Д/и «Цветы».
Цель: Закреплять умение детей классифицировать и называть комнатные и садовые
растения
Наблюдение за летним дождем
Цель: закрепить летние сезонные признаки, перемены, происходящие в неживой
природе.
Ход наблюдения. Понаблюдать с детьми за первым летним дождем. Послушать, как
стучит дождь по окнам, посмотреть, как стекает струйками вода, какие на
асфальте лужи. Отметить, какая погода (дождливая, ненастная). Рассказать, что
теплый летний дождь поливает все растения. После дождя показать детям, как
умылись деревья, листья стали мокрыми, капли дождя блестят на солнце. У детей
спросить, откуда берется дождь, куда деваются лужи. Зачем нужен дождь?
Обратить внимание, что дождь бывает мелкий, моросящий, бывает сильный
ливень; идет в разном направлении, бывает косой и прямой. Во время наблюдений
за дождем подвести к пониманию причин разных осадков зимой и летом, их
зависимость от температуры воздуха. В прошлом магическое вызывание дождя со
временем превратилось в веселую игру детей, которые охотно выкрикивали
заклинания, вступая в озорную беседу с дождем.
Загадка:
С неба пришел,
В землю ушел.  (Дождь)
Закличка:
Дождик, лей, лей, лей,
Никого не жалей –
Ни берез, ни тополей!
Дождик, дождик, посильней,
Чтобы травка зеленей,
Вырастут цветочки
И зеленые листочки!
Дидактическая игра «Хорошо – плохо».
Цель: развить связную речь, умение высказываться сложноподчиненными
предложениями, видеть в одном явлении положительные и отрицательные
качества.
Трудовая деятельность. Коллективная работа на огороде по уборке мусора. Цель:
формировать навыки коллективного труда.
Подвижная игра «Солнечные зайчики».
Цель: уточнить с детьми направления: вверх, вниз, в сторону. Научить выполнять
разнообразные движения.
Индивидуальная работа.С Рианой, Ильей
Цель: закреплять умение прыгать на одной ноге. ООД
Вечер
Музыкальное
Рассматривание энциклопедий на тему «Необычные растения»
Цель: Расширить представление о том, как приспособлены растения к жизни в
природных условиях
Чтение и рассматривание иллюстраций к произведению «Росянка – комариная
смерть»
Цель: Расширять представления детей о многообразии растительного мира.
Познакомить с местом обитания комаров. Тема недели: «Цветочная неделя»
Утро
Прогулка
Прием и осмотр детей. Утренняя гимнастика.
Беседа о комнатных растениях.
Цель: формировать у детей элементарных представлений о комнатных
растениях; закреплять знания названий комнатных растений. Закреплять умения
ухаживать за комнатными растениями: поливать, рыхлить землю в горшке,
протирать листья. Воспитывать любовь и бережное отношение к растениям.
Д/и «Угадай что за растение».
Цель: Обучать детей описывать предмет и узнавать его по описанию.
Труд:  поливка цветов, рыхление почвы, обрывание сухих листьев. Цель: учить
самостоятельно   и   ответственно   выполнять   обязанности   дежурного   в   уголке
природы.
Чтение произведения  немецких писателей «Беляночка и Розочка»
Наблюдение за дождевым червем.
Цель: познакомить с дождевым червем, с его строением, его образом жизни,
условиями для жизни, средой обитания.
Ход наблюдения. Выяснить, кто из ребят видел этих обитателей почвы раньше.
Где это было? Почему черви называются дождевыми? Когда легче всего можно
их обнаружить? Обратить внимание детей на то, что эти подземные жители чаще
всего вылезают из своих норок во время дождя. Вода заполняет их норки, и им
не хватает воздуха. Предложить ребятам собирать всех дождевых червяков,
которые оказались на пешеходной дорожке, и переносить их в безопасное место:
на клумбу, под дерево, на огород. Обсудить, зачем нужно это делать. Что бы
могли сказать детям эти животные, если бы умели говорить?
Стихотворение О.Г.Зыковой «Дождевой червяк»:
Очень он трудолюбивый,
Без работы не сидит,
Землю всю послушным телом
Он без устали рыхлит.
Это нужно нам самим,
Эту землю мы едим –
Оторвавшись от работы,
Дождевой сказал червяк –
Я земле родной не враг.
Загадка:
Мой хвост не отличишь от головы.
Меня всегда в земле найдете вы. (Червяк)
Дидактическая игра. «Кто больше назовет действий»
Дети подбирают глаголы, характеризующие действия дождевого червя.
Цель: активизировать словарный запас глаголами.
Трудовая деятельность. Выкопать норку для червяка.
Цель: воспитывать положительное отношение к труду, чувство сострадания и
готовность прийти на помощь.
Подвижные игры. «Попрыгунчики».
Цель: научить детей прыжкам на двух ногах с продвижением вперед.
«Догони свою пару».
Цель: учить бегать по сигналу воспитателя, не оглядываясь назад.
Индивидуальная работа. Развитие движений.
Цель: совершенствовать приемы игры с мячом у стенки. ООД
Вечер
ИЗО «Укрась платочек ромашками»
(Декоративное рисование)
Программное содержание:
учить детей составлять узор на квадрате, заполняя углы и середины;
учить использовать приемы примакивания, рисования концом кисти (точки);
продолжать учить рисовать красками;
развивать эстетическое восприятие, чувство композиции, чувство симметрии;
воспитывать эстетический вкус;
Графическое упражнение «Дорисуй цветок»
Задачи. Закреплять умение быстро ориентироваться на листе бумаги в клеточку,
дорисовывать по образцу симметричные предметы, подбирать нужный оттенок
фломастера. Материал: Карточки в крупную клетку с изображением
нарисованных половинок цветов (ромашка, колокольчик, василек, лютик, Иван
чай и др.) Тема недели: «Праздник  Ивана Купалы»
Утро
Прогулка
Дежурство по столовой  закреплять умение быстро, аккуратно накрывать на
стол. Правильно раскладывать столовые приборы: ложку– справа от тарелки,
вилку – слева, полностью убирать со стола после еды.
Рассматривание  иллюстраций«Советы Неболейки»  закрепить знание детей о
том, как надо сохранять здоровье, укреплять его, какие правила безопасности
соблюдать, чтобы не навредить здоровью.
Наблюдение за подорожником
Цель: познакомить с подорожником. Разобрать его строение, поговорить о
пользе.
Ход наблюдения. Как вы думаете, почему его назвали подорожником? (оно
растет по дорогам). Почему оно может расти там, где ходят, ездят на
велосипеде? Земля утоптанная, а он растёт. Рассмотрите внимательно растение.
Может быть, догадаетесь? (у него листья на земле лежат,  почти нет стебля.Если
бы был стебель, он сломался бы, когда люди прошли по нему). Рассмотрите его
листья. Может быть, они раскроют вам свою тайну? Сорвите лист. Легко сорвать
лист подорожника? (Трудно). Рассмотрите, как расположены жилки листа
подорожника. Сравните с листом другого растения (они выступают наружу, их
можно пощупать, а у других трав нет).  Верно заметили. У подорожника жилки
выпуклые. Если на него встать, они прижмутся к земле, не дадут листу
порваться. Уйдет человек, лист распрямится. В народе за эти крепкие жилки на
листьях и прозвали подорожник семижильником. О человеке сильном,
выносливом тоже говорят «семижильный». Теперь вы поняли, почему
подорожник может расти у дорог? Где применяют это растение?  Это
лекарственное растение. Его накладывают на раны, чтобы кровь не текла, грязь
не попадала, рана быстрее заживала. В народе это растение называют попутник,
порезник, ранник, семижильник. Стихотворение Л.Герасимовой
«Подорожник»:
Вот листок растет какой –
Весь в прожилках, небольшой,
Будто нитками прошит,
Подорожник – Айболит!
Хоть и топчут его ноги –
Не уходит он с дороги!
По нему бегут, шагают
И совсем не замечают!
А напрасно!
Лист полезный –
Лечит многие болезни!
Дидактическая игра. «Что где растет?»
Цель: закрепить знания детей о растениях леса и луга.
Подвижные игры. «Раз, два, три  беги».
Цель: научить бегать врассыпную, по сигналу менять направление.
«Змейка».
Цель: научить бегать, держа друг друга за руки, точно повторять движения
водящего, делать повороты, перешагивать через препятствия.
Трудовая деятельность. Сбор природного материала
Цель: формировать трудовые умения.
Индивидуальная работа. Прыжки вверх с места. ООД
Вечер
Цель: развивать прыгучесть, сочетая силу с быстротой.
Физкультурное
Игра “Придумай веселый и грустный диалог между Мышкой и Зайчиком”
развивать коммуникативные качества; разнообразить интонационную
выразительность; обращать особое внимание на дикцию детей.(С игрушками
бибабо)
Настольный театр «Сестрица Аленушка и братец Иванушка»
Цель. Развивать коммуникативные способности, умение вести диалог, умение
передавать сюжет сказки. Тема недели: «Праздник Ивана Купалы»
Утро
Прогулка
ООД
Вечер
Дежурство по уголку природы.
Цель: продолжать учить правильно поливать и опрыскивать растения, удалять
сухие листья. Закреплять навыки ведения календаря погоды.
Беседа «Правила борьбы с микробами»
 Цель: продолжать развивать представления о здоровом образе жизни.
Наблюдение за ветром.
Цель: повторить понятие «ветер». Что происходит с деревьями в ветреную
погоду.
Ход наблюдения. Понаблюдать, как раскачиваются деревья, гнутся ветки.
Спросить, почему так неспокойно ведут себя деревья. Какой дует ветер:
холодный или теплый. С детьми вспомнить, как называется сильный ветер,
который сносит крышу, ломает деревья, выбивает стекла и двери, словом,
разрушает. (Ураган.)
Загадка: Неизвестно, где живет.
               Налетит – деревья гнет.
               Засвистит – по речке дрожь.
               Озорник, а не уймешь!  (Ветер)
Дидактическая игра
«Подуй как ветер».
Цель: отрабатывать силу голоса, умение делать глубокий вдох носом, выдох
через рот с произношением звука у.
Трудовая деятельность.
Сделать примитивный флюгер, самолет, ветрячок.
Цель: вызвать интерес к конструированию
Подвижные игры
«Выше земли».
Цель  развить ловкость, быстроту реакции на сигнал. «Жмурки».
Цель  упражнять детей в беге с увертыванием, ориентироваться в пространстве.
Индивидуальная работа
Развитие движений: «Обгони ветер»  бег на ускорение.
Цель: вырабатывать и регулировать скорость бега.
Театральное
Настольный театр «Волк и семеро козлят
Чтение русской народной сказки «Терешечка»
Развивать интерес к слушанию и чтению произведений.
Самостоятельные игры на развитие мелкой моторики (лото, пазлы, шнур
затейник) Тема недели: «Праздник Ивана Купалы»
Утро
Прогулка
ООД
Вечер
Чтение произведения  «У лукоморья»
Развивать интерес к произведениям А. С. Пушкина.
Самостоятельные игры в уголке конструирования (лего, кубики)
Наблюдение за птицами
Цель: продолжить знакомить детей с птицами, вспомнить названия их жилища.
Ход наблюдения. Отметить, что летом много птиц, они распевают на разные
голоса, хлопочут о птенцах. В начале лета можно услышать, как поют птицы, но
их трудно увидеть: они сидят в гнездах или порхают в зелени листвы. У них
появились маленькие птенчики, которых нужно кормить и согревать. Важно
рассказать, какую пользу приносят птицы, понаблюдать, чем заняты грачи,
скворцы. Обратить внимание детей старших групп на то, как быстро летают
ласточки и стрижи, ловя насекомых. Показать гнездо ласточек, отметить, как
часто они прилетают к гнезду с кормом для птенцов. Рассказать о том, что птицы
выкармливают своих птенцов летом насекомыми, помогая таким образом
сохранять растения.
Стихотворение С.Д.Дрожжина «Птичка»:
Весело на воле
Пташечке летать,
Над цветами в поле
Песни распевать;
А на гибкой ветке,
В сумраке лесном,
Ждут певунью детки
В гнездышке родном.
П\и «Золотые ворота»
Цель: уметь действовать по сигналу, развивать ловкость, силу.
Трудовая деятельность. Подмести участок.
Цель: воспитание трудолюбия, ответственности доводить начатое до конца.
Малоподвижная игра «Найди и промолчи»
Цель: научить детей выдержке.
Индивидуальная работа.
Прыжки через скакалку, резинку.
Цель: совершенствовать прыжки на одной и обеих ногах через препятствие.
Физкультурное
Чтение примет, пословиц и поговорок о лете.
Развивать интерес к народному творчеству.
Хозяйственно – бытовой труд. Наведем порядок в игровой комнате.
Цель: приобщение к труду, умение работать дружно, помогать друг другу. Тема недели: «Красный, желтый, зеленый»
Утро
Прогулка
ООД
Вечер
Беседа на тему «Профессия – водитель».
Цель: дать представление о профессии водителя; познакомить с особенностями
работы водителей различного транспорта. Расширять правила поведения
водителей на дороге.
Наблюдение за цветущей липой.
Цель: уточнить строения дерева, рассмотреть листочки липы и ее цветы;
познакомить детей с полезными свойствами цветов липы при простуде.
Подвижная игра «Хитрая лиса».
Цель: Учить действовать по сигналу.
Индивидуальная работа с подгруппой детей.
Цель: продолжать учить прыгать на одной ноге на месте и продвигаясь вперед.
Труд: навести порядок на участке, убрать сломанные ветки, подмести веранду.
Цель:  приучать   детей   выполнять   поручения   старательно   и   аккуратно;
воспитывать любовь к труду.
Самостоятельные игры детей с выносным материалом.
Цель: закреплять умение детей делать куличики из песка; самостоятельно
организовывать игры
Музыкальное
Рассматривание энциклопедии на тему
«Путешествие на метро»
 Цель: знакомить с подземным транспортным средством «метро», его
особенностями и правилами безопасного движения на дороге. Расширять
представления о назначении дорожных знаков. Учить использовать свои знания
дорожного движения на практике. Тема недели: «Красный, желтый, зеленый»
Дата:
Утро
Прогулка
ООД
Вечер
Беседа на тему «Правила пешехода».
Цель: расширять знания о правилах пешеходов знания на дороге и на тротуаре;
закреплять о понятиях «пешеход», «дорожные знаки», «островок безопасности»,
«переход»; закрепить запрещающие знаки.
Наблюдение за муравьями.
Цель: познакомить с муравьями, их образом жизни, условиями для жизни, их пользой
для других животных.
Ход наблюдения: вспомнить с детьми, что у муравьёв есть враги. Их истребляют
птицы, ими лакомится медведь (он запускает в муравейник свой язык и ждет, когда
муравьи облепят его, а потом проглатывает их всех разом), нападают на муравейники
и дятлы (он разгребает верхушку муравейника и склевывает муравьев), некоторые
птицы прилетают к муравейнику для того, чтобы очиститься от многочисленных
паразитов, смазывая перья муравьиной кислотой.
Он очень сильный, переносит тяжести. В 10 раз превосходящие его собственный вес.
Предложить рассмотреть муравья (у него утолщенное брюшко, грудь, голова, три
пары маленьких ножек.У муравья сильные челюсти, очень подвижные усики,
выполняющие роль органов осязания).
На вид, конечно, мелковаты,
Но все, что можно, тащат в дом.
Ребята наши  муравьята,
Вся жизнь их связана с трудом. Л. Гулыга
Поговорка: Муравей невелик, а горы копает.
Дидактическая игра. «Угадай по описанию»
Цель:научить составлять описательный рассказ, развить внимание, связную речь,
находить сходства и различия.
Трудовая деятельность
Подметание дорожек на участке, сбор мусора.
Цель: воспитывать желание трудиться.
Подвижная игра «Уголки».
Цели:развивать внимание, умение действовать быстро
Индивидуальная работа Развитие движений.Лазание по шведской стенке.
Цель: совершенствовать ориентацию в пространстве, чувство равновесия.
Изо. Аппликация на тему  «Автобус, украшенный флажками»
Программное содержание:
Учить детей вырезать детали, составлять из них и наклеивать автобус. Закреплять
умение вырезать округлые детали (круг из квадрата).
Закреплять умение вырезать несколько одинаковых деталей из бумаги сложенной
«гармошкой»
Развивать умение экономно расходовать цветную бумагу. Воспитывать
самостоятельность, умение содержать рабочее место в порядке.
Чтение произведения и рассматривание иллюстраций Н. Носова «Автомобиль»
Задачи. Подвести к мысли, к каким последствиям могут привести необдуманные
поступки.
Игровая ситуация «Быть примерным пешеходом и пассажиром разрешается!»
Задачи. Формирование умения адекватно реагировать на дорожные ситуации и прогнозировать свое поведение в тех, или иных ситуациях (просмотр папки –
раскладушки) Работа с родителями.
Июнь
1 неделя
Беседа на тему « Воскресный день»
Консультация на тему «Что такое аллергия?»
Консультация на тему « Привитие навыков по ОБЖ, ПДД детям дошкольного
возраста»
2 неделя
Консультация на тему « Оздоровление детей»
Помощь родителей в оформлении цветников
3 неделя
Консультация на тему « Как сохранить горло здоровым»
Консультация « Влияние природы на духовное развитие ребѐнка»
Оформление выставки детских работ на тему «Лето, ах лето!»
4 неделя
Консультация на тему « Лечение чесноком»
Памятка для родителей «Одежда по погоде»
Выучи и повтори дома стихи о временах года.

file_name: ПЛАН ЛЕТНЕ ОЗДОРОВИТЕЛЬНОЙ.docx

intro: План летней оздоровительной работы в старшей логопедической группе по темам недели: " Ребёнок в мире", "Россия - Родина моя" (периодичность 2 недели), "Цветочная неделя", "Праздник Ивана Купалы", "Красный, жёлтый, зелёный". Работа с родителями на летний период в старшей логопедической группе.

окружающий мир

group: Дисциплины

title: Календарно-тематическое планирование в старшей группе ДОУ в летний период.


extracted_text:
№221 негізгі орта мектебі
Сәбитқызы Әсем
Жетекшісі:    Байдулла Мөлдір
Менің туған өлкем
       Ауыл кең байтақ қазақ елінің алтын қазығы. Олай дейтін себебім, бізге
дейін сан толқын ұрпақтың  кіндік қаны мен маңдай тері тамған киелі мекен
ауыл. Сондықтан да, дүниедегі ең құдіретті ана болса, ауыл барлық   асыл
қасиеттің анасы, ауасы мен суы тіршілігінің нәрі, табиғаты   адам жанының
шипасы.
Менің   ауылым   теміржол   бойында  орналасқан.  ХХ   ғасырдың  басында
алдымен ауа райын бақылау бекеті кейін теміржол бекеті болып құрылған.
Ауылда сол кезде салынған су қоймасының мұнарасы, бекет үйінің құрылысы
сол қалпында сақталған. Қазір біз үшін олар тарихи орындар болып табылады.
Шығысында қарт Қаратау, батысында алаштың анасы Сырдария өзені ағып
жатыр. Сондықтан болар, Қаратау, Сырдария жайлы деректер көрсем, қашан
қарап шыққанша асығатыным.
          Тарихы   тым   тереңде   болмаса   да,   ешқандай   кереметке   айырбастамас
ауылым Аққұм менің  анам секілді болып кеткен. Ауылым шағын болса да,
мен   оның   жазық   даласымен,   төрт
  түлік   малға   төсін   ашқан   құтты
қырларымен, жұпары аңқыған сан түрлі өсімдіктерімен мақтанамын. Шыр етіп
дүниеге келгеннен бастап, маған анам сияқты қамқор болып, самал желімен
еркелетіп, шуағын шашқан күнімен бойыма әркез қуаныш сыйлап, қасиетті
шөптерімен   ауырған   кезде   емдеп   келеді.   Ауылымда     емдік   қасиеті   бар
адыраспан,   жусан   секілді   өсімдіктер   өседі.   Адыраспан   адам   буынының
сырқырауын, аяққолының қақсауын емдеп, түрлі жұқпалы аурулардың алдан
алу мақсатында қолданылатын қасиетті шөп. Ал, жусан дегенде қазақтың қай
баласы болсын ерекше сезімге бөлеренері хақ. Жусан –кең байтақ даланың
жұпары   ғана   емес,   адам   денсаулығына   да   пайдалы   өсімдік.   Мәселен,   тек
қазақтар ғана емес, римдіктер де  жусан тұнбасын асқазан ауруларын емдеуге
пайдаланады. Жусаны мен адыраспаны бұрқырап, төскейінде төрт түлік малы
маңыраған ауыл бар қазақтың мақтанышы. Елбасымыздың: «Біз кез –келген
ұлттың түптамыры  ауыл жұртында жататынын  естен шығармауға тиіспіз»,
деген сөзі өте дұрыс айтылған. Өйткені ауыл қазақтың алтын бесігі, салт
дәстүрі, өлең жыры, өнері, мәдениеті мен адамгершілік ортасы.
        Өз   ойымды   қорытындылап   жазар   болсам,   ауыл   даналарымызды,
ақынжазушыларымызды, күйші бишілерімізді  дүниеге әкелген қасиетті мекен
және әрбір адамның екінші  анасы. Ендеше, осындай қасиетті мекенді қорғау
оны сақтап, көркейту  әр  адамның  міндеті.

file_name: Ауыл эссе (1).docx

intro:
№221 негізгі орта мектебі
Сәбитқызы Әсем
Жетекшісі:    Байдулла Мөлдір

Менің туған өлкем

       Ауыл- кең байтақ қазақ елінің алтын қазығы. Олай дейтін себебім, бізге  дейін сан толқын ұрпақтың  кіндік қаны мен маңдай тері тамған киелі мекен- ауыл. Сондықтан да, дүниедегі ең құдіретті ана болса, ауыл- барлық  асыл қасиеттің анасы, ауасы мен суы тіршілігінің нәрі, табиғаты  адам жанының шипасы.
Менің ауылым теміржол бойында орналасқан. ХХ ғасырдың басында алдымен ауа райын бақылау бекеті кейін теміржол бекеті болып құрылған. Ауылда сол кезде салынған су қоймасының мұнарасы, бекет үйінің құрылысы сол қалпында сақталған. Қазір біз үшін олар тарихи орындар болып табылады. Шығысында қарт Қаратау, батысында алаштың анасы- Сырдария өзені ағып жатыр. Сондықтан болар, Қаратау, Сырдария жайлы деректер көрсем, қашан қарап шыққанша асығатыным.
     Тарихы тым тереңде болмаса да, ешқандай кереметке айырбастамас ауылым- Аққұм менің  анам секілді болып кеткен. Ауылым шағын болса да, мен оның жазық даласымен, төрт-  түлік малға төсін ашқан құтты қырларымен, жұпары аңқыған сан түрлі өсімдіктерімен мақтанамын. Шыр етіп дүниеге келгеннен бастап, маған анам сияқты қамқор болып, самал желімен еркелетіп, шуағын шашқан күнімен бойыма әркез қуаныш сыйлап, қасиетті шөптерімен ауырған кезде емдеп келеді. Ауылымда-  емдік қасиеті бар адыраспан, жусан секілді өсімдіктер өседі. Адыраспан- адам буынының сырқырауын, аяқ-қолының қақсауын емдеп, түрлі жұқпалы аурулардың алдан алу мақсатында қолданылатын қасиетті шөп. Ал, жусан дегенде қазақтың қай баласы болсын ерекше сезімге бөлеренері хақ. Жусан –кең байтақ даланың жұпары ғана емес, адам денсаулығына да пайдалы өсімдік. Мәселен, тек қазақтар ғана емес, римдіктер де  жусан тұнбасын асқазан ауруларын емдеуге пайдаланады. Жусаны мен адыраспаны бұрқырап, төскейінде төрт- түлік малы маңыраған ауыл- бар қазақтың мақтанышы. Елбасымыздың: «Біз кез –келген ұлттың түп-тамыры  ауыл жұртында жататынын  естен шығармауға тиіспіз»,- деген сөзі өте дұрыс айтылған. Өйткені ауыл- қазақтың алтын бесігі, салт- дәстүрі, өлең- жыры, өнері, мәдениеті мен адамгершілік ортасы.
	    Өз ойымды қорытындылап жазар болсам, ауыл- даналарымызды, ақын-жазушыларымызды, күйші бишілерімізді  дүниеге әкелген қасиетті мекен және әрбір адамның екінші  анасы. Ендеше, осындай қасиетті мекенді қорғау оны сақтап, көркейту  әр  адамның  міндеті.

title: Аққұм ауылы


extracted_text:
Отчет
МКОУ Сергеевской СОШ
о выполнении  мероприятий  комплексного плана по профилактике
экстремизма в молодёжной среде на территории Подгоренского
муниципального района за 1 полугодие 2018 года
 В соответствии с комплексным планом, разработанным районной
комиссией по противодействию экстремизму, в МКОУ Сергеевской СОШ
проведены следующие профилактические мероприятия:

№
1
2
Мероприятие
Сроки проведения
Ответственные
Совершенствование организационного и научно – методического обеспечения
функционирования системы профилактики молодёжного экстремизма

в
Участие
для
руководителей   и   актива   молодёжных
объединений
семинарах

В течение года
Директор школы
Слизкая Л.С.
Обще профилактические действия по предупреждению экстремистских проявлений
 в молодёжной среде
3
Проведен   цикл   предупредительных
бесед с обучающимися и их родителями
по   профилактике   экстремизма   и
воспитанию толерантности:
В течение года
Классные руководители
111 классов
 «Правила   поведения   во   время
нахождения   на   улице,   при
возникновении
различных
нестандартных ситуаций»;

бдительны
и
 «Будьте

осторожны»;

«Твой   друг      телефон
экстренной помощи»;
 «Как вести себя при общении с
подозрительными   незнакомыми
лицами».
4
Проводится разъяснительная работа об
уголовной   и
административной
ответственности за националистические
и иные экстремистские проявления. (ст.
ст. 205, 212, 282 УК РФ)
В течение года
Учитель
обществознания
Светличная О.Н. 5
6

Проводится

индивидуально
профилактическая
работа
с
подростками и семьями, состоящими на
учёте КДН и ЗП и ПДН
Социальный   педагог   и   классные
руководители   участвовали   в   рейдах   с
членами   КДН   и   ЗП   в   места
концентрации молодёжи, состоящей на
профилактических   учётах   различного
уровня
В течение года
В течение года
Социальный педагог
Дуплякина Л.А,
классные руководители
511 классов
Директор школы
Слизкая Л.С.
7 Администрация   школы   участвовала   в
организации   временной   занятости
несовершеннолетних
в
возрасте 1418 лет.
граждан
Июньавгуст
«Центр занятости
населения»
Администрация школы
Профилактика экстремистских проявлений посредством привлечения молодёжи к
деятельности позитивных объединений и субкультур
10 Волонтеры школы участвуют в
региональном этапе Всероссийского
конкурса «Доброволец России  – 2018»
с вручением премии «Доброволец
России – 2018».

11 Старшеклассники успешно участвовали
в   районных   спартакиадах   по
командным   видам   спорта   среди
школьных команд.
12 Школьники   участвовали   в   районных
спортивномассовых   мероприятиях,
посвящённые  Дню  физкультурника,    в
легкоатлетическом   пробеге,   успешно
сдали нормы ГТО.
13 Творческая   молодёжь   участвовала   в
проведении мероприятий, посвященных
знаменательным
  Дню
освобождения Подгоренского района от
немецкофашистских   захватчиков,   23
Февраля, 8 Марта, 9 Мая, Дню села.
датам:

14 Члены   волонтерского   отряда   «НД»
во   Всероссийском
участвовали
открытом   уроке   «Волонтерство»,
организованном
  в   режиме   онлайн
трансляции на портале «ПроеКТОриЯ»
(http
 ://   proektoria
 .  online

 /).

Мартиюнь
Куратор волонтерского
отряда Дуплякина Л.А.
В течение года
В течение года
Учителя физкультуры
Резниченко О.В.,
Саурский В.И.
Учителя физкультуры
Резниченко О.В.,
Саурский В.И.
Январьиюнь
Отдел культуры, отдел
образования
17 мая
Куратор волонтерского
отряда Дуплякина Л.А.
15 Команда   школы   участвовала   в
проведении   туристического     слета   и
Июнь
 Соцпедагог
Дуплякина Л.А. Школы актива в Колодежном.
16 Команда   школы   участвовала   в
проведении зональной игры «Р.И.С.К.»
17 Команда   школы   участвовала   в
проведении районного Дня молодежи.
Май
30 июня
Соцпедагог
Дуплякина Л.А.
Куратор волонтерского
отряда Дуплякина Л.А.
18 Учащиеся   111   классов   провели
12 апреля
Гагаринский субботник.
Совершенствование информационнопропагандистской работы
в сфере профилактики экстремизма
20 С целью противодействия
в течение года
Администрация школы
распространению идеологии
националистического, политического и
религиозного экстремизма в ОУ
проводится систематическая
разъяснительная работа.
21 О   реализации   мероприятий   дается
информация   на   сайте   школы
http://sergsosh.ucoz.ru/index/novosti/057
22 В школьной библиотеке организована
книжная  выставка, направленная на
формирование толерантности.
В течение года
Беднякова И.А.,
Дуплякина Л.А.
В течение года
 Зав. библиотекой
Светличная В.В.
28.07.2018 г.                                            Социальный педагог _____________Дуплякина Л.А.

file_name: Отчет по профилактике экстремизма. 28.07.2018 г..docx

intro: В отчете указаны профилактические мероприятия, проведенные в МКОУ Сергеевской СОШ в соответствии с комплексным планом, разработанным районной комиссией по противодействию экстремизму в молодёжной среде на территории Подгоренского муниципального района за 1 полугодие 2018 года. Они направлены на взаимодействие семьи и школы.

классное руководство

group: Педагогика


extracted_text:
Подгоренский район
Муниципальное казенное общеобразовательное учреждение
Сергеевская средняя общеобразовательная школа

Методическая разработка
«Опыт применения технологии
проектной деятельности»
Выполнила
Дуплякина Л.А.,
учитель русского языка
                                   396571, село Сергеевка,
                                                                 ул. Есенина, 34
                                                                 Телефон: (473 94) 56167
                                                                 Электронная почта:
                                                                  shkolasergeevskaya.@ yandex.ru
2018
1 Введение
Учащиеся  нашей школы в течение ряда лет успешно занимаются созданием
социально значимых проектов  системы взаимосвязанных мероприятий, реализующихся в
течение 1 4 месяцев.
Разработанные ими проекты социальноориентированы, т.е. благополучатели
жители муниципального образования.
Проекты  подразумевают конкретные действия, на которые выделяются средства. В
их планирование и реализацию вовлекается молодежь возраста 14–30. Разработанные
проекты реалистичны, имеют  практическую направленность:  направлены на реализацию
молодежных инициатив в сферах патриотического воспитания, спорта,  охраны здоровья,
охраны окружающей среды.
Начиная   разговор   о   социальном   проектировании,   попытаемся   разобраться   в
терминах, суть которых нам предстоит понять.
Проект  это предметное представление идеи в виде конкретных идей.
Модель  это описание, которое отражает реальность на уровне абстракции, когда любой
мысленный образ (изображение, описание какоголибо объекта или процесса) используется
в качестве “заменителя” реально существующего (объекта или процесса).
Проектирование     это   процесс   описания   ограниченных   во   времени   целенаправленных
изменений   системы   (или   ее   отдельных   элементов)   с   установленными   требованиями   к
качеству результатов, возможными расходами и спецификой организации деятельности.
Таким образом,  социальное проектирование    есть способ выражения идеи улучшения
состояния окружающей среды языком конкретных целей и задач, мер и действий по их
достижению,   а   также   описание   необходимых   ресурсов   для   практической   реализации
замысла и конкретных сроков воплощения описываемой идеи.
ТОПОЛОГИЯ  ПРОЕКТОВ:
Научнотехнические
Строительные
Оборонные
     Экономические
Технологические               Космические
Образовательные               Экологические
                         Социальные
Социальный   проект     это   модель   предлагаемых   изменений   в   ближайшем
социальном окружении в виде:
а) словесного описания предполагаемых действий по осуществлению указанных изменений;
б) графического изображения (чертежей, схем, и т.д.)
в)   числовых   показателей   и   расчетов,   необходимых   для   осуществления   планируемых
действий.
Цель социального проектирования:
   привлечение   внимания   школьников   к   актуальным   проблемам   данного   местного
сообщества
  и включение старшеклассников в реальную практическую деятельность по решению одной
из этих проблем силами самих учащихся.
Основные задачи социального проектирования:
а)  повышение   общего  уровня  культуры  школьников   за  счет  получения   дополнительной
информации;
2 б) формирование навыков “разумного социального” поведения в сообществе;
в) закрепление навыков командной работы;
г) совершенствование полезных социальных навыков и умений (планирование предстоящей
деятельности, расчет необходимых ресурсов, анализ результатов и окончательных итогов и
т.д.)
Главное  реальное улучшение социальной ситуации в местном сообществе.
Социальный проект, подготовленный и реализуемый школьниками, по своей природе
инициативный. Школьники  инициаторы социального проекта сами:
1. Выявляют одну из актуальных социальных проблем местного сообщества.
Формулируют цели и задачи работы над решением данной проблемы.
2. Проводят   первичную  подготовку   плана   и   необходимых   материалов     для   реализации
проекта.
3. Сами завершают разработку проекта;
4. Обращаются в заинтересованные организации с просьбой провести экспертизу и (или)
поддержать проект.
Обучающиеся нашей школы изучили технологию  разработки социального проекта
 и  смогли успешно разработать ряд социальных проектов, которые были признаны одними
из лучших в муниципальном районе и участвовали в региональных этапах конкурсов.
 Мы пришли к таким результатам:
1. Повышенная социальная активность старшеклассников, их готовность принять личное
практическое участие в улучшении социальной ситуации в местном сообществе.
2. Готовность органов местного самоуправления выслушать доводы школьников и принять
их предложения по улучшению социальной ситуации.
3. Реальный   вклад   старшеклассников   в     изменение   социальной   ситуации   в   местном
сообществе.
4. Положительные изменения в сознании школьников, повышение уровня общей культуры
личности.
5. Наличие у членов проектных групп сформированных навыков коллективной работы по
подготовке и реализации собственными силами реального социально полезного дела.
6. Изменение   общественного   мнения,   увеличение   числа   жителей,   готовых   лично
включиться   в   практическую   деятельность   по   улучшению   социальной   ситуации   в
местном сообществе.
Сценарный план защиты проекта
«Наш обновленный школьный двор»
             Типичные ошибки.
а) Отсутствие информации о технологии подготовки и реализации социальных проектов, о
работе других групп старшеклассников.
б) Переоценка старшеклассниками своих сил и возможностей проектной группы.
в) Провозглашение “красивой” идеи без дальнейших усилий по ее реализации со стороны
школьников, то есть доведение до практических результатов.
г)Отсутствие   реальных   источников   материальнотехнического   обеспечения   и
финансирования предложенного социального проекта
Шаг № 1. Изучение общественного мнения о состоянии социальной ситуации в местном
сообществе в данное время.
3 Шаг № 2.  Формулировка социальной проблемы, актуальной в данном местном сообществе.
Шаг № 3. Определение целей и задач социального проекта.
Шаг № 4. Изучение реальных возможностей своей проектной группы.
Шаг № 5. Составление детального плана работы.
Шаг № 6. Составление рабочего графика по реализации всех пунктов плана.
Шаг № 7. Определение обязанностей и их распределение в проектной группе.
Шаг № 8. Определение необходимых ресурсов и источников их получения.
Шаг № 9. Составление бюджета проекта.
Шаг № 10. Разработка системы оценки эффективности работы над проектом.
Шаг №11. Обучение членов проектной группы необходимым навыкам и умениям.
Шаг № 12. Формирование общественного мнения в местном сообществе.
Последовательность шагов № 1  №12  это разработка социального проекта, его
подготовка к реализации силами самих школьников.
Дальнейшие шаги с №13 до № 19  это реализация  разработанного социального
проекта.
силами самой инициативной группы школьников:
Шаг № 13. Составление деловых предложений по разработанному проекту.
Шаг № 14. Поиск делового партнера для реализации проекта.
Шаг № 15. Проведение официальных переговоров с реальными партнерами.
Шаг № 16. Получение необходимых ресурсов.
Шаг №  17. Проведение плановых мероприятий.
Шаг №  18. Контроль и оценка выполнения плана.
Шаг № 19. Корректировка реализации проекта.
Два последних шага №20 и № 21  это подведение итогов работы над социальным
проектом.
Шаг № 20. Анализ результатов работы по проекту.
Шаг № 21. Информирование общественности о результатах реализации проекта),
1. Актуальность и важность данной проблемы для села.
Нужно отказаться от добрых
слов и заниматься добрыми
делами.
                   Гуанъцзы, философ.
Все началось с того, что летом 2013 года во дворе нашей школы  была открыта
универсальная спортивная площадка.  Мы получили возможность заниматься спортом, укреплять
дух и тело в цивилизованных условиях. Но вместе с тем наш школьный двор стал менее уютным,
так как было выкорчевано большое количество деревьев, украшавших территорию школы и центр
нашего села. Поэтому инициативная группа учащихся 9 11 класов решила разработать проект, в
результате реализации которого наш школьный парк стал бы более уютным, привлекательным,
цветущим.
Мы создали команду, провели социологический опрос среди учащихся нашей школы и
жителей села, встретились с  директором школы Слизкой Л.С., учителями МКОУ Сергеевской
СОШ,   увлекающимися созданием малых ландшафтных форм  и у всех нашли понимание и
поддержку.
4 Кроме того, мы ознакомились с оформлением парков и дворов в школах Краснянского
района   Белгородской   области,   школах   Подгоренского   района   и   приняли   решение   своими
силами изменить облик нашего школьного парка.
Целью   проекта     стало   создание   условий,   способствующих   пробуждению   любви   и
уважения к  родному краю, стремления заботиться о его красоте и своеобразии.
Перед нами стояли следующие задачи:
1. Воспитание  бережного отношения  к культурному и природному наследию
родного края, патриотизма и нравственных качеств обучающихся.
2. Распространение среди учащихся знаний о ландшафтном дизайне.
3. Освоение навыков коммуникативной культуры.
4. Формирование умения работать в коллективе.
5. Развитие аналитических навыков и навыков критического мышления.
6. Формирование чувства гражданской ответственности в решении актуальных
проблем местного сообщества.
Мы считаем, что наш проект имеет большую социальную значимость:

*  Для   школы:  повышение   рейтинга   среди   учащихся,   родителей,   социума,
поднятие престижа ОУ, развитие отношений с социальными партнерами
*  Комплексный   подход   к   воспитанию   гражданственности,
  патриотизма,
экологической культуры, трудовому воспитанию;
*   Создание   гуманистической   развивающей   среды   жизнедеятельности   учащихся,
представление   им   дополнительных   возможностей   для   саморазвития,   самоутверждения,
самовыражения;
* Партнерское   отношение   с   другими   образовательными   учреждениями   и
распространение собственного опыта.
* Для родителей: выполнение социального заказа семьи по подготовке их детей к
взрослой жизни в условиях села.
*Создание   условий   для   возможной   организации   процесса   совместно
времяпрепровождения,   способствующего   духовному   сближению   детей   и   взрослых,
рождению общих интересов и увлечений;
*   Личностное   и   профессиональное   самоопределение,   воспитание   людей,
способных созидать, творить.
*  Для школьников:  участье в областных и всероссийских конкурсах в области
социального проектирования.
* Гражданскопатриотическое,   экологическое  воспитание,   поддержка  программ
ЗОЖ.
* Для молодежи: поддержка талантливой молодежи села.
* Создание школьного двора как образца эстетического вкуса.
2. Сбор и анализ разноплановой информации по избранной проблеме.
    Приступая к работе, мы провели анализ ситуации на данный момент с целью
определения наиболее важных проблем, которые требуют оперативного решения. Поэтому
в начале сентября 2013 года была создана инициативная группа из учащихся 911 классов
школы, зам.директора по ВР, учителей рисования и биологии.  Эта группа провела
социологические исследования среди обучающихся школы на тему: “Каким ты хочешь
видеть свой школьный двор?» Социологические исследования включили следующие формы
работы: анкетирование, конкурс рисунков, макетов, сочинения.
5 Опрос родителей «Занятость детей в свободное время» дал такие результаты:
независимо от возраста дети предпочитают проводить свободное время, посещая кружки, секции,
заниматься на школьной спортивной площадке, а так же общаться с друзьями в школьном дворе.
3. Программа действий, которую предлагает команда.
Мы предложили следующую программу действий: каждый класс разработал свой мини
проект. Обсудив полученные разработки и предложения, мы наметили общий план действий,
распределили   обязанности   инициативных   групп,   обучающихся,   учителей,   родителей.   В
короткий   срок   общими   усилиями   мы   сумели   благоустроить   прилегающую   к   школе
территорию,   создать   уютные   уголки   для   игр,   отдыха,   украсив   школьный   двор   клумбами,
корзиной с цветами, альпийскими горками, миниатюрным прудом.
Средства  для высадки  цветов на клумбы  были  собраны учителями  школы,  которые
оказывали не только организационную, но и спонсорскую помощь.
Камни для альпийской горки собрали учащиеся 10 класса. С этой целью они объездили
окрестности   Сергеевского   и   Витебского   поселений   и   собрали   достаточное   количество
природного камня.  Родители привезли чернозем, а ученики 5го класса создали на альпийской
горке живописные цветочные композиции.
Обучающиеся начальных классов вместе с классными руководителями и родителями
установили   у   входа   в   здание   школы   огромную   корзину   с   цветами,   сплетенную   из   ивовых
прутьев, вырезали фигурку лебедя из автомобильной шины и покрасили ее алкидной краской.
Обучающиеся   6   класса   и   их   родители   под   руководством   классного   руководителя
Светличной В.В. установили рядом с корзиной   макет сруба колодца из березовых бревен,
украсив его чучелом сидящего на шесте журавля.
Семиклассники
  с   классным   руководителем   Девицкой   Л.И.   оформили   уголок
крестьянского   двора   с   оградой   из   березовых   прутьев,   пчелиными   ульями   и   фигурками
крестьян, сделанными из березовых бревен.
Обучающиеся   9го   класса   по   периметру   школьного   двора   высадили   25   елочек,
ухаживали за ними, но саженцы по какойто причине не прижились.
Выпускники школы вместе с классным руководителем Литвиновой Н.В. установили в
уютном уголке школьного парка, под величественными  соснами, скамеечки и оборудовали
«пруд» с обитающими в нем «животными» и «рыбками», покрасив «морских обитателей» и
скамейки краской для наружных работ. Доски и столбики для скамеек изготовил родитель
Кравченко Е.А..
Вся проделанная работа приносила как взрослым, так и детям удовлетворение, так как
плоды   коллективного   труда   проявляются   быстро.     За   короткое   время   школьный   парк
преобразился,  в нем стало интересно проводить время. В нем можно  любоваться  красотой
цветочных клумб и фантазировать, сидя на берегу «пруда» или у колодца, гордиться тем, что
ты тоже внес свою лепту в преображение родного уголка земли.
4. Реализация плана действий и доказательная база выполненных командой работ.
6 Пресс – центр школы при помощи педагогов – филологов провёл конкурс сочинений
«Двор моей мечты». Лучшие работы были представлены в школьной газете «Часики». Это
сочинения Черниковой Дианы (6 класс), Неваленой Оксаны (7 класс) и Гончарова Алексея.
На стадии реализации проекта были выполнены следующие виды работ:
1.Участниками проекта измерен школьный двор и вычерчен в масштабе с
нанесением строений и растений. На нём выполнили разметку будущих преобразований.
2.Совместно с родителями организован и проведен субботник по уборке территории
и подготовке к благоустройству.
      3.Учениками 10го класса под руководством классного руководителя Михеенко
Г.С. собраны на полях агрофирмы «Апротек» природные камни. Совместно с учителем
биологии, родителями и учениками 5 класса они обустроили альпийскую горку,
высадили на нее цветы. Из автомобильной шины вырезали фигурку лебедя, окрасили ее
и установили под ивой.

7 4. Учащимися 67 классов совместно с родителями и  классными руководителями
Светличной В.В., Девицкой Л.И. произведено раскрашивание  пеньков,  оставшихся
после спиливания деревьев, краской для наружных работ. Обустроен уголок
крестьянского дворика.

5.Родителями  и учителями начальных классов Шатиловой Н.Е. и Яковлевой М.Ю.
заготовлена лоза и из нее сплетена корзина для цветов.

6.Учащиеся 9 класса по периметру школьного двора высадили елочки.

8 7.Из тазиков и мисок изготовлены грибки – мухоморы. Из пластиковых бутылок и
пластмассовых крышек от майонезных ведерок изготовлены фигурки насекомых и
животных. Обустроен «пруд», установлены скамьи.
8.На стадии завершения проекта с сентября каждый четверг проводился традиционный
трудовой десант «Чистый двор».

В ходе реализации проекта для нас важна как практическая значимость проекта, так
и возможность работать в коллективе, обсуждать и свободно высказывать свои мнения.
Чувствовать, что ты являешься частицей коллектива, и с тобой считаются.
                             Примечание: в папке содержится 8 приложений – социальных
проектов, разработанных в школе.
9 10

file_name: Технология социального проектирования.doc

intro:
Проекты, о которых говорится в методической разработке, социально-ориентированы, т.е. благополучатели - жители муниципального образования.
Они подразумевают конкретные действия, на которые выделяются средства. В их планирование и реализацию вовлекается молодежь возраста 14–30. Разработанные проекты реалистичны, имеют  практическую направленность:  направлены на реализацию молодежных инициатив в сферах патриотического воспитания, спорта,  охраны здоровья, охраны окружающей среды.

доп. образование детей

group: Другое


file_name: практические зоотехния.doc

intro:
Цель занятия: ознакомиться с основными показателями, характеризующими рост и развитие животных, методами учета и способами вычисления этих показателей; факторами, влияющими на рост и развитие.
Для изучения роста обычно используют данные систематического взвешивания или измерения животных. Взвешивание проводят обычно утром до поения и кормления животных, а коров – после утреннего доения. Взвешивают крупный рогатый скот ежемесячно с рождения до шести месяцев, затем через каждые три месяца до случного возраста

title: Практические работы


extracted_text:
Министерство образования и науки Российской Федерации
государственное бюджетное образовательное учреждение
среднего профессионального образования
«Борский государственный техникум»
«Согласовано»
Руководитель МО
________Л.В. Блинкова
«___»   августа   2014 г.
Протокол № _____
от «___»________2014г.
«Согласовано»
Зам. директора по УПР
________С.В. Ситников
«___»    августа   2014 г.
Утверждаю
Директор ГБОУ СПО
БГТ
________А.В. Антимонов
«___»  августа   2014 г.
Приказ № _____
от «___»________2014г.
РАБОЧАЯ ПРОГРАММА
учебной практики УП.02
профессионального модуля ПМ.02.
Эксплуатация сельскохозяйственной техники
Специальность: 110809 Механизация сельского хозяйства 2014г
Рабочая  программа  по  учебной  практике  профессионального
модуля  ПМ.    02    «Эксплуатация    сельскохозяйственной    техники».
разработана  на  основе  Федерального  государственного  образовательного
стандарта  (далее  –  ФГОС)  по  специальности  среднего  профессионального
образования
(далее  СПО)  110809  Механизация  сельского  хозяйства
квалификации  укрупнённая   группа   специальностей   110000   Сельское   и
рыбное хозяйство.
Организацияразработчик:   ГБОУ   СПО   «Борский   государственный
техникум»

Разработчики:
Косарев Н.Н., преподаватель первой категории
Кунавин А.В., преподаватель первой категории СОДЕРЖАНИЕ
1. Паспорт рабочей программы  учебной практики
2. Результаты освоения программы  учебной практики
3. Структура и содержание  рабочей программы  учебной практики
4. Условия реализации  программы  учебной практики
5. Контроль и оценка результатов освоения программы учебной
    практики. 1. ПАСПОРТ ПРОГРАММЫ УЧЕБНОЙ ПРАКТИКИ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО МОДУЛЯ
ПМ  02 Эксплуатация сельскохозяйственной техники
1.1. Область применения программы
Рабочая  программа  учебной  практики  профессионального  модуля  яв
ляется  частью  основной  профессиональной  образовательной  программы  в
соответствии  с  ФГОС  по  специальности  СПО  110809  Механизация  сель
ского  хозяйства  укрупнённая   группа   специальностей   110000   Сельское,
рыбное и рыбное хозяйство: Эксплуатация сельскохозяйственной техники и
соответствующих профессиональных компетенций (ПК):
1.2. Цели  и  задачи  учебной  практики  модуля  –  требования  к  ре
зультатам освоения модуля
С  целью  овладения  указанным  видом  профессиональной  деятельности
и  соответствующими  профессиональными  компетенциями  обучающийся  в
результате изучения учебной практики профессионального модуля должен:
Иметь  практический  опыт:
 комплектования машиннотракторных агрегатов;
 работы на агрегатах;
уметь:
 производить расчет грузоперевозки;
 комплектовать и подготовить к работе транспортный агрегат;
 комплектовать и подготавливать агрегат для выполнения работ по возделы
ванию сельскохозяйственных культур;
 производить расчеты технологий производства продукции животноводства.
1.3. Рекомендуемое количество  часов на  освоение программы учеб
ной практики профессионального модуля:
Всего – 108 часов.  в том числе:
УП.02.01 –  36 часов
УП.02.02 – 36 часов
УП.02.03 – 36 часов 2. Результаты освоения программы учебной практики
Результатом освоения программы учебной практики является овладение
обучающимися видом профессиональной деятельности:
Эксплуатация сельскохозяйственной техники
в том числе профессиональными (ПК) и общими (ОК) компетенциями:
Код
ПК 2.1.
ПК 2.2.
ПК 2.3.
ПК 2.4.
ОК 1.
ОК 2.
ОК 3
ОК 4.
ОК 5.
ОК 6.
ОК 7.
ОК 8.
ОК 9.
Наименование результата обучения
Определять  рациональный  состав  агрегатов  и  их
эксплуатационные показатели.
Комплектовать машиннотракторный агрегат.
Проводить работы на машиннотракторном агрегате.
Выполнять механизированные сельскохозяйственные работы.
Понимать сущность и социальную значимость своей будущей
профессии, проявлять к ней устойчивый интерес
Организовывать собственную деятельность, выбирать типовые
методы и способы выполнения профессиональных задач,
оценивать их эффективность и качество
Принимать решения в  стандартных и нестандартных ситуациях
и нести за них ответственность
Осуществлять поиск и использование информации, необходимой
для   эффективного   выполнения   профессиональных   задач,
профессионального и личностного развития
Использовать информационнокоммуникационные технологии
в профессиональной деятельности
Работать в коллективе и в команде, эффективно общаться
с коллегами, руководством, потребителями
Брать на себя ответственность за работу членов команды
(подчиненных), за результат выполнения заданий.
Самостоятельно определять задачи профессионального и
личностного развития, заниматься самообразованием, осознанно
планировать повышение квалификации
Ориентироваться в условиях частой смены технологий
в профессиональной деятельности 3. Структура и содержание рабочей программы учебной практики
3.1. Тематический план рабочей программы учебной практики
Коды
Наименования разделов программы учебной
Всего часов
профессиональных
компетенций
практики
(учебная практика)
Объем времени, отведенный на освоение
междисциплинарного курса (курсов)
Обязательная аудиторная
учебная нагрузка
обучающегося
в т.ч. ЛПЗ,
часов
Самостоятельная
работа
обучающегося,
часов
Учебная,
часов
Практика
Производственная,
часов
(если предусмотрена
рассредоточенная
практика)
8
Всего,
часов
4
1
ПК 2.1.
ПК 2.2.
ПК 2.3.
ПК 2.2.
ПК 2.3.
ПК 2.4.
Всего
2
УП. 02.01. Комплектование
машиннотракторного агрегата
для выполнения
сельскохозяйственных работ
УП.02.02. Технология
механизированных работ в
растениеводстве
УП.02.03. Выполнение
механизированных работ в
животноводстве.
3
36
36
36
108
5
6
7
36
36
36
108 3.2. Содержание обучения по программе учебной практики
Код раздела и виды работ учебной практики (УП)
Объем
часов
Уровень
освоения
УП.02.01.
Подбор     машин   и   комплектование   агрегата   для   пахоты,   сплошной
культивации
Подбор  машин и комплектование агрегата для посева зерновых
Подбор  машин и комплектование агрегата для скашивания трав
Подбор  машин и комплектование агрегата для уборки зерновых
культур
Подбор  машин и комплектование агрегата для уборки силосных
культур
Подбор  машин и комплектование агрегата для прессования сена
УП.02.02.
Работа  на пахотном агрегате;
Работа  на агрегате для сплошной культивации;
Работа  на агрегате для посева зерновых;
Работа  на агрегате для внесения минеральных удобрений
Работа  на агрегате для уборки силосных культур
Работа  на  агрегате для прессования сена
УП.02.03.
Выполнение  работ по механизации водоснабжения помещений;
Выполнение  работ по механизации кормоприготовления и раздачи
корма;
Выполнение  работ по механизации раздачи кормов;
Выполнение  работ по механизации доения коров и обработке молока;
Выполнение  работ по механизации сбора и обработки яиц;
Выполнение  работ по механизации навозоудаления
Всего
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
108
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
4.Условия реализации программы учебной практики
4.1. Обучающие обязаны выполнять в установленные сроки все задания
предусмотренные данной программой учебной практики.
4.2. Учебная практика проводится в образовательном учреждении после
освоении обучающимися междисциплинарного курса в рамках
профессионального модуля и реализуется последовательно  в несколько
периодов:
УП.02.01 – 36 часов
УП.02.02 – 36 часов
УП.02.03 – 36 часов 4. УСЛОВИЯ РЕАЛИЗАЦИИ УЧЕБНОЙ ПРАКТИКИ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО МОДУЛЯ
4.1. Требования к минимальному материальнотехническому
обеспечению учебной практики
Реализация учебной практики профессионального модуля предполагает
наличие  лабораторий:  эксплуатации  мобильных  машин  и  технологического
оборудования;  тракторов,  самоходных  сельскохозяйственных  и  мелиоратив
ных  машин,  автомобилей;  технологии  производства  продукции  растениевод
ства;  машин  для  подготовки  кормов  к  скармливанию;  электростригальных
машин;  механизации  доения  коров  и  первичной  обработки  молока;  учебно
производственного хозяйства.
Оборудование лаборатории почвообрабатывающих и посевных машин
 плуг ПЛН335;
 борона дисковая БДМК3х4П;
 культиваторрастениепитатель КРН4,2Г;
 сеялка зерновая СЗУ3,6;
 сеялка зерновая СПУ6ЛДУ;
 набор плакатов.
Оборудование лаборатории уборочных машин
зерноуборочный комбайн VECTOR410;
 зерноуборочный  комбайн СК5 «НИВА»;
 жатка валковая ЖВН6;
 сеялка СЗС2,1;
 культиватор штанговый КШ3,6;
 косилка КИР1,5;
 подборщиккопнитель ПК1,6;
 прессподборщик ПС1,6;
  тракторы Т150К, ДТ175 «Волгарь»
 набор плакатов.
.
Оборудование лаборатории механизации животноводческих ферм
фрагмент доильной установки АДМ8100
доильная установка УДИ2
фрагмент навозоуборочного транспортёра ТСН3.0Б
очиститель –охладитель молока ОМ1
доильный аппарат  АДУ1
-пресс экструдер ПЗ3
измельчитель концентрированных кормов КД2.
измельчитель кормов «Волгарь».
кормораздатчик КТ6 набор плакатов. 4.3.Информационное обеспечение обучения
Перечень рекомендуемых учебных изданий
Основные источники:
1. Зангиев  А.А.,  Левшин  А.Г.,  Шпилько  А.В.  Эксплуатация  машинно
тракторного  парка:  учебник  для  средних  профессиональных  учебных
заведений.  М.: Колос, 2006. 320 с.
2. Скороходов  А.Н.,  Зангиев  А.А.  Практикум  по  эксплуатации  машинно
тракторного парка: учебное пособие. М.: Колос, 2006.264с.
3. Верещагин Н.И., Левшин А.Г., Скороходов А.Н. Организация и технология
механизированных  работ  в  растениеводстве:  учебное  пособие.  М.:
Академия, 2003 с.
4. Ковалев  Ю.Н.  Технология  и  механизация  животноводства:  учебник.
М.:  Академия, 2004 , 410 с.,
5.Рощин П.М. Механизация в животноводстве. М.: Агропромиздат, 1988.
 6.  Цыганок  Г.К.,  Шаршунов  В.А.  Практикум  по  машинному  доению  коров
и обработке молока. Мн.: Ураджай,  1998.
Дополнительные источники:
1. Иофинов  С.А.,  Бабенко  Э.П.,  Зуев  Ю.А.  Справочник  по  эксплуатации
машиннотракторного парка. – М.: Агропромиздат. – 1999. – 315 с.,
2. Коренев  Г.В.,  Гатаулина  Г.Г.,  Зинченко  А.И.  Интенсивные  технологии
возделывания сельскохозяйственных культур.  –  М.:  Агропромиздат, 1988  –
271 с.
3. Зангиев  А.А.,  Шпилько  А.В.,  Левшин  А.Г.  Эксплуатация  машинно
тракторного  парка:  учебник  для  средних  профессиональных  учебных
заведений.  М.: Колос, 2006 с.
11 5.Контроль и оценка результатов освоения программы учебной
практики
5.1. Оценка качества освоения обучающимися программы учебной практики
включает текущий контроль при выполнении заданий.
5.2.   Оценка   качества   освоения   обучающимися   заданий  учебной   практики
осуществляется в двух основных направлениях:
 Оценка уровня освоения вида производственной деятельности;
 Оценка профессиональных  и общих компетенций.
5.3. Аттестация учебной практики проводится на основании текущих оценок
выполненных заданий.
5.4. Необходимым условием допуска к производственной практике является
предоставление   документов   подтверждающих   итоговую   положительную
оценку по  учебной практике.
12

file_name: учебная практика ПМ. 02. 1.doc

description: набор плакатов.

title: Рабочая программа